**—— en S N ₰—. 5*—
— 5—.—„ e Sb⸗—* 5..— ₰——
4*
—— 1 42.
3
2— Lre e La— E——
. P r
.—
5 1 6.
d
* S Sh
——2 S* *. 3 3
——

i S 17 3 5 G Bman.
Sſeiſtẽntiarum.
—.
Incipit textũs
tes aliquid de
penuria ac te/
nuitate noſtra
cũ paupercu ⸗
la in gaʒophi
latium domini
mittere.ardua
fcandere opus vltra vires nñ as agere pᷣſumpſim ↄſummationis fiduciam.. laboꝛiſqʒ mercedem in famaritano ſta ⸗ tuentes.qui pꝛolatis in curationẽ ſe⸗
5
miuiui duobus denarijsſupererogãti
cuncta reddere pꝛofeſſus eſt. Welectat nos veritas pollicentis⸗ſed terret im menſitas laboꝛis. deſiderium hoꝛtatur
ꝓficiendi /ſed dehoꝛtatur infirmit as
deficiendi/ quã vincit ʒelus domus dei
Quo inardeſcentes fidem noſtram ad uerſus erroꝛes carnalium atq; anima/
lium hominum.dauitice turris clipeis munire vel pocius munitam oſtẽdere ac theologicaꝝ inquiſitionũ abdita a ⸗ perire.necnõ ⁊ ſacramentoꝝ eccleſiaſti coꝝ pꝛo modulo intelligentie noſtre no ticiam tradere ſtuduimus nõ valẽtes ſtudioſoꝝ fratrum votis iure reſiſtere.
eoꝝ in chꝛiſto laudabilibus ſtudijs lin ⸗
gua ac ſtilo nos ßuire flagitãtiũ.quas bigas in nob agitet xp̃i caritas. Muã nis nõ ambigamus omnẽ humani elo ⸗ quij ſermonẽ.calumine atq; ↄtradictio
ni emuloꝝ ſemp fuiſſe obnoꝝ iũ.qꝛ diſ⸗
ſentiẽtibus voluntatuʒ motib diſſen⸗ tiens qͥʒ fit animoꝝ ſenſus vt cum om ne dictũ veri ratione perfectũ lit tamẽ
duz aliud alijs aut videt᷑ aut cõplacet
veritati vel nõ intellecte.vel offendẽti impietatis erroꝛ obnitatur. ac volũta tis inuidia reſultet. quã deus ſeculi hu ius oꝑat in illis diffidentie filjs. q̃ nõ rationi voluntatẽ ſubiciunt. nec doctri ne ſtudium impendũt.ſed his que ſom niarũt ſapiẽtia vᷣba coaptare nitunt᷑ non veri ſed placiti rationeʒ ſectantes
Quos iniqua volũtas nõ ad intelligen
Kogus.
tiam veritatis/ſed ad defenſioneʒ pla cetium incuat/ non deſiderantes doce
ri veritatẽ.ſed ab ea ad fabulas cõuer tẽtes auditum.quoꝝ pꝛofeſſio eſt ma
gis placita qᷓ; docẽda ↄquirere, nec do cenda deſiderare.ſed deſideratis do⸗ ctrinã coaptare. habent rationẽ ſapien
tie in ſuperſtuione/ qꝛ ſidei defectionẽ
equitur ypocriſis mẽdax. vt ſit vel in verbis pietas quõ amiſerit conſcientia Ipſomq; ſimulatã pietatem omni verꝰ
boꝛum mẽdatio impi am reddunt falſe doctrine inſtitutis/ſidei ſanctitatẽ coꝛ⸗ rumpere molientes auriũq; pꝛuriginẽ ſub nouello ſui deſiðᷣrij dogmate alijs ingerentes.qui ↄtentioni ſtudentes cõ tra veritatẽ ſine federe bellant. Inter veri nanq; aſſertionemes placiti defen ſionẽ/ pertinax pugna eſt.dum ſe ⁊ ve ritas tenet⸗⁊ ſe voluntas erroꝛis tuet᷑ Noꝝ ergodeo odibilem eccleſiã euer⸗ tere atq; oꝛa opilare? ne virus neqcie in alios effundere queant. ⁊ lucernam veritatis in candelabꝛo exaltare volẽ ⸗ tes in laboꝛe multo ac ſudoꝛe volumẽ deo pꝛeſtãte ↄpegimus eꝝ teſtimonijs veritatis ineternũ fundatis.ĩ quatuor lubꝛis diſtinctuʒ. in quo maioꝝ exẽpla doctrinamq; reperies. in quo ꝑ domi⸗
nice fidei ſinceram ꝓfeſſionem viperee
doctrine fraudulentiã ꝓdidimus cadi⸗ tuʒ demõſtrande veritatis ↄplexi.nec periculo impie ꝓfeſſionis inſerti?tem ⸗
perato inter vtrũq; moderamine vten tes. Pic vbi vero parum vox nr̃a inſo nuit. vt non a paternis diſceſſit limiti bus.Mõ debet ergo hic laboꝛ cuiqᷓ;pi gro vel multũ docto videri ſuperfluus
cum multis impigris multiſq; indoctis inter quos etiam michiſit neceſſarius bꝛeui voluminẽ complicans patruʒ ſen
tentias. appoſitis eoꝛum teſtimonijs vt non ſit neceſſe querenti.libꝛoꝝ numero
ſitatem euoluere.cui bꝛeuitas qðᷣ que
ritu offert ſine laboꝛe. In hoc aũt tra ctatu non ſolum pium lectoꝛẽ/ ſed etiã liberum coꝛredoꝛeʒ deſidero. max ime
vbi ꝓfunda verſat ur vcritatis queſtio.
que vtinã tot haberet inuentoꝛes quot

——.————
pabet contradictoꝛes. Vt autem quod queritur facilius occurrat.titulos qui bus ſinguloꝛum libꝛoꝛum capitula di · ſtinguũtur pꝛemiſimus. Explicit pꝛologus·
ipiũt capitla libꝛi pꝛi
Vmnis doctria
eſt de rebus vel de ſignis
De rebus quibus fruendũ eſt vel vtẽ
dum et de his que fruuntur ⁊ vtunt᷑. O.uid ſit frui vel vti. De trinitate et vnitate· Que fuerit intentio ſcri Qeis oꝛdoſit ſeru andus cum de trini tate agitur. De teſtimonijs veteris teſtamenti qui bus trinitatis miſterium deqarat᷑
PDe teſtimonijs noui teſtamẽti ad ideʒ ptinentibus.
De cognitione creatoꝛis per creatuꝰ?
ras inqbus trinitatis veſtigiũ apparet
De ymagine et ſimilitudine trinitatis
in anima humana. ⁰ De ſimilitudine creantis et create tri⸗ nitatis. De trinitatis vnitate.
Itrum deus pater ſe deum genuerit⸗
Utrum trinit atis de vno deo pꝛedice tur.ſicut vnus deus de tribus pſonis · qxtrum diuina eſſentia genuerit filiuʒ vel genita ſit a patre vel de ipſa natus ſit fiius.vel ſpirituſſanctus ꝓcedens. O.ð filius nõ eſt de nichilo. ſed de ali quo nõ tñ de materia. ſic et ſpũſſancꝰ
Muare verbum patris dicatur filius
nature.
Ptrum pater voluntats gennerit filiũ an neceſſitate. et an volens vel nolens
Vtruʒ pater potuerit vel voluerit gig nere filium.„ An poſſe gignere filium ſit aliqua po⸗ tentia in patre que non ſit in filio. De vitate ac ꝓpꝛietate diuine eſſẽtie De incẽmutabilitate eiuſdem.
bentiuz de tri
De ſimplicitate eiuſdem
e coꝛpoꝛali et ſpirituali creatura qͥ modo ſit multipleꝝ et non ſimplex.
ß deus cum ſit ſimplextamẽ mul⸗ tiplex dicitur. Onod dei ſimplicitas nulli pᷣdicamen
toꝝ ſubicitur. nod deus abuſiue dicit᷑ ſubſtantia- ð non eſt aliquid in deo quod non ſitdeus. De diſtinctione trium ꝑſonarum. e coeternitate patris et filij. De ineffabili ⁊ intelligibili generatio
V rũ debeat dici ſemꝑ gignitur filius
vel ſemꝑ genitus eſt.
De obiectionibus hereticoꝛum nicen⸗ tium pꝛobare filiũ nõ eſſe coeternũ ꝑãi
De ſpirituſando ꝙ amoꝛ patris ⁊ fili
pꝛopꝛie dicitut᷑.cum ſit intrinitate a⸗
moꝛ quieſt trinitas.ſicut verbum pꝛo
pꝛie dicitur ſapientia.et tamẽ tota tri nitas dicit᷑ ſapientia. Oð eadem nomina ꝓpꝛie et vniuerſa liter accipiunt᷑. Onod ſpirituſſandtus ſicut patri et fi lio eſt communis.ita cõmune nomẽ ha bet ꝓpꝛium. 3
05 ſpirituſſanctus pꝛocedit 4 patre
De ↄucnientia latinoꝛum et greco?u in ſenſu.⁊ differentia in verbis. Atrũ ſpirituſſanctus ꝓpꝛius vel pleni
us ꝓcedat a patre qᷓ; a filio. Oeð ſpirit uſſanctus pꝛincipaliter?
pꝛie dicitur ꝓcedere a patre.
O.uare ſpirituſſanctus cũſit de ſabſtã
tia patris. non genitus dicatur. ſed tã tum pede Cur filius dicat ꝓcedere.cũ ſpirituſſã tus non dicatur gigni. Oð non poteſt moꝛtalis diſtinguere ĩ ter generationem filij et pꝛoceſſionem Vtrũ ſpirit uſſanctus debeat dici inge nitus cũ non ſit genitus.
egemina ꝓceſſione ſpir ituſſancti tẽ poꝛali et eterna.
et filio. quem tamen grecia filio ꝓcc

1
1
O.ð non folum dona pirituſfandi.ß
etiam ſpiritus deus datur hominibus
An viri ſancti poſſint dare ſpm̃ſanctũ Qð ſpirituſſanctus a ſeipſo datur.et filius a ſeipſo mittitur.
ũo intelligenda ſit miſſio vtriuſq.
ð 4 ſpũſancto etiaʒ filius ſit miſſus. ð filius etiam ſit datus a ſeipſo. uomodo intelligẽdum ſit illud a me
trũ ſemel tĩ ſit fili miſſus. an ſepe
e duobus modis miſſionis filij
cundum alterum modũ dicitur miſſus in mundũ.ſecundum alteꝝ non. O.uare pater non dicitur miſſus.
ð filius ⁊ ſpirituſſanc non ſunt qſi
minoꝛes patre quia miſſt.
5 ſecundum alterum modum ſemel ſit miſſus ſecundum alterum ſepe.⁊ ſe⸗
De miſſione ſpirituſſandi que fit duo
bus modis viſibiliter et inuiſibiliter.
Qð ſilius ſcðm quod homo nõ minoꝛ
patre ſed ſpirituſſancto etiã minoꝛ eſt. Oð ſpirituſſanctus eſt caritas qua di ligimus deum et pꝛoximum. Qæð ſuperna dilectio eſt deus nec pat᷑ vel ſilius ſed tĩ ſpirituſſandus. O.ð non eſt dictũ illud ꝑ cauſam deus caritas ẽ. ſicut illð tu es patiẽtia mea et ſpes mea.
ũo ſpũſſanct' mittat᷑ vel det᷑ nobis Pereielen anctus auge af ĩ homine
Auflwecnnſerebieaopoſſtet
ci noſter vt ſpirituſſanctus.
trũ ſpirituſſanctus ad ſeip̃m reterat᷑
e qualitate trium perſonaꝝ.
Oð eternitas ⁊ magnitudo ⁊potẽtia in deo vnum eſt. et ſi videant᷑ diuerſa. Qð aliqua perſonaꝝ aliam non exce“ dit magnitudine. qꝛ non eſt maioꝛ vna perſona alia · nec matus aliquid due qᷓ;
vna. nec tres quam due vel vna.
Oo dicitur pater eſſe in filio ⁊ filius in patre.et ſpirituſſanctus in vtroq. Oð nulla ꝑſonaꝝ pars eſt in trinitate O. uare tres ꝑſone dicant ſumme vnñ 3 dicimus tres ꝑſonas eſſe vnam ſuſtantiam vel eſſentiam. nec vt genus de ſpeciebus. nec vt ſpeciem de indiu
duis pᷣicam. qꝛ non ẽeſſent ia. genus
es et perſone indiuidua.
et perſona. ſpecies. vel eſſentia.ſpeci
Qð necſecundũ materialem caulam
dicunt᷑ tres ꝑſone vna eſſentia
Nec ita dicunt tres ꝑſone vna eſſen
tia vt tres homines vnius nature.
Mtrũ tres ꝑlone difſerant numeroque
in ꝓpꝛiet atibus diſtince ſunt.
vel minus vel magis habeat vłl der et
an detur habenti vel non habenti. Mð aliqui vicunt caritatẽ dei et ꝓxi mi non eſſe ſpiritumſſandtum.
trũ ↄcedendũ ſit ꝑ donũ dari dona. Pr ſpirituſſanctus eadeʒ ratione di
ſint inſeperabiles.
catur donũ qua datum ſiue donatum.
ð ſicut filius naſcendo accepit non tm̃ vt eſſet filius ſed etiam eſſentia.ita
pirituſſandꝰ ꝓcedendo accepit.nõ tĩ vt eſſet donũ.ſed etiã vt eſſet eſſentia.
¶Q.ð ſpirituſſanctus dicit donuʒ ⁊ do⸗ natũ ſcm duos modoo pᷣdictos ꝓceſ⸗ ſionis. qͥ ſecundũ ꝙ donũ eſt referf᷑ ad
patrem et filiuʒ.ſecundũ ꝙ datũ adeũñ
qui dedit. et ad eos quibus datur.
Quare tres ꝑſone ſimul non ſint ma—
ius aliquid qᷓ; vna.
Q.ð deus nõ eſt dicend triplex vn Qð aliqua ꝑſonarum non extellit ai
am potentiam.
ö non minus poteſt filius qᷓ; pater. eobieckionibus hereticis cõtra hoc
et rñſionibus catholicis.
Quomodo poſſit dici ſolus pater vel ſolus filius/ vel ſolus ſpiritullãctuocũ
Atrũ debeat dici ſolus pater eſt deus. vel ſolus filius eſt deus vel ſolus ſpiri tuſſanctus eſt dgus· an pater ẽ ſolus de us. filius eſt ſolus deus ſpirituſſancus
eſt ſolus deus.
Qnomodo trinitas dicatur ſolus deꝰ.. cum ipſa ſit cum ſpiritibus et animabꝰ
ſandis.
mur loquentes de deo.
Ve nominum differentia quibus vti
De his que tempoꝛaliter deo ↄneniõt
et relatiue dicumur.

8 2 2 S 3— * K—
LI. Qð non omnino due relatiue dicunt᷑ 2
e hoc nomine quod eſt trinitas· on omnit elärt 8 D ſuis a ſe viciſſim reſpõdent vocabulis
VDe bůs que tempoꝛaliter deo conu⸗
niunt et non relatiue dicunt᷑.
Uð intrinitate nõ eſt diuerſitas vlſin
gularitas vel ſolitudo⸗ ſed vnitas ⁊tri nitas et diſtinctio et ydemptitas ð non debet dici deus multiplex·
uid ſignificetur his nominibus vm
duo vel due tres. vltria trinus veltri
nitas. plures vel pluralitas · diſtincio
vel diſtinde.cum his vtimur loquẽtes de deo⸗.—
Qaid ſignificet᷑ hoc nomine perſonaĩ
plurali numero ſcʒ ců dicit᷑ perſone. De triplici acceptione hulus nominis perſona intrinitate.
Gx quo ſenſu dicatur alia perſona pa tris alia filij.ſiue alius in ꝑlona pater
Que ſint ille ꝓpꝛietates quibus diſtin
Ve his que ꝓpꝛie ad ſingulas perſo guuntur perſone. nas pertinent· et de his que vnitatem Oð nò omnno eſi idem dicere eſſe pa⸗ 4 eſſentie ſignificant · trẽ et genuiſſe vel habere filium. 1 De hoc nomine qð eſt ꝑſona quod cuʒ Oeð ꝓpꝛietates determinãt ypoſtaſes 3 ſecundũ ſubſtantiã dicat᷑ non ſingulari non ſubſtantiam id eſt naturam. ter ſʒ pluraliter accipit᷑ in ſumma. De generali regula eoꝛum que ad ſe⸗ Qna neceſſitate dictum ſit tres perſo“ et eoꝝ que relatiue dicuntur. nealatinis. et a grecis tres ypoſtaſes An ſecundum ſubſtantiam· dical de vel ſubſtantie· dedeo et huiuſmodi Qxnare non dicimus patrem ⁊filium? Oð non tantum tres ſint ꝓpꝛietates ſpiritumſanctum eſſe tres deos ettreð perſonarum—— perſonas · An ſolus pater debeat dici non genl Wur nð dicimus tres eſſentias vt tres tus.vel nõ filius ſicut dicitur ingenit 3 perſonas· De ꝓpꝛietate quam notat ingenitus
Feiponſioambꝛoſũ cõtraarrianoꝰ de ingenito⸗
Mn diuerſum ſit eſſe patrem et filium
eſe. 3 Si ſapientia genita dicit᷑ ſecundũ rela tionem vel ſecundũ ſubſtantiam. De ymagine.
e pꝛincipio. 1 ð ab eterno pater eſt pꝛincipium et
ſilius. ſed non ſpirituſſanctus
Quomõ pater ſit pꝛincipiuʒ filij.et ip
ſe cum filio ſpirituſſancti. Mn eadem notione pater et filius ſint pꝛincipium ſpirituſſanti. Ve his que tempoꝛaliter de deo dicun
„ 5£ 4 —.————
alius filius. tur.et relatiue ſecunduʒ accidens. qð hoe nomine ypoſtaſis non de deo ſed creaturis accidit. 4 e pꝛopꝛietatibus perſonarum et de Nn ſpirituſſanctus dicatur datuʒ vel nomibus earum relatiuis. donatũ relatiue ad ſe cum a ſe detur. ðnon omnia dicuntur de deo ſecun Mn filius dicat᷑ equalis vel ſimilis pa 3 dum ſubſtanciã · quedã enim ſcõmre“ tri ſecundum ſubſtantiss. 3 lationem nõ tamẽ ſecundum accidens Veſ ententia ſancti hilarij qua intrini 3 Quare dicatur Pꝓprium eſſe vnigeniti tate perſonaꝝ ꝓpꝛia oſtendit 4 deieſſe. cum etiam homines ſint Oauare patriattribuitur vnitas⸗ filh dei. uare pater et filius di ſe vn 4 Oobonodet fiunstrinitnis ·ettri———— 3 nitas pater hominum⸗ nare dicitur equalitas eſſe infilio. 6 Q5 ſpũſſandus eadem ꝓprietatevo“ Z in ſpirituiũundo dicit— 5 uñ dieit qua ſpůſſandus. et vtroqʒmo tiis cõcoꝛdia vel connexio. 4 do relatiue ad patrem ebad filium. Vtrum pater vel filius eadem dilectõ 3 Vtrum pater veltrinitas ipa Jelfi neſe diligant que pꝛocedit abvtroq. 3 ipſe poſſit dici ſpiriſſancus. ideſt irituſſantus.

—**
—————„— .
5————
—
Mtrum o ſit ſapiẽs ſapientia dĩ genuit.
Mn filius ſit ſapiens ſ cipſo. v per ſe⸗
ipſum*
Mn vnaſit tantum ſapientia patris. 2
Sicut in trinitate eſt dilectio qᷓ eſt trini tas. et tamen ſpirituſſanctus eſt dilectõ
que non eſt trinitas. nec ideo ſunt due
dilectiones.ita et de ſapientia. — pater nõ dicitur ſapiens ſapi
ntia genita ſicut dicitur diligens dile
ctione que ab ipſo pꝛocedit ·
Utrum ꝓpꝛietates ꝑſonarum ſint ipe
perſone vel diuina vſia.
— ꝓpꝛietates poſſint eſſe in atura dei nec eam determinent.
VDe vᷣbis hilarij quibus ſecunduʒ pꝛa
uoꝝ intelligentiam videtur dicere non
idem eſſe diuinã naturam et rem natu re et nõ idem eſſe deum et qð dei eſt.
Vtrum ita poſſit dici vnus deustrius perſonaꝝ. vt dicitur vna eſſentia triu perſonarũ.et tres perſone vnius dei.
vt tres ꝑſone vnius eſſentie. OQ.ð potentia. ſapientia- bonitas · in
ſcriptura interdum ad Eiones diſtin⸗ cte referuntur⸗
O nare patri potẽtia. filio ſ apientia
ſpirttuiſancto bonitas tribuat᷑.cumſit vna ſ apientia. potentia· bonitas triũ. De hoc noĩie homouſion. vbi in autoꝛi tatem receptumſit et quid ſignificet · WDe ſcientia. pꝛeſcientia. pꝛouidentia diſpoſitione.et pᷣdeſtinatione dei. De quibus ſit 8 pꝛouidẽ tia.
De quibus diſpoſitio.
e quibus pꝛedeſtinatio.
e quibus puidentia.
e quibus ſapientia vel ſcientia. trũ pꝛeſcientiæ vel diſpoſitio vel ⸗
deſiinatio dei eſſe potuerit. ſi nulia eſ⸗ ſent futura.
Oað ſciẽtia dei de eſt et eternis.
uomodo omnia vicũur eſtei in deo et vita ineo.
Mtrum omnia debeant dici eſſe in dei vt in dei cognitione · velpꝛe
ſciencia eſſe dieuntur.
Qua ratione bona e. eſſein in deo
et non mala.
Atrum idem ſit omnia eſſe e deo..
per ipſumet in ipſo.
Oð omnia ſunt in quolibet trium. et
per ipſum et in ipſo.
nod non omnia que ex deo ſint etiã
de ipſo ſunt. Quibus modis dicit eſſe dens inreb
Qð deus non vbicumq; eſt babitat.
ſed econuerſo. Lbi erat deus anteqᷓ; eſſet. creaura..
ð deus cum ſit in omnibus rebus ef fentialter. non tamẽ coinquinatur ſoꝛ vdibus rerum. ¶um deus ſit vbiq; et ſemper.non ta⸗ men localis. nec loco · nec temporemo
uetur.
O.uibus modis aliquid dicatur ea ⸗.
le. vel circumſcriptibile. Qxuid ſit mutari ſecũdum tempus.
Mtrũ ſpiritus creati ſint locales etcir
cumſcriptibiles. . deus eſt vbiq; ſine eali motu.
n ſcientia vel pꝛeſcientia dei iſit cau
ſa rerum vel econuerſo. Sen pꝛeſcientia dei poſſit falli.
trũ ſcientia dei poſſit augeri vel m
nui vel aliquo modo mutari.
Mn deus poſſit nouiter vel ex tempo⸗ 2
re ſcire vel pꝛeſcire aliquid
ð deus et ſemꝑ et ſimul ſcit omnia.
nari vel repꝛobus ſaluari.
uid ſit repꝛobatio vei et in guibuo conſideretur. et qulsi ſit Feh nis effectus.
VAtrum aliquid ſit meritum obourats. nis velmiſericowie · De varis ſuper boe amalit opiio
nibus. Mn eaque ſeit emel dens vel pꝛeſci
ſemper ſciat.vel peſciu et et ſ em ſcie ⸗
rit et pꝛeſcierit. e omnipotentia dei. quare dicatur omnipotens.cum nos multa ime
que ipſe non poſſit
————
. —————————
———*
2„ 3— g —————————— ⸗——— —
Vtrum deus poſſit ſcire plura qᷓ; qᷓ; ſcit⸗
naliquis pꝛedeſtinatus poſſit dam ₰
— —————— —————

nomodo dicat deus omnia poſſe. Mrum placherit viris ſanctis ¶ xPᷣ Oð oipotentia dei ſcðʒ duo ↄſiderak moreretur et pateretur- 5 Fnuecio contra illos qui deum dicũt Mtrum paſſiones ſancdoꝛum debeam
nil poſſe niſi quod vult et facit.
R deus poſſit facere aliquid melius Incipit pꝛimus libert de miſte
q facit velalio vel melioꝛi modo fiotrinitatis. 6
VMtruz poſſit deus ſemper omne quod Eteris— De voluntate dei que eſſencia eſt de a noue legis con=2—— et de ſignis eius · 6 tinentis diligenti QOð licet ideʒ ſit deo velle qð eſſe. nõ 3 indagine atq;etiã
tamẽ põt dici deus omnia eſſe qᷓ vult. M ↄſiderantibus no
De intelligentia harum locutionum⸗ bis pᷣuia dei gra⸗
tia innotuit ſacre
pagine tractatũcirca res. vlſigna· pᷣci ʒiuguſtinns · ð dei voluntas ſumme bona. cauſa pe verſari · At em̃ egregius doctoꝛ eſt omnino que naturaliter ſunt. cuius Auguſting ·ait · in libꝛode doctrina cri Zuguſtinus. cauſa non eſt querenda. quia pꝛimaet ſtiana. Emnis dodrina vel rerum eſt Zugom— ſumma cauſa eſt omniũ· vvel ſignoꝛum · ſed res etiam per ſigna
uibus modis accipitur dei volũtas diſcuntur. Mꝛopꝛie autem hic res ap⸗
ð peeptio. phibitio. pmiſſiq. ↄſiliũ pellanf᷑· que nõad ſignificanduʒ aliqd operatio.nomine voluntatis interdus adhibentur · Bigna vero quoꝛũ vſus ẽ intelliguntur vel accipiuntur. iin ſigniicãqo. Eoꝝ auteʒ aliqua ſunt · Ntruʒ deus velit ab omnib fieri eaqñ quoꝝ omnis vſusẽ in ſignificando. nõ pꝛecipit. vel nõ fieri ea que ꝓhibet. in inſtificàdo, id eſt quibus nõ vtimur. Dð voluntas dei que ipſe eſt in nullo niſi aliꝗd ſignificandi gratia. vt aliqua ceſſari poteſt. ſacramẽta legalia. Alia · que non ſoluʒ Ouomodo intelligendũſit illud volui ſignificant.ſed ↄferunt. qð intus adiu Auguſtinus.
deus ſcit vel deus vult. de ſcit omnia vel vult aliquid
—
cõgregare filios tuos et noluiſti illud qᷓ uet.ſiẽ euangelica ſacramẽta. Ex quo vuit omnes bomines ſaluos fieri. apte mtelligit᷑. que hic apellent᷑ ſigna Atrum mala deo nolente vel volente ſes ille videlicet. que ad ſignificanduʒ
fiant. aliquid adhibent᷑. Vmne ergo ſignum
Ouomõ intelligendus ſit illud Zus etiã res aliqua eſt. qð em̃ nulla res eſt
niala fieri bonum eſt. vt in eodeʒ Augᷓ. ait · omnino nichilẽ. ₰
Pe multiplici acceptione boni. non autẽ econuerſo · omnis res·ſignu Dð mala vniuerſitati valent· eſt/ qꝛ non adhibetur. ad ſignificanduʒ
Oð i deo non eſt cauſa vt ſit deterior aliquid. Cumq; his intenderit theolo · goꝝ ſpeculatio ſtudioſa.atq; modeſta. O. uomodo volũtas dei de homine im diuinam ſcripturã. foꝛmam pſcriptã. pletur quocũq; ſe vertat. in doctrina tenere aduertet. De his er &x auo ſenſu quedam diaunt fieri eõ; ¶ go nobis adituʒ ad res dininas aliqua
tradeipeluneme. tenus intelligendas. deo duce aperire 6 Q.uare pꝛecepit deus omnibus bona volentibus. diſſerendũ eſt.⁊ pꝛimũ de 3 facere. et mala yitare et ſinõ id ab om/ rebus. poſtea de ſignis diſſeremus. nibus vult inpleri.„ 1e rebus cõmuniter agit 3 Oð homo aliqñ bona voluntate aliud 6 vult qᷓ; deus et mala idem ꝙ deus. d ergo reb 3 .ð dei voluntas per malas bominuz 2ſiderandũeſt vt in eodẽ auꝗ· git·&s Anz̃. 3 voluntates inpletur. res alie ſůt dbus ruendũẽ.Iie qbus

inus.
——— 3.
w.
ſtinus ⸗
²
1 0
u·
Angultinus.
De reb que
„———,——
ſtuũtur ⁊ vtũ⸗
tur. ZAng. quidſit
Zluguſtinus. De rebus qui
bus fruenduʒ
eſt.
Nug. we rebus qᷓ⸗
Anguſtinus.
vtendumeſt alie que fruuntur ⁊ vtunt᷑ Ille quibus fruendũ eſt.nos beatos fa ciũt. Iſtis quibus vtendum eſt.tendẽ tes ad beatitudinẽ. adiuuamur.⁊ qua ſi adminiculam̃ vt ad illas res que nos
beatos faciũt peruenire/ eiſqʒ inherere
poſſimus. Res vero que fruunt᷑ ⁊ vtů tur. nos ſum. quaſi inter vtraſq; con⸗ ſtituti.⁊ angeli ⁊ ſ. ancti frui autem eſt amoꝛe alicui rei iherere. ꝓpter ſeip ⸗ ſam. vti vero idqð in vſum venerit.re⸗ ferꝛe. ad obtinend um illud. quofruen
dũ eſt. alias abuti eſt.nõvti. Mã vſus
illicit? abuſus vel abuſio nominari de bet? k es ergo qͥbus fruendum eſt. ſůt pater ⁊ filius ⁊ ſpũſſanctus. Eadem tñ trinitas. quedam ſumma res eſt. cõmu niſq; oĩbus fruẽtib' ea, ſi tñ res dici de bet.⁊ non reꝝ omniũ cauſa.ſi tamen et
cauſa, Mon em̃ facile põt inueniri no/
men.qð tante excellencie ↄueniat/ niſi
qð melius dicit᷑ trinitashec vnus de?
Res aũt quibus vtendũ eſt. mũdus eſt et in eo creata. Ande auc· in eodem. Vtendũ eſt hoc mundo. nò frueuqũ.vt inuiſibilia dei ꝑ ea que facta ſunt. intel lecta ↄſpiciantur.id eſt vt de temꝑali⸗
bus eterna capiant᷑ Item in eodẽ In omnibus rebus ille tm̃ ſunt quibus fru enduz eſi.que eterne et incõmutabiles
ſunt. Leteris aũt vtendum eſt.vt ad il larum pꝑfruitionem Pueniatur. Idem aug in li· de trini. Fruimur cogni⸗
tis in qͥbus ipſis ꝓpter ſe volunt as de
lectata cõquieſcit. vtimur vero eis q̃ ad aliud referimus quo fruendum eſt. Item quid interſit inter frui et vti gliter qᷓ ſupꝛa
otan ero
ꝙidem Aug in li· x· detrini. aliter 3 ſu accipiens vti et frui.ſic dic. Atiẽ
aſſumere aliquid. in facultatẽ volunta tis Irui aũt eſt vti cum gaudio. non ad huc ſpei.ſʒ iam rei. Ideoq; omnis qui
fuitur vtitur. Iſſumit em̃ aliqͥd in fa⸗
cultatem voluntatis· cum fine delecta⸗ tionis. Non autem omnis qui vtitur.
—.—
t fruitur, ſi i quod in facultatem vo ⸗ luntatis aſſumit. non ꝓpter ipſim.ſed Ppter aliud apetit. Et attende quia vi detur aug. dicere:illos frui tantum.q in re gaudent. non iam in ſpe. ⁊ ita.in hac vita.non videmur frui. ſed tantuʒ
vti. vbi gaudemus in ſpe. cum ſupꝛa di
ctumſit. frui.eſſe. amote inherere. ali/ cui rei ꝓpter ſe. qualiter etiã hic. mul⸗
ti adherent deo.
eterminatio eoꝛum que pi/
dentur contraria.
Bec ergo que ſi biptradicere xidentur? ſic determina m. dicentes nos ⁊ hic ⁊ infuturo frui ſʒ ibi ꝓpꝛie et perfecte et plene.vbi per ſpeciẽ videbin.q fruemur. jic autẽ dum in ſpe ambulamꝰ fruimur quideʒ
ſʒ nõ ado plene · Vnde in li.x. detri.
——
Fruimur cognitis in cbus voluntasẽ
Icdeʒ in li. de doctrina xp̃iana ait. In geli illo fruẽtes iam beati ſunt. quoet nos frui deſideram' et quantuʒ in hac vita iam fruimur, vel ꝑſpeculum vłin enigmate tanto noſtrã peregrinationẽ ⁊ tolerabilius ſuſtinemus ⁊ ardencius finire cnpimus. Poteſt etiaʒ dici ꝙ q fruit᷑ etiam in hãc vita, nõ tantũ pabet gaudiũ ſpei. ſ etiaʒ rei qʒ iam deleca tur in eo qð diligit.et ita iã rem aliqua tenus tenet. Konſtat ergo ꝙ debemus deo frui et nð vti. Illo em̃ vt ait aug. frueris quo eſſiceris beatus.et in quo
ſpem ponis vt ad id ꝑuenias. Dehoc
idem ait in li. de dodrina xpiana Si cimus nos ea re frui quã diligimus ꝓp ter fe.⁊ ea re fruendũ nobis eſſe tantuʒ
qua efficimur heati·ceteris vero vten⸗
dũ requenter tamen dicit᷑ frui.cũ de ⸗ lectatione vti. Cum em̃ adeſt qð diligi tur.etiã delectationẽ ſecum gerit.ſi ta men ꝑ eam tranſieris et ad illud vbi ꝑ manendũ eſt. eam retuleris.vteris ea ⁊ abuſiue nõ ꝓpꝛie diceris frui⸗ſi vero
inheleris atq; pmanſeris finẽ in ea po
nẽs leticie tue. tũc vere ⁊ ꝓpꝛie frui di cẽdus es.qð nõ eſt faciendũ niſi in illa
natio.
do
2u.
Nllia determi
Auq.

trinitate. id eſi ſummo et incõmutabi⸗ li bono·
wtrn pominibus ſit vtendũ
velfrüendum
Tum autẽ homi
ODOYʒÖ—iS—————
nes qui fruuntur et vtuntur alis rebus res alique ſunt. Querit᷑ vtrum frui ſe debeant an vti · an vtrumch Zd qõ ſic
reſpondet ang in libꝛo de do ctrina cri
——
ſtiana. Bipꝛopter ehomo diligendus
eñ fruimur eo⸗ſi pꝛopter aliud vtimur eo. Videtur autem michi ꝓpter aliud diligendus. quod enim pꝛopler ſe. dili gendum eſt.? in eo ↄſtituitur beata vita· cuius etiam ſpes. hoc tempoꝛe ↄſolat In homine auteʒ ſpes ponenda nð eſt ·
1
E.
q maledictus eſt qui hoc facit Ergo ſi liquide aduertas/nec ſeipᷣo quiſqᷓ; frui debet · quia nõ ſe debet diligene ꝓpler ſe.ſed ꝓpter illud quo fruendum eſt⸗ Puic autẽ ↄtrarium videtur qð aplũs ad philomones loquens git. Ita frater ego frat ego te fruar in dño. quod ita determinat Auã· Si dix iſſet uñ te fru ar/et non addidiſſet in dño. videretur finem dileckionis · ac ſpem cõſtituiſſe in
eo Ded quia illud addidit in dño· ſe
finẽ impoſuiſſe· eoðq; fruiſignificauit-
Cum e vt idem auã· aithomine in deo frueris· deo pocius qᷓ; hoĩe frueris
hic queritur vtruʒ deus frua
Zlug' in libꝛo
tur an vtãtur nobis⸗
———
Bed cũ deus di
——
ð dodrina cri ligat nos · vt frequẽter ſcriptura dicit.
ſtiana
3̃ eius dilectionẽ erga nos mltũ cõmen dat. Querit auc̃ quomõ diligit an vt vtens. an vt fruens et pcedit ita⸗ Pi
fruit᷑ eget bono noſtro· qð nemo ſanus
dix erit. Vit em̃ ꝑꝛopheta⸗bonoꝝ mno rum non eges · Vmne em̃ bonum ñm
Aug uſunus. vel ipſee. velab ipſo eſt·non ergo frui
tur nobis ſed vtit. Si em̃ nec frnitur nec vtitur.non inuenio quomõ diligat
nos·neq; tamẽ ſic vtitur nobis.vt nos
alis rebus Nos ei res qͥbus vtimur
að id referimusvt dei bonit ate ꝑrua⸗ mur. Deus vero ad ſuam bonitatateʒ vſum noſtrũ reſert. Ille em̃ miſeretur noſtri ꝓpter ſuam bonitatẽ. no auteʒ nobis inuicem ꝓpter illius bonitatem Ille noſtri miſeret᷑ vt ſe perfruambt⸗ nos vero inuick noſtri mileremur vt il
lo fruamur· Kum ei nos alicuius mi⸗ Zuguſtins.
ſeremur et alicui ↄſulimus ad eils q dem facimus vtilitateʒeamq; in tuem ſed et ña fit conſequẽs cum miſericoꝛ diã quam alis impendimus non relin ⸗ quid deus ſine mercede Eec autẽ mer ces ſumma ẽ·vt ipſo pfruamur⸗ Item qꝛ bonus eſt.ſumus · et inquãtum ſum boni ſumus. oꝛro etiã qꝛ iuſtus eß. nõ impune mali ſumus? inquantũ ma li ſumusintantũ etiam minus ſumus Iile ergo vſus quo nobis vtitur deus⸗ nõ ad eius. ſʒ ad ñam vtilitates refer⸗ tur: ad eius vero tantũmõ bonitatez⸗
Vtrum vtenduʒ an fruendũ ſit virtutibus-
Hcoſiderandũ
——
eſl vtrum vtutibus ſi vtendũ· an fruẽ
—
vum. Quibuſdam videt ꝙ ei⸗ ſit vten⸗
——
umet non fruendum.et hot ↄfirmãt
dicit non eſſe fruendum. niſi trinitate ideſt fummo et incõmutabili bono Itẽ. dicunt ideo non eſſe fruendum eis⸗qa
ꝓpter ſe amande non ſunt. ſed ꝓpter
eternam beatitudinem. Illud autem 3 fruendum eſt: ꝓpter ſe amandũ eſt·ſed g virtutes ꝓpter ſe amande non ſint. immo ꝓpter beatitudinem ſolam: pꝛo
bant autoꝛitate aug. qui in li.xiũ. de
autoꝛitate Auę· qui vt pꝛetafatum 2
trinitate contra quoſdam git · Foꝛte v tutes qua pꝛopier ſolam bẽatitudinem amamus ·ſic nobis ꝑſuadere audient. vt ipſam beatitudinem non amemus
Zuguſtinus⸗
Quod ſi ſaciunt etiam ipſas vtiq; ama
re deſiſtimus · quũdo iliam ꝓpter quã ſolam iſtas amautmus.non amamus Ecce his verbis videtur au oſtende
re ꝙ virtutes non ꝓpter ſe. ſed ꝓpter ſolam beatitudinẽ amande ſint. Nnod
—— A——.—

.
fiita eſt. ergo eis fruendũ nõ eſt. Alijs vero contra videtur ſcʒ ꝙ fruenduʒ eis ſit. quia pꝛopter ſe petende et amande ſunt. Et hoc ↄfirmant autoritate am⸗ oſij. qui ait ſuꝑ illum locum epiſtole a.Frudtus aüt ſpiritus eſt cari⸗
tas. gandium pa paciencia ⁊c̃. hic
cimus. Nude auã. in lix. de triagit. Aug.
voluntas eſt per quam fruimur.ita ⁊ꝑ virtutes fruimur non eis niſi foꝛte ali⸗ qua virtus ſit deus. vt caritas de qua poſt tractabitur.
eee mnluz ergo
ſe petenda ſunt. ſi vero ꝓpter ſe peten da ſunt? ergo et ꝓpter ſe amãdaos autem harum que videntur autoꝛit atũ repugnantiam de medio eximere cupi entes dicimus ꝙ virtutes. ꝓpter ſe pe tende et amande ſunt et tamen ꝓpter ſolam beatitudinem. ꝓpter ſe quidem amande ſunt: quia delectant ſui poſſeſ ſoꝛes ſincera et ſancta delectatione.et ĩ eis pariunt gaudium ſpirituale. Verũ tamen non eſt hic ↄſiſtenduʒ. ſed vltra gradiendum. Mon hic hereat dilectio, nis greſſus neq; hic ſit dilectionis ter⸗ minus/ſʒ referat᷑ hoc ad illud ſummũ
bonum.cui ſoli omnino inherendũ eſt.
quia illud ꝓpter ſe tantum amandum eſtet vltra illud nichil querendum eſt. illud eſt em̃ ſupꝛem finis. Ideoaug⸗ dicit ꝙ eas diligimus ꝓpter ſolaʒ bea titudinem. non ꝙ eas pꝛopter ſe dili⸗ gamus ·ſed qnia idipſum ꝙ eas diligi mus referimus ad illud ſummum bo⸗ num. cui ſoli inherendum eſt et in eo ꝑ
manendumfiniſq; leticie ponendus.qᷓ
re virtutibus non eſt fruendum Sed dicet aliquis. frui eſt amoꝛe inherere licui rei ꝓpter ſeipſam. vt pꝛedictum eſt. Di ergo ꝓpter ſe virtutes amande ſunt·et eis fruendum eſt. Ad quod di⸗ cimus in illa deſeriptione vbi dicitur ppter ſeipſam. intelligendum eſt tan⸗ tummodo vt ſcʒ ametur ꝓpter ſeipſas tant um. vt non referat᷑ ad aliud·; ibi ponatur finis vt ſupꝛa oſtendit aud di cens. Di inheſeris atq; permanſeris⸗ ſinem ponens leticietunc vere et pꝛo⸗ pꝛie fru dicendus es. qð non eſt faciẽ⸗ dum nii in illa trinitate. id eſt ſummo et incõmutabili bono. Atendum eſt er
go virtutibus et per eas fruendum fum
mo bono. Ita et de voluntate bona di
———
dicta ſunt. ex quo de rebus ſpecialiter tractauimns. hec ſumma eſt. ꝙ alie ſũt quibus fruendum eſt. alie quibus vten
dum eſt. alie que frutur et vtuntur.et
inter eas quibus vtendum eſt.etiã que dam ſunt per quas ſruimur vt vᷣtutes et potencie animi. que ſunt naturalia bona De quibus omnibus anteqᷓ; de ſignis tracemus. agendum eſt. ac pꝛi⸗ mum de rebus quibus fruendum eſt ſcʒ de ſanca atq; indiuidua trinitate.
We miſterio trinitatis et vni⸗
Peitaq; ve
ᷓtrinitas ſit vnus et folus verus deus.vt ait augin. ialia de tri⸗
nita. ſcʒ pater et filius et ſpirituſſancꝰ
et hec trinitas vnius eiuſdemq; ſubſtã⸗ cie vel eſſencie dicitur.credituret in ⸗ telligitur. que eſt ſummum bonuʒqð purgatiſſimis mẽtibus cernitur. MhMẽ tis em̃ humane acies inualida in tam excellenti luce non ſigitur. niſi per iuſti ciam fidei emundetur. Idem in eodeʒ Mam appꝛobo ꝙ in oꝛatione dix i deus qui non niſi mundos verum ſcire volui
ſti. Reſponderi em̃ poteſt multos etiã
non mundos. multa ſcire vera We hac re ergo ſumma ⁊ excellentiſſima cũ mo deſtia et timoꝛe aßendum eſt.et atten⸗ tiſſimis auribus atq; denotis audien⸗ dum vbi queritur vnitas trinitatis pa tris ſcʒ et filij et ſpirituſſancti. quia nec
periculoſius alicubi eratur.nec labo⸗
rioſius aliquid queritur nec fructuoſi aliquid inuenitur ꝛoinde omnis q audit et legit ea q̃ de ineffabili et in ac ceſſabili luce diuinitatis dicuni᷑ ſtuðᷣat
ra ac pia fide tenendum eſt
——
—————„ — 3
.
———
—
—————
———————= —— ———————— mn ————
—
—— r——*
—

imitari atq; ſeruare·duod venerabilis Zug in· i⸗li· de trini⸗ deſeiß̃o ait. Non pigebit me inquit ſicubi heſi⸗ to querere nec putebit ſicubi erꝛo diſte re. Quiſquis ergo audit hoc vel legit · vbi pariter certus eſt. pergat mecũ vbi pariter heſitat querat mecum· vbier⸗ roꝛem ſuum cognoſcit?᷑ redeat ad me vbi· mecum renocet me · Ita ingredia⸗ mur ſimul earitatis viam· tendẽtes ad eum· De quo dictum eſt querite facie eius ſemper⸗ Quefuerit intẽtio ſcribenciũ detrinitate
Vmnes autẽ ca
cholici tractatoꝛes vt in eodem-je li⸗ augait. qui de trinitate que deus eſt ſcripferũt. hoc intenderũt ſecundũ ſcri pturas docẽ. ꝙ pater ⁊ fillus etſ pũſſã cus vnius ſint ſubſtãcie ⁊ ĩſepabili eqᷓ litate vn ſint deus Aug. in libꝛo retractationũ. j. vbi dixi de patre et fi Ro.qᷓ gignit et quem gignit vnñ eſt · di⸗ cendum fuit vnum ſunt · ſicut ipſa veri⸗ tas apte loquitur dicens. ego et pater
vnum ſumus. vt fit vnitas in eſſenoia.
et pluralitas in ꝑſonis. Ideoq; nõ üt
tres dij. ſed vnus deus. licet pater fili“
um genuerit ·et ideo filius non ſit qui pater eſt. filiuſq; a patre ſit genitus.⁊ ideo pater non ſit qui filius eſt et ſpiri⸗ tuſſanctus, nec pater ſit nec filius.ſed
tm̃ patris et filij.ſpiritus vtriq; coeq̃
lis et ad trinitatis ꝑtinens vnitatem.
TPeneamus ergo patrem et filiuʒ et ſpi ritunfanctũ vnum eſſe naturaliter deũ
vt ait aug. inli. de ſide ad petrum. Neq; tñ ipſum patrem eſſe quifiliusẽ
nec filium ipſum eſſe qui pater eſt. nec
ſpiritũſanctum ipſum eſſe qui pater eſt
aut filius. Vna eſt em̃ patris et filij et
ſpirituſſancti eſſentia. quam greci ho⸗
mouſion vocant/ in qua nõ eſt aliud pa⸗ ter.aliud filius.alind ſpirituſſancus.
quãuis ſit perſonalit᷑/ alius pater/ aliꝰ filius/ alius ſpirituſſanckus⸗
¶Quis oꝛdo ſit ſernandus cum
eſtimoniaſancoꝝ de initate
de trinitate agitur-
Ceterum vt in pmo li· de trinitate aug docet pꝛimuʒ fecundum autoꝛitates ſanctarum ſcrip
tnrarum · vtrñ ita fides ſe habeat de⸗ monſtrandũ eſt. Beinde aduerſus gar rulos ratiocinatoꝛes · latioꝛes q; capa tioꝛes rationibus catholicis· et ſimili⸗ tudinibus cõgruis ad defenſioneʒ et al
ſertionem fidei vtendum eſt. vt eoꝛum
inquiſitionibus ſ at iſſacientes· manſue⸗
tos plenius inſtruan et illi ſinequieue
rint inuenire ꝙ querit᷑ de ſuis mentibꝰ pociusqᷓ de ipſa veritate vl de nra diſ ſertione conquerantur-
—
Pꝛoponamus⸗
in medium. veteris ac noui teſtamen ⸗ ti autoꝛitates quibus diuine vnitatis atq; trinitatis veritas demonſtret᷑ ac pꝛimũ ipſa legis exoꝛdia occurꝛant.
Abi moyſes ait. Audi iſrahel dñs de
us tuus · deus vnus eſt. Item ego ſum dñs deus tuusqͥ te eduxide terꝛa egi⸗
pti. Non crunt tibi alij dij pꝛeter me.
Ecce hic ſignificauit vnit atem diuine nature. Veus em̃ et dominꝰ vt ait am
boſins in⸗jli⸗detrini. nomen eſt na“ Embꝛoſius. ture. nomen eſt poteſtatis. Item alibi
deus loquens að moyſen ait. Ego ſuʒ qui ſum. et ſi queſierint nomẽ meum. vade et dic eis. Qui ẽ miſit me ad vos dicens em̃ ego ſum.non nos ſumus.et qui eſt.non qui ſumus.aptiſſime decla rauit vnum ſolum deum eſſe. In canti co etiã ex odi legitur. Vñs omnipotẽs
nomen eius. Mon ait dñi vnitatem vo
lens ſignificare. Merſonaꝝ quoqʒplu⸗ ralitatem et nature vnitatem ſimul oſtẽ
dit dñs in geneſi dicẽs. faciamus homi
nem ad ymaginẽ et ſimilitudinẽ noſtrã dicens em̃ faciamus ⁊ noſtramplurali tatem ꝑlonarum oſtendit· dicens vero ymaginem vnitatẽ eflentie. vt em̃ dicit aus in li.de fide ad petrum. Pi in illa naturn patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſãctivna eſſ
6 * 3 „ „ 3 1 * 5 8 13 f
8 ſ
ſ. 5 . 6 8 —
* ſ..
.
—
7
—— 5 8 2
*——
2 Sg Sm
ne

Erlarius.
Bllarius
tantum perſona. nõ diceret᷑ faciamus
hoiem ad ymaginẽ et ſimilituidinẽ. no
ſtrã cuʒ em̃ diẽ ad ymaginẽ. oñdit vnã naturã eſſe ad cuius ymaginẽ homo fie ret.cũ vero dicit noſtrã. oſtendit eun ⸗ dem deñ nõ vnã ſed plures eſſe ꝑſonas
Zperte oſtẽdit hilariusqꝙ nec
[olitudo nec diuerſiras nec ſin
Jularitas ſibieſtũ ſimiuudo
quoq;
in li.ij. de trini. dicit his vᷣbis ſignifi⸗ cari ꝙ in trinitate nec diuerſitas ẽ nec
ingularitas vel ſolitudo. ſed ſimilitu⸗ do et pluralitas ſiue diſtinctio. Ait em
ſic Qui dixit faciamus hoĩeʒ ad ymagi nẽ et ſimilitudinẽ ñam. inuicẽ eſſe ſui
fimiles in eo ꝙ dicit ymaginẽ et ſimili/ tudinẽ noſtrã oſtendit.ymago em̃ ſola
nõ eſtet ſimilitudo non ſibi eſt⸗neq; di⸗ uerſitatem duob admiſceri alteri? ad alteꝝ ſimilitudo ꝑmittit. Item idem ĩ
iiij. li. Sibſolutius voluit intelligi ſigni ficationẽ hanc non ad ſe eſſe referendã tm̃. dicẽdo facian hoĩeʒ ad imaginẽ ⁊ ſiitudinẽ. ñ aʒ Mꝛofeſſio em̃ ↄſoꝛcij ſuſtulit intelligentiã fingularitatis. qꝛ ↄſoꝛcium aliqð nec poteſt eſſe ſibip̃i ſo litario.neq; rurſuʒ folitudo ſolitarqj re cipit faciam neq; quiſq; alieno a ſe lo quet᷑ noſtram. vterq; ergo ſermoſcʒ fa ciamus ⁊ ñam vt ſolitariuʒ eundemq; nõ patitur.ita neq; diuerſum a ſe alie
nũq; ſignificat Solitario ↄuenit facias ⁊ meẽ non ſolitario vero ↄuenit dicere
faciamꝰ et ñam vterq; mo vt nõ ſoli⸗ tarium tm̃. ita neq; diſſerentẽ eſſe vel
diuerſum eſſe ſigniſicat. Nobis q́;ʒ nee ſolitarius nec diuerſus eſt cõfitendus. Ita ergo de ad cõmuneʒ ſibi cum deo ymaginẽ eandẽq; ſimilitudinẽ bominẽ reperit᷑ operari · vt nec ſignificatio effi ciẽtis admittat intelligentiã ſolitudis nec oꝑatio ↄſtituta ad eandem ymagi
nem vel ſimilitudinẽ patiat᷑ diuerſita⸗
tem diuinitatis. In his vᷣbis hilarius
pluralitatẽ ꝑſonaꝝ volvit intelligino⸗ mine ↄſoꝛcij atq; ſignificauit noĩe con⸗
ſoꝛcij vel pluralitatis nõ poni aliq̃d 6
Zid ide
remoueri. Pluralitas em̃ vel ↄſoꝛtiũ
plonaꝝ cuʒ dicitur ſolitudo ⁊ ſingulari
tas negat᷑ cum dicim plures eſe ꝑſo⸗ nas. ſignificamus ꝙ non eſt vna jola. Icdeo hilarius volens iſta ſubtiliter et ſane intelligi ait. ꝓfeſſio cõſoꝛcij ſuſtu lit intelligenciam ſingularitatis.nõ di⸗
ccit poſuit aliquid. Ita etiã cum dici/
mus tres ꝑſonas.ſingularitatem et ſo⸗ litudinẽ tollimus.et ꝙ pater non eſt ſo
Quid er ver bis hylary in
—
Pylarius.
lus. nec filius ẽ ſolus nec ſpũſſanctusẽ
ſolus.ſignificam ꝙ nec pater tĩ eſt et
filius. nec pater tantum et ſpirituſſan⸗
dus nec filius tamũ et ſpirituſſanctus
De hoc vñt in ſequenti pienius agetur
vbi etiam ſecundũ quid ſimiles dicant᷑ tres perſone.⁊ vtrum aliquo mõſit ibi diuerſit as vel differencia oſtendetur.
Aias ſeʒ autoꝛitãtes ſuponãt poſtãũ redeamus vad oſtendẽdam pẽt ſonaꝝ pluralitatem atq; eſſentie diuine
vnitatem. alias ſanctoꝝ autoꝛitates in
ducamus. WMoyles dicit. In pꝛinci/
pio creauit deus celum et terram. per deum ſignificans patrẽ.per pꝛincipiũ
filium. et pꝛo eo ꝙ apud non dens dici tur. hebꝛaica veritas habet heloym⸗ qð eſt plurale huius ſingularis quod ẽ
quod ceperat redit vt
hel. Se ergo non eſt dictum hel ꝙ eſtde
us ſed heloym.qð interpꝛetari poteſt
dij ſiue indices ad pluralitatẽ ꝑſonarũ
refert᷑. Ad quam etiam illud attinere
videt᷑ qð dyabolus per ſerpẽtẽ dixit
Eritis ſicut dij. ꝓ quo in hebꝛaico ha⸗
betur heloym ac ſi diceret. Eritis ſi
cut diuine ꝑſone. lle etiam maximus ꝓphetaꝝ et regum dauid.qui ſuã ce
teris pꝛefert intklligentiaʒ dicens · ſuꝑ
ſenes intellexi.vnitatem diuine natu re oſtendens ait. dñs nomen eſt illi.nõ
dicit dñi. Alibi etiaʒ einſdem vnitateʒ et eternitatẽ ſimul oſtendẽs ait ex ꝑſo⸗ na dei. Iſrahel ſi me audieris non erit
in te deus recens neq; adoꝛabis deum alienum. Aliud hoꝛũ vt dicit ambꝛo·
in · jli·de trinitg ſignificat eternitatẽ
———
Zmbꝛo⸗

⁰ M. aliud vnitatem ſubſtancie indifferẽtis; da ex te egredietur qui ſit dominato? ſi vt neq; poſterioꝛem patre · neq; alter? in iſfrahel t egreſſus eius ab inicio a r dininitatis ſiliũ vel ſ pirirũlanduʒ eſſe diebus eternitutis i credam. Nã ſipatre poſterioꝛ eſt fili Specialia teſtimoniade ſpiri vel ſpũſſanctus recens ẽ. et ſi vnius nd tuſancto.
De ſpirituſãcto
etiam expꝛeſſa documenta in veterite ſtamẽto habemus · In geneſi em̃ legit᷑
uaus ſpiritus domini ferebat᷑ ſuper aduao⸗ mati fũt et ſpiritu oꝛis eius.o.v.eoꝛũ et dauid dici Quo ibo 4 ſpiritu tuo. Zllibietiã ait. benedicat nos deus de In libꝛo ſapientie dicitur· I pirituſſan noſter benedicat nos deus ·⁊ metuant dus diſcipline effugiet fidum. benign“ eum omnes fines terre. Trina ẽ ↄfel eſt em̃ ſpiritus ſapientie Iſaias quoq; ſio dei.trinit atẽ expꝛimit ꝑſonaꝝ · vni ait. ſpiritus domini ſuper me tatem vero eſſencie aperit cũ ſingulari De teſtimonijſnoui teſtameli* ter ſubiũgit euʒ· Iſaias quoq;dicit ſe[ unc VerO poſt
audiſſe ſeraphin damãtia.ſanctus · ſan 1
ſt diuinitatis alien ẽ. pᷣnecpoſterio? eſt qꝛ recens nð eſt ·nec alienꝰ qꝛ ex pa tre natus ẽ filius. ex patre ꝓceſſit ſpi⸗ rituſfanctus · Alibi quo diſtinctionem ꝑſonan inſinuans ait. verbo dñi celi fir
—„————„—
dus. ſanctus. dñs deus · Mer hoc ꝙ di teſtimonia veteris teſtamenti- de fide cit ter ſanctustrinit ateʒ ſignificat·per ſ ancte trinitatis et vnitatis. ad noui te hoc ꝙ ſubdit dñs deus · vnitatem eſſen ſtamenti autoꝛitates accedamus· vt in tie. Vauid quog eternã filij generatio medio dunm animaliũ. id eſt teſtamen 17 nem aperte inſinuat eꝝ pſonafilij dicẽs toꝝ cognoſca᷑ veritas. foꝛcipe de al
tari ſumat᷑ calculus quo tangant᷑ oꝛa fi delium. Vñs itaq; pᷣs vnitatẽ diuine eſſentie. ac pſonaꝝ trinitatewapte in⸗ inuat dicens apoſtolis · Ite baptizate omnes gentes. in nomine patris ⁊ filij
Vñs dixit ad me filius me es tu. ego hodie genui te · Ve hac generatione in effabili aias ait · Generationem eins s enarrabit · In li· quoq; ſapientie et
nitas filij cñ patre monlira vbi ſaplẽ⸗ tia ita loquit᷑. Vñs poſſedit me abini et ſpirituſſancti. In nomie vtiq;ait vt 1 tio viaꝝ ſ uaꝛuʒ anteqᷓ; quicq; faceret a ambro.ait in pꝛimo libꝛo de trini· non„ pncipio abeterno oꝛdinata ſum anteqᷓ; in nominibus vt vnitas eſſentie oſtẽda Zmbꝛoſius⸗ terra fieret·nec dum erant abiſſi ⁊ ego tur per nomina tria que ſuppoſuit tres Aug. 8 iam ↄcepta eraʒ · nec dů fontes nec dñ eſſe ꝑſonas declarauit · Ipſe etiam ait. montes aut colles eſſent et ego partu ¶ Egoet pater vnum ſumus vnuʒ dixit riebar. adhuc terꝛã non fecerat ⁊ car; vt ait ambꝛo. in eodem.ne fiat diſcre“ zinß dines oꝛbis terre quã do pᷣparabat ce⸗ tio poteſiatis nature.⁊ addidit fumus. 2 los aderam qñ awendebat fundamẽta vt patrẽ lliũq; cognoſcas · ſcʒ vtperfe terꝛe · cũ eo eram cunca ↄponens et de cdtus pater. filium perfectũ genuiſſe cre lectabar per ſinglos dies ludens coꝛa dal et ꝙ pater et filius vnñ ſint ·nõ cð eo. Ecce apertũ deeterna. geniturate fuſione ꝑſone. ſed vnitate nature. Jo ſtimoniuʒ quo ipſa ſapientia phibet ſe pannes quaq in epiſtola canonica git añ mundũ ↄcepta eſſe et parturirii. Tres funt quiteſiim oniũ perhibent in genitam? apud patrem eternaliter ex celo. pater · verbum. et ſpirituſſand? iſtere. Iplaetias alibiait. Ego ex oꝛe et bij tres vnum ſunt · Ipſe etiã in ini⸗ 5 altiſſimi Pdij pꝛmogenita ante omneʒ tio euangelij ſui ait · In pꝛincipio erat B creaturã. Micheas anoc ꝓpheta es verbũ ⁊ verbum erat apud deuʒ.⁊ de nm vbigenerationꝰ ettgꝛieneꝝ ma erat vbum. vbiapreoſtẽditfiiuwſem 1 ria ſimul inſinuauit dicens. Et tu beth per et eternaliter fuiſſe apud patrẽ.vt lehẽ eſrata paruulus es in milibus in“ aliũ apnd alnʒ· poſtolus quoq; apte * 1—

——
3
Tugnſtinus⸗
trinitatẽ diſtinguit dicẽs. Uiſit dens ſpũm filij ſui in coꝛda ña.⁊ alibi ſi ſpi ritus eius qui ſuſcitauit iheſuʒ Pabitat in nobis ⁊c̃. Item alibi trinitateʒ atq; vnitateʒ euidentiſſime ↄmendat dicẽs
Quoniã eꝝ ipᷣo ⁊ per ipᷣm ⁊ in ip̃o ſunt
omnia.ipi.gloꝛia. Ex ip̃o ait vt aug.
——————
dicit ꝓpter filium.in ipſo ꝓpter ſpiri⸗ tumſanctũ. Mer hoc vero ꝙ non ait ex ipſis ꝑ ipſoset in p nec ait ipſis glo ria led ipſi.inſinuauit hanc trintatem vnum deũ eſſe. Sed qnia ſingule pene ſillabe noui teſtamenti hanc ineffabilis vnitatis atq;trinitatis veritatem ↄcoꝛ
diter inſinuãt inductio in teſtimonioꝛũ
ſuper hac re ſuꝑſedeamus et rationib cõgruiſq; ſimilitudinibus it a eſſe ꝓut
infirmitas noſtra valet oſtendamus.
Incipit oſtendere quomõ per
————
.
Znbꝛoſus⸗ Jã ſicait gmbꝛo ₰
creaturam potuerit cogñõſci
creatoꝛ-
Poſtols nã
ter patrẽ. per ipſu
q; ait. ꝙ ĩuiſibilia ðᷣia crea tura mũdi ꝑ ea q̃ facta ſunt
intellecka ↄſpiciunt᷑. Dempiterna quo
q; vtus eius et diuinitas. per creatu ram mundi intelligit homo ꝓpter ex ⸗ cellentiam qua excellit inter alias crea turas⸗vel ꝓpter conuenientiam quam habet cũ omni creatura homo ergo in uiſibilia deijintellcctu mentis ↄſpicẽ po
tuit vel etiam conſpexꝝ it.per ea que fa
cta ſunt, i per creaturas viſibiles vel ĩ uiſibiles. Z duobus enim iuuabatur/ ſcʒ a natura que rationalis erat. et ab operibus a deo factis. vt manifeſtaret᷑ pomini veritas. Ideoq; apoſtolus diẽ
ꝙ deus reuelauit illis ſcʒ dnm fecit ope 3
ra in quibus artificis aliquatenus relu cet iudicium-
imar el modus quo
„———
vt deus quia natura inuiſibilis eſt.etiã a viſibilib poſſet ſciri opus fecit quod opificeʒ vilibilitate ſui maniſeſtauit vt per certum incertum poſſet ſciri.et ille
cit qð ab homine impoſſibile eſt fieri. Potuerũt ergo cognoſcere ſiue cogno erunt vltra omnẽ creaturam eſſe illũ
quiea fecit. que nulla creaturaꝝ face/
re vel deſtruere valet. Iccedat que/ cunq; vis creatura.⁊ faciat tale celum et talem terꝛam et dicam qꝛ deus eſt. Ped qͥa nulla creatura talia facere va⸗
let·conſtat ſuꝑ omnem creaturam eſſe
illum qui ea fecit. Ac per hoc illũ eſſe
deus omniũ eſſe crederetur.qui hoc fe
deũ · humana mens cognoſcere potuit.
Secũda ratio qua potuit cog
noſci velmodüs quo nouẽt·
Ilio etiaʒ modo dei veritatem ductu rationis cognoſce re potuerũt. vel etiam cognouerunt. vt em̃ aug ait in li. de ciuitate dei. Nide
rũt ſummi philoſophi nulluʒ coꝛp eſſe
deum. et ideo cuncta coꝛpoꝛa tranſcen derunt querentes deũ.videruit etiam quidqd mutabile eſt.non eſſe ſummuʒ
bonum deũ omniũq; pꝛincipiũ. ⁊ ideo
omnem animã mutabileſq; ſpiritus trã
ſcenderũt. De inde viderunt omne qð mutabile eſt non poſſe eſſe niſi ab illoqᷓ incõmutabiliter et ſimpliciter eſt. In/ tellex erunt ergo eum et omnia iſta fe/ ciſſe et a nullo fieri potuiſſe.
*
Tercia ratio vel modus.
Conſideraueft
etiam.quidquid eſt in ſubſtancijs. vel
cõpůs eſſe vel ſpiritũ. meliuſq; aliãd
ſpiritum eſſe qᷓ; coꝛpus. ſed lõge melio
rem qui ſpiritũ fecit et coꝛpus.
modo potuit cognolcideus⸗ Quartus modus vel ratio.
Item in eodẽ

*
De ſubſtãcijs intellige.
eciam coꝛpoꝛis ſpeciem eſſe ſenſibilem-
et ſpiritus ſpeciem intelligibileʒ·et in tellgwiem ſpeciem ſenſibili ptulerũt⸗
Semibilia dicimus 3̃ viſu tactuq; coꝛ⸗ poꝛis ſentiri queũt · Intelligibilia que vſpectu mentis poſſunt intelligi. Luz ergo in eoꝛũ conſpectu et coꝛpus⸗ ani⸗ mus magis minuſq; ſpecioſa eſſent.ſi
autẽ omni ſpecie carere poſſent · omni
no nulla eſſent. viderũt eſſe aliqd quo illa ſpecioſa fada ſunt. vbi eſ pᷣmaĩ in
cõmutabilis ſpecies · Ideoq; incõpara
bilis ⁊ illud eſſe reꝝ pꝛincipium reiſſi me erediderũt. quod factum non eſſet et ex quo cuncta fada eſſent. Ecce tot
modis potuit cognoſci veritas dei Cũ
ergo deus vna ſit et ſimplej eſſentia. ã
ex nulla diuerſitate partiũ vel acciden
tium ↄiſtit. pluraliter tamẽ dicit aꝑo⸗ ſtolus inuiſibilia dei. qꝛ pluribus mo⸗
dis cognoſcit᷑ veritas dei peꝝ ea que fa
cta ſunt. Ex ppetuitate namq; creatu⸗
raruʒ intelligitur conditoꝛ. eternusex
magnitudine creaturaꝝ. omnipotens ex oꝛdine etdiſpoſitione. ſapiẽsex gu
bernatione bonus. kec autem omnia
ad vnitatẽ deitatis ꝑtinẽt mõſtrandã.
MQuomodo in creaturis apa
—
ret veſtigium trinitatis
———
Muncreſtatoſtẽ
dere vtrum per ea que fada ſunt aliqd trinitatis iudicium vel exiguum habe⸗ ri potuerit. De hoc aug· in libꝛo vj· de trini. ait · Opoꝛtet vt creatoꝛeʒ per ea
que facta ſunt intellectu ↄſpicientes tri nitatem intelligamus. Muius em̃ tri ⸗ nitatis veſtigium in creaturis apparet Pec em̃ que arte diuins facta ſunt. et vnitatem quandã in ſe oſtendũt et ſpe⸗ ciem et oꝛdineʒ. Nam quidq; hoꝝ crea
toꝛum et vnñ aliquid eſt.ſicut ſunt na⸗
ture coꝛpoꝝ et animarumet aliqua ſpe ⸗ cie foꝛmat᷑·ſicut ſunt figure vel quali tates coꝛpoꝝ ac voctrine vel artes an
marum et oꝛdinẽ aliquem petit aut te⸗
net. ſicut ſunt pondera vel collocatio⸗
nes coꝛpoꝝet amdꝛes velt electatönes animarum.et ita in creaturis pꝛelucet
₰
veſtigium trinitatis. In illa em̃ trini⸗
tate fumma oꝛigo eſt omnium reruʒ?
perfectiſſima puſcritudo. et beatiſſima delectatio. Vumma aũt oꝛjgo vt aug⸗
oſtendit in li. de vera religione · intelli
git᷑ deus pater. a quo ſunt oiaaquo
ſilius et ſpirituſſanctus · Merfeckiſſima pulcritudo intelligit filius ſcʒ veritas patris nulla ex parte ei diſſimilis qᷓ;cũ ipſo ⁊ in po patre veneram̃·d̃ foꝛma ẽ omniũ que ab vno facta ſunt et ad vnñ referunt᷑. Que tamen omnia nec fierẽt patre ꝑfiliuʒ. neq; ſuis finibus ſalua eſſent. niſi deus ſumme bonus eſſʒ.qui ⁊ nulli nature que ab illo bona eſſet in uidit. et vt in bono ipſo maneret alia quantũ vellet. alia quantum poſſet de
dit. que bonitas intelligit ſpirituſſan
ctus. qui eſt donũ patris et filij· quare ipſum donñ dei cum patre ⁊ filio eque
incõmutabile. colere et tenere nos con
uenit. Mer ↄſiderationem itaq; creatu rarum vnius ſubſtantie trinitatem in⸗ telligimus. ſed vnum deum patrem a
quo ſumus et filium per quẽ ſumus.? 8
ſpiritũſanctum in quo ſumus · ſcʒ pꝛin
cipium ad qð recurrimus ·⁊ foꝛmã quã ſequimur.⁊ gratiam qua recõcilamur
vnum ſcʒ quo auctoꝛe ↄditi ſumus.⁊ſi militudinem eius per quam ad vnita/
tem refoꝛmamur.et paceʒ qua vnitati adheremus ſcʒ deum qui dixit. Fiat? verbus per quod factum eſt omne quod
ſubſtantialiter et naturaliter eſt.et do⸗
nñ benignitatis eius qua placuit.ꝙ ab
eo per verbũ factum eſt.⁊ reconciliatũ
eſt auctoꝛi vt non interiret. Ecce oſten ſum eſt. q̃liter in creaturis aliquatenus ymago trinitatis indicaf᷑/non em̃ per
creaturaꝝ contemplationẽ ſufficiẽs no
ticia trinitatis poteſt haberi vel potuit
ſine doctrine vel interioꝛis inſpiratõis
reuelatione. Vñ illi ãtiqui philoſophi quaſi per vmbꝛam et de longinquo vi
derunt veritateʒ. deficientes in ↄtuitu
trinitatis. vt magi pharaonis in tercio
igno. Adiuuamur tamen in fide inui“
-„— 2
—
3 8. 6
—— *
— „

— —
„— . S. S
. 3. 5. — 2. 6.. 2 6 3 5 M—
N 1 ſibilium per ea que faca ſint· 6 neperene— capiunt.Ca — Piunt᷑ em̃ et a ſingulis ſingulaet a ſin ⸗ nomoin anung ſit yma⸗ gulis oĩa Nhemini me habere memo ⸗ go trinitatis. et intelligentiã ⁊ voluntatem.et in telligo me intelligereet velle atq; me Mũc HerO gd eaga miniſſe.⁊ volo me velle et meminiſſe ⁊ lamn pueniamus diſputationem.vbiin mhtebumanaque nout deñ velpol; ¶ Quomõ tota ilatria memo ſet noſſe trinitatis ymaginẽ reperiamꝰ rig Znguſtinus. em̃ rucelurrilieline bumana mẽs non ſit eius nature cuius— 4 deus eſt/ymago tamen iliius quo nihil Totamc 5 medʒ melius eſt.ibi querẽda et inueniendaẽ memoꝛiã et intelligentiã et voluntateʒ N quo natura noſtra nil habet melius.id Nmul mẽmini. quod em̃ memoꝛie mee eſt in mente. In ipſa em̃ mente etiam nõ memini.illud nõ eſt ĩ memoꝛia mea antech ſit particeps dei eius ymago re nichil autẽ tam in memoꝛia eſt. q; ipſfa perit᷑ ⁊ ſi em̃ amiſũ dei ꝑticipatõne de memoꝛia.totam ergo memini. Itẽ qd ſoꝛmis lit. ymago dei tñ ꝑmanet. Eo qᷓd intelligo. intelligere me ſcio.et ſcio em̃ ipſo ymago dei eſt mens quo capaxꝝ me velle quidqd volo·quidquid auteʒ eius eſteiuſqʒ pticeps eſſe poteſt. Jaʒ ſcio memini. Totam ergo intelligen F Tria oñdit er ergo in ea trinitatẽ que deus eſt inq̃ra tiamtotamq; voluntatẽ meaʒ memini. Fin anima qᷓ mus Ecce em̃ mens· meminit ſui.inte relatiue dicũ liit ſe diligit ſe. hec ſi cernimus cerni ⸗ Muomodo illa tria tota capi⸗ tur? equalia mustrinitatenondumddem deumſ; atintelligentia ſůt ſcʒ memo⸗ em̃ fiam inteilt, ret trinitas. memoꝛie intelligentie et„ gti⸗ Uueu⸗ amoꝛis Hec ergo tria potiſſimũ trace 22 ter cum— tionem. nus· memoꝛiã. intelligentiã. volunta⸗ intelligo. tota ſimul intelligo Zun⸗ tem. Eec ergo trua vt aug. ait inl x. neq; em̃ quicqᷓ; intelligibiliũ eſt qð nõ de trinita. non ſunt tres vite. ſed vna intelligã. niſi qð ignoꝛo.qð autẽ igno ubtiliſima vita nec tres mentes. ſʒ vna mẽs. vna ro. nec memini. nec volo. quioquiv et congrna ſi eſſentia. WMemoꝛia vero dici᷑ ad alt go intelligibiliũ non intelligo. ↄſequẽ militudo. aquid ⁊ intelligentia et volũtas ſiue di ter eiaʒ nec memini nec volo · Quidq̃d lectio ſimiliter ad aliquid dicitur.vita ergo in telligibiliuʒ ergo memini ⁊ vo vero dicit᷑ ad ſeipſaʒ.et mens et eſſen loconſequenter intelligo. tia. Nec ergo tria eo vnum ſunt qͥ vna 5 vita. vna mens. vna eſſentia.et qud Mũo illa rota capiat volũtas. qd aliud.. etia 2 ſimul non pluraliter ſʒ ſingulariter di⸗ P c Zah. cunt tria ſunt quo ad ſe inu 0 untas mea cem reſerunt᷑. etiam tot am intelligentiã totamq; me 3m memoꝛiã capit. dũ vtoꝛ toto eo qð Muomõcqualiaſint qꝛ capiũ ineligo et memini. Lũitaq; inicẽa urlinguus omnia ettota ſngli⁊onni et tota capiant᷑. equa Zuguſtinus⸗ 47 ſi— lia ſunt tota ſingula.totis ſingulis. et ſu ulin S 2 lia E tia Iut tota ſingula ſimul omnibus totis.⁊ hec quomodo om non ſolum ſingulis ſed etiam ſingu/ tria vnum. vna vita. vna mens · vna eſ niaa ſingulis la omnibus. Alioquin non ſe inuicem ſentia.ecce illius ſumme vnitatis atq;
— w————
— 3 —
— 5 ——„—
2— 2 e—————————
—.—
——

trinitatis. vbi vna ẽ eſſentia et tresꝑ ſone. ymago eſt humana mens licet im
cipit᷑ · vbi eſt ila mago trinitatis. ꝓ⸗ piie vero mens dicit᷑ vt ait au·nò ip nnima. ſʒ ꝙ in ea eſt exceſlentius quali ter ſege accipit · Aludetiam ſcienduʒ eſt ꝙ memoꝛia non ſolũ eſt abſentium ⁊pieteritoꝝ · ſed ctiam pꝛeſentiũ vt alt Au 1 piiteli non ſe caperet·
.
ar· Uens aũt hic pꝛo animo ipo ac⸗
t de trinita· Alioquin
uo ſenſuillatria dicãtur
ch vnũet vnaeſſentia querit
Hicattẽden ouz eſioſigenter ex quo ſenſu accipiendũ ſit qð ſupꝛa dixit la tria ſcʒ memoꝛiã
intelligentiam et voluntatẽ eſſe vnum- vnam mentem. vnam eſſ entiam. quod vtiq; nõ videtur eſſe verũ iuxta ꝓpꝛie tatem fermonis. Mens em̃ inſ pirit? rationalis eſſentia eſi ſpiritualis et in⸗ toꝛpoꝛea · Illa verotria naturales ꝓ⸗ pꝛietates ſen vires ſunt ipſius mentis. vt a ſe inuicem diſſerũt. quia memoꝛia non eſt intelligentia vel voluntasnec intelligemtia voluntas ſiue amo?.
₰
Muodetiam aoſeinnicendi cuntur relatiue
w.Et hectrietia;
ad ſe ipſa referunt᷑ vt ait ausin· ix· li
bꝛode trini. Wens eĩ amare ſeipᷣain vel meminiſſe non poteſt niſi etiã noue
rit ſe. nam quomò amat vel meminit
qð neſcit. Wiro it aq; modo.tria iſta
inſepabilia ſunt a ſemetipſis et tamen eoꝛum ſingulũ et ſimul omnia yna eſſ
tia ẽ.cũ et relatiue dicant᷑ ad inuicẽ.
uod ſupꝛa quere“
Pic aperit qug barur ſcilicet quomòhec tria dicantur vnum
—
——————
Beo iam viden
——
dme mente ſubſtantialiter eiſtunt·nõ ſicut
accidentia in ſubiectis. que poſſunt ad eſſe et abeſſe. Vnde auã·iel hbꝛo de trini. ait Admonemur ſi vtrũq; vide re poſumus· hoc in animo exiſtere ſub ſtantialiter. nõ tanqᷓ; in ſubiecto. vt co
deo ſcʒ qa in ipſa anima vel
loꝛ in coꝛpoꝛe·qa et ſi relatiue dicunt᷑ ad inuicem ſingulaĩ ſubſtantialit᷑ ſunt
in ſubſtaneia ſua· Ecce ex quo ſenſu il
la tria dicant᷑ eſſe vnum vel vna ſubſtã tia. que tria vt aus⸗ ait. in.xvꝛli⸗ dẽ trini. In mente naturaliter diuinitus inſituta quiſis viuaciter ꝑſpicit·⁊ q magnũ ſit ĩ ea vñ põt etiã ſempiterna mmutabiliſq; natura recoli.conſpici concupiſci.reminiſcitur em̃ per memo riã intuetur per intelligentiam ample ctitur per dilectioneʒ· pꝛofecto reperit illius ſumme trinitatis ymaginem.
ud inill
Mla ſimilitudine eſt diſſim̃litudQ
neat ne hanc ymaginem ab eadẽ trini/ tate ſactam ita ei comparet- vt omnino exiſtimet ſimilem. ſed pocius in quali cumq; iſta ſimilitudine magnam quoq; diſſimilitudinem cernat-
Pꝛimadiſſimilitudo-
dum eſt quomð hectria dicant᷑ vna ſß
Aos⸗
Zuã⸗
Quod bꝛeuiter
oſtendi poteſt homo vnus per iſta tria
meminit intelligit diligit · qui nec me moꝛia eſt nec intelligentia. nec dilectõ
habet hec tria. nõ ipſe eſt hec tria. In
que deus ẽ. quãuis vnus ſit deus· tres ꝑſone ſunt pa.⁊ fili. ⁊.ſſ.⁊ hee tres tñ
vnus deus. Eliudẽ itaq; trinitas res
ipſa. alud ymago trinitatis in re alia
ꝓpter quam ymaginem etiam illud in
quo ſunt hec tria ymago dicitur ſcʒ hõ
ſed hoc habet. vnus ergo homo eſt qu
illius vero ſumme ſimplicit ate nature
tria homo di⸗
S citur ymago⸗
Quod pꝑ ſla
——
—
8*

Zug.
Caue nõ vni⸗ us dei tantnʒ ſunt, ſed etiã vnus deus.
Auguſtinns⸗
ſicut ymago dicitur ⁊ tabula ⁊ pictura que eſt in ea. ſed tabula nomine yma⸗ S appellat᷑ ꝓpter picturã qᷓ eſi in ea eſt.— Altera diſſimilitudo. Rurſus iſta ima
g0 que eſt homo habens illa tria.vna
plona eſt. illa vero trinitas non vnap
ſona aſt. ſed tres perſone. pater filij et filius patris. et ſpiritus patris ⁊ filij. Itaq; in iſta ymagie trinitatis. nõ hec
tria vnus homo. ſed vnius homis ſunt In illa vero ſumme trinitate cuius hec
ymago eſt. non vnius dei ſunt illa tria ß vnus deus.⁊ tres ſunt ille.nõ vna ꝑ
ſona. Illa em̃ tria non homo ſunt · ſed
hoĩs ſunt yel in homine ſunt. Sed nũ
ᷓd poſſumus dicere trinitatẽ ſic eſſe in
deo vt aliqͥd dei ſit nec ipſa ſit deus.
Ablit vt hoc credamus. dicamus ergo
in mente noſtra ymagineʒ trinitatis.ſʒ exiguaʒ ⁊ qualemcũq; eſſe que ſumme trinitatis ita gerit ſimilitudinem vt exꝝ max ima ꝑte ſit diſſimilis. Sciendũ ve
ro eſt ꝙ hec trinitas mẽtis vt ait aud. in. xiiij. li. de trini non ꝓpterea tantũ
ymago dei eſt.qꝛ ſui meminerit mens
⁊intelligit ac diligit ſeſed quia poteſt
etiam meminiſſe et intelligere ⁊ amare illum a quo facta eſt.
Alia aſſignatio trinitatis in
gnima ſeilicet mens noticia
MO⸗
Poteſt etiã alio
modo aljſq; nominibus diſtingui trini nitas in anima que eſt ymago illius ſũ me et ineffabilis trinitatis. Vt em̃ ait and in· ix⸗li· de trini, mens et no
eius ⁊ amoꝛ tria quedaʒ ſunt. Wens
em̃ nouit ſe ⁊ amat ſe nec amare ſepõt inbis ni nitatis appret. mens ⁊ notieia eius. Item duo quedà
ſunt mẽs ⁊ amoꝛ eius. Cumergo ſe no
vit mens ⁊ amat ſe · manet trinitas ſcz
niſi etiam nouerit ſe. Vuo quedã ſunt
mens amoꝛ et noticia. dMens auten hic accipitur non pꝛo animaſed pꝛo eo quod in anima excellentius eſt.
tialiter exiſtunt.
MQuia mẽs vice patris noticia
filij · amoꝛ ſpũſſancꝰ accipit:
Eteſt ipſa mens
Quomõ ea dicantur eſſe vnũ.
Hec autem tria
cum ſint diſtincta a ſe inuicem. dicunt᷑ amẽ eſſe vnum. quia in animo ſubſtan
Item in eodẽ
quaſi parens ⁊ noticia eius quaſi ꝓles eius. Uens em̃ cum ſe cognoſcit no ticiam ſui gignit.et eſt ſola parens ſue noticie. Tercius eſt amoꝛ.qui de ipſa
mente et noricia ꝓcedit. dum mẽs cog noſcens ſe. diligit ſe. non em̃ poſſet ſe diligere. niſi cognoſceret ſe. Emat eti am placitam ꝓlem.i.notiam ſuam. et
ita amoꝛ qͥdã ↄplexus ẽ parẽtis ⁊ ꝓlis
uod non eſtminoꝛ menteno
ticianec gmoꝛ vtroqʒ
Nec minoꝛ eſt p
les parente. dum tantaʒ ſe nouit mens quanta eſt nec minoꝛ ẽ parẽte ⁊ ꝓle.id
eſt mente ⁊ noticia.tm̃ dum ſe diligit
mens quantũ ſe nouit.⁊ quanta eſt.
ſingula in ſeipſis. qꝛ ⁊ mens amans in amoꝛe eſt ⁊ amoꝛ in amantis noticia. et noticia in mente noſcente eſt. Ecce in bis tribus qualecunq; veſtigiumtri
Muomõ mens per iſta pꝛofi· it ↄd intelligendum deum
Quod hec tria in ſeipſis ſunt.
Muncetiam hec

NRuguſtiuns.
vucin libꝛo
trum⸗
Bens itaq; ro
tionalis ↄſiderans hec tria·i illam vnã
eſſemtiam in qua iſta ſuntextendit ſe
contemplationem creatoꝛis ⁊ videt
ynitatẽ in trinitate.⁊ trinitateʒ in vni tate. Intelligit em̃ vnum deñ eſſe vna
eſſentiam. vnum pꝛincipiũ. Intelligit
emñ̃ quia ſi duo eſſent vlvtriſ q; in ſuffi eiens eſſet vel alter ſuꝑflueret. quia ſi aliquid deeſſet vni qð haberet alter ⸗ nõ eſſet ibi ſumma pfectio · Si vero ni⸗ pil vni deeſſet quod haberet alter· cuʒ in vno eiſẽt omnia alter ſupfiueret. In
tellexerũt ergo vnum eſſe deum omniũ auctoꝛem.⁊ vidit quia ablq; ſapientia
non ſit quali res fatua ⁊ ideo intellexit eũ habere ſapientiam q̃ abipſo genita eſt. ⁊ quia ſapientiam ſuam diligit. in
tellexit ibi etiam eſſe amoꝛem·
hic de ſũme trinitatisvnitate
ixl.de trini· cred amus patrẽ? tiliuʒ
et jpiritũſſanctum vnũ eſſe deum. vni/
nuerie creature ↄditoꝛem et rectoꝛem⸗
nec patrẽ eſſe filium. nec ſpiritũſandus vel patrem eſſe · velfilium- ſed trinita⸗
tem relataꝝ avinnicem ꝑ onarum ·At emñ̃ ait ipſe in li· de fide ad penũ· na eſt natura ſiue eſſentia patris et fühet
de ide adpe ſpirituſſandi. nõ vna perſona. Siem ſic eſſet vna perſona·ſicut eſt vna ſub
ſtantia patris vfilij ⁊ ſpirituſſancti ve⸗ raciter trinitas non diceret᷑· Rurſus q dem trinitas eſſet vera ſed vnus deus trinitas ipſa non eſſet·ſi quẽadmodu pater afilius ⁊ ſpiriʒuſſancus pſonaꝝ
ſunt ab inicem ꝓpꝛietate diſtincti.ſic
fuiſſent naturaruz quoq; diuerſitate di ſereti. Fides autẽ patriarchaꝝ · ꝓphe⸗
tarum· atq; apoſtoloꝝ vnum deumpꝛe
dicat trinitatem eſſe. In illa ergo ſan⸗
da trinitate vnus eſt deus pater qui ſo lus eſſentialiter de ſeipſo filiũ vnu ge
nuit ⁊ vnus filius qui de vno patre ſo
Pic queritu um cõcrden lamſe poenefe ennerit Hic Oꝛit queſtio 4
ſuis neceſſaria· Conſtat em̃ et inffabi⸗
ta iſtam cõſicerationem vt ait aug in
los eſentialiter natus.⁊ vnus ſpiritu ſandus ꝗ ſolus eſſentialiter a patrefi⸗ lioq; pcedit hoc autem totů nõ pote
vna perſona.i·gignere ſe et naſci de ſe ⁊ꝓcedeꝛe de ſe · At em̃ ait auã· inei⸗ libꝛo de trini.nulla res eſi que ſeipſas gignat vt ſic.
ſiter verum eſi quod deus pater genuit
ilium. Ideoq; querit᷑ vtrum ↄceden⸗ dum lit ꝙ deus genuit deum. Sienim deus genuit deum · videt᷑ ꝙ aut ſe denʒ
aut alium deum gemuerit · i vero ali⸗ um deum genuit · non eſt ti vnus deus ſi auteʒ ſeipſum deñũ genuit aliqua res
ſeipſam genuit · Ad quod reſponden Solutio-
tes dicimus ſane ⁊ catholice concedi ꝙ vnus vnum genuit·⁊ ꝙ deus deum ge⸗ nit. quia deus pater · deum filium ge⸗
nuit. In ſimbolo quoq; ſcriptum eſt lu
men de lumine · deuz verũ de deo vero Qð vero additur. ergo genuit ſe denʒ
—
vel alium deum. neutrũ ↄcedendumeſ
ſe dicimus. Nð alium deñ non genuit manifeſtum eſt. quia vnus tantuz deus eſt. Qð autẽ ſe ipſum non genuit oſtẽ dit audeſn ejeli de trini. dicens· Nui puram eius potentie eſſẽ deum vt ſeip ſum ipſe genberit eo plus errant · ꝙ nõ ſolum deus ita non eſt. ſed nec ſpiritua
lio. nec coꝛpoꝛalis creatura. nulla em̃
res eſt que ſeipſam gignat vt ſit.⁊ ideo non eſt credendum vel dicendum ꝙ de
vs genuit ſe.
Beo adhuc op
ponunt garꝛuli ratiocinatoꝛes dicẽtes
Si deus pater genuit deuz · aut genuit
deum qui eſt deus pater⸗aut denz qui
non eſt deus pater. vi genuit deuʒ qui

— —— — 3
nſo ⸗
———————
non eſt deus pater. ergo deus eſtq̃ nð elt deus pater. nõ ergo vr tĩ deus eſt
i vero genuit deũ quieſt deus pater
ergo genuit ſeiplum. Ad qð rñdemus determinantes iſtã ꝓpoſitioneʒ. qua ſic
pponunt · ſi deus pater genuit deñ aut deñ qui eſt deus pater aut deũ qui nõ eſt de pater. Noc em̃ ſane et pꝛaue in telligi poteſt.⁊ ideo reſpondendum eſt ita deus pater genuit deum qui ẽ ipſe pater hoc dicim eſſe falſum. et ↄcedi⸗ mus alterã ſcʒ gennit deũ qui nõ eſt pa ter. nec tamen genuit alterum deũ nec
ille qui genitus eſt alius deuseſt qᷓ; pa ter·ſed vnus deus cum patre. Pi vero addit᷑ genuit deũ qui nõ eſt de' pater.
hoc diſtinguimus.qꝛ dupliciter poteſt intelligi genuit deũ qui nõeſt deus pa ter· ſcʒ deũ filiũ qui filius non eſt pat᷑. q deus eſt. bic ſenſus verus eſt. Bi vo intelligat᷑ ſic. genuit deũ qui nõ eſt de'
pater.i. qui non eſt deus qui pater eſt
Zus⸗
Inducit con/ pſonas. Sñ aug in joli. detrinitate
tra eos aucko/ c05 gud
bic ſenſus falſus eſt vnus em̃ et idẽ de⸗ us eſt. pater fi.et.ſſ.et econuerſo pat᷑
et filius ⁊ ſpirituſſanctus vnus ẽ deus
1
ſhſtañtiãm ẽſſe tres ꝑſonas
um ⁊ ſpiritumſanctuʒ.ſine tres ꝑſonas eſſe vnũ deum vnã ſubſtantiã, ſʒ tamẽ nolunt ↄcedere.vnñ deũ ſiue vnam ſub ſtantiã eſſe tres ꝑſonas. dicentes diui nã ſubſtantiã pᷣdic ari detribus ꝑſonis nõ tres ꝑſonas de ſub ſtãtia diuina Fiĩ des aũt catholica tenet ac pꝛedicat. ⁊
tres ꝑſonas eſſe vnñ deum vnã ſubſtã tiam ſiue eſſentiã ſiue naturã diuinã et vnuz deũ.ſiue eſſentiã diuinã eſſe tres
ita git · Recte ipe deus trinitas intelli git᷑ beatus ⁊ ſolus potens. Eece q;ex⸗ pꝛeſſe dixit ipſe de' trinitas yt oſtẽde⸗
Opinio quoꝛundã dicentium res Ponas eſſe vnũ deũ Vn; ↄſtanttam led noeconueriò
ſilicet vnum deum vel vnam
Mũcaopꝛemiſſ
1+
ret ⁊ ipſum deñ eſſe trinitatẽ.⁊ trinita tem ipſuʒ deum. Item in eodẽ in vᷣbis inquit illis apoſtoli.q̃bus de aquentu xpi agens dicit. quẽ oſtendit beatus ⁊
AZng.
olus potẽo. ret regum⁊ dño dñantiũ
qui ſolus habet immoꝛtalitatẽ ⁊c̃ nec
pater ꝓpꝛie nominatꝰ eſt/ nec filꝰnec ſpũſſanctus. ſʒ beatus et ſolus ⁊ potẽs
i. vnus et ſolus deus verus. qͥ eſt ipßa
trinitas. Ecce hic apte dicit. vnñ ſolum verum deñ eſſe ip̃am trinitatẽ ⁊ ſi vn
deus trinitas ẽ ergo vnus deus ẽ tres Plone· Item in li. xde tri. Mon tres deos ſed vnñ deum dicimus eſſe iplum
pſiantiſimam trinitatẽ Iteʒ in li.xefi
de ad petrũ in expoſitione ſimboli BVa Aug
tis ẽ xp̃iano rerũ creataꝝ caufam viſi⸗
biliũ ſiue inuiſibiliũ. nõ niſi bonitatem
credẽ creatoꝛis qui eſt de' verus ⁊ vn nullamq; eſſe naturã que nõ aut ipſeſit aut ab ipſo · eumq;eſſe trinitatẽ patrẽ ſcʒ ⁊ fili ⁊ ſpiritũſanctũ Item aug in ſermone de fide. Credimus vnũ deum
—„„„„„ vnã eſſe diuine noĩs trinitatẽ. Ideʒ in
„„ 8„ 4„)— F— pi-li· de tri·dicim deñ loluʒ eſſe ipaʒ trinitatẽ. Ecce his ⁊ alijs plurib auto ritatibus eijidẽter oſtendit dicenqũ eſ le ⁊ credenduʒ ꝙ vnus deus ẽ trinitas
⁊ vna ſubſtãtia tres ꝑſone ſicut ecõẽuer
ſo trinitas dicit eſe vnus del⁊tres ꝑ ſone dicunt᷑ eſſe vna ſubſtantia.
Beditaopꝛemiſſʒ queſtionẽ pater ſẽ dem ñ auum deum genuit.
e
queſtionem reuertamur vbi querebat᷑ an deus pater genuerit ſe deum.ana/ lium deum. Ad qð diximus neutrũ fo, re ↄcedendum. Vicit tamẽ aug. in epi ſtola ad maximinũ ꝙ deus pater ſe al⸗ teruz gennit. his verbis. ater vt ha beret filium de ſeipſonõ minuit ſeip̃m ſed ita genuit de ſe alterum ſe. vt totꝰ
maneret in k et eſſet in filio tãtus. quã
tus ⁊ ſolus. Oð ita intelligi poteſt.id eſt de ſe alterum a ſe genuit non vtiq;

alternʒ denz · ſʒ alterã perſanas velge nuit ſe alterum.i.gennit alterum qui poc eſt qð ipſe. Na⁊ ſi alius ſit pater qᷓ filius ſʒ vnum. non aliud tamen eſt
Pic aueſit n pater genuirdi uinam eſſentiaʒ vel ipla ſiliuʒ an eſſentia genũit eſſentiã vel
ipla nec genuit nec genita eſt
BPſt hec que
M rit᷑ vtrum ↄcedendum ſit ꝙ pater genuit diuinã eſſentiã el g diuina eſſentia gennit filiuʒ. vel eſſẽtia genuit eſſentiã · an omnio nõ ge nuit nec genita eſt diuina eſſentia Ad gʒ catholicis tractatoꝛibus 2entienꝰ tes dicimus · ꝙ nec pat genuit diuinaʒ eſſentiam. nec diuina eſſentia genuit fi lium. nec diuina eſſentia genuit eſſen/ tiam. Pic autẽ nomine eſſentie intelli? gimus diuinã naturam que cõmunis ẽ Ratio pꝛim? tribus ꝑſonis. tota in ſingulis Ideo quare italit· non eſt dicendũ qꝙ pater genuit diuinã eſſentiam. quia ſi pater diceret᷑ genuiſ ſe diuinã eſſentiã„diuina eſſentia rela⸗ tine diceret᷑ ad patreʒ · vel ꝙ relatiuo
poneret᷑ Pi gũt relatiue diceret᷑ ṽꝓ
relatiuo poneret᷑ nõ indicaret eſſentiã Aus⸗ At em̃ at augin· vꝛliede tri qð re⸗ latiue dicit᷑ non indicat ſubſtantiam.
Secunda ratio.
pater ſit dinina eſſentiaſi eius eſſet ge nitoꝛ eſſet vtiq; genitoꝛ eius rei que ip ſe ẽ.et ita eadeʒ res ſeipſam genuiſſet qð aug negat vt ſudꝛa oſtendimus.
Eerciaratio⁊ potioꝛ
nitoꝛ eſſentie diuine. c ipſe eẽtia viui
na ⁊ſit ⁊ deus ſit eo ergo ꝙ generat. ⁊ eſt ⁊ deus ẽ Ita ergo nõ illud qð ge⸗
nerat eſt a patre d o nerat ⁊eſt. ⁊ deus ẽ·⁊ſi ita eſt nõ geni to gignẽs· ð gignenti· genitũ cauſaẽ- vt ⁊ſit ⁊ de ht· Pimili ratiocinatò ꝙ bat außin li·vü⸗De tri pater non ẽ ſapiens ſapiẽt ia quã genuit· q ſi ea ſa ies eſi ea eſt hoc eĩ eſt ſibieſſe ꝙ ſa pẽ. Aß ſi hoc eſt ibi eſſeqð ſapere · nöõ Zuã⸗ per illã fapientiã quã genuit lapiẽs pa“ ter ã· Quid em̃ alind dicim ci dicim poc illi eſt eſſe quod ſ apẽ niſi eoẽ quo ſapiens ẽ · Ergo ̃ cauſa illi eſt vt ſapi ens ſit. etiã ipfa illi cauſa eſt vt ſit. Si ergo ſapiẽtia quaʒ genuit uli cauſa eſt vt ſaptẽs ſit ⁊ cauſa illi eſt vt ſit·; cau ſaʒ pĩi qua ſit a patre genitã nullo mõ quifqᷓ; dierit ſapientiã · dd em̃ eſt inſa nius. Ita ergoſi pater genuit eſſentiã quaẽ eſſentia quã genuit. cauſa eſt illi
ets.; pater eo ꝙ ge
vt ſit Nõ ergo ip̃aʒ quaẽ eſſentiam ge nuit Mã in illa ſimplicitate inqt aug⸗ qʒ non ẽ aliud ſapẽ qᷓ; eſſe. eadẽ eſt ibi ſapientia qᷓ; eſſentia. Ideoq; qð de ſa⸗ pientia hoc de eſſentia dicimus. icut ergo nõ genuit ſapientiam qua ſapiens eſt. ita nec eſſentiam qua eſt. St enim ſapientia ſapiens eſt.⁊ potentia potẽs ita ⁊ eſſentia ipe eſt. Eadẽq; ſapientia eſt et potentia que eſſentia. Patet ita
qʒ e pꝛedictis quia pater eflentiam di uinam non genuit.
Pic aduerſari videtur?
Huic autẽ vide
tur contrariũ qð auã: ait in li. de fide
ad petrum. Beus cum verbũ gennit·
idqð ipſe eſt genit ·nec de nichilo nec de aliqua iam fada ↄditaq; materia. de ſeipſo idqũ eſt ipe. Itẽ deus pater
qui veriſſime ſe indicare animis cogni
turis.⁊ voluit et potuit hoc ad ſeip̃ʒ in dicandũ genuit · qʒ eſt ipſe quigenuit · Ecce aperte dicit his verbis deum pa⸗
trẽ genuiſſe illud qð ipſe ẽ. Illud aũt
qð ipſeẽ ·nð eſt niſi diuina eſſentia.vi det ergo diunẽ eſſentiaʒ genuiſſe. Ad qð reſpondemus illa verba ſic intelli
—
.
S———
—

Zuz⸗
etermina⸗ tio eoꝛuʒ que videntur con traria.
genda eſſe dicktes. Pater de ſeipſoge
nuit illud quod ipe eſt.i.filiũ. quiẽil lud quod pater eſt. Nam quod pater
eſt et filius hoc eſt.ſed non qui pater ẽ
et filius hic eſt.
Alias ptes queſtiõis exequit
Ita etiã nõẽ di
cendũ ꝙ diuina eſſentia genuit filiũ.qꝛ cũ filius ſit diuina eſſẽtia iam eſſet fili res aqua generaf᷑ et ita eadẽ res ſeip ſaʒ generaret. Ita etiã dicimus ꝙ eſſẽ tia diuina nõ genuit eſſentiã. Lum em̃ vna et ſumma quedã res ſit diuina eſſẽ tia Ni diuinaeſſẽtia.eſſentiã genuit. ea dẽ res ſeipſam genuit. qð omnino eſſe nõ põtſed pater ſolus genuit filiũ. et apatre ⁊ ſilio ꝓcedit ſpirituſſanctus.
Que videãt᷑ pꝛedictis eſſe con
ꝛedictis autẽ videt᷑ ↄtrarium eſſe quod dicit au. in libꝛo.vij· de tri. hoc inquit eſi deo eſſe qð ſapere.vñ pater et filius ſimul ſunt vna ſapiẽtia/ qꝛ vna eſſentia ⁊ ſigilla tim ſapiẽtia de ſapiẽtia.ſiẽ eſſentia de eſſentia. Ecce his vᷣbis apte diẽ aug. ſapiẽt iam de ſapientia. et eſſentiaʒ de eſſentia. vbi videt᷑ ſignificare ꝙ ſapiẽ tia ſpiẽtiam.et eſſentia genuerit eſſen⸗ tiam. Idem in libꝛo de fide ad petrum ait. Dic xpm dei filiũ.i.vnam eꝝ trini
tate ꝑſon am deũ veruʒ crede.vt diuini
tatẽ eius de natura patris natã eſſe nõ dubites. Nie videt᷑ dicere ꝙ natura fi⸗ lijſit nata de natura patris. Ipẽ in li. ↄlilio. ⁊ volũtas de volũtate.ſit ſubſtã tia de ſubſtantia.ſapientia de ſapiẽtia Et hoc videt᷑ dicere ꝙ ſubſtãtia ſit ge · nita de ſubſtãtia.et ſapientia de ſapiẽ⸗ tia Sed hoc ita determinamus.ſepien tia de ſapientia.⁊ ſubſtantia de ſubſtã tia eſt.i.filius qui eſt ſapientia. qui eſt
ſubſtantia eſt de patre qͥ eſt eadeʒ ſub ⸗
V
ſtantia ⁊ ſapientia.⁊ filius qᷓ eſt diuini tas natꝰ eſt de patre qͥ eſt natura diui⸗ na Et vtexp̃ſſius dicamꝰ.dicim filiuʒ ſapientiã eſſe de patre.ſapientia ⁊ dici mus filiũ ſubſtantiã eſſe genituʒ de pa tre ⁊ a patre.ſubſtant ia. Qð gũt ita ĩ telligi debeat aug·oſtẽdit in li. vñj. de trinita. dicens. Mater ipſe fapientia ẽet dicit᷑ filius ſapientia piis.quomõ dicit᷑ lumen piis id ẽ ſicut lumẽ de lu⸗ mine·⁊ vterq; vnñ lumẽ. ſic intelligat ſapiẽtia de ſaꝑientia.⁊ vterq; vna ſapi entia ⁊ vna eſſentia. Item ideo xp̃s di eit virtus et ſapientia dei qꝛ de patre vᷣtute et ſapientia. etiã ipſe virtus ⁊ ſa pientia eſt. ſit ipſe lumen de patre lu/ mine eſt. ⁊ ipe fons vite ẽ apud deñ pa⸗ trem fontẽ vite. Filiergo ſapiẽtia de patre· ſapientia eſt. ſiẽ filius lumen de patre lumine.⁊ deus filius de deopa tre vt etſingulus lit lumen et ſingulus deus et ſingulus ſapientia.et ſingulus vnum lumen. vnus deus. vna fapien tia. Ecce manifeſte his verbis aperit aus · ex quo ſenſu accipiẽda ſint pꝛedi⸗ cta verba et his ſimilia.ſcʒ cum dicitur ſubſtant ia de fubſtantia. vel ſubſtantia genuit ſubſtantiam.
Quod videtur pꝛedice expoſi tionicontrarium
Huic veroetiaʒ in ↄtrarium videt᷑ qð hylarius git in. ii. li. de trini. Michil inquit niſi natũ habet filius. et geniti honoꝛis admt⸗
ratio in honoꝛe generantis eſt. Cum
ergo filius eſſentiã habeat. tota eĩ in eo eſt diuina eſſentia.videt᷑ ꝙ ip̃a diui na eſſentia nata ſtt. Item in. vli ait. Matiuitas dei non põt eaʒ ex qua ꝓfe ca eſt nõ tenere naturaʒ. nec em̃ aliud qᷓ; de ſubliſtit qð nõ aliunde qᷓ; de deo ſubſiſtit. Ecce hic dicit natiuitatẽ dei fectam ex natura.⁊ ita videt ex his verbis atq; pᷣictis natura ði ⁊ genita et genuiſſe Qð apertius dicit in li.ix. de trini. Mos inquit vnigenitũ deñ in
Pylarius.
krlaris.
¹ m. n——————— 2 cee
——————————.— ————— S———
—

Qð nat᷑a dei Qð nata
in foꝛma ſua manens foꝛ⸗
maʒ natureet
coꝛpalis acce perit larius⸗
ylarius.
ylarius.
Ex poſitionẽ ↄſirmant per
foꝛma dei manentem · in natura dei mã ſiſſe ꝓfitemur·nec vnitate foꝛme leru lis in naturam diuine vnitatis refundi mus. nec rurſuʒ coꝛꝑali inſinuatõe pa⸗ trẽ in filio pᷣdicam. Pedeꝝ eo eiuſdeʒ generis genitã naturã naturaliter in ſe gignentẽ habuiſſe naturã que in foꝛma nature ſe gignentis manens · foꝛmã na
ture ⁊ infirmitatis coꝛpoꝛalis accepit
Mon em̃ defecerat dei natura.ne eſſet
ſed in ſe humilitatẽ terꝛene natiuitatis
manẽs ſibi dei natura ſuſceperat gene ris ſui poteſtatẽ in habitu aſſumpte hu militatis ex ercens. Ecce hit aꝑtc dicit ⁊ naturã genuiſſe.⁊ naturaʒ genitam.
⁊naturã aſſumpſiſſe naturã.qð a ple⸗
riſq; negat᷑. Item in eodẽ nunqͥd vni genito deo ↄtumelia eſt.patreʒ ſibi in naſcibilẽ deñ eſſe cũ ex innaſcibili deo natiuitas vnigenita in naturam vnige nitam ſubſiſtat. Ecce et hig dicit vnige nitam naturam.
Mnomõſint intelligenda pꝛe miſſũ verbahlari
WBeo quia hec B
ba ſane vult intelligi.ipſe ideʒ dicit in
iij. li. Intelligẽtia doctoꝝ ex cauſis ẽ aſtumenda dicẽdi.qꝛ non ſermoni res.
ß rei eſt ſermo ſubiedus hec ergo ver
ba ita intelligi poſſunt Michil habet fi lius niſi natuʒ id eſt nichil habet ſcðm ꝙ deus ẽ.niſi ꝙ naſcendo accepit. Et ipſe naſcẽdo patris in ſe ſubſiſtentẽ na turẽ habuit Ande idẽ hylarius addit in. v.li. eandẽ naturã habet genitus qᷓ; ille qui genuit.ita tamẽ vt natus nõ ſit ille qui genuit. Maʒ quomodo erit iße cũ genitus ſit.ſed in his ipſis ſubſiſtat ille qui genitus eſt. in quibus totus eſt ipſe qui genuit. qꝛ nõ eſt aliũde qui ge nitus eſt. ⁊ ideo nõ refert᷑ ad alind qð in vno ſubſiſtit ex vno Zlc ſic in genera tione filij.⁊ naturã ſuam.vt ita dicã ſe quit᷑ inde mutabilis deus.inde muta⸗ bilẽ deuʒ gignens. nec naturã ſuã deſe
———
——
—
dei ꝑfecta natiuitas · ſubliſtentẽ ergo ĩ eo dei naturã intelligamus. cũ in deo deus inſit. Nec pꝛeter euz qui deus eſt
quiſqᷓ; deus alius ſit · qꝛ ipſe deus.⁊ in
eo deus·nature ergo ði patris veritas
in deo filio eſſe docetur.cuʒ in eo deus
intelligit᷑ eſſe qui deus eſt. Eſt ẽ vn in vno et vnus ab vno.
Eð legitur pĩde ſua ſubſtãria genuiſſe filiũ ſubſtãtie patris
frequẽter in ſcriptura ſacra legit᷑pat de ſua ſubſtantia genuiſſe filiũ. Vnde aug. in li. de fide ad petrũ ait. Mater de de nullo genitus deo· ſemel de ſua natura ſine initio genuit filiũ deuz ſibi equalẽ et eadẽ qua ipe naturalit᷑ eter · nus ẽ diuinitate coeternũ. Ecce hic di dicit auꝗᷓ filiũ genitũ de natura pĩis. Eſt aũt vna natura pĩis ⁊ filij ⁊ ſpũſſan
cki. Si ergo de natura patris genitus
ẽ filius. genitꝰ eſt de natura filij ⁊ ſpiri
tuſſancti.immo de natura ꝑſonaꝝ triũ
rit exinde mutabili deo ĩde mutabilis
xpm eſſe filium ſubſtantie patris.⁊ de ſubſtantia patris genitũ.tractans illud
————
verbũ apoſtoli loquentis de deo patre ſic Nui eruit nos de poteſtate tenebꝛa ruʒ.⁊ tranſtulit in regnũ filij caritatis ſue qð dictũ eſt inquit filij caritatis ſue nichil aliud intelligat᷑ qᷓ; filij ſui dilecti q; filij ſubſtantie ſue. Caritatis qͥꝑpe pãis que in natura eius eſt. ineffabilit᷑ ſimplici nihil eſt aliud qᷓ; ip̃a natura atʒ ſubſtãtia vt ſepe diximus et ſepe itera re nõ piget, ac ꝑhoc filius caritatis eiꝰ Mullus ali eſt· qᷓ qui de ſubſtãtia eiu eſt genitus. Ecce hic apte dicit aug. fi lium eſſe genitũ de ſubſtantia patris.⁊ filiũ ſubſtantie patris. Idẽ qʒ aug/ in lij.cõtra hereticũ maximinũ. ſubſtã⸗ tiam dei genuiſſe filiũ.et filium genitũ de ſubſtantia patris aſſerit dicẽs Car nalibus cogitationib pleni ſubſtantiaʒ dei de ſeipᷣa gigne filiũ. nõ putatis niſi
hoc patiat᷑ qð ſubſtãtia carnis patitur
Zug.
₰
₰

Zug. Zuä. Zuz· 9
——
quandogignit Erratis nð ſeientes ſcri
pturas neq; virtutẽ dei. Mullo em̃nð veꝝ dei filiũ cogitatis.ſieñ natum eſſe de ſubſtantia patris negatis. Mon em̃ iam erat homis filius. et deo donante factus eſt dei filius. ex deo natus. gra⸗
tia nõ natura. An foꝛte ⁊ſi non hom̃is
filius erat.tamen iam aliqua erat qua
liſcũq; creatura.et in deifiliuʒ deo mu
tante ↄuerſa eſt ved nichil hoꝝ eſt.er
go0 aut de nichilo. aut de aliqua ſubſtã tia natus eſt. ſed ne credereni vos pu ⸗ tare de nichilo eſſe dei filiũ affirmaſtis
nõ vos dicere de nichilo eſſe dei filiuʒ. We aliqua ergo ſubſtãtia eſt.⁊ ſi nð de ſubſtantia patris de qua ſit dicite ſʒ nð inuenitis · Jã ergo vnigenitũ dei filiuʒ heſus xpm de patris eſſe ſubſtãtia non
vos nobiſcum pigeat ↄfiteri. Idem in
eodem. vtriq; legimus vt ſimꝰ in vero ilio eius iheſu xpo. Vicite quoq; nob vtꝝ iſte verus dei filius ab eis qui gra⸗ tia filij ſunt quadaʒ ꝓpꝛietate diſcrer? de nulla ſubſtãtia ſit an de aliqua. 1ð dico iquis de nulla. nec dicã de nichilo ergo de aliqua ſubſtãtia eſt. Quero de
qua i nõ de patris ſubſtãtia eſt.aliaʒ
quere.ſi atiã non inuenis.patris agno ſce ſubſtant iã.et filiũ cũ pr̃e homouſiõ
ↄſitere. Idẽ in codẽ. Lofiteoꝛ deñ pa
treʒ omnino incoꝛruptibiliter genuiſſe
ſed qð eſt ipfe genuiſſe. Itẽ dico qð ſe pe dicendũ eſt. aut de aliqua ſubſtãtia eſt natus dei filius aut de nulla. Si de nullaergo de nichilo qð vos iaʒ non di citis. Si vero de aliqua nec tñ de p̃is ſubſtantia. non eſt verus filius. Di ve ⸗ ro de patris ſubſtãt ia vnius eiuſdemq; ſubſtantie ſunt pater ⁊ filius. Vos aũt
nec filiũ de ſubſtantia patris genitum vultis.et tñ eum nec ex nichilo. nec ex
aliqua materia.ſʒ ex patre eſſe conce
ditis.nec videtis qᷓ; neceſſe ſit.vt qͥ nõ
eꝝ nichilo. nec eꝝ aliqua alia re· ſedeꝝ deo niſi ex dei ſubſtantia eſſe nõ poſſit et hoc eſſe qð deus eſt.i. deus de deo
natus eſt. quia non alius pꝛius fuit. ſ
natura coeterna de deoeſt.
v
Colligens ſum näprcdicop: int
aꝑit e quo ſeſu ackipiẽda
Sis verbis pre
—
miſſis innui videtur ꝙ diuina eſſentia
fiiũ genuerit ⁊ꝙ filius ſit genit?de ſub ſtãtia patris. ⁊ꝙ de deoeft natura cœ
t̃na.⁊ ꝙ pater id qʒð ipſe eſt genuit Jd
aũt qð ipſeẽ diuina eẽntia eſt.⁊ ita pu tari põt diuinã eſſentiaʒ genuiſſe. Ve bementer mouent nos hec verba q̃ quo modo intelligenda ſint. malleʒ ab alis audire q; tradere vt tamen ſine pᷣiudi⸗ tio atq; temeritate loquar. ex hoc ſen ſu dicta poffunt accipi Natura coœeter⸗ na de deo ẽ/ ideſt filius coetern patri de pr̃e eſt. ita ꝙeſteadeʒcum eo natu⸗
ra veleiuſdẽ nature. Quẽ ſenſum ↄſir ⸗ mat aug ibidẽ ſubiciens et ꝙ dixerat
ã̃ſi ex planẽs. Dicto em̃ natura coœeter na ẽde deo. addidit. Mõ eſt aliud fili? qᷓ; ilud de quo ẽ.i.vnius einſdẽq; ſub ſtantic eſt. Veinde aptius talem intel lectuʒexꝝ pvictis verbis foꝛe habendum aperit in eœdẽ li. ↄtra maximinñ dicẽs Vrinit as hec vnius einſdemq; ſubſtan tie ẽ.qꝛ nõ de aliqua materia vel de ni chilo ẽfilins. ß de quoeſt genit Idẽq; ſpũſſanctus non de aliqua materia vel de nichilo ẽ.ſʒ inde eſt vnum pꝛocedit Pis vtiq; vᷣbis aperte oſtendit ea rõe
dicifiliũ eſſe de ſubſtãtia patris qui eſt
de patre genitus.ita ꝙ eſt einſdem ſub
ſtantie cũ eo.⁊.ſeſſe de ſubſtãtia pa⸗
tris ⁊ ſilij. quia ab vtroq; pꝛocedit. ita Peſt einſdem ſubſtantie.„
ð necfilius nec ſpũſſanctus
eſtde nichilo ſeode aliquo nõ
tamen de materia
Bſtenditurquo
qʒ; ex illis verbisfillũ ⁊ſj piritumſandũ nõ eſſe de nichilo led de aliquo. nec tñ de aliqua materia. Vnde etiã hylariꝰ
inxij li. de tri. ait. Vnigenit de cñ natus ſit patrẽ teſtat᷑ auctoꝛeʒ.cumeꝝ
—
—
— — 2——
—
2———
. 1
1 6 . 1 6 1 6

S—* 8„
Zus
Aus
dit dicens ad maxi ſpüſſanctus genuit · ita dic ſpũs eiuſdẽ
——
—˙———
nanẽte natus eſt. nõ eſt natus eꝝ nichi lo ⁊c. ⁊ cũ ante tẽpus natus eſt oẽʒ ſen ſum puenit naſcendoEic apte dicitur g filius nõeſt natus e nichilo. Bimi ſiter ⁊ ſpũſſanctus nõ eſt dicendꝰ eſſe vł
9
ꝓcedere ex nichilo· qꝛ filius de ſubſtan
tia patris natus eſt.i·a patre cuʒ quo
eiuſdem ſubſtantie eſt.et eadem ſub⸗ ſtantia. Exquo ſenſu accipiendũ etiaʒ
eſt illud. pater gemit · id qð eſt ipe.i. filiũ qui ẽ hoc qð pater · Et hoc ita de⸗
bere intelligi auã. aperit dicẽs iꝛieli
gtra max iminũ. boc genuit pater qð̃ẽ aliocn non eſi verus filius.ſi qð eſt pĩ
nõ eſt filius. Itẽ ſubſtantia dei genuit
filiũ.i.pater ſubſtantia genuit filium. &ᷓ eſt eadem ſubſtantia et eiuſdẽ ſubſtã
tie. qð ſic eſſe intelligendum aug oſtẽ iminuz. Bicut dicis
nature vel ſubſtantie ſpiritum genuit.
Item ſicut dicis. deus deñ genuit. ita
dic deus eiuſdeʒ nature vel ſubſtantie deũ genuit Noc ſi credideris ⁊ dix eriſ
nichil de hac re vlterius accuſaberis. Eis em̃ verbis aperit quomõ pꝛedica
debeant intelligi. Vimiliter filius nai eſt de ſubſtantia pãis. vel pater genuit
filium de ſua natura ſiue eſſentia.i.de
ſe natura ⁊ eſſentia genuit filiũ eiuſdẽ
eſſentie ac nature.⁊ qͥ eſt eadem eſſen⸗ tia ac natura. Similit᷑ expone illud.fi lius ſubſtantie pãis.i.filius patris ſub ſtantie. i.qui eſt ſubſtantia cũ quo et fi lius eadem ſuſtãtia eſt.qꝛ cõſubſtantia lis eſt patri filius. Et hic ſenſus adiu⸗
uat ex bis vᷣbis aug. qui in li. vedetri ni.ait. Tres ꝑſonas eiuſdeʒ eſfentie. vel tres ꝑſonas vnã eſſentiã dicimus. tres aũt ꝑſonas ex eadẽ eſſentia nõ di
cimus. qᷓſi aliud ibi ſit qð eſſentia eſt. aliud qð ꝑſona.his vᷣbis oſtendit᷑ nõ
eſſe dicendũ ꝑſonã eſſe ex eſſentia. niſi ex ſenſu pᷣdicto.qᷓ ſenſus ↄfirmat᷑ etiaʒ ex eo qð in li.xv·de tri. ideʒ ait. Piẽ nr̃a ſcientia ſciẽtie dei.ſic ⁊ ñm verbũ qð naſcit᷑ de ña ſcientia. diſſimile ẽ il
li vbo dei qð natũ eſt de pãis eſſentia. Tale eſt aũt ac ſi dicerẽ de piis ſciẽtia
de patris ſapientia. vel quod eſer pſ⸗ ſius de patre eſſentia· de pie ſcientia-
de patre ſapientia. Ex hoc itq; intel⸗ lectu verbũ dei patriſ vnigenit᷑ filius ꝑ
oĩa patri ſimilis ⁊ equalis. recte dicit᷑ deus de deo. lumẽ de lumine. ſapiẽtia
de ſapientia.eſſentia de eſſentia quia
poc eſt omnino quod pater. non tãmen
pater. quia iſte filius iſte pater ·
ud verbum patris dicat
————— vnigenitus dei dicit natura filius · qa eiuſdem nature eſt. ⁊ eadeʒ natura eſt cũ patre. Añ hylarius in li· detri.de xpo loquens ait· Nat ura filius eſt. qꝛ eandẽ naturã quã ille que genuit habʒ
Vtrum pater voluntate genn it filinʒ an neceſſitate ⁊ an vo
Betereaq ri ſolet vtrũ pater genu⸗
erit fülium voluntate. an neẽitate Ve hoc oꝛoſiꝰ
ad auguſtinũ it a ait. voluntate genuit
pater filiũ. vel neceſſitate.nec volunta te.nec neceſſitate. qꝛ neceſſitas in deo nõ eſtpᷣire volũtas ſapiẽtiaʒ nõ potut.
Quo circa vt aug. ait ĩ· xx⸗ li. de tri-
Ridẽda eſt dyaletica eunomij. a quo eunomiani heretici oꝛti ſũt. Qui cũ nõ
potuiſſent intelligere nec credẽ voluiſ⸗
ſent vnigenitũ dei filiuʒ verbũ dei eſſe
natura.i de ſubſtãtia patris genituʒ.
nõ nature vel ſubſtãtie dixit eſe filiũ. ñ filium voluntatis dei. volẽs aſſerere
accedentẽ deo volũtatẽ. qua gigneret
filiũ·ſicut nos aliquid aliqñ volumus.
qð ante nõ volebam ꝓpter qð mutabi
lis intelligit᷑ noſtra natura. qð abſit vt in deo eſſe credam. Vicam ergo ver⸗
bũ dei eſſe filiũ dei natura nõ volũtate
quendã catholicũ heret ico reſpõdentẽ cõmendat dicens. Acute ſane quidem
Pylarius.
——
Dl. VI.
Aug opinio cuiuſdam he⸗
tetici.

Erlarius.
QV
. e o nõ iſ⸗ ſſe
Beſpouſio
repondit heretico verſutiſſime interꝛo ganti. vtꝝ deus filiuʒ volens vel nolẽs genuerit · vt ſi diceret nolẽs abſurdiſſi ma dei miſeria ſequeret᷑. Si auteʒ vo
lens ↄtinuo ꝙ intẽdebat.ↄcluderet ſcʒ
non nature eſſe filiũ ſʒ volũtatis. Atil
le vigilãtiſſime viciſſim queſiuit ab eo
vtꝝ deus pater volẽs aut nolens ſit de us. vt ſi rñderet nolens ſequeret᷑ gran dis abſurditas ⁊ miſeria quam de deo credere magna ẽ inſania. Si gũt dicẽt volẽs reſponderet eiergo ⁊ ipſe volũ⸗
tate ſua deus eſt. nõ natura. Auid aũt
reſtabat niſi vt obmuteſceret. ſua int᷑/
rogatõne obligatũ indiſſolubili vinclo
ſe videns. Ex pꝛedictis docet᷑ non eſſe ↄcedenduz ꝙ deus voluntate vłneceſ
hitate. vel volens vel nolens ſit deus.
Itẽ ꝙ voluntate vel neceſſitate vel vo
lens vel nolens genuerit filium.
Pwoſitio contra pꝛedica
VBeo contra hoc
ogonit᷑ ſic. volũtas dei ẽ natura ſiue eſſentia dei. q non eſt aliud deo eſſe.
alind velle. et ideo ſi vna eſt eſſentia
triũ ꝑſonaꝛuʒ ita ⁊ vna voluntas. Di ergo deꝰ.natura deus eſt. et volu ntate deus ẽ et ſi verbũ dei natura filius dei eſt.⁊ volũtate filius dei ẽ. Hoe aũt fa/
cile eſt refellere. Mã et pᷣſcientia dei ſi
ve ſcientia q̃ ſcit vel pᷣſcit bona et mala diuina natura ſiue eſſentia eſt. ⁊ peſti natõ ſiue volũtas ei eadẽ diuina eſſẽtia eſt nec ẽ aliud deo ſcire ⁊ velle q; eſſe.⁊ cũ ſit vnumn ⁊ idẽ ſcientia dei vel volun tas. non tamẽ dicit᷑ de voluntate quid
quid dicit᷑ de ſcientia ⁊ econuerſo· nec
omnia illa ſua voluntate deus vult que ſua ſcientia ſit. cũ ſua ſcientia nouẽrit tam bona qᷓ; mala.volũtate aũt non ve lit niſi bona. Pcientia quippe dei et pᷣ⸗ ſcientia de bonis eſt ⁊ malis.voluntas
vero et pꝛedeſtinatio de bonis ẽtantũ
et tamen vnum et idem in deo eſt ſcien
tia et voluntas ⁊ pᷣſcientia⁊ pᷣdeſtina tio. Ita cum vnñ ſit natura dei et volũ
—.——
VI
————
tas dicitur tamen pater genuiſſe filiuʒ natura non voluntate et eſſe deus na⸗ tura. non voluntate.
Mnaliterinte lligenda ſint il⸗ la verba pater nẽc nolens nec volens deus eſt nec volens vei
nolens genuit filium
edicta tamẽ
.———
vba quibus pꝛudenter pꝛedictuʒ eſt. ꝙ deus pater nec volens nec nolens ẽ de⸗ nec nolens nec volens genuit filiũ.ſiue voluntate.ſiue neceſſitate.eꝝ tali ſẽſu vident accipiẽda vt volunt atẽ pᷣceden tem vel accedẽteʒ intelligam qualiter eunomius intelligebat. Mõ em̃ ipſe de us ẽ voluntate pᷣcedenti vel efficiẽtivl volens pꝛiuſq; deus nec voluntate pꝛe cedenti vel accedenti genuit filiuʒ. nec pꝛius volẽs qᷓ; generans genuit filium nec pus generans q; volens genuit fili um. volens tamen genuit ·ſicut potens genuit.⁊ bonus genuit filiũ. ⁊ ſapiens genuit ⁊ hm̃oi. Bi em̃ pater ſapiens et bonus dicit᷑ genuiſſe filiũ.cur nõ et vo lens. Ců ita ſit deo idem eſſe volentem qð eſt eſſe deũ. ſicut idem eſt eſſe ſapi · entem qð eſt eſſe deũ. Bicamꝰ ergo qꝛ pater ſicut ſapiẽs.ita volens genuit fi lium.ſed nõ voluntate pᷣcedenti vel ac⸗ cedenti. Quẽ ſenſuʒ aperit aug⁊ↄfir mat ita dicẽs ſuꝑ epiſtolamadephe. de filio dei.i.dño noſtro iheſu xp̃o.ſcri ptum eſt qꝛ cũ patre ſemꝑ fuit.⁊ nunqᷓ;
eũ vt eſſet paterna voluntas pceſſit et
ille quideim natura filius eſt. Mylarius in libꝛode ſynodis
de non extantibus eſſe filium dei.ſimi liter qui dicunt ꝙ neq; ↄſilio neq; volũ
tate pat᷑ genuerit filiũ anathematiʒat
ſancta eccleſia. Itẽ ſi quis nolente pa/
tre dicat natů filiuʒ anathema ſit. Mõ
em̃ nolente patre coactus pater vel na turali neceſſitate ductus cum nollet

2—— gemit flium. ſed mot vt voluit ſinetẽ dengaug· dicere n e poreet impoſſibiliter ex ſe vnigenitus potuit gignere · volẽs ollene h. e non eſſe potentioꝛeʒ filio·bis verbis. 2bſit vt ideo potentioꝛ ſit pater filio Au⸗ Pic erit᷑ an pater otuerit ſicut putas. quia creatoꝛem genuit pa cineri ignere fitum⸗ ter. filius autè non genuit creatoꝛem- F neq; em̃ non potuit ſed non ——— AQide em̃ et diligenter attende hec ver 3 V. VII Ic ſolet que ba. non eĩ non potuit. ſʒ non opoꝛtuit abufdaʒ. vtrũ pater potu videtur em̃ dicere q fiius potuit gig⸗ erit vel voluerit generare filũ. Bi em nere ſed non opoꝛtuit · et ita potuit að iquinnt potuit vel voluit generare fili non opoꝛtuit. quare autẽ non opoꝛtuit um ergo potuit aliquid et voluit qð ſubdit dicens Immoderata em eſſe di Zuã⸗ † nec voluit nec potuit filius. Was filius nina generatio ſi genitus filius nepotẽ nec potuit nec volnit generare flium. gisneret patri. quiaet ipe nepor· niſi Lui verſucie facile reſpondemus dicẽ auo ſuo ꝓnepotem gigneret km veſtrã tes poſſe vel velle generare filiũ.nõeſt admirabilẽ ſapientiam impotens dice alidd poſſe vel velle ſubiectum potẽtie ret᷑ Pimiliter etiam ille ſi nepotè non vel voinntati. Eſt tamen aliqua potẽ“ gigneret auo ſuo. et nepotem P auo tia vel voluntas ſcʒ poſſe vel vele ge ſuo.non a vobis appellaretur omnipo ₰
nerare filium. ⁊ ideo diſtinguenda eſt tens nec impleret᷑ generatonis ſeries. ſi ſemp alter ex altero naſceret᷑ · nec eã perſiceret vllus. ſi non ſufficeret vnus omnipotens. Itaq; omnipot entem ge⸗ nit filium patris natura non fecit
intelligentia pꝛepoſiti verbi poſſe vel velle gignere filium et poſſe vel velle aliqd. neq; emĩ generatio filij aliqͥd eo ruu eſt. que ſublecka ſunt viuine poten tie et voluntati.nec eſt aliqͥd interom— nia vłde omnibus. ſed ſuꝑ omnia ⁊ añ Pponit᷑ pꝛedictis bis aug. · omnia. Non em̃ ante voluit vel potuit non
gennit ſicut nec ante fuit qᷓ; gemit ⸗ gent ſutnecaue frit nit OC qutem non
q abeterno fuit et ab eterno genuit.
——————————
—
—————
Ex ſimili quoq; hoc videre poſſumus Pater em̃ poteſt eſſe pater et vult eſle pater.filiul aũt nec poteſt nec vult eſſe pater. ergo pater pẽt vel vult eſſe al quid quod nõ poteſt vel vult eſſe filius non ſequit᷑. quia eſſe patrem nõ eſt eſſe aliquis.vt in ſequenti oſtendekt
Monit auem verba auguſ vnde poteſt moueriaudito?
nos mouet qð aug ·ait injeli: contra
maximinũ qᷓ aſſerabat patreʒ potentõ
rem eſſe filio.eo ꝙ filium genuit deum creatoꝛẽ. filius aũt non dicebatqʒ pa ⸗ trem potuiſſe gignere non filiũ. ⁊ ideo potentioꝛẽ eſſe filio. Ad quod reſpon/
videt᷑ quibuſdam poſſe ſtare ſcʒ ꝙ fili⸗ us potnerit gignere. Si em̃ potuerit fi lius gignere potuit eſſe pater et ſi po⸗ tuit eſſe pater. potuit ergo eſſe pat᷑ vel ſui vel patris vel ſpirituſſanctus vłali euius alins. ſʒ alius non. quia nullus
alius ſemꝑ fuit. nec patris qꝛ pater eſt ingenitus et innaſcibilis. nec ſui.quia nulla res ſeipſam gignere põt. nec ſpi⸗ rrituſſancti.qꝛ naſci non potuit Bi em̃
naſci potuit. potuit eſſe filinſ.⁊ ita mu tabilis eſſe potuit.
ic queritur quomodointel
Quomovo ergo
cipietur quod ſupꝛa dictum eſt. non

u.
3 F
enim non potuit gignere. ſe ed non opoꝛ
tuit quaſi potuit ſʒ non opoꝛtuit. Mõ
eſt nobis perſpicuum aperire quomõ
ſit hoc verumet ideo ſubſilẽtio potius
eſſet ptreundum niſi me ſuper hoc ali⸗
quid loqui cogeret inſtãtia querentiũ.
Mlc aperitur ex quo ſenſuac cpienda ſint*
Moteſt ergo ſici
telligi. Mon enim non potuit ſed non opoꝛtuit.i.non ex impotentia ſui fut
ꝙ filius non genuit. ſed ei nõ conuenie bat ſicut deus filius nõ eſt deus pater. nec tñ hoc impotentia ſui eſt. NMam et
pater ſimiliter non eſt filius nec hoc ẽ ex impotẽtia patris. Sʒ querit maxi
minus arrianoꝛũ ep̃s. vnde ergo eſt ꝙ
pater nõ poteſt eſſe filius vel filius pa
ter. Non vtiq; ex impotentia. ſʒ pater pꝛopꝛletate generatõnis pater eſt. qua
opoꝛtet eum non eſſe filiũ etfilius pꝛo
petate natiuitatis filius eſt. qua opoꝛ⸗ tet eũ non eſſe patrem. de quibus pꝛo pꝛietat ibus poltea plenius tractabit᷑.
„Utru pater natura ſit potẽs
——— 4
gigneie filiuʒ ⁊ an Poc ſitali
qua potentia quefit in fiſio
—————————
Item queritur
gubufdam.ſi pater potens ſit natura gignere flium.et an hec ſit aliqua po⸗ tencia que ſit in filio. Ad qs dicimus q non eſt potens niſi natura. eius em̃ potentia natura eſt vel eſſentia. At in quiunt illi, ſipotens eſt gignere. habet ergo potentiã gignendi. Filius autem non habet potentiã gignendiſi non po teſt gignere: habet ergo aliquã poten⸗ tiam pater quã non habet filius. Non ſequit᷑ eandem em̃ potentiam habet pe nitus filius quamet pater. qua pater potuit gignere. et fillus gigni potuit. Eadeʒ em̃ potentia eſt in filio. qua po
tuit gigni q̃ eſt in patre qua potuit gig
—,———
nere. Bed eontra hoe opponitur. Ilið
eſt poſſe gignere. aliud eſt polle gigni. quia aliud ẽ gignere.aliud gigni.ioc diſtinguendũ eſt. Bi em̃ cum dicitur a liud eſt poſſe gignere. aliud poſſe gig/ ni. aliam ſignifices potentiã qua pater potens eſt gignere.et aliam qua filius potens eſt gigni. falſus eſt intellectus. Si autem dicas patrẽ poſſe habere ali am ppꝛietatem ſiue notionem qua ge⸗ nitoꝛ eſt. et filium aliam qua genitus ẽ verus eli intellechus. Aliam em̃ habet pater pꝛopꝛiet atem qua pater eſt. aliã filius. qua filius eſt.
uomode ſit intellis endum
Rius Pabet velnon 9 etpo
—————
tentiaʒ generandi
Ita etiam cum
dicitur filius non habet potentiam ge⸗ nerandi quã pater habet. dupliciter in telligi poteſt. Pi em̃ dicatur non ha/ bet hlius potentiaʒ generandi quam ⁊ pater.i. qua potens ſit ad generandũ id eſt vt genuerit vl vt generet ſicut pa ter verum eſt. Pi vero intelligatur lic. non habet potentiam qua poſſit gigni. vel genitus eſſe qua eadem pater po⸗ tens eſt vt genuerit vel vt gigneret fal ſum eſt. Picut dicit᷑ pater habet potẽ tiam qua poteſt eſſe pater. filius vero non habet potentiam qua poſſit eſſe pa
ter et econuerſo.filius habet potentiã
qua poteſt eſſe filius.pater vero non habet potentiam qua poſſit eſſe filius. habet ergo aliquam pater quã non ha⸗ bet filius et econuerſo? Abſit qꝛ eadeʒ eſt potẽtia patris qua poteſt eſſe pater et filij qua poteſt ene filius. Ita etiam eadẽ eſt voluntas · q̃ pater vult eſſe pa⸗ ter non filius.et filius vult eſſe filius. non pater.et eadem eſt voluntas filij qᷓ vult eſſe genitꝰ? ⁊ pãeʒ genuiſſe. et pãis qua vult eſſe genitoꝛ ⁊ filiũ genitũ eſſe
We ppꝛietate ⁊ incõmutabili
tate ⁊ſimplicitatẽ eſſentie dei⸗
.

3 1
&—
———————
———————
itate ſiue ꝓpꝛetate et in⸗ chmutabilitate atq; ſimpli citate diuine nature vel ſubſtantie ſiue eſſentie agenduz eſt. Eſt itaq; deus vt
ait auã · in · veli· de trini. ſine dubitatð
ne ſubſtantia. velſi melius hoc apella
tur eſſentia. quam greci vſiam vocant ſicut em̃ ab eo quod eſt ſcire dicta eſt ſcientia.ita ab eo quod eſſe dicte eſt eſ ſentia. Et quis magis eſt qᷓ; ille qui di it famulo ſuo. ego ſum qͥ ſum. et di/ eces filis iſrahel quiẽ miſit me ad vos Ipſe vere ac ꝓpꝛie dicitur eſſentia.cu
Ande Jere. ius eſſentia non nouit pteritum velfu⸗ ad matceiſa; turum: Qnde hiero ad marcellaʒ ſcri ſcribẽs aſt.
Lus.
bens ait · Deus ſolus qͥ exoꝛdium non pabet vere eſſentie nomẽ tenuit/ qꝛ in eius cõparatione qͥ vere eſt quia incom mutabilis eſt. quaſi non ſunt q̃ mutabi lia ſunt. De quo em̃ dicitur fuit nõ eſt et de quo dicit᷑ erit. nõdum eſt. Veus
autem tantum eſtqͥ non nouit fuiſſe vł futuruz eſſe. Solus ergo deus vere eſt cuius eſſentie ↄparatũ nr̃m eſſe nonẽ.
Qugliter intelligẽdaſint ver ·
u Pieronimi querendũ eſt-
— 4
Mic diligent ad nertendũ eſi quomodo intelligi debeãt ila verba hiero. ſcʒ deus tantum eſt et non nouit fuiſſe. vel futuruz eſſe tanqᷓ; non poſſit dici de deo fuit vel erit. ſed tm̃ eſt cũ de eo ſcriptum frequẽter repe riamus fuit ab eterno. fuit ſemperet erit in ſecula et huiuſmõi. Vnde vide tur quia non eſt t̃ dicendum de deo. fuit vel eſt vel erit · Si eĩ diceretur tã tum fuit putaret᷑ ꝙ deſierit eſſe. i di ceretur tñ eſt.putaretur ꝙ nõ ſemper fuerit. ſed eſſe ceperit. Bitantũ dicere tur erit putaret᷑ non eſſe modo. Dica⸗
tur ergo qꝛ ſemper fuit eſt ⁊ erit.vt in
telligatur quia nec cepit nec deſqjt nec deſinit nec deſinet eſſe. De hoc aud⸗ ſuꝑ ichannem ita att. Wũ de ſempiter⸗
na re pꝛopꝛie dicatur eſt. ſecunðũ noð benedicit fuit ⁊ erit fuit quia nunq; de ſÿt. erit quia nũqᷓ; deerit · eſt quia ſem per eſt. non pᷣterijt quaſi qð nõ maneat non oꝛiet᷑ quaſi quod non erat· Cũer go noſtra locutio per tẽpoꝛa varietur de eo vere dicunt᷑ verba cuiuſlibet tem poꝛis. qui nullo tempoꝛe defuit vel de eſt vel deerit.⁊ ideo non eſt miruʒ ſi de ſpiritu veritatis veritas loquens dixit per futuꝝ. Quecunq; audiet loquetur Tudiet ſcʒ ab eo a quo ꝓcedit. audire illius eſt ſcire. idem etiam eſſe.a quo er go illi eſt eſſentia. ab illo audientia.i. ſcientia q̃ non eſt aliud qᷓ; eſſentia. Au diet ergo dixit de eo qð audiuit. ⁊ au dit. id eſt quod ſemp ſcivit ſcit et ſciet Ecce hic dicit au. verba cuiuſlibet tẽ poꝛis dici de deo ſed ꝓpꝛie eſt. Illud ergo quod hieroꝰ dicit ita intelligen
Pic apit quo modo ſint in ⸗
——
dum eſt. Nõ nouit fuiſſe vel futuꝝ eſſe telligenda
ſed uñ eſſe.i.cuʒ dicitur de deo ꝙ fuit vel erit non eſt intelligendũ ꝙ pᷣterie ⸗ rit vel futurus ſit· ſed ꝙ exiſtat ſimpli⸗ citer ſine aliquo tempali motu. liʒ em̃ verba ſubſtantiua diuerſoꝝ tempoꝛuʒ de deo dicant᷑vt fuit erit· eſt.erat. nõ tñ tempoꝛales motus eſſe diſtinguunt ſcʒ pꝛeteritũ vel futurum. vel pᷣterit uʒ imperfectũ · vel pꝛeteritum ꝑfectuʒ. vł pꝛeteritum pluſqᷓ;perfectũ. ſed eſſentiã ſiue eꝝ iſtentiam diuinitatis ſimpliciter inſinuant. Veus ergo ſolus ꝓpꝛie dici
Qñ hylarius
tur eſſent ia vl eſſe. Añ hylarius in.vij li·de trini· ait · Eſſe non eſt accidens
deo. ſedſubſiſtens veritas et manens
cauſa, ⁊ naturalis generis ꝓpꝛietas.
hic de incõmutabilitate⸗
Dei etiaʒ ſolius
eſſentu incõmutabilis dicit᷑ ꝓpꝛie. qa
nec mutat᷑ nec mutari poteſt. ñ aug. Aug. in. veli. de trini. Alie inquit eſſentie vel ſubſtantie capiunt accidentia qui⸗
bus in eis fiat vel magna vel quantacũ
q; mutatio. Veo auteʒ aliq̃d huiuſinõi accidere non pot et ideo ſola ſubſtãtia
————————

hic apit qu modoſit in
ſi 5 nö nt u vk tiã uer dici i jens nens 9
186 e. a aug · ſentic 4qui nnc oſnöi ſtiti
Migen.
2
ʒul.
————
veleſſentia que eſt dens incommutabi lis eſt. cui ꝓfecto maxime ac veriſſime competit eſſe. Quod em̃ mut atur non ſeruat ipſum eſſe.et qð mutari poteſt etiam ſi non mutet᷑ poteſt qð fuerat nõ eſſe. Ideoq; illud ſolum quod non tĩ non mutat᷑ verum etiam mutari omni no non poteſt. Veriſſime dicit eſſe.i. ſubſtantia patris et filij et ſpirituſſan⸗ cti. Ideoq; apoſtolus loquens de deo ait. Qui ſolus habet immoꝛtalitateʒ.
MQueſit vera imoꝛtalitas que
nns.Mt enim git
in ſolò crẽatòꝛe eſt
ni. Cum anima quodãmodo immoꝛta
lis eſſe dicat᷑.⁊ ſic non diceret apoſto⸗ lus.ſolus deus habet immoꝛtalitateʒ
niſi quia vera immoꝛtalitas incõmuta bilitas eſt. quaʒ nulla poteſt habẽ crea tura.qm̃ ſolius creatoꝛis eſt. Añ iaco bus ait. Apud quem non eſt trãſmuta
tio. nec viciſſitudinis obumbꝛatõ.⁊ dg
uid. MMutabis ea ⁊ mutabunturtu au tem idem ipſe es. Ideo aug· ſuꝑgeñ·
dicit, ꝙ dens nec per loca nec per tpa
mouetur. Lreatura vero per loca et tempoꝛa. Et per tꝑa moueri eſt ꝑaffe/ ctiones cõmutari. Weus autẽ nec loco nec affectione mutari poteſt.qui per ꝓ phet am ait. Ego deus et non mutoꝛ.
qᷓ eſt immutabilis ſolus.vñ rede ſolus
dicit᷑ habere immoꝛtalitatẽ. In omni enim mutabili natura vt git con tra max iminũ. nonnulla moꝛs eſi ipſa
mutatio.quia facit aliquid in ea nõ eſ⸗
ſe qð erat. Vñ et ipſa anima humana que ideo dici᷑ immoꝛtalis. qꝛ ſecunduʒ modum ſuum nunq; deſinit viuere. ha bet tñ quandaʒ moꝛtem ſuã. quia ſi iu ſte viuebat et peccat· moꝛitur iuſticie. ſi peccatriꝝ erat et iuſtifica᷑.moꝛitur peccato vt alias eius mutationes tace am. de qbus modo longum eſt diſputa re. Et creaturarũ natura celeſtius mo
ri potuit quia peccare potuit. Namet angeli peccauerũt ⁊ demones fact ſůt
——————
————
quoꝛnm eſt dyabolus pꝛinceps. et qui non peccauerũt peccare potuerũt. Et
cuicũq; rationali creature pꝛeſtatur vt
peccare non poſſit. nõ eſt hoc nature ꝓ pꝛie·ſed dei gratie.et ideo ſolus deus vt ait apoſtolus habet immoꝛtalitatẽ. qui non chiuſq; gratia ſed natura ſua. nec potuit. nec poteſt aliqua cõuerſio⸗ ne mutari. nec potuit nec poterit aliqᷓ mutatde peccare Mꝛoinde vt git aus· in. j.li. de trini. ſubſtantiã dei ſine vl⸗ a ſue cõmutatione mutabilia facientẽ ⁊ ſine vllo ſuo. tempoꝛali motu tempo ralia creanteʒ intueri et noſſe. licet ſit difficile opoꝛtet. vere at ꝓpꝛie ergo in cõmutabilis eſt ſola diuinitatis eſſen⸗ tia que ſine ſui mutatione cunctas con didit naturas.
hicde ſimplicitate.
Eademqʒ ſola ꝓ
—
mo quare omnis creatura ſit multiplex
pꝛie ac vere ſimpleꝝ eſt.vbi nec partiũ nec accidentium ſeu quarũlibet foꝛma ruʒ vlla eſt diuerſitas ſiue variatio vel multitudo. At aũt ſcias quomodo ſim plex ſi illa ſubſiantia te docet augꝰin
et non ſimplẽx
t ———————————
iaouerte pꝛi
„————
et nullo modo vere ſimplex et pꝛimuʒ
de coꝛpoꝛali. poſtea de ſpũali creatira
Pic de coꝛpoꝛali aſtenditur qᷓ
Loꝛpoꝛalis vti
q;creatura ꝑtibus conſtat.ita vt ſit ibi alia pars minoꝛ. alia maioꝛ. et maius ſit totum qᷓ; quelibet pars. Et in vno ⸗ quoq; coꝛpoꝛe aliud eſt magnitudo. a/
liud coloꝛ aliud eſt figura. Poteſtem̃
————

Ruguſinns
Quomð de⸗ us ſimplex.
et minsta nagnundine manere ideʒ co loꝛ et eadem figura. et coloꝛe mutato
manere eadem figura et eadem magni
tudo Ac per hoc multiplex eſſe conuin
citur natura coꝛpoꝛis ſimpleꝝ autem nullo modo.
icð ſpiritugli creatura oſtẽ dit quòmodoſit multiple ẽt
F uoq; ſprri⸗ Creatura tualis vt eſt anima in cõparatione quideʒ coꝛpoꝛis
eſt ſimpleꝝ ·ſine cõparatione vero coꝛ⸗ poꝛis eſt multipleꝝ et nõ ſimpleÿ MQue
ideo ſimpleꝝ dicit᷑ reſpectu coꝛpis. q?
mole non diffundit᷑ per ſpacium loci. ß in vnoquoq; coꝛꝑe. et in toto tota eſt. et in qualibet eis pte tota eſt. Et iðo cum ſit aliquid in quauis ex igua ꝑticu la coꝛpoꝛis qð ſentiat anima quamuis non ſiat in toto coꝛpoꝛe.illa tamen to⸗ ta ſentit quia totam non latet. ved tñ
nec in ipſa anima vera ſimplicitas eſt. Luz em̃ aliud ſit artificioſum eſſe alið inertem. alind acutum.aliud memoꝛẽ
lind cupiditas aliud timoꝛ aliud le⸗
ticia· aliud triſticia.poſſuntq; hec ⁊ a
lia huiuſmodi innumerabilia in anime
magis alia minus. Manifeſtuʒ eſt nõ ſimplicem ſed multiplicẽ eſſe naturam Michil em̃ ſimplex mutabile eſt.omnis autẽ creatura mutabilis eſt. nulla ergo creatura vere ſimple eſt. Deus vero et ſi multipliciter dicat᷑. vere tamen et
ſamme ſimpleꝝ eſt. Dicit᷑ enim magn
zuz⸗
bonus.ſapiens. beatus. verus.⁊ quid
quid aliud non indigne dici videt᷑ ſed
eadem magnituo eins eſt que ſapien ⸗ tia. Mon em̃ mole magnus eſt ſed vir⸗ tute et eadeʒ bonitas que ſapientia et magnitudo et veritas ·et non eſt ibi a⸗ lind ipſum beatum eſſe. et aliud mag/ num aut ſapientem. aut verum aut bo num eſſe. aut omnino eſſe.
——
ualiter cuʒ dens ſimplex ſit
———
multplextamenvictur-
Bic diligent no
„—————
tandum eſt cum dicat aug· ſolum deu
vere ſimplicem eſſe· cur dicat eundem multipliciter dici.ß hoc non ꝓpter di⸗ uerſitatem accidentiũ vel partiuʒ dicit
ſed ꝓpter diuerſitatem ac multitudinẽ nominuʒ.que de ded dicunt᷑. que licet multiplicia ſint vnum tñ ſignificant ſcʒ diuinam naturã hic em̃ non ita accipiũ tur. cum de illa incõmutabili eternaq; ſubſtantia incõparabiliter ſimplicioꝛe qᷓ; eſt humanus animus dicuntur. quẽ⸗ gqmodũñ cum de creaturis dicunt᷑ Vn de auã- in. vj⸗li de trini. deo eſt hot ſſe. qð eſt foꝛtem eſſe vel ſapientẽ eſſe vel iuſtum eſſe. et ſi quid de illa ſimpli ci multiplicitate vel multiplici ſimplici tate dixeris. quo ſubſtant a eius ſigni ficetur· humano autem animo non eſt
hec eſſe qð eſt foꝛtem eſſe. aut pꝛuden ⸗
tem aut iuſtũ Moteſt em̃ eſſe animus et nullã iſtarum habere virtutem.
antaẽ dei ſimplicitas ꝙ nul
pꝛedicamentoꝝ ſubicitur-
Quooautemin
inueniri natura et alia ſine alijs ⁊ alia
natura deitatis nulſa ſit accidentium
diuerſitas. nullaq; penitus mutabili ⸗
tas · ſed perfecta lumplicitas. oſtendit
aug in·xeli · de trini. dicens. Intelli ⸗
gamus deum quantum poſſumus ſine
qualitate bonum.ſine quantitate mag num ſine indigentia creatorem ſine ſi⸗ tu pꝛeſidẽntẽ. ſine habitu omnia conti⸗ nentem ſline loco vbiq; totum.ſine tem poꝛe ſempit ernũ.ſine vlla ſui mutatig⸗
ne mut abilia facientem. nichilq; patiẽ
tem. Quiſquis deum ita cogitat. etſi nondum poteſt omnino inuenire qͥd ſit pie tamen caueat quantuʒ poteſt aliq̃d de illo ſentire ꝙ non ſit. Ecce ſi ſubtili ter intendas e his atq; pꝛedidis ape ritur illa pꝛedicamenta artis dyaletice dei nature minime conuenire.q̃ nullis
Aug.
——

u
li e is
Auz.
hylarius.
Idem.
eſt ſubiecta accidentibus.
Qð deus non pꝛopꝛie ſedabu · ſie dicitur ſubſtãtia
Pönde ne ꝓppꝛie
dicit ſubſiantia vt aug. oitendit in li. v· detrini. Bicut ab eo quod eſt eſſe afpellat᷑ eſſentia.ita ab eo quod eſt ſub
ſiſtere ſubſtantiã dicimus.ſi tamen dig
num eſt vt deus dicat᷑ ſubſiſtere. Noc em̃ de his rebus rede intelligit᷑ in qui bus ſubiecti ſunt ea que in aliquo ſub⸗ iecto eſſe dicunt᷑ ſicut in coꝛpoꝛe coloꝛ aut foꝛma. Coꝛp'em̃ ſubſiſtit. et ideo ſubſtantia eſt. Res vero mutabiles. neq; ſimplices ꝓpꝛie dicunt᷑ ſubſtãtie Weus auteʒ ſi ſubſiſtit vt ſubſtantia ꝓ pꝛie dici poſſit. ineſt in eo aliquid tãqᷓ; in ſubiecto et non eſt ſimplex. Mephas autem eſt dicere vt ſubſiſtat deus Et ſubſit bonitate ſue atq; illa bonitas nõ ſubſtantia ſit vel potius eſſentia Meq; ipſe deus ſit bonitas ſua. ſed in illoſit tanq; in ſubiecto. Vnde manifeſtuʒ eſt deum abuſiue ſubſtantiã vocari, vt no⸗
mine viſitatioꝛe intelligatur eſſentia.
quod vere ac ꝓpꝛie dicitur. ita vt foꝛ/ taſſe ſolum deum dici opoꝛteat eſſen/ tiam. Eſt em̃ vere ſolus quia incom/ mutabilis eſt.
Qð non eſt aliquio in deo qð ñon ſit deus⸗
Huiusautemeſ
fentie ſimplicitas ac ſinceritas tantaẽ ꝙ non eſt in ea aliquid quod non lit ip
ſa. ſed idem eſt habens ⁊ qð habetur.
Ande hylarius in vij· li. detrini. ait Non e compoſitis deus qui vita eſt ſubſiſtit. neq; qui virtus eſt ex infirmiſ continetur.neq; qui lux eſtex obſcuris coaptat᷑. nec qui ſpiritus eſt ex diſpari bus foꝛmalis eſt.totum quod in eo eſt vnum eſt. Jdem in. viüli⸗ de trinita⸗ NMon humano modo ex cõpoſitis deus
VIII
eſt. vt in eo aliud ſit qð ab eo habetur. et aliud ſit ipſe qui habeat. ſed totum
vita eſt.natura ſcʒ perfecta et infinita.
et non exdiſparibus conſtituta ſed vi uens per totũ ipſa. De hoc eodem boe tius in. j. li. detri.ait. Quo circa hoc vere vnum eſt in quo nullus numerus. nulluʒ in eo aliud pꝛeter id qð eſt.neq; em̃ ſubiectũ fieripoteſt. Augꝰ. quoq; in li. de fide ad petrum dicit. In dei ſub ⸗ ſtantia non eſt aliquid quod nõ ſit ſub ſtantia quaſi aliud ſit ibi ſubſtantiaa liud quod accidat ſubſtantie.ſed quid
quid ibi intelligi poteſt ſubſtantia eſt.
verum hec dicit poſſunt facile et credi vidert auteʒ niſi puro coꝛde omnino nõ
poſſunt. Item in.xx. li· de trini. Bic
habetur in natura vninſcuiuſqʒ triũ.vt qui habet hoc ſit qð habet.ſicut ĩ muta bilis ſimplexq; ſubſtantia. Añ yſidorꝰ
git · Weus ſimpleꝝ dicit ſiue non amit
tendo quod habet ſen qð aliud non eſt ipſe. et alind quod in ipſo eſt. Et cum tante ſimplicitatis atqʒ ſinceritatis ſit natura diuina. eſt tamen in ea trinitas perſonaꝝ. Vnde aug. in li. xj. de ciui, tate dei ait. Non ꝓpter hoc naturam ſummi boni ſimplicem dicimus quia ẽ pater in ea ſolus.aut filius in ea ſolus aut ſpirituſſanctus in ea ſolus.i.q eſt ſola iſta nominum trinitas ſine ſubſi/ ſtentia perſonarum.ſicut ſabelliani pu tauerunt. Ded ideo ſimplex dicitur. quia eſt hoc quod habʒ. excepto qð re latiue queq; ꝑſona ad alteram dicitur nec eſt ipfa. Mam vtiq; pater habet fi lium ad queʒ relatiue dicitur.nec tamẽ eſt filius ⁊ filꝰ habet patrẽ. nec tñ ipſe eſt pater.in quo vero ad ſemetipſuʒ di citur nõ ad alterũ hoc eſt qð habet ſiẽ ad ſemetipſuzʒ dikit᷑. viuus habendo vi tam et eadem vita eſt ipſe. ꝛopt᷑ hoc
itaq; natura hec dicitur ſimpleꝝ qð nõ ſit alind habens et aliud id quod habet
ſicut in ceteris rebus eſt. Mon em̃ ha ⸗ bẽs liquoꝛem liquoꝛ eſt.nec coꝛpus co loꝛ.nec anima eſt ſapientia. Ecce quã⸗ ta eſt ydemptitas. quanta eſt vnitas. immutabilitas.ſimplicitas. puritas di
Boeeins.
Aug.
yſidoꝛus.

e
—————
vine fubſtantie. iuxta infirmitatis no⸗ ſtre valitudinem aſſignauimus
„Wet diſtingione perionarum-
B ſtinctionem ſonarum ac⸗ ecane enemus er go vt docet augin li.de fide ad petrũ Patrem et filiũ et ſi piritumſanctũ vnñ eſſe deum naturaliter nec tamen ipſuʒ patrem eſſe qui filiuseſt · nec filiuʒ eſſe ipſum qui pater eſt. nec ſpiritũſanctus eſſe ipſum qui pater eſt aut filius · Ana em̃ eñ eſlentia patris et fili et ſpirituſ⸗ ſndi. In qua non eſt aliud pater · ali filius. alind ſpirituſſandus.qᷓ;uis per⸗ ſonaliter ·alius ſit pater· alius filius. alius ſpirituſſantus.
ic de coeternitate fili cũ pie Penitus ẽenum
apatre filius·et ideo alius. nec tamen ante fuit pater qᷓ filius· Coeterne ein ſunt ſibitres perſone.
„
Argumentatio arrianoꝛum.
ne Be contrahoc
Zuã
iquit hereticus vt refert ambꝛoſi inp mo libꝛo de trinitgte· mne quod nã⸗ tum eſi pꝛincipium habet · ⁊ ideo quia filjus natus eſt. pꝛincipium habet·⁊ ef ſe cepit. qð hereticoꝛnm oꝛe ſic dictum eſt. Nam ipſe arrius vt meminit auã· in. vi.li de trini dix iſſe fertur. Si ſi ſus eſt.natus eſt. ſi mtus eſt.erat quã do non erat filius. Beſponſioau catholica- Quihocdicitnõ
intelligit etiam natum eſſe deo. ſempi⸗ ternumq; eſſe vt ſit coeternus patriñ/
lius.ſicut ſplendoꝛ qui gignitur ab ig“
Wnc addi
Ei
—
——
ne atq; difunditur.coevus eſt igni. et
eſſet coeteruus ſi ignis eſſet eternus⸗
Oplitioaus cõtra heretic·
Item in eodem
5 ſidei filius inquit auã · virtus et ſapiẽ tia dei eſi. nec vnq; fuit deus ſine virtu te et ſapientia.coeternus eſt deo patri filius· Vicit aut em apoſiolus xᷣm eſſe dei virtutem et dei ſapientiam.aut er go nõ juit. quando. nõ fuit filius. aut aliquando deus non habuit virtutez et ſapientiam qð dementis eſt dicere.cõ⸗
ſtat em̃ quia ſemper habuit ſapientia
ſemper ergo habuit filium.
Belponſio ambꝛoſij ad idem autotitatefulat
———
rianice queſtio in ambꝛo in hunc mo/
dum reſpondet. Ego in quam filiũ eſſe natum confiteoꝛquod reliquum eſt im⸗ pietatis hoꝛreſco · Scriptum eſt enim in veteri teſtamento vt vel vnuʒ de plu ribus dicam, ante me non ſuit alius de us et poſt me non erit · quis ergo hoc dicit pater an filius. i filius ante me inquit. non fuit alius deus vi pat poſt me inquit non erit. hic pꝛioꝛem et ille poſterioꝛem non habet. Inuicem enim in ſe et pater in filio et filius in patre cognoſcitur. Batione vtitur ambꝛoſius cõ traheriticum
Lum enim pa
tremdiyeris eius etiam filium deſigna ſti. quia nemo ipſe pater eſt ſibi. Cum filium nominas etiam patrem fateris.
quia nemo ipſe ſibi filius eſt Itaq; nec
filius ſine pĩe.nec pater põt eſſe ſine fi lio Vemp ergo pater. ſemꝑ ⁊filius
nb. in e95

urb. ineos 2 n . er
zmous. Bed qrisamei
——
Inuectioambꝛoſij contra he⸗
michi heretice. fuit nequando omnipo
tens deus pater non erat.et deus erat
Mam ſi pater eſſe cepit. deus ergo pꝛi
mo erat et poſtea pater factus ẽ. Eno
modo ergo immutabilis de eſt. Di em̃ ante deus poſtea pater fuit. vtiq; gene rationis acceſſione mutatus eſt.ied a⸗ uertat deus hanc amentiam.
Ineffabile ẽ quomodo filius ſit?non habeat patrem puo⸗ rem ſicut modus generatõis intelligibilis⁊ ineſtabilis eſt.
quit ambꝛo · quomodo ſifilius ſit. non pꝛioꝛem habeat patrẽ. quero it em abſ te quando vel quomodo filiũ putes eſſe generatũ. Mhichi enim impoſſibile eſt generationis ſcire ſecretũ. VMens de⸗ ſicit vox ſilet.non mea tantũ ſed et an geloꝛum ſupꝛa poteſtates et ſupꝛa an/ gelos et ſupꝛa cherubin et ſupꝛa ſera/ phin et ſupꝛa omnem ſenſum eſt. quia ſcriptum eſt. Pa xpi ſupꝛa omnẽ ſen
ſum ẽ Et ſi pax xp̃i ſupꝛa omnẽ ſenſũ
eſt. quomõ non eſt ſupꝛa omnem ſenſuʒ tanta generatio. Vu ergo oꝛi manum admoue.ſcrutari non licet ſuperna mi⸗ ſteria.licet ſcire ꝙ natus ſit non licʒ di
ſcutere quomodo natus ſit. Illud mi
chi negare non licet. hoc querere metꝰ eſt. Ineffabilis em̃ eſt illa generatio⸗ Ende yſaias. Generatõnem eius quis enarrabit.
Muidam pꝛeſumũt diſcutere
—
generationis leriem
Quioamtamen
de ingenio ſuo pꝛeſumentes.dicũt illẽ
generationem poſſe intelligi et alia hu
X
iufmodi inherẽtes illi autoꝛitati iero. Juper eccle. In ſacris ſcripturis quis ſepiſſime nõ pꝛo impoſſibili ſed pꝛo dif ficili ponitur vt ibi. Venerationẽ eius quis enarꝛabit. Jed hoc non dixꝝit Je ro.ideoq; generatò filij eterna plene in telligi vel explicari poſſit a quoqᷓ; moꝛ
talium.ſed quia de ea aliquid intelligi
vel dici poteſt. Quidam tñ hoe aceipi⸗ unt dicũ de tꝑali xp̃i generatione.
Atrũ debeat dici ſe emper gi
nit᷑ vel ſemp genitus ẽ filius.
Mic queri poteſt
cum generatio filij a patre nec pꝛincipi um habeat nec finem. quia eterna eſt. vtrum debeat dici filius ſemper gigni⸗ tur. vel ſemper genitus eſt. vel ſemper gignetur. We hoc gregoꝛius ſuper iob git. Wñs deus iheſus in eo ꝙ virtus et ſapientia dei eſt · de patre ante tempo ra natus eſt. vel pocius quia nec cepit naſci, nec deſijt · dicamus verius ſemp natus non autẽ poſſumus dicere ſemꝑ naſcitur.ne imperfectum eſſe videatur vit vero vt eternus deſignari valeat. et ꝑfectuset ſemper dicamus et natus quatenus et natus ad pꝑfectionem perti
neatet ſemper ad eternitatem. quam
uis per hoc ipſum ꝙ ꝑfectum dicimus. mult um ab illius veritatis ex pꝛeſſione deuiamus.quia quod factuʒ non eſt nõ poteſt dici ꝓpꝛie perfectum. ſed balbu ciendo vt poſſumus excelſa dei reſona mus.vt dñs noſter infirmitatis verbiſ condeſcendens eſtote inquit perfecti ſi⸗ cut et pater veſter celeſtis ꝑfectus eſt. Puper illum locum etiam pſalmi. ego hodie genuite. Ve hac generatione ſi⸗ lij ita loquit᷑ guã.Quãq; per hoc ꝙ di cit hodie poſſit etiam intelligi dies il⸗ le quo xp̃s ᷣm hominem natus eſt.ta⸗ men quia hodie pꝛeſentiaʒ ſignat. atq; in eternitate neq; preteritũ quicq; eſt quaſi eſſe deſierit /neq; futurum quaſi nõdum ſit. ſed pꝛeſens tantũ.qꝛ quid⸗ quid eternum eſtſemper eſt.diumitus
Wregoꝛius⸗

———
*
ſapientia dei. Ecce hijs vᷣbis oſtendit
accipitur de ſempiterna generatione
aug. ꝙ generatio fili ſemper eſt nec ð/
erqt. nec futura eſi q eterna eſt Ideo em̃ dixit genui ſcʒ ne nouum putaretur ne videretur incepiſſe. bodie dixit nep
terita generatio videretur. Ex his er/ go verbis ꝓphete vt ait iohannes cri⸗ ſo. nichil aliud manifeſtatur niſi quia
ef ipſa eſſentia pãis ſemp genit ẽ fili
Bꝛigenes videt dicere contra rium gitenm ꝙ emper gene“
ratur filius a pãtre·
uatoꝛ noſter eſt ſapientia dei.ſapientia
vero eſt ſplendoꝛ eterne lucis Salua⸗
Sʒquomodone
Pgenes PeTO ſuper ieremiam dicit · quia filius ſem ⸗ per generatur a patre. hijs verbis ſal⸗
———
rius dicitur poc ſcilicetq filius ſemꝑ natus ẽ qᷓ illud ſcʒ ꝙ de patre antete poꝛa natus eſt„Illud enim ſincera ⁊ ca
—
polica fides tenet ac pᷣdicat vt illud
Quare ergo ait
dicamus vcrius cum vtrumq; pariter
ſit veruʒniſi quia volebat intelligi hoc ad maioꝛem euidentiam et eꝝ pꝛeſſio ⸗ nem veritatis dici qᷓ; illud· is etem̃ verbis omnis calumniandi verſutis he
reticis obſtruit adit us. quibus xpi ſe
cundũ deitatẽ generatio ſine inicio ⁊ ſi ne fine eſſe · ac perfecta monſtrat · Non
auteʒ an deo apte manifeſtat᷑ veritas cum dicitur filius ante tempoĩd genit
Viig enes.
toꝛ ergo noſler ſplendoꝛ efi claritatis.
„
„
ſplendoꝛ aũt non ſemel naſcitur et deſi nit. ſed quotiens oꝛtum fuerit lumẽ ex
quo ſplendoꝛ oꝛitur· totiens oꝛitur eti⸗
am ſplendoꝛ claritatis· Bicergo ſalua toꝛ ſemper naſcitur · Añ ait in li· ſapiẽ
——
tie. ante omnes colles generat me · Mõ
t quidam male legunt generaui is
verbis aꝑte oſtendit oꝛigenes ſane di⸗
ci poſſe et debere filius ſemper naſcit᷑ quod videtur contrariuz illi verbo gre goꝛij pꝛemiſſo. ſcʒ non poſſumus dice/
re ſemper naſcitur.
Exponit pꝛemiſſa verba goꝛnj ne putetur inter dodo⸗ rese ẽ contrarietds
Bed netantiau
Vueſtio deio———— ſis verbis gre toꝛes ſibi contradicere in re tanta vide
antun illa verba gregoꝛij benigne inter pꝛetemur. Vominus inquit iheſus an/ te tempoꝛa natus eſt de patre vel po ⸗ tius quia nec cepit naſci.nec deſqjt. di camus verius ſemper natus.
r
eſt de patre. velfilins ſemper naſcitur
de patre. Et ideo dicit gregoꝛi ꝙ non
poiſumus dicere ſemper naſcitur· non
inquã ita conuenienter. nð ita congrue ad eꝝ planationẽ veritatis Poteſt ta men dici ſi ſane intelligatur · ſemꝑ em̃ naſcit᷑ filius de patre· vt ait oꝛigenes· non ꝙ quotidie iteretur iila generatio ſed quia ſemp eſt · ſemper ergo naſci᷑. id eſt natiuitas eins ſempiterna eſt.
Oð filius ſemper generatur cõfirmatur ex dictis pilari
dicit filium naſci ex patre inli.vi⸗ de
trinita· his verbis. viuens deus ⁊ na
ture eterne viuentis. poteſtas eſt.et ꝙ
cum ſacramento ſciẽtie ſue ex eo naſci⸗
tur. nõ potuit aliud eſſe qᷓ; viuens. Mã cumait ſicut miſit me viuens pateret ego viuo per patrem. docuit vitam in
ſe. per viuentem patrem in eſſe. Ecce
hic habes quia filius naſcitur ex patre
Item in eodem. Cum dicit criſtus ſiẽ
pater habet vitam in ſe. ſic et filio de⸗ dit vitam habere in ſemetipſo. omnia
Nuia filiꝰ ſẽ per gignatur ex dictis hyla Dis hi
.
S 2.*—— 2 5 m 5 4 2 2 2 8. 2—— ² S——*.—

— 6.
*.—
viua ſua ex viuente teſtatus eſt. au tem ex viuo viuum natũ eſt habet nati uitatis ꝑfectum.ſine nouitate nature. Mon em̃ nouũ eſt ꝙ exꝝ viuo generatur in uiuum.qʒ nec eꝝ niehilo eſi.⁊ vita 5 natiuitatẽ ſumit ex vita.neceſſe eſt. ꝑ nature vnitatẽ. ⁊ pfecte natiuitatis ſa⸗ cramentũ vt ⁊ inuiuente viuat ⁊ in ſe
habeat vitã viuentẽ. Ecce ⁊ hic habes
ylarius.
Item. in ix.
„
nia fil' ſt dictishyla b pybrius 4
4
i“
N
et
in
cce
re
M
de/
pia
quia generatur ex viuo viuẽs filius.
D
—
MEittende totũ qðin deoẽ viuit
Itemin eodem.
n deo totum qð eſt viuit. deus em̃ vi ta eſt.⁊ ex vita non põt quicqᷓ; eſſe niſi viuũ.neq; ex deriuatione. ſʒ ex vtute natiuitas eſt. Ac ſic dũ totum qũ eſt vi uit.⁊ dum totũ qð ex eo naſcif᷑ virtus eſt. habet natiuitatẽ filius. nõ demuta tionẽ ⁊ hic diẽ qð naſci᷑. Item in. ix . donat pater filio tĩ eſſe quantũ eſi ipſe cui innaſcibilitatis eſſe ymagineʒ ſacramento natiuitatis impartit. queʒ ex ſe in foꝛma ſua generat · hic dicit qa generat pater filium.
Wꝛeuiter docet quiode hoccð edendum lit⸗
₰
camꝰ ergo fili
um natũ de patre ante tpa? ſempꝑ na ⸗ ſẽi de patre · ſed ↄgruentius ſemꝑ natũ ⁊ eundẽ fateamur ab eterno eſſe.⁊ pa⸗ tri coeternũ.i·auctoꝛi.pater em̃ gene⸗ ratione auckoꝛ filij eſt. vt in ſequẽtibus oſtendet᷑ Vt ergo pater eſt etermꝰ ita et filius eternus. ſed pater ſine auctoꝛe ilius vero non. qꝛ pater innaſcibilis ẽ filius natus. Et vt ait hylarius in. xij li. de tri. aliud eſt ſine auctoꝛe ſemꝑeſ ſe eternũ. aliud ẽ patri.i.auctoꝛi eſſe coeternũ vbi aũt pater auctoꝛ eſt. ibi ⁊ natiuitatisẽ.qꝛ ſicut natiuitas ab au/ ctoꝛe ẽ. ita et ab eterno auctoꝛe eterna eſt natiuitas Omne aũt qð ſempꝑeſt eti am eternñ eſt.ſed tñ non omne qð eter
patri ꝓp
mum eſt etiaʒ innatuʒeſt.qꝛ qð ab eter no naſcit habet eternũ eſſe qð natuʒ ẽ
qð aũt non natũ eſt.id cũ eternitate nõ
natum ẽ. qð vero eꝝ eterno natuʒẽ.id ſi non eternũ natuʒ eſt. iam nõ erit ⁊pa
ter auctoꝛ eternus. Bi quid ergoeiq;
ab eterno patre natus ẽ.ex eternitate
defuerit idip̃m auctoꝛi nõ eſt ambiguũ
defuiſſe. qꝛ ſi gignenti eſt ininitũ gig⸗ nereet naſcenti etiã infinitum naſciẽ. NMediuʒ eĩ quid inter natiuitatẽ dei filij et generationẽ dei patris.nec ſen· ſus ad mittit. qꝛet in generatione na· tiuitas eſt.⁊ in natiuitate generatõ eſt qxſine vtroq; neutrum eſt. vtrũq; ergo ſine interuallo ſui eſt. 6
Argumentatioheretici. Bʒ inquit here ticus · Vmne qð notum eſt non ſemper
fuit. quia in id natum eſt vt eſſet.
Weſponſiopylarij.
quin ea que in rebus humanis nata fůt
aliquando nõ fuerint. Sʒ alind eſt ex
eo naſci qð ſemꝑ non fuit. aliud ex eo natũeſſe qð ſemꝑ eſt Ibi nec ſemꝑ fuit
quipater ẽ· nec ſemꝑ pater eſt.et qui
nõ ſemp pater ẽ.non ſemꝑ genuit. vbi aũt ſemꝑ pater eſt. ſemp filius eſt.
Muioſit ꝓpꝛiuʒ patri⁊ filip.
7 *
* ꝛinʒeſt ꝙ ſemꝑ eſt pat.ne ceſſe eſt filio ſemꝑ ꝓpꝛium eſſe g ſemꝑ eſt fili Eũo ergo cadet intelligẽtias no
eſſe qð natũ eſt. Natũ ergo vnigenituʒ deũ ↄfitemur. natũ ante tpa. nec añ eſſe qᷓ; natum. nec ante natũqᷓ; eſſe.qꝛ
naſci qð erat. iam non tĩ naſci eſt.ſed ſeipſuʒ demutare naſcẽdo. lkoc aũt hu

— ——
ncee—
—
rituſſangus ꝓpꝛie dicitur c⸗ ritas et tamen pater et filius
mant ſenſuʒ ⁊intelligentiã excedit m
di. õ poc capit ratio humane intelli S m̃eñ po gentie ſʒ pꝛudentie fidelis pfeſſioeſt. ⁊ſpũſſanctus icuu
vicvſplangoqibicpꝛiu VBi ergo
ꝙ amoꝛ patris ⁊ filij dicitu
—
ſil eternit atẽ· de ſpiri ufanco quantũ deo do nante videre conceditur diſſeram ſpi⸗ rituſſanctus amoꝛẽ ſiue caritas ſiue di lectio patris ⁊ filij· Vñ ausin⸗Feli· detrini. ait. Spũſſanctus nec patris e iius ·nec ſiliq eſt folius ſed amboꝝ⁊ ideo ↄmunceʒ qua inuicem ſe diligũt pa ter et filius nobis inſinuat caritatem.
Johänes auteʒ
in epiſiola canonica ait · Weus caritas eſt. nõ dixit ſpũſſanctus caritas ẽð ſi dixiſſet abſolutioꝛ eſſet ſermo et non parua pars queſtionis deciſa. ſed quia dixit de caritas eſt. incertũ eſt.et iðo querendũ. Vtꝝ deus pater ſit caritas an filius. an ſpũſſanctus. an deꝰ ipatri nitas. qꝛ ⁊ ip̃a nõ tres důj ſʒ vnus deus eſt Ad qs aug· in eodẽ li·ita dicit. Ne ſcio cur ſicut fapientia · et pater dicit᷑ ⁊ filius ⁊ ſpũſſanctus.⁊ ſimul omnes nõ tres ſed vna ſapiẽtia · nõ ita ⁊ caritas dieat᷑ pater ⁊ ſilius ⁊ ſpũſſanctus et ſi⸗ mul omnes vna taritas. Nõ ideo tamẽ quiſqᷓ;nos incõueniẽter eſtimet carita tem apellari ſpũmſauduʒ. quia et de pater · ⁊ deus filius poteſt caritas nun cupari.ſicut ꝓpꝛie verbum dei etiã ſa⸗ pientia dei dicitur. cũ et pater et ſpiri
tuſſanctus ſit ſapientia. 3
apientiq et. tamentota trini
tasd itur ſapientia ita⁊ ſpi⸗
rcaritaS
ꝓpꝛie a ſiquis hoꝛumtriũ caritas nůcuparide⸗
bet. qs aptius qᷓ; ſpũſſanctus vt ſcʒ in il
laſimplici fummaq; naturanõlit aliud ſubſtãtia et aliud caritas. ß ſubſtantia ipa ſit caritas.⁊ caritas ipa ſit ſubſtã⸗ tla ſine in pĩe. ſiue in filio. ſiue in ſpũ ⸗
N. N
ſanco. et tñ ſpůſſanctus ꝓpꝛie caritas nũcupet᷑. Ecce his verbis aperte dicit aug ꝙ in trinitate caritas alñ refer⸗ jur ad ſubſtantiã.q̃ ↄmunis triũ eſt ꝑ⸗ ſonaꝝ.⁊ tota in ſingulis · aliqñ ſpecia liter ad ꝑſonã ſpũſſanctiſicut ſapientia
dei aliquando ꝓ ſi ubſtantia diuina ali⸗ quando pꝛo filio ꝓpꝛie accipitur.⁊ hoc
in multis ſieri reperitur
Exẽplis cõfixmat eadẽncœia⁊
opne?
pꝛopꝛie? vniuerſaliter accipi
5
exemplis doceri põt multa reꝝ voca/
luribus enim
bula. ⁊ vniuerſaliter poni ⁊ ꝓpꝛie qui
buſdã rebus adhiberi.ſicut legis noĩe aliquando ſimul omnia veteris intru/ menti ſignificant᷑ eloquia. aliqũ auteʒ
ꝓpꝛie vocat᷑ lex que data eſt ꝑmoyſen
pulta alia ſuppetũt exempla.ſʒ in re aperta vitanda eſt lõgitudo ſermonis
Bicut ergo vnicũ dei vbum ꝓpꝛie vo⸗
camus nomine ſapientie cũ ſit vniuer ⸗ ſaliter et ſpũſſanctus.⁊ pater ipſa ſapi entia. ita ſpũſſanctus ꝓpꝛie vocabulo caritas nuncupat᷑ cum ſit et pater.⁊ ſi lius vniuerſaliter caritas.
Zutoꝛitateʒ ponit ꝙ filius ꝓ⸗
„
pꝛie dicqtu iãpieniia
i. vnigenitus filius dei apte eſt dic?
dei ſapientia.oꝛe apli dicentis criſtus
dei virtutẽ ⁊ dei ſapientiã. Spũs autẽ
5
—
F
— — — —
X

Ve ſpirituſi/ rinctus vbiſit dicus caritas. innenim coteſtimoni/ ſi diligenter iohãnis apoſtoli eloquiuʒ
lj.quo ſcʒ pater diligit filinʒ. et filius Jeronin. Patrem. We hoc hieronim ſuper:xii
F*—
dixiſſe eaʒ dilectionẽ eſſe deuʒ qᷓ; dix it
ex deo. Veus ergo ex deo eſt dilectio. ſeo qꝛ ⁊ filius ex deo patre natus eſt ⁊ ſpũſſanct ex deo patre ꝓcedit quẽ po⸗
tius eoꝝ. hic debeamus accipere dicũ
eſſe dilectioneʒ. merito querit᷑pat᷑ em̃ ſolus ita de' ẽ. vt nõſit ex deo ⁊ ideo dilectio qᷓ ita deus eſt.vt ex deo ſit. nõ ipſe pater eſt. ß aut filius aut ſpirituſ⸗ ſanctus. Bed in ↄſequentibus.cus dei dilectõeʒ ↄmemoꝛaſſet iohãnes qua di lex it nos.⁊ hinc hoꝛtat eſſet.vt ⁊ nos innicem diligamus.atq; ita deus in no bis maneat.qꝛ vtiq; dilectõeʒ deũ dixe rat.ſtatim volẽs de hac re aꝑtius ali⸗ quid eloqui.inquit in hoc ↄgnoſcimus qꝛ in ip̃o manem ⁊ ipe in nobis.qꝛ de
ſuo ſpiritu dedit nobis Spiritus itaq;
ſanctus de quo dedit nobis facit nos in deo manere ⁊ ip̃m in nobis.hoc aũt fa
cit dilecõ. Ipe eſt ergo dens dilectio. deus ergo ſpũſſanctus qui pꝛocedit ex
deo.ſignificat᷑ vbi legit᷑ Veus dilectio eſt. et dilectio ex deo eſt. Ecce his ver bis apte dicit augſpiritũſanctum eſſe
caritatem patris et filijet in tantũ qʒ
ſermonem pꝛoduxit. vt videatur dixiſ ſe ſpiritumſanctum non ſolum eſſe dile ctionem patris etfilij qua ſe inuicem et nos diligunt.ſedetiam dilectionẽ qua
diligimus deum. Sed vtruzʒ ipſe ſit ca
ritas qua nos diligimus deum in ſequẽ
ti explicabitur.
Bedit oſtendere quod pꝛopo⸗
ſuerat ſcilicet quodſpuſſanc
ſit amoꝛ quo Fate Afilio et fi i
usApatrediligitur.
Nũc vero quoo
incepimus oſtendere curemꝰ ſcʒ ·ſſ.di⸗ lectionem eſſe ſiue amoꝛem patris ⁊ i
umärit⸗in“ ſcrutemur. qui cũ dixiſſet.diligam in pſal. ait. Spirituffanctus nec patreſt nenit xbidica uiceme qi er deo eſt dilectio· adiũxit? nercflius ſed dilectio quaʒ babet pater tur eſſe cari/ omnis qui diligit ex deo natus eſt. qa in filiũ.⁊ filius inpatrem. Iug. quoq; tag. dilectio deus eſt. Mic manifeſtauit ſe
in. xj.li.de trini. ait. In omnibus eqᷓ⸗ lis eſt patri filius. ⁊eſi vnius eiuſdẽq;
ſubſtantie. Qua ꝓpter etiaʒ ſpũſſancꝰ
in eadem vnitate ſubſtantie ⁊ equalita
te conſiſtit. Quio ſit ſpũſſancꝰ hic aperit Büueenimſit*
amboꝛum⸗ ſiue ſanctitas.ſine caritas. manifeſtum eſt ꝙ non aliquis duoꝝ eſt quo vterq; ↄiungit᷑.quo genitus agi gnẽte diligat᷑.genitoꝛẽq; ſuuʒ diligat. ſintq; nõ ꝑticipatõne ſʒ eſſẽtia ſua ne; dono ſuꝑioꝛis alicuius.ß̃ ꝓpꝛio ſuo ſer
vãtes vnitatem ſpũs in vinculo pacis.
Ecce hic habes jpũmſandum eſſe quo
ſilius diligitur a pie.⁊ pater afilio.? quo illi duo ſeruãt vnitatẽ pacis. Pp
ritus ergo ſanctus vt ait aug/in eodeʒ ↄmune eſt aliquid patris ⁊ filij quidqd
illud ẽ. Zit ipſa ↄmunio ↄſubſtantialis
⁊ coeterna eſt.que ſi amicicia ↄuenien⸗
ter dici poteſt.dicat᷑ ſed aptius dicit᷑
caritas.⁊ hec quoq; ſubſtãtia.qꝛ deus ſubſtantia eſt.⁊ deus caritas eſt. Tria ergo ſunt ⁊ nõ amplius.vnus diligens
eum qui de illo eſt. ⁊ vnus diligẽs euʒ
de quo eſt. ⁊ ip̃a dilectio. Que ſi nichil
eſt. quomõ deus dilectio eſt. Pi nonẽ
ſubſtantia. qũo deus ſubſtantia eſt
Sõpirituſſancꝰ ſicut cõmu/ ne eſtpatri ⁊filio.itacõmune
nomen habet pꝛopꝛium
Hlic notandũ eſt
ꝙ ſicut ſpirituſſanctus in trinitate ſpe cialiter dicitur caritas.que eſt patris
⁊filij vnio. ita ⁊ nomen tenet ꝓpꝛie qð patri ⁊ filio ↄmuniter quodãmodo cõ ⸗ gruit. Vnde aug in·xv. li·de tri. Si Zug.

enritas inquit qua pater diligit fli ⁊piem diligit fiius · ineffabilem cõmu
e
——
OX
2
₰
nionẽ de monſtrat amboꝝ d ↄuenien tius qᷓ; vt ille ꝓpꝛie dicat caritas. qui ſpiritus eſt cõmunis ambob· Poc eĩ ſanius credit᷑ ⁊ intelligit᷑ vt nõð ſolũ ſpi rituſfanctus carit as ſit in illa trinitate ſed nõ fruſtra ꝓpꝛie caritas nũcupet᷑ · ꝓpter illa que dicta ſunt ·ſicut nõ ſolus
in ila trinitate · vel ſpũs eſt vel ſanctus
qꝛ et pater ſpũs. ⁊ fili ſpũs. et pater
ſanctus. ⁊ filius ſancus. et tñ ipſe non fruſtra dicit᷑ ſpůſſanctus Qui eñ eſt c munis ambob id vocatur ipe ꝓpꝛie qð
Greci tamen di
non aſlio. ð ideo dicũt. qꝛ veritas i
dit ·Nis Talis autoꝛitatibus pluribus oſtendil ꝙ.ſſ.a pĩe et filio ꝓcedit ·
Oð grecinon cõcecunt ſpũm
cũt ſpiritũſanctũ ꝓcedere tĩ a patre ⁊
euangelio fidem integrã ↄtinentem de
ꝓceſſione ſpũs lequens ſolũ pĩem com
—
emoꝛat vicẽs. Spũs qui a patre pꝛo
ambo cõmuniter · Alioquinſi in illatr
nitate ſolus ſpirituſſanctus ẽ caritas ꝓſecto ⁊ filius. nõ ſolius ꝑiis ſed etiaʒ ſpũſſancti filius inuenit᷑ Ait em̃ aplus de deo patre. Tranſtulit nos in regnũ
cedit. Et etiã ideo qꝛ in pꝛincipalib ↄ cilis q̃ apud eos celebꝛata ſunt ita ſim bolo eoꝝ ſabiũctis anathematib ſanci ta ſunt · vt nulli de trinitatis fidei alis
docere vel alit᷑ pᷣdicare qᷓ; ibi ↄtinet᷑ li⸗
fil caritatis ſue. Si ergonõeſt in iſta
trinit ate caritas dei. niſi ſpũſſanctus filius eſt etiã ſpũſſancti. Sʒ qꝛ hoc ab“ꝰ
ſurdiſſimũ eſt. reſtat vt non ſolus ibi ſit
caritas ſpũſſanc.ſed ꝓpter iſta de qui
bus ſatis diſſerui ꝓpꝛie ſic voca᷑.
dit a patre ⁊filio-
Ic dicen
düeſt ſpiritũſanctum a
dere a patre et filio. qð multi heretici negauerũt Qð autẽ de vtroq; ꝓcedat multis diuinoꝝ eloquioꝛũ teſtimo nijs
ↄprobat. Vicit em̃ aꝑlus · Miſit deꝰ
ſpům ſfil ſui in coꝛdanta. Ecce hic di cit᷑ ſpůs fili. Et ibi. Qui autẽ ſpm̃ xpᷣi nõ habet hie nð eſt eiug · Ipe et filius
de ſpũſancto diẽ in euangelio. Quem
ego mitto vobis a patre. Watris autẽ
ſpiritus victus eſt vbi legit᷑. Di ſpirit?
eius qui ſuſcitauit x pᷣm a moꝛtuis ha ⸗ bitat in nob. ⁊ ipſe xps dicit. Non em̃ vos eſtis qui loquimini ſed ſpũs patris veſtri qui loquit᷑. Et in alio loco. quẽ mittet pater in nomine meo.⁊ alibi ip
patre eſſe ⁊ filio et ꝓce
gfilio. Quicũq; inquiũt a filio eñ ꝓce⸗
ceat In qbus quidẽ ſimbolis cum ſpũf ſanctus ↄmemoꝛet᷑ ꝓcedere a pãe⁊ nõ
dere addũt anathema incurrũt.vnð et nos arguũt anathematis reos. ddũt
etiã ad aſſercionẽ ſue opinionis et ĩ te ſtimoniũ nre damnationis Ve ſimbolo ſiei qð ſcᷣm traditõem pictoꝝ cõci⸗
lioꝛũ leo tercius rome trãſcriptũ in ta bula argẽtea poſt altare beati pauli po ſita. poſieris reliquit ꝓ amoꝛe vt ipſe ait. ⁊ cautela fidei oꝛthodoꝝe In quo
qdem ſimbolo in ꝓceſſione ſpũs ſolus
ↄmemorat pater· his vbis. et in ſpiri⸗
tũſandũ dñm et viuificatoꝛẽ ex pĩe ꝓ⸗
cedentẽ cuʒ patre ⁊ filio coadoꝛanduʒ ⁊ gloꝛificandus ⁊c̃. Illud eſt ſimbolum
qð in miſſa cantat᷑ editũ in niceno ↄci⸗
lio. in fine cuiꝰ ſubiundũ eſt. qui aliud docuerit vel aliter pꝛedicauerit anathe ma ſit Ideoqʒ greci nos anathematiʒa tos dicũt. qꝛ dicim ſpũmſanctũ a filio
ꝓcedere. qð ibi nõ ↄtinet᷑ Qð em̃ ᷣm
nos ibi dicitur.qui a patre filioq; ꝓce
dit alterꝝ a latinis ẽ additũ ſcʒ filioq;
Rñſio vbi detmiant᷑ ꝑꝛedida
Mos aũt illa ver
——
ſefilius de ſi pñſanco ait · De pie ꝓce“ haita determinamus. ui aliud do⸗
Muare dicat
Pꝛima cauſa Scðg caula. —————————
Terciacã.
——. —— „
—

re dicat
timacauſa da caua.
erciacã.
Znathaſius.
——
erit vel aliter pꝛedicauerit vel ↄtra rium docuerit. vel ↄtrario mõ pꝛedica uerit anathema ſit. Alind ergo poſuit
oppoſito q̃liter et gpls in epiſtola ad
galathas. Si qͥs aliud euõgeliʒauerit
i.ↄtrariuʒ anathema ſit.nõ dicit. Pi
quis addiderit. Nã ſi illud diceret ſibi
ipſi vt ait auqᷓ. pᷣiudicaret.q cupiebat
venire ad quoſdã quibus ſcribebat ſiẽ
ad theſſalonicenß· vt ſuppleret q̃ illoꝛũ fidei deerãt. Ped qͥ ſupplet qð minus
erat addit.nõ qð inerat tollit. Qui gůt
pᷣter gredit᷑ fidei regulaʒ nõ accedit in via ß recedit a via. ZAd illð aũt qð de cuãgelio opponũt rñdemus ita. quia cũ dicit in eo veritas ſpiritũſanctus a pĩe Pcedere.nõ addit ſolo. et ideo etiaʒ a ſe pcedere non negat.ſed ideo patrem
tm̃ nominat. quia ad eum ſolet referre
etiã quod ipſius eſt.qꝛ ab illo habet.
öð greci in ſenſu nohiſcuʒ cõ
neniũt et ſi verbis differãt
duzʒeſt ta
men ꝙ greci ↄñ
*
ſpm̃ filij.⁊ veritas in euangelio ſpiritũ veritatis. Ved cum non ſit aliud ſpiri⸗
tumſanctuz eſſe patris vel filij. qᷓ; eſſe a
patre vel filio ętiam in hoc in eandem
nobiſcum fidei ſententiam ↄuenire vi ⸗
denter licet in verbis diſſentiant.
Antoꝛitatibus grecoꝛũ oſten⸗
dit ſpiritumlandnʒ pꝛocedere
etiama filio⸗
Inde etiam qui
boꝛum. qͥbus dicit᷑ ſpũſſanctus pcede⸗ re a filio ⁊ eſſe filijꝓfeſſi ſunt ſpiritum ſanctũ etiã ꝓcedere a filio. nde atha
naſius in ſimbolo fidei.ſpirituſſanctus apĩe ⁊ filio non factus nec creatus nec genitus ſed ꝓcedens · Ecce ſpiritũſan⸗
tentur ſpiritũſandum ſẽ ſilij ſic patris. qꝛ ⁊ apoſtolus dicit
afilio⸗
dʒ eoꝛũcatholici doctoꝛes intelligẽtes vñã eandẽq; foꝛe ſententiã pᷣictoꝛũ v⸗
dum aperte dixit pꝛocedẽ a patre ⁊fi⸗ lio. idimns etiaʒ eoꝝ maxim docoꝛ in li. deſl. ſpũmſancũ a filio ꝓcedere dicit · Paluatoꝛ inquit qui eſt veritas Rõem̃ loquit᷑ a ſemetipſo. hoc eſt nõ line me ⁊ ſine meo ⁊ patris arbitrio.qꝛ inſeparabilis eſt ame ⁊a patris volun tate.q ex ſe nõẽ ſed ex patre ⁊ me eſt
Poc em̃ ip̃m qð ſubſiſtit ⁊ loquit᷑ a pa⸗ ẽ ſpũs veritatis.ſpirituſ q; ſapiẽtie nõ põt audire a filio loquẽte. qui neſcit cñ hoc ip̃m ſit qð pꝛofertur a filio.i.ꝓce dens deus de deo. Ppũs veritatis ꝓ cedẽs a veritate.ↄſolatoꝛ manãs ex5 ſolatione. Iteʒ cirillus ep̃s in epiſtola neſcoꝛio direca git Spũs elige⸗ ſe ſecundũ ꝙ ſpũs eſt ⁊ nõfilius.ſed tñ non eſt alienus ab eo. Spũs em̃ verita tis nominat· ⁊ ꝓfluit ab eo ſicut ex ðo patre Johãnes quoq; criſe d' ein omel. quadas de expoſitione ſimboli ſic ait. Iſte eſt ſpũs ꝓcedens de patre et filio diuidit dona ꝓpꝛia ꝓut vult Idem
in alia omelia. Credendũ eſt ſpũmſan ctum patris eſſe et ſilij. Iſtuʒ j pũmſan⸗
tre⁊ ame illi eſt. Item ſpũſſandꝰ qui
Eirillus.
ctum dicimus patri et filio coequalem
⁊ pcedentẽ de pie ꝛ filio. hoc credite ne colloqa mala coꝛrũpant bonos mo/ res. Ecce a doctoꝛib grecoꝛũ apte ha⸗ bemus teſtimonia quibus ſpũſſanctus 4 patre et filio ꝓce dere oſtenditur. m nis ergo lingua ↄfiteatur ſpũmſanctuʒ ꝓcedere a patre et filio.
vel plentus ꝓcedata patre àʒ
Tez queri
tur cum ſpũſianctus a pa
—
WVtrnm ſpirituſſancus pꝛius
tre ꝓcedat ⁊ afilo. viꝝx pꝛius vel magis ꝓceſſe/
rit a patre qᷓ;½ filio. quod nititur here⸗
ticus oſtendere ita dicens.
Argumentatioheretici.

——————. 3—— 2* —— S
Si pꝛoceſſit vti
ꝙ ſpirituſſanctus a patre · pꝛoceſſit vti qʒaut nato iamfilio · ant non nato filio
Si vero iam nato filio ꝓceſſit. ante na
tus eſt filius qᷓ; pceſſerit ſ pirituſſanct Pieceſſit ergo natiuitas filij ꝓceſſio⸗
nem ſpirituſſandti. Pi autẽ pꝛoceſſita
patre non genito filio ante ꝓceſſit qᷓ; fi ſius genitus fuerit-
03 Fafilopꝛocen
Peſnnamag⸗ laboꝛioſis qᷓ; fru⸗ cuoſis reſpodet aug· in· xvli· detri· vicks In illa ſumma trinitate q̃ deus eſt interualla tempoꝝ nulla ſuit per q̃ poſſet oſtendi aut ſaltim requiri.vtruʒ pꝛins de patre natusſit filius ·⁊ poſtea de ambob ꝓceſſerit ſpũſſanctus · Nun quid ergo poſſun querere vtrũ iam ꝓ ceſſer at de patre ſpõſſanctus quãdo na tus eſt filius. an nondum pꝓceſſerat. et illo nato de vtroq; pꝛoceſſit· Mon pol⸗ ſunt ꝓꝛſus ibi iſta q̃ri. vbi nihil ex tꝑe inchoat᷑. vt ↄſequenti ꝑficiat in temꝑe Ideo qui poteſt intelligere ſine tpe ge nerationẽ filij de patre. intelligat ſine tempe ꝓceſſionem ſpũſſandi de vtroq; Ecce his verbis ablolut a ẽ queſtio illa qua querebat᷑ · vtrũ pꝛius ꝓceſſerit ſpi rituſſanctus a patre qᷓafilio.
ic agit deeo quod ſecundo
Nüc tractanvũ eſi qð ſecũdo querebat · ſcʒ an plenius vel magis ꝓcedat ſpůſſanctus a pie qᷓ afilio. d qʒ dicimꝰ. qʒ ſicut nõ ante ꝓcedit a patre qᷓ;a filio · ita nõ plenius vel magis ꝓcedit a patre qᷓ; a filio Au guſtinos tamen in· xyꝛli·de trini diẽ
———— 2 ——————
nitate non dicit᷑ verbu dei. nil nec donuʒ dei. niſiſ pir de quo genitum eſt ver de quo ꝓcedit pirituſſanctus pꝛincipaliter ni
Exeodem ſenſu
etã dã ꝓcedẽ ꝓpꝛie ð pie. Vñ hiero·
querebatur ſcʒan plenius vel maßis Pceſlerit Pae ario
ꝙ ſpirituſſanctus pꝛincipaliter pcedit de patre · Non fruſtra induit in hac tri
ſi deus pater · Ecce audiſtis quia ſi piri⸗ tuſſanctus pꝛincipaliter ꝓcedit a patre ſed ne te hoc turbaret ipſe cõtinuo ex
quo ſenſu dierit aperit dicens
ExMluſugielit pnin a luer ꝓcederea patre-
Ideoaooioipꝛi
cip iter qꝛ et de filio ſpũſſanctus pce
dere reperitur ſed hoc quoq;illi pater dedit.nõ iam exiſtenti.et nondum ha, venti. Bʒ quidqd vnigenito verbo de dit gignendo dedit. Pic ergo eum ge⸗ nuit vt etiam de illo donum commune ꝓpcederet · et ſ pũſſanctus ſpiritus eſſet amboꝝ · Ecce expoſ uit ip̃emet quomõ ſpiritus pꝛincipaluer ꝓcedat patre non quia pꝛius vel magis ꝓcedat a pa⸗
tre qᷓ; a ſilioſed qꝛ cum pꝛocedat afi/ lio. hoc ipſum habet filius a patre.
Seo ſenſu etiam dicitur ru
—
irituſſanctus Pꝛoptie Pccde
*
in ex tien catholice fidei. nicemq:
ſmpoliait· Credim in ſpiritũſanctuʒ qui de patre ꝓcedit ꝓpꝛie Iteʒ ſpiriũ
ſanctũ verũ deum inuenimus in ſcriptu ra ⁊ de patre eſſe ꝓpꝛie. Et ita de pĩe
filius et ſpũſſanctus ꝓpꝛie ⁊ vereð pa tre ꝓcedit. Ecce aperte dicit ſpũmſan dũ ꝓpꝛie eſſe de pĩe ⁊ ꝓpꝛie ꝓcedere a
pie. Nð non eſt ita intelligendũ tanqᷓ; pꝛus vel plenius a patre ꝓcedat qᷓ; a fi iio.ſed qꝛ hoc habet pater a ſe. nõ ab⸗ alio vt de ipſoſit et ꝓcedat ſpũſſanc? Filius aũt nõa ſe ſed apatre hoc habʒ vt de iplo ſit ⁊ ꝓcedat ſpirituſſanctus.
SQß aug. diẽ ifilius Ipiritülanct tuſſanctus. nec Pcedere a pa bum. et de quo Ie⸗
„
⸗—

1* 3 Bui. i Ex eodẽ ſenſu dicitur ſpiritũ us vt etiam de filio ꝓcedat ſicut ꝓce⸗ iſuc Hnctuʒ ẽſſẽ et mitti patrẽ per dit de patre.ab ipᷣo habet patre. ua Wede Kliuni. Ppter qui poteſt itelligere in coꝙ ait te.— filius. ſicut habet pater vitam in ſemet Oe etiq uxta ipfo·ſic dedit et fiio vitamhabereĩſe metipſo. nõſine vita ex iſtenti iam filio hanc intelligentiã dicit᷑.ſſ.a patre mit vitam pãem dediſſe ſed ita eum ſine tẽ ti per filium. et a patre eſſe ꝑ filiũ Añ poꝛe genuiſſe vt vita quã pater filio gi Prarino. bylarius 2d Deum patrez de ſpũſanco gnẽdo dedit.coeterna ſit vite patris qᷓ er filio loauens in. xðj ſi. de trinigit dedit intelligat etiaʒ ſiẽ habet pater in 1 In ſpũſancto tuo ex te ꝓſecto ⁊ per eũñ ſeipſo. vt de illo ꝓcedat ſj pũſſancus. miſſo. Item ante tempoꝛa vnigenitus ſic dediſſe flio vt etiam de iſto ꝓcedat 1 tuus ex te natus manet itaq;eꝝ te ꝑeůñ idẽ ſpirituſſanctus ⁊ vtrũq; ſine tempo 1 ſpũſlanctustuns ẽ.qʒ aſi ſenſu non p⸗ re. Ita ergo dictũ eſt ſpũmſanctum de cipiamtamen teneo in cõſcientia„In patre ꝓcedere vt intelligat᷑ ꝙetiam ꝙ ſpñalibus em̃ rebus tuis hebes ſũ Jtẽ cedit de filio. de patre eſſe iſio. Si em̃ in eodẽ ↄſerua hanc oꝛo fidei mee reſi⸗ quidqͥd habet de patre. habʒ filus de gionẽ. vt qð in regenerationis mee ſim pe habet vtiqʒ. vt ⁊ de iſto pcedat ſpi bolo ꝓfeſſus ſum.ſempꝑ obtineampie; ſituſſanctus. ʒ nulla ibi tꝑa cogitent᷑ cʒ te ſliuʒ tuũ vna tecũ aðoꝛem ſpiri que habeant pꝛius et poſterius qͥ alibi tumlanctũ tuũ · ͥ e te ꝑ vnigenitũ tuñ nulla omnio ſunt. Ecce aperte dieit Muare ſpirituſſanctu scuʒ ſit ſanctũ a patre ꝑ filiuʒ. et mitti.⁊ eſſe 2 v de ſubſtantia patris non dicg qð non ẽ intelligenduʒ quaſi a patrepꝑ. filiusſi filiuʒ minoꝛẽ mittatur vel ſit.ſed qex kur generus etfilius ſedtantuʒ patre ⁊ filio eſt. mittit᷑ ab vtroq;ſed PꝛCcEdens hoc ipᷣm habet filius a patre vt ab ip̃o ND ſt b ⁊ſit— ſpũſſancꝰ koc ergo vo 1— OC c0 D XIII 6 luit ſignificare hylarius diſtinctionẽ fa vſiderandum eſt quantũ a Erarius. ciẽs in locutione vt oſtẽderet in patre takbus quales nos ſumꝰ X eſſe auctoꝛitateʒ. Inde eſt etiaʒ ꝙ veri 2 3 intelligi põt. cuʒ ſpũſſan⸗ tas oſiendens patres eſſe auctoꝛem ꝓ Zus Pcedat de pãe.et ſit de ſubſtant ia ceſſionis qua ꝓcedit ſpũs a filio. dixit patris.cur non dicat eſſe natus ſed po in euãgelio e patre ꝓcedit. cũdepa tius ꝓcœde.⁊ cur nõ dicat᷑ fili Nuare U Zud in 6. tre ⁊ ſilio pꝛocedat ſpũſſanctus. Ande añũt ſpirituſſancus non dicat᷑ velſit na ero⸗ hn Rl aug in. rij. li. de tri. querit ſi depie? tus.⁊ ideo non ſit filius augoſtendit! M Ene— filio ꝓcedit ſpũſſanctus. cur filꝰ dixit xv.li.de trini. ita dicens. i ſpirieuſ⸗ Zuc. nduz— de pãe ꝓcedit. Cur putas niſi qꝛ ſolet anctus filius dicerel᷑. amboꝛum vtig* 8. pirii ſ vh de adeuz referre etiã qð ipſius eſt de quo ſilius diceret᷑. qð abſurdiſſimũẽ riptu hrieMacko? ⁊ ipſe ẽ. Picut ait mea doctrina nõeſt quiſpe nullus eſt duoꝛum niſi patris ₰ ie mea ſed eius q̃ miſit me. Si ergo hie ĩ matris Apſit autẽ vt inter deum patrẽ „ hntro telligitur eius doctrina quã tamen nõ ⁊ deñ filiũ tale aliquit ſuſpicemur. Ab 1 Medat. dixit ſuã ſʒ patris. quõtomagis illiciꝰ ſurdiſſime ergo filius diceret᷑ amboꝛũ . telligend eſt ſpirituſlanctus de ipſo ꝝ i.pãis ⁊ filij Imboꝝ em̃ fili diceret᷑ dere cedere vbi ſie git · de pĩe ꝓcedit. vt nõ eũ ambo genuiſſent qð abhoꝛꝛet oĩm n diceret de me non ꝓeedit. A quo autẽ anor ſenſi us. Nõ ergo ab vtroq; ẽ ge⸗ 3 habet filius vt ſit deus eſt eñ̃ deus de nit/ ſ ꝓcedit ab vtroq; amboꝝ ſpũs. d c, deo· ab illo vtiq; habʒ vt etiã de illo ꝝ¶ Mio vbis oſtendit᷑ cur. ſſ. cũſit de pĩe h cedat ſpũſſanctus. Et ideo ſpirituſſan non tñ dicatur genitus vel filius. O ndts

*
Cumſp irituſſanctus non dicd doꝛ eſt qui talem fiuium genult gignẽ u genitus cul iius dicatur doer dedit vt etiam de ipſo ꝓcederet ꝑrocedere· pirituſſancus. Mam niſi pꝛocederet ſpirituſſanctus · etiã de ipſo nõ diceret Lum gut em ſpi diſcipulis. accipite ſpiritumſanduʒ e·
LL— q; iniufflando daret vlà ſe quoq; ꝓce rituſſanctus nõ dicatur genitus ſed tä dere ſignificũs⸗apte oſtenderet flando tum ꝓcedens queri ſolet cur filius non quod ſpirando dabat occulte- Quiaſi
dicitur t genitus ſed ẽt ꝓcedens Pi naſceretur non tĩ de patre nec tantum cut iple ineuangelio iohãnis ait: Ego de filio.ſed de ambobus vtic naſceré 6 e deo ꝓceſſi zepiui ⁊ veni in mundũ. tur ·ſine dubio filius diceret᷑ amboꝛum 3 NMon ergo tantum ſpirituſſanctus pꝛo Zic per hoc qu filius amboꝛũ nullo mo⸗ 3 cedit a patre ſed etias filius. Sd quod do eſſet non opꝛtuit naſci eum de am dicimus ꝙ cum vte; ꝓcedat a patre bobus. Amboꝛum eſt ergo ſpiritus ꝓ diſſimiliter tamẽ · Naʒ ſpirituſſanctus cedẽdo de ambobus· 3½ Zus⸗ vt ait auã inv Ji. de trinita· vcedit a S S patre non quomõ natus ſed quomodo Pic di it ꝙ non valet inter il⸗ 6 datus vel donum ilius aũt pꝛoceſſit. laduo di ſn er naſcendo vt—,. Ac* S 3 illud eluceſſit vt poteliecʒ cur iritu in 4. ſanctus etiam non ſit filius— ipſe 4Auld autemte? 3 de patre exeat. Ideo nõ dicitur filius naſci et x cedere interlit · de illa excel⸗. quia neq; natus eſt ſiẽ vnigenitus ne lentiſſima natura loquẽs explicare qͥ& q; factus vt per dei gratiam in adoptio poteſt. Non omne quod ꝓcedit naſcil 3 nem naceretur licut nos quãnis omne pꝛoce dat quod naſcitur ½ Sicut non omne qð bipes eſt.homoẽ
Oönon poteſt diſtingui ano“ quamnis bipesſit omnis qui homoeſt· pis inter generatonemu et hoc ſcio · diſtinguere gutem inter illam peeſionem ſpirituſſancti generationẽ et pceſſionem hanc neſcio —
illa et iſta eſt in eſfabilis. ſicut phe 3 3 nt Cen eratoe tade filio loquẽs ait—..
verofil⸗ ⁊ ꝓceſſionẽ ſpirituſſandi duz quis enarrabit. Ita de ſpirituſancdo
pie viuimus diſtinguere nõ ſufficmus veriſſime dicit᷑ pꝛoceſſionem eius quis. ki
Queſtõ maxi Ande aug inne pmiſſaʒ queſtio enarrabit · Satis ſit ergo nobis. quia tiſcʒ querenti cur pũſſan nõ eſt a ſeipſo filius ſed ab illo de quo
1 mini. nem relrican 1 ds non diceret filius cumde patris natus eſt noneſt a ſeipſo ſpirituſſan/ 11 Zud⸗ eſſʒ ſubſtantia. rñchens ſic ait· Queris ctus · ſed ab illo de quo pꝛocedit Et q ameſide ſubſtantia patris eñ ſilius de de vtroq; ꝓcedit ſicut iam oſtendimus ſubſtantia patris eſt ⁊tiam ſpirituſſan ¶ De ſpirituſando quomodo ipſe de deo ctus · cur vnus filius itet alius nõſit fi ſit · nec tamen ipſe filius ſit. quoniam
ſ 2 5——— Rñſio aus lius · Ecce reſpõdeo ſiue capias ſiue nõ pꝛocedendo non naſcendo legitur eſſe
apias. Depatre eſtfilius, de patreẽ de deo⸗ iamſuperius quantum ſpirituſſanctus ſʒ ille genitus eſt. iſte eſt—— viſum 31 pcedens · Ideo ille filius eſt patrisde n ſrri 3 quo eſi genitus. Iſte autem ſpiritus An ſpirituſſanctus debeatdi⸗—
As pater eſt vtriuſq; qm̃ de vtroch pcedit:ed ideo ciingenitus.
auctoꝛꝓceſſio. cum de illo loqueretur ait. De patie ſch x„ ũſſancti pꝛocedit. qm pater ꝓceſſionis eius au Munc conſider 4
—

n
um
eſſe ſum
di
5
14
6 Zus. Zos. Jeronin.
domeſt cum ſpirituſſanctus non ſit ge⸗ nitus. vtrũ debeat dici ingenitus. Ad auod dicimus ſpiritumſancũ nec geni tum nec ingenitum debere dici. Vnde auqᷓ ad oꝛoſium ait. Spiritumſanctuʒ nec genitum nec ingenitum ſides certa declarat quia ſi dixerimus ingenitum duos pĩes videbimur aſũrmare. Pi au tem genitum duos credere filios culpa
rum. Di em̃ ſolus filius dicit genitus.
ita ſolus pater dicitur ingenitus. eoꝙ abalio nõ ſit. Vnde auꝗᷓ. in. xx. li. de trini. pater inquit ſolus. nõ eſt de alio Ideo ſolus appellatur ingenitus. non quidẽ in ſcripturis.ſed in ↄſuetudine diſputant ium.et de re tanta ſermoneʒ
qualem valuerint ꝓferentiũ Filius au
tem de patre natus eſt.et ſpirituſſan ⸗ ctus de patre pꝛincipaliter et cõmuni⸗ ter de vtroq; ꝓcedit. Ideoq; cum ſpi ritumſanctum genitũ non dicamus. di
cere tamen nõ audemus ingenitum ne
in hoc vocabulo vel duos patres in illa trinitate vel duos qui non ſint de alio
quiſpiam ſuſpicet᷑. Ecce his verbis aꝑ
te oſtendit ſpiritumſanctũ nec genituʒ
nec ingenit um debere dici.
Sð ieronim dicit ſpiritũſan
cum ingenitum quod vider
pꝛcdictis aduerſum
Jeronimtamẽ
in regulis diffinitionuʒ ↄtra pereticos
dicit ſpiritumdum ingenitũ eſſe his v⸗ bis. Bpirituſſanctus pater nõ eſt. ſed igenitus atq; infectus. Mater non eſi.
quia patris eſt · et in patre eſt. ꝓceſſio
nem habet ex patre et non natiuitatẽ. filius autem non eſt. quia genitus non eſt. Ecce his verbis dicit᷑ pirituſſan/ ctus eſſe ingenitus. quod videtur ad ⸗ uerſari pꝛemiſſis verbis auã,
Determinatio ſecundũ diuer ſas acceptões dicit eos locutos
Bev xꝛ iſtã que
videtur repugnantiam de medio ambi gamus dicim ꝙ hieronimus aliter ac cepit nomen ingeniti et aliter aug. Ac cepit enim aug. ingenitum qui vel qð de alio non eſt · et fecundum poc de ſo⸗ lo patre dicit. ieroꝰ vero ingenitum dleit non genitum et ſecundum hoc de ſpiritu poteſt dici.cum ſpirituſſanctus
non ſit genitus.
Ex verbis hiero oſtenditur
x quo ſenſu dixerit ſpiritum
[anctum ingenitum.
Quooauteʒ hie
ronimus ita accepit oſtenditur eꝝ ver⸗ bis ſuis quibus in eodem tractatu vti⸗ tur faciens talem diuiſionem.
Wiuiſio hec notanda eſt dili genter.
Pmnequoveſt.
aut ingenitum eſt. aut genitum.aut fa⸗ ctum. Eſt ergo quod nec natum nec fa ctum eſt.et eſt quod natum eſtet facũ nõ eſt.et eſt quod nec natum eſt.nec fa ctum eſt. et eſi quod factum eſt et na tum nõ ẽet eſt quod factuũ ẽ et natũ ẽ ⁊ renatum eſt. et eſt quod factum eſt et
natum eſt et renatum non eſt. Mũc ꝓ⸗ poſitoꝛum ſingulis rebus ſubſiſtentiaʒ
deſtinemus. Muod ergo nec natuʒ nec
factum eſt pater eſt. non em̃ ab aliquo eſt. Quoo autem natum eſtet facũnõ
eſt filius ẽ. qui a patre genitus eſt. nõ factus. Quod iterum nec factuʒ nec na
tum eſt. ſpirituſſanctus eſt.qui a patre
pcedit. Muod etiam factum eſt et natũ non eſt celum et terꝛa ceteraq; inſenſi ⸗ bilia ſunt. Quod autem factum et na⸗
tum et renatnm eſt.homo eſt. Qð vero
factum eſt et natum eſtet renatum non
eſt animalia ſunt. Ecce his verbis oſtẽ
dit hierg ſe ingenitum accipere nõge⸗ nitum liter em̃ non eſſe poteſt pᷣmiſ ſa diuiſio vera ſcʒ omne quodeſt- aut

—5
———
1 1
adſanctificandam creaturam pcedit. Et ſicut ab eterno cõmuniter ac ſimul
Quogemina eſt xeeſſioſpi⸗
ngenitum eſt ·aut genitum aut fadtuʒ · ic; ĩ diuiſionis huius pꝛoſecutione i
ſſignatione ingeniti vbiq; ponit non
aucti
diligenter adnotandũ
eſt. g gemina eſt pꝛo⸗
— ceſſio ſpirituſſandiet na videlicet que ineffabilis eſt qua à pa tre ⁊ſilio eternaliter ⁊ ſine tempoꝛe ꝓ ceſſit et tempoꝛalis qua a patre? filio
ꝓcedit a patre et filio.ita et in tempo⸗
e cõmuniter et ſimul ab vtroq; ꝓcedit
ad creaturam nð diuiſim a patre in fi⸗ lium.et a filio ad creaturam· Añ auã·
in·xveli ⸗de tI ini. git Dpirituſſanctus
non de patre ꝓcedit in filium. et de ſi lio ꝓcedit ad ſandificandã creaturam. ſedſimul de vtroq; ꝓcedit. qᷓ;is hoc fi
lio pater dederit· vt ſicut de ſe · ita eti
am de illo pꝛocedat.
Betempoꝛali pꝛoceſſione ſpe Tialiter agitur
De tẽpoꝛali aũt
pceſſione Beda in omelia dominice p̃
mie poſt aſcenſionem ita loauit᷑. Cum gratia ſpiritus datur hominibus. pꝛo⸗ ſecto mittitur ſpiritus a patre. mitti⸗ tur et afilio pꝛocedit apatreꝓcedit et afilio. quia et eius miſſio eſt ipſa pꝛo⸗ ceſſio. Nijs verbis aperte oſtendit do nationem gratie ſpirituſſancti dici ꝓ ⸗ ceſſionem vel miſſioneʒ eiuſdem · Bed cum donatio vel datio nonſit niſi tem⸗ poꝛalis · cõſtat quia et hec ꝓceſſio ſiue miſſio tempoꝛalis eſt. Hanc quoq; tẽ⸗ poꝛalem ſpiritus ꝓceſſionem audein · xvli·de trini. inſinuat dicens· ſpiritũ
—
ſandum pceſſiſe acriſto quando poſt
eſurrectiones inſufflauit indiſciollos Zus. bis verbis. Cum reſurreiſſet Tps moꝛtuis et aparuiſſet diſcipulis inſuf⸗ flauit et ait. Accipite ſpiritumſanctus
vt etiam eum de ſe pꝛocedere oſtende⸗
ret et ipſe eſt virtus que de illo ex bat
vt legitur in euang elio et I anabat om/ nes. Et vt oſtenderet hanc pceſſionem
irituſſancti non eſſe aliud q; donatio nem vel dationem ipſius ſi piritus · ad/ dit poſt reſurrectiones dominus iheſus pis dedit ſpiritũſanctum ſemel ſterra
ppter dilectionem pꝛof imi. ⁊ iterũ de
ceio ꝓpter dilectionem del· ¶ per ip̃m donuʒ diffunditur caritas in coꝛdibus
noſirio. qua diligimns deñ ⁊ primrʒ.
Osaliquidicunt ipſuʒ ſpiri
ſnctuʒ non dariſᷓdõn e
Bunt autemali
uĩ qui dicunt ſpiritumſanctum ipſum deum non dari. ſʒ dona eius · que non
ſunt ſple ſpiritus. ⁊ vt aiũt ſpirituſſi dus dicitur dari cum gratia eius. que
tamen non eſt ipſe datur hominibus⁊ hoc dicunt bedam ſenſiſſe in fuperioꝛi⸗
bye vᷣbis quibus dicit ſpiritumſanctuʒ
ꝓcedere · cuʒ ipſius gratia datur homi nibus. tanqᷓ; non ipſemet del᷑. ſed gra tia eius. Sed ꝙ ip̃e ſpirituſſanctus qui deus eſt et tercia in trinitate ꝑſona da tur. Aperte oſtendit aug in· xxeliede
trinita· itg dicens · eundem ſplritũſanc tum datũ cum iſufflaſſet iheſus dequo
mox ait. Ite baptiʒate omnes gẽtes in nomine patris et filij et ſpirituſſãcti
ambigere non debemus. Ipſe eſ ergo
qui etiam de celo datus eſt die pente/ coſtes. quomð ergo deus non eſt qͥ dat ſpiritumſanctum. immo quantus ẽ de
us qui dat deum. Ecce his verbis apte
dicit ſpũm ipſum ſcʒ deum dari homi nibus a patre et a filio. Et ꝙ ipſe ſpiri tuſſanctus qui dens eſt ac tercia in tri⸗ nitate perſona nobis detur noſtriſq; in
fundatur atq; illibatur mentibus.aꝑ⸗ te oſtendit ambꝛoſius in. i lide ſpiri
Qs ipſe ſpiri tuſſõctus qui deus eſt def. Etmittitur. Hu Embꝛolus

tio d
m de
1 .
. .
u R
W e 6.7 oꝛi cʒ omi
ga Q iplehi sovi tpſſicuag wada deus eſ d iede emittihr⸗
tüſanc Zugt
dequo
8 göles oſſici c er nte nn s öde bis apie ihomi pleſpir iainir ſriſchi ibus p de h
zuh
Item.
Zmnbꝛoſius.
Zug.
tuſancto diceng. Licet multi dicantur ſpiritus quia legitur. Qui facit ange los ſuos ſpiritus. vnus tamẽ eſt dei ſpi ritus · Ipſum ergovnum ſpiritum et a poſioli et ꝓphete ſunt ↄſecuti ſicut eti⸗ am vas electionis dicit, quia vnum ſpi
ritum potauimus. quali eum qui non
queat ſcindi ſed infundatur animis ⁊ ſẽ ſibus illabatur vt ſecularis ſitis reſtrin gat ardoꝛem.qui ſpiritufanctus non ẽ de lubſtantia rerum coꝛpoꝛalium. nec de ſubſtantia inuiſibili creaturarum. His verbis apte dicit ſpiritumſanctuʒ
ipſum qui creatura non eſt infundi mẽ tibus noſtris. Item in eodem. mnis
creatura mutabilis eſt ſed non mutabi lis ſpirituſſandus. Nuid autem dicere dubitem qꝛ datus eſt ſpirituſſanctus cũ ſcriptum ſit. Caritas dei diffuſa eſt in coꝛdibus noſtris per ſpiritũſanctum qͥ
datus eſt nobis. MQui cũ ſit inacceſſibi lis natura receptibilis tamen ꝓpter
bonitatem ſuam nobis eſi cõplens vir/ tute omnia. ſed qui ſolis ꝑticipetur iu ſtis. ſimpleꝝ ſubſtantia opulens virtu
tibus · vnicuiq; pꝛeſens diuidens de ſuo ſingulis et vbiq; totus. In circũſcript? ergo et infinitus ſpirituſſanctus qui di ſcipuloꝝ ſenſus ſepatoꝛum infudit quẽ
nichil poteſt fallere. Angeli ad paucos mittebant᷑ ſpiritus autẽ ſanctus popu lis infundebat᷑. Quis ergo dubitet qn diuinum lit qð infunditur ſimul pluri⸗ bus. nec videtur. Anus eſt ſpirituſſan ctus qui datus eſt omnibus licet ſepe⸗
ratis apoſtolis. Et hic aperte diẽ am⸗ hꝛo· ꝙ ſpirituſſanctus qui eſt ſubſtãtia ſimplex cum ſit vnus. datur pluribus. Zllia quoq; autoꝛitate hoc idem aſtrui⸗ tur · ſcʒ ꝙ ſpirituſſanctus qui eſt equa⸗ lis filio omnibus def̃. Zlit em̃ gug. de verbis apoſtoli ſic. Caritas dei diffuſa eſt in coꝛdibus noſtris per ſpiritumſan ctum qui datus eſt nobis. a quo datur ab illo qui dedit dona hominib que
dona. ſſ. qui tale dat donum qualis eſt
ſpſe. Wah eſt miſericoꝛdia eius. do⸗ num dat ſibi equale, qa donũ eius ſpi⸗ rituſſandus eſt. Mꝛemiſſis et alijs plu
ribus autoꝛitatibus apte monſtratur
ꝙ ſpirituſſanctus equalis patri et filo nobis datur. nec ideo tamen minoꝛ eſt patre et filio. nde aug iniiij. libꝛo Detrini. ait · Mon ideo inquit minoꝛeʒ ſpiritumlanctũ quia et eñ pater miſit ⁊ filius arbitrandũ eſt.
An viri ſanctieccleſie pꝛelati dent vel dare poſſint pᷣiritum ſancum, ꝙ non dant hic oſten ditur pꝛius.
Hic querit᷑ vtrũ et lancti viri dent vel poſſint dare alijs ſpiritumſanctum. Quẽ ſi alijs dant cũ eius donatio ſupꝛa ſit dica ꝓceſſio. vi detur ab eis pꝛocedere ſpirituſſanctus vel mitti.ſed creatoꝛ a creatura nõ mit titur vel pꝛocedit. Reſtat ergo vt ſpi/ ritumſanctum ipſi non dent nec poſiint dare. Ande auꝗᷓ⸗ in·xvolide trinita.
non aliquis diſcipuloꝛum p̃idedit ſpi
ritumſanctum. Vꝛabãt quippe vt veni ret in eos quibus manus imponebant non ipſi eum dabant. Quem moꝛeʒ in ſuis pꝛepoſitis.etiaʒ nunc ſeruat ecce⸗ ſia · Veniq; et ſymon magus offerens aplis pecuniã nõ ait. Vate michi ⁊ hãc poteſtatem vt dem ſpiritũſanctũ.ſj cui cumq; inquit impoſuero manus accipi at ſpiritumſanctum. Quia nec ſcriptu
ra ſuperius dix erat. videns autem ſy⸗ mon quia apoſtoli darent ſpiritumſan ·
ctum. Jed dix erat videns autẽ ſymõ
quia per impoſitionem manuuʒ apoſo loꝛum datur ſpirituſſanctus. Ecce his verbis oſtendit auã. nec apoſtolos nec
alios eccleſie pꝛelatos dediſſe vel dare
ſpiritumſactum.*
Qð non poſſunt dare ſpiritũ · ſañctuim̃ hic docet.
Et quoopluseſt
non poſſe etiam dare dicit in eodez li Z lubdens. De xp̃o ſcriptumeſi ꝙ acce⸗
u.

———— ——. 2„
2———————— S—— ————————— 2—
perit apatre pꝛomiſſionem · ſl.et effu ·
derit: in qu
o vtraq; natura monſtrata
eſt. bumana ſcʒ et diuina. Ziccepit qͥp⸗ pevt hõ efſudit vt deus · Nos auteʒ ac cipere quidem hoc donu poſſumus ꝓ modulo noſtro Eſſůdere vero ſuper ali os non vtiq; poſſumus · ſed vt hoc fiat. deum ſuper eos a quo id efſicitur inuo⸗ camus. his verbis ex pꝛeſſe dicit nos ſpiritũſanctum non poſſe ſuꝑ alios ef⸗ fundere·i.alijs dare.
ʒ videtur contrarium-
dum eſt
S 8 30 dee ſoquena ait · Aui tribuit vobi ſpirttũ et operatur vtutes in vobis. Ecce eui denter dicit ſe tribuiſſe ſpũm ·
d poc diꝝ iſſe apoſtolũ. non ꝙ ha beret poteſiatem et autoꝛitatem dan⸗ di ſpiritumſanctũ · ſed qꝛ miniſteriũ ha
buerit in quo dabatur a deo ſpirituſã“
dtus. At enim aus· ſuꝑ eundem locum ex ponens illud apoſtoli verbum.ab a⸗
poſtolo pꝛedicata eſt eis fides. in quapß̃
dicatione aduentũ· et pꝛeſentiam ſpi⸗ rituſſancti ſenſerant ſicut illo tempo⸗ re in nouitate inuitationis ad fideʒeti am ſenſibilibus miraculis pᷣſentia.ſſ. agarebat vt in actibus apoſtoloꝛuʒ le⸗ gitur. Aperte hic oſtendit quomodo il lis.ſſ.apoſtolis tribuerit. Non vtiq; ipſfum mittendo in eos ſed pꝛedicando in eis fidem xp̃i.quam illis recipienti bus ꝙ ſpirituſſanctus in eis eſſet aliq̃⸗ bus ſignis viſibilibus monſtrabatur. Mon ergo homines quantumcũq; ſan cti dare poſſunt ſpiritumſanctum.
Atrum ſpirituſſanctusa ſeip
O detur
ctus dicitur mitti vel ꝓcedere
randumeſt · cum ſpiri⸗
tuffandus detur homi/ — nibus a pĩe ⁊ filio· qð ẽ ipſum tempoꝛaliter ꝓcedere ab vtroq; vel mitti.vtrum etiam a ſe ipſo detur. i datur a ſe.et ꝓcedit vel mittitur ſe. Zid quod dicimus aꝛſ pirituſſanckꝰ et deus eſt et donum ſiue datum. ⁊ ið et dat et datur. Wat qͥdem inquantuʒ deus et datur inquãtũ donum· Cũ aũt donatio ſiue datio.ſſ. ſit operatio dei. et cõmunis ſit et indiuiſa operatio tri um ꝑſonarum · donatur itaq; ſpirituſ ⸗ fandus non tantum a patre et filio ſed
etiam a ſeipſo. Ande aug. in· xxli·; Rus⸗
trinita· dicit· ꝙ ſeipſum dat · Bicut in
quit coꝛpus carnis nichil ẽ aliud qᷓ; ca⸗
ro·ſic donum ſpirituſſancti nichil eſi a⸗
liud qᷓ ſpirituſſanctus. Intantuʒ ergo
donum dei eſt inquantũ datur eis. qui
bus datur. Apud ſe autem deus eſt. et
ſi nemini datur· quia deus erat patri et
filio coeternus anteqᷓ; cuiq; varetur⸗
nec quia illi dant ⁊ ipſe datur.ideo mi
noꝛeſt illis Ita enim dat ſicut ði donũ vt etiam ſeipſum det ſicut deus. Non em̃ dici poteſt non eſſe ſue poteſtatis ð quo dictum eſt ſpiritus vbi vult ſpirat Ecce aperte dicit ꝙ ſpirituſſanctus ſe⸗ ipſum dat · Vi em̃ ſpirituſſanctus ſeip⸗ ſum dare non poteſt et eum pater da/ re poteſt. et filius poteſi.ita pater ali ⸗ quid poteſt et filius· quod nõ poteſt ſpi rituſianctus Itemſi pater et filius dãt ſpiritũſanctuʒ nec ipſe dat aliquin er
go pater operatur et filius/ quod nõ o⸗
peratur ſpirituſſanctus. Dat ergo ſpi⸗
rituſſanctus ſeipſum. Si autem ſeip̃m
dat.tunc et a ſeipſo ꝓcedit et mittitur
Quod vtiq; verus eſt. Nam ꝓceſſio tẽ poꝛalis ſpirituſſancti vel miſſio. ipſius
eſt donatio · ⁊ ipſa eſt dei opatio · ꝛo 6 cedit ergo ſpirituſſanctus tẽpoꝛaliter a ſe.⁊ mittitur a ſe. quia datur a ſe.
aon eſtmirum ſi ſpirituſſan ⸗.

——
————„—. 8
Iug. pꝛius miſſione filij.
*
tiaſe
We mireris au tem ꝙ ſpirituſſanctus dicit᷑ mitti vel ꝓ cedere a ſe. Nam et de filio dicit aug. in. ijli. de trini. ꝙ non tantuʒ a patre
miſſus eſt. ſed etiama ſeipſo eta ſptri⸗
tuſancto querens quomodo filius vel ſpirituſſanctus ſit miſſus.cum vterqʒ
ſit vbiq; tanquã deus. Mam vterq; in
quit auguſtinus legit᷑ miſſus. De ſpi/ rituſancto em̃ legitur. quem mittet pa ter in nomine meo. Et item. Si abiero mittam eum ad vos. Et filius de ſe dic Exiui a patre et veni in mundum. Et apoſtolus dicit. VMMiſit deus filium ſu⸗ um. In ꝓpheta autem ſcriptum eſt ex ꝑſona dei. Celum et terram ego ipleo Itaq; vbiq; deus eſt.vbiq; ergo eſt fi/ lius. vbiq; etiam eſt ſpirituſſanctus.Il luc ergo miſſus eſt filius. et ſpirituſſan ctus vbi erat.
Quomodo intelligẽda ſit miſ
ſioptriuſqʒ-
uocirca q̃ren dum eſt quomodo intelligat᷑ miſſio filij vel ſpirituſſancti. Mater em̃ ſolus in ⸗ quit aug in eodem nuſquam legit᷑ miſ ſus/ ſed filius et ſpirituſſanctus. Et de filio ᷣmo videamus quomodo miſſus. Apoſtolus dicit Aiſit deus filium ſu um factum ex muliere.vbi ſatis oſten · dit/ eoipſo miſſum filium quo factuʒ ex muliere. Mꝛoinde mitti a pĩe ſine ſpi⸗ rituſancto non potuit. quia pater intel ligitur miſiſſe eum cum fecit ex femina quod vtiq; non fecit ſine ſpirituſancto. Ecce hic dicit filium miſſum a patre.⁊ ſpirituſancto.
Quoda ſpirituſqco filius ſit miſſus autoꝛitatibꝰ cõfirmat·
Et ꝙa ſpirituſũ
aſe/cũ etiam fili⸗ dicatur mit
cto miſſus ſit. vt ait aug· in eodemau/ toꝛitatibus ↄfirmatur. Ipſe xpᷣs dicit per yſaiam. Munc miſit me dñs et ſ pi⸗
rit us eius. De hoc ambꝛoſius in libꝛo Zmbꝛoſius.
ſecundo de ſpirituſancto ita ait. Quis ẽ qui dicit me miſit dominus et ſpiritus eius niſi qui venit a patre.vt ſaluos fa
eret peccatoꝛes.i.xps ergo et pater fi lium miſit et ſpirituſſanctus. Idemin
eodem. Vatus eſt a patre vt iſaias di⸗ cit Muer natus eſt nobis et filius da
tus eſt nobis. Batus eſt audeo dicere
et a ſpiritu. quia et a ſpiritu miſſus eſt Dicit eĩ filius det. Ppirius domini
ſuper me ꝓpter quod vnxit me. euan/
gelizare pauperibus miſit me. pdicare captiuis remiſſionem ⁊c̃. Quod cuʒ de libꝛo iſaije legeret. ait in euãgelio lo die completa eſt hec ſcriptura in auri
bus noſtris. vt de ſe dictuz eſſe ſignaret Bene autem dixit ſuper me. quia qua
ſi filius hominis et vnctus eſt et miſſus ad pᷣdicandum. Mam ſecundũ diuinita
tem non ſuper xp̃m eſt ſpiritus.ſed in xpᷣo · Ecce his verbis oſtendit ambꝛoſi⸗
us filium eſſe miſſum et datum nobis non tantum a patre.ſed etiama ſpiri⸗
tyſancto.
Qð filiusſit datꝰetiãa ſeipſo
eſſe datum etiam a ſe ipſo.ita dicens ĩ eodem libꝛo. Cum non diffinitum fue/
rit per ꝓphetam a quo datus ſit filius
oſtenditur datus gratia trinitatis/ vt etiam ipſe filius ſe dederit. Ecce hic dicit ꝙ filius ſe dedit. qᷓa trinitas euʒ dedit. Si autem ſilius a ſe datus eſta
ſe ergo miſſus eſt. et a ſe pꝛoceſſit. Et
hoc vtiq; verum eſt et concedi opoꝛtet Cum eius miſſio ſit diuina operatio.
Quod filius ſit miſſus aſe.
Quodauteʒa ſe
mittatur aug aſtruit in libꝛo ſecundo
Embꝛoſius.
Zin.

ꝑe trinitate dicens · Foꝛte aliquis co/ ſit ipfa miſſio· ſcz in— ꝙ fa at vt dicamus etiama ſeiplo miſum dus eſt homo. per quod viliours wit quod eſt opus commune patris
11 penrs operatio trinitatis eſt. Si int et ſilij et ſpirituſſandi. io quowovopater erz miſt. ſip neſtiocur dicita meipſonòꝰ ſeſe miſit · Cvi reſpondeo · querenꝰ vt peni dicat. quomõ eum pater fancificauit. eee 3 in mundum. Etalihi hünr⸗Pi ilius a ſeißo 1 Ego eis ſanctifico meipſum. Iem ge ait a meiplo o 3 1 quueno qño pater eumtraidit. ſi iple bor⸗ nſinnsreſporetin anmeß ſe tradidit. Atrumq; em̃ legitur · cre⸗ bꝛode trinitate dicens- W do relpondebit ſi ꝓbe ſapit · quia vna e fecundum foꝛmazſerul. i⸗ ſecunduʒ 1 voluntas eſi patris et filj. et inſepabi lis operatio. Pic igitur intelligat illã 3 incarnationem et eꝝ vᷣgine natiuitatẽ 3 in qua filius itelligitur miſſus. vna ea 1 demq; opatione patris et fili inſepera 1 biliter eiſe factam. non inde ſeparato 1½ ſpirituſancto. ergo a patre et filio miſ⸗
1 ſus eſi idem filius · quia a patre ⁊ ver⸗ 8 po eius factum eſt vt mitteretur. i· in/ ſemel tantũ miſſus ſit filius an ſepe mit
carnatus hominibus appareret. Won tatur. vi enim miſſio filij ipſius tantũ em̃ miſſus eſt mutando locum. quiain incarnatio eſt.cum ſemel tantum incar mundo erat · Qua ꝓpter et pater inuiſi natus ſit ·et ſemel tantum videtur miſ 1 bilis · vna cum ſilio ſecum inuiſibili. eñ; ſus. Zit ſi ſepe mittitur·eſt ⁊ alia eius 1 dem filium viſibilem faciendo. miſiſſe miſſio q incarnatio Bed aueeſt illa?
eum dickus eſt. qui ſi ita viſibilis fieret Nunquid eterna genitura miſſio eius vt cum patre inuiſibilis eſſe deſiſteret · dicenda eſt · an etiam alia miſſio que 1 i.ñ ſurſtantia inibilis verbi.ĩcres renda eſt. turã viſibilem mutata.⁊ tranſiens ver 11 terel · ita miſſus a patre intelligeretur Muoddnobus modis dicitur 11 ilius vt tantũ miſſus.nõ etiam mittẽs filius mitti- 11 cum patre inueniretur. Cum veroſicẽ
cepta foꝛma ſerui. vt maneret incom Ild quod dicim
————————————
—————————— ———
quam non fecit vt mitteretur. i· none opatus incarnationẽ ðſcðᷣm foꝛmã dei
—— ——
—
mutabilis foꝛma dei. manifeſtum eſt a patre et filio non apparentibus factus; F duobus modis dicitur filius mittip 11 ſit. quod aparet in filio.i.ab inuiſibiꝰ ter illameternam genituram · que inef li patre. cum inuiſtbilifiio. idem ipſe fabilis eſt·ſecundum quam etiam mil⸗ 18 ilius viſibilis mittereturn. li⸗ poſſet dici.vt videtur quibuſdam 111 ſed melius ac verius ſecundum eam di Bummatim colliguntur que ciur genitus. ꝛeter eam ergo duoh ex pꝛedictis aſtruuntur modis dicitur mitti.ſ.vel cum viſibili er e A 1 jee. cum ſe in animas pias ſic tranſfert · vt Ex pꝛe 4 8 4 ab eis ꝑticipiatur ac cognoſcatur Nos
te monſtratur. ꝙ filius miſſus eſt a pa/ duos miſſionis modos aperte aug⸗ di/ Zug⸗
tre. et a ſpiritufancto.et a ſeipſo. Et ñ ſtinguit in quarto libꝛo de trini. dicẽs
— — „ W

——— —
—

——————
gn 8————

nenta⸗ F augu btra he os q̃ oſtẽ em et fi et ſpüm kum nöe tes intri⸗ ate⸗
[P
* 4

——
——
———
i
Zus⸗ Prins Pbat cik vt genus ð ſpeciebus.
—
—
. .
virtutis quamſimplicem eſſe dixiſti? Ii dixeris partes ſunt. Pimplex er ⸗ go virtus eꝝ partibus conſtat. Et ſim plex iſta virtus te diffinẽte vnus eſt de us ergo deum ex partibus compoſitũ eſſe dicis. Mon dico inquis /nõ ſunt er
80 partes· Bi ergo in vna perſona pa
tris illa inuenis que plura videntur/⁊
Partes non iueneris qꝛ vna virtus ſim
plex eſt. Quantomagis pater et filius et ſpirituſſanctus.⁊ ꝓpter indiuiduaʒ deitatem vnus deus. et ppter vniuſcu iuſq; ꝓpꝛietatem.tres perſone ſunt.⁊ Ppter ſingularum pfectionem/ partes vnius dei non ſunt. Virtus eſt pater.
virtus eſt filius. virtus eſt ſpirit uſſan ctus. oc verum dicis. ſed ꝙ virtutẽ de virtute genitam et virtutem de vir⸗ tute ꝓcedentem. non vis eandem habe re naturam hoc falſum dicis. hoc con ⸗ tra fidem rectam et catholicam dicis. Nis verbis aperte docetur ꝙ tres per ſone ille non ſunt partes dei vel divine eſſentie. Nallaq; illarum trinitatis ꝑs dicenda eſt.nec vna maioꝛ alij.
Cuʒ dicimus tres perſonas eſ
ſe vnam eſſentiaʒnec vt genus de ſpeciebus· nec vt ſpectem de indiuiduis pꝛedicamus. quig non eſteſſentia genus ⁊ perſo ne ſpecies ⁊ pſone indiuidua.
ℳ k*— Hic adiciendũ ẽ ꝙ tanta eſt equalitas trium ꝑſonarum atq; indifferens magnitudo ꝙ cum di⸗ camus tres perſonas vnam eſſe eſſen/ tiam.vel ſi ubſtantiaʒ ·neq; vt genus de ſpeciebus neq; vt ſpeciem de indiuidu is pᷣdic amus ·non em̃ eſſentia dinia ge
nns eſt. et tres perſone ſpecies vel eiſẽ
tia diuina ſpecies et tres perſone indi, uidua. Quod ausᷓ.rationibus ꝓbabi⸗ libus atqʒ inrefragabilibus apte demõ ſtrat in li. vij. de trinitate dicens. Di eſſentia genus eſt.ſpecies autem perſo na vt nonnulli ſentiunt. opoꝛtet appel lari tres ſubſtantias/ vt apellant᷑ tres
Q XIX
perſone. Bicut cum ſit animal genus/ et equus ſpecies appellantur tres equi idemq; tria animalia. Mon em̃ ibi ſpe ⸗ cies pluraliter dicitur/ et genus ſingu ⸗ lariter. vt ſi diceret᷑ tres equi ſunt vnũ animal. ſed ſicut tres equi ſpeciali noĩe ita animalia nomine generali dicuntur Lum ergo tres perſonas ynã fateamur eſſe eſſentiam. non tres eſſentias. cum tres equi tria aĩalia dicantur non vnuz Watet nomine eſſentie non ſigniſicari genus nec in noĩe ꝑſone ſpeciem.
cies de indiuiduis.
Pic pꝛobat ꝙ non dicie vtſpe
Hi vero dicunt nomine perſone non ſpeciem ſignificari ſed aliquid ſingulare atq;ʒ indiuid unz. et nomine eſſentie ſpeciem intelligt/ vt perſona non dicatur ſicut homo.ð quo modo dicitur hic homo. velut abꝛahaʒ iſaac.iacob vel quis alius qui etiaʒ di⸗ gito pñs demonſtrari poſſit. Sic quo q; illos eadeʒ ratio confutabit. Picut enim dicuntur abꝛahã iſaac iacob tria indiuidua.ita tres homines ⁊ tria ani malia. Lur ergo pater et flius et ſpiri tuſſanctus ſi ſecundum genus et ſpeciẽ et indiuiduum iſta diſſerimus nõ na di cunt tres eſſentie/ vt tres perſone.
Zllio modo ꝓbat idem.
Sllio quoqʒ mo
do idem ꝓbat aug. ſcʒ ꝙ eſſentia viui⸗
na non eſt genus/ nec perſone ſpecies. ZAu.
vel eſſentia non eſt ſpecies/ nec perſo ne indiuidna. Vna inquit eſſentia non habet ſpecies.ſicut vnum animal non habet ſpẽs. Mater egoetfili et ſipri ⸗ tuſſanctus non ſunt tres ſpecies vnius eſſentie. diuina ergo eſſentia/genus ñ
eſt. Ded nec ſpecies eſt eſſentia diuina
et perſone indiuidua. Picut homoſpe cies eſt. Indiuidua autẽ abꝛahã iſaac et iacob Si em̃ eſſentia ſpecies eſt yt

pomo. ſicut non dicitur vnus homoeſe abꝛaham. iſaac.et iacob.ita non dice/ ſetur vna eſſẽtia eſſe tres perſone. ſtaq; ſecundum genbs et ſpecies iſta dicimus⸗
ſaʒ dicuntu
cres perſone vng eſentia-
g eſſentla diuina non eſi materiatriuz ꝑonarum/ vt auguſtinn docet tanquam ſecundum communem eandẽqʒmateriã · tres perſone dicãtur eſſe vna eſſentia ſicut ex eodeʒ auro ſi fierent tres ſtatue/ diceremus tres ſta tuas vnum aurum. Mon aũt ſic trini/ tatem · i.tres perlonas dicimus vnam eſſentiam et deum vnum/ tanquam ex yna materia. tria quedam ſubliſtant. In ſtatuis em̃ equalibus plus aurieſt⸗
tres ſimul qᷓ; ſinguli. et minus auri eſt
vna qᷓ; due·In illa vero eſſentia trini/ tatis nullo modo ita eſt. Non ergo ſe⸗
undum materialem cauſam tres perſo
nas vnam dicimus eſſe ſubſtantiamvł eſſentiam ſicut tres ſtatue dicuntur vnum aurum 8
Mec itg dicuntur tres perſone vngeſ es vng
aeſſentia vttr⸗
is quoqʒaodẽ
dum eſt ꝙ tres perſonas non ita dicim eſſe vnam eſſentiam. vt auguſtinus in eodem git vel vnius eſſentie.ſicut dici mus aliquos tres homines eiuſdem ſe⸗ xus et einſdemtempationis coꝛpoꝛis. eiuſdemq; animi vnam eſſe naturã vel vnius nature. Nam in his rebus nõtã tum eſt vnus homo/ quantũ tres homi nes ſimul.⁊ plus aliquio ſunt homines duo qᷓ; vnus homo. ſicut in ſtatuis eſſe
dicimus·ac indeo non eſtta. N e ſimul pater etfiliuem aioꝛ eſſentiaẽ q; re vidẽtur. Auid ergo dicemus ad hoc tenenda dð
— .
zec ſecundummateridẽ cau⸗
inus in eodẽ libꝛo
.— „ 2—.———
ſolus filius/ vel ſolus pater· ſed tres ſi⸗ mul ille perſone equales ſunt ſingulis Ex pᷣmiſſis patet ꝙ tres perſone dicũ tur diuina eſſentia nec ſecundũ materi alem cauſaʒ. vt tres ſtatue vnum auru nec ſecundum cõpleꝝ ionis ſimilitudi nem. vt tres homines eiuſdem nature⸗ nec vt genus pᷣdicatur de ſpeciebus. vł vt ſpecies de indiuiduis.i· ↄtinens de contentis · maius de minoꝛibus.
—
guexioentur aduerfari pꝛe⸗
His autem vidẽ tur aduerſari que quidam ſacre ſcrip ture tractatoꝛes catholici ĩ ſuis ſcri ptif tradiderunt. In quibus ſignificare vi dentur/ ꝙ eſſentia diuina ſit quoddam commune et vniuerſale velut ſpecies⸗ tres vero perſone ſint tria particula⸗ ria.tria indiuidua numeꝛo differentia. Snde ichannes damaſcenus inter do⸗
doꝛes grecoꝛum max imus in libꝛo q̃5
de trintate ſcripſit quem ⁊ papa euge nins tranſſerri fecit aita Communia et vniuerſalia pᷣdicantur de ſubieckis ſibi ipſis particularibus. Lommune ergo ſubſtantie eſt.particulare vero ypoſta ſis.i.perſona· particulare aũt dicitur
non qð partem nature habet· ſed par⸗ ticulare numero vt athomum.i.indi⸗ uiduum. MNumero em̃ et nõ natura dif
ferre videntur ypoſtaſes. Item in eo
dem Bubſtantia ſignificat cõmunemet circumplectiuam ſpeciem homoy deon i.ſimilium ſpecie ypoſtaſeon.i.perſo narum. vtputa deus homo. ypoſtaſis aũt indiuiduum demonſtrat ſcʒ patreʒ filium et ſpiritumſanctũ.petrum.pau⸗ lum et huiuſmodi. Ecce aperte dic ſub ſtantiam eſſe vniuerſale.ypoſtaſim ve⸗ ro particulare et ꝙ deus eſt ſpecies vt homo et ꝙ pater et filius et ſpirituſſan dus ſunt indiuidua ſicut petrus ⁊ pau lus. et ꝙ numero differunt ꝗ̃ pꝛemiſſe
ſententie auguſtini penitus contradice Verba au
—

TLI 1 XIX
8. hoc vtiq; dãe poſſumus atq; debemus. qe in diuinitate difſerunt ſʒ per omnia ců ꝙ ea que aug' tradidit ſuperius.ſine dueniunt. Panc ergoſimilitudinem in eri omni heſitatõne tenenda ſunt. ter res ſempiternas/ et res tempoꝛales ni perpendẽs iohannes vniuerſalitatis? ⸗ Oöð ſane poſſunt intelligi que particnlaritatis noĩa que rebus tẽpo⸗ e. tohãnes dicit ⁊ qũooſtendit ralibus ꝓpꝛie conneniunt ad res eter/ nas mnſuli. Kugeer vl“ Zug. T q M dens diſſimilitudineʒ quam ſimilitudi
S aut Ue P K neʒ inter res pᷣdictas ab excellentia tri
Dicunt licet in fermonis ſuꝑſficie aliqd nitatis/ pꝛedicta noĩa remouit.
⸗ a fide alienum reſonare videantur.ſa⸗
— E
ne tamen intelligi queunt. piumq;lec⸗
toꝛem atq; intellectoꝛem plurimum ef⸗ flagitãt. In quoꝛũ exꝝ planatione/ mal lem ſilens alios audire quam loquẽdo
maliuolis detrahendi occaſionem pꝛe⸗
Ex quo ſenſu dixerit perſonas
differre numero.
Quodautẽiohẽ
ip ſtare. Videtur tamẽ michi ita poſſe ac nes dicit ypoſtaſes differre numero nð ptit xr uo intel cipi. Cum ait · ſubſtantia eſt cõmune.? natura/ in eo ꝙ non differre natura ait e vi dm„ ſtaſis eſt particulare.nõ hoc ita ac eriſſime et ſine ſcrupulo loquitur Qð ſectu dixerit 7Po Lis eit parti are.no 61 v ne u C pub q urt — 6 ſübſantia ipi⸗cnmdedeo dicantur vt accipiun vero dicit differre nnmero cauend eſt es deiſit ſecies tur in philoſophica diſciplina Ped per qũo intelligatur · Viuerſis enim modis cla⸗ velvniuerfale ſimilitudineʒ eoꝛum que a philoſophis dicunt᷑ aliqua diſierre numero. mia. 4 vel pticulare dicuntur. locutus eſt. vt licut ibi cõmu„ do⸗— ne vel vniuerſale dicitur. qð pꝛedicat᷑ Quibus modis dicqt differre 0 q5 3 de pluribus. particulare vero vel indi numero.? ecundũ quẽ modũ 1eug uiduum.quod de vno ſolo. Ita hic eſ poſſit couenire perſonis wia ſentia diuina—.——** dis ſii de omnibus ꝑſonis ſimul et de ſingulis 5 une ergo ſeparatim dicitur. Warticulare vero Cunt eM 2 1 o ypola ſingula quarumlibet ꝑſ onarum.qꝛ nec qua differre numero· quando ita diffe. t dicitur de alijs cõmuniter. nec de aliqua aliaꝝ runt/ vt hoc non lit illud. nec aliqͥd 95 ſedpar⸗ ſingulariter pꝛedicatur. illud eſt vel in ipſoẽ. qualiter differũt niini⸗ e ſocrates et plato/⁊ huiõi.que apð phi mi Ex quo ſenſu dixerit ꝙ ſubſtã“ loſophos dic unt᷑ indiuidua vel particu cia dei ſit ſpecies vel vniuerſa laria. Juxta quẽ modum non pñt dici zü, le ⁊ perſone indiuidua tres perſone diſſerre numero. icunt᷑ — p quoq; differre numero /qᷓ in enumera ool tione ſiue cõputatione nõ ſibi adiungũ⸗ en.igaſo 20 Pr ſimilitu tur. ſed a ſe inuiceʒ diſcernuntur vt cũ weſprlib dinem ergo picationis ſubſtantiaʒ di de aliquibus rebus loauentes dicimus ru ſcpall it vniuerſale. et ꝑl onas particularia vna · due·tres et ſecundum hunc mo⸗ pemun · yu⸗ vel indiuidua. ꝛopter hoc idem etiã dum foꝛte dixit ichaunes Tpoſiales·i. perte d ub eandẽ diuinam eſſentiam dixit eſſe ſpe perſ onas differre numero. Poſſumus poſtaimn ve ciem communem et circumplectiuamſi enim dicere· pater eſt vnus.et pater et cſiſpeci v milium ſpecie perſonarum. Quia ſicut filius ſunt duo.⁊ pater? filius et ſpiri a ſpirtuſn e ſpẽs homodeſuis pꝛedicat᷑ indiui tnſſanduoſunt tres. Et item. Vec do petws duis. velut de petro et paulo et alis. nae vna. et hec ⁊ illa ſunt due· et alia onö pumi nec iſta ſpecie differunt. ſed cõneniunt⸗ et illa ſunt tres. Cõuenientius tñ tres Fta deus de tribus pꝛedicat᷑ perſonis ille perſone/ ꝓpꝛietatib tĩ diſtingui

5 F2
e⸗—
Iteruʒ aliter idem ꝓbat.
2
4 8½
dicuntur. de qu arum diſtinctione ſecũ
dũ ꝓpꝛietates in ſequenti tractabitur
Nunc vero ad inceptũ redeamus que
dicta ſunt repetẽtes. vt ſepius verſan
do familiarius innoteſcant.
1ð vua perſenaußeltmaior
alia nec tres ſimul qᷓ; vnget hoc ratione oſtendit catholica
——
go tantã equalitatem eſſe in trinitate. vt ait auqᷓ. in octauo libꝛo detrinitate vt non ſolum pater non ſit maioꝛ qᷓ; fili us. ſed nec pater et filius ſimul maius aliquid ſint qᷓ; ſpũſſanctus. aut quelibʒ perſona minus aliquid ſit qᷓ; ipſa trini tas. e autem ita ſit aliquo modo ſifie⸗ ri põt demonſtrãdum eſt. Nantũ ergo ipſe creatoꝛ adiuuat.attendamus inqͥt auã in eodem quomodo in hac trinita
Bcienduzeſt er
te due vel tres ꝑſone. nõ ſint maius in
alijs aliquid qᷓ; vna earum.
Riqnepic ſatilima ad
oltendendũ ꝙ itaſit-
veritas eſt/ ⁊ veritas eſſentia. Non er
go ibi maius ẽ ꝙ verius non ẽ.Mõ aũt
verius ẽ pĩ et filius ſimul qᷓ; pater ſoꝰ vel filꝰ. Non ergo maius aliqd vtrũq; mul qᷓ; ſingulus eoꝛũ. Et qꝛ eque ve⸗ re eſt etiam ſpũſſanctus. Ideo pater ⁊ ſilius ſimul/ non ſunt aliquio maius/qᷓ; ipſe. quia nec verius ſunt. Itẽ in eſſẽ tia veritatis hoc eſt veꝝ eſſe qð eſt eſſe ⁊ hoc eſt eſſe/ qð eſt magnũ eſſe ocẽ
ergo magnů eſſe qůod veꝝ eſt&ð igi᷑
ibi eque veꝝ eſi/⁊ eque magnũ eſt 1ð ergo ibi plus veritatis nõ habet.nõ ha bet plus magnitudinis. plus autẽ ve ritat is nõ habet. qð verius non eſt n eſt aũt verius vna ꝑſona qᷓ; alia vel due q; vna vel tres ſimul /q; ſingula. Nõ er
Quod ibi mag
num dicit᷑ aliunde magnũ non eſt/ q eo quo vero eſt. qʒ ibi magnitudo ipſa
snon eſtitain
———
go plus veritatis habet vna qᷓ; alia. vel due qᷓ; vna vl tres ſimul qᷓ; ſingula Sic
ergo et ipſa trinitas. non eſt maius ali
quid /qᷓ; vna queq; ibi perſona ſed tam magnũ q; ſingula. Mon em̃ ibi maioꝛ eſt qua verioꝛ non eſt. vbi ipſfa ver itas eſt magnitudo. Ecce modo connenien
ti⁊rõne catholica oſtenſum eſt qũo in
differẽs ſit magnitudo triũ ꝑſonarum qꝛ nec vna maioꝛ eſt alia/ nec due vna⸗ nec tres ſimul maius aliqͥd qᷓ; ſingula.
plex ſed trinus ·
Pꝛoptereacum
dens dicat᷑ trinus. non tamẽ debet di ci triplex Ibi em̃ nõ eſt triplicitas vbi ſumma eſt vnitas et indifferens equa ⸗ litas. Vnde auguſtinus in libꝛo. vj. de trinitate ait. Mon qm̃ deus trinitas ẽ .. ⸗„ ideo triplex putandus eſt. alioquin mi noꝛ eſſet pater ſolus.vel filius ſolus qᷓ; ſimul pater et filius. Cũ itaq; tãtus eſt pater ſolus. vel ſolus filius. vel ſolus ſpũſſanctus.quantus eſt ſimul pater et
ſilius et ſpũſſanctus. nullo mõ triplex
dicẽ dus eſt deus Mon em̃ pater cum fi lio et ſpũſancto maioꝛ deus eſt qᷓ; ſingu li eoꝝ quia non eſt quo creſcat illa per
feckio. Merfectus autẽ eſt et pater et fi lins et ſpirituſſanctus. et ꝑfectus dicit᷑
deus ſingulus eoꝛuz. Et ideo trinitas potius qᷓ; triplex dici debet.
ita in rebus coꝛpo reis vt in trinitate.
In rebus coꝛpo
reis non ti eſt vna qᷓ; cũ tres ſimul.et
plus ſunt due qᷓ; vna res. In trinitate
vero ſumma tĩ eſt vna ꝑſona quantũ
tres ſimul. et tantũ ſunt due quantum vnaet in ſe infinite ſunt. qꝛ non eſt fi ⸗
nis magnitudinis eaꝝ. Ac per hoc apt
tur quod ſuperius dictum eſt/ quomo ⸗
do ſingula ſunt in ſingulis. et omnia in
——
S
———
—

pel al m wioꝛ itas nien o in rum yng
a.
tri
t di vbi qua tas ẽ in mi usqᷓ us eſt s Acet triplex rcumfi ſingu illa per ner et fi s dicit iwias
*
6 copo
000 s ſimul.et trinitate u quantu antum * ehſi⸗ et boe wi ſqwomo⸗ omni
Ol.XX
ſingulis et ſingula in oĩbus /⁊ vnuʒ in
oibus eſt/ et vnũ omnia. Ecce iã oſten
dim ſufficient᷑ qualiter in trinitate ali qua ꝑſona aliaʒ nõ ſupet magnitudine
Pſtenſio ꝙ aliqua perſonaruʒ aliam non ſuperat magnitudi ne nunc oſtendit ꝙ alia nõex⸗
cellit aliam potentia.
dere reſtat quomõ aliqua harum ꝑſonarum aliam
nõ excellat potentia vt ſicut vna et in
differens eſt magnitudo triũ ita vna et
indifferens monſtret potentia trium.
Sciendus eſt ergo qꝛ non eſt potentioꝛ
Zuꝗ.
Auꝗᷓ.hic po nit falſaʒ tra⸗ ditionẽ here · tici.
pater filio. nec filius vel pat᷑ ſpũſancto
Mec maioꝛem potentiã habent duo vel
tres ſimul qᷓ; ſingulus eoꝛum.quia nec plus poteſt pater ſimul et filius qᷓ; ſoluſ
ůſſandus Mec hij tres ſimul plus pol
ſunt qᷓ; ſingulus eoꝛum.quia omnipotẽ tiam quam habet pater ⁊ filius acce · pit naſcendoet ſpũſſanctus ꝓcedendo MQuod aud rõibus et autoꝛit atibus ꝓ bahiliter aſtruit in libꝛo contra maxi minum/ qͥ dicebat patrem melioꝛeʒ ac potentioꝛem filio
Qðnon põt iin filius qᷓ;pĩ·
Michilinquitpa
tre minus habet ille qui dicit. Vmnia
pabet in poteſtate aliquid qᷓ; pater.nõ ſant eius omnia que habʒ pater. ß eius
ſunt omnia que habet pater. Tantã er go habet poteſtatẽ filius quantã pater
Equalis ergo eſt pĩi Non em̃ poteſt 3 accipit ineqlis eſſe ei qͥ dedit· Tu autẽ hoc de potentia ſapis. ꝙ potens ſit fili us · ſed potentioꝛ pat᷑. vt ſcðʒ doctrinẽ veſtram potens potentem potuerit ge⸗ nerare vel gignere.et non omnipotens
omnipotentem. Pabet ergo Bte nipotentiam quam non habetfiius·et
O1
XX
nia que habet pater mea ſunt.
hoc veꝝ fatebatur hereticus
ex quo ꝓgrediebat᷑ ad falſa
Beo inquis pat
anemine potentiam accepit·filius aũt
a patre. Fatemur ⁊ nos filium accepiſ
ſe potentiam, ab illo de quo natus eſt
potens. patri vero potentiã nullus de
dit qʒ nullus eũ genuit. Bignendo em̃ dedit pater potentiam filio. Bicut oĩa
que habet in ſubſtantia ſua. gignendo dedit ei. quẽ genuit de ſubſtantia.
Queſtio auguſtini qua artat hereticum.
Bʒquerit᷑ vtrũ ei tantam. quanta ipſe eſt potẽtia pa · ter filio dederit an minoꝛem Bi tan/ tam non ſoluʒ potentẽ ſed etiam omni potentem genuiſſe omnipotẽs intelligi tur. Pi vero minoꝛẽ/ quomodo omnia
habet pater filij ſunt. Pi patris om/
nipotentia fi lij non eſt/ non omnia pꝛo culdubio que habet pater filij ſunt It omnia filij ſunt, omnipotentia ergo pa tris etiam filij eſt. Non eſt ergo pater potentioꝛ filio.
Aliter pꝛobat filium equalem
[ x
Itemaliomodo
pbat filium equalem patri cõtra mart minũ ita dicẽs Tu dicis ꝙ pĩ genuit fi
liũ minoꝛẽ ſeipſo in quo et pãi derogas
qͥſi filium vnicũ minoꝛẽ genuit. aut nõ
potuit aut non voluit gignere equalem
SIi dicis quia non voluit eum inuidum eſſe dix iſti. Si autem non potuit vbiẽ
omnipotentia dei patris.
Si auteʒ pater non potuit vel

. 3 3 2
nõvoluit gißneneic inuenit
n—.—— ——
——
Dꝛoꝛſus ad hüc articulum res colligit᷑ /vt deus pater equalem ſibi gignere filium aut non po
tuerit aut noluerit · i non potuit/ in/
kic ſoluit ob iectionem
firmus· ſi noluit inuidus inuenitur Bʒ vtrunq; hoc falſus eſt. Matri ergofili us verus equalis ẽ· Wenuit ergo pater ſibi equalem filiuʒ · ⁊ ab vtroq; ꝓcedit vtriq; equalis ſpũſſandus. Bi em̃ foꝛ⸗ mam ſuam. vt ait auguſtinus ↄtra eũ⸗
dem pater in vnico filio/ plenaʒ gigne
re potuit. nec tamen plenam genuit ſ 3 minoꝛem cogimini patrem inuidum di cere. plenum ergo deum/ et equalem
ſibi genuit filium.
Per ſimile oſtendit ꝙ nõ mi⸗
noꝛẽ pater filium genuit
Hoc autez per ſi militudinem humanam ita eſſe demon
ſtrat inquiens/ homo pater ſi potuiſſet equalem filiũ genuiſſet. Quis ergo au
deat dicere. ꝙ hoc omnipotens nõ po
tuit. Addo et iaʒ ſi poſſet homo/ maio
rem melioꝛemq; ſeipſo gignere filium ſed maius vel melius deo quicquã eſſe
non poteſt. Deus ergo cur nõ equaleʒ vt eis filium genuit. cui nec anni neceſ farij fuerunt/ per quos adimplet᷑ equa litas/ nec omnipotẽtia defuit? An foꝛ te noluit. ergo qð abſit inuidit.ſed nõ inuidit/ equalem ergo genuit filiũ Tre damus ergo filium eieſſe equalem.
———
pnionem heretici ponit vt
Beo foꝛte vices
eoipſo pater ẽ maioꝛ filio. quia de nul lo genitus.genuit tamen equalem. Id
qõ cito reſpondebo.immo ideo non eſt
pater maioꝛ filio.qꝛ equalem genuit.
ſanctus cũ
—————
.
Qꝛiginis em̃ queſtio eſt iſta. qͥs de quo ſit. Equalitatis aũt qualis aut quãtus ſit. qð eſt dicere. Ad oꝛigineʒ pertinet queſtio qua q̃ritur. quis de quoſit · ad equalitatẽ vero illa qua querit᷑ qualis aut quant qᷓs ſit. Nec cum dicit fiius a pĩe genitus/ oſtendit᷑ iequalitas ſub ſtantie/ ſed oꝛdo nature· non quo alter pꝛioꝛ eſſet altero.ſʒ quo alter eſt ex al⸗ tero. Mõ ergo ſecundũ hoc ꝙ pateꝛ ge nuit. ⁊ filius genitꝰeſt /vel ſpũſſanctus ab vtroq; ꝓcedit.equalitas vel inequa litas ibi exiſtit. quia non ſecunduʒ hoc alia perſona alij equalts vel ineqᷓlis dã Ecce equalitas trinitatis ⁊ vna eadẽq; ſubſtantia/ quantũ bꝛeuiter potuimus demonſtrata eſt in ſuperiobus qualit᷑ ſcʒ aliqua trium perſonarũ quamlibet aliam nee eternitate nec magnitudine nec potentia excellat.
nerituſ iſpod wop pat ve Ausfile rellon püſ⸗ int inſeparabiles.
Icoꝛitur queſtio trahens oꝛiginẽ t pꝛedictis Victum eſit em̃ ſupꝛa. ꝙ tantus eſt
—
ſolus pĩ.vel ſolus filius.vel ſolus ſpũſ
ſanctus quantũ ſimul illi tres.⁊ ꝙ due veltres ꝑſone ſimul non ſunt maius ali
quid qᷓ; vna perſona ſola/ Ideo querit
auguſtinus in ſexto libꝛo de trinitate qũo hec ſane dici poſſint. cum nec pa⸗ ter ſit ſolus. nec filius/ nec ſpũſſanctus ſed ſemꝑ et inſeparabiliter. et filius cũ patre/ et pater cuʒ filio.et ſpũſſanctus cum vtroq;. Inſeparabiles enim ſunt hee tres perſone.
Reſponſio.
M
„————————
Zug.
ſpondet auguſtinus in eodem. Volum
deñ pĩem dicimus ñ. qꝛ ſeparat a filio vela ſpůſancto.ſed hoc dicentes ſigni⸗

er ⸗
tus
di q ns Aik
he
P 6.
W M KIt iginẽ
meſt
useſt
s ſ
ꝙ due t nitut t ner pꝛ iſencrs fiivsc üſands nim ſint
.Pohm 3. nal afils mesſ
ſicamus. quia illi ſimul cum eo non ſũt
pater.ſolus em̃ pater/ pater eſt. quod nõ dicitur.qꝛ ipſe ſit ſolus.i.ſine filio
vel ſpũſancto. ſed per hoc filius vel ſpi⸗
rituſſanctus a paternitatis cõſoꝛtio ex cludunt᷑. Ita et cum dicitur ſolus filꝰ
filius ẽ.vel ſolus ſpũſſanctus ſpũſſancꝰ
eſt. non diuidit᷑ filius a patre. vel ſpũf ſanctus ab vtroq;.ſed a conſoꝛtio filia lis ꝓpꝛietatis excludunt᷑ pater ⁊ ſpũſ ſanctus ⁊ a ↄſoꝛtio pꝛoceſſibilis ꝓpꝛie ·
tatis pater et filius. Wuz ergo dicitur
tantus eſt ſolus pater/ quanti ſimul illi
tres. Mer hoc ꝙ dicit ſolus non ſeꝑa⸗
tur pater ab alijs.ſʒ hic eſt ſenſus. Po
lus pater. i.pater qͥ ita pater eſt.ꝙꝙ nec
filius nec ſpũſſanctus t antus eſt ⁊c Pi militer intellige cũ dicitur ſolus eſt fili us vel ſolns ẽ ſpũſſanct?. ol ergo pa ter dicitur vt ait auq. in eodem. quia non niſi ipſe ibi pater eſt.et ſolus filius quia non niſi ipſe ibi filius eſt. et ſolus ſpũſſanctus. quia non niſi ipſe ibi ſpiri tuſſanctus eſt.
Atrum poſſit dici ſolus pater eſt deus/ſolusfilius eſt deüs vel ſolus ſpũſſancuseſt deus. vel pater eſt ſolus deus, vel fi⸗ lius eſt ſolus deus· vel ſpirituſ
ſanctus eſt ſolus deus.
ℳ ℳ Moſt hoc querit vtrum ſicut dicit᷑ ſolus pater ẽ pater. vel ſolus filius eſt filius.ita poſſit dici ſolus pater eſt deus.vel ſolus filius eſt deus. ita et de ſpũſancto. aut pater eſt ſolus deus.filius eſt ſolus deꝰ. Ad qð dicimus. quia pater et filius ⁊ ſpũſſan ctus dicitur etiaʒ vnus deus. ⁊ hec tri nitas ſimul ꝓpꝛie dicitur eſſe ſolus de us.ſicut ſolus ſapiens.ſolus potẽs. ſʒ non videtur debere dici a nobis verbis
noſtris vtẽtibus/ niſi vbi ſermo autoꝛi
tatibus occurrit.ſolus pater eſt deus · vł pater eſt ſolus de.ita de filio ⁊ ſpũ ſancto dicimus. Vnde aug· in ſeptiwo libꝛo de trinitate ait. Quoniã oſtendi⸗
O
mus quomodo poſſit dici ſolus pater vel ſolus filius. ↄſideranda eſt illa ſen tentia qua dicitur. Nõeſſe ſolum pĩeʒ deum verum ſolum ſʒ patrem et filinʒ et ſpm̃ſanctum. Ecce habes quia nõ ſo lus pater dicenduseſt eſſe verus deus
XXI-
Item in eodeʒ. Pi quis interrogat pa
ter ſolus vtrumſit deus, quomõ reſpõ debimus non eſſe niſi foꝛte dicamus ita eſſe quidem patrem deuz/ ſed non eum eſſe ſolum deũ. Eſſe autem ſolum deuz dicanus pĩem eſſe et filium ⁊ ſpm̃ſan⸗ cum. Ecce et hic habes. quia pater nõ debet dici ſolus deus.atq; hoe ſolumĩ parte ſubiecti tantum accipere quidaʒ volunt. in parte vero pꝛedicatiſi ſic cõ cedunt /ꝙ pater eſt ſolus deus. Bʒex verbis auguſtini videtur oſtendi qꝛ pꝛo pꝛie ſolus de' dici debeat tota trinitas Et hec trinitas vt ait aud.contra ma· Fiminum inteiligitur cum apoſſolus di cit. Peatus et ſolus potens et ibi.ſoli ſapienti deo.et ibi inuiſibili ſoli ſapien ti deo. Mon em̃ de ſolo patre hec acci pienda ſunt.vt contendebat maxmi⸗ nus et alij heretici/ ſed de trinitate. Siẽ ⁊illud. ſolus habet immoꝛtalita ⸗ tẽ. qꝛ ſcðm red am fideʒ ipſa trinitas ẽ vn ſolus deus · beatus· potẽs.ſapiens inuiſibilis. Vnde auãin eodem. Cum vnus deus ſit trinitas. hec ſit nobis ſo lutio queſtionis/ vt intelligamus ſoluʒ deum ſapientem/ ſolum potentẽ. et pa trem et filium et ſpiritũſanctum/ quiẽ vnus ⁊ ſolus deus.
Muomododicatur trinitas ſo
lus deus cum ipſã ſit cũ ſpiriti bus ⁊ animabus ſanctis-
Beo iteruʒ que ritur/ quomodo ipſam trinitatem dici mus ſolum deum/ cum ſit cum ſpiriti/ bus et animabus ſanctis. Ad quod re ſpõdet auguſtinus in ſexto libꝛo detri⸗ nitate ita diceng. Trinitatem dicimus deum ſolum quamuis ſemper ſit cum ſpiritibus ⁊ animabus ſanctis. ſed ſolũ
Qð non diei⸗ tur ſolus pat᷑ deus eſt.
Dð pater nð
eſt ideʒ ſolus
deus ſʒ trini⸗ tas.

Zuz⸗
3
dicimus · quia nð alind qᷓ; ipſa trinitas deus eſt. Non em̃ illi cum illa deus ſũt
velaliqua alia. ſed ipſa trinitas tantũ
non illi vel alia deus eſi.
vErſide pare ſolo pꝛedicaoi⸗ t
erũtamen vt
git auã et ſi de ſolo patre pᷣdicta dice⸗ cerẽtur.nõ tamen exeluderentur filius vel ſpũſſanctus. quia hij tres vnum ſũt ſicut in apocalipſide filio legitur · ꝙ ha
bet nomen ſcriptum quod nemo ſcit ni
ſiipſe. Mon em̃ inde ſeparatur pater
vel ſpũſſanctus. Et cũ dicitur Nemo
nouit patrem nili filius. non inde ſepa ratur pater ⁊ ſpũſſancdus. quia inſepa rabiles ſunt. aliquando etiam noĩant᷑
pater et filius et tacet᷑ ſpũſſanctus. vt
veritas ad patrem loauens ait. At co
gnoſcant te ⁊ quem miſiſti iheſum xpᷣm
eſſe vnum verum deum Cur ergo inqt aug. tacuit de ſpũſancto. uia conſe⸗ quens eſt vt vbicunq; nominatur vnus
ſicut pater et filius tanta vni pace ad
herẽs intelligatur etiaʒ ipſa pax qᷓ;uis
nõ ↄmemoꝛetur vno ergo iſtoꝛum noĩa to etiam reliqui intelliguntur quod in
pluribus ſcripture locis occurrit
enaminũdifferenti quib⸗
vtimur loquẽtes dedeo
F ta nobiſ diſſerendũ videt᷑
te actrinitate ineffadili vtimur veinð
demonſtrandũ eſt quibus modis de ea aliquid dicat FIllud ergo precipue te neamus quidam eſſe nomina diſtincte
ad ſingulas ꝑſonas pertinent ia. vt ait
ug in nonolibꝛo de trinitate que de
ſingulis tantum dicunt᷑ perſonis. Que dam vero vnitatem eſſentie ſignifican ⸗
de nominum dinerſitate
—-——————
—— U—
tia ſůt due et de ſingnlis ſingillatimet de omnibus comuniter dicuntur. Alia
vero ſunt q̃ tranſlatiue ac ꝑſimilitudi
nem de deo dicuntur. Ande ambꝛoſi in ſecundo libꝛo de trinitate ait · Quo
puꝛius niteat fides tripertita videt de riuanda diſtinctio. Punt enim nomina
quedam que euidenter ꝓpꝛietatem per
ſonamq; deitatis oſtendunt. Et ſunt q
dam que perſpicuaʒ diuine maieſtatis
expꝛimunt veritatem. Alia vero ſunt que tranſlatiue et per ſimilitudineʒ de deo dicunt ur. ꝛopꝛietatis itaq; indi cia ſunt generatio filius/ verbũ/ et hu iuſmodi Anitatis vero eterne ſapiẽtia ðtus/ veritas/ ⁊ huiõi. Bimilitudinis vero fplẽdoꝛ earader ſpeculũ /⁊ huiði
ꝛemiſſis addit quedam eſſe
poꝛaliter deocõ⸗
nolia quetempoꝛaliter de ueniũt ⁊ relatiue dicuntur.
His adijciendũ
eſi quedam etiam nomina eſſe vt au. ait in quinto libꝛo de trini. que ex tꝑe
deo conueniunt et relatiue ad creaturã dicuntur quoꝛum quedam de omnibꝰ dicũtur perſonis. vt dominus creatoꝛꝰ refugium. Quedam autem non de om⸗
nibus/ vt donatus⸗ datus/ miſſus.
He hoc noietrinitas addit
Preteꝛeaẽvnũ nomen quod de nulla perſona ſingilla⸗ tim dicitur ſed de omnibus ſimulio eſt trinitas quod non dicitur ſecundũ ſub⸗ ſtantiam ſed quaſi collectiuum plurali tatem deſignat perſon arum.
Sen gnominibus quetem qꝛaliter deo congruunt ⁊ nõ
relatuue dicuntur-
Bunt etiã q̃daʒ
nomina que eꝝ tempꝑe deo ↄueniũt nee
Ambꝛoſius⸗
Zug.
—,—

i — M In * mbyſ
de
na
tis unt de ndi tbu iti nis ii
e
—
pe
wrä
nib' Zus.
ato ic ponit cõ⸗ om⸗ firmationeʒ.
rrelatiue dicuntur. vt humanatus in/
carnatus.⁊ huiði. Ecce ſex noĩm dif. ferentias sſſignauim qͥbus vtimur lo⸗
quẽtes ð deo/ de qbus ſinglis agendũ ẽ
O8 illangia que adſingulaſg
tinet᷑ perlonòs relatiue ꝓpꝛie dicuntur ea vero que vnitatẽ eſentie ſignificant ad ſe dicun tur⁊de hngulis ⁊ de omnib⸗ comuniter dicnnt᷑ perſonis et
ſingulariter non piuraliter in
ſumma accipiuntur.
Bcienduz eſter go ꝙ illa que pꝛopꝛie ad ſingulas per⸗ ſonas ꝑtinent relatiue ad inuicem dicũ tur/ ſicut pater et filius/et vtriuſ q; do num ſpũſſanctus. Ea vero que vnitatẽ eſſentie ſignificant ad ſe dicunt᷑.⁊ que ad ſe dicuntur/ ſubſtantialiter vtiq; di cuntur/ et de omnibus communiter.et de ſingulis ſigillatim dicumur perſo/ nis.et ſingulariter non pluraliter acci⸗ piũtur in ſumma. vt de bonus/potẽs⸗ magm et huiõi. Que aũt relatiue dicũ tur/ ſubſtantialiter nõ dicuntur. Anð
auguſ. in quinto libꝛo detrinitate ait.
Auidquid ad ſe dicitur pꝛeſtantiſſma
illa et diuina ſublimitas ſubſtãtialiter
dicitur. Quod autem ad aliquid dicit᷑ non ſubſtantialiter dicitur ſed relatiue Tantaq; eſt vis eiuſdeʒ ſubſtãtie in pa tre et filio et ſpũſancto vt qͥdqͥd de ſin gulis ad ſeip ſos dicif᷑ non pluraliter ĩ
fumma ſed ſigulariter accipiatur. Di
cimus enim pater eſt deus. et filius eſt
deus.et ſpũſſanctus eſt deus. qð ſcõᷣm ubſtantiaʒ dictnemo dubitat. Mon tñ
dicimus hanc trinitatem eſſe tres dos ſed vnum deũ. Ita dicit᷑ pater magn filius magnus.⁊ ſpũſſanctus magnus.
non tres magni ſed vnus magnus Ita
etiã omnipotens pater. omnipotens fi lius omnipotens ſpũſſanctus. non tñ
tres omnipotẽtes/ ſ vnus omnipotẽs Quidquid ergo ad ſeip̃m dicitur deus
et de ſingulis perſonis ſimiliter dicitur
H KXI
et ſimul ipſa de trinitate nð pluraliter⸗ ſʒ ſingulariter dicit. Et quoniã non ẽ alind deo eſſe/⁊ aliud magnũ eſſe. ſed hoc idezʒ eſt üli eſſe/ qs eſt magnũ eſſe. Mꝛopterea ſiẽ non dicimus tres eſſen tias ſic nõ dicimus tres magnitudines ß vnam eſſentiã et vnã magnitudinem
S5 deus magnus eſt eamag⸗ nitucne qᷓ deꝰeſt. ſic de boni⸗ tAte ⁊ de omnihus que ſecũdũ ſubſtantiam dicuntur-
Deusenim nõẽ mãgnus ea magnitudine qua nõ eſt qð ipſe eſt. vt quaſi particeps eius ſit alio quin maioꝛ eſſet illa magnitudo qᷓ; de⸗ us. Weo autem non eſt aliquid maius. Ea ergo magnitudine magnus eſtqqua ipſe ẽ. Ideoq; nec tres magnitudines dicimus/ ſed vnaʒ magnitudinem, nec
tres magnos/ ſed vnum magnum. qa
nõ participatione magnitudinis deus magnus eſt ſÿ ſeipſo magnus eſt. quia ipſe eſt ſua magnitudo. Ita et de boni
tate et eternitate et omnipotentia dei
dicendũ eſt ·⁊ de omnibus vmnino que de deo fieri poſſunt ꝓnunciari ſubſtan tialiter quibus ad ſeipſum dicitur non trãflatiue ac per ſimilitudinem.ſ ed p⸗ pꝛie ſi tamẽ de illo pꝛopꝛie aliquid oꝛe
hominis dici poteſt Ecce aperte docuit
ꝙ nomina vnitatem diuine maieſtatis ſignificantia et ad ſe dicuntur de deo i eſt ſine relatione et de omnibus per ſonis communiter.et de ſingulis diui⸗ ſim dicuntur. nec pluraliter ſed ſinga lariter in ſumma accipiuntur.Illa ve · ro nomina que ꝓpꝛie ad ſingulas per/ tinent perſonas relatiue nõ ſubſtantia liter dicuntur. Qð enim ꝓpꝛie ſingula in trinitate ꝑſona dicitur vt ait auguſti nus ineodem. Mullo modo ad ſeipſam ſed ad aliam inuicem vel ad creaturã dicirur. Et ideo relatiue non ſubſtan
tialiter dici manifeſtum eſt.
We hoc noĩe qð ẽ perſona qð
Au
F⸗
————————————————————* —

—— S e
—
ð pater nð eo eſt pi quo
cum ſecundum ſuabſtantiam ingu
dicar. tñ pluraliter non
———
———
jariter in ſummaaccipitur⸗
adijciendum eſt ꝙ cum
omnia nomina que ſecũ 1 dum ſubſtantias de deo cuntur /ſingulariter et non plurali/ ter de omnbus in ſumma dicantur ꝑ⸗ fonis yt ſupꝛa oſtenſum eſt.tamen vnũ nomen ꝑſona quod ſecundum ſubſian/
tiam dicit᷑ de ſingulis ꝑſonis et piura
liter. nõſingwlariter in ſumma accipit᷑ Bicimus em̃ pater eſt perſona. filius eſt ꝑſona. ſpirituſſanctus eſt ꝑſona. et hoc ſecundum ſubſtantiã dicitur Nec tamen dicitur pater et filius ⁊ ſpirituſ ſanckus ſunt vna ꝑſona ſed tres ꝑſone hoc ergo nomen epcipit᷑ a pꝛedicta re
gula nominũ que ſecundum ſubſtantiã
de deo dicuntur· qꝛ cum hoc ad ſe di⸗ catur et ſecundum ſubſtantiam plura/
liter. tamen nõ ſingulariter in ſumma accipitur.
Autoꝛitas ꝙ ꝑerſona adſedi⸗ cat⁊ ſecuñdũ ſubſtantiam
ſona ſecundum ſubſtantiã dicat᷑ aug. oftẽdit in ſeptimo libꝛode trinitate ði⸗ ceng. Mon eſt aliud deo eſſe. aliud per⸗ fonam eſſe/ ſed omnino idem. Item in hac trinit ate cum dicimus perſonaʒ pa tris · non aliud dicimus qᷓ; ſubſtantiam patris. Quocirca vt ſubſtantia patris ipſe pater eſt.non quo pater eſt. ßᷣ quo eſt. Ita et ꝑſona patris. non aliud qᷓ; ipſe pater eſt vld ſe.quippe dicit᷑ perſo na.non ad filium vel ſpiritumſanctum ſicut ad ſe deus dicitur. et magnus et bonus.⁊ iuſtus. ⁊ huiuſmodi. Et quẽ
admodum hoc illi eſt eſſe/ quod deum
eſſe. quod magnum. quod bonum eſſe ita hoc eſt illi eſſe quod perſonaʒ eſſe.
Ecce expꝛeſſe habes ꝙ perſona ſecun
edictis
ſubſtantia ⁊ vnus deus⸗
Quoo autẽ per
Quaneceſſitate diauʒ ſirtres erians ein 8
—
dum ſubſtantiam dicitur· vt cum dici⸗
tur pater ẽ perſona/ hie ſit lenſus. HPa
ter eſt dinina eſſentia. vimiliter cum dicitur filius eſt perſona. ſpůllanctus
eſt perſona.i·eſſentia diuina.
nõ dicant᷑ vna perſon
Joeooꝛitur hec
queſtio difficilis quidem· ſed non inuti
lis. qua queritur cur non dicantur hij
tres vna perſona ſicut vna eſſentia/et
vnus deus. Quã queſtionem auꝗᷓ· dili
feptimo libꝛo de trinitate ita dicens ⸗
cur non hec tria ſimul vnam perſonam dicimus ſicut vnam eſſentiamet vnum deum.ſed dicimus tres ꝑſonas cũ tres deos.aut tres eſſentias noh dicamus
Wolutio.
uia volumus
S —
vel vnum aliquod vocabulum ſeruare
huic ſignificationi qua intelligitur tri nitas ne omnino taceremus interrogã
tiquid tres/ cum tres eſſe fateremur.
Lum ergo querit᷑ quid tres.vt ait au
guſtinus in quinto libꝛo de trinitate. Al
Nagna pꝛoꝛſus inopia humanum la boꝛat eloquium dictuʒ. eſt tamen tres perſone non vt illud diceret. ſed neta ceretur omnino. non em̃ rei ineffabilis eminentia/ hoc vocabulo explicari va let. Ecce oſtendit qua neceſſit ate dica
tur pluraliter perſone videlicet vt hoc vno nomine querentibus de tribus re⸗
ſponderemus.
— Ee grecis tres ypoſtaſes vel ſubſtãtie.
Qua neceſſita
1 3 X

et Zu.
8
uare
ri⸗
rogů mr. uqu“ . Zu owh
en ires edneta fabilis i
ie dich
et v boe ibusr
itmes ccs
ta
te non ſolum latinus ſermo. fed etiam grecus eadem pene ſuper hac re labo ⸗ rans nominum penuria coartatur. Vñ auguſtinus quid a grecis vel latinis ne ceſſitate de ineffabili trinitate dictũ ſit aperiens.in ſeptimo libꝛo de trinitate git. Loquendi cauſa de ineffabilibus vt fari aliquo modo poſſemus/ dictum eſt a grecis. Vna eſſentia tres ſubſtan tie.i.vna vſia tres ypoſtaſes. liter em̃ greci accipiunt ſubſtantiam qᷓ; lati ni. A latinis aũt dictum eſt vna eſſen/ tia.vel ſi ubſtzntia tres perſone.qꝛ non aliter in ſermðne noſtro.i.latino eſſen tie quã ſubſtantia ſolet intelligi. Et vt intelligatur ſalteʒ in enigmate placuit ita dici. At cuʒ quereret᷑ quid tria ſint aliquid diceret᷑ que tria eſſe fides vera Pnunciat.cum et patreʒ non dicit eſſe filiumet ſpiritumſanctum.ſ.donũ dei nec patrem dicit eſſe nec filium. Cũ er go queritur quid ttia vel quid tres. cõ ferinus nos ad inueniendum aliquod nomen quo cõplectamur hec tria.neq; occurrit animo qꝛ ſuper eminẽtia diui nit atis vſitati eloquij facltatẽ excedit
Qð deus verius cogitat᷑ qᷓʒ di catur verius eſt q; cogitãtur
Werius enimco
gitatur deus qᷓ; dicitur.⁊ verius eſt qᷓ; cogitatur. Pater ergo ⁊ filius et ſpũſ ſanctus/ quomodo tres ſunt.quid tres ſint queramus.quid commune habeãt Mon em̃ poſſunt dici tres patres. quia tantum pater ibipater eſt.nec tres ſilij cum nec pater ibi ſit filius. nec ſpirituſ ſanctus. nec tres ſpirituſſancti.qꝛ ſpũſ ſanctus ꝓpꝛia ſignificatione qua et do⸗ num dei dicif᷑. nec pater eſt nec filius. Quid ergo tres? Bitres perſone eſſe dicuntur cõmune eſt eis id quod perſo na eſt Certe em̃ quia pater eſt perſona
et filius eſt perſona. et ſpirituſſanctus
eſt perſona.ideo tres perſone dicũtur
Pꝛopterea ergo dicimus tres perſo nas · quia commune eſt eis id qð perſo
U XXIII
na eſt Ex pꝛedictis aperte intellig po teſt/ qua neceſſitate dictum ſit a latinis tres perſone/ cum perſona ſecundũ ſub ſtantiam dicatur. Andetribus cõmu/ ne eſt id quod ꝑſona eſt.
Quare non dicimustres deos ee piem ⁊ Hlium ⁊ ſpũmſan⸗ cum/ vt dicimꝰ tres perſonas cũ id quod deus eſt ſit eis com mune qꝛ pater eſt deus/⁊ fili us ẽ deus ⁊ ſpũſſancꝰ ẽ deus.
Bed querit hic.
cum dicamus patrem et filium et ſpiri
tumſancũ eſſe tres perſonas.quia cõ⸗
mune eſt eis. quod ꝑſona eſt.i.quia pa ter eſt perſona.et filius eſt perſona.et ſpũſſanctus eſt perſona.cur non dica/ mus ſimiliter tres deos. cũ et pater ſit
deus. et filius ſit deus.et ſpirituſſancꝰ
ſit deus.quia ſcʒ illud ſcriptura cõtra dicit. hoc autem et ſi non dicit. non ta
men contradicit. Ande auguſtinus hõc Zus.
mouens queſtioneʒ atq; diffiniens in li bꝛo ſeptimo ð trinitate ita ait. Si iðᷣo dicimus patrem et filium et ſpiritum/ ſanctum eſſe tres ꝑſonas. quia cõmune eſt eis id quod ꝑſona eſt. cur non etiaʒ tres deos dicimus. Certe vt pꝛedictuʒ eſt. quia pater eſt perſona.et filius ꝑ⸗ ſona et ſpirituſſãctus ꝑſona.ideo tres perſone dicunt᷑. Quia ergo pater ẽ de uset filius deus.et ſpirituſſanctus de us cur non dicant᷑ tres dij. Ecce ꝓpo⸗ ſuit hanc queſtionem. Attende quid re ſpondeat ſubdens. An ideo non dicun tur tres dij. qꝛ ſcriptura nõ dicit tres deos? Ded nec tres perſonas alicubi ſcripture tex tus cõmemoꝛat. In non ideo licuit loquendi et diſputandi ne ⸗ ceſſitate tres perſonas dicere.nõ quia ſcriptura dicit · ſed quia ſcriptura non contradicit. Si autem diceremus tres deos.contradiceret ſcriptura dicens. Audi iſrahel. Weus tuns/ deus vnus ẽ.Ecce abſolutio queſtionis · quare po tius dicamus tres ꝑſonas/ qᷓ; tres ðoð

——————
Zi. EUe
quia llud ſcʒ non otradicit ſcriptura·
Alia queſtiocur non dicami tres eſſentias vt tres ꝑerionas
———
ũſcriptural icnõ cõtradicat
—
emergit queſtio. quam aug conſequẽ! ter adneckit dicens. Kur inquit ⁊ tres
eſſentias non licet dicere./ quod ſimi liter ſcriptura ſicut nõ dieit/ ita non cõ tradicit. Ac ſi dicis ꝙ ꝓpter vnitatem trinitatis non dtcuntur tres eſſentie/ ſʒ vna eſſentia.quero cur non ꝓpter ean⸗ dem vnitatem trinitatis dicantur vna
ꝑſona et non tres perſone. At em̃ eſt i
ſis cõmune nomen eſſentie.iea vt ſingu
lus quiſq; dicat ur eſſentia.ſic illis cõ
mune eſt perſone vocabuluʒ Auid igi tur reſtat? vt fateamur loquendi neceſ ſitate a grecis et latinis parta hec vo/
cabula aduerſus inſidias vłerroꝛes he
reticoꝛum. Cunq; conaretur humanaĩ
opia loquendo ꝓferre ad hominum ſen
ſus quod in ſecretario mẽtis de deo te net ſiue per piam fidem.ſiue per qua/
lemcunq; intelligentiam timuit dicere tres eſſentias. ne intelligeretur in illa ſũma equalitate vlla diuerſitas. Rur um non poterat dicere non eſſe triaqᷓ
dam. Nuia quod dixit ſabellius in he⸗ reſim lapſus eſt Queſiuit ergo qͥd tria diceret. et dixit.tres ꝑſonas ſiue treſ ſubſtantias ſecundũ grecos.
Sicut nos dicimustres perſo
nãs · ita grecitres ſubſtantias eht ſtaſes aliter ꝗc
Quooenim de
perſonis ſecundum noſtraʒ. hoc de ſub ſtancijs ſecundum ↄſuetudinem gteco rum opoꝛtet intelligi. Sic em illi dicũt tres ſubſtantias vnam eſſentiam id eſt tres ypoſtaſes vnam vſiam. Quemad/
modum nos dicimus tres ꝑſonas yna
ſtndioet idemptitas⸗
Jam ſufficiẽter
—————-———
—
—— k —
eſſentiam vel ſubſtantiam. Quamquã
et illiſi vellent ſicut dicunt tres ſi ubſtan tias.tres ypoſtaſes poſſẽt dicere/tres perſonas.tria pꝛoſopa Illud aũt ma
juerunt dicere quia foꝛtaſſe ſ ecundũ lin gue ſue ↄſuetudinem aptius dicitur
Oð in trinitate non eſt diuer/
itas/ nec ſingularitas vel ſoli
tudo. ſed vnitas ⁊ trinitas ⁊ di
—————
vtputo oſtenſum eſt. qua neceſſitate di camus tres perſonas et quare nõ ſimi liter tres deos vel eſſentias. quia ſcʒ in altero obuiat ſcriptura. in altero diuer ſitatis intelligẽtia.quia ibi nulla peni⸗ tus eſt diuerſitas. ſiẽ nec ſingularitas vel ſolitudo/ ſed vnitas ⁊ trinitas. Añ
auguſtinus in libꝛo ſeptimo de trinita. git Humana inopia querens quid di⸗
ceret tria. dixit tres perſonas vel ſub/ ſtantias/ quibus nominibus non diuer ſit atem voluit intelligi.ſed ſingulari ⸗ tatem noluit.vt non ſolum ibi vnitas ĩ telligatur/ ex eo quo dicit᷑ vna eſſentia ſed trinitas ex eo ꝙ dicuntur tres per ſone. Nilarius quoq; in libꝛo ſeptimo de trinitate ait. Wominus dicit. Qui
me videt/ videt et patrem. Lũ hoc di ⸗
citur excluditur ſingularitas atq; vni⸗ ci.i.ſolitarij intelligentia. Naʒ nec ſo htarium ſermo ſignificat et indifferen
tem tamen naturam ꝓfeſſio docet Vi
ſus eſt em̃ in filio pater per nature vni
tam ſimilitudinem. Vnum ſunt em̃ na⸗
tus et generans. vnum ſunt neqʒ vnus Mon itaq; ſolitarius filius eſt/ necſin/ gularis nec diſpar. Item in eodeʒ. Bi
cut in patre et filio credere duos deos
impium eſt.ita patrem et filium ſingu/ larem deum pᷣdicare ſacrilegiũ eſt. Ni
chil alienum. nichil ſeparabile eſt. We hoc etiam aug. in libꝛo queſtionum ve
reris ic noue legis ait Anus eſt deus ſed nonſingularis. Item ambꝛoſius in
O M.
E
eylrius.
chil in his nouum. nichil diuerſum. ni
Ambzoſis
dir

tate di n ſimi aſcʒin diber peni⸗ ritas U nitg. id di Lſub' diver Writ ii eſſentia tres per ſeptimo it. Qui ũhoe di⸗ uchwi⸗ Aavecſo indiſern docet A nature vi un eñ na tnec vl ci ucſn ncodõ · V doos deo ſunſing güecſt N verſom. n ile e·
Zu
C*
Erlui
ſtionum V zu
w eſi doh
mbi
In
diuerſe dicun tur aliqñ ꝑſo⸗ ne..diſtincke
1
libꝛo de trinitate ait. Quod vnius eſt
ſubſtantie ſeparari non poteſt/et ſinð ſit ſingularitatis ſʒ vnitatis. deus vnus cum dicitur nequaquam deitatis trini tatem excludit. Ei ideo non qð ſingu/ laritatis/ ſed qð vnitatis eſt pꝛedicat᷑ Ecce ex pꝛedictis oſtenditur. qꝛ nec ſin gularis/ nec diuerſus/ nec vnicus/ vel ſolitarius ↄfitenqns eſt deus.quia ſin gularitas vel ſolitudo perſonarum plu ralitatem excludit.et diuerſitas vnita tem eſſentie tollit. diuerſitas inducit ſe parationem diuinitatis. Singularitas adimit diſtinctionem trinitatis. Ideo ambꝛoſius in pꝛimo libꝛo de trinitate ait. Mõ eſt diuerſa nec ſingularis equa litas. Mec inꝝ ta ſabelianos patrem/ filiumq; confundens. Mec iuxta arria nos patrem filiumq; ſecerens. Mater enim et filius diſtinctionem habent. ſe parationem vero non habent. Item in eodem. Mater et filius diuinitate vnñ ſunt. nec eſt ibi ſubſtantie differentia. nec vlla diuerſitas. Alioquin quomo/ do vnum deuz dicimus. diuerſitas em̃ plures facit CLonſiat ergo ex pꝛedictis quia in trinitate nulla eſt diuerſitas /ſi tamen aliquando in ſcriptura inuenit᷑ dictuʒ tres diuerſe perſone et huiuſmo di diuerſas dicit diſtinctas.
Quod nõ debet dici deus mul tiplex-
Et ſicutĩtrinita
te non eſt diuerſitas.ita nec multiplici
tas.et ideo non eſt dicendus deus mul
tiplex/ ſedtrinus et ſimplex. Anð̃ am hꝛoſius in pꝛimo libꝛo de trinitate ait. Eiſt in patre ⁊filio non diſcrepans. ſed vna diuinitas. nec confuſum qð vnum eſt. nec multiplex eſſe põt quod indiffe rẽs eſt. QMultiplex itaq; deus nõ eſt.
Muidſignificetur his nomini bus vn duo vel Snetres trta
trinꝰ vltrinitas plures vel plu
rslitas diſtinctio vel diſtinde
OI XXIIIIe cũhis vtimnr dedeoloquẽtes
Ic diligen
ter inquiri opoꝛtet /cũ in W trinitate nõ ſit diuerſitas vel ſingularitas.nec mul tiplicitas verſolitudo. quid ſigniſicet᷑ his nominibus.ſ.vnus vel vna dno vł due.tres vel tria. trinus vel trinitas. plures vel pluralitas. diſtincte vel di ⸗ ſtinctio.cum dicitur vnus deus due per ſone. vel tres perſone. plures perſone diſtincte ſunt perſone. vel cum dicit᷑ di ſtinctio perſonarum.pluralitas perſo⸗ narumtrinitas perſonaꝛum et puuſ⸗ modi Videmur em̃ hoc dicentes nume roꝛum quantit ates et rerum multitudi nem vel multiplicitatem in deo ponere Quid ergo iſta ibi ſignificent. ipſo de
quo loq̃mur apiente inſinuare curen.
Nhagis illa dicunt᷑ adexclugẽ dum ea que non ſunt in deo qᷓʒ oo ponendum aliqua-
Bi diligẽter pꝛe miſſis autoꝛitatum verbis intendimus vt dickoꝛum intelligentiam capiamus. magis videtur hoꝛum verboꝛum vſus introductus ratõne remouendi atq; ex cludendi a ſimplicitate deitatis que ibi non ſunt/ qᷓ; ponendi aliqus.
Quid per vnnm ſignificetur cum dieitur vnus deus.
Lumenim dicit᷑ vnus deus. multitudo deoꝛum excludi tur.nec numeri quaũtitas indiuinitate ponitur tanquã diceretur deus eſt. nec multi ſunt.vel plures dij. Ande amb. in libꝛo de trinitate ait. Cum vnum di cimus deũ.vnitas exclu dit numerum deoꝛum. Mec quantitatẽ in deo ponit qꝛ nec numerus/ nec quãtitas ibieſt.
DI. Xnn.
Zimb.

Pylarius-
1a£ oſenſu dicitur vnus eſt pa
ter /vel vnus eſttilius.
Bimiliter cuʒ di
citur vnus eſt pater/ vel vnus eſt filius
et huiuſmodi. ratio dicti hec eſt/ ꝙ nð
ſunt multi patres vel multi filij. ita et deſimilibus.
tem cum dici
tem atq; ſolitudinem excludimus nec diuerſitatem. nec multiplicitatem ibi ponimus quaſi diceretur.· vine ſolitu⸗ dine ac ſingularitate ꝑſonas ↄfitemur. Ange hylarius in quarto libꝛo detri⸗ nitge ſic ait · Vixit dens· Faciamꝰ ho minem ad imaginem et ſimilitudinem
noſtram. Quero nunc an ſolum deuʒ ſi
vi locutum exiſtimes. An hunc ſermo/ nem eius intelligas/ ad alterum extitiſ ſe. Si ſoluʒ fuiſſe dicis/ ipſius voce ar gueris dicentis. Faciamus et noſtram
Puſtulit em̃ ſingularitatis ac ſolitudi?
nis intelligentiam ꝓfeſſio cõſoꝛcij. qa
aliquod conſoꝛtium eſſe non poteſt ipi ſolitario.neq; ſolitudo ſolitarij recipit
faciamus. nec alieno a ſe diceret noſtrã Attende lectoꝛ his verbis et vide · qa nomine cõſoꝛcij pluralitatem ſignifica nit. Wꝛofeſſio ergo conſoꝛtij eſt pꝛo ieſſio pluralitatis quam ꝓfeſſus eſt di · cens. Faciamus et noſtram.pluraliter em̃ vtrumq; dicitur. Sed hac ꝓfeſſio · ne pluralitatis non diuerſitatem vel multitudinem poſuit. ſed ſolitudinem et ſingularitateʒ negauit. Bic ergo cũ dicamus plures perſonas vel pluralita tem perſonarum ſingnlaritatis/ et ſoli tudinis intelligentiã excludimus.
Quid per ternarium ſignifice tur cũ dicitur tres ꝑſone·
Ex qua intelligentia dicantur pern plures⸗
mus plures eſſe perſonas. ſingularita 3
ſunt-
O XRKlIII⸗
————
Ita etiam cum
dicimus tres perſonas nomine terna⸗
ri/ non quantitatem numeri in deo po nimus. vel aliquam diuerſitatem · ſed ĩ
telligentiam non ad alium niſi ad pĩeʒ et filium/ et ſpiritumſanctum dirigen⸗ dam ſignificamus. vt ſit huius dicti in⸗ telligentia.tres perſone ſunt · vel tres ſunt· pater et filius et ſpirituſſanctus. id eſt nec tm̃ pater nec tantum filius.
Mec tantum pater et filius in deitate ſunt. ſed etiam ſpirituſſanctus/ et non
alius ab his. Pimiliter non tantum eſt ibi hec perſona/ vel illa/ vel hec ⁊ illa ſed hec et illa et illa ⁊ nõ alia. Et hoc ſoꝛe ita intelligendum. auguſtinus ſa⸗ tis oſtendit/ vbi dicit/ ꝙ illo nomine nð diuerſitatem intelligi voluit. ſed ſingu ⸗ larit atem noluit.
Quio per duõ cuʒ dicitur due
Bimiliter cuʒdi
citur duo ſunt pater et filius.non dua⸗
litatis quantitatem ibi ponimus.ß hoc ſignificamus/ ꝙ non eſt pater tantum. nec tantum filius.ſed et filius pater.et hic non eſt ille.ita et de alijs huiuſmo/
di. Ita etiam cum dicimus pater et fi⸗ lius/ ſunt due ꝑſone. hoc ſignificamus ꝙ non tantum pater eſt perſona. nec tã tum filius eſt perſona. ſed pater eſt per
ſona et filius eſt ꝑſona.⁊ hec nõ eſt illa
Er quo ſenſu dicitur in perſo
—
is diſtinctio vel perſone di PWne
tinde⸗
Cumautem dici
mus diſtince ſunt perſone/ vel diſtin · ctio eſt in perſonis.ↄfuſionem atq; per⸗ mixtionem excludimus.et hanc nõ eſ⸗ ſe illam ſignificamus. Cunq; addimus diſtincte ſũt perſone ꝓpꝛietatibus ſine

n
na opo ſedi pieʒ gen⸗ iin⸗ tes dus. ius. itate etnon umeſi tilla/ th voſu Zä⸗ inenõ
ing⸗
due duo
pdi n da .bhoe tantum.
pater·et
viuſmo aeßi niicam ona. necli otereſtpa cnöeſtilh
rſone M
olcl vel diſtin · m ucpen⸗ pannt
bu
Emb.
1I 1
diſferentes/ pꝛopꝛietatibus aliam eſſe hanc ꝑſonam et aliam illam ſuis ꝓppꝛie
tatibus ſignificamus. Et cum dicimus
aliam et aliam/ non diuerſitatem vela lienationem ibi ponimus/ ſed ↄfuſionẽ
ſabellianam excludimus.
Quomõ ibi acciꝑiat᷑ diſcretio
Ita etiam dicũ
tur diſcrete perſone vel cum dicitur di ſcretio in perſonis eſſe/ eandem intelli gent iam facimus. Eodem enim modo ibi accipitur diſtinctio/ quo diſcretio. Et congrue dicitur ibi eſſe diſcretio yl diſtinctio non diuerſitas vel diuiſio vel ſeparatõ. Vnde ambꝛoſius in pꝛimoli bꝛo detrinitate. Mon eſt ipſe pater qui filius/ ſed inter patremet filiuʒ ex pꝛeſ ſa diſtinctio eſt.
Quomõ trinitas ibi accipiat
Lum vero dicit᷑
trinitas id ſignificari videtur quod ſig nificatur cum dicitur tres perſone/ vt ſicut non poteſt dici pater tres eſt per · ſone.vel filius eſt tres perſone.ita non debeat dici pater eſt trinitas vel filius eſt trinitas.
Quod videtur contrariuʒ pꝛe dictis-
Hic non eſt pꝛet
mittendum/ ꝙ cum ſupꝛa dickum ſit de
um nec ſingularem/ nec multiplicem eſ
ſe ↄfitendum.ioq; ſanctoꝛum autoꝛita tibus ſit ↄfirmatum in contrariuz vide tur lentire iſidoꝛus dicens. Viſtinguẽ⸗ dum eſt inter trinitatem et vnitatem.
Eſt enim vnitas ſimplex et ſingularis. trinitas vero muitiplex et numerabi⸗
lis. quia eſt trinital triuʒ vnitas. Ecce vnitatem dicit eſſe ſingularem et trini ·
tatem multiplicem et numerabilem. ſᷓ
adhoc dicimus quia ſingularem acce/
pit /ſicut et alij accipiunt vnum. multi
plicem vero ⁊ numerabilem ſicut al di cunt trmum.
Quidſignificetur cuʒ dicitur
pluraliter tres perſone vf due perſone.
ꝛeterea
Aiderandum eſt cũ hoc
nomen perſona vt pꝛedi
ctum eſt ſecũdum ſubſtã tiam dicatur que ſit intelligencia dicki cuʒ pluraliter ꝓfertur tres perſone/ vl due perſone. Et cum dicitur alia eſtꝑ/ ſona patris.alia eſt perſona filij. alia ẽ perſona ſpirituſſandi. Si em̃ in his lo cutionibus perſone vocabuluʒ eſſentie intelligentiam facit/ plures eſſentias ↄ fiteri videmur et ita plures deos. Pi vero eſſentie ſignificationem ibi non te net · alia eſt huius nominis ratio cuʒ di
citur pater eſt perſona. vel filius eſiꝑ
ſona et alia cum dicitur. pater et fili/ us et ſpirituſſanctus ſunt tres perſone
et cum dicitur alia eſt perſona patris/
alia filij ⁊ huiuſmodi.
Quodyidetur ſecunquʒ eſſen tiam dici. alia eſt perſonã pꝛis dia filij ſiue tres perſone vt
cum dicitur patef eſt perſona filius eſt perſona.
Perſona enim
vt ſupꝛa ait augᷓ· ad ſe dicitur ·et iqem
eſt deo eſſe perſonam quod eſſe. ſicuti idem eſſe quod deum eſſe. Vnde ma/ nifeſte colligitur · ꝙ eſſentiam diuinaʒ pꝛedicamus dicentes. ſſpater eſt perſo
na. filius eſt perſona.ſpirituſſunctus ẽ
perſona.i. eſſentia et omnino vnum et idem ſignificatur nomine perſone.i.di
uina eſſentia. cum dicitur pater eſt per ſona. et filius eſt perſona/ quod ſignifi catur nomine dei cuʒ dicitur. pater eſt
M: XXKV
Zug 5

—
* —— .
S———————
——————— 2 S———————
B
Oð noie pſo⸗ neidſigniſica tur. cuʒ dicit
ter ẽ plonã
——
ꝙignificatur noie dei cũ di
deus. filius ẽ deus Ita etiam idem ſig
nificatur cum dicitur deus eſt deus.
et deus eſt perſona. Atroq; em̃ nomie cſentia diuina intelligitur · quia vtrũ⸗ q;ſecundum ſubſtantiam dicitur. Cuʒ yero dicitur pater et filius et ſpirituſſũ ctus ſunt tres perſone. quid nomine ꝑ⸗ ſone ſignificamus. En eſſentiam? hoc em̃ videtur.ſi ſupꝛa poſita verba augu
ſitni diligenter ſcrutemur. Vupꝛa em̃
dixit ꝙ ideo tres perſonas dicimus qꝛ id quod perſona eſt cõmune eſt tribus Et idem. quia pater eſt perſona. et fi⸗ ſius eſi perſonaet ſpirituſſandus eſiꝑ ſona. ideo tres perſone dicuntur Ai/ detur ergo eandem tenere ſignificatio nem hoc nomen perſona cum tres per ſone dicunt᷑ quam habet enz dicilur pa ter eſt perſona.filius eſt perſona· ſpiri⸗ tuſſandus eſt perſona. quia vt oſtendit auguſtinus hoc dicitur. i.tres perſone
ꝓpter illud.quia id quod ꝑlona eſt e5
mune eſt eis id ergo ꝙ communeẽ eis i. pꝛtriet filio et ſpirituiſancto videt᷑ ſignificari nomine per ſone/ cuʒ dicitur perne
Aliter etiaʒ videtur poſſe oſtẽ
di ꝙ ſecunpũ eſſentiam dicat· etiã cum pluraliter ꝓfertur?
liter etiam vi
detur poſſe oſtendi.ꝙ ibi nomine ꝑſo/ ne ſignificetur eſſentia cum dicit᷑ tres perſone. Vt em̃ ſupꝛa dixit auguſtinꝰ ea neceſſitate dicimus tres pſonas vt reſponderemus querẽtibus. quid tres vel quidtria. Cum ergo querit᷑ quid tres/ vel quid tria. cõuenienter reſpõ detur.cum dicitur tres perſone. Zt cũ queritur. quid tres vl quid tria. Mer quid de eſſentia queritur. Non enim ĩ uenitur quid illi tres ſint/ niſi eſſentia. Si ergo queſtioni recte reſpondemus opoꝛtet vt reſpondendo eſſentiam ſig nificemus.alioquin nõ oſtendimus qͥd tres ſint. Si vero reſpondentes eſſen/ tiam ſignificamus per ipſam eſſentiaʒ
detur ꝙ nomine perſone ſignific
perſone nomine intelligimus cum dici⸗ tur tres perſene.
Opinio quoꝛundã qui ꝑutant cſſentiam ſignificaringie ꝑlo⸗
—*
ne cũ dicimustres perſonãs⸗
——
etur eſ ſentia. cum dicitur tres ꝑſone. Mꝛop terea qꝛ auguſtinꝰ. dicit ideo dici tres perſenas. quia commune eſt eis id qð eſt pſona. vt ſit talis intelligẽtia pater et filuus et ſpirituſſanctus ſunt tres ꝑ⸗ ſone.i.ſunt tres id habentes commu⸗ ne quod eſt perſona.i.tres ſunt quoꝛũ quiſq; eſt perſona· i.eſſentia. Pʒ quo modo iuꝝ ta hanc intelligentiam dice/ retur alia eſt perſona patris · alia filij. Ex hoc etiam volnnt intelligere ſcʒ a⸗ lius ẽ pater et alius eſl filius.id tamẽ cõmune habentes quod eſt perſona- et hoc ↄfirmant autoꝛitate auguſiini qͥ in ſeptimo libꝛo detrinitate ait· Tres perſonas eiuſdem eſſentiẽ · vel tregper ſonas vnam eſſentiam dicimus. Tres aũt perſonas ex eadem eſſentia non di cimus quaſi aliud ibi ſit quod eſſentia eſt. aliud qð perſona eſt. Nac autoꝛita
zug.
te et pꝛemiſſis conantur aſſerere in pꝛe
dicis locutionibus nomen pꝑſone eſſen tiam ſignificare. Ped quid reſponde bunt ad id quod ipſe auguſtinus in li. de ſide ad petrum dicit.I ꝙ alius eſt pater in perſona/ ſiue perſonaliter ali us ꝑſonaliter filius.alius perſonaliter ſpirituſſandtus? Quomodo em̃ alius ꝑ ſonaliter pater. alius ꝑſonaliter filius. alius perfonaliter ſpũſſanctus ſi in eſſe pꝑſonam omnino ↄueniunt.i.ſiperſona eſſentie tm̃ intelligentiam faeit. Ideo nobis videtur aliter hoc poſſe dici cõ⸗ gruentius.iuxta catholicoꝛum doctoꝝ autoꝛitates.
Qs hoc nomen perſonatripli citer in trinitate gccipitur/ et
ẽhec vtilis etcatholica docri

dre p cittes id puer res pi omm tq Pz0po dice/ ſcʒa tamẽ net ni q in Tres esper 8. Lres ia non di eſſentis cautoꝛits rere in pꝛe Wone eſſen rchoe Wgili⸗ s ſonalict. ai peroulun doc litsp nlterfli. t ipeu nfuci o pſt dici cõ nun docnt
Lug.
Eylariuo.
Muid ſignifi/
cet᷑ cũ dicitur tres perſone tres ſubſiſten tie vel tres en tes nõtres ef ſentie.
1
nade perſonaet perſonis
Bciendum ẽigi tur/ꝙ boc nomen perſona multipliceʒ intelligentiam facit/ non vnam tantũ. Et vt hylarius ait in libꝛo de trinita, te Intelligentia dictoꝛum ex cauſis eſt aſſumenda dicendi.quia non f ermont res/ ſed rei eſt ſermo ſubiectus. Viſcer nentes ergo dicendi cauſas huius no/ minis ſcʒ ꝑſona ſignificationem diſtin guimus. dicentes ꝙ hoc nomen.ſ. per ſona ꝓpꝛie ſecundum ſubſtantiam dici
tur et eſſentiam ſignificat.ſicut ſupꝛa
oſtendit aug cum dicitur. Deus eſt ꝑ⸗ ſona. pater eſt perſona. Quadam tamẽ neceſſitate vt ſupꝛa dixit augꝰ/ tranſla latum eſt hoc nomen vt pluraliter dice retur tres perſone. cuʒ quereref᷑/quid tres · vel quid tria. vbi non ſignificat eſ
ſentiam.i.naturam diuinam que com“ munis eſt tribus ꝑſonis.ſ. ſubſiſtẽtias
vel ypoſtaſes ſecundum grecos. Pre · ci quippe vt ſupꝛa dixit auguſtinus.a liter accipiunt ſubſtan tiam.i.ypoſta/ ſim aliter nos. Nos em̃ ſubſtantiam di
cimus eſſentiam ſiue naturam. Merſo
nas auteʒ dicimus.ſicut illi dicunt ſub ſtantias.i.ypoſtaſes. Pi ergo nos ita accipimus ꝑſonas. vt illi accipiunt ſub ſtantias vel ypoſtaſes at illi aliter ac⸗ cipiunt ypoſtaſes /qᷓ; nos ſubſtantiam aliter ergo nos accipimus perſonas qᷓ;
ſubſtantiam. Lum ergo dicimus tres pſonas nõ ibi perſone nomine eſſentiaʒ
ſignificamus Quid ergo dicimus? Di cimus qꝛ tres perſone ſunt.i.tres ſub ſiſtentie.ſcʒ tres entes.pꝛo quo greci⸗ dicunt tres ypoſtaſes.
Oſtendit verba augꝰ· conueni
e huic ſententie.
Et hic ſenſus ad iuuatur ex verbis auguſtini pꝛemiſſis ſi interius intelligantur. Quia em̃ pa/
ter eſt perſona. ieſſentia.⁊ filius eſt ꝑ
DI
ſona/ et ſpirituſſandus pſona. Ideo
dicunturtres perſone.i.tres ſubſiſte⸗ tie.i.tres entes non enim poſſunt dici tres ſubliſtẽtie vel entes. niſ ſingulus coꝝ eſſet perſona.i.eſſentia. Qnig er⸗ So eis comune eſt id qð eſt perſona.i. eſſentia. Ideo recte dicuntur tres per ſone.i.ſubſiſtentie vel ſi ubſiſtentes Vt ſcut eſſentia que eis eſt communis/ ve re ac ꝓpꝛie eſt it a illi tres vere ac pꝛo⸗ pꝛie ſubſiſtentie vel entes intelligantur Ideoq; auguſtinus caufas dictoꝛuʒ di
ſcernens. dicit tres perſonas eſſe vnaʒ
eſſentiam. vel eiuſdem eſſentie. non ex eadeʒ eſſentia.ne aliud intelligatur ibi eſſe perſona.aliud eſſentia. Tres enim perſone.i.ſubſiſtẽtie. vna ſunt eſſentia et vnius eſſentie. Mon autem vna ſunt perſona. vel vnius perſone, licet perſo na ſecundum ſubſtantiaʒ dicatur aliqñ
Mam ſi hoc diceretur confuſio fieret in perſonis.
Pbiectioni illoꝛum hicreſ põ⸗ det qua nitunt᷑ 2obare perſo nas ſecunduʒ eiſentiam accipi
Zl
quia reſpondemus querenti
bus ꝙ tres/ vel ꝙ tria⸗
So hoc autem
quod illi dicunt. cum queritur qͥd tres vel qud tria/ de eſſentia queritur. 4 non innenitur quid illi tres ſint niſi eſſe
tiaper hoc volentes nos inducere vt nomine perſone eſſentiam intelligamꝰ
cum reſpondemus tres perſonas ita di
cemus/ indubitabiliter verum eſt. qa non inuenitur vnum aliquid quod ili tres ſint niſi eſſentia. Vnum enim ſunt illi tres.i.eſſentia diuina. Vnde veri/ tas ait · Egoet pater vnum ſumus Ve runtamen cum queritur quid tres vel quid tria.non de eſſentia queritur.nec ibi quid ad eſſent iam refertur. Bed cũ fides catholica tres eſſe ꝓfiteretur ſicut iobãnes in epiſtola canonica ait · Tres ſunt qui teſtimonium perhibent in ce⸗ lo. querebatur quid illi tres eſſent.i.
6.

Nuid tresrel ſona/ et dictum eſt tres ꝑſone. Mon au
an eſſent tres res. et que eſſẽt tres res
et quo nomine ille tres res ſignificarẽ
tur·et ideo loquendi neceſſitate inuen⸗
———
etad vna Ies tem te moueat ꝙ dirin tres res· 5
dicitur. Zus⸗
—
vtrum ſecundum eandem rationem et
„
enim hoc dicentes diuerſarum rerũ nu
menꝝ ponimus in trinitate. ſed ita tre
res dicimus. vt eaſdem eſſe vnam quã
dam ſummam rem cõfiteamur. ñ au
—
ſiiana ſic ait. Res quibus fruendum eſt
—————
guſtinus in pꝛimo libꝛo de doctrina cri
nos beatos faciunt. Kes ergo qͥbus fru endum eſt ſunt pater et filius⁊ ſpirituſ ſandus. Eademq; trinitas vna quedã
ſumma res eſt/ communiſq; fruentibꝰ
ea.· ſi tamen res et non rerum omnium cauſa ſit. Non enim facile poteſt inue
nirinomen quod tante excellentie con neniat niſi qð melius dicitur trinitas
pec vnus deus. Sicut ergo tres res di
cuntur/ ⁊ hee ſunt vna res/itatres ſub ſiſtentie dicuntur /⁊ hee ſunt vna eſſen
tia. Ecce oſtenſum eſt que ſit intelligẽ
tia huius nominis perſona/ cum dici⸗ mus tres perſonas
Ex quo ſenſudicqtur ali ponã patris aliafili tuſſancti
cauſam dicatur alia eſt perſona pãis. alia filij · alia ſpirituſſanci. quod vtiq; ane intelligi poteſt/ vt ſit ſenſus talis alia eſt ſubſiſtãtia vel ypoſtaſis patris. lia ſubſiſtẽtia filij. alia ſubſiſtentia ſpi rrituſſancti. Et alia ſubſiſtentia pater alia filius alia ſpirituſſanctus
uom hecintelligantur⸗li
Deinde querit᷑
vtrum ſecundum eandem rationem ac
XRv.
———
„—
cipiatur cum dicitur⸗ aliuò eſt paterin
perſona. alius in perſona filius· alius in perſona ſpirituſſanctus. ſiue alius ꝑ ſonaliter pater. alius perſonalitet fili alius perſonaliter ſi pirituſſanctus 2Zd quod dicimus q et ſi poſſit eodem mo do accipi/ congruentius tamen eꝝ ratõ ne dicki alia variatur intelligentia· vt
hic pſfone noĩe ꝓpꝛietas ꝑſone itelliga
tur/ yt ſit ſenſus talis · Alius eſt in per
ſona vel perſonaliter pater.i. ꝓpꝛieta te ſua. pater alius eſt qᷓ; filius et filius ppꝛietate ſua. alius q; pater. Mater/
nali enim ꝓpꝛietate diſtinguitur ypo
ſtaſis patris/ ab ypoſtaſi filij et ypoſta ſis fili filiali ꝓpꝛietate diſcernitur a pa tre·et ſpũſſanctus ab vtroq; diſtingui⸗
tur pꝛoceſſibili ꝓpꝛietate.
Qð ſecundũ hunc modũ ĩpꝛe
dictis locutionibꝰ põt accipi-
ſane poteſt accipi perſona in pꝛemiſſis locutionibus ců dicitur alia eſt perſona patris alia fili.i. alia ẽ ꝓpꝛietas qua pater eſt. alia q̃ filius eſt. alia qua ſpi⸗ rituſſandus eſt ſpũſſanctus. Ita etiam noĩe perſone quidã ꝓpꝛietates intelli/ gere volunt. cum dicunt tres perſone/ ſed melius eſt vt ſubſiſtent ias vel ypo⸗ ſtaſes intelligamus cum dicimus tres perſonas. Ex pꝛedictis colligitur ꝙ no men perſone in trinitate triplicem te/
net rationem. Eſt enim vbi facit intelli
gentiam eſſentie/ et eſt vbi facit intelli
gentiam ypoſtaſis et eſt vbi facit intel/ ligentiam ꝓpꝛietatis.
Autoꝛitatibus ſanctoꝛũ oſten⸗
Quodaũt ſecun
dum ſubſtantiam dicatur et eſſentiam aliquãdo ſignificet/ ſupꝛa eꝝ dictis gu
guſtini aperte oſtendimus. Mð vero ꝓ Vpoſtaſi atq; ꝓpꝛietate accipiatur/ ex
„—
Ong —
quaz ſuß.
ppꝛietate
cipitur.
—— ——
Pũmsz dit rum colligi⸗

d
nemiſſie perſona etas qua
ia qxa ſyi Ita etim tes intell
8 perſ one/ as vd ſpo icwe es
Feroꝰ.
*
igiurgw 2Jo.dmſ.
nigien u⸗ wun biſnt ineli di ctindi iſcun
o
ſecun. SV
autoꝛitatibus ſanctoꝛũ oſtendi opoꝛtet
ne diecturis noſtris aliquid auſi dicere
videamur Ve hoc hieronimus in expo
itione fidei catholice ad alipium et au guſtinum ep̃os itg ait. Mõ eft pꝛoꝛſus aliquis in trinitate gradus. nipilq; q inferius ſuperius ve dici poſſit · ſʒ tota
diuinit as ſui ꝑfectione equalis eſt. vt eꝝ ceptis vocabulis que ꝓßetateʒ indi
cũt perſonaꝝ quidquid de vna perſona
dicitur/ de tribus poſſit digniſſime in
telligi.atq; vt confutantes arrium vnã
eandemq; trinitatẽ dicimus eſſe eſſenti am vel ſubſtantiã.⁊ deum vnñ in tribꝰ
perſonis fatemur.ita etiam impietatẽ ſabellij declinantes/ tres ꝑſonas exp̃ſ⸗
ſus ſub ꝓpetate diſtinguimus nõ ipſuʒ ſibi patrẽ/ ipſum ſibi filiuʒ.ipᷣm ſibi ſpů
ritumſanctũ eſſe dicentes ſed aliam pa tris/aliam filij aliam ſpũſſancti eſſe ꝑ ſonam. Non em̃ nomina tantummõ.;
etiam nominũ ꝓpꝛietates.i.ꝑſonas vt
greci expꝛimunt ypoſtaſes.i.ſubſiſtẽti as cõfitemur · Nec pater filij/ vel ſpũf ſancti perſonã aliquãdo excludit.Mec filius vel ſpũſſandus patris nomen per ſonamq; recipit. Sed pater ſemper pa ter. ⁊ filius ſemper filius.⁊ ſpũſſanct? ſemper ſpũſſanctus. Itaq; ſubſtantia vnñũ ſunt · ſʒ perſonis ac nominibus di ſtinguuntur. Ecce hic aperte dicit hie ⸗ ronimus ꝓpßetates eſſe ꝑſonas.⁊ ꝑſo ⸗ nas eſſe ſubſiſtentias. Vnde manifeſtũ fit qð dix imus. ſ.perſone nomine ſigni ficari.⁊ ypoſtaſim ⁊ ꝓpꝛietatẽ. Johan nes etiã damaſcenus pſonas dicit eſſe ypoſtaſes et eas dicit entes ita inquiẽs In deitate vnam naturam ↄfitemur et tres ypoſtaſes · ſecundum veritatẽ en⸗ tes.i.perſonas.
Se x nietatibꝰ perſonaꝝ /ſed — hoc noĩe ypoſtaſis.
Wnc dep
pꝛietatibus perſonaruʒ quas frequenter in hoc
tractatu commemoꝛauimus aliquid lo
2
aui nos opoꝛtet. Seð pꝛimuʒ audiamꝰ quid de hoc nomine ypoſtaſis hieroni⸗
mus dicit. Ait enim ſub hoc noĩe vene num latere. Ped hoc dicit ſecunduʒ ꝙ
beretici eo vtebantur vtſimplices ſ edu
cerent ſ.pꝛo perſona ⁊ pꝛo eſſentia.vt
ue diceretur vna tantũ ypoſtaſis ſiue
tres minus peritos ad inconueniẽs de⸗
ducerent/ cum non erat hoc nomen ita apud catholicos vulgatum. nec ita eis
ſignificatio determinata vt modo. Et
ideo pieronimus dicit hoc nomine non
vtendum foꝛe ſine diſtinctione veleypo ſitione tũc.ſ.quando cum hereticis cõ tendebatur/ ita ſcribens de fide catho⸗
lica ad damaſum papã. Ab arrianoꝛũ
pᷣſule ypoſtaſeon nouelluʒ nomen a me homine romano eigit᷑. Interrogamꝰ quid tres ypoſtaſes arbitrẽtur itelligi
Tres perſonas ſubſiſtentes aiũt. Re⸗
ſpondemus nos ita credere. nõ ſufficit
eis ſenſus ip̃m nomen efflagitãt. qꝛ ne
ſcio qd veneni in ſillabis latet clama⸗ mus ſi qͥs tres ypoſtaſes.i.tres ſubſiſtẽ
tes perſonas nõ confitetur anathema
ſit. Bi quis autem ypoſtaſim vſiam in ·
telligens non tribus perſonis vnã ypo ſtaſim indicit. Alienus a chꝛiſto eſt qui ſcʒ tres ypoſtaſes dicens. ſub nomine pietat is tres naturas conatur aſſerere Buſſiciat nobis dicere vnam ſubſtan ⸗ tiam/ et tres ꝑſonas perfectas equales taceamus tres ypoſtaſes ſi placet non bone ſuſpitionis eſt cũ in eodem verbo ſenſus diſſentiunt. aut ſi rectum puta⸗
tis tres ypoſtaſes cũ interpꝛetatõibus
ſuis debere nos dicere nõ negam. Bʒ michi credite venenum ſub melle latet Tranſfigurat em̃ ſe angelus ſathane ĩ angelum lucis. Nis verbis non negat
vtendũ eſſe nomine ypoſtaſis. ſed here
ticos eo pꝛaue vſos oſtendit/ ↄtra quoſ
cautela opus erat in diſtinctione ſigni⸗ ficationis. alioquin ſibi cõtradiceret q ſupꝛa tres ypoſtaſes ↄfitetur.
De ppꝛietatibꝰ perſonaꝝ ⁊ de noibus eaꝝ relatiuis.
XXVI.
Jer
0 2.

Nuid ſit ꝓpꝛi
um patris. Quid ſit ꝓß⸗
pꝛiñ ſpůſſan ⸗
. 1 31 ſi 3 3 3 i i 3 3 1
Euid ſitpꝛo⸗
48
tibus per
ſonarum videamus. que etiã ndtiones ſiue relatões in ſcriptura ple rumq; dicuntur In illa trinitate ſancta 3̃ ideo a nobis repetit᷑ vt coꝛdi noſtro tenatius infigatur ait auguſtinus in li bꝛo de ſide ad petrum alind cſt genuiſ fe qᷓ; natum eſſe · aliudq; eſt ꝓcedere q; genuiſſe vel natũ eſſe Ande manifeſtũ
eſi ꝙ alius eſtpater. alius filius. alius
ſpũſſandus. Et eſt ꝓßᷣum ſolius patriſ non quia non eſt natus ipſe/ ſʒ ꝙ vnum filium genuit ꝓpᷣumq; ſolius filij. non quia ipſe nõ genuit. ſed quia de patris eſſentia natus eſt. Mꝛopꝛiũ vero ſpũſ
ſanctieſt.nõ quia nec natus eſt ipſe nec
genuit.ſʒ quia ſolus de patre filioq; ꝓ⸗ cedit. Ecce bꝛeuiter aſſignauit tres ꝓ
pꝛietates triũ perſonaꝝ quaruʒ vna nõ
eſt alia. oc enim ſignificauit cum di/
xit. Alind eſt genuiſſe qᷓ; natum eſſe a ⸗ iiudq; ꝓcedere.i.alia ꝓpꝛietas ſiue no tio eſt generatio. et alia natiuitas alia
pꝛoceſſio que alijs nominibus dicunt paternitas filiatio.
——
deſignant nomina perſonaꝝ ſcʒ pater ·
filius/ et ſpũſſanctus que relatiua ſunt
et ad ſe inuicem dicuntur. quia notant
relationes que non ſunt deo accidenta les· ſed in ipſis perſonis ab erterno ſũt
immutabiliter vt non modo appellatio
nes ſunt relatiue/ ſed etiam que relatõ
nes ſiue notiones in rebus ipſis ſcilicet in perſonis ſint.
OMð non omnja que dedeodi
cntur ſecunduʒ ſubſtantium relationẽ dicũturn
—
ſecundi
um accidens
ocirca ſcien
XXVI
dum eſt non omne quod dicitur de deo dicitur dici ſecundum ſubſtantiam. qͥa quedam dicuntur ſecundum relationẽ que non eſt accidens. quia non eſt mu/ tabilis. Ande auguſtinus in quintoji⸗ bꝛo de trinitate docet. Nichil in deo ſe cundum accidens dicitur/ quia nichil ei accidit. Mec tamen omne quod dici tur ſecundum ſubſtantiam dicitur. In rebus creatis atq; mutabilibus/ quod non ſecundum ſubſtantiam diciturꝰre ſtat vt ſecundum accidens dicatur In deo autem nichil quidem ſecundum ac cidens dicitur · quia nichil in eo muta ⸗
——————
Zus.
bile eſt aut amiſſibile. Nec tamen om⸗
ne quod dicitur ſecundum ſubſtantiaʒ dicitur. Vicitur enim ad aliquid ſicut pater ad filium/ et filius ad patrem⸗ quod non eſt accidens. quia et ille ſem
per pater /et ille ſemꝑ filius /⁊ ita ſem
per· quia ſemper natꝰ eſt filius. nec ce⸗ pit vnq; eſſe filius. Qð ſi aliquando ei ſe cepiſſet aut aliquando deſineret eſſe
filius/ ſecundũ accidens diceretur. Et
quia pater non dicitur pater niſi ex eo quod eſt filius et filius non dicit᷑ filius
nnniſi ex eo ꝙ habet patrem. Non ſecun hic denoibꝰ relatinis queno⸗
dum ſubſtantiã hec dicuntur ſed ad in
nuicem iſta dicuntur. neq; tamen ſecun ⸗ dum accidens.qꝛ et ꝙ dicitur pater⸗⁊
Has ꝓpꝛietates
ꝙ dicitur filius et eternum atq; immu ⸗
tabile eſt eis. Ecce aperte his vᷣbis oſtẽ
ditur quedam dici de deo ſecundũ ſub ſtantiam/ quedam ſecundum relationẽ
nichil tamen ſecundũ accidens. Eſten
ditur etiam ꝓpꝛietas patris eſſe ꝙ ha⸗
bet filium. et ꝓpꝛietas filij ꝙ habet pa⸗
trem. Ideoq; cum dixit eternum et in
cõmutabile eſſe quod pater dicit᷑ et qð
filius dicitur ita intelligi voluit.i.pꝛo pꝛietas qua pater eſt pater. et ꝓßetas qua filius eſt filius /eterna eſt ⁊ incõmu tabilis quia et pater ſemper pater ⁊ fi lius ſemper filius. Ande et hilarius ꝓ
——*
pꝑꝛietas perſonaꝝ aſſignans in duodeci
mo libꝛo de trinitate ait· Si ſemp pa⸗ tri ꝓpᷣum eſt ꝙ ſempꝑ eſt pater neceſſe eſt ſemp filio ꝓpꝛium eſſe vt ſemper eſt filius. Vbi emĩ ſemper pat᷑ eſt ſemꝑet
Pylar? pie tates pis? lij determi

M
e 1* M XXVI da lius · ergo qui nõ ſemper pater eſt.nõð ritate filins etu ius qui genuit.
ion. nò eſi ſolius nuie. ſemper genuit. Item in eodem. Nato et ille tantum qui genuit *r tu— eſt ꝓpꝛium eſſe quod quia ſicut ille filius oꝛigine.ita ille pa deoſe ter generatione. nch Quare dicakuneſſe pꝛopꝛium uod homodicitur filins tri dici vnigeniti/peſtfilius dei cum nitatis et trinitas poteſt dici .In etiam hoies ſint filijdei. pater hominum. mgt dicatur eſſe ꝓpꝛium nato deo ꝙ eſt dei ilius deieſi factura/ non tãtum patris omma, fili us vl genitus ex deo ·cum etiam ho ed et fiiij et ſpirituſſancti filius eſt.i. men on mines filij dei dicantur et ſint ſecũduʒ tocius trinitatis.⁊ trinitas ipſa pater bſintis illud. filijexcelſi omnes. Et ad moyſen eius vici poteſt. Añ auguſtinus in. v. Zug. idſcu de populo iſrahel dominus ait. Filius libꝛo de trinitate dicit. Non poteſt di —, meus pꝛimogenitus iſ rahel zſed mas ci trinitas pater niſi foꝛte trãſlatiue ad dleſen Bolutio⸗ na eſt diſtantia. bomines enim füli dei creaturam ꝓpter adoptioneʒ filioꝛum — ſunt factura·non natiuitatis ꝓpꝛietate Quod enim ſeripti eſt.audi iſrael dñs deus aũt filius oꝛiginis ꝓpꝛietate filꝰ veus tu deus vnus ẽ/ nõ vtiq; excep⸗ nec ce⸗ ẽ ⁊ veritate natiuitatis. nõ factura vel to filio aut ſpũſancto opoꝛtet intelligi undoel adoptione.⁊ illi quideʒ ante ſunt qᷓ; fẽ quẽ vnum dñm deum noſtruʒ recte dici eret eſe lj dei ſunt · Fiunt enim filij nõ naſcunt mus etiam pĩem noſtꝝ/ per gratiã ſuã r. Ft filn dei · Ande hilarius ſolum deũ na/ nos regeneranteʒ · De hoc etiam hila/ ylarius. i æeo vylart aucto tũ oꝛiginis ꝓpetate deifiliuʒ oſtendẽa rriuo in. vj. libꝛo de trinitate ait Smni ci fius tate cöſirät niter ipſum et homines filios dei euidẽ bus per fidẽ deus eſt pater/ quibus eſt onſeun lntionem. tiſſime diſtingnit in xj⸗libꝛo de trin' pater per eam fidẽ hieſum xpᷣm deifill⸗ r ſed adin tate ita dicens. Vero patri ſolus qut um conſitemua. Ecce eſtenſum eſt qua men ſecun tpta diſin/ ex eo naſcitur vere filius eſt.⁊ nos qu re ꝓpꝛiũ dicatur eſſe dei nati/ꝙ filius urpater⸗ o ſter deñ dẽ fil dei ſumus/ſʒ ꝑfackuraʒ. Fuim ett qꝛ ſcʒ ipſe ſolus natus ꝓpꝛie dici᷑. uchinm“ iwet boim ef aliquando filij iracundie.ſ filij dei ¶ Vnde hilarius in libꝛo. ij. de trini.ait ylarius. aisoſtéẽ ſios. a ille per adoptioneʒ effecti ſi umus potius qᷓ; VBominus dicens clarifica filium tuum ſecwb ſi tfilius hij naſcimur⁊ qꝛ omne qð fit anteqᷓ; fiat non ſolo nomine conteſtatus eſt ſe eſſe omwnini iſili. nõ fuit. Mos cũ filn non fuiſſemus /ef kfiliũ /ſed et ꝓpꝛietate⸗ nos filij dei ſu⸗ dens· ſn⸗ ficimur · Ante eñ filij non eramus/ ſ mus. ſʒ non talis hic filius hic enim ve mcſegh per gratiã facti ſumus.nõ nati neczge rus et ꝓpꝛius eſt filius oꝛmgine/ nona⸗ i pap nerati/ſed acquiſiti.acquiſiuit em̃ nos doptione. veritate/ non nuncupatione Wnt deus ſibi.⁊ per hoc dicitur nos genuiũ natiuitate/ non creatione. ieman ſe. Henuiſſe enim deum filios.nunquã cum ꝓpꝛietatis ſignificatione cognoſc ð ſpirituſſanctus pꝛopꝛie di givouit⸗i mus dici. Ex adoptione ẽ homo fa citur donuʒ dei quia 20pꝛie ucr.t ppe ctus eſt filius dei non generatione'neq tate eſt donum vt fili natiui⸗ mel— ei ꝓßetas eſt ⸗ ſʒ nuncupatio.ac per id tate ⁊ in vtꝛoq; mododrelati nperhaerr p nõ vere filius. quia nec ꝓpꝛie natus dẽ ne⁊ſecundũ ẽandẽ relatõneʒ
eerbimius9 u nec ſemper fuit filius. Vnigenitus au
cl„„. 2—— noin doodc teʒ deus nec fuit. aliqñ non filius. nec— ſi Fiſemp p⸗ fuit aliquid antequam filius.nec quiã 3 ta etiaʒ de pu puer nec quã ipſe niſi filius. atq; ita qui ſemper ncto dicendũ eſt qui ꝓpꝛie dã donum ſvt ſenpo eſt filius naſcibilitatis ꝓpꝛietate ac ve dei.cum tamen ⁊ alia plura ſunt dona

2 e &ꝛ
tuſſanctus⸗
—————
———
——
——
dei. Ped ſpũſſandus ita ꝑpꝛietate im mutabili ⁊ eterna donũ eſt/ ſiẽ filius ꝓ
ßetate ſilius. Eo em̃ dicit᷑ donum quo
9
fpñſſanctus ⁊ vtroq; vti
dus/ ſicht in hoc nomine donuʒ. Ande
—
anguſtinus in quintolibꝛo detrinitate git· Spůſfancus q̃ non eſttrinitaʒ /ß
in trinitate intelligitur/ in eo ꝙ ꝓhe di cit ſpũſſanctus relatiue dicitur/ cum ⁊
ad patrem/ et ad filium refertur quia
ſpũſſanctus ⁊ patris ⁊ filij⁊ ſpirituſſan cus eſt. Bed ipſa relatio non apparet ĩ hoc nomine. Apparet autem cum dicit᷑ donum dei. donum eſt enim patris ⁊ fi lij. quia ⁊ a patre pꝛocedit et a filio.er goſ pirituſſandus ineffabilis quedam patris filijq; comnnnio eſt. Et ideo foꝛ taſſe ſic appellatur. vt iaʒ dix imus. nec iterare piget. qꝛ patri et filio poteſt ea⸗ dem agellatio ↄuenire· Mam hoc ip̃e ꝓpꝛie dicitur/ qð illi cõmuniter Quia etiã pater ſpũs/et filius ſpũs /⁊ pater ſanctus et filius ſanctus. Gt ergo ex no mine qð vtriq; ↄuenit vtriuſq; commu
nio ſignificetur/ vocatur donum ambo rum ſpũſſanctus Ecce habes quare ſpi
rituſſanctus ꝓpꝛie dicat᷑ donum/et ꝙ relatiue dicit᷑. ſine donum· ſiue ſpũſſan cus Et ꝙ nomẽ ſibi ꝓpꝛiũ tenet/ qð cõ muniter patriet filio ↄuenit/ ſed diui/ ſim. Et eſt ſcendum qꝛ cuʒ pater velfi lius dicit᷑ ſpũs ſiue ſanctus/ neutruʒ re latiue dicitur. ſed m ſubſtantiam.
Zin pater vel filiꝰ vel trinitas
Hic queripoteſt vtrũ pater vel filius/ vel etiam ip̃a tri⸗ nitas poſſit dici ſpũſſauckus.ſicut diſ⸗ iunctim dĩ et ſpũs et ſancus. De hoc auguſtinus in quinto libꝛo de trinitate
ipia poſſit dici pũſſanctus.
ic ait Trinitas nullo modo poteſt dici
filius/ ſpũs vero ſanctus. poteſt quidẽ vniuerſaliter dici ſecundũ id quod ſcri
q; nomine/rela tiue dicit᷑. Eademq; relatione dicitur ſpũſſanctus /⁊ donum licet ip̃a relatio nõ ita appareat in hoc nomine ſpũſſan⸗
ibi reſpõ U
U
ptumeſt. quoniam deus ſ pũs eſt. Ita⸗ q; pater et filius et ſpũſlanctus· quoni am vnus eſt deus /⁊ vtiq; deus ſanctus eſt. ⁊ deus ſpũs eſt. poteſt appelkritri nitas et ſpũſianctus. Bed tñ tunc ſpiri
tuſſanctus relatiue non dicetur/ ſed ſe
cundum eſſentiam. quia ꝓpꝛie ſpũſſan dus qui non eſt trinitas ·ſʒ in trinitate dicitur relatiue.
—
Qnidam putant ſpiritumſan⸗ dum non dici relatiue ad Pae3
iciſſiin rè
dent voca⸗
———
—
Quidã tamẽ pu
———.——————— —
tant ſpũmſanctum vel donumnon dici
relatiue ad patrem/ vel ad filium. Pi enim inquiunt hec relatiue ad ſe dicun tur ſuis inuicẽ ſibi reſpondent vocabul
vt ſicut dicitur pater filij pater·et filꝰ
patris filius · ita dicat᷑ pĩ ſi pũſſancti vl doni pater/ ⁊ ſpũs · vel donũ patris ſpi ritus nel donũ. ſed non ita eſt in omni⸗ bus relatiuis Non enim omnia que re latiue dicunt᷑ ſuis ad ſe innicem reſpõ⸗ dent vocabulis. Ande auguſtinꝰ hoꝛũ
glidens opinionẽ in quinto libꝛo de tri nitate. Mon moueat inquit · quonam
dix imus ſpũmſanctũ non ipſam trinita tem ſed eum qui eſt in trinitate vel re ⸗ latiue dici.licet non ei reſpõdeat viciſ ſim Vocabulũ eius ad quem refertur. Dicimus em̃ ſpũmſanctuʒ patrise ſed non viciſſim dicimꝰ pĩem ſpũſſancti ne
filiꝰ eins intelligat᷑ ſpũſſanctus. Item
dicimus ſpũmſancũ filij/ ſed nõ dicimꝰ filium ſpũſſancti.ne pater eius intelli/ gatur ſpirituſſanctus. In multis enim relatiuis hoc contingit. vt nõ inueniat vocabulum quo ſibi viciſſim reſponde ant. Cum enim dicimus donum patris
et filqj. non quides poſſumus dicere pa
trem doni aut filium doni Bed vt hec viciſſim reſpondeant/ dicimus donum donatoꝛis et donatoꝛeʒ doni. quia hic
potuit inueniri vſitatum vocabulum.
Zus.
——

Na“ Woni nd ritri ſpir ſed ſe ſſan nitate
mſn dpiez mre vocq
5 pu non dici um. Pi ſe dicun vocabuł r.et füW ſſanctivl aris ſpi momni“ nia cxe re icem reſpo
bodet
t. qonlam
pſamtrinita ae vAre Woded vicſ vem referr w pariſed m ſůſnci ne ntn. uh ſed nd didh tereis inli
mlinin
umb dicere ſ ni. Ped b dicmð dol ʒdoni · W um voc
M⸗ AVII byhrins.
Pylarius. Zug.
Lh 1
llic non potnit. Vonum ergo donato ris et donatoꝛ doni.cũ dicimus relati
ue/ vtrumq; ad inuicem dicimus. dona toꝛ tñ nõ fuit de' niſi eꝝ tempoꝛe cũ ſpĩ
rituſſanctus fit donum etiã abeterno.
n eaſdem pꝛopꝛietates aſſig nent auguſtinus ethilarius. ⁊ an iſte ſint que dicũtur pater nitas/ et filiatio/et pꝛoceſſio
Icqueri
poteſt vtruʒ ꝓpꝛietates
E quas hilarius ſup aſſig nauit.ſ.ꝙ pater ſemper eſt pater et fi⸗ lius ſemꝑ eſt filius/ſint ille eedem ꝓpꝛi
etates quas guguſtinus ſuperius diſtix
it dicẽs. Mꝛopꝛũ eſſe patriſqꝙ genuit filium et ꝓpꝛium filij ꝙ genitusẽ a pa tre·et ſpirituſſancti ꝙ ab vtroq; ꝓce/ dit. ac deinde vtrum et iſte ſint ille que dicũtur paternitas filiatio ꝓceſſio
Quod non vidẽtur eedem pꝛo
petates quas pꝛoponit. hila
Fius et auguſtinus⸗
idetur quod
non ſint eedem ꝓpꝛietates quas ponit hilarius.et ille quas ponit auguſtinus Si enim eedem ſunt.idem eſt ergo pa⸗ tri eſſe patrem et genuiſſe filiuʒ/ quod vtiq; quidam concedunt·ſi aũt hoc eſt
cui ergo cõuenit vt ſit pater ei cõuenit
genuiſſe filium. Matura ergo diuina ſi
pater eſt genuit filium. Pi vero nõ ge⸗
nuit pꝛter non eſt. Sed quis audeat di cere · aut ꝙ ipſa genuit filiũ/aut ꝙ ipᷣa pater non ſit · Si autem ipſa pater eſt⸗
nec filium genuit. Mon eſt ergo idẽ di cere aliquid eſſe patrem/ et gignere fi⸗
lium. Et ita non videtur vna eademqʒ eſſa pꝛopꝛietas
eſſe pꝛopꝛietates
quia ſemper get pꝛium filij eſt/ ꝙ ſemper filius eſt. id eſt
kilius et ſpirituſſanctus
Adquooſineß
XXVIL
indicio alioꝛum dicimus ꝙ eaſdempꝛo pꝛietates notauit vterq; licet diuerſis ð
bis Quod enim hilarins ait ita intel⸗ ligi debet. ꝛopꝛiũ patris eſt ꝙ ſemꝑ pater eſt. id eſt pꝛopꝛietas patris eſt q ſemper pater eſt. ſemper verò pater ẽ.
er genuit fiium. Pta et pꝛo
pꝛopꝛietas filij eſt qua ſemper filius eſt Filius vero ſemper eſt. quia ſemꝑ geni tus eſt. ergo pꝛopꝛietas qua pater/ pa ter eſt. quia ſemper genuit Et hec ea⸗ dem dicitur paternitas vel generstio ⁊ Ppꝛietas qua ſfilius ſemper eſt filius. Et quia femper genitus eſt a patre et hec eadem dicitur filiatio vel genitura vel natiuitas vel oꝛigo vel naſcibilitas Pic et ꝓpꝛietas qua ſi pũſſanctus ẽ ſpi rituſſunctus vel donum eſt. quia pꝛoce dit ab vtroq; et hec eadem dicitur ꝓ⸗ ceſſio. In pꝛemiſſis ergo locutionibus eedem ſignificate ſunt ꝓpꝛietates ita
Quoonõ eſtomninoidemdi⸗ cerealiquid eſſe patrem et ge⸗ nuiſſe vel haberè filium itdet
15
de Hec tamẽ vide tur nobis omnino eſſe ideʒ dicere aliqd eſſe filium/ eſſe patrem et genuiſſe fili um. vel aliquid eſſe filiũ/et habere pa trem · vel eſſe ſpiritumſanctum et pꝛo ⸗ cedere ab vtroq;. alioquin pater nõ eſ⸗
ſet nomen ypoſtaſis.i.perlone/ ſed ꝓ⸗
pꝛietatis tantum Similiter filius et ſpirituſſanctus et ita non per tria no/ mina ſignificarentur tres perſone. Is oq; dicimus quia putris nomen non tã tum relationem notat. ſed etiam ypo⸗ ſtaſim i.ſubſiſtentiam ſignificat ita et
paternitas filiatio pꝛoceſſio nec perſonas ſignificant.
cant.
Nũo ſint ĩ rel ligenda pᷣdic⸗ ta verba hila ri—
Mec nomina. pater et filiuf et ſpirituſſan ctus non tan⸗ tum relatões ſed etiam

Quid itelliga tur cum dici᷑ ſcʒ deus ẽ pa fil us et deus
„————
eſt pülſäcus
Quid intelli gatur cum ðꝛ Szenuit: de genitus ẽ
Jodamaſce
KL B
Relationũ Nero
vocabula ſ.paternitas filiatio /pꝛoceſ ſio vel gignere vel gigni ꝓcedere ipſas tm̃ relationes ·nõ ypoſtaſes ſignificant ſiue habere filiuʒ et habere patrem· vt verbi gracia cũ dicimus deus eſt pater nomine patris /et relationẽ notamus. et diuinam ypoſtaſim ſignificamus/ vt ſit intelligẽcia talis. deus vel diuina el ſentia ẽ pater. i.ille qui genuit. I.ypo⸗
ſtaſis q̃ habet filiũ. Vimiliter de eſt fi lius.i ypoſtaſis genita vel habens pa
trem. Ita etiů deus eſt ſpũſſanctus id ẽ ypoſtalis ꝓcedẽs ab vtroq; ſine ille qui
ꝓcedit. Cũ vero nomina relationũ poꝰ
nimus in pꝛedicatis /notiones ipſas tã tum ſigniſicamus non ypoſtaſes vt cũ
dicitur deus ganuit.i.habet ſiliuʒ et
deus genitus eſt.i.habet patrem. Et tũc opoꝛtet intelligi in ſubiectis ypo⸗ ſtaſes t̃ non eſſentiã que illis pꝛopꝛie tatibus deternunantur
Quod Ropei determinãt
ypoſtaſes non ſubſtãtiã idem
Ille eniʒ pꝛopꝛi
etates ſingule ſingulis ꝓpꝛe conueni
unt perſouis ⁊ ꝑ eas ꝑſone determinã tur/et a ſe inuicem differũt ſeda ſe nõ
ſecedũt. Ande lohãnes damaſcem ait Nõ differũt ab inuicem ypoſtaſes ſecũ dum ſubſtãciam · ſed ſecundum caracte
riſtica ydiomata i·determinatiuas ꝓ
pnietates · Caracteriſtica vero. i.deter
ſe quidẽ intempoꝛaliter et eternaliter
ic diſtiguñ tür pꝛopꝛieta
tes aperte⸗
minatiua ſunt ypoſtaſeon et nõ nature etenim ypoſtaſes determinãt. Item eſ dicimus diuinã verbi ypoſtaſim ſimpli cem omnia habentem que habet pater
vt elus homouſiõ.id eſt cõſubſtantialẽ natiuitatis modo et habitudine a pa ⸗
ternali ypoſtaſi differentẽ. nũquaʒ ve⸗ ro a paternali ypoſiaſi ſecedẽtẽ. Idem apertius expꝛimẽs pfonales pꝛopꝛieta
tes in eodẽ ait.
*—
diſſerẽtiam ypoſtaſeõ.
—————
id eſt ꝑſonarũ in tribus ꝓpꝛietatibus⸗
id eſi paternali et filaliet ꝓceſſibili re
cdgnoſeimus Inſeceſſibiles aũt ipᷣas ypoſtaſes et indiſtabiles inuiceʒ/et vni tas quidẽ inconfuſibiliter· Tres enim ſunt et ſi vnite/ diuiſas aũt indiſtãter
Etenĩ ſingula pfecta eſt ypoſtaſis et ꝓ⸗ priam ꝓprietatem.ſ.exiſtẽtie modum
ꝓprium poſſidet/ ſed vnite ſunt ſubltã⸗
tia /et non diſtant neq; ſecadũt a pater
nali ypoſtaſi. Ecce hic habes diſticas tres illas ꝓprietates q̃ ſupra diueriis
ſignificate ſunt modis vel nominibus ⸗
Quodſunr alianomĩapſona. rum eaſoem propꝛitates nota
tiaſ genitus/genitoꝛ·verbũ
Hic nõ ẽ pꝛeter
mittendũ ꝙ ſicut pater et filius et ſpi⸗
rrituſſanckꝰ nomĩa ꝑſonaꝝ ſunt et ꝓpri
etates ꝑſonales delignãt · ita etiũ funt et alia nomiĩa ꝑſonaꝝ id eſt q̃ ipᷣas peꝛ ſonas ſignificãt et eaꝝ ꝓpꝛietates ðᷣno tãt. et eaſdẽ quaſ et nomĩa p̃dicta Añ
et relatiue dicũtur ſcʒ genitoꝛ genitus ⸗ verbum /imago Qnde Zuguſtinus in
quinto libro de trinitate ait. Aidẽduʒ eſt inquit hoc ſignificari cũ ðꝛ genitus qð ſignificatur cum dicit᷑ filius. Ideo enim filius quia genitus ·et quia filius
vtiq; genitus ·Picut autẽ filius ad pa⸗ trem ſic genitus ad genitoꝛẽ refert᷑ et
ſicut pater ad filiũ. ita genitoꝛ ad geni⸗
tum. Idem in ſexto libro de trinitate
——
Aerbũ quidẽ ſolus filius accipit᷑ non ſimul pater et filius tãqᷓ; ãbo ſint vnum verbum
Bic enimverbũ
dicitur quomodo imago non autem pa
ter et filius ſimulãbo imago ſed filius
ſolus eſt imagopatria/ quemadmoduʒ
De nomie verbi et imaginis.
Aus.
———

um Net icas eris bus.
ſona noti erbů
ſpi⸗ ppri iſunt as per c8 vðno a Vñ enitus⸗ ſtinugin Aidẽduʒ genitus/ 8. 00 viaſiv us d pa⸗ reſert 4 od gn de iriniule ſot non oſnt vn
öu.
erbu atempi ſefiils
et fili. Idem in. vñ. libꝛo de trinitate Verbum ſecundum ꝙ fapientia eſt et
eſſentia. hoc ẽ ꝙ pater ſecundũ ꝙ ver⸗
bum/ non hoc eſi qð pater.quia verbũ
non eſt pater.et verbum relatiue dicit᷑
ſicut filius. Item in eodem.
Quod noneo verbum dicitur quo ſapientia. Bicut fili adpa
trem refertur ita et verbum ad eum cu
ius eſt verbum reſertur.cũ dicitur ver bum. Et ꝓpterea non eo verbum quo
Qno eo dicit᷑ vᷣbum quo fili us.—
ſapientia dĩ.quia verbum non ad ſe di citur/ ſʒ tantum relatiue dicitur ad eñ cuius eſi verbum.ſicut filius ad pĩem. eo quippe filius quo verbum ⁊ ideo eo verbum quo filius. Sapiẽtia vero quo eflentia. Et ideo qa pater et filius vna eſſent ia et vna ſapientia. Item in eodẽ Mon eſt pater ipſe verbum/ ſicut nec fi lius nec imago. Quid auteʒ abſurdius qᷓ; imagineʒ ad ſe dici. Idem in quinto dicit᷑ relatiue filius/ relatiue etiam di⸗ citur vᷣbum ⁊ imago ⁊ in omnibus his vocabulis ad patrem refertur. Michil autem hoꝝ pater dicitur.
Bꝛeuiter ſnmmãcolligit intel ligentie pꝛedicoꝝ,
Aperte oſtenſuʒ
eſtꝙ ſicut filius vel genitus relatiue di
citur ad patrem.ita verbum et imago
Et ꝙ eo dicitur verbuz ſiue imago quo filius.i.eadem ꝓpꝛietate ſiue notione dicitur verbum et imago qua filius ſʒ non eo quo verbũ dicitur ſapientia vel
eſſentia.quia non notione qua dicitur
verbum/ dicitur ſapientia. Mam ſapi entia dicitur fecundum eſſentiam.ſed non ſecundum relationem.
Beneralis regula eoꝛum que
gſe et eoꝛum que relatiue di⸗
cuntur quidquid enim ad ſe
D XXVII. ſimul ambodicunturſcdnon ta in pꝛedictis relatiuis. Et hic eſt aduer tenda quedã generalis regula eoꝝ que
adſẽ et eoꝛũ que relatiue dicunt de pa tre et filio. Nuidqᷓd em̃ ad ſe dicuntur
vt ait auguſtinus in ſexto libꝛo de tri
nitate. Non dã alter ſine altero.i.ed. quid dicunt᷑ quod ſubſtantiã eœ oſten dat · et amboſimul dicuntur. ergo nec pater eſt deus ſine filio.nec filius ſine patte.ſʒ ambo ſimul dens. ſed non am ⸗ bo ſimul pater.non ambo ſimul filius/
vel verbum vel imago.
Zn ſctm ſupſtantiam dicatur de de deo⁊ huiuſmodi.
Hic queritur cũ dicitur deus de deo/ lumen de lumine et huiuſmodi vtrum dicantur ſecunqũ ſubſtantiam. Nam ſecundum relatio/ nem conſtat iſta non dici. i vero ſecũ dum ſubſtantiam dicuntur ſimul am/ bo ſcʒ pater et filius/ poſſunt dici deus de deo⸗lumen de lumine ſecunduʒ pꝛe dictam regulam.
Beſponſio vhi nomina ſubſt⸗ tie dicuntur aliquado poni ꝓ perſoñis.
Aoquoo dicim⸗ quia licet deus ſecundum ſubſtantiam dicatur et lumen et ſapientia et huiuſ⸗ modi et nunquam relatiue accipiantur aliquando tamen plo relatiuis.i.pꝛo perſonis/ ſʒ non relatiue accipiunt᷑. vt cum dicitur deus genuit deum. alterũ pꝛo patre/ alterum pꝛo filio.ponimus Similiter cum dicitur deus de deo/ u men de lumine In alis quoqʒ locutõni bus ſepe reperiuntur nomina eſſentie
ad ſigniſicatõneʒ perſonaꝝ deducta.vt cuʒ dicitur deus natus. deus moꝛtuus
Zuß.

————————— 3
———————. 5 2——— . „ ⸗ 3— 2* 8—*. S* eeee e— ee—————— R—
8 5—— 5—— 2
deus paſſos/ vbiſiius tantum ſigniſi/
catur · Ita et de ſolo filio intelligitur cum dicitur deus de deo et huiuſmodi
nde auguſtinus querens qũo huiue movi dicant᷑ in ſeptimo libꝛo de trini tate ait · Quomodo deus de deo/ lumẽ de lumine dicik. hõ enim ſimul ambo dens de deo. ſed ſolus filius de deo ſci licet patre. Nec ambo ſimul lumen de
lumine. ſed ſolus filius de lumine pĩe
36 8 tantum ſ ndee ubſtãtied illudde illono e⸗
1 cundũ noia perſonan
Eteſt ſciendum ꝙ ſecundum nomina ſubſtantie tantuʒ dicit᷑ illud de illo.licet ibi illa nomina fabſtantiam non ſignificent. Becundũ vero eadem nomina perſonaꝝ/ nunq̃m dicitur illud de illo/ ſicut verbũ de ver bo/ vel filius de filio. quia huiuſmodi nomina diuerſis perſonis ↄuenire non poſſunt. Quod aug/licet obſcurei eg dem libꝛo ita dicit hoc ſoluʒ de eis di cinon poteſt. ilud de illo qð ſimul am/
bo non ſunt. i.illo ſolo noĩe non poſſu
quod ſimul ambobus non ↄuenit/ſicut verbum de verbo. Vici non poteſt/ qͥa non ſimul ambo verbum nec imago de imagine· nec filins de filio. quia non ſi mul ambo filius vl imago · Et ſicut no mina ſubſtantie aliquando intelligen/ tiam ꝑſonaruʒ diſtincteifaciunt. ita eti am interdum tocius trinitatis ſimul. Vnde auguſtinus in eodem libꝛo ait⸗ In patris nomine ipſe pater per ſe ꝓ⸗
nunciat᷑. In dei vero nomine et ipᷣe pa
ter et filius et ſpirituſſanctus vt cum
dicitur. Memo bonus niſi ſolus deus.
quia trinitas eſt vnus deus
Qð non tantũtres pꝛedice ꝑ
pꝛietates Putiüpſouis Betis ulie que alus ſignificantur no minibus vt ingenitus.
Beterea?
nderari opotet · ꝙ nõ tã
tum tres pꝛedicte ꝓpꝛie tates ſine notionẽs in per onis funt.veꝝ etiam alie que alijs no tantur nominibus · Mam etiam hoc no men ingenitus relatiue dicitur de pĩe
tm̃ et aliam deſignat notionem;ᷓ pa“
ter vel genitoꝛ. Mon eſt em̃ idem eſſe patrem/ et eſſe ingenitum i.non ea no tione pater dicitur qua ingenitus Ma ter em̃ vt pꝛedictum eſt dicitur ſecundũ ꝓpꝛietatem generationis. Ingenitus autem ſecundum ꝓpꝛietatem innaſcibi litatis. Biffert ergo pater a filio auto⸗ ritate generationis. differt etiam pꝛo⸗ pꝛietatẽ innaſcibilitatis ·i.quia ingeni
tus. Qnde aug diſtinguens inter pꝛo
——
pꝛietatẽ aua pater dicitur/ et illaʒ qua
₰ 6
dicit᷑ ingenitus in quinto libꝛo de trini
—.—
tateſic ait· Non eſt boc dicere ingeni⸗
——
tum quod eſt patrẽ dicere · quiaet ſifi⸗ lium non genuiſſet ⸗ nichil ꝓhiberet di⸗ cere eum ingenitum.⁊ ſi gignat quiſq;
filium/ non ex eo ipſe eſt ingenitus. qꝛ
geniti homines gignunt alios. Non er
go ideo dicitur pater/ quia ingenitus mus vti ad oſtendendum vnum de vno
Ideoq; cum de deo patre vtrũq; dica
tur alla notio eſt qua intelligitur geni⸗
toꝛ. alia qua ingenitus. genitoꝛ em̃ di
citur ad genitum.i.filium. Cum vero
ingenitus dicit᷑/ non quio ſit/ ſed quid nonſit oſtenditur. hoc exemplis planũ faciendum eſt.
dendum
xenxiovtiur ahocoſun Een
uod dicitur ĩ
genitus hic oſtenditur ꝙ non ſit filius ſed genitus et ingenitus commode di/
cuntur/ filius autem latine dicit᷑ · Ved vt dicatur infilius non admittit loquen
di ↄſuetudo nichil tamen intellectui de
dum etiamſi dicatur non genitus· pꝛo eo quod dicitur ingenitus/ nichil aliud
tiue dicitur? alia ẽ notio dicit᷑ ingeni⸗ tus Alia qu

M WV e
er P 0 e eſe ano Pa undi nitrs aſcii quto pro ngeni rpro 0 trini geni⸗ ſifi⸗ et di⸗ oviq; us. Moner genitus ih dica⸗ rgeni oꝛ emdl ve0 Ned qui püs plani
Zui.
Moſicn
Qð tiñ valet
nð genit? quã
tuʒ ingenitus
ẽt tiñdem nõ kilius.
De in planai ti ſcʒ 6 tiue diu gliaẽn dicit in tus Zl pil·
dicitur. Ideo non eſt in rebus conſide
randum quid vel ſinat vel non ſinat di
ci vſus ſermonis noſtri. Bed quid reꝝ
ipſarum intellectus eluceat. Mon ergo iam tm̃ dicamus ingenitum/ ſed etiam
non genitum.quod tm̃ valet. Munqd
ergo aliud dicimus qᷓ; non filium.Me⸗ gatiua poꝛro particula non id efficit vt ꝙ ſine illa relatiue dici᷑. eadem pꝛepo ſita ſubſtantialiter dicatur.ſed id tan/ tum negatur quod ſine illa aiebatur ſi⸗ cut in alijs pᷣdicamentis. cum dicimus homo eſt.ſubſtantiã deſign amus. Qui ergo dicit non homo eſt/ non aliud ge ⸗ nus pꝛedicamenti enunciat/ ſed tantuʒ illud negat. Sicut ergo ſecundum ſub ſtantiam aio homo eſt. Iic ſecundum ſubſtantiam nego cum dico non homo eſt. At ſi tantum valet quod dicit᷑ geni tus.quantum valet quod dicit᷑ filius. Tantundem ergo valet ꝙ dicitur non genitus quantum valet ꝙ dicit᷑ non fi lius. Kelatiue autem negamus dicen/ do non filius. Relatiue autem negam dicendo.non genitus. Ingenitus poꝛ ⸗ ro quid eſt niſi non genitus. Mon ergo receditur a relatiuo pꝛedicamento cuʒ ingenitus dicitur. Bicut enim genitus non ad ſe dicitur/ ſed ꝙ ex genitoꝛe ſit Ita cum dicitur ingenitus /non ad ſe di citur. ſed ꝙ ex genitoꝛe non ſit oſtendi tur. Vtrunq; tamen relatiue dicitur. Quod autem relatiue ꝓnunciatur/ nõ indicat ſubſtantiaʒ. Quamuis ergo di unerſum ſit genitus et ingenitus/ tamen non indicat diuerſam ſubſtantiam.qa ſicut filius ad patrem · et non filius ad non patrem refertur.ita genitus ad ge nitoꝛem et non genitus ad non genito rem referatur neceſſe eſt. Ecce euiden ter oſtendit ꝙ ingenitus relatiue dicit᷑ et de ſolo patre accipitur. aliaq; notio eſt qua dicitur ingenitus · alia qua pat Atq; tantum valet cum dicitur ingeni tus/ quantũ non genitus.vel nõ filius
Zinſ icutſ olus pater dicitur in genitus dic debeat non geni tus vel non filius·
U XXvM Ideo ſolet que
ri vtrum ſicut ſolus pater dicitur in/ genitusita ipſe ſolus debeat dici non genitus·vel non filius. vt nec etiã ſpin
tuſſanctus poſſit dici non filius vel non
genitus.
WDpinio quoꝛundam
Quibuſdam vi
detur ꝙ pater ſolus debeat dici nõ ge
nitus/ vel non filius. ſpiritus vero jun ctus ſicut non dicitur ingenitus.ita in⸗
quiunt nõ eſt dicendus non genitus vel non filius. debet quidem dici et credi ſpirituſſanctus non eſſe genitus.vel nõ eſſe filius.ſed non debet dici eſſe nõ ge nitus/ yel non filius.
Alioꝛum opinio.
Slijs autezʒ vide
tur/ꝙ cum ſpirituſſanctus nõ poſſit di ci ingenitus/ poteſt tamen dici nõ geni tus vel non filius. Qð autem auguſtinꝰ ſupꝛa ait.tantuʒ valere cum dicitur in genitus/ quantum cum dicitur non ge nitus/ vel non filius/ ethimologiam no
minis oſtendendo eũ hoc dix iſſe dicunt
non ratione pᷣdicationis.
„
Que ſit ꝓpꝛietas ſecũduʒ quã dicitur pãter ingenitus
Biauteʒ vis ſc
re que ſit ꝓpꝛietas/ ſecundum quam di citur pater ingenitus audi hilarium ip ſam vocantam innaſcibilitatemin·itij libꝛo de trinitate ita aientem. Eſt vnꝰ
Pylarius⸗
ab vno ſcʒ ab ingenito genitus ꝓpꝛieta
te videlicet in vnoquoq; et oꝛiginis et inaſcibilitatis Significata ergo in ſcri
pturis ꝑſonarum intelligentia ⁊ diſtin
ctio innaſcibilitatis natiuitatiſq; ſenſu olitariꝰ deus nõ ẽ opinãdus. Viſcretõ

—————————.— S 3— 3 ——— 5
— — .——
„—
Zu
„———
—
ergo vel diſtindio perſonarum in ſcrip turis poſita eſt in nullo autem nature
diſtinctio ·
xrruni nitebantur pꝛobare
———
ziaiterius ſubſtantie hatrem
aiteriusfilinm uniaille ign ie genitꝰ. quibus relpon
„— 4
oſius dixit ſe hoc no
dens am
diuinis
—
udetiaʒ tace rinon opoꝛtet/ ꝙ arriani ex eo pꝛoba⸗ re nitebantur/ aterius ſubſtantie eſſe
patrem · alterius filium. q ille ingeni/
tns et iſte genitus dicitur cum diuer
ſumſit eſſe ingenitum · et eſſe genitum· Vnde ambꝛoſius eoꝛñ queſtioni reſpõ dens dicit ſe in diuinis ſcripturis hoc
nomen ſcʒ ingenitus non legiſſe.ita in⸗ quiens in quarto libꝛo de ſpirituſancto Cum dudum audierint quidam dicen tibus nobis filium dei qui generatusẽ
patri qui generauit inequalem eſſe nõ
poſſe. quãuis ille generatus ſit. iſte ge
nerauit. quia generatio eſt nature· ad⸗ uerſus quidem illam queſtionem vocẽ ſibi arbitrant᷑ accluſaʒ. ſed in tergiuer
ſatione dammabili in eodem loco veſti
gium vertunt vt putent mutationeʒ fie ri queſtionis/ mutatione ſermonis di⸗ cẽtes. qũo poſſunt eſſe ingenitus ⁊ ge⸗ nitus vnius nature atq;ſ ubſtantie? er
go vt reſpondeant michi ꝓpoſite que/
ſtioni pꝛimo omnium in diuinis ſcriptu ris/ ingenitus nuſqᷓ; inenio/ non legi⸗ non audiui. Cuius ergo mutabilitatis ſunt homines huiuſmodi.vt nos dicãt ea vſurpare que non ſunt ſcripta · cum
ea que ſunt ſcripta. dicamus ⁊ ipſi obij ciant quod ſeriptum nonſit. Nonne ip
ſi ſibi aduerſantur. et autoꝛitatem ca⸗ lumnei ſue derogãt · Attẽde lectoꝛ am̃ hoc nomine ingenitus nolebat vti am hꝛoſius pꝛopter hereticos. Ita et nos ſubticere · qvedam opoꝛtet/ ꝓpter ca lumniantiuz inſidias que catholicis ac
1
cripturis non legiſſe
Peſponſio vbi
„————
———
pho lecoꝛibꝰ ſecure credi poſſunt Sũt
etenim quedam que non tante ſunt re⸗ ligionis et autoꝛitatis vt eis nos opoꝛ/ teat ſemper confitendo ac recipiendo ĩ ſeruire. verum ſilentio pᷣteriri queunt⸗ Alioquin ner illius tñ ſunt peruerſita⸗ tis quin cuʒ opoꝛtunum ſuerit eis vti⸗ liberum habeamus.
Zin dinerſum ſit eſſe patrem⁊
eſefilium.
eſt dicere ingenitum· aliud patreẽʒ · Et
ꝙ diuerſum ſit genitus et ingenitus- vtrũ ſimiliter diuerſum fit eſſe patrem
ſuʒ eſſe patrẽ pãtrem eſſe ⁊ fuiũei
quia ex eodem ſenſu quo dicitur diuer ſum genitus et ingenitus.et quo dicit
non eſſe idem dicere genitum et ingeni
tum. oteſt dici non eſſe idem/ſʒ di⸗ nerſum eſſe patrem et eſſe filuʒ⸗ vel ef ſe ſpiritumſanctum. qꝛ non ea notione pater eſt pater qua filius eſt filius· vel qua ſpirituſſanctus eſt ſpirituſſanctus. Jedeoq; ex hoc ſenſu ↄcedimus/ ꝙ a⸗ ſiud eſt eſſe patrem/ et aliud eſt eſſe fi⸗
lium. quia alia notio eſt qua pater eſt·
alia qua filius eſt filius. Bedſitranſ⸗ ponas vt dicas aliud eſt patremeſſe · a⸗
jtud ſilium eſſe/ variatur intelligentia
et ideo non cõceditur. Eſt enim ſenſus talis ac ſi dicatur. aliud eſt quo pater ẽ non quidempater/ ſed eſt aliud quo fi
lius eſt. non quidem filius. ſed eſi qð
penitus falſum eſt. Eo em̃ pater ẽ quo pater deus eſt.i.per eſſentiam vel na/
turam. Ac filius eo dens eſt quò pater
eſt deꝰ. Eo ergo filius eſt qu pater eſt Et ita idem eſt patrem eſſe/ et fili eſſe
XXVIII
Dꝛeterea queri
ſolet cum ſupꝛa dictumſit/ quia aliud

III Pit
Me⸗ Opo/ ndoi cnt. ſita ptie
EE
ſia alin trez. E enitus. panrem
diuer B 0
m tur direr quo dicit t ingeni emeß di/ uz vele a votione Fws.vel tuſſandu ſimvs/ à“ d eſteſſe i ap c. bedſinml⸗ nendſe uclu iwopate ſu ſ ſed cl q terẽ qwo tiam vl nã/ ch— Uo. ſaßůle
Zuguſtinus.
Du
ſed non eſt idem eſſe patrem et eſſe fili um Vnde auguſtinus in quinto libꝛo
detrinitateait. Muãuis diuerfum ſit
eſſe patremet eſſe filiũ/ non eſt tamen diuerſa ſubſtantia.quia non hoc ſecun
dum ſubſtantiam dicitur/ ſed ſecundũ relatiuum quod tamen relatiuum non eſt accidens · quia non eſt mutabile. Ec ce diuerſum eſſe. d. eſſe patrem et eſſe filiũ/ qð iuxta rationem predictam ac/ cipi opoꝛtet. quia ſcilicet alia nocio eſt qua eſt pater.alia qua eſt filius. Mon enim ſecundũ eſſentiam pater dicit᷑ pa ter. vel filius filius. ſed fecundum rela cionem.
Quomodo dicatur ſapiẽtia ge nita velnata, an ſecundũ relaci onem an ſecũdum ſubſtantiã.
Bciendum quo q; eſi/ꝙ ſieut ſolus filius dicitur verbũ vel imago.ita eciam ip̃e ſolus dicitur ſapientia nata vel genita. Et ideo que ritur vtrum hoc relatiue dicatur et ſi relatiue dicitur an ſecũdum eandeʒ re lationem qua dicitur verbum et imago De hoc Auguſtinus in ſeptimo libꝛo de trinitate ita ait. Id dici accipiam cũ dicit᷑ verbuʒ · ac ſi dicat᷑ nata ſapien cia vt ſit filius et imago Et hec duo cũ vicuntur.i.nata ſapientia in vno eoꝛũ eo ꝙ eſt nata et verbum ⁊ imago et fili us intelligatur/ Et in his omnibus no minibus nõ oſtendatur eſſẽtia/ quia re⸗
latiue dicuntur. At in altero quod ẽ ſa
pientia etiam eſſentia demöſtret quo niam et ad ſe dicitur ꝛ ſeip̃a enim ſapiẽſ
eſt. Et hoc ẽ eius eſſe quod ſapere An
de pater et filius ſimul vna ſapientia ⸗ quia vna eſſentia.
Qualiter intelligenda ſint pꝛe
miſſa verba.
Caue lectoꝛqua
liter hoc intelligas quod hic dicit au⸗
UI
guſtinus. Videt᷑ enĩ dicere/ ꝙ cñ dicit᷑ nata ſapientia ibi ſapiẽtia eſſentiã ſig⸗ nificet /et nata relationẽ notet Quod ſi ita eſt cogimur dicere eſſent iam diui nam eſſe natam quod ſuperioꝛibus re⸗ pugnat. Bed ad hoc dicimus ꝙ in alte ro. id eſt in eo ꝙ nata eſt eadem notio intelligatur/que notatur cuʒ dicit᷑ ver bumet imago. In altero vero ſ ſapi⸗ entia demonſtrat᷑ eſſentia.id eſt demð ſtratur ꝙ filius ſit eſſentia. quia ſapien cta ſecũdum eſſentiam dicit᷑ Et ideo
cum dicitur nata ſapientia intelligat
ꝙ ipe qui natuseſt eſſentiaeſt.ibi tñ ſa plentia non pꝛo eſſentia/ſed ꝓ ypoſtaſi facit/ vt ſicut quando dicit verbuʒ vel
filius /intelligitur ypoſtaſis cum ſua x prietate. Ita cũ dicitur nata ſapientia idem intelligitur.i.genita ypoſtaſis.
Ideo vigilanter ait idem eſte intelligẽ dum cuz dicit᷑ verbũ Er cũ dicit᷑ nata ſapientia.id eſt eadeʒ relatio eademq; ypoſtaſis cui ineſt illa ꝓpꝛietas. Et ex
hoc adiuuatur ilud quod ſuperius dix
imus ſcʒ ꝙ cũ dicitur pater vel fili vel ſpirituſſanctus. non ti ille ꝓpꝛietates ſignificãtur.vt cum dicitur paternitas filiatio/ ſed etiã ypoſtaſes cum ſuis ꝓ pꝛietat ibus.
Quod imagoaliquando dici
tur ſecundum eſſentiam
Illud etiaʒſciri
opoꝛtet quia cum ſupꝛa dictum ſit ima ginem relatiue dici de filio ſicut verbũ vel filius interdum tamẽ reperit᷑ ſecuu dum ſubſtãtiam dici. Vnde Auguſtin
XXVIII
Quomodo di catur ſapien/ cia genita vel nata an ſecun duʒ relationẽ an ſecundum ſubſtantiam-
in libꝛo de fide ad petrũ dicit, ꝙ vna ẽ Sus.
ſancte trinitatis eſlentialiter diuinitas et imago/ ad quam factus eſt homo hi
larius etiam in quinto libꝛo detrinita Pylrius.
teſic ait. Homo fit ad communem ima ginem. Momen non diſ crepat/naturaʒ non differt Ana eſt enim ad quam ho⸗ mo creatus eſt ſpecies. Ex his verbis oſtenditur ꝙ imago aliquando eſſencie intelligentiam facit. et tunc ad ſe dicit᷑

S=—
2——————. S 3 5———— 2—
———.—— S——— 2
——
— —
Rug. Nũo pa
——
ðꝛ pater pꝛincipiũ et filius pꝛincipium et ſpirituſſanctus pꝛincipium ſed dif⸗
ſerenter. Nam pater dicitur pꝛincipiũ ad filium et ad ſpiritumſ ancũ Vnde Auguſtinns in quarto libꝛo detrinita k Un“ teait⸗ Water eſt pꝛincipium tocius di
—.— ⸗„. pium toiul ninitatis/ velſi melius dicit᷑ deitatis/ diuinitatiſ di quia ipe eſt a nullo. Mon enim habet ð
cirur.
cipiumetfilius, ſed ſpũ
quoſit/ vel de quo ꝓcedat ſed ab eoet
filins eſt genitus · et ſpirituſſanctus ꝓ⸗ cedit. Non ergo dicitur pꝛincipiuʒ to⸗ cius deitatis quod vel ſui vel diuine eſ ſentie pꝛincipium lit/ ſed quia pꝛincipi um eſt filij et ſpũſſancti/ in quibus ſin/
gulis tota diuinitas eſt filius ad I. ſ
—
etiani trinitas
*
Opiritus Dero
anctus non dicitur pꝛincipium niſi ad creaturas ad quas pater etiã dicit᷑ pᷣn ipium et filius/ et trinitas ipᷣa ſimul. et ſingula perſonarum pꝛincipium dici
tur creaturarum. Mater ergo pꝛincipi um eſt ſine pꝛincipio. Filius pꝛincipiũ
de pꝛincipio.ſj pirituſſanctus pꝛincipiũ de vtroq; id eſt de patre et filio,.
Quodabeterno pater eſtpꝛi⸗
—
Bt pꝛete rea aliud nomen multi/ plicem notãs relationẽ ſʒ pꝛincipiuʒ Dicitur enim pꝛincipium ſemper ad aliquid et
Surptincipätetcpr n
—
no pꝛincipium eſtfili/ et pater et fiiuſ pꝛincipium ſpirituſſancti. quia filius ẽ
dicitur pꝛincipiũ niſi ad creaturas. C ũ ergo creature eſſe ceperunt/ et ſpirituf ſanctus eſſe cepit pꝛincipium earũ ita
—
rituſancto vnum pꝛinci
patre. et ſpirituſſanctus ab vtrodue- Spiritus vero ſanctus non ab eterno pꝛincipium eſt ſed eſſe cepit · quia non
etiam pater et filius eſſe cepit Lũ ſpi ipium creaturaꝝ quia creature eſie ceperũt a patrect fi lio et ſpirituſancto · et dicuntur hů tres non tria/ ſed vnum pꝛincipium omnius creaturaꝝ.· quia vno eodẽq; modo pᷣn · cipium rerũ ſunt · Non enim aliter ſũt
resapatre/ et aliter a filio ſed penit?
hanc trinitatẽ eſſe vnum pꝛincipiuʒ re
rum ait.ex ipſo/ per ip̃m et in ſpſo ſůt omnia·
eodẽ modo· Ideo apoſtolus intelligẽs
Quðmodo acci
Cum veroaudi
uimus omnia eſſe a deo vt ait auguſti⸗ nus de natura boni. omnes vtiq; natu ras intelligere debemus et omnia q̃ na turalia ſunt. Non enim ex ipo ſũt pec cata que naturam non ſeruant ſed vici⸗ ant/ que ex voluntate peccantium na⸗ ſcuntur-
Qucdperer herer n oeſtpꝛi⸗ cipiũ filu⁊. poter etfilius ſpi
—— ——
rituſſancti-
pium eſt filij generatione. et pater ⁊R jius vnum pꝛincipiũ ſpirituſſancti Vñ
4
Aluguſtinus in auinto libꝛo detrinita⸗
———
uomodo creature pi
x
mniumergoq
naturaliter ſunt vnum pꝛincipium eſt
pater cum filio et ſpirituſando et hoc eſſe cepit. ab eterno aũt pater pꝛinci

uf
8
we.
no Luon non bhtren Lü cetun itok cipun Ug
üſpi
wrn tect itres omnitʒ oſn literſit dpenit telligis ipipzre pſo ft
itom
odi
tgu l tich nau mniaq̃ na ißo ſit pec
nſidric Aug.
ntiumnai
noeſipi. filius
ad omnia/ que ab ipſo ſunt. et pꝛinci/
pium dicitur filius. Cum em̃ diceretur
ei tu quis es? reſponderet pꝛincipium qui et loquoꝛ vobis. Sed nunquit pa/ tris pꝛincipium? immo creatoꝛẽ, ſe vo lut oſtendere cum ſe dixit eſſe pꝛinci/ pium/ ſicut et pater pꝛincipium ẽ crea ture quia ab ipſo ſunt omnia.
ic adiungir de ſpũſando ꝙ
ipſe pꝛincipiũ ſt.
Cum vero vici
mus et patrem pꝛincipiumꝰet filiũ p̃n cipium non duo pꝛincipia creature di/ cimus quia pater ⁊ filius ſimul ad crea turam vnum pꝛincipium eſt.ſicut vnus creatoꝛ. Bi autem quidquid in ſe ma⸗ net et gignit vel operatur aliquid pꝛin cipium eſt eius rei quam gignit vel eñ quã operatur non poſſumus negare eti am ſpiritumſanctũ recte dici pꝛincipiũ quia non eum ſeparamus ab appellatio⸗ ne creatoꝛis. quia ſcriptuʒ eſt de illo ꝙ
operetur/et vtiq; in ſe manens opera⸗
tur Mon em̃ in aliquid eoꝛum que ope ratur/ ipſe mutatur et vertitur. Anuʒ ergo pꝛincipium ad creaturam cum pa
tre ⁊ filio ẽ ſpirituſſanctus non duo yel
tria pꝛincipia. Ecce aperte oſtendit au guſtinus patrẽ et filium et ſpiritumſan ctum eſſe vnum pꝛincipium rerum crea tarum i. vno eodemq; modo eſſe pꝛinci pium·et illum modum ſatis aperuit qꝛ ſcʒ operantur omniaet quia ſimiliter
operantur hij tres.ideo vnum pꝛincipi
um eſſe dicuntur·
Hic oſtẽdit qũo pater ſit pꝛin
cipium filu/⁊ ipſe ⁊ filiꝰ pꝛin⸗ cipium ſpũſſancti. 3
Seinde in eodẽ
libꝛo continue oſtendit quomodo pater dicatur pꝛincipium ad ſilium/ et ad ſpi
ritumſanctum ipſe ⁊ filius dicens. iðo
eſſe patrem pꝛincipiũ ſilij/ quia genuit
DI XXIX
eum.et patrem et filium eſſe pꝛincipiũ ſpirituſſancti. quia ſpirituſſanctus pꝛo cedit vel datur ab vtroqʒ. Ait enim itg Sigignens ad id quod gignit pꝛinci/ pium eſt pater ad filium pꝛincipium eſt quia genuit eum. Vtrum antem et ad ſpiritumſancum pꝛincipiũ ſit pater qꝛ dictum eſt de patre ꝓcedit/ non parua queſtio eſt. Quod ſi ita eſt non iam pꝛin cipium ei tantum erit rei quam gignit vel facit. ſedet ei quam dat/⁊que pꝛo cedit ab ipſo. i ergo quod datur vel qð pꝛocedit pꝛinciptũ habet a quo da tur vel ꝓcedit. Fatendum eſt patrem vel filium vnum pꝛincipium eſie ſpiri⸗ tuſſancti. non duo pꝛincipia. ſed ſicut pater et filius ad creaturã relatiue vn creatoꝛ et vnus dominus dicitur.ſic re lat iue ad ſpũmſanctum vnum pꝛincipi um · Ad creaturam veropater et filius et ſpirituſſanctus vnum Pncipium ſicut vnus creatoꝛ et vnus dominꝰ. Ecce ha bes ꝙ pater pꝛincipium filij dicitur/ qꝛ genuit euʒ. Qua ergo notione eſt pater ea pꝛincipium filij dicitur.i.generatio ne ſecunduʒ quam etiam dicitur auctoꝛ filj. Ande hilarius in quarto libꝛo de trinitate ita ait. Ipſo quo pater dicit᷑ eius quem genuit auckoꝛ oſtenditur.id nomen habens. quod neq; ex alio pꝛo/ fectum intelligatur et ex quo is qui ge
nitus eſt ſubſtitiſſe doceatur. Mouit ec
cleſia vnum innaſcibilem deum. Mouit vnigenitum dei filium. ↄfitetur patreʒ ab oꝛigine liberuʒ. confitetur et filij oꝛi ginem ab inicio non ipſum ab initio/ ſʒ ab initiabili nõ per ſe ipſum/ ſed ab eo quia nemine eſt natum ab eterno/ nati uitatem ſcʒ ex paterna eternitate ſumẽ tem. dita eſt hic fidei ꝓfeſſio.ſʒ pꝛo feſſionis ratio nonqum expoſita eſt. et ideo querenda eſt ſcʒ quomodo intelli⸗ gendum ſit ꝙ ait filij oꝛiginem eſſe ab initio/ et non ipſum eſſe ab initio. ſed ab initiabili.hoc vtiq; ſubdẽs determi nauit quomodo acceperit.initium inq ens oꝛiginem filij eſſe ab initio. Acſi di ceret · Non ita intelligas oꝛiginem filu
eſſe ab initõ quaſi ipſe ſilius habeat ini
Ex hijs colli⸗ git᷑ quod pat᷑ eo eſt pᷣncipiũ fil quo piie generatõne et eodes etiam aucto filij.
Pylarius.
Nõꝙ dicit ſi liuʒ nõeſſe ab inicio ß ab in

————
tium/ ſed quia ipſe eſt ab inltiabili. i.
a patre a quo ſunt omnia Mam licet ſi lius ſit pꝛincipium de pꝛincipioꝰno eſt tamen ↄcedendum ꝙ filius habeat pᷣn⸗ cipium · cumq;ſilinsſit pꝛincipium de
incipio.et pater pꝛincipium non de
incipio. Non eſt pꝛincipium de pꝛin
filius non eſt pater/ neq; tñ duo pꝛinci
pia/ ſed vnñ/ ſẽ pater et filius nõ duo
creatoꝛes.ſed vnus creatoꝛ.
Cum pater ⁊ filius ſint vnum pꝛincipiũ ſpũſſancti/ aueritur
———
àn eadem notione-
num autem
pꝛincipinʒ ſunt/ pater et filius/ nontã
tum creatur arum vt dictum eſt ſupꝛa/ ſed etiam ſpirituſſancti · Ideo queri ſo let vtrum eadem notione pater ſi pꝛin cipium ſpirituſſancti et filius. an ſit a⸗
lia notio qua pater dicatur pꝛincipiuʒ
ſpirituſſancti/ et alia qua filius.
Reſponſio-
IAd quoo dicim
cum pater dicatur pꝛincipium ſpirituſ
ſanctiet filius.qꝛ ſpirituſſanctus pꝛoce
dit vel datur ab vtroq;.nec aliter pꝛo⸗
cedit vel datur a patre qᷓ;afilio. Vane intelligi poteſt patremet filium eadem
rituſſancti.
relatione vel notione pꝛincipiũ dici ſpi
igreſ itnorioquapa E
ſpirituſſanci.
que
cipio · pꝛinciplum ſine pꝛincipio· ſicut
rerfius dicitur pꝛincipiuʒ;
ſit illa notio quam ibi notat pꝛin cipium/ nomen eius non habemus.ſed
——
—.———————
cipium eſt ſpirituſſandi. Vonatoꝛ aũt vt pꝛedictum eſt diciturpater vlfilius ex tempoꝛe ſicut ſpirituſſanctus datũ vel donatum. 1„„„ De his que tẽpoꝛaliter de deo
dicuntur et relatiue ſecundũ
aceidens quod nõ deoſedcrea⸗ turis accidit·
Wntenim„. quedam que ex n. de deo dicuntun/ eiq; tẽ⸗ XXXe poꝛaliter ↄeniunt ſine ſui mutatione. 6 et relatiue dicuntur ſecundum accidẽs n qnod accidit deo. ſed quod accidit creaturis. vt creatoꝛ dominus· refugi um datum vel donatum et huinſmodi
De his auguſtinus in quinto libꝛo de
trinitate ait. Creatoꝛ relatiue dicitur ad creaturam ſicut dominus ad ſeruũ. Ftem non moueat ꝙ ſpũſſanctus cũ ſit coeternus patri et filio. dicitur tamen aliquid eꝝ tempoꝛe/ veluti hoc ipſum quod donatum diximus · Nam ſempi⸗ terne ſplritus eſt donum.tempoꝛaliter autem donatum. Et ſi dominus nõ di citur niſi cum habere incipit ſeruũ. eti am iſta appellatio relatiua ex tempoꝛe eſt deo. Mon ẽ ſempiterna creatura ẽ cuius ille dominus eſt. ergo dominum eſſe non ſempiternũ habet ·ne cogamur etiam creaturam ſempiternas dicere Muia ille ſempiterne non dominaret᷑- niſi etiam iſta ſempiterne famularetur. Picut auteʒ non poteſt eſſe ſeruus qui non habet dominum ſic nec dominus qͥ non habet ſeruum.
„.
minus quiaeſtdñis tpoꝛis /dð
non eſtex tempoꝛe·
non eſt ipla paternitas vel filiatio/im dicet/ ꝙ non e tempoꝛe competit deo
mo notio quedam que patris eſt et filij quia ab eterno pater et filius vnum pᷣn
bec apellatio qua dicitur vominus quia non eſt tantum dominus rerum̃
. 7
——.—
——=———
7

üt us Aũ
N0 dũ ea
im
mpon M⸗ eih N atione. accidis accidit refygi⸗ modi
o de citur Aul⸗ er.
c ſit tamen ipſum empi⸗ oꝛiter
s nö di⸗ eru. eti tenpoꝛe reaturae omim dWM domnal e⸗ mvlrul⸗ ſerws t donnꝰd
me ſit do
„ is iws remni
2 temp ce it dens cepit ſle dñs. nec nte tempus it dñs. ſʒ cũ de nõ ex tẽ⸗ oꝛe yel in tẽ oꝛe. qꝛ non nte fuit quã e dñs ſedſi ul.
ex tempoꝛe ceperunt. ſed etiam illius
rei que non cepit ex tempoꝛe.i.ipſius tempoꝛis quod non cepit in tempoꝛe. quia non erat ante tempus qᷓ; inciperet Et ideo non cepit eſſe dñs ex tempe.
Beſponſio.
SAd quod dicipo teſt. quia licet non ceperit ex tempoꝛe eſſe dominus tempoꝛis.cepit tamen eſ ſe dominus tempoꝛis.quia non ſemper fuit tempus/ et ipſius hominis ex tẽm poꝛe cepit eſſe dominus. De hoc aug.
in eodem libꝛo continue ita ait. Quiſ
quis extiterit qui eternum deum ſoluʒ dicat · tempoꝛa vero nõ eſſe eterna ꝓp
ter varietatem ⁊ mutabilitatem.ſed ta
men tempoꝛa non in tempoꝛe eſſe cepiſ
ſe. quia non erat tempus antequam tẽ poꝛa inciperent.et ideo non in tempo ⸗
re acciderit deo vt dominuseſſet.qa ip ſoꝛum tempoꝝ dominus erat/ que vti q; nõ in tempoꝛe eſſe ceperunt. quidre
ſpondebit de homine qui in tempoꝛe fa
ctus eſt.cuiꝰ vtiq; dominus nõ erat añ
quam eſſet? CLerte vt dominus homi
nis eſſet ex tempoꝛe accidit deoet vt omnis amoueatur cõtrauerſia certe vt tuus dominus eſſet vel meus qui modo eſſe cepimus(ex tempoꝛe habuit)
Sũo intelligendum ſitnichil dici de deo ſecunqũ accidens ⁊ que ſunt accidẽtia relatiua.
Quomodo ergo
obtinebimus nichil ſecundum accidẽs dici deum. niſi quia ipſius nature nihil accidit quo mutetur vt ea ſint acciden tia relatuun que cõmutat ione aliqua re rum de quibus dicuntur accidunt ſicut amicus relatiue dicitur Non enim ami cus eiſe incipit niſi cum amare ceperit. Fit ergo aliqua mutatio voluntatis vt amicus dicatur Nũmus vero cum dici
tur pꝛecium relatiue dicitur.nec tamẽ
M
mutatus eſt cum eſſe ceperit pꝛecium. net cu dicitur pignus et huiuſmodi.
Per ſimilitudinẽ oſtendit ꝙ
Poteſt deus dici quodante non
dicebatur ſine ſui mutatiõe vt
nümus dicitur pꝛecium.
Bi ergo nümus
poteſ nulla ſui mutatione tociens dici relatiue vt neq; cũ incipit dici. neq; cũ deſinit aliquid in eiꝰ natura vel ſoꝛms
qua nũmus eſt mutationis fiat. quanto
facilius de illa incommutabili dei ſub
ſtantia debemus accipere/ꝙ ita dicat᷑ relatiue aliquid ad creaturam.vt quã uis tempoꝛaliter incipiat dici. non ta⸗
mẽ ipſi ſubſtantie dei accidiſſe aliquid
intelligatur ſed illi creature ad quã di
Quod deus dicitur refugium relatiue et ex tempoꝛe ſine ſui mutattone.
Qualiter etiam refugium noſtrum dicitur. Refugium em̃ noſtꝝ dicitur deus relatiue. ad nos enim refertur.et tunc refugium noſtrũ fit cum ad eum refugimus. Munquid tuuc fit aliquid in eius natura/ qð ante quam refugeremus ad eum non erat. In nobis ergo fit aliqua mutatio qᷓ ad
eum refugiendo efficimur melioꝛes In
itlo autem nulla. vic et pater noſter eſ ſe incipit · cum per eius gratiam rege⸗
Qʒð pater di⸗ cit᷑ relatine.
neramur. qui dedit nobis poteſtatem
füios dei fieri. Bubſtant ia ergo noſira mutatur in melius cum filiij eius effi/
cimur· Vimiliter et ille pater noſter eſ ſe cepit ſed nulla ſue cõᷣmutatione ſub ⸗
ſtantie. Qð ergo tempoꝛaliter dici in · cipit deus. quod antea non dicebatur⸗ manifeſtum eſt relatiue dici. non tamẽ ſecundum accidens dei ꝙ aliquid eiac
ciderit; ſed plane ſecundum accidens eius. ad quod dici aliquid deus inci
pit relatiue.

X
hic ſoluitur queſtio
pondentes dicimus· ſ
ummaimp nedictoꝝ intelli gentiam peꝛſtringit
pis apte oſtẽ
——————
i
ditur ꝙ quedam de deo tempoꝛaliter
dicũtur relatiue ad creaturas ſine mu
tatione deitatis/ ſed non ſine mutatio ne creature.et ita accidens eſt in crea⸗
tura non in creatoꝛe et appellatio qua creatura dicitur relatiue ad creatoꝛem relatiua eſt ·et relationem notat que ẽ in ipſa creatura Agellatio vero illa q creatoꝛ relatiue dicif᷑ ad creaturaʒ· re
latiue quidem eſt.ſed nullã notat rela
tionem que ſit in creatoꝛe
rebatur vtruʒ ſpirituſſanctus d datũ jelatiue ad ſe cuʒ
Hic poteſt
——
queſtio ſuperius ꝓpoſita vbi quereba
tur cum ſpirituſſanctus datum dicatur
vel donatum. Qð autem datuʒ reſer᷑
ad euz qui dat et ad illum cui datur?
ſpirituſſanctus det ſeipſum/ vtrum ad ſeipſum relatiue dicatur cum dicitur
dari vel donari-
dici datum vel donatum relatiue et ad
dantem et ad illum cui datur. Wans au tem ſiue donatoꝛ eſt pater cum filio et
ſpirituſancto. Nec tamen dicimus ſpi
ritumfanctum referri ad ſe. Sed aſpel
latio dati vel donati refertur ad dantẽ et ad recipientem. quia non poteſt ali⸗ quid dici datum niſi ab aliquo ⁊ alicui
detur. Kum autem ſpirituſſanctus da⸗ ria ſe vel datus a ſe diciturtrelatiue dem dicitur ad illum cui datur.et ẽ ap pellatio relatiua et ĩ illa cui datur mu
lis patrian
itaet ſimilis.
———
XRRl tatio fit non in dante.
Quomododicatur filiuſec n
at fecundum ſub
—,— —— 5
tiam an ſecun
——
= =
—
—
erea
cſiderari opoꝛtet cũ
es ſibi ſint vtrum relatiue hoc dicatur an ſecundum ſubſtantiam et ſi relati ⸗ ue vtrum ſecundum relationem/ an ſe cundum eſſentiam ↄſideranda ſit equa litas. deinde quid ſit ipſa equalitas/ Zld qð dicimus quia ſicut ſimile nichil
„——
ſibi eſt.ſimilitudo em̃ vt aithilarius ſi⸗ bi ipſi non eſt.ita et equale aliquid ſibi non dicitur· ac per hoc ſicut ſimile. ita
et equale relatiue dicitur. Dicitur er⸗
go relatiue filius equalis patri.⁊ vtri qʒ ſpirituſſanctus eſt tamen equalis pa tri filius et vtriq; ſpirituſſanctus pꝛop ter ſummam ſimplicitatem eſſentie/ et vnitatem Equalis eſt ergo filius patri ſecundum ſubſtantiam non ſecundũ re
lationem. Ande auguſlinus in quinto libꝛo de trinitate ait. Querimus ſecun
dum quid equalis ſit patri filius. nõ ſe cundum hoc ꝙ ad patrem dicitur fili ·
lius equalis eſt patri. Reſtat ergo vt
ſecundum id equalis ſit/ ꝙ ad ſe dicit Quidquid autem ad ſe dicitur· ſecun/
dum ſubſtantiam dicitur. Weſtat ergo
vt ſecundum ſubſtant iam ſit equalis.
Fadem ergo eſt vtriuſq; ſubſtãtia Itẽ in ſextolibꝛo Batis eſt videre nullo
modo filium equalem eſſe pꝛtri. ſiin a⸗ liquo ſcʒ quod pertineat ad ſignifican/
dam eius ſubſtantiam in equalis inue⸗
nitur. In omnibus ergo equalis eſt pa
trifilius/ et eſt einſdem ſubſtantie. Eãᷓ
lis eſt etiam ſpirituſſanctus;et in omni bus equalis ꝓpter ſummam ſimplicita tem illius ſubſtantie. Ex his perſpicu umſit. ꝙ ſecundum ſubſtantiã filius eſt
equalis patri · etvtriq; ſpũſſanctus.et aſellatio tm̃ relatiua eſt.
dum relationem
4
—— tres perſone coequa?

. L S DI
Quid ſit equalitas
a dicens. Vuidaʒ cum vellet breuiſſi me ſingulaꝝ in trinitate perſonaꝝ ini⸗ nuare ꝓpꝛia. Eternitas eſt inqt in pa⸗ tre.ſpecies in imagine. vſus ĩ munere
eu
n Equalitas ergo patris et fiiij non eſt relatio vel notio ⸗ ſed nature vnitas et idemptitas.
Ex quo ſenſu intelligendaſint
„„ perba hilari hic docer aucu⸗
(2 ic quomodo dicitur ſimilis ſtin ⁊ pii
wc erquioſunilitudo- nitas tribuatur.
Hocidemetiam Etquia non me
ul⸗ dirunus de imiierſiwiltudine. Euz diocris atorttatis intradatione ſerip⸗
ſte enim dicitur filius ſimilis patri. relati turarum et aſſertione fidei vir extitit. ylari in l
n ne quidẽ dicitur. Ped ſimilis eſt patri Eilarius em̃ in libꝛis ſuis poſuit hoꝛũ ar⸗ bil
ualtes Ppter vnitatem eſſentie. Eſtergoap/ verboꝛum.i.·patris et imaginis et mu⸗ bꝛo eſinodil
nilenchi pellatio tantum relatiua. Bimilitudo neris eternitatis ſpeciei et vſus abditã 3 3g0.02
iusſi pu vero eſt indifferens eſſentia. ſcrutatus inteliligentiam quantum va⸗ n 8
iqvidſbi eo non eum ſecutum arbitroꝛ in eterni nt. pecues 6
mile. in Quibuſdaʒ videtur ꝙ nomie tatis vocabulo niſi ꝙ pater non habet
citur er/ equalitatis vel Iuniliiudinis patrem de quoſit. filius autem de pa— me
ri. tvtri nõ ponit᷑ aliquid remouet᷑ tre eſt vt ſit/atq; vt ili coeternus it· lbi
ualis pa Imago perfecte implet illud cuiꝰ 1
us pror Q 5 ſe d 1 imago eſt ipſa coequatur ei. non illud At
l U U m ta imagini ſue.in qua imagine ſpecieʒ no ₰0 eneſes
ius pꝛtri men videtur noĩe equalitatis vel ſimili minauit. Credo ꝓpter pulcritudinem Nin ine
ecundüre tudinis non aliquid poni/ ſed remoue/ vbitanta eſt congruentia et pᷣma equa⸗ dtſi
ingtino zn rivt ea ratione dicat fiuus equalis pii litas et pma ſimilitudo nulla in re diſſi 32. S
f* aꝛnec maioꝛ eſt eonecminoꝛ⁊ boc ꝓœp dens.et nullo modo inequalis.⁊ nulla
ter vnitatem eſſentie. Pta et ſimilis di ex parte diſſimilis/ſ ʒ ad idemptitateʒ e
irſi⸗ quia nec diuerſus. nec alienus.nec ina reſpondentes ei. cuius imago eſt vbiẽ f
„ liquo diſſimilis. Et hoc ꝓpter eſſentie pꝛima et ſumma vita. cui non eſi alind Ei nrtAce
en ſimplicitateʒ. Mon ergo ſcõm ꝙ filius viuere et alind eſſe. idem et ᷣmus ac e
wleick, eſt genitus a patre equalis vel ineq̃lis ſummus intellectus cui non eſt alind vi AeEtiã H
en, eſt patri.nec ſimilis vel diſſimilis/ſed uere et alind intelligere.ſʒ idem boc eſt
Veiuap equalis et ſimilis ſcõᷣm ſubſtantiam. vnum tanquam vᷣbum perfecum.cuiñ nius*
nſteui. 8. deſit aliquid et ars quedam omnipotẽ R imna
ſoblitu It Ve ſentẽtig ſanci hilari q in tis et ſapientis dei. plena omniũ ratio vt e
ivüe ub trinitate ꝑſonaꝝ ꝓpꝛia ondit num viuentium et incõmutabilium et keeen mM
ſ mlin— omnes vnum in ipſa vnum de elſeinian dſgnfin⸗ 2 ſ p 1 vno/ cum quo vnũ. ibi nouit omnia de
nhn 3 O Ei 1 pPAe us que fecit per ipſam.—
cllipu tereundũ ꝙ vir illuſtris bilarius ꝓpꝛie 3 2
ibinti. kã tates perſonarus aſſignans dicit in pa Pic de ſpũſancto quare vſus
vct in omm tre eſſe eternitatem /ſpeciẽ inimagine dicatur
unmplici yſum in munere que tante—*
s verſpicl ſunt verba.vt in eoꝛuz intelligentia a E † 3 ff b
ben q; explanatione vehementer laboꝛaue 8 1 autẽ e 9 1
ſ.
rit aug. vt ipſe oñdit in vjeli· de tri.
lis quidã cõplex us pãiset imaginisq

Qonð modo ſia vdapa
tio auguſtini ſuꝑhijs obſcu
Qð noie eter nitatis ibi ſig
ingenitus.
dixerit illud cte implet.
„
riſexplena“
tio quã notat
imago ſit ꝑfe⸗
„ * S Rhener—
non eſt ſine perfruitione · ſine caritate ſi
ne gaudio · Illa ergo dilectio delectatõ
felicitas vel beatitudo.ſi tamen aliqua
5
pumana voce digne dicit᷑ vſus ab illo
appellata eſt bꝛeuiter⁊ eſt in trinitate ſpůſſanctus. non genitus ſed genitoꝛis genitiq; ſuauitas igeniti largitate atq;
vbertate perfundens oẽs creaturas
captu earum.itaq; illa tria et a ſe inui cem determinari videntur et in ſe infi/ nita ſunt. Qui videt hoc vel ex ꝑte vel
pſpeculus ⁊ in enigmate. gaudeat cog
noſcens deñ et gratias agat · Qui vero nõ videt/ tendat ꝑ pietatem ad viden⸗
dũ · non per cecitateʒ ad calumniandũ
q̃ vnns eſt deus/ſʒ tumẽ trinitas Ec
ce habes qualiter vᷣba hilarij pᷣmiſſa ac cipienda ſũt. licet tante ſint ꝓfundita/
tis vt etiam adhibita eꝝ poſitõe vix ali quatenus ea intelligere valeat huma/ nus ſenſus cuʒ et ipſa eoꝝ ex planatio quam hic aug· edidit/ plurimum in ſe pabeat difficultatis et ambiguitatis. Oðſecundum hanc expoſitio
*
nem non diſtinguuntui ibi ꝙ
pꝛietates perſonarũtres
Mon enimſecun
————
dum pꝛemiſſam expoſitionẽ diſtinguũ⸗
——=—
tur hic tres ilie ꝓprietates ſuperius aſ⸗
ſignate.; ipſe ypoſtaſes diſtincte ab in nicem monſtrãtur Eternitatis tñ nomi
ne eadem videtur deſignata ꝓpꝛietas quam notat hoc nomen ingenitus. Bʒ videamus quid ſit ꝙ ait. Imago ſi per fece implet cuius imago eſt tpſa coeqᷓ
Ex quo enſn tur ei/ non illud imagini ſue. Videtur
enim dicere ꝙ filius qi eſt imago pa/ tris patri coequatur non pater filio cũ et filius dicatur oqualis patri in ſcrip/ tura/ et pater filio.ſed filius hoc habet
patre vt ſit ei equalis. pater autẽ nõ
habet afilio et tamen filius plane a p ſede equalis eſt patri.i.imago ei cuius
Quare dicat᷑ hilarins ꝓpꝛia
perſonaꝝ aſſignaſſe in verbis
um ꝓpꝛietatum
—
pꝛedicis cum ibi non lint ex⸗
pꝛeſſe ꝓpꝛietates·
ꝛopꝛia ergop
ſ onap in pꝛedictis verbis aſſignaſſe di⸗
citur hilarius. qꝛ relatiua nomina ꝑſo narũ poſuit.ſ.patris imaginis et mune
ris q̃ relat iue dicunt᷑ de perſonis et ꝓ⸗
pꝛietates notant qᷣbus diſtinguunt ꝑſo
ne. Ita em̃ dicitur ſpũſſanctus munus relatiue ſicut donũ. S erũt amen ipſas
ppetates alys tribus noĩbus nõ ſignifi
cauit/ iuxta pꝛedictẽ auguſtini er poſi⸗ tionẽ/ niſi ſolo noĩe eternitatis quo no
—
ipᷣam paternitatẽ ſed eaʒ voluit intelli gi notionẽ qua dicitur ingenit us
Oð earundem perſonaruzʒdi⸗ ſtinctionem notat auguſtinus
,————
alis verbis ſine expꝛeſſiõe tri⸗
——————
riopoꝛtet ꝙ earundem trium perſona⸗ rum diſtinctionem auguſtinus oſtendẽ volens. ſiue expꝛeſſione illarum trium
ppꝛietatum ſuperius cõmemoꝛataruʒ
in pᷣmo libꝛo de doctrina xp̃iana ſic ait In patre eſt vnitas ·in filio equalitas. in ſpũſancto vnitatis equalitatiſq; con coꝛdia. Et tria hec vnum oĩa ꝓpter pa
trem equalia oĩa ꝓpter filiũ. connepa oia ꝓpter ſpũmſanctuʒ. Itaq; pater et filius ⁊ ſpũſſanctus. et ſingulus quiſqʒ hoꝛũ deus eſt et ſimul oẽs vnꝰ deus.et
ſingulus quiſq; hoꝛum plena ſubſtãtia
eſt.et ſimul omnes vna ſuba. pater nec eſt filius. nec ſpũſſanctus eſt filius nec
pater eit necſpůſſanctus. Spũſſanctus nec pater eſt/ nec filius. Sed pater tã
tum pater. et filius tantum filius. ⁊ ſpi tituſſanctus tĩ ſpirituſſanctus. Cadeʒ tribus eternitas· eadem incommutabi litas. eadem maieſtas/ eadem poteſtas
In his verbis aperte inſinuatur perſo
pylarius.

nenipſas nöſgniß niexpeſo is quo n vit imelli us.
wzdi⸗ inus Oetri⸗
ſci
perſona S— rumtrium noꝛtarbʒ ianaſic ait equalitas tmilch con in ppierpi iü. conneꝝꝰ tupune gulrscuic denset bꝛ puler e iinu Flu Swpali⸗ nfilvs⸗ ſpi gus. Eadez conmutabi
enpote war
Aug. Nylarius⸗
Zuz
.
Un 1.
Mnare patri attribuatur vni tas ⁊ filio equalitas
Beoplurimos
mouet ꝙ patri attribuit vnitatem.
io equsalitateʒ. Cum em̃ vnitas dicat ſchm ſubſtantiaʒ non tm̃ in patre eſt/ ß etiam in filio et in ſpũſancto.et equali⸗ tas vna eſt patris/ et filij/⁊ ſpũſſandi. LCur ergo patri attribuitur vnitas.⁊ fi lio eqnalitas. Foꝛte eadem rõne attri⸗
buitur patri vnitas ſcðᷣum auguſtinum
qua ſupꝛa eidem eternitas ſcðʒ hilariũ quia videlicet pater ita eſt/ vt ab alio
tion ſit. Et quia filium genuit. vnum ſe cum deum et ſpirituſſanckus ab eo ꝓ⸗ cedit vnus cum eo deus. Anitas ergo in patre eſſe dicitur. quia nec eſt aliqd aliud a quo ſit.nõ enim ab alio eſt. nec
ab eo aliquis vel aliquid eſt ab eterno
quod vnum cum eo non ſit filius enim et ſpirituſſanctus vnum ſint cum patre Vnde veritas ait. Ego et pater vnum ſumus.
hilarius in libꝛode ſinodis
Biquis innaſci
bilem et ſine initio dicat filiũ quaſi duo
ſine pꝛincipio. et duo innaſcibilia et duo ĩnata dicẽs duos faciat deos ana thema ſit. Caput em̃ quod eſt pꝛincipi um omniũ filius Caput aũt quod eſt pꝛincipium criſti deus Pic em̃ ad vnñ initialem omniũ initium. per filiuʒ vni uerſa referimus. filium innaſcibileʒ cõ fiteri impijſſimum eſt. Jam enim ñ eru vnus deus qꝛ deum vnum pꝛedicari na tura vnius innaſcibilis dei exigit. Cuʒ ergo deus vnus ſit duo innaſcibiles eſ
ſe non poſſunt.cũ idcirco deus vnus ſit
cum et pater deus ſit ⁊ filius dei deus ſit. qꝛ innaſcibilitas ſola penes vnũ ſit.
kilius aũt idcirco deus qꝛ ex innaſcibi
li eſſentia n atꝰ exiſtat. Caput em̃ oĩm
vt filius eſt.ſʒ caput filij deus eſt.⁊ ad
vnum deum omnia hoc gradu /⁊hac cõ
feſſione referuntur cum ab eo ſumant Vniuerſa pꝛincipiũ. cum iple pꝛincipiũ ſit. Idem in eodem. Qmnibus creatu
ris ſubſtantiam voluntas dei attulit.ſ
Pylarius.
naturam dedit filio ex innaſcibili ac nõ nata ſubſtantia ꝑfecka natiuitas. Ta
lia enim cuncta creata ſunt qualia deꝰ
eſſe voluit. filius autem natus ex deo ſubliſtit talis qualis veus eſt. Nec dif ſimilem ſui edidit natura naturaʒ. ſed eÿ ſubſtantia dei genitus natue ſcm
oꝛiginem attulit/ non ſecundũ creatu
ras voluntatis jſeſſenuiã.
Quare pater et filius dicãtur
eſſe vnim vel vnusdeus ſed ñ vnus quia res eiuſdem natu⸗
Kes vero diuerſe nature non poſſunt dici vnuʒ niſi dicatur
—
quid vnum
Hic diciopꝛtetqꝙ
re recte poſſunt dici vnuz ſim pliciter eſſe et cum adiecione
pater et filius et ſpůſfanctus recte dic tur eſſe vnũ et vnus deus.ſed non vm
Res enim due vel plures rede poſſunt
dici vnum eſſe/ſi ſint vnius eſſentie et earum vna ſit natura. Vnus auteʒ vel vna nõ poteſt dici de diuerſis rebus ni ſi addatur quid vnns vel vna. quo addi to recke poteſt dici de rebus ⁊ vniuset diuerſe fubſtantie. Ande auguſtirꝰ in ſexto libꝛo detrini. ſi ait. Neſcio vtꝝ
inueniatur in ſcripturis dictum vnum
Zug.
*
ſũt quoꝛum eſt diuerſa natura. Siaũt
et aliqua plura ſint eiuſdem nature et diuerſa ſentiant.nõ ſunt vnum inquan tũ diuerſa ſentiunt. Luz ergoſie dicit᷑ vnñ vt non addat quid vnum.et plurs vnũ dicuntur eadẽ natura atq; eſſentia nõ diſſidens neq; diſſentiẽs ſignificat᷑ Vnde paulus et apollo qͥ et am
tamboho Pylarias ili mines erant ⁊ idem ſentiebant vnñ eſſe bꝛo de ſinodi
dicunur cum dicit᷑. Et qui plantat et MMinus ſoꝛte qui rigat vnum ſunt. Lum vero addit᷑ expꝛeſſe vide
quid vnuz poteſt ſignificarialiquider tur deindiffe pluribus vinʒ factum quãuis diuerſis renti ſlitudi

——————
——
ſe priſet filð
Rdes locuta eſſe.cũ de pa
tre et filio et
ſpũtancto ita
catã in noib'
————
ppiias vniuſ
cuuſq; nomia toꝝ ſuham et
oꝛdinẽ et glã vt ſunt quis
pſbamtria. ꝑZſ ofiõtiã ve
ro nüm. Vo
Vnum⸗
ta ſanctoꝝ
q̃ vnitatẽ pa tris et fili et
minũ numerò
non liſtente
——————
pitio obtine
ret ſ falſita
rituſſandi no Feft. ſbſiſtẽci ꝑ ſubam edo cẽtes niſi ſub ſãtiã pris et te diſſimlis el ſentie ſepãtef Nʒ aũt dictũ
ſubantria
lẽs I ↄgrega
nodus ipieta
——
ſunt vtiq; dici vnum Quid em̃ tam
diuerſum niſi addatur vel ſab intelliga
tur quid vnum i.vnus homo. Andea
poſfolus dd adberet inãd domino ſpiri ritus vnus eſt. Non dixit vnus eſt vel
vnum ſunt. ſed aãdit ſpiritus. Duer⸗
ſi ſunt em̃ natura ſpiritus hominis et
ſpiritus dei. ſʒ inherẽdo fit ſpiritus ho minis vnus ſpiritus cum deo· quia ꝑti ceps fit veritatis et beatitudinis ilius
Pi ergo de his que diuerſe fubſtantie
ſunt recke dicitur ꝙ ſint vnus ſpiritus. quanto magis qui vnius ſubſtantie ſůt
recke dicuntur vnus deus eſſe. Pater
ergo ⁊ filius vnum ſunt vtiq; ſchm vni
tatẽ eſſentie. et vnns deus.& Inauo et grriana hereſis damnatur que patrẽ
et filium et ſpiritumſanctũ vt ait aus in libꝛo de hereſibus nð vult eſſe vnius
eiuſdemq; ſube atq; nature vel vt ex pꝛeſſius dicatur eſſentie/ que grece di⸗ citur vſia. ſʒ filium eſſe creaturaʒ/ nec non ſabelliana. que vt ait augꝰ in eo/ dem libꝛo dicebat · xp̃m eundem ipſum et patrem ⁊ ſpũmſanctum eſſe. vt eſſet trinitas nõ vnñ ſine ſubſiſtẽtia ꝑſonarũ
Atramq; peſtem vt ait augꝰ. ſuper io hanneʒ elidit veritas ait. Ego et pater
vnum ſumus. Virunq; audi ⁊ aduerte
et vnum ſumus et a caribdi et acilla li⸗ beraberis. Qʒð enim dixit vnum libe ⸗
rat te ab arrio. ꝙdixit ſumus. liberat
te a ſabellio. Si vnum ergo non diuer
ſum.ſi ſumus/ ergo pater et filius Bu
mus em̃ non diceret de vno nec vnum
de diuerſo Erubeſcant ergo ſabelliani
qui dicunt ip̃m eſſe patrem q̃ eſt filius
confundentes perſonas qui et dicti ſũt patripaſſiani qui dicunt patrem fuiſſe paſſum. Irriani vero dicunt alind pa trem eſſe alind filiuʒ. non vnam ſubam ſed duas/ patreʒ maioꝛem. filium mi⸗ noꝛem. Moli hoe dicere tu catholice. In medio ergo nauiga vtrũq; periculo
ſum latꝰ deuita et dic. Mater pater ẽ
et filius filius ẽ Alius pater allus fili ſed non aliud. immo hocipm/ q vnus
deus· Ecce oſtenſum eſt quare vnitas ĩ
XXXRI
patre eſſe dicatur cum tres vnmmnſint⸗
Quare dicitur eſſe equalitas i
———————
filio. cũ ſit vna equalitastriũ
———.———
dunc videam?
——.————
quare equalitas dicatur eſſe in filio/cũ vna et fumma equalitas ſit trium. hoc
ideo foꝛte dictum eſt. quia filius genit? eſt a patre equalis gignenti et dono qð
ab vtroq; pꝛocedit· et ideo illa tria di⸗
cuntur eiſe equalia pꝛopter filium.Fi⸗ lius enim habet a patre vt ſit ei equa/ lis et ſpirituiſancto. et ſpirituſſanctus ab vtroq; habet/ vt ſit equalis vtriq;⸗ oc autem ſine aſſertionis ſupercilio et maioꝛis intelligentie pꝛeiudicio dici mus malentes in apertione tam clau
aliquid alijs influere.
ſoꝛum ſermonum peritioꝛes audire q;
ereinpirituſengo vicit: E
—,—
triuſq; concoꝛdia velch
ſpirituſancto dicitur eius vtriuſq; con
coꝛdia et per eum omnia conneꝝa fa ⸗
cilioꝛ eſt intelligẽtia nobis pꝛemiſſa ad menteʒ reuocantibus. Vupꝛa enim ſe cundum autoꝛitates ſanctoꝛum dictum eſt. ꝙ ſpirituſſanctus amoꝛ eſt quo pa⸗ ter diligit filium/ et filius patrem. Re
cte ergo ſpirituſſanctus dicitur cẽnexio
vei concoꝛdia patris et filij et per eum omnia cõnexa. Ande augnſtinus inãn
tolibꝛo de trinitate. Comunio quedã
conſubſtantialis patris et filn eſt am/ boꝛum ſpirituſſanctus. Idem in ſepti⸗
mo libꝛo de trinitate. Spirituſſanctus
eſt ſumma caritas vtrunq; coniungens noſq; ſubiungens. S Vtrum pater vel filius ſpiri tuſancto diligat cum diligere idem deoſit quodeſe
—
poſonñtiũn ſpũ. i. pacii ʒſonãtie po us qᷓ; eſſenn p ſimlitud ſube pᷣdich Itẽ in eod Cum deiy voꝛtiuʒ der ſit in religio⸗ ſa ↄfeſſionn poſſůt imn differens n ſentie gener tione quoꝝq
ſentie non
nd licʒ eſſen
oſa vnitas w
mis ep inij
ferẽtis eſſn
ſonam: gai
ſentie Vtwi
ris dei ſubt
P vnioneʒ v gat cuʒ vtn uſq; eſſente
q; nature id
ſimilem ſub
ꝑꝛedicetu.
Zinter becd
—
—

perclo iie vdiciodic u tamcku/ ſſ audieq; ſ poſi o dicit, ſün velc din „ ſenti triuſchcn ſi onnexa fa/ ſfi pꝛemiſuad chn paenimſe m ww didum ſ eſ Mohe 1Mn prene ſ — chux kan Zd⸗ letprn ſni goinziuhh du ni udi ti 56 cm p 36 — ir nu Zog. unnu gl cningn ul nol
6
de iri ſorel— diligere 5
aueſioer pꝛedictis de
ducta. dictũ eſt enim ſu
pia atq; ſancdoꝛum autoꝛitatibꝰ oſten ſum ꝙ ſpũſſanctus eſt cõmunio patris
et filij et amoꝛ quo pater et filius ſe in⸗
uicem diligunt. Ideo querit vtruʒ pa
ter vel filius per ſpũmſanctũ diligat qð
vtiq; videtur opoꝛtere dici ſecundũ au toꝛitates ſuperpoſitas/ quibus oſten/ ditur ſpũmſandtum eſſe quo genitus a
gignente diligat genitoꝛemq; ſuu ʒ di ligat· Bed ecdtraſi pater vel filius di
catur diligere per ſpñmſandum/ videt
eſſe per ſpũmſanctum. qꝛ non eſt aliud
deo eſſe et aliud diligere ſʒ idem. quia vt ait auguſtinus in.xv. libꝛo de trini⸗
Late Auidquid ſcðm qualitates in illa
ſimplici natura dici videtur ſcðm eſſen tiam eſt intelligendum. vt bonus.mag
nns. immoꝛtalis· ſapiens. diligens. et huiuſnovi. Ideocſipater veifil vi
ligit per ſpũmſanctum.per ipſum ſ piri tum eſſe videt ur, neq; tantum eſſentia
ſua diligit. ſed etiam dono.
Mec queſtio inſoluhilis eſt hu manũ ſuperans ſenſum in qua autoꝛitates ſibi occurrunt.
Huic queſtioni
cum altitudinem nimie ꝓfunditatis cõ tineat id ſolum reſpõdemus/ quod au ⸗ guſtinus ſignificare videtur.ſ.ꝙ pater et filius ſe diligant ⁊ vnitatem ſeruent non ſolum eſſentia ſua, ſed ſuo dono ꝓ pꝛio quod licet ſupꝛa poſitum ſit itera⸗ re tamen non piget. qnia ſic ex pedit. Ait auguſtinus in ſexto libꝛo de trini⸗ tate ita. Aanifeſtum eſt ꝙ non alics duoꝛum eſt quo vterqʒ coniungit᷑/ quo
genitus a gignente diligatur. genito/
remq; ſu um diligat. ſi ntq; non partici patione /ſed eſſentia ſua. neq; dono ſu
perious alicuius ſed ſuo pꝛopꝛio ſer/
nantes vnitatem pacis.
Rperte dicit ꝙ pater et filius
XXRXI⸗
eſſentiaet dono ſio diligunt ſe
&t pacem̃ ſeruant.
Ecce hic dicit ꝙ
eſentia ſua et dono ſuo ſeruant vnita,
tem. Idemin.v.li. de trinitate ait.
In illa trinitate qs audeat dicere pieʒ nec ſe nec filiũ nec ſj pũmſanctum dilige
re/ niſi per ſpiritũſanctum. Mic aperte
oñdit patrem non t per ſpũmſãcum diligere. Non aũt ſimpliciter dicit pa⸗ trẽ non diligere per pũmſancdum
Vtrum paterſit ſwpiens ſapiẽ kia quam genuit ſicut diligit
moꝛe qui ab ipſo pꝛocedit
ter inueſtigari opoꝛtet vtrum pater ſa ⸗ piens ſit ſapientia quam genuit que tã tum filius eſt quod videtur a ſimili poſ ſe pꝛobari. Ji enim pater diligit amo re qᷓ ab ipſo pꝛocedit cur non et ſapien
tia vel intelligentia quõ ipſe genuit f⸗
**
pit velintelligit. Nanc queſtionẽ vnge re videtur vt ait auguſtinus in ſextoli
bꝛo de trinitate quod ſcripſit apoſto
dicens x̃i dei virtutem et dei fapien
tiam· Abi queritur. vtrũ ita ſit pat᷑ ſa pientie et virtutis ſue/ vt hac ſapiẽtia
per illam ſapientiam quaʒ genuit ſapi ens dicitur pater alioquin nõ ipſa ab illo.ſed ille ab ipſa eſt. Mic determinat dicens patre
non eſſe ſapientem ſapientig quam genuit.
Bi enim ſapien
tia quam genuit cauſa eſt illi vt ſapi⸗
ensſit. etiam vt ſit ipſa illi cauſa eſt qð
fieri non poteſt. niſi gignendo eum aut faciendo.ſed nec genitricem nec condi triceʒ patris vllo modo quiſ. qᷓ; dixerit ſapientiam. Quid em̃ ẽ inſaniꝰ Ergo
ſapiens ſit quam genuit.et bac virtute potens quaʒ genuit. ſed abſit vt itaſit quia ſi hoc eſt ibi eſſe quod ſapere. non
lkxxiii. que ſtionum. Cũ ſapiẽs de us dicit ⁊ ſi piẽtia ſapiẽs dicit ſine qua eum vel fuiſſe

aliqũ. vel eſſe
poſſe neppas eſt credè 5
.—————
ꝑticipatòe ſa pientu fapiẽ dicit᷑ Sic aia que et eſſe et nõ eſſe ſapiẽs põt· ſʒ að en ip̃e genuerit · qua ſapiẽs di uerte lectõ pa trẽ dici ſapiẽ tem genita ſa piẽtia quod alijſobviatte
———.
ſtimonüs Ve rũ hoc Aug· retractationũ iih· qonumꝙ de pĩe eas ge nuit qua ſapi
„ 53 k
pnteripfaſipientiaeſt aus lepiens 4
7
Filius vero dicitur ſapientia patris.?
dirtus patris. non quia pater per eum
ſit ſapiens vel potens. ſed quia filus ſapientia et virtus eſt de patre ſapien⸗
tia et virtute. Ex his ergo patet ꝙ pa
ter non eſt ſapiens ſapientia genita · ſʒ ſeipſo ſapientia ingenita.
vtrũfilius ſit ſapiens ſapien tia genita vel ingenita
Moſt hec queri foiet a quibuſdã vtrum filiusſit fapiẽs ſapientia genita vel ingenita Pienim non eſt ſapiens ſapientia genita.nec ſe ipſo ſapiẽs eſi Di vero ſapiẽtia genita ſapiens eſt · non videt᷑ ſapiens eſſe ſapi entia ingenita.et ita nõ videt eſſe ſapi ens a pĩe· cum a patre habeat omnia.
Weſponſio.
Aoquod dicim
—————— . ₰
et ea illi eſt eſſentia que ſapientia. non filius a patre quòd verumeſt⸗ ſedafi“
lio potius pater halet vſſentiam cuod abfurãiſimum atc; falſiſimuʒ eſt. Eſt ergo deus pater ſapiens e aue ipe eſt ſua ſapientia. ⁊ filius ſapientia pĩis eſt ſapiens de fapientia que eſtpater/ de quo eſt genitus filius. Ita et pater eſt intelligens ea qne ipſe eſt ſua intelligen tia. Mon ei eſſet fapiens qui non eſj intelligens filius autẽ intelligentia pa
tris. de intelligentia genitus eſt/ que ẽ pater · de qua?⁊ intelligens eſt. Mꝛoin de pater eſt fapientia· et filius ſapiẽtia et vterq; vna eſt ſapia. ⁊ tamen ſolus pater eſt ingenita. fapia et filius ſolus genita ſapientia nec tñ alia fapientia
pater. alia ſapientia filius · ſed vna ea
demq;. ſicut pater eſt deus ingenitus-
et filius eſt deus genitus · neq; deus ge nitus eſt deus ingenitus.nõ ideo tamẽ alius deus ẽ pater/ alius filius. ſʒ vn? deus vterq;/ non aũt vnus. alius ẽ em̃ genitus alius ingenitus. ſed non alius deus. ymmo vterq; vnñ ſiue vnus deꝰ Ita non eſt ſapia genita. ſaptẽtia inge
entia qua ie eſt et de eafi ingenita he genita vnañ
quia vna eit ſapientia patris et filjet
ens dicit᷑ ſa⸗ nita.ſʒ alia eſt ſapĩa genita · alia inge⸗ ſ pientiã. Sed Wñſſandi ſicut vna eſſentia. quia ſapiẽ nita. non eſt tñ alia ſapiẽtia ſed vna ea g melius iſtam tia in illius nature ſimplicitate/ eſt eſ⸗ demq; ſapientia. g queſtionẽ ĩli/ ſentia. ⁊ tamen filius tantum eſ ſapi᷑ẽ
.
ta.⁊ ſapĩa genita eſt de ſapientia inge
nita vel a ſapientia ingenita. Et cum
idẽ ſit ibi eſſe qð ſapienteʒ eſſe. relinqͥ
tur vt ſapia genita ſit ſapiẽs ð ſapiẽtia
ingenita. Mon ergo filius dicit᷑ ſepien
tia dei.tanquã ipſe ſolus intelligẽs ſit
vel ſapiẽs ſibi ⁊ patri et ſpñiſſancto qa vt ait aus · in·xxli· de trini. Si ſolus ibi filius intelligit ⁊ ſibi et patri et ſ.ſ. ad illam reditur abſurditatẽ vt pater nõ ſit ſapiens de ſeipo/ ſʒ de filio Nec
ſapientia ſapientiã genuerit/ſed ea ſa
pientia pater dicat᷑ ſapiens eſſe quam
genuit. Abi enim non eſt intelligentia
nec ſapientia põt eſſe. Ideoq;ſi pater nnon intelligit ipſe ſibi/ ſed filius intelli git patri. ꝓfecto filius patrem ſapientẽ
facit.et ſi hoc eſt deo eſſe quod ſapere
—
In filius ſit ſapiens ſeipſo vel
Expꝛedictis cõ
ſtat ꝙ fiſius nõ eſt ſapiens a ſe neq;de
ſe.ſed de patre et a patre. Nueri autẽ ſolet vtrum filius ſit ſapiens ſeipſo vel per ſeipſum. Auidam dicunt multipli cem hic fieri intelligentiam et ideo di ſtinguendum foꝛe. ita vt cum diciofi⸗ lium eſſe ſapientem ſeipſo vel per ſeip ſum ſi ſui natura/et eſſentia ſapientem intelligas/ verus ſit intellecus. Si ve ro a ſeipſo vel de ſeipſo ſapientem eſſe
telligentiam
intelligas falſitati ſubiectam habes in
Alioꝛum detẽrminatio.
Bohuto ſc

dafi, nod
l. Ei hun
hect penc
ede eſtn ylarino⸗
ceſt öschg
cigen e ſp
voneß igin
iapa gniun
tecue ſyint . Pwin ſapitia nen ſols ius ſoluo npentia dmen enitus. deus ge co tamẽ s.ſʒ vn ius ẽ ẽ on alius onus de' tia inge alia inge ſed vna ea
plovel
8 00
aſe. nechde Auin nſeiflo vl Foli. un mll gul ondij⸗
npe li enen
dLive ienten eſe m bibe
Nio⸗
ſapiens ꝑ ſe ſnon aſ e.ſic et ip̃e per ſe
Alij vero ſimpli citer ⁊ abſq; determinatione cõcedunt huiuſmodi locutiones · filius eñt ſapiẽs
pſe. ſed nõ a ſe vel de ſe. et fiiusẽ de
us per ſe·et eſt per ſe. ſed non a ſe vel
de ſe. Noc confirmantes vᷣbis hilari qͥ filiuʒ non a ſe.ſed per ſe agere in libꝛo
nono de trinitate ait. MNature inqᷓt cui contradicis heretice hec vnitas eſt. vt ita per ſe agat filius/ ne a ſe agat. ⁊ ita
nõ a ſe agat vt ꝑſe agat · Intellige fili
um agentem.⁊ per eum patrem agen/
tẽ. Mon a ſe agit/ cũ pater in eo manẽ monſtratur. Mer ſe agit cum ſcðᷣm na
tiuitatem ſilij agit ipſe que placita ſũt Infirmus ſit nõ a ſe agendo niſi a deo ipſe agit. non ſit vero in vnitate nature ſi que agit · et in quibus placet nõ ꝑſe agit Sicut ergo inquiunt filius per ſe agit/ ſ nõ a ſe. Ita et filius debet dici
deus eſt vł eſſe dicendus eſt vt aiunt ſe non a ſe vel de ſe.
An vna tantũſit ſapiẽtia piis
Qũo nitunł᷑ quidã ꝓbarej qð vna tm̃ ẽ fapia patris pbare hoc modo. Filius inquiũt eſt ſa
Qð rñſio indi gna ſit hec et
Poſt heca qui
buſd am queri ſolet vtrum vna tantuʒ ſit ſapientia patris · qð non eſſe nitũtur
pientia patris genita/ qua pater ſapi⸗ ens non eſt. Eſt igitur aliqua ſapientia patris qua ſapiens non eſt. eſt autem⁊ ſapientia patris ingenitaꝰ⁊ ea pater ſa piens eſt. Eſt ergo quedam ſapiẽtia pa tris qua ſapiens eſt. et ipſe non eſt illa
ſapientia pĩis qua pater ſapiens non 2 Mon eſt ergo vna tantum ſapientia pa tris. Item ſapientia ingenita eſt ſapiẽ“
tia patris · et ſapientia genita eſt ſapi⸗
⸗
entia patris. Mon eſt autem ſapientia ingenita ſapiẽtia genita · Mon eſt igi᷑
vna tantum patris ſapientia· hec ⁊ bis
ſimilia tanquam ſophiſtica et a verita⸗ te longinqua cunctiſq; in theologia et
a veritate peritis patentia abijcimus. rñſo indigna aduertentes.
Id tamen
O XXXII adijcientes quia vna eſt tantum ſapien tia patris.ſed non vno mõ dicitur Mã ſapiẽtia patris dicitur illa quam genn it.⁊ ſapĩa patris dicitur ea qua ſapiẽs eſt. Viuerſa ẽ ergo ratio dicti lla em̃ dicitur patris/ quia eã genuit et ea di citur patris. quia ea ſapit. vna ẽ tamẽ ſapientia patris. quia ſapientia genita eſteadẽ ſapientia/ ⁊ ea qua ſapiens eſt ſiue ea qua ſapiens eſt intelligatur per ſona patris/ ſiue eſſentia patris. qꝙxꝑ
ſona patris que intelligitur cum dicit᷑
ſapientia ingenita et perſona filij quel
ſignificatur cum dicitur fapient ia geni
ta vna eademq; ſapientia eſt que eſſen⸗ tia diuina intelligitur communis tribꝰ perſonis. 3
Vtrum in trinitate eſt dilectio queẽ trinitas ⁊ tãmẽ ſpirituſ ſanctus eſt dilectio que ſion eſt trinitas nec ideo due ſunt di⸗ lectiones ita ⁊ de ſapientia
gt ſicut in trini
tate dilectio eſt/ que eſt pater/ filius/⁊ ſpůſſanctus. que eſt ipſa eſſentia deita tis.ett amen ſpũſſanctus dilectio eſt.qᷓ
non eſt pater vel filius.nec ideo due di
lectiones ſunt in trinitate, qꝛ dilectio
que ꝓße ſpũſſanctus eſt.ẽ dileckio que trinitas eſt. non tñ ipſa trinitas eſt.ſiẽ̃ ſpũſſanctus eſt eſſentia que trinitas eſt
non tñ ipſe trinitas eſt In trinitate ita
napientia eſt que eſt pater et filius ⁊ ſpi rituſſanctus. que eſt eſſentia diuina. et tamẽ ſilius eſt ſapientia q̃ non eſt pater
vel ſpũſſanctus. Nec ideo due fapiẽtie
ibi ſunt. qꝛ ſapiemtia que ꝓpꝛie eſt filũꝰ eſt ſapientia que eſt trinitas · ipla tamẽ nõ eſt trinitas ſicut filius eſt eſſentia q̃ eſt trinitas.ipſe tamẽ eſt trinitas.
Qua rõne pater non dicitur ſa piẽs ea ſapientia quã genuit. eadẽ viðtur debere dici ꝙ nõ
ſit diligens pater vel filꝰdile ctione qua ab.vtroqʒ ꝓcedit-

—
— ————————————— —*
——— *——— 4*£
3 3 3
.
1
———
Mꝛeterea diligẽ
ter notandum eſt ꝙ ea ratione qua pa⸗
ter non dicitur ſapiens eſſe ſapientia
nõ diligat filiũ/ vel filius patrem ea di lecõne que ab vtroq; pꝛocedit ſcʒ que pptie ſpirituſſanctus eſt. Bicut em̃ idẽ
eſt deo ſapere quodeſſe.ita eſt ei idem
diligere quod eſt eſſe. Ideoq; ſicut ne⸗ gatur pater eſſe ſapiens. ſapientia quã
genuit qui ſi ea diceretur ſapiens/ non
pſa ab eo. ſed ipſe ab ea intelligeret᷑ eſſe.ita videtur non debere concedi ꝙ
pater vel filius diligat dilectione que tm̃ ſpirituſſanctus eſt. quia ſiea. dili/ git pater vel filius non ſpirituſſanctus
videtur eſſe a patre ⁊ filio.ſed pater ⁊ filius a ſpirituſancto. quia idem eſt ibi
diligere quod eſſe. At ſupꝛa dictum eſt
ntq; autoꝛitate auguſtini ſancitum/ ꝙ
in trinitate tria ſunt vnus diligens eum qui de illo eſt.et vnus diligens eñ de quo eſt.et ipſa dileckio.et nõ eſt ali⸗ quis duoꝛum quo genitus a gignente diligitur/ et genitoꝛem ſuum diligit.
MQuibus verbis aperte ſignificatur pa trem filium.et filium patrem diligere. ea ſcʒ dilectione que non eſt aliquis eo rum/ ſed tantum ſpirit uſſanctus. Cum
idẽ ergo ſit ibi diligere quodeſſe/ quo
modo dicitur pater vel filius nõ eſſe ea
dilectione qua alter alterũ diligit. Cũ
ideo pater neget᷑ ſapere ſapientia quã genuit.ne ea eſſe intelligatur.
Muodæ hec queſtio inexplica
hilis eſt que eceilit infirinita
Difficilem michi
fateoꝛ hanc queſtionem pꝛecipue cũ ex
pꝛedictis oꝛitur que ſimilem videretur
habere rationem. quod mee intelligen ⸗
tie attendens infirmitas/ turbatur.cu
piens magis exꝝ dictis ſanctoꝛum refer req; afferre Vptimis enim lectoꝛẽ in quit hilarius in pꝛimo libꝛo de trinita
tes p
OU RxRM
te qui dictoꝛum intelligentiam expee⸗ tet ex dictis potius qᷓ; imponat. et re⸗
tulerit magif qᷓ; attulerit · neq; cogat id videri dictis contineri quod ante lectio nem pꝛeſumpſerit intelligendum. Cuʒ ergo de rebus dei ſermo eſt concedam deo ſui cognitionẽ. dictiſq; eius pia ve
neratione famulemur Inueſtiget ergo
diligenter pius lectoꝛ rationem dicto⸗ rumſi foꝛte dictoꝛum aliquaʒ valeat re perire cauſam qua nota ipſa pꝛemiſſa
queſtio aliquatenus explicari valeat ⸗ Ego autem hanc queſtionem non abſol
vens. ſed erroꝛem excludens pꝛofiteoꝛ non ita eſſe dictum/ patrem diligere fi⸗
lium. vel filium patrem ea dilectione q̃ ab vtroq; ꝓcedit/ qui nõ eſt aliquis eo
rum.ſed tantum ſpirituſſanctus.tanqᷓ;
ea dilectione pater ſit vel filius Bed ſic
ea pater diligit filium et filius patrem vt etiam pater per ſe ea que ipſe eſt di⸗ lectione diligat · ſic et filius. non auteʒ ſic vt pater per ſe non diligat et filius ⸗ ſed per eam tantum Quis hec in il
la trinitate inquit auguſtinus opina/ ri vel affirmare pꝛeſumat. Eam tamen
queſtionem lectoꝛuzʒ diligentie plenius diiudicandam atq; abſoluendam relin⸗
quimus ad hoc minus ſufficientes.
trum ppꝛietates perſonaꝝ
ſint ipſe perſone ⁊ deus ·i·di
—
Blſt ſupra
uina eſſentia.
atq; ſubtiliter inquiri o⸗ poꝛtet verum ꝓpꝛieta ⸗ erſonarum quibus ipſe perſone de terminantur ſint ipſe perſone ⁊ ſint de
us.i.diuina eſſentia.an ita ſint in per onis vt nõ ſint perſone. ac per hoc nec
diuina eſſentia Qð em̃ in perſonis ſint
Ppꝛietates ·nemo inficiari audet cum aperte clamet autoꝛitas ꝙ in perſonis eſt ꝓpꝛietas.et in eſſentia vnitas. u
perius quoq; multis ſanctoꝛum teſtimo nijs aſtrux imus perſonas per ꝓpꝛieta
dica interius ↄſiderari
1. III*

ente pemiſſ vakent, nonabſcl Spofien diligerei ilectine q gliquis eo tus.tanqᷓ Fedſic patrem pſe eſt di⸗ non auteʒ et filig⸗ bec in ij/ 9 opina/ am tamen ie plenirs damrelin⸗
erſonaꝝ us idi
upn
uspilun iter nuino un pypiit
one N
Zl
llle
Jer o.
vt qui habet hoc ſit quod habet. et to⸗ tum qð ibieſt vnum eſſe/ vnam vitam
vocabulis.
Quod ꝓpꝛietates ſint pſone.
Lum ergo ꝓpꝛie
tates ipſe ab eterno ſerint quibus ip⸗
ſe perſone determinantur et diſſerunt
quomodo eſſent ſi in eis non eſſent. Et quomõ in eis eſſent et ipſe perſone non eſſent quin ibi eſſet mltiplicitas? Quo
circo ſicut pꝛopꝛiet ates eſſe inperſonis
ſta et eas perſonas eſſe ↄfitemur. ſicut
ſupꝛa autoꝛitate hieronimi vt non pige at reuocare ad mentem pꝛoteſtati ſu/ mus in expoſitione fidei ita dicentis.
Pieronimus bꝛeniter tangit
que ſupꝛa poſita ſunt vt alind Idda t.
Wabellij hereg⸗
clinã⸗
les tres perſonas eꝝ pꝛeſſ as ſub ꝓpꝛie/ kate diſtinguimus. Mon enim nomina
tantũmodo ſed etiam nominum Ppꝛie tates.i.perſonas.vel vt greci expꝛi⸗ munt ypoſtaſes/ hoc eſt ſubſiſtetias cð
ſitemur · Ecce aperte dicit perſonas ꝓ pꝛietatibus diſtingui.et ipſas pꝛoptie
tates eſſe perſonas cuius hic verba per ſtringimus qꝛ ſupꝛa latius poſuimus
Quod pꝛopꝛietates ſint diui
naeſſentia.
Lunqʒveſimpli
citate deitatis fupꝛa diſſeruimus auto ritatibus ſanctoꝛum. ſcʒ auguſtini. bila tũ·lidoꝛi.necnon et boetij euidenter monſtrauimus deũ hoc eſſe omnino qð in ſe habet. excepto ꝙ pater babet ſili um nec eſt filius. et fiius habet patreʒ nec eſt pater.et ſic eſſe in natura trium
tes dilingiatc; determinari.plu
U XRXI
arodnodononteranns/ne faſl
Ex pꝛedictis goncludit ꝓpꝛie⸗ tateseſe perionos eirprie ſentiam.
ergo,ppꝛieta tes ibi ſunt ſingula Pp in quo eſt et vnum eademq; vita ſingule ſunt. a teamur ergo et Ppꝛietateseſſe in triꝰ pſas eſſe perſonas atq; di
perſonis. et i uinameſſentiaum. Autoꝛitate aſtruit ꝙ pꝛopꝛie⸗ tas ſit natura 1 4
Quodenim pꝛo
Pꝛietas etiam diuina natura ſir oſtẽdit
hilarius dicens natiuitatem filij eſſe na
turam vnde in ſeptimo libꝛo de trinita le ait. Striuſq; natura nõ differt. vnũ ſunt pater et filius. Pabet ergo hoc ſa cramenti natiuitas yt cõplectatur in ſe et nomen et naturam et poteſtatem qa natinitas non poteſt non eſſe ea natura vnde naſcatur filius. Icdem in ſexto. Matiuitas pꝛopꝛietaseſt/ veritas eſt. Idem in ſeptimo dicit ꝙ nature nati ⸗ uitas ſit intelligenda eſfe in natura dei Bupꝛa em̃ dixit quia ꝓpꝛium patris eſt ꝙ ſemper pater eſt.et Ppꝛium filij ẽ ꝙ ſemper filius eſt.ſignificans/ ꝙ pꝛo⸗ pꝛietas patris eſt parer.et ꝓpꝛietas fi⸗
l eſt filius. Mis aiijſq; pluribus auto⸗ ritatibus aperte ſignificari videtur. ꝙ Ppꝛietas filijfilius ſit.ſic et deus. Ita
et pꝛopꝛietas patris&t pꝛopꝛietas ipi⸗
rituſſancti.
Quida negant ſcilicet ꝓpꝛie lates eſſe peꝛſonas ⁊ diuiham naturam et quare.
Boc autẽ aliqui
negint dicentes quidem ꝓpꝛietates in
ylarius.

Pcpa obiectò
————
5—— E 2i4 ₰ —
Bienim inqui
perloni geſe. ſed non eſſe perſonas ip
jas. quia ita dicunt cſſe in perſonis vt in eſſentia diuin? vt non ſit interius ſi eut ea ſunt que hm ſubſtantiam dicunt de deo vt bonitas inſticia/ ſed extrin ſecus aſiꝝ a ſunt atq; ita eſſe rationii
pꝛobare contenqunt ·
Lbiectiocoꝛuʒ pꝛima quã voz lunt pꝛobaꝛe pᷣꝛopꝛietates no
unt ꝓpꝛietates ſunt perſone/ non eis ꝑ ſone d eterminãtur. Contra qð dicimꝰ
quia etiam ſei
ſupꝛa hieronimus ioquens de patre et
filio et ſpirituſancto dicit · Pubſtan/
tia vnum ſunt ſed perſonis ac nominib
diſtinguunt Ded iterum addunt-
ꝓpꝛietates ipſe diuina eſſentia ſũt · cũ
eſſentia non diſerant tres perſohe · nec ꝓpꝛietatibus diſerunt. Quomodo eĩ differt pater aſilio/ eo ꝙ diuina eſſen⸗ tia eſt/ cum in eſſentia vnum
Beſponſio ad pꝛemiſſaautoꝛi
——————.—
rij reſp ndeo. Immenſum eſt qð exigi
tur et in compꝛehenſibile/ extra ſignifi
cãtiam eſt ſ ermonis extra ſenſus intẽ
tionem/ non enunciatur non att ingit᷑
non tenetur · verboꝛum ſignificantiam
reiipſius natura ↄſumit · Benſus con⸗
templationem inperſpicabile lumẽ ob⸗ cecat intelligentie capacitateʒ quod fi
ne nullo cõtinetur/ excedit. Uhichi er go in ſenſu labes ẽ. in intelligentia ſiu
poꝛ eſi. In ſermone vero non iam infir
mitatem· ſed ſientium confiteboꝛ.· pe riculoſum nimis eſt de rebus tantis ac tam reconditis aliquid vltra pꝛeſcrip ⸗ tum celeſte ꝓferre· vt vltra p̃finitione dei ſermo de deoſit. foꝛma fidei certa
ſis perſone difierunt ſit
eſt. Won erse alicuid aodendrmeſt
—
ſed modus cðſtituendus audaciter qo.
quid vltra queritur non intelligiitur ⸗
———
alia addentes⸗
—
Leterumbereti
* A. n— B———— —
um impꝛobitas inſtinctu dyabolice
Sſo impꝛobi beretici ſiſtãt
co
fraudulentie ecitat? nonduʒ quieſcit
ſev in tanta rerum du eſtione addit· Bi
paternitas et filiatio in deo ſiue in diui na eſſentia ſunt eades ergores ſibipat eſt et filius. Nam in quo paternitas ẽ
pater eſt. et in aho filiatio eſt filius eſt
Pi ergo vna eadem; res habet ĩ ſe pa
ternitatem et filiationem ipſa generat
et generatur · að dicentes in ſabellianã
pereſim pertrahuntur- extendentes pa ſum ſibi filium
6
trem in fiium/ cumi ponant et patrem DPi vero negauerint in vna deieſſentia paternitatem eſſe et filiationem. quomodo ergo dicunt eſſe
denm/ Pis atq; alijs argumentoꝛum a
culeis vtunt᷑ in ſue opinionis aſſertõeʒ
vt veritatis foꝛmam diſſecent ·
ſponſio contrahane coꝛuʒ
.——
opinionem/ vbi traditur ꝙ P
pꝛietates ñi penit⸗ ita eſſeĩ dei ſſentiaſicut in ypoſtaſibꝰ ðꝛ·
Quoꝛũ audacie
————.——
reſiſtentes atq; ignoꝛantie ꝓuidentes
audebimus aliquid ſuper hot loqui Maternitas et filiatio non ita eſſe om ⸗ nno in diuina ſubſtantia dicũtur ſicut in ipſis ypoſtaſibus quibus ita ſunt/ ꝙ eas determinant vtait iohannes damg ſcenus. Caracteriſtica idiomotã ſunt
„
i.determinatiue ꝓprietates ypoſta⸗
ſeos et non nature/etenim ypoſtaſim determinant et non naturam⸗ I
eſſentia cum eam non determinent ·nò
—
ideo poteſt dici ꝙ dinina eſſentia et ge
neret et generetur. Aelꝙ eademres
Ebiectõ ẽ ci
Fdeoq; licet paternitas et filiatio ſint in diuia

c ,
Ur.
ſtät
Ni Lvic olice qielcit dü. Pi ein diri ſibipai mitasẽ filius ch etiſepa generat bellianä entes pa fiium ꝓ gauerint meſſe et icunt eſſe mowma MWertde L.
n coil urc N cſeide ſtaſco d
daci
„nientes
Fylarius.
₰ * .
ttt ſibi pater et filius Ita enim pꝛopꝛie tas determinat perſonam/ vt hacpꝛo pꝛiet ate ypoſtaſis ſit generans et illaa lia ypoſtaſis alia ſit genita.et ita nõ iqẽ
generat ⁊ generat/ ſed alter alterum.
MQueritur quomodopꝛopꝛie/ ates poſſunt eſſe in naturanec
eam determinent.
Beo foꝛte qres
cumhee ꝓpꝛietates non poſſunt eſſe in perſonis quin eas determinent quomõ
in diuina eſſentia eſſe poſſint ita vt non
eam determinent? Reſpondeo tibi et hic cum hilario. Ego neſcio non requi roet conſolaboꝛ me tamen archangeli neſciunt angeli non audierunt. ſecula non tenent. ꝓpheta non ſenſit. apoſto/ lus non interrogauit. filius ipſe nõ edi
dit. Leſſet ergo doloꝛ querelaruʒ.
putet homo ſua intelligentia /genera tionis ſacramentũ poſſe conſequi. Ab⸗
ſolute tamen intelligendus eſt pater et
filius et ſpũſſanctus. Ptat in hoc intelli gentia fine verboꝛum eſt filius a patre qui eſt vnigenitus ab ingenito. ꝓgeni⸗ es a parente, viuus a viuo.non natura deitatis alia et alia. quia ambo vnum.
hoc credendo incipe/ percurre/ pſiſte.
et i non ꝑuenturum ſciam.tamen gra tulaboꝛ ꝓfecturum. Qui enim pie infi ⸗ nita ꝓſequituret ſi non contingat ali/
quando tamen pꝓficiet pꝛodeundo. Sʒ ne te inſeras in illud ſecretum et archa
num inopinabilis natiuitatis. ne te im mergas ſummam intelligentie cõpꝛehẽ dere pꝛeſumens. ſed intellige incõpꝛe henſibilia eſſe. Nis aluſq; multis eui/ denter oſtenditur nobis nullatenus li/
cere maieſtatem perſcrutari uis pone ⸗ re poteſtati modum circumſcribere in⸗
Antoꝛitatibus quibus opinio
nem ſuam ſczꝙ pa tris vel filij ñon
Werütamennõ
dum deliſtunt impatientie ſpiritusgi tati. ſed opinionem ſuam etiam ſancto
rum autoꝛitatibus munire conantur/
bus oſtendere volunt ppꝛietatem qua pater eſi pater. et ꝓpꝛietatem qua filiꝰ
eſt filius. non eſſe deum. ad hoc indu
centes verba augnſtini. ſuper illumlo cum pſalmi. et non eſt ſubſtant ia ita d centis. Veus enim quedam ſubſtantia eſt. Ande etiaʒ in fide catholica ſic edi ficamur vt dicamus patrem et filium ⁊
ſpiritumſanctum vnius eſſe ſubſtantie.
Quid eſt vnius ſubſtantie? Nuidquid
eſt pater qð deus eſt hoc eñ filius hoc eſt ſpirituſſandus. Cum autem pater eſt /non illud eſt quod eſt.pater em̃ nõ ad ſe; ad filium dicitur. ad ſe autẽ de?
dicitur. Eo igitur ꝙ vel quo deus eſt
ſubſtantia eſt. et quia eiuſdeni ſubſtan tie eſt filius ꝓculdubio et filius eſt deꝰ. Ad vero ꝙ pater eſt. quia non ſubſtan tie eſt/ ſed refertur ad filium. nõ ſic di cimus filiũ patrem eſſe. ſicut dicimus ſlium deumeſſe,
Qualiter retoꝛquẽt verba au⸗
Ex his vbis ſig
nificari dicunt ꝙ ꝓpꝛietas patris vł ꝓ prietas filij non ſit deus vel eſſentia di uina. Cum em̃ dicit eo ꝙ deus eſt/ſub ſtãtia eſt. ſed ꝙ pater eſt ſubſtantie nõ eſt aperte inquiunt oſtendit/ idem eſſe ſubſtantiam quo dens eſt. Id vero quo pater eſt non eſſe ſubſtantiam. Iteʒ cũ ait pater non illud eſt quod eſt oſtendit eum non eſſe patrem /xo quod ſubſtan ⸗ tia eſt. Mon enim ſimpliciter dixit. pa⸗ ter non eſt illud quod eſt/ ſed ait. Cum pater eſt/ non illud eſt quod eſt ſignifi · cans quo pater eſt/ non eſſe illud quo? id eſt eſſentiam. Hec illi ita exponen ⸗
tes ſua commenta ſimplicibus et incau tis vera yideri faciunt.

ꝗuod
——
——
Mos autẽ aliter foꝛe iſta intelligenda dicimus. dicenꝰ em̃ eo ꝙ deus eſt/ ſubſtantia eſt. ſed ꝙ pater eſt/ ſubſtantie non eſt. hoc in⸗ telligi voluit quia eſſentia deus eſt. et deitate ſubſtantia eſt.eo eĩ ſubſtãtia eſt.quo deus eſt/ et ecõnerſo. cuius ea eſt deitas/ que eſt ſubſtantia. et ſubſiã⸗ tia que deitas · ſed quod pater eſt non eſt fubſtantie.i.non quo pater eſt/ eo ſubſtantia eſt.qꝛ pꝛopꝛietate generatõ nis pater eſt qua ſubſtantia non eſt. ip
ſam tamen ꝓpꝛietatem ſubſtantiã eſſe non negauit. Ita etiam illud intelligẽ
dum eſi ꝙ ait cum eſt pater non illud ẽ
XRRIIII
dam peruerſi ſenſus ho⸗ mines in tantam plilie ⸗
——
runt inſaniam vt dicerent non idem eſ⸗
ſe naturam dei et perſonam ſiue ypo ⸗ ſtaſim dicentes eandem eſſentiam non poſſe eſſe patrem et filium ſine perſo⸗ narum confuſione · i em̃ inquiunt ea eſſentia que pater eſt filius eſt/ idem ſi bi pater eſt ⁊ filius. Si hanc rem dicis eſſe patrem. aliam quere quam dicas eſſe filium. Ii vero aliam non queſie/ ris ſed eandem dixeris idem genuit et genitus eſt. Mꝛopter hec et huiuſmo⸗ di inter naturam et perſonam diuidũt ita vt non recipiant vnam deitatis na/ turam et ſimplicem eſſe tres perſonas. Idqʒ teſtimonio hilarij deſendere nitũ
quod eſt. i.non illo pater eſt quod vel Zutoꝛtan
quo ipſe eſt. i.eſſentia/ ſed notione.
tur qui in ſept imo libꝛo de trinitate ᷓ que pei rens vtrum apoſiolus ſpirium deino/ cere videlp minans · et ſpiritum criſti idem ſignifi/ nit.
Rñio⸗
—
—=—
Alijs etiam verbis auguſtini xtuntur vt aſſerãt quoò dicũt ſcʒ pꝛopꝛietates perſonarum non eſſe dei ſubam
——
perius poſitis · ſcʒ ꝙ verbum ſcm ꝙ ſa
pientia eſt et eſſentia. hoc eſt quod pa ⸗
ter m ꝙ verbum non hoc eſt quod pa⸗ ter. Di inquiunt verbum non ẽ hoc qð
pater ſcðʒ hoc ꝙ eſt verbum. Idergo quo verbum eſt non eſt illud quod pa⸗
ter eſt. Pꝛopꝛietas ergo qu verbum eſt non eſt id quod pater eſt. Non ẽ igi tur diuina eſſentia · Ad quod dicimus quia licet m ꝙ vęrbum non ſit hoc qð
pater ẽ · ea tamẽ ꝓpꝛietas qua verbuʒ cſ/eſt idquod pater. i.viuina eſſentia ſed non eſt ypoſtaſis patris.
—,
eſſe perſonam et eſſentiam vel naturam dicentium et eandeʒ eſſentiam non poſſeeſſe pãem
⁊ filium ⁊ ſpiritumſancdum.
—— ———*
bis auguſtini vehementer inſiſtunt ſu
cauerit vtroq; verbo inquit ita. Benti um pꝛedicatoꝛ volens nature vnitatem in patre/ et filio docere ait. Ipiritus dei in vobis eſt. Si quis autem ſpũm criſti non habet. hic non eſt eius Pi au
tem ſpiritus eius qui ſuſcit auit hieſuʒ
⁊c̃. Ppirituales omnes ſumus ſi in no⸗ his eſt dei ſpiritus.ſʒ ⁊ hic ſpiritus dei eſt et ſpũs criſti. et cum criſti ſpiritus ĩ nobis eſt/ eius ſpiritus in nobis eſt qui ſuſcitauit xp̃m· et cum eius qui ſuſcita nit xpm in nobis eſt ſpiritus.et ſpiritꝰ in nobis eſt chꝛiſti. Mec tamen non dei eſt ſpiritus qui in nobis eſt. diſcerne er go E heretice ſpiritum xp̃i a ſpiritu ðᷣi et excitati a moꝛtuis ſpiritum criſti a ſpiritu dei criſtum a moꝛtuis excitãtis cum qui habitat in nobis ſpiritus criſti ſpiritus dei ſit.et ſpiritus criſti a moꝛ⸗ tuis excitati ſpiritus dei tantuʒ ſit cri
ſtum a moꝛtuis excitantis.
ueſtio hilarij vtrumin ſpi⸗ riudeinãtia
natura quodres
—

n
tis 9
90 R
nſnsbo II) npſile, demeſ⸗
ypo/
Um von
N perſo⸗ uiunte
i idemſi remdicz bam diczz
on queſe ngenvit et huiuſmo
m diuidt itatis na/ perſonas. dere nitü 3 rinitateq qu — c mſignifi/ ni ta. Benti nitatem Fpirüns utem ſpim tcius Piau tavit bieſiʒ vus ſiin no ſpiritusdei ihi ſyiritwei wobis eſt u ius quiſtſis rins tſñ tamen non do rialhni pnnil isetatiu riscii hr. woiiano atzſuci n
ns. wninli res nat dnonte t
—
—
tureſignificatameꝝiſtimes. Nõ eſt eñ̃ idem natura quod res nature.ſicut non idem eſt homo /et quod hominis ẽ. nec idem eſt ignis et quod ipſius ignis eſt. et ſecundum hoc non eſt idem deus et
Pic oſtenditur quem ſenſum trahunt ex illis verbis.
Huius victi oc Calone pꝛefati heretici dogmatiʒarũt non idem eſſe perſonam ⁊ naturam dei aſſerentes naturam dei non eſſe tres p ſonas. In his intelligentes pꝛemiſſis verbis hilarij per rem nature perſ onaz et nomine nature diuinaʒ naturam. Pt ideo dicunt hilarium interrogaſſe here ticum vtrum per ſpiritum dei putaret ſignificatam eſſe naturam an rem natu re vt ſic oſtenderet diſtinguendum eſſe inter naturam et rem nature id eſt per⸗
ſonam.
ic docetur quomodo eis ob⸗ uiat ipſius ſcripture circum
ſtantia et hicdocetur quaſiter
pꝛedicta intelligi debeant et ꝙ ſpirituſſancus eſt res vniur
nature patris ⁊ fili ⁊ ſpirituſ⸗
ſancti eſt ipſanatura
Boc quidam di Boc quid
cunt nõ intelugẽtes pia diligẽtia ſcrip
ture circumſtantiam qua conſiderata ꝑ cipi poteſt quomodo pꝛemiſſa dix erit
hilarius. Bubſequenter em̃ in eadem
ſerie oſtendit in ipiritu dei aliquando
ſignificari piem vt cum dã piritus do
mini ſuper me · aliquandoſignificarifi
lium vt cum dicit. In ſpiritu dei ei/
cio demonia nature ſue poteſtate ſe de
mones eicere demonſtrans aliqů ſpi*. ritumſandum vt ibi. Effundam de ſpi
Et queronunc
ſpiritu dei.vtrum naturam an rem ng ·
U XXX
ritu meo ſuper omnem carnem. Vuod
vicit conummatum fiſſe. cum apoſto li ſpirituſancto miſſo. omnibuo lin guis
locuti ſunt. deinde quare hanc diſtinc
tioneʒ fecerit.et ꝙ in ſuperioꝛibus per
verba apoſtoli idem wirituſſancosſig
nificatus ſit.et ꝙ ipſeſit res vnius na/ ture patris ⁊ filij aperte oſtendit inqui ens ita kec idcirco ſunt demonſtrata. vt quacũq; parte heretica falſitas ſe cõ tuliſſet/finibus veritatis concluderet Habitat em̃ in nobis criſtus quo habi⸗ tante habitat deus et cum habitat ĩ no bis ſpiritus criſti/non aliud habitat qᷓ; ſpiritus dei, quod ſi ꝑſpiritumſanduʒ criſtus in nobis itelligitur eſſe. hunc ta men ita ſpiritum dei vt ſpiritum criſti eſſe noſcendum eſt.et cum per naturaʒ dei natura ipſa habitat in nobis/ indif ferens natura filij creditur eſſe a patre cuʒ ſpirituſſanctꝰ qui eſt ſ piritus criſti et ſpiritus dei res nature demöſtretur vnius. Quero nunc ergo quomodo nq ex natura vnum ſunt/a patre pꝛocedit ſpiritus veritatis a fiuo mittitur et a fj lio accipit ſed omnia que habet pater filij ſunt. Idcirco qui abeo accipit dei ſpiritus eſt ·et idem ſpiritus criſti eſt. Res naturefili eſt/ ſedet eadem res ⁊ nature patris eſt/et dei excitantis cri ſtum a moꝛtuis ſpiritus eſt. et idem ſpi ritus criſti eſt a moꝛtuiſ excitati In ali quo differt criſtiet dei natura.ne eadẽ ſit ſi pꝛeſtari poteſt vt ſ piritus qui dei eſt non ſit ⁊ criſti. Eſt ergo in nobis ſpi ritus dei/ et eſt in nobis ſpiritus criſti et cum ſpiritus criſti ineſt/ ineſt ſ pirit? dei. Ita cum quod dei eſt et criſieſt.
et quod criſti eſt dei eſt. nõ poteſt quid
aliud diuerſum criſtuseſſe q;deus eſt. deus ergo criſtus eſt vnus cum deo ſpi ritus. ſm illumego ⁊ pater vnum ſun In quo docet veritas vnitatem eſſe na ture/ non ſolitudinem vnionis. Ecce ſi hec verba diligenter attendas inuenis ſpiritumſanctum rem nature dici pãis et ilj · et eundem dici. eſſe naturã dei vbi dicitur per naturam dei natura ipᷣa habltat in nobis /ſi per ſpiritumſandũ
Aerba hila · rij ponit qui? bus pmiſſoꝛũ intelligẽtia a peritur.

Ziſcutit pꝛedicta verba/et nð
ita eife diñtinguendum intri⸗
—
taq; ĩ trinita ——————
te non ita diſtinguendum eſt inter natu Fam et rem nature/ ſicut in rebus crea⸗
tis. quia vt ait hilarius comparatõter renoꝛum ad deuʒ nulla eſt et ſi qua cð parationum exempla interdum afferũ tur nemo eã eſtimet abſolute in ſe ratõ
nis perfectionem continere· Nonenim
bumano ſenſu de deo loquendũ eſt·
nod pꝛopter res cregtasil⸗
ind dixerit non idem eſt natn
d naturam er
Mon idem eſt natura quod res nature ſubijciens exempla de ipſis creaturis
Inde oſtendens erroꝛis eſſe ſub menſu ra creaturarum metiri creatoꝛem ad“
dit et ſcðᷣm hoc non idem eſt deus ⁊ qð deieſt. ac ſi diceret. Pi ad inſtar crea⸗ turarum de creatoꝛe ſentis cogeris fa teri. quia non idẽ eſt deus et quod dei
eſt quod dicere impium eſt⸗cum ſpũs
dei deus ſit.et dei filius ſit deus.
Qs non Aind eſt deus et que
—„
ſua ſunt/ ita vt inſint ·Alia em
ſunt que in ſunt alia que non inſunt
Mo
—
dum coꝛpoꝛales modos vt in e d ſub dit ſerie accipiẽda ſunt hec que de ðo
dicuntur. vbi enacuãs opinionem eoũ
guiita putant aliud deum eſſeet alis nod dei eſt. aliuqq; naturam ði. ⁊ rẽ nature vt eſt in creaturis aperte docet
non aliud eſſe deum/ ⁊ que ſua ſunt ita
go rerum creaturarum reſpiciens inqt
eiſimile cum alitubi erit alibi nð erit.
quia id quod eſt illi ↄtinetur. vblfre⸗ rit in foꝛma/ vt non vbiq; ſit/ qun inſi⸗
ſtens alicubi ſit. deus autem immenſe
virtutis viuens poteſtas que nuſauam
non aſſit nec delit vſquã ſe omneʒ per
ſua edocet.et ſua nð alind qᷓ; ſe eſſe ſig nificat vt vbi ſua inſint ipſe eſſe ꝑſua ĩ
telligatur. Non autem coꝛpoꝛalimo/
do cum alicubi ſit · Non etiam vbiq; ef ſe credatur. cum per ſua in omnibus ef ſe non deſinat. Mon autem aliud ſunt
qᷓ; quodẽ ipſe que ſua ſunt. Et hec ꝓp
ter nature intelligentiam dicta ſunt. is verbis aperte ſignificatur. ſitam̃
intelligis heretice · quia dinina natura non alind ẽ ab his que ſua ſunt ita vt
inſint/ et per illa in omnibus eſt fuis qᷓ non inſunt. Sua em̃ ſunt etiam que nõ inſunt.i.omnes creature.⁊ ſua ſunt qᷓ
inſunt. vt tres perſone que ſunt eiuſdẽ nature et eadem natura. ſicut ſupꝛa au
———
guſtini teſtimonio firmauimns dicẽtis
tres ꝑlonas eſſe eiuſdem eſſentie vel eõ
dem eſſentiam/ ſed non ex eadem eſſẽ
tia/ ne alind intelligatur eſſentia/ alið perſona. Non tamẽ diffitemur aliquã
diſtinctionem habendam foꝛe ſcðᷣm in⸗
telligentie rationem cum dicitur ypo⸗
ſtaſis. et cum dicitur eſſentia. quia ibi
ſignificatur qð eſt commune tribꝰ hic vero non. Eſt tñ ypoſtaſis eſſentia et econuerſo. Fateamur ergo vnum atq; idem eſſe tres perſonas ſcðᷣm eſſentiaʒ diſſerentes aũt ꝓpꝛietatibꝰ. ñ aug. ſuper locum pꝛetaxatum plalmi ait/
Mueris quid ſit pater · reſpõdetur deꝰ
Queris quid ſit filius.reſpondet᷑ de.
n ß Mueris quid ſit pater et filius. reſpon nergOlecun um reſponde de vtroq; interrogatus non deos/ ſed deum reſponde. Nõſic
detur deus.de ſingulis interrogatꝰ de
in hominibus. Tante em̃ ibi eſt ſubſtã
*.
tie vnitas vt equalitatẽ admittat/ plu
ralitatem non admittat · Si ergo tibi dictum fuerit cum dicis filium eſſe qð pater eſt ꝓfecto filius pater eſt. Reſpõ de ſcöm ſubſtantiam tibi dixi/ hoc eſſe
Qs aliqu
cũ dicit el tia⸗
Zug · ſin
—

ſ
rüd et. ie, hi ini⸗ nmenſe um ez per ceſig eai wwo, nvbic ef vnibsc Aliud ſut Eibecg ita ſim nr. ſitañ in natura nt. ito vt eſt ſuisqᷓ m cpe nõ a ſun qᷓ nt eiuſqẽ tſupꝛa au os dicẽtig ntie veles tadem ſentia/aid emurdicti Edit⸗
dne ſcömin h Eun nõ cõ tü. qn uehert ſerip netrib t nra dicẽ vnũ o Mnut eütrirz per wo vn dna etecon ömeſni zerſo. cumdi ub. Oin guat vnazeſſen n paniat, ſi trium per whün onarum. etfilius· hn h aibdickhbſ̃ nitu/ Sipn dM itſi
Qſum ſcrip ⸗ ture inbis ſe⸗ quendum tra
filium quod pater eſt/ non ſecundtʒ id quod ad aliud dicitur.ad ſe em̃ dicitur deus ad patrem filius dicitur. Rurſũ ⸗ q; pater ad ſe dicitur deus. ad filiũ di⸗ citur pater. Qð pater ad filium dicitur non eſt filius.ꝙ dicitur filius ad patrẽ non eſt pater. Qð dicitur pater ad ſe. filius ad ſe. hoc eſt pater et filius.i.de
Vtrũ ita poſſit dici deus triũ perſonarum veltres perſone vnus dei vt dicitur vng eſſen ha trium perſonarum ⁊ tres perſone vnius eſſentie.
Bic conſideran
dum eſt cum deus ſit diuina eſſentia. et
ita dicatur vnus deus eſſe tres perſone ſicut vna eſſentia dicitur tres perſone ytrum ita valeat ſane dici vnus deus trium perſonaruʒ. vel tres perſone vni us dei.ſicut dicitur vna eſſentia trium perſonarum/ et tres perſone vnlus eſ⸗ ſentie. In bis locutionibus ſcripture vſus nobis einulandus videtur. vbi fre quenter reperitur ita dictum.vna eſt eſ
ſentia trinmn.et tres ſunt perſone vniuſ
eſſentie nuſquaʒ autem occurrit legiſſe vnum deum trium perſonarum vel tres perſonas vnius dei. Qõ ideo puto ſů ctos doctoꝛes vitaiſe. ne ita foꝛte acci/ peretur in diuinis perſonis vt accipit᷑
cum de creaturis ſimile quid dicitur. dicitur em̃ deus abꝛahaʒ iacob ⁊ iſaac
et deus omnis creature. Quod vtiq; di citur ꝓpter pꝛincipium creationis vel gratie pꝛiuilegium/ et creature ſubie/ ctionem vel ſeruitutem. Cum ergo in trinitate nichil ſit creatum vel ſeruiens vel ſubiectum non admiſit fides in trini tate talem locutionis moduʒ. Ita etiã
econuerſo non dicitur de dei eſſentia/
ꝙ ipſa ſit eſſentia abꝛaham iſaac et ia/
cob vel alicuius creature/ ne creatoꝛis vel creature naturam confundere iu/ dicamur.
Oðlicet potentia. ſapientia.
U XXRM
bonitas de deoſcm ſubſtan ⸗ tiam dicantur in ſcripturata men ſolent hec nomina diſtin cte ad ꝑlonas interdũ referri.
Ex pꝛedictis cõ ſtat ꝙ ſicut eſſentia.ita potentia ſapiẽ tia bonitas de deo dicunt᷑ m ſubſtan/ tiam. Mue autem ſchm ſubſtantiaʒ de deo dicunt᷑ tribus perſonis pariter cõ ueniun. Ana eſt ergo potentia ſapien/ tia bomtas patris et filij ⁊ jpũſſancti. et hij tres eadem potentia.eadem api entia. eadem bonitas. nde aperitur in trinitate ſumma eſt ꝑfectio. Vi enim ibi deeſſe potentia vel fapientia vel bo nitas/ non eſſet ſummuʒ bonum. ſed qꝛ ibi eſt perfecta potentia.infinita ſapiẽ tia.incõpꝛehenſibilis bonitas/ recte dã et creditur ſummum bonum cunqʒ vnũ et idem penitus ſit in deo potentia/ ſa pientia bonitas. in ſacra tamen ſcriptu ra frequenter ſolent hec nomina diſtin ⸗ ce ad perſonas referri/ vt patri poten tia. filio ſapientia.ſpirituiſancto boni⸗ tas attribuatur. quod quare fiat non eſt ocioſum inquirere.
Suare id fiat ſcilicet quod pa
tri potentia filio ſapientia at tribuatur.
dergoſacrielo
quij pꝛudentia facere curauit /ne dei ĩ
menlitatem ſimilitudine creature meti
retur. Vixerat em̃ in ſcriptura ſacra.
quia deus pater eſt.⁊ ꝙ deus filius eſt et audiuit hoc homo.qui hominem pa⸗ trem viderat/ deum patrem non vide/ rat/ et cogitare cepit᷑/ ita eſſe in crea ⸗ toꝛe vt viderat eſſe in creaturis a qui bus hec nomina tranſlata ſunt ad crea toꝛem. In quibus pater eſt pꝛioꝛ filio. filus eſt poſterioꝛ patre/ et ex antiqui⸗ tate in patre deſectus.ex poſteritate in filio imperfectio ſenſus /ſolet notari. Ideo occurrit ſcriptura dicens patres

potentẽ · ne vide atur pꝛioꝛ filio ·⁊ i6o minus potens · Et filium ſapienteʒ ne videatur poſterioꝛ patre ideo minus Qnare ſpirituiſango bonitas tribuatur*
—
ſirituſſanctus deus· et didus eſt habe
re ſpiritum deus et videbat᷑ hoc qua⸗ ſi nomen inflationis et tumoꝛſs. Ande pumana conſcientia ad deum pꝛo rigo re et crudelitate accedere metuit. Ibo ſcriptura temperauit ſermonem ſuum ſpũm bonuz nominans/ ne crudelis pu taretur qui mitis erat · non ꝙ pater ſo lus ſit potens/ vel maʒis potens. et fi lius ſolus ſapiens · vel magis ſapiens. et ſpirituſſanctus ſolus bonus vel ma/ gis bonus · na eſt ergo potentia⸗ ſapi entia/ bonitas/ trium ſicut vna eſſen/ tia. Ideoq; ſicut dicitur filius homou ſios.conſubſtancialis patri.ita etco⸗ omnipotens.
Be hoc nomine homouſion vbi autoꝛitate receptum eſt- et quid ſignificet.
ic nõ eſtpꝛete
mittendum quod auguſtin in libꝛo ſe⸗ cundo ↄtra max iminuʒ dicit de hoc no mine homouſion quo latini tractatoꝛeſ frequenter vtuntur. Mater inquit et filius vnius ſunt eiuſdemq; ſubſtantie. Voc eſt illud homouſion quod in conci lio niceno aduerſus pereticos arrianof a catholicis patribus veritatis autoꝛi tate firmatum eſt. Quod poſtea in con cilio ariminenſi ꝓpter nouitatem verbi minus qᷓ; potuit intellectam quam ta/ men ſides ãtiqua pepereat multis pau coꝛum fraude deceptis heretica impie as ſub heretico imperatoꝛe conſtantio labefactare temptauit. Bedpoſt nõ l
Se nominibns
tia? pꝛcuident
Zmem libertate ſidei carbolice
pꝛeualente poſte ua vis verbi ſicut deꝰ buit intellecta ẽ homooen illud catho
lice fidei fanitate longe latec; defenſà eſt et diffuſum. Quid eĩ eſt homouſiõ niſi vnius einſdemq; ſubſtantie. Quid eſt nquam homovſion niſi ego ⁊ pater vnum ſumus · Mon ergo inter pꝛopha nas vocũ nouitates hoc vitandumeſt⸗
ne tranſlati
vẽ ⁊ per ſimilitudinem de deo
dicuntur⸗
eterea dicen
dum eſt ꝙ in aſſ ignatione diſtinctionis nominum inter alia que ſupꝛa diligent
epecuti ſumus. quedam dix imus tranf̃
latine et per ſimilitudinem de dẽo dici vt ſpeculum/ ſplẽdoꝛ. caracer. figura et huiuſmodi de quibus pio lectoꝛi bꝛe viter trado qð ſentio. vt ſcʒ ratione ſi militudinis ↄſiderata e cauſis dicẽdi vichoꝛum intelligentiam aſſumat ſ ca/ tholicam.
.
Pichil dignum de excellenis
—
ineffahilis trinitatis ſetradi⸗ diſſe dicit ad alia tranſit rus
vnitatis atq;trinitatis ſumme et inef⸗
fabilis m̃ulta iam dix imus. Wichil ta men eins ineffabilitate dignum tradi
diſſe ꝓfitemur/ſed potius ex nobis mi 23
rificatam eius ſcientiam nec potuiſſe nos ad illam pꝛofitemur· S
e gnihuſdungueſtcuud ubſtantiam de deo dicuntur que ſpecialem effla itant trac tatum ſeʒ de ſcientia ⁊ pꝛeſciẽ edeſtinatione voluntate
—.
et potentia
„——
—

olice Mde cRho efenſü nouſ AQuid pater opa
we.
nſan⸗ de deo
en
ſtinctionis
diligent mus tranſ edeo dici er. figura lectoꝛi bꝛe rationeſi ſis dicẽdi matßca/
. ig ecent
Sſe tradi anſiturus
n0
sſomme u m. itii
e digwn m
tius e bön in nfol M
X
Q
Es fapia dei
cuz lit vna tñ ꝓpter varios
ſtatus rerum
plura ſoꝛtit
vocabula. De qͥboſſit p ſcientia vel pᷓ
nuidentia.
De qͥbus di ⸗ 1 poſitio.
De qͥbus epꝛ deſtinatõ. Qð et hoĩies pᷣdeſtinantur 0 bona. ⁊ bo na hoibus.
XXV
ra dixerimꝰ de his cõ
muniter que ſcðʒ ſub⸗
ſtantiã de deo dicunt᷑ eoꝛum tamen q̃ dam ſpeciaiẽ efflagitant tractatuʒ de q bus ammodo tractandũ eſt. ſcʒ de ſciẽ tia /pꝛeſcientia/ ꝓuidentia diſpoſitõe pᷣdeſtinatione/ voluntate/? potentia.
Bciendũ ergoẽ ꝙ fapientia vl ſcientia
dei cumſit vna et ſimplex.tamẽ ꝓpter varios ſtatus rerum et diuerſos effechꝰ plura ac diuerſa ſoꝛti᷑ nomma. Bicit᷑
enim non tĩ ſcientia ſed etiam pꝛeſciẽ⸗
tia vel pꝛouidentia diſpoſitio pꝛede ⸗ ſtinatio et ꝓuidentia et eſt pꝛeſcientia ſiue pᷣnidentia de futuris tĩ· ſed de om nibus de bonis. ſcʒ et de malis. diß poſi tio vero de faciendis.pꝛedeſtinatio de oibus ſaluãdis et de omnibus bonis 3
bus et hic liberant et in futuro coꝛona
buntur. Mꝛedeſtinanit deus ab eterno homines ad bona eligendo.et pꝛedeſti nauit eis bona pꝛeparando. homies pꝛedeſtinauit apoſtolus oſtendit dicẽg Mꝛedeſtinauit quos pꝛeſciuit fieri con foꝛmes imaginis filij ſui. Et alibi. Ele git nos ante mundi ↄſtitutioneʒ vt eſſe
mus ſanci et immaculati.ge autem bo
na eiſpꝛeparuerit ꝓpheta iſaias oſten
dit dicens. oculus non vidit deus abs
te que pꝛeparaſti diligentibus vel ex/
peckantibꝰ te. Ergo ab eterno pꝛedeſii
De qͥbus pꝛo
uidentia.
De ſapientia
vel ſcientia ⁊ de quibus.
nauit quoſdã futuros bonos et beatoſ
i. elegit vt eſſent boni et beati.et bõa eis pᷣdeſtinauit.i.pꝛeparauit. pꝛoui
dentia aũt eſt gubernandoꝛũ. que vti
q; eodem modo videtur accipi quo di; Beſi ponſio pꝛeſcientiã ⁊ di⸗
ſpoſitio. Interdum tamen ꝓuidentia accipit᷑ pꝛo pꝛeſcientia. Sapientia ve
ro vel ſcientia q̃ de omnibus eſt.ſcʒ bo
nis et malis. et de pñtibus pꝛeteritis et futuris.et non tantũ de tempoꝛalib ſed etiam de eternis. Non eñ ita ſcit
deus iſta tpalia vt ſeipſũ neſciat ſed ip
ſe ſolus ſeipſum perfecte nouit. cuius
ſcientie comparatione omnis creature
ſcientia imperfeeta eſt.
pꝛa diſſeruimuſ ac pju
D XXRXV
Vtrum ſcientia vel pꝛeſcien tia vel diſpoſitio vel pꝛedeſti⸗ natio poruerit eſſe ĩ deo ſi nul⸗ lafuiſſent futura
opoꝛtet vtrum ſcientia vel pꝛeſcientia vel diſpoſitio vel pꝛedeſtinatio potue⸗ rit eſſe in deo ſi nulla fuiſſent futura. Cũ enim pꝛeſcientia ſit futuroꝝ et di⸗
oſitio faciendoꝝ. et pꝛedeſtinatio ſ al
uandoꝝ ſi nulla eſſent futura.ſi nichil e ſet fackurus deus.vel aliquos ſaluatu⸗ ros· non videt᷑ potuiſſe in deo eſſe pre ſcientia vel diſpoſit io /vel pᷣdeſtinatio. Wotuit autem dens nulla pᷣſcire futu/ ra. potuit non creare aliquid vel nõ fal uare aliquos. Motuit ergo in deo non
eſſe pꝛeſcientia vel diſpoſitio vel bꝛe⸗
deſtinatio.Zld hoc autem ita a quibuſ⸗ dam oponitur. Si inquiũt potuit pꝛe ſcientia dei non eſſe in deo ab eterno ⁊ potuit non eſſe. Di vero potuit nõ eſſe cum pꝛeſcientia dei ſit eius ſcientia.et ſcientia ſit eius eſſentia. potuit ergo nõ eſſe ab etemo id quodẽ diuina eſſentia ita et de diſpoſitõe /⁊ pꝛedeſtinatiõe 3 eſt diuina eſſentia obhjciũt. Addunt qͥʒ et alia ita loquẽtes. Si potuit deꝰ non pſcire aliqua.cũ idem ſit deo pꝛeſcire
ſcire/x ſcire qð eſſe. potuit ergo nõ eſſe. Itẽ cum ideʒ ſit deũ pꝛeſciũ eſſe/
ẽt deũ eſſe. ſi potuit non eſſe p̃ſ cius.po tuit non eſſe deꝰ otuit aũt non eſſe pᷣſcius ſi potuit nulla pſcire. at potuit nulla p̃ſcire.qꝛ potuit nulla facere.
woſitioet piegeſtinatio qua ſi relatine dicũtur ad futuras res vel faciendas.—
Sd hoc iuxtamo duluz noſtre intelligentie ita dicimus. pꝛeſcientia et diſpoſitio vel pꝛedeſtina tio ad aliquid dici vident᷑. Picut em̃ creatoꝛ ad creaturam relatiue dicitur.
Epinio.

kternis⸗
Bciẽtia
———
ita pꝛeſcientia vel pꝛeſcius ad
fejerri videtur. et diſ polit io ad facien
ða ac pꝛedeſtinatio ad ſ aluãda. Aerũ⸗ tamen creatoꝛ ita relatiue dicituryte
ſentiam non ſignificet. Mꝛeſcientia ve o vel pꝛeſcius/et in relpecku futuroꝛũ dicit et eſſentiã deſignat. Ita etiã di⸗ ſpolitio et pꝛedeſtinatio. Ideoc; cũ di cicitur.ſi nulla eſſent futura. non eſſet in deo pꝛeſcientia/ vel non eſſet deus pꝛeſcius. quia varia eſt ibi caulã dicen di. viſtingui opoꝛtet rationem dicti.
ů ergo dicis ſi nulla eſſent futura nõ
eſſet in deo pꝛeſcientia/ vel non eſſet p̃ ſcius. ſi indicendo hanc cauſam atten ⸗ dis. ſcʒ quia nůlla eſſent ſubiecha eius pꝛeſcientie vnde ipſa poſſit dici pꝛeſci entia vel ipſe pꝛeſcius · ꝙ vtrumq; dici
tür. ꝓpter füturã verus eſt intellellec;
Sin autem ea ratione id dicis. ꝙ nõ ſit iti eo ſcientia quã pꝛeſcit futura. vel ꝙ ipſe non ſit deus qui eſt. futuroꝝ pꝛeſci us/ falſa eſt intelligentia. Bimiliter et
le locutiones dẽterminande ſunt Mo tuit non eſſe pꝛeſcientia dei · vel potuit
iið eſſe pꝛeſcius. et potuit deus nõ pꝛeſ cire aliq ua.i.potuit eſſe ꝙ nulla futu⸗ ra ſubiecka eſſent eius ſcientie. ⁊ ita nõ poſſet dici pꝛeſcius vel pieſcire. vel ſci
*
ipſe eſſet/ vel eius ſcientia. ß non poſſʒ dici pꝛeſcius vel pꝛeſcire vel pꝛeſciẽtia i eius ſcientie futura mala foꝛent ſubie ca. Pimiliter de diſpolitione et pꝛede ſtinatione vel ꝓuidentia. Nec enim vt dictum eſt ad tempoꝛalia referuntur.et de tempoꝛibus tantum ſünt
S ſcientia dei non tantum eſt
de tempoꝛalibus ſed etiam de
a verovl
ſopientiã nõ tant um de tempoꝛalibus ſed etiam dẽ eternis. Ideoq; ⁊ſinla
fuiſent futura. cſent ĩñin deoſcientii adem que modo eſt. nec minoꝛ eſſet qᷓ;
.
ent ia eius pꝛeſcientia. non tñ co minuſ
————.————— —.—————
O KXXRV
—.—
go deus ab eterno eternuʒ·⁊ omne qð
futurum erat et ſciuit immutabiliter. Scit quoq; non minus pꝛeterita ⁊ futu ra qᷓ; pꝛeſentia.et ſua eterna ſapientia
et immutabili. Scit iple omnia que ſci untur· omnis enim ratõ ſuperne et ter
rene ſapientie vt ait ambꝛoſius in eo
eſt. quia oẽm ſapientiam ⁊ ſcientiaʒ ca⸗ pit ſua immenſa ſcientia. Guare oĩa dica
⁊quodfactũ eſt vita eſſe ĩ co⸗
—
*
——
nia dicunt᷑ eſſe in deo et fuiſſe ab eter⸗ no. Vnde auguſti. ſuper geneſim Nec
viſibilia inquit antequã fierent nõ erãt
quomodo ergo nota deo erattꝰ que nõ erant Et rurſus quomõ ea faceret que ſibi nota noũ erãt.non enim quicquam
ſecit ignoꝛãs. Motã ergo fecit nõ facta
eognouit. Mꝛoinde antequam fierent et erant et non erant · erant in dei ſcien tia. non erant in ſuã naturã. Ipſi autẽ
deo nõn audeo dicere alio modo inno⸗ tuiſſe cus ea feciſſetquã illo quo ea no⸗
uerat vt faceret. Ipud quẽ non eſt trãf
mutatio. nec viciſſitudinis obumbꝛa
tio. Ecce hic habes ꝙ hec viſibilia an⸗ tequã fierent in dei ſcientia erant. Ex
boc ð ſenſu omniã dicunt eſſe in deo.⁊ omne qð fackum eſt dicitur vita eſſe in ipſo. non ideo ꝙ; creatura ſit creatoꝛ. el ꝙ iſta tempoꝛalia eſſent ialiter ſint in deo. ſed quia in eius ſciẽtia ſemper
ſunt que vita eſt⸗
c eadem rationedicuntur om
omnia dicuntur ei pñtiã eſſe non ſolum ea que ſunt. ß etiam ea que pꝛeterierũt et ea que futura ſunt/ ſecunduʒ iliud.q̃ vocat ea que non ſunt tanquam ea que ſunt. quia vt ait ambꝛoſius in libꝛo te
trinitate Ita cognoſcit ea q̃ non ſunt
⸗
tur eſſe in deo
Aug“ ſoper genclm.
nde eſt etis ꝙ
3

ec ler. ifun enti e ſci et te neo
odeo ico.
m
Zu⸗
abeter⸗ Mh Um bet gn
unõctit t/qie nö eret que bicqbam nõ fucta ſierent dei ſcien pſiautẽ inno⸗ vo ea vo on ch nil umba iſibilia an⸗ crunt. Ex ſe indeo.* vita ele in uceatoꝛ. ſialer ſn tia ſenpd
cunwron
„ ℳ 100 ſennſoun ucierit nizilud· q ames qMe u8 in Ubꝛo k aünn
VI
Sn
dt ea que ſunt. et hac ratione omnia di tunt eſſe in eo vel apud eumſiue eipꝛe
ſentia. Ande aug ſuper illum locuʒ
pſalmi. et pulcritudo agrt mecum eſt.
Ideo inquit mecum eſt. quia apud de um nichil pꝛeterit/ nichil futurumeſt. Kum illo ſunt omnia futura. et ei non detrahuntur iam pꝛeterita. Cum illo
ſunt omma/ cognitione quadam ineffa bili ſapientie dei. Ecce hic aperit au ⸗ guſtinus ex qua intelligentia aceipien ⸗
da ſunt huiði verba. omnia ſunt deoß ſentia.in deo ſunt omnia. vel cuʒ deo.
vel apud deum. vel in eo vita. qꝛ ineſfa bilis omnium cognitio in eo eſt.
AUtrum concedendum ſit om
maeſſe in dei eſſentia vel ĩ eo er eſſentiam vt oĩa dicunt᷑ eſ⸗ e in dei cognitione vel pñtia-
eſſe ĩ dei cognitione feu pñtia vel in deo ꝑ cog/ nitionem et eius cognitio vel pñtia ſit
diuina eſſentia. vtrum concedendus ſit
omnia eſſe in dinina eſſentia.vel in ðo
per eſſentiã.
Beſponſio.
quia dei cognitio eius vtiq; eſſentia eſt et eius pꝛeſentia/ in qua ſunt omnia ip
ſius cognitio eſt. nec tamen omnia que ſunt in eius pꝛeſentia vel cognitione ⸗ in eius eſſentia eſſe dici debent Bi em̃
hoc diceret᷑ intelligeret᷑ eſſe eiuſdẽ cũ
eo eſſentie. In deo enim dicitur eſſe ꝑ eſſentiam quod ẽ diuina eſſentia quod
eſt deus. abet ergo deus apud ſe in
pꝛeſentia ſua que non habet in ſui na⸗ tura. Ande quguſtinus de verbis apo ſtoli ita ait. Elegit nos ante mundi cõ⸗
ſtitutionem. quis ſufficit hoc explica⸗ re? Eligunt᷑ qui non ſunt. nec errat qͥ
Hlethic̃
ri cum omnia dicantur
et in ip̃o ſunt oĩa. ved quis niſi inſanꝰ
legit. nec vane elegit. Elegit tamen et habet eleckos quos creaturus eſt eli⸗
XXXV
gendos. quos babuit apud lemetipſu
nõ in natura ſua/; in pꝛeſentia ſua nõ dum erãt qbus pꝛomittebat᷑.ſed⁊ ipſi
miſſi ſunt quibus ꝓmittebatur. Ec ce hic aperte dicit deum apud ſemetip
ſum habere eleckos ante mundũ non in
natura ſua/ ſed in pñtia ſua.cum tamẽ eius pñtia non aliud ſit qᷓ; eius natura da ipſius pñ̃tia eſt eins noticia. Pöõt tñ ad electos referri cum ait in natura ſua.i.illoꝝ. Illos quippe habuit ab e no apnd ſe non in natura ſua.i.illoꝛuʒ quia nondum erant ſed in ſua pꝛeſen? tia · quia eos ita nouit/ ac ſi eſſent.
Atrum mala debeant dicieſſe
7—
u deo vt lint omnnia bonacu;
vtraq; lint in eius cognitione
eꝑꝛeientis omnia emin cog? noſcit-
ritur cum oxmnia dicant᷑ eſſe in deo.nðõ per eſentiam nature.ſed per cognitio nem ſcientie/ et deus ſciat bona et ma ⸗
la, vtrũ concedendi ſit ſimpliciter ma
la eſſe in deo, ſiue eſſe in deo ꝑ cogntio nez. Bcit em̃ deus ⁊ ſciuit ſemper oĩa tam bona.qᷓ; n ala. etiam antequã ſie⸗ rent/ et pꝛeſciuit ab eterno ea futura. Ideoq; cum omnia bona dix imus eſſe in deo/ ꝓpter pñtiam cognitionis. ea⸗ dem rõne videtur dicendum oĩa mala eſſe in eo.cũ ea ſemper nouerit. et per
cognitionẽ ei pñ̃tia merint. Mꝛecogno
uit em̃ deus ab eterno quoſdã futuros malos vt eoꝛum maliciã vt ait auguſti nus pᷣſciuit/ ß non pꝛeparauit.Cum ęer go peccata omniuz ſciat. nunquit intel ligendũ eſt ea includiĩn illa generalita te locutionis. qua dixit apoſtolus oĩa eſſe in deo. Ex ipſo inquit/ et per im
dixtrit mala eſſe in deo.
Mue intelligant eſſe indoo.
Poſt Ppicta que

tAð ſion em ⸗
ſcit deꝰ mala vt bona. quia mala im̃ ꝑ ſci entiaʒ bõa ve ro ꝑappioha⸗ fionẽ et bene Placitum
Caſiodors
nia ita cogno
— —
Alaenimeſſe in
ved intelligunt que ex ipſo et ꝑipſum
rãt.ea vero per ipᷣm ſunt?⁊ ex ipſo qᷣꝝ guctoꝛ eſt/ b non auckoꝛ niſi bonoꝝ · ergo ex ipſo vel per ipſuʒ ſũt nin bõa. ita ergo non in ipſo ſunt niſi bona.Mð ergo mala in deo ſunt/ qꝛ licet ea nol
cat/ non tñ ita omnino noſcit vt bona⸗ mala quaſi de longe cognoſcit. vt ait ꝓpheta.alta a longe cognoſcit i.ſuꝑ⸗
biam. et libi ad deum loquens de ma
lis ait. Ve abſcondit is tuis ad imple
tus eſt venter eoꝝ. quod exponens au⸗ goſtinus. Abſcõdita inquit peccata ſũt que a lumine tue veritatis abſcondun⸗ tur. Sed qũo peccata a lumine verita tis diuine abſcondunt cum a deo ſcian tur. Ji enim non ſciret qũo de illis iu dicaret.⁊ ꝓ illis malos damnaret Ali bi ꝓpheta dicit. quia neq; ab oꝛiente neq; ab occidente deeſt.quod exponẽſ caſſiodoꝛus inquit. neq; a bonis neq;a malis deeſt deus. ſed omnibus pꝛelẽs et cognitoꝛ eſi. Cognoſcit ergo deus ⁊ bona et mala per ſcientiam ſed bong
—,—
D———— —— S
dicant᷑ eſſe in deo ⁊ non mala⸗
Et inde ẽꝙ bõa
5 ideʒ eſt omnia eſſe exdeo et
*
tm̃ dicnntur eſſe in deo non mala/⁊il⸗
la pꝛope/ hec longe. quia licet in deoa liqua dicantur eſſe ꝓpter cognitionis
pñtiam et deus bona et mala cognoſ⸗
cat mala tamen non cognoſcit niſi per noticiam. bona vero non ſolũ per ſcien tiam ßetiam per appꝛobationem et be⸗
neplacitum.et ob talem cognit ionẽ ali qua dicunt᷑ eſſe in deo. ſcʒ quia ita ea
ſcit vt etiam appꝛobet et placeant id eſi
ita ſcit vt eoꝛuʒ ſit auctoꝛ.
pᷣer ipſum ⁊in ipſo.
Mꝛoinde ſi dili
genter inſpiciamus idẽ videtur eſſe om
—
cognoſcit etiam per approbationeʒ per
beneplacitum, mala vero non. Vnde
taſſiodoꝛus ſuper pſalmuʒ dicit. Mec tãta abſcondita deo ſunt. quia non no
vit.i.non atꝛobat. et ex eo ſenſu au⸗ zuſtinus dixit ea abſcondita a lumine
—
dei qui etiam in libꝛo ad heliudinʒ inſi nuat cognitioneʒ dei/ varijs modis ac
cipiendam inquiens. Pi ad ſcientiã re feras.non ignoꝛat deuſaliquos vel ali
qua. qui tamen in iudicio quibuſdã di⸗ tet · Mon noni vos.ſed eoꝛuʒ impꝛoba tio hoc verbo inſinuata eſt. Eece non ↄ gnoſcere dicitur deus que non appꝛo ⸗ bat/ que nonei placent. Atparet itaq; veruʒ eſſe quod diximus.ſcʒ quia quo dũmodo cognoſcis deus bona quo non eognoſcit mala paritenquidẽ vtraq; eo
demq; modo noſcit/ quantum ad noti⸗
tiam/ ſed bona etiã appꝛobatione et be ⸗ neplacito cognoſcit.
hic aperit quare bona tantũ
nia eſſe ex deo. et per ipſum et in ipſo. Sñ ambꝛoſius in· z·li. de ſpirituſanc to.hec tria ex ipſo ·et per ipᷣm et in ip̃o
ſunt oĩa vnum eſſe ſupꝛa dix imus. Nũ
dicit per ipᷣm eſſe omnia. negauit in ip
ſo eſſe omnia Pandem vim habent om nia hec ſcʒ cum ipſo.et in ipſo.et ꝑip̃m
et vnum in his atq; conſimile non con/
trarium intelligitur. Ecce habes qꝛ ex
eadem intelligentia ſcriptura dicit oĩa eſſe in ip̃o/ et per ipᷣm. ⁊ ex ipſo vel cũ
ipſo. Cũ ergo ex eadem ratione oĩa di cant᷑ eſſe ex deo. vel per ip̃m/ nõ ſolum ania ſcit/ ſed etiam quia eoꝛuu auctoꝛ eſt. ↄſecuitur vt eadem ratione ita eſſe in deo dicant᷑ ſcʒ quia ſcit et eoꝛũ au⸗ ckoꝛ eſt dicit᷑. quia in illo viuimꝰ et mo⸗
uemur et ſumus. qa eo aucktoꝛe ſumus
mouemur et viuimus. Cũ ergo non ſit auctoꝛ niſi bonoꝝ merito ſola bona ĩ co
eſſe dicuntur ſicut ex ipſo vel per ipſuʒ
Cum ergo in eius cognitione vel pñtia ſint omnia.ſcʒ bona et mala.in eo tã
non dicuntur eſſe niſi bona quoꝛum au ctoꝛ eſt. Vnde augnſtinꝰ in libꝛo de na tura boni. Cum audimus inquit ex eo
et per ip̃m et in ipo eſſe omnia. Emnes
Anbulu
—

mala.
dö la 4 ül indeoz nitionig (ognel⸗ ni per der ſcien wepe⸗ itionẽ wiaitie Eun deſt
deoct
dili zuz⸗
ur eſe om etintplo. rituſanc 4 et in ißo mus. Lũ ait in ip woent om deetpipm
e non con/ abee dicit oia ſplo velch tione cia di wnd ſoun on auc tione iuce
cit ct euim vwin an uore ſumns iepwſt ſebboni bheoam cboꝛm à z. nlbro del eice miaE
—
itac; naturas intelligere debemus. et omnia que naturaliter ſunt.neq; enim ex ipſo ſunt peccata que naturam non ſeruant ſed viciant que ex volũtate pec cantiũ naſcuntur omnia. hic aperte di⸗ citur. ꝙ in illa generalitate locutionis
bona tantum continentur.
& omnia ex patre ⁊ per patrẽ et U patre ſunt ita de filio et de ſpirituſancto eſt dicendum licer pꝛopter perſonas fiat di⸗
ſtinctio.
4
Pꝛeterea ſcien
dů eſt/ ꝙ licet ibi indicet᷑ diſtinctio ꝑſo
narum cũ dicitur ex ipſo.et per ipſum et in ipſo omnia. tamen ex patre et ꝑ pat rem et in patre ſunt. ſimiliter de fi lio et ũſancto accipiendum eſt Ande auguſtinus in libꝛo detrinitate Mon
confuſe inquit accipiendum eſt qs ait
aoſtolus ex ipſo et per ipſum et in ip ſo. Ex ipſo dicens ꝓpter pĩemper ip ſum ꝓpter filiũ. in iplo ꝓpter ſpůmſon cũ. Aigilanter autẽ attende. nec; pa trem volens intelligi dixit ex ipſo.ſic i telligas oĩa eſſe ex patre vt neges oĩa eſſe ex filio. vel ex ipũſancto. cus ex pa
tre et per pĩeʒ et in patre omnia eſſe ſa
ne dici poſſit. ſimiliter et de filio et de ſpirituſancto vicendum eſt.
non gia que ex deoſunt etiã de ipſo ſunt ſᷓ ecõuerſo
Illuoetiam hic amectenqum eſt ꝙ non omnia que dicũ tur eſſe ex deo etiã de ipſo eſſe diei de⸗ beant.qꝛ vt ait aug in libꝛo de natn⸗
ra boni Mon hoc ſignificat penitus ex ipſo qð de ipſo. Vuod em̃ de ipſo ẽ po
teſt dici ex ipſo.ſʒ non omne qð eꝝ ipſo eſt põt dici eſſe de ipſo. quia non eſt de
ua ſubſtantia. eꝝ ipſo em̃ ſunt celuʒet terra/ q ipſe fecit ea. Mon auteʒ de ip
ſo.quia non de ſubſtantia ſua.ſicut ali quis homo generat filiuʒ ⁊ facit domũ
eʒ ipp eſtfilius.ex ipſoeſtet domis.
ſed filius de ipſo. domus yero de terra
⁊ligno non de ipſo. Oue didta ſunt ſummatim col Ugit.
tum eſt ꝙ in dei cognitione ſiue pñtia
ſunt omnia.ſcʒ bona ⁊ mala.ſed nõ om
nimodo ſunt ibi mala quo bona.⁊ ꝙ in
deo bona tanta ſunt ſic eꝝ iplo ⁊ per ip
ſum.non mala. et eꝝ quo ſenſu hec ac/ cipienda ſint aſſignatum eſt. et ꝙ de ip ſo non dicitur eſſe ꝓpꝛie quod aliud eſt ab ipſo.ex ipſo autem eſſe dicuntur om
nia que eo auctoꝛe ſunt.
—
fle in rebus
Cquoniã
demonſtratuz eſt ex par
Quibus modis dicatur deus
te qũo omnia dicantur
eſſe in deo, addendũ yi det hic quibus modis dicat dens eſſe in rebus ſi tñ id humana meng. vel ex ꝑ te digne valeat cogitare vel lingua ſuf ſicit eloqui. Pciendũ ergo eſt g deus ĩ commutabiliter ſemper in ſe exñs.pꝛe ſentialiter/ potentialiter/ eſſentialiter eſt in omni natura ſine eſſentia ſine ſui diffinitione /⁊ in omni loco ſine circum ſcriptione ⁊ in omni tꝑe ſine mutabili tate. Et p̃terea in ſanctis ſpiritibus et aĩabus eñ excellentius.ſ.per gram in habitans et ĩ hoĩe xp̃o excellent iſſime in qͥ plenitudo diuinitatiſ coꝛpoꝛaliter habitat vt ait apoſtolus.in eo em̃ deꝰ habitauit non per gratiaʒ adoptionis ſed per gratiam vnionis.
utoꝛitatibꝰ ita eſe cõfirmat
quia capacitateʒ bumane intelligentie cedunt falſitatis arguere aliqui
In pꝛemiſſis ap
Qnod deus ĩ omm eſt eſſeñ tia. potentia ßin lancis ꝑ gratiã et ĩ ho mine xpo per vnionẽ ꝑlone

Bꝛegoꝛius⸗
Mrlkrius
Amb⸗
————
eſumant ſanctoꝝ autoꝛitatibus mu
niẽda michi vident᷑ · beatus gꝛegoꝛius ſppcanticis canticoꝝ inquit⸗Licetde
—
us communi modo omnibus rebus in/
ſi/pñtia/ potentia/ſubſtantiatawẽ fa niltari modo per gratiam dicit eſſe in ilis qui mirificentiam operum dei acu tius etſidelius cõſiderant · ĩᷣe hoc eĩ
bꝛo de pñtia deiait· Cum densſit na⸗ turg incoꝛpoꝛea et incõmutabiliter vi na eterna ſtabilitate in ſeipo manẽs to tus adeſt rebus omnibꝰ et ſingulis tot' ſed in quibus pabitat habent eum pꝛ0 ſue capacitatis diuerſitate alij ampliꝰ
lij minns. quos ipſe ſibi dilectiſſimum
templuʒ gratia ſue bonitatis edificat. ilarius quoq; in ocauo libꝛo de trini
———
tate apertiſſime docet deum vbiq; eſſe
Deus inquit immenſe vtutis viuẽs po teſtas que nuſqᷓ; non aſſit/ non delit vf
ᷓ;. ſed omne per ſua edocet· vt ibi ſus
ſint ipſieſſe intelligat᷑ ·non autẽ coꝛpo⸗ rali modo cũ alicubi ſit ·non etiam vbi q; eſſe credat᷑. cum et in oibus eſſe non deſinat. Ambꝛo. in lbꝛo pꝛimode ſpů
turam. quia vbiq; eſt qð eſt ꝓpꝛium di
ninitatis ita dicens · Cum omnis crea⸗
tura certis nature ſueſit circũſcripta limitibus qůũo quis audeat creaturam agellare ſpũmſanctum qui non habeat circumſeriptam determinatamq; virtu tem.qui et in omnibus et vbichſ emper eſt/ quod vtiq; diuinitatis et domina tionis eſt ꝓßum. Ideʒ in eodem⸗ Vñi
eſt omnia complere aui dicit. Celuʒ et terram ego compleo. Pi ergo domin?
eſt qui celum complet et terram. quis ergo poſt ſpũmſanctumiudicare dom i⸗ nationis ⁊ diume poteſtatis exoꝛteʒ qͥ
repleuit oꝛbẽ. Et quod plus eſt reple
uit et iheſum tocius mundi redempto rem. Ex his alijſq; pluribus autoꝛita tibus aperte monſtrat ꝙ deus vbiq; et in omni creatura eſſentialiter/ pñtiali ⸗
ter potentialiter eſt.
—.—-—— —— K
fitufanco.
——
——
eriam pabitat quinon vbicũ⸗
———
Inſanctis vero
etiam habitat in quibus eſt per gratiã non em̃ vbicũq; eſt ibi babitat vbive⸗ ro habitat ibi ẽ In ſolis bonis habitat
qᷓ ſunt templuʒ eius? ſodes eius. Vnde
per iſaiaʒ dñs ait Celuʒ michi ſedes ẽ terra autẽ ſcabellum pedum meop. d⸗ in eleckis qui ſunt celuʒ habitat deus ⁊
regnat. qui eius voluntati deuoti obtẽ
perant. Malos vero qui ſunt terra iu dicij diſtrictione calcat nde et in li⸗ bꝛo ſapientie dicit· Thꝛonus ſapiẽtie aia inſti.qꝛ in iuſtis ſpecialius eñ qᷓ; in alijs rebꝰ in quibus tñ omnibus totus eſt. quemadmodum anima vt ait augu ſtinus in epiſtola ad hieronimuz de oꝛi gine anime per omnes particulas coꝛ/ poꝛis tota adeſt ſimul.nec minoꝛ in mi⸗
noꝛibus. nec maioꝛ in maioꝛibus ſed
tamẽ in alijs intẽſius · in alijs remiſſius operatur cum in ſingulis particulis coꝛ poꝛs eſſentialiter tota ſit. ita et deus ců ſit in oĩbus eſſentialiter ac totus. in illis tamen plenius eſſe dicitur quos in habitat i. in qᷓbus ita eſt vt faciat eos
templũ ſuum. ⁊ hj tales cũ eo ſunt iaʒ
ex varte. ſed in beatitudine perſecte. Uali vero et ſi ibi ſint vbi ipſe eſt qui nuſqus deeſt.non tñ ſunt cũ co. AVnde
auguſtin ſuper ichannẽ. Mð ſatie fuit
dicere vbi ego ſum et illi ſint · ſed addi⸗
dit mecñ quia ⁊ miſeri poſſunt eſſe vbi
et ille eſt& nuſquas deeſt/ ſed beati cũ
illo. qꝛ non ſunt beati niſi eꝝ eo cuz illo ſunt qui fruunt᷑ eo/ et vident illuʒ ſicut
eſt. Uali vero non cũ illo ita vt i luce nõ ſint cum luce.nec boni ita nunc ſunt cũ eo. vt videant per ſpeciem · et ſi ſũt aliquo modo eum eo per fidem.
i vis intelligere noge
ica de ſpi
——

icũ⸗
0 gratü ybiye/ vbitat Vnde ſdesi
on.
U denz? woti chte wtemiz deetinli⸗ us ſapiiti oscſqhi bus totus
t ait aug uuz de oꝛi wlas coꝛ noꝛ in mi ibos ſed remiſſios ticulis coꝛ a et deus tots. in ur cwosin t faciat eos eo ſunt ia ne perſcte i iple eſlqui üco. Unde Vd ubſtit im. Wadii oſnteſeſti ſi/ſed baud icochlo cuilwlc iloinntib nſn.
onod iu deh
Zuf⸗
Quomõ autem
deus habitet in bonis eꝝ illis aliquate
nus intelligere valebis que ſi upꝛa di/
cta ſunt. cum de ſpũſſancti pꝛoceſſione
tempoꝛali ageretur. vbi licet ex parte
ex ponitur ex parte em̃ cognoſcimus et ex parte ꝓphetamus.quomodo ſpi⸗
rituſſanctus habitet in nobis qui nonſi
ne patre et filio inhabitat.
Vbi erat vel habitabat deꝰ an tequam eſſet creatura
Biautẽqueris.
vbi habitabat deus antequaʒ ſancti eß ſent dicimus/ qꝛ in ſe habitabat. Vnß aug' in libꝛo contra maximinum. In templo inquit fuo habitat deus ſcʒ in ſanctis qui ſunt templum dei/ modo ſe cundũ fidem ambulantes ⁊ templũ dei erunt aliquãdo ſcðᷣm ſpeciem qualiter etiam nunc templũ dei ſunt angeli. Sʒ dicit aliquis antequã faceret deus ce/ lum ⁊ terrã.antequam faceret ſanctos vbi habitabat. In ſe habitat de'.apð
te habitat.⁊ apud ſe eſt. Mõ ergo fan
cti ſic ſunt domus dei/ vt ea ſubtracta cadat deus. Immo ſic habitat deus in ſanctis. vt ſi ipſe diſceſſerit cadant.
pulta hic hꝛeuiteꝛ docet aue
confirmant pꝛedicta
Bciendũ eſt eti am quod ait auguſtinus ĩ libꝛo ad dar
danum/ dici nñ ſtultiſſime nequit ſpi⸗ titumſanctuʒ non habere locum in ño
coꝛꝑe quod totum noſtra aĩa impleue⸗ ⸗
rit. Ptultius etiam dã anguſtijs alicu⸗ bi impediri trinitatem vt pater et filꝰ
et ſpũſſanctus · alicubi ſimul eſſe nõ poſ
ſint. Verum illud eſt multum mirabili us ꝙ cũ deus vbiq; ſit totus. nõ tamen in omnibus habitat. Quis poꝛro aude at opinari mii inſeparabilitatẽ trinita tis penitus ignoꝛat. in aliquo poſſit
et diligatur.
XXXVM
habitare pater aut filius. inquo nõhr bitet ſpũſſanctus. Aut in aliquo ſpũſ⸗ ſandus in quo nõ habitet pater? filius
Fatendum eſt ergo vbiq; eſſe dcum per
diuinitatio pñtiam/ ſed nõ vbiq; per in
habitationis gratiã MPꝛopter hanc em̃ habitationẽ gratie non dicimus pater
noſter qui es vbiq; cumet hoc veruz ſit
led qui es in celis.i.in ſandtis in dbus eſt quodam excellentioꝛi modo.
&deus hahitatoꝛ eſt quoꝛun ⸗
m nondũ cognſocentiũ peñũ
Fllud quoq;mi rabile eſt. qʒ vt ait auguſtinus in eodẽ Veus eſt inhabitatoꝛ quoꝛundam non
dum cognoſcẽtium deum. et non quo
rundam cognoſcentium deum. Illi em̃ 2d templũ dei nõ pertinent qui cogno⸗ ſcentes deum/ non ſicut deum gloꝛifi/ cant ad templuʒ dei pertinent parnuli ſanctificati ſacramento xß̃i/et remune rati ſpũſancto qui nondũ valent cogno ſcere deũ.ergo quem potuerũt illi noſ⸗ ſe. nec habere/ iſti potuerũt habere an ⸗ tequam noſſe. Beatiſſimi auteʒ ſunt il li qͥbus eſt deum habere qð noſſe, hic aiquatenus aperit augꝰ. qũo deus ha⸗ bitet in aliquo.i.habeatur cum videlt cet ita eſt in aliquo vt ab eo cognoſcat᷑
Quomodo deus totus vbiqʒ Lotus lit per eſſentiam nõ pot intelligi ab humano ſenſu.
pꝛedictis pa
tet ꝙ deus vbiq; totudeſt per eſſentiaʒ
et in ſanctis habitat per gratiam X un q; ſoperius licet tenuiter oſtenſum ſit.
qua ratione dicat᷑ habit are in quibuſ⸗ dã efflagitaret oꝛdinis ratio. id etiã af
ſignari quomõ vbiq; per eſſentiaʒ et to tus lit niſi huius conſiderationis ſi ubli⸗ mitas atq; immẽſitas humane mentis
Zug⸗

—
fenſum omnino excederet At enim ait
criſoſtomus ſuꝑep iſtolam ad hebꝛeos
—
Ficut multa de deo intelligimus que
loqui penitus non valemus. ita multa
loquimur/q intelligere non ſumus ido nei. Verbi gratia/ ꝙ vbiq; ðens chi ſci
mus et dicimus. qũo autem vbi ſit in
tellectu non capimus · Item ꝙ eſt incoꝛ poꝛea quedam virtus que omnium eſt cauſa bonoꝝ ſcimus · quomodo autem vel que iſtaſit penitus ignoꝛamus.
Auoꝛundam opinio qui pꝛe⸗
————
usvbiqʒ ſit per eſſentiã poten
tiam pꝛẽſentiam-
immenſa ingenio ſuꝰ metiri pꝛeſumen tes. hoe ita foꝛe intelligendum tradide
runt ꝙ; deus vbiq; per eſſentiaʒ eſſe di
cit᷑ nõ ꝙ dei eſſentia ꝓpꝛie ſit ĩ omnilo
co ⁊ oĩ creatura. ſʒ qx oœĩs natura atq;
omne ꝙ naturaliter eſt in quocunq; lo⸗
coſic per eum habet eſſe et omniꝰ loc in quo illud eſt. Adem etiam dicũt iõo
deum vbiq; dieieſſe per pꝛeſentiam vł
per potentiam · quia cuncta loca ſunt ei
pꝛelentia et que in eis ſunt. nec in eis a liquid operari ceſſat. Nam et ipſa loca et quidquid in eis eſt niſi ipſe conſer/ uet manere non poſſunt · In eis ergo ꝑ ſubſtantiam deus eſſe dicitur vt aiũt. quia per virtutem ꝓpꝛie ſubſtantie ſue
facit. vt etiam loca ſint ⁊ omnia que in
eis ſunt. Sed licet hec vera ſint que aſ ſerunt in ex planandis intelligentijs p dictoꝛum. In illis tamen verbis qbus dicitur deus vbiq; eſſe per eſſentiam plus ↄtineri credendus eſt qð homo vi⸗
uens capere non valet ⸗
ð dens cumſit in omnibus rebus non tamen in ſoꝛdibus
———
rerum inquinatur
——
O XXXVM
—————— ————
eiſdeʒ queri quomodo dens ſubſtantis
liter inſit omnibus rebus coꝛpoꝛalium ſoꝛdium inquinationibus non cẽtinga“
tur/ quod tam frinolũ eſt vt nec reſpon ſione ſit dignũ. cum etiam ſpiritus crẽ
tus ſoꝛdibus coꝛpoꝛeis etiaʒ lepꝛoſi vl quantũcunq; polluti iquinari nd poſſit
Nerſimile etminus oſtẽdit-
Sol quoq; radi
os ſuos ſine ſui pollutione effundit ſup loca. et coꝛpoꝛa non ſolum munda/ ſed etiam immunda ac ſoꝛdibus fetentia/ quoꝛum ꝓtactu homines et alie quedaʒ res iniciuntur. Solis vero radij impol luti et incontaminati/ ea contingentes exiſtunt. Non eſt ergo mirandum ſiel
ſentia diuina omnino ſimpleꝝ et incð⸗
mutabilis orni replet loca.et omnibꝰ
creaturis eſſentialiter ineſt.nec tamẽ cuiuſquã rei ſoꝛdibus contaminetur vel
cõtingatur. Vnde auguſtinus in libꝛo Zluß⸗
—
de natura boni· Cum indeo inquit ſint
omnia que ↄdidit/ non tamen inquinẽt
eum que peccant de cuius etiam ſapiẽ⸗ tia que attingit a fine vſq; ad fineʒ foꝛ
titer dicitur attingit omnia ꝓpter ſuaʒ
munditiam et nichil inquinatum in eas incurrit.
Per in conueniẽs oſtendit de
Poſtremoreſpõ
deant quid potius de deo reſponden
dum exiſtiment. vel ꝙ nuſquaʒ per el⸗ ſentiaʒ ſit vel vbiqʒ. vel ꝙ alicubi ita ꝙ
non vbiq;. Sed quis audeat dicere/ ꝙ
nuſquam diuina eſſentia ſit vel ꝙ alicu biet non vbiq; ſit. Pi em̃ ita elt alicubi ꝙ non vbiq;/ ergo localis eſt· Eſt ergo
vbiq; tota que continet totum et pene⸗
trat totum que nec pꝛo ſuiũimplicitate diuidi. nec pꝛo ſui puritate maculari⸗
let etiam gb nec pꝛo ſui immenſitate vlio modo com EEan pctendipoteſt. nde auguſinus de Zu.

ſ
wntie poalum ctige ecrepen Uuo crez roſiyf no poſſit
Kdi. di
füundit ſiy nunda ſeo 3 fetentiz. le quetz rdij inpol ntingentes ndumſiel x et inc et omnibꝰ nec tamẽ ineurrel gin libꝛo Zl nooit ſim wpinöt iam ſayiẽ⸗ dfinez foꝛ ppter ſin atum ines
tendude
reſ
telpen⸗ qupe e zicbiital xdiere twa Eſergo metpen“ npliciute maclr⸗ wodo zu
*
en
De ſpů crea/
to. ꝙ ſcðʒ ql⸗ teꝝ modũ nec localis nec cir cũſcriptibilis eſt hm alteruʒ vero eſt Coꝛ/ pus vero om nino locale et circumſcrip/
tibile de' ve ⸗ ro oĩio in locg
vbiq; eſt cui non locis ſed actionibus ꝓ
pinquamus.
Sõðdeus vbiqʒ ſit et in omni tempoꝛe non tamen localis ẽ
non circumſcriptibilis.nec lo
co nec tempoꝛe mouetur
Lumqʒdiuiana
tura veraciter et eſſentialiter ſit in om
ni loco et in omni tempoꝛe. non tamen mouetur per loca vel ꝑ tẽpoꝛa nectem poꝛalis nec localis eſt. Localis non eſt quia penitus non circumſcribitur lo/ co.quia nec ita eſt in vno loco ꝙ non ſit in alio neq; dimenſionem habet. ſicut coꝛpus cui ſecundum locum aſſignatur pꝛincipium medium et finis. et ante et retro. dextra et ſiniſtra ſurſum et deoꝛ ſum quod ſui interpoſitione facit diſtã⸗ tiam circumſtantium.
Quibus modis gliquid dicat᷑ locale velcircumſcriptibile-
Huobus namq;
hijs modis dicitur in ſcriptura aliquid locale/ ſiue circumſcriptibile ⁊ econuer ſo.ſcʒ ꝙ vel quia dimenſionem capiens longitudinis altitudinis et latitudinis
Ddiſtantiam facit in loco.vt coꝛpus. vel
quia loco diffinitur ac determinat᷑. qm̃ cum lit alicubi non vbiq; innenitur.qð non ſolum coꝛpoꝛi · ſed eciam omnicre
ato ſpiritui congruit. omne ergo coꝛpꝰ
omnimodo locale ẽ. Ppiritus vero cre
atus quodammodo eſt localis et quo⸗
dammodo non eſt localis. Localis qui dem dicitur quia diſfinitione loci ter/
minatur.qm̃ cum alicubi pꝛeſens ſit to tus alibi non inuenitur. Mon autẽ ita localis ẽ vt dimenſionẽ capiens/ diſtan
tiam in loco faciat. Viuina ergo ſola eſ ſentia omnino in localis ⁊ incircũſcrip⸗ tibilis eſt q̃ nec locis mouet᷑ aliquo mo
do. ſcʒ vel determinatione finita veldi
menſione ſuſcepta. nec tempoꝛibus.ſ.
affecku et cognitione kis enim duobus modis. ſcʒ loco vel tempoꝛe ſit mutatõ creature que longe eſt a creatoꝛe. Vnð auguſtinus ſuꝑgeneſim. Veus inquit omnipotens incommutabili eternitate
voluntate veritate ſẽper idem mouet. per tempus creaturam ſpũalem. mouet etiam per tempus et locum /creaturaʒ coꝛpoꝛalem vt eo motu naturas quas condidit adminiſtret. Cum ergo talea liquid agit/ non debemus opinart eius ſubſtantiam qua deus eſt tempoꝛibus lociſq; mutabilem.ſine per tempoꝛa et loca mobilem/ cum ſit ipſe et interior omni re· quia in ipſo ſunt oinnia/ ⁊ex terioꝛ omni re.quia ipſe eſt ſuper om⸗ nia. et ant iquioꝛ omnbus quia ipſe idem eſt ante omnia et nouioꝛ omnibꝰ quia ipfe idem eſt poſt omnia. ſeʒ poſt omnium initia. Ecce hic aperte oſten ⸗ ditur ꝙ nec locis nec tempoꝛibus muta tur vel mouetur deus. Spũalis autem creatura per tempus mouet᷑ coꝛpoꝛa⸗ lis vero etiam per tempus et locum.
Quidſit mutari ſcõᷣm temp.
per tempus eſt variari ſecundum qualt tates interioꝛes vel exterioꝛes que ſũt in ipſa re que mutatur vt quando ſuſci pit viciſſitudinem gaudij doloꝛis ſcien tie obliuionis.vel varicationem foꝛme
ſiue alicuius qualitatis exterioꝛis hec
enim mutatio que fit ſecundum tempuſ variatioeſt qualitatuʒ que fit in coꝛpo ⸗ rali vel ſpirituali creatura.et ideo vo⸗ catur tempus.
Opinio quoꝛundaʒ qui dicũt ſpiritus creatosnõ moueri lo co nec eſſe locales.
De mutatõe ve
ro loci magna inter conquirẽtes diſcep tatio verſatur. Bunt enim qui dicunt
nulluʒ ſpũm aliquo modo poſſe mutari
lis et ineircũ⸗ ſcr ptibilis.
Oð deus eſt interioꝛ anti quioꝛ et noui⸗ oꝛ omnibus.

———
loco. ab omni ſpiritu loeum vninerſali ter remonere volentes. quoniam ſecun dum dimenſionem tantum ⁊ circũſcrip tionem locuʒ conſtare aſſerunt · atq; id ſolum eſſe locale/ vel in loco eſſe dicunt
Auzuſtiniv —— quod dimenſionẽ recipit et diſtantiam ĩ
bapᷣdicapꝛo ſe ſacẽ dicũt·
ſenſiſſe mutationem tempoꝛis tantuʒ ſpiritu ali creature tribuens. loci vero et tempoꝛis coꝛpoꝛee.
Mic reſpondetur eis⸗
Beo vr ſup
—
ximus dupliciter dicitur res eſſe loca/ iis vel circumſcriptibilis. ſcʒ vel quia dimenſionem recipit et diſtantiam fa⸗ cit. vel quia loci termino diffinitur quo
rum vtrũq; cõuenit coꝛpoꝛee creature
alterum vero tantum ſpirituali. Mam vt ſupꝛa diximus coꝛpoꝛalis creatura ita eſt localis vel circumſcriptibilis/ ꝙ terminatur diffinitione loci/ et ꝙ dimẽ ſionem recipiens diſtantiaʒ facit. Ppi⸗ ritualis vero tãtum diffinitione loci cõ cluditur. cum ita ſit alicubi ꝙ non alibi ß nec dimenſionẽ recipit. nec diſtãtiaʒ in loco facit. qꝛ ſi multi eſſent ſpũs hic non coanguſt arent locum. quo minus de coꝛpoꝛibus continent. Ideoq; au/
uſtinus attribuit mutationem locicoꝛ
poꝛi/ non ſpiritui. qꝛ licet ſpiritus trã ſeat de loco ad locum. nõ tamen ita vt
dimenſionibus circumſcriptus interpo
ſitione ſui faciat diſt ant iam circumſtã tium ſicut coꝛpus.
ieuei ex pꝛedictis ꝙ ſpiri tus creati lunt locales ⁊ciræ ſcriptibiles quod nodamodo Spt ritus vero dei mo incir/
— ——
cumſcriptibilis.
——
——————
unt erg tus creati in loco et tranſeunt ad locum et quodãmodo locales ⁊ cir cumſcriptibiles ſed non omni eodẽ mo
— 2 —
loco facit. Et hoc dicunt anguſtinum
do qud creature coꝛpdꝛee · Spũs autes increatus qui deus eſt in loco quide:ẽ ⁊ in omni loco/ ſed omnino inlocalis? incueumſcriptibilis Ande beda ſuper Weda. lucam ait. Lum ad nos angeli veniunt ſic eꝝterius implent miniſterium. vt ta men ante deum interius per cõtempla tionem aſſiſtant. quia et ſi angelus eſt ſpiritus circumſcriptus.ſũmus tamen ſpiritus qui dens eſt incircumſcriptus eſt intra quem currit angelus quocũq; mittatur. Ecce hic dicitur. quia ſpũs angelicus circumſcriptus eſt. Ppiritꝰ autem qui deus eſt incircumſcriptus. Zlibi etiam ambꝛo. diſtantiam oſten/ Ambꝛoſus dens inter ſiritum increatumet ſpiri tum creatũ dicit. ſeraphim de loco ad locum tranſire inquiens ita in libꝛo de trinitate. diꝝit iſaias quia miſſus ẽ ad me vnus de ſeraphim Et ſpiritus qui⸗ deʒ ſanctus dicitur miſſus. ſeraphim ad vnum.ſpiritus vero ad omnes. De raphim mittitur in miſterio ſpiritus o peratur miſterium. Beraphim de loco ad locum tranſit. Mon enim complet omnia.ſed ipſe repletur a ſpiritu Hic aperte oſtenditur ꝙ ãgeli quodammo do locales ſunt.
irmat qutoꝛitatibus deuz eſſe vbiqʒ ſine locali motu..
Fateamur ita
q; diuinam naturam pꝛo immenſitate ſui nuſquampe eſſe eamq; ſolam omni no inlocalem et omnino incircumſcrip⸗ tibilem. nullo mod o concludi loco.ſed a fine vſq; ad finem attingere. non ta mẽ ſpacõſa magnitudine nec locali mo tu/ ſed immenſitate atq; immobilitate ſue eſſentie. Ande auguftinusad dar ⸗ danum ait· Mon quaſi ſpecioſa magni tudine opinemur deum per cuncta dif⸗ fundi/ ſicut humus aut lux iſta diffundi tur.ſed potius ſicut in duobus ſapien ⸗ tibus quoꝛum alter altero coꝛpoꝛe grã dioꝛ eſt ſed ſapientioꝛ nõ eſt vna ſapia

Wy
coqut inlcilis: bec⸗ ſuper g m. pt cdlenpk ngeluseſt s tamen unſcipuus r. vig ſpis e. vpit umſcnpug,
6
ntiamoſſen, I
Amet ſpir de loco 3 inlibode miſisẽ aq trius qui/ 5 eraphim mnes. De ſpirituso im de loco n complet piritu Pic odammo
rrioꝛũch dereſſe tu.
Tit inmenint ſohn mi neirunſ elui beo ngert ſo ß
cn beui inntile duwM zi unohn wandadi⸗ udifin obos ſpien⸗ cetoe d wliu
—
K 1
eſt. nec eſt in maioꝛe maioꝛ.nec in mi/
noꝛe minoꝛ. nec minoꝛ in vno q in duo
bus.ita deus ſine laboꝛe regens et cõ⸗
tinens munduz in celo totus eſt. in ter
ra totus et in vtroq; totus.et nullo cõ⸗ tentus loco. ſed in ſeipſo vbiq; totus.
Idem quoq; ſuper p̃s ait. Ild verbuʒ dei pertinet non eſſe in parte ſed vbiq
eſſe per ſeipſuʒ, hec em̃ eſt ſapiẽtia dei que attingit a fine vſqʒ ad finem foꝛti/ ter.nõ tamen motu locali ſed immobi litate ſui velut ſi moles aliqua ſaxea impleat aliquem locum dicitur qð at/ tingit a fine illius loci vſqʒ ad finem.cũ tamen alterum non deſerat alterum oc
cupando. Non ergo habet motum lo/
calem verbum illud.⁊ ſapientia illa ſo lida eſt et vbiqʒ. Ex pꝛedictis innote ſcit/ ꝙ deus eſt ita vbiq; per eſſentiam ꝙ nec ſpacioſa magnitudine diffundit᷑ nec vno delerto loco alium occupat.
quia localeʒ motum nõ habet. Ideoq; auguſtinus volens p̃cidere a dei puri/ taie omnem localem motuʒ et localem circumſcriptionem.potius dicit omnia eſſe in illo qᷓ; ipſum eſſe alicubi.nec ta⸗ men ipſum eſſe locum qui non eſt in lo/ co in libꝛo. lxxxiiij. queſtionum ita in quiens. deus non alicubi eſt/ qð alicu⸗
bi eſt ↄtinetur loco. quod continet᷑ lo/
co coꝛpus eſt. Weus autem non eſt coꝛ/ pus. non ergo alicubi eſt.et tamẽ quia
eſt/ et in loco non eſt. in illo ſunt potiuſ omnia qm̃ ille alicubi.nec tamen ita in illo vt ipſe ſit locus. locus em̃ in ſpacio eſt quod longitudine et latitudine et al titudine coꝛpꝛis occupat᷑. nec deus ta/
le aliquid eſt et omnia ergo in ipſo ſũt
et locus non eſt/ nec in loco eſt. locus ta men dei ſed impꝛopꝛie dicit templũ dei non ꝙ co cõtineatur. Id autem nichil
melius qᷓ; anima munda intelligit᷑. Ec ⸗ ce hic dicit deum non eſſe in loco. ſed intelligendum eſt eum non eſſe in loco localiter ſcʒ quia nec circumſcriptionẽ nec localem motum habet.
Opoſitio qua videtur ꝓbari
ꝙ deus mutetur loco⸗
N XXXVIII
aue anle non erant ⁊ in eis deus eſicũ anle non eſſet in eis eſt ergo vbiante ñ erat ideoq; mntabilis eſſe videtur. Sʒ licet quotidie incipiat eſſe in creaturis in quibus ante non erat.quia ille non e rant · hoc tamen fit ſine ſui mutatione qualiter in mundo cepit eſſe quem ſecit tamen ſine mutabilitate et ſimiliter de ſinit eſſe in quibns ante erat ſine ſui mu tatione. nec tamen ipſe deſerit locum. ſed locus deſinit eſſe.
Epilogus vbi exponitur qua⸗
rein pꝛedictam venerit diſpu⸗ tationem.
Jam ſufficiẽter
demonſtratum eſſe videtur quomodo
omnia dicantur eſſe in deo. et deus in omnibus/ quam diſceptationem quaſi incidenter ſuſcepimus quia id videbat᷑
Ad bocautemſo
let opponi ſic. Quotidie fiunt creature
poſtulare res circa quam noſier verſa
batur ſermo. diſſerebamus em̃ de ſciẽ tia ſiue lapientia dei.et cum doceremꝰ deum ſcire omnia queſitum eſt vtrum ꝓpter cognitionem quam de omnibus habet dicerentur omnia eſſe in deo an alia ratione hoc diceret ſcriptura.u ⸗
ius ergo queſtionis occ aſio in pꝛemiſſq
nos deduxit diſputationem.
hic xedit ad pꝛopoſitum repe
tens ſuperiꝰ dica vt addat alia
ncCergO ad pꝛopoſitum reuerten tes cepto inſiſtam. Pu pꝛa dituʒ eſt ꝙ pꝛeſciẽ
tia dei ſuturoꝛum tantũ eſt. ſed omniũ
tam bonoꝛum qᷓ; maloꝛum Pcientia ve
ro vel ſapientia non modo de futuris/ ſed etiam de pᷣſentibus et futuris. nec
tantum de tempoꝛalibus/ſed de eter/
nis.quia ſeipſum nouit deus.
KXXK· VM-

tia vel pſcien tia videt᷑ cau⸗
Ziug' auckoꝛi
Quzre ſcien ·
aue videntur 3 boc aſſerere.
Queſtio an ſcientia vlpreſcie fi ſit cauſa rerum velres ſint
ic oꝛit queſtio
non
—
diſſimlanda.vtrus ſcʒ ſcientia vł pꝛeſcientia ſit canſa rerum. an res ſint cauſa ſcientie vel pꝛeſcientie dei. Bide tur em̃ pꝛeſcientia deicauſa eſſe eoꝛnʒ que ei ſubſunt ac neceſſitatem euenien di eis facere. quia nec aliqua futura fu iſſent niſi deus ea pꝛeſciſſet/ nec poſſũt non euenire/ cum deus ea pꝛeſciuerit Si autem impoſſibile eſt ea non eueni⸗ re.quia pꝛeſcita ſunt Videtur ergo ih ſa pꝛeſcientia qua pꝛeſcita ſunt eis eiſe cauſa eueniendi. Impoſſibile eſt ergo ea nõ euenire cum pꝛeſcita ſint. quiaſi noi euenirent cum pieſcitã ſint fallere tur dei pꝛeſcientia. At dei pꝛeſeientia falli nõ poteſi. Impoſſibile eſt ergo ea non euenire cũ pꝛeſcita ſunt. Pic ergo pꝛeſcientia tauſa eoꝛum eſſe videt᷑ qua pieſeita ſunt. Noc idem et de ſcientia dicitur. ſcʒ ey quia deus aliquã nouit ideo ſint ·tui ſententie auguſtinus atte ſtari videt᷑ in quindecimo libꝛo de tri⸗ nitate ſic dicens. Non iſta eꝝ alianotẽ poꝛe cognouit deus· ſed futurd oinnid tempoꝛalia atq; in eis etiã quid et quã do ab illo petituri fueramus et quos ⁊ ve quibus rebus vel exauditurus vel non exauditurus eſſet · ſine initio ante pꝛeſciuit. Qniuerſas autem creaturas et ſpirituales et coꝛpoꝛales. non quia ſunt ideo nouit · ſed idẽo ſunt quia ns ⸗ uit. Mon em̃ neſciuit que fuerat crea/ turus.quia ergo ſciuit/ treauitnð qꝛ creauit/ ſciuit. ne aliter ſciuit creata qᷓ; creanda Mon em̃ eius ſapie aliqd ac ceſſit ex eis.ſʒ illis exñtibus ſiẽ̃ opoꝛ tebat illa ⁊ qñ opoꝛtebat mãſit vt erat Vñ ĩ eccleſiaſtieo. Antequã crearẽtur omnia/ notã ſunt illi/ ſic et poſt ↄſum/ mata ſunt. Ecce his verbis videtur au guſtinus innnere ſcientiaʒ vel pꝛeſcien tiam dei cauſam eſſe eoꝛuʒ que fiunt cñ
13
Squeſenrur Hbicereru ſcieh
bicit ideo ea eſſe quia deus nouit Idẽ
———.——
XRVII
uoq in ſexto libꝛo dicefe videt ur L
inquit decedant et ſuccedant tempoꝛ non decedit aliquid vel ſuccedit vt ſciẽ tie dei in qua nouit omnia que fecit per ipſam non em̃ hec que creata ſunt ideo ſtiunt᷑ a deo qʒ facta ſunt potius ideo facta ſunt quia immutabiliter ab eo ſci untur. Et hic etiam ſignificare videtur dei ſcientiam cauſam eoꝛus eſſe que fi unt dicens. non ideo deum ea noviſſe. quia facta ſunt. ſʒ ideo facta ſunt quia novit ea deus. Ideoq; videtur dei ſciẽ tia vel pᷣſcientia cauſa eſſe eoꝝ q̃ nouit.
nconuenientia oſtenit que 6
tia vel pꝛeſcientiacauſao
mreunqueeiſubiunt
Quooſittaeſt:
—
eſt ergo canſa omnium maloꝛtʒ. cũ om
nia mãlã ſciantut᷑ et pꝛeſciantur a deo quod longe eſt a veritãte. Pi enim dei ſcientia vel pꝛeſcientia cauſa eſſet ma⸗ loꝝ eſſet vtiq; deus auctoꝛ maloꝝ/ qð penitus falſum ẽ. non ergo ſcientia vel pꝛeſcientia dei cauſa eſt omuinm que ei ſubſunt.
tie vel pꝛeſcientie dei Meq;etiam res future cauſa ſunt dei pꝛeſcientie. licet em̃ non eſſent future niſi pꝛeſcirentur a
———
qꝙ res future nõ ſunt cauſa ſciẽ
deo. non tamen ideo pꝛeſciuntur/ quia
future ſunt. Pi em̃ hoc eſſet tunc eius quod eternum eſt aliquid ex iſteret cau
ſa ab eo alienum.ab eo diuerſum. ⁊ ex
treaturis penderet pꝛeſcientia creato?
ris.et creatũ cauſa eſſet increati · Ei
genes tamen ſuper epiſtelam adroma
hos ait· Won ꝓpterea aliquid erit. q;a
dd ſcit deus futurum.ſed quia futuruʒ eſt ideo ſcitur a deo antequã fiat. Eoc videtur pꝛemiſſis verbis auguſtini ob⸗
niare. Eic enim ſignificari videtur/ ꝙ
7
kocpꝛe videt col⸗ rium

Wnn
iöeug umm edic le ecüper 4 ſunt üeo otins ideo rabeoſti re videtur eſe qef anoriſe. aſun qig Anr deiſch wtůn
enditu etr ſcin
ſaomn
eſt.
oz. cü om antur a deo Pienim det aeſſet ma/ malo/ qð ſcientia vel nwinm que
tcauſaſci .
mres
eſcienie. iu ſiprelcur vſcuntun au ceſetun d detimd tiunſne ſcemu iru Li luneleh ibeid nivleun
ſil
res future eauſa ſint pꝛeſcientie. Ibi
vero ꝙ pꝛeſcientia cauſa ſit rerum u⸗ kurarum
Quid ex pꝛedigis tenenduu ſit cum determinatione auto/ itatu
detur repugnantiam de medio tollere cupientes dicimus res futuras nulla/ tenus cauſam eſſe pꝛeſcientie vel ſcien cie dei. nec iqeo pꝛeſ ciri vel ſciri. quia future vł facte ſunt. ita exponentes qð ait oꝛigenes. quia futuruʒ eſt ideo ſci᷑ ⁊ deo antequam fiat.i.quod futurum ẽ
ſcitur a deo/ anteq uam fiat. neq; ſcire
tur niſi futurum eſſe vt non notetur ibi cauſa. niſi ſine qua non fieret. Ita etiã dicimus ſcientiam vel pꝛeſcientiaʒ dei non eſſe cauſam eoꝛuʒ que fiunt. niſi ta lem ſine qua non fiunt. ſi tamen ſcien⸗ tiam ad noticiam tantum referamus. Hi vero nomine ſcientie includitur eti⸗ am beneplacitum atq; diſpoſitio. tunc recte poteſt dici cauſa eoꝛum que deus facit. Pis em̃ duobus modis vt ſupe/ rius pꝛetaxatum eſt accipitur cognitõ vel ſcientia dei ſcʒ ꝓ noticia ſola vel o noticia ſimul et bñplacito. hoc mo do foꝛte accepit augꝰ dicens Ideo ſůt quia nouit.i.quia ſcienti placuit.⁊ qa ſciens diſpoſuit Et hic ſenſus ex eo ad iunatur. quia de bonis ibi tantum agit auguſtinns ſcʒ de creaturis.de his que deus facit. que omnia nouit. non ſoluʒ ſcientia/ ſed etiaʒ beneplacito ac dij po ſitione · vic ergo ibi accipitur dei cog⸗ nitio.vt non modo noticiã ſed etiã be⸗ neplacitum dei ſignificet. AMala vero ſcit dens/ et pꝛeſcit antequam fiant/;
ſola noticia nõ beneplacito.pꝛeſcit em
deus et pꝛedicit/ etiam que non eſt ipe
facurusſicut pꝛeſciuit et pꝛedixit infi delitatem udeoꝛum ſed non fecit. Nec
ideo quia pꝛeſciuit ad peccatum inſide
litatis eos coegit. nec pꝛeſciſſet velp̃⸗ diꝝ iſſet eoꝛum mala/ niſi eſſent ea ha/
Pãc ergoque vi
D XXxXVm
bituri. Ande augnſtinus ſuper iohan Zug.
nem. Deus inquit futuroꝛum pꝛeſcius per ꝓphetam pꝛedixit infidelitateʒ iu deoꝛum ſed nõ fecit. neq; pꝛeſciſſet ma la eoꝛum niſi ea haberent. Mon enim eo quenq; ad peccanduʒ cogit. quia futura hominum peccata pꝛenouit.illo rum em pꝛeſciuit peccata nõ ſi na. Jöo q; ſea que ille pꝛeſciuit ipſoꝛũ non ſůt nonvers ille pꝛeſciuit. Ved quia iliꝰ pꝛeſcientia falli non poteñ ſine dubio non alius ſed ipſi peccant quos deus peccatoꝛes eſſe pꝛeſciuit.⁊ ideo ſiñ ma lum/ ſed bonum facere voluiſſent/ non
maluʒ facturi pᷣuiderentur ab co qui no uit quioſit quiſc; fackurus. his verbiſ awerte oſtenditur/ ſi diligenter atten/ damus pꝛeſcientiam dei non eſſe cau⸗
ſam maloꝛum que pꝛeſ cit quinon eg
pꝛeſcit tanqᷓ; facturꝰ. nec tanqᷓ; ſu a ſed illoꝛum qui ſunt ea facuri vel hybituri Mꝛeſcinit ergo illa ſola noticia non be neplacito autoꝛitatis. Ende datur in/ telligi/ ꝙ deus econuerfo pꝛeſcit bona tanqnõ ſua/tanuã ea que facturus ẽ vt illa pꝛeſciẽda ſimul ſuerint ipſius no ticia et autoꝛitatis beneplacitum.
Contra hoc ꝙ dictum eſt fle⸗ ſcientiam dei non poſſe falli o⸗
pinio-
Ad hoc autem quod ſupꝛa dictum eſt ſcʒ pꝛeſcientiam dei falli non poſſe. ſolet a quibuſdam ita opponi. deus pꝛeſciuit hunc lectuꝝ vel aliquid huiuſmodi/ ſed poteſt eſſe vt iſte non legat. ergo poteſt aliter eſſe
qᷓ deus pꝛeſciuit. ergo poteſt falli dei pꝛeſcientia quod omnino falſum eſt.po teſt equidem non ſieriuliquid etillud
tamen pꝛeſcitum eſt fieri. Non ideo ta men poteſt falli dei pꝛeſcientia.quiaſi lud nonfieret. nec a deo pꝛeſcitumeſ ſet fieri. ved adbuc vrient queſtionem
dicentes. Aut aliter poteſt fieri qᷓ; de? pꝛeſciuit/ aut non aliter. Si non aliter ergo neceſſario cücta eueniunt. Si vo

gliter. poteli ergo dei pꝛeſcientia falli
vlmutari. Sed poteſt aliter fieri· quia poteſt aliter fieri q; fiat. Jta autem fit yt pꝛeſcitum eſt. aliter ergo fieri qᷓ; pꝛe
ſitumeſt⸗
d quod vicim illam loeutionem multiplicem facere in telligentiam ·ſ.aliter poteſt fieriqᷓ; de us pꝛeſciuit. et huiuſmodi · vt poteſt nõ
eſſe quod dens pꝛeſciuit ·et impoſſibi⸗
le eſt non eſſe quod deus pꝛeſciuit. et
impoſſibile eſt non eſſe pꝛefcita om nia que fiunt et hniuſmodi. poſſunt em̃
bec ooniundin intelligi vt conditio ſit implicita et diſiunctim. vi enim ita in⸗
„
telligas nõ poteit aliter fieri q; d pꝛe
ſciuit.i.non poteſt vtrumq; ſimul eſſe. ſcʒ ꝙ deus ita pꝛeſciuerit fieri/et gli/
ter fiat/ verum intelligis. Bi autem p
diſiunctionem intelligas/ vt dicas hoc aliter non poſſe euenire qᷓ; euenit. quo modo futurum deus pꝛeſciuit falſumẽ poc eĩ aliter poteſt euenire qᷓ;euenit. et tamen deus hoc modo futurum pꝛe⸗
ſciuit. Pimiliter et alia determinatio.
ſcʒ impoſſibile eſt illuð non euenire qð
deus pieſciuit.vel cum deus pꝛeſcierit
ſiconiũctim intelligas verũ dicis.ſi diſ
iunctim falſum. Ita etiam et illud Imn voſſibile eſi nõ eſſe pꝛeſcitum omne qð
t. i.non poteſt eſſe vtrumq; ſimul. ſeʒ vt fiat et non ſit pꝛeſcitum. hic ſenſus
verus eſt. Pi verd dicis deum non po⸗
tuiſſe non pꝛeſ cire omne quod fit falſũ eſt. potuit enim facere vt non fieret et ita non eſſe pꝛeſcitum.
—
geri vel minui velaliquomo
do mutari vtrumq;enim vi⸗
Vtrum ſcientia dei Palicau
detur poſſe pꝛobari⸗
I
XRRIX
geti vel minti vtrumq; enim videt pof
ſe pꝛobari. e diuina ſcientia poſſit au
geri vel murarihoc modo ꝓbaur. a
poteſt deus ſcire quod nunqᷓ; ſcit. Eſt enim aliquis qui non eft lecturus hodie et tamen poteſt eſſe vt legat hodie po teſt enim hodie legere. Eichil autem
poteſt fieri quod non poſſit a deo ſciri⸗
poteſt ergo deus ſcire hunc lecturũ ho⸗ die. poteſt ergo alicuid ſeire auod non ſcit. ergo poteſt eius ſcientia augeri v
mutari. Eademq; videtur poſſe minui Eſt enim aliquis hodie lecturus quem deus ſcit lecturum.at poteſt eſſe vt nõ legat ergo poteſt deus nõ ſcire hunc le
curum poteſt ergo non ſcire alicuid
quod ſcit ergo poteſt minui eius ſcien ⸗ tia vel mutari-
ciponſio cũ determinatõne
quia dei ſcientia omnino incommuta bilis eſt nec augeri põt vel minui. Mã
vt ait auguſtinus in· xx⸗li· e trinita.
entia eſt ipla eſſentia ſiue ſubſtãtia dei
quia nullius nature fimplicitate mira
bili non eſt aliud ſapere alind eſſe. ſed
quod eſt ſapere hoc eſt et eſle. Ideoq;
nouit omnia verbum que nouit pater b ei noſſe de patre eſtlicut eſſe. noſſe em̃ et eſſe ibi vnum eſt. Et ideo patri licut eſſe non eſt a filioita nec noſſe. Mꝛo⸗ inde tanquam ſeipſuʒ dicens. pater ge
nuit verbum ſibi coequale per omnia⸗ MRon em̃ ſeiplum integre perfectec; di⸗
.„
xiſſet. ſialiquid minus aut ampluus ef
ſet in eius verbo qᷓ in ſeipſo· hoc eſt er go omnino verbum qð pater· non tame eſt pater. q iſte filius ille pater Bciũt
ergo inuicem pater et filius.ſed ille gi
gnendo ille naſ cẽdo. Et omnia qᷓ ſunt in eoꝛum ſcientia/ in eoꝛum ſapient ia/
in eoꝛum eſſentia vnuſquiſq; eoꝛumſi
—
Retereg qri mul videt. non particulatim aut ſingn⸗
F latim velut alternante conſpectu hine 6 ſolet vtr ſciẽtia dei poſii au illinc et inde huc et rurlum inde vlins

X
ip
poſuan
A.
ſcu. Eſ shodie bodie po il auem deoſciyi, curüho⸗ qodvon
eiV poſ mini ums cuen eſentnz ſerebunk cire alicxid
i eins ſcen
uinatõne
cem
commuta/ mini. Mi de trinita. ia. et ſapi wlätiadei ckate mita
lid cſſe.
ſed
ele. Ideoq; novit pater/
cſſe. nMeñ ed paul ſct
noſk. ⸗ icens. pAq ae p u⸗
npniud⸗ dbt mylu
halino atq;alind vt aliqna videre nð
poſſit niſi non videns alia/ ſed omnia ſ̃
mul videt. quoꝛum nullum eſt quod nõ
emp videat et ſciat Eius itaq; ſciẽtia inamiſſibilis et iuariabilis eſt. Voſtra ciencia et amiſſibilis et receptibi
vero lis eſt. quia nõ hoc eſt nobis eſſe quod
ſcire Mꝛopter hoc ſicut noſtra ſcientia
illi ſcientie dei diſſimiliseſt. ſicet no⸗
ſrũ verbum quos naſcitur de ſcientia
noſtra diſſimile eſt illi verbo quod natũ eſi ds patre ſcientia Ex hac autoꝛitate clare oſtendit᷑ ſcientiam dei omnino in nariabilem eſſe ſicut ipſa eſſencia dei omnino inuariabilis eſt.et ꝙ pater et filius cũ ſpñſando ſimu omnia ſciunt ⁊ vident. icut ergo non poteſt augeri vel minui diuina eſſentia.ita nec diui/
na ſcientia. et tamen conceditur poſſe
2
ſcire quod nõ ſcit. et poſſe non ſcire qð
ſcit quia poſßz aliquid eſſe ſubiecum
eilis ſcientie quod nõeſt et poſſet non eſſe ſubiectum aliquid quod eſt ſine ꝑ⸗ mutatione ipſfius ſcientie.
Bpoſitio an deus poſſit noui
ſponſo.
ſcirẽ aliquid.
„
ter vel ex tempoꝛe ſcire ylpꝛe
Hicopponitura quibuſdam ita. Bi deus poteſt aliquid ſcire vel pꝛeſcire. quod nunquã ſcinit. nec pꝛeſciuit. Moteſt ergo ex tempoꝛe aliquid feirs vel pꝛeſcire. vid quod di cimus poteſt quidem deus ſcire vel p̃l⸗
cire.omne quod poteſt facere/ et poteſt
facere quod nunquam fiet. Poteſt er/ go ſcire velp̃ſcire quod nunq;fiet nec eſt nec fuit. nec illud ſcit nec neſciuit. neq; pꝛeſcit vel pꝛeſciuit. quia ſ cienti eins non eſt niſi de his que ſunt vel fue runt vel erunt et pꝛeſcientia non eſt niſi de futuris. Et licet poſſit ſcite vel pꝛeſ cire qð nunqᷓ; eſt vel erit non põt aliqd
ſcire vel pꝛeſcire ex tempoꝛe/põt vtiq;
ſcire vel pꝛeſcire. quod nunquẽ eſtnec erit. nec illud ſcitum vel pꝛeſcituʒẽ ab eterno, non tamen poteſt incipere ſci⸗
O XxxX
do ſcire vel pꝛeſcire. ſicut poteſt ſciſſe
vel pꝛeſciſſe ab eterno. Si em̃ dicas eũ
modo poſſe ſcire vel pꝛeſcire.quod ab
eterno non ſciuit vel pꝛeſcinit.i.ita ꝙ
ab eterno non ſciuerit vel pꝛeſciuerit q
ſivtrumq; ſimi eſſe poſſet falrum eſt. Bi vero dicas eum poſſe modo ſcire vłF pꝛeſcire quod ab eterno non ſciuit vel
pꝛeſciuit.i.pabere potentiamſcienqi ⁊
pꝛeſciendi ab eterno et modo aliqud
net illud tamen pꝛeſcitumeſt vel futu⸗
rum verumeſt. Non poteſt ergo noui
ter vel ex tempoꝛe ſcire vel pꝛeſcire ali
quid ſicut non poteſt nouiter velex tẽ
poꝛe velle aliquid et tamen poteſt vel⸗
le quod nunq; voluit.
Vrrum peus poſſit ſcire plu
ra qᷓʒſcit⸗
Ftẽa quibuſdã
dicitur deus poſſe plura ſcire qᷓ ſciat. quia poteſt ſcire omnia que ſcit.et põt aliqua facere que nunquam erunt.⁊ il la poteſt ſcire, non enim aliqua incog ⸗ nita facere poteſt. Si vero omnia eſfẽt que modo ſunt et alia quedam ſaceret
que non ſunt/ nec erunt et illa oia ſci/ ret · ꝓfecto plura ſciret qᷓ; modo ſciat. nec tamen eius ſcientia augeri poteſt.
quia hoc totum fieri poſſet ſine mutab
lit ate ſcientie. Conſtat ergo dei ſcien⸗
tiam omnino eſſe immutabilem.nec au
geri poſſe vel minui/ſedei ſubieca.
Quid videatur aduerſum illi
ſententie qua ſupꝛa dictumeſt
deum ſemper ⁊ ſimul ſeire oĩa
Ei veroqð pꝛe
dicumeſt. ſcʒ ꝙ dens omniã ſemper vi
det · et ſimul videtur obuiare/ quod ait hieronimꝰ in expoſitione abacubc. Ab ſurdum eſt inquid ad hoc deducere vei maieſtatem vt ſciat per momenta ſin ⸗ gula quot culices naſcantur/ quo tue
Jer
o*

———.————————————
verba Jero hnlu inet cuain ſcre neget neq per diertat? poꝛum momenta ſic illa cognouit· ſicot per varia momenta illoꝛum quedas de ſiciunt. quedam incipiunt. Meq; illis
3
———
oꝛiõtur. quotta pplicum et muſcrũ ñt multitudo. quotue piſces natent in aquis.⁊ ſimilia · Non ſimus tam fatui
.
dulatoꝛes dei. vt dum puidentiaʒ ei etiam ad ima retrudimus/ in noſipſos niurioſi ſimus. eandem irrationabiliũ et rationabilium ꝓuidentiam eſſe dicẽ
tes · Pie videtur dicere hieronimus ꝙ puidentiam non habeat. quod ſihocẽ
tune nõ omnia ſimůl ſeit ⁊ ſemper. E tali itaq; ſenſu illud dictum eſſe noueri mus vt deum illa alternatim vel parti
alqjſq; irrationalibus ita ꝓuidet quem
admodum rationabilibus. Munqt e
t ait apoſtolus cura eſt deo de bobus et ſicut non eſt cura deo de bobus. ita niec de alijs irrationabilibus. dicit tam̃
ſtriptura/ quia ipſi eſt cura de omnibꝰ
Mꝛouidentiam ergo et curam vniuer/
liter de cunctis ̃ ↄdidit habet vt ha beat vnumquodq; quod ſibi debetur? eZin aliquis pꝛedeſtinatoꝛum
Fuenit. ſed ſpecialem pꝛouidentiã atcz curam habet de rationabilibus de qui
bus pꝛecepta tradidit. eiſq; recte viẽ̃ di legem pꝛeſcripſit · ac pꝛemia ꝓmſſit,
hanc pꝛouident iam et curam de irratõ
nabilibus non habet · Ideo dicit apo Kolus quia non eſt cura deo de bobus.
Puidet tamen omnibus et curat.i. gu bernat omnia/ qui omnibus ſolem ſu/
non ſcit hoc per momenta ſingula. im/
bus. Rationabilibus em̃ et pꝛecepta dedit ·⁊ angelos ad cuſtodiã delegauit
additione quoꝛundam.
—
mulita qet immntabiliter ſeit deus omnia que fuerũt
—— et ſunt et erunt·tam bo a q; malapꝛeſcit quoq; omnia futu⸗
ra tam bona qᷓ; mala. Medeſtinatio vero de bonis falutaꝛibus eſi/ et de ho
minibus faluandis vt ait auguſtinus in
libꝛo de pꝛedeſtinatione fandoꝛum.
Quio ſit pꝛedeſtinatio⁊ in quo differat a pꝛeſcientis·
Predeſtinatio
—————
gratie pꝛeparatio/que ſine pꝛeſcientia
eſſe non poteſt. poteſt autem ſine pꝛe⸗
deſtinatione eſſe pꝛeſcientia. Mꝛede ·
ſtinatione quipe deus es pꝛeſciuit aue
fuerat ipſe fackurus. ſed pꝛeſciuit deuſ etiam que non eſt ipſe fackurus.i.om/ nia mala. Mꝛedeſtinauit eos quos ele⸗ git reliquoſ vero repꝛobauit. i.ad moꝛ tem eternam pꝛeſciuit peccaturos.
——
Fie
Predeſtinato⸗
lus videtur poſſe damnari.nec repꝛo ⸗ boꝛum aliquis poſſe ſaluari Vnde au
tomt bus lolen guſtinus in libꝛo de coꝛreckione et gra⸗
um facit oꝛiri/ et pluuiam dat Pcit ti
itaq; deus quantaſit multitudo pulicũ
cculicum/ et muſcarum/ et piſcium/ et quot naſcantur/ quotue moꝛiantur. ſ
tia. In apocalipſi inquit dicitur. ve⸗ ne quod habes ne alius accipiat coꝛo⸗ nam tuam. Ii alius non eſt accepturꝰ
niſi iſte perdiderit certus eſt electoꝛum 4 ½ gula. numerus jenon poteſt augeri vel mi ⸗ mo ſimul et ſemꝑ oĩa. Neq; ita ſcit vt e eandẽ habeat ꝓuidẽtiã irrationabiliũ et rõnabilium.i.vt eodem penitus mõ puideat irrõnabilibus et rationabili“
nui. Ad hoc autem obijciunt quidam
nitentes pbaꝛe numerum electoꝛũ pol ſe augeri et minui, ſicpoſſet deus non aſponere gratiam quibus atponit⸗ et poſſet ſubtrahẽ quibus non ſubtrahit quod ſi fieret vtiq; damnarẽtur. Moſ W ſin ſent ergo damnari iſti qui tamen ſalua
Bꝛeuis ſumma pꝛedictoꝝ cuʒ buntur. Moſſet itacminui eleckoꝛum nmersFta etiam poſſet augeri.qͥa

ulita
uultnt 1
omnia futn, Nedeſthati eſi, etde ho auginns m.
aio ti ſcientg.
natioi
ſine pꝛelcin utem ſnepr⸗ nia. Pede pꝛeſciit cu pꝛeſciuit deul durus.i.om teos quos ele⸗ it. i. ad moꝛ eccaturos.
ſtinarum Arepꝛoboꝛi
ngto⸗
nnari. nec rep ſaunri duu corediouꝗ i diumde⸗ irs
Nñſio⸗
1
poſſet apponi gratia quibus non appo⸗ nitur per quam ſaluarentur. Poſſet ergo ſaluari habita gratia. qui tñ ine ea dãnabuntur. poſſet itaq; augeri nn merus electoꝝ · Euibus reſpondemus eꝝ ea ratione dictum eſſe ⁊ veꝝ eſſe nu merum electoꝝ non poſſe angeri vel mi
nui. qꝛ non poteſt vtrumq; ſimul eſſe.
ſcʒ vt aliquis ſaluetur ⁊ non ſit pꝛede · ſtinatus vel vt aliqͥs pꝛedeſtinatus ſit ac damnetur. Intelligentia enim ↄdi ⸗
tionis implicite veritatem facit in di/ cto /⁊ impoſſibilitatẽ in vero. Si vero
ſimpliciter intelligatur impoſſibilitas nõ ad mittitur.vt cñ dicitur pꝛedeſti ⸗
natus põt vel non poteſt damnari.⁊ re
pꝛobus põt ſaluari. In his enim ⁊ hu ⸗
iuſmodi locutionibꝰ ex ratione dicti di iudicanda eſt ſentẽtia dictionis. Alia nanq; ſit intelligentia /ſi per ↄiunckio · nem hec accipiant᷑ dicta.atq; aliaſiꝑ diſiunctionẽ vt ſupꝛa. cum de pꝛeſcien tia agebatur pꝛet axatum eſt. Bi enim cum dicis pꝛedeſtinatus non poteſt dã nari intelligas ita · i.non poteſt eſſe ut pꝛedeſtinatus ſit et damnetur/ verum
dicis · quia ↄiunctim intelligis.falſum autem ſi diſiunctim. vt ſi intelligas iſiũ non poſſe damnari. quem dico pꝛede/
ſtinatum. potuit enim nõ eſſe pꝛedeſti natus.et ita damnaretur.
Quomodo adhuc inſtant que ſtioni.
Werütamenad
huc inſtant ·et ſecundum coniũctionem argumentando ita ꝓcedunt. Mon ẽ
inquiunt poteſt eſſe vt aliquis pᷣdeſti⸗
natus ſit et damnetur. Atrumq; iſtoꝝ ſimul eſſe non poteſt.ſed alterum hoꝛũ
non poteſt non eſſe. ſcʒ quin iſte ſit pꝛe
deſtinꝛtus.abeterno enim pꝛedeſtina tus eſt. ⁊ non poteſt modo non eſſe pꝛe⸗ deſtinatus. Cum ergo impoſſibile ſit ſi
mul vtrũq; eſſe. ⁊ impoſſibile ſit alteꝝ non eſſe videtur non poſſe glteruz eſſe ſcʒ vt damnetur· Quodſi eſt. ergo non
poteſt eſſe vrnon ſaluetur. In huius qᷓ
ſtionis ſolutione. mallem alios audire q; docere. dicimus tamen de pꝛeſcien ⸗
tia ſimilem poſſe moueri queſtionem. Ideoq; tam hic q; ibi vnaʒ facimus re
ſponſionem dicentes determinandum
foꝛe illud cui innititur tota hec queſtõ ſcʒ impoſſibile eſt alterum iſtoꝛum non eſſe ſcʒ quin iſte modo ſit pꝛedeſtinatꝰ ab eterno enim iſte pꝛedeſtinatus eſt.
Diſtinguendum enim eſt cum alt Iſte non poteſt modo non eſſe pꝛedeſtinat? vel non poteſt eſſe quin ſit pꝛedeſtinat? hoc enim ↄiunctim et diliunctim intelli gi poteſt. õ enim poteſt eſſe vt ab et no ſit pꝛedeſtinatus et modo non ſit pꝛedeſtinatus nec poteſt eſſe ſimul vt ſit pꝛedeſtinat us et non ſit pꝛedeſiina ⸗ tus ſed tamen potuit eſſe ab eter/
no ꝙ non eſſet pꝛedeſtinatus.et potu ⸗ it ab eterno non eſſe pꝛedeſtinatus. et
ſicut ab eterno deus potuit eum non pᷣ
deſtinare.ita ↄceditur a quibuſdam ꝙ et modo poteſt deus eum non pꝛedeſti naſſe. ab eterno ergo poteſt deus non
pꝛedeſtinaſſe eum.ergo poteſt iſte non
fuiſſe pꝛedeſtinatus. Pi vero non fuiſ ſet pꝛedeſtinatus. nec modo eſſet pꝛe deſtin atus ergo modo poteſt non eſſe
pꝛedeſtinatus. Ita et de pꝛeſcientia ⁊
de pꝛeſcitis dicunt quod in actionibꝰ vel in opeꝛationibus deiet hominum
nullatenus ↄcedunt. Ex quo enim ali⸗
quid factum eſt uel dictum non conce/ dunt ꝙ poſſit non eſſe vel non fuiſſe im mo impoſſibile eſt non eſſe vel non fuiſ ſe quod factum eſt vel dictum referen ·
tes poſſibilitatem vel impoſſibilitateʒ ad naturam rei ex iſtentis. Kum vero de pꝛeſcientia vel de pꝛedeſtinatione
dei agitur poſſibilit as vel impoſſibili
tas ad potentiam dei refertur que ſem
per eadem fuit et eſt.quia pꝛedeſtina/
tio pꝛeſcientia potentia vnů in deo eſt
Quid ſit repꝛobatio dei/⁊ in quibus conſideretur ⁊ quis ſit pꝛedeſtinationis effecus.
Polutõ ĩ qus vellet magis alios audire quã docere⸗

ic dicit ãd ſit pᷣdeſtinatõ nis eſfeckus.
Penaua ſideret᷑ repꝛo Aus⸗
Fulgentius.
Zug in li· de bono ꝑleuerã Ee⸗
Qð obdura/
io quodãmo“
do effectus ſit repꝛobatõis. Augꝰ qũo di⸗
durare.
— *
natio ſit gratie pꝛeparatio.i.dinina
Zeckio qua elegit quos voluit ante mñ
diↄſtitutionem vt ait apoſtolus repꝛe
batio econnerſo intelligenda eſt pꝛeſci entia iniquitatis quoꝛundã et pꝛepara
tio damnationis eoꝛundem Picut᷑ em̃ pꝛedeſtinatõnis effeckus illa gratie eſt
qus in pꝛeſenti iuſtificamur atq; adre
de viuendum et in bono ꝑſeueranduʒ
adiuuamur et illa qua in futuro beatifi
cabimur.ita repꝛobatio dei/ qua abet᷑
no non eligendo quoſdam re pꝛobauit
ſecundũ duo conſideratur/ quoꝛum al
terum pꝛeſcit et nõ pꝛeparat· i· iniqui“
tatem.alterum pꝛeſcit et pꝛeparat ſcʒ
eternam penaʒ Ande auguſtinus ad ꝓ ſperum et hilariũ hec inquit regula in“⸗
concuſſe tenenda eſi peccatoꝛes in pec catis pꝛeſcitos eſſe non p̃paratos.pe⸗ nam aũt eſſe pꝛeparataʒ.· Mꝛeparauit em̃ deus vt ait aug in libꝛo de bono
nerantie in pꝛeſciẽtia ſua/ quibus
volvit bona ſua et quibuſcunq; donat pculdubio ſe donatuꝛum eſſe pꝛeſciuii ꝛeparauit etiam deus vt ait fulgen⸗
tius malis ignem eternum illis utig quos iuſte pꝛeparauit ad luenda ſup/ plicia. net tam̃ pꝛeparauit ad facienda
peccata · Mꝛeparauit enim deus qð
diuina equitas redderʒ.non qð huma
na iniquitas admitteret Mon em̃ ſicut
pᷣparauit ſanctos ad iuſticiam ꝑeipien
dam ſic pꝛeparauit iniquos ad iuſticiã
amittendam. quia ꝑꝛauitatis pꝛepara toꝛ nunquam fuit · Picut ergo pꝛedeſti
natio dei ꝓpꝛie eſt pꝛeſcientia ⁊ pꝛepa
ratio beneficioꝛum dei quibns certiſſi
me liberant᷑; quicũqʒ liberanturita re ꝓbatio dei eſt pꝛeſcientia malicie in qᷓ
buſdam non finiende.⁊ pꝛeparatio pe ne non terminande. Et ſicut pᷣdeſtina⸗
tionis effeck eſi gratie oppoſitio.ita re pꝛobatõis eterne quodãmodo effectus eſſe videtur obduratio. Mec obdurãt deus vt ait augꝰ ad ſixtum imptien
do maliciam/ b non impartiendo gra
tiã ſicut nec digni ſunt. Quibus enim
durationis ⁊ miſericoꝛdie
miſericoꝛdie meritũ. ne gratia vacue⸗
redditur. Whiſeret᷑ it aq; ſcʒ gratiaʒqᷓ gratis datur. obdurat aũt ſecunduʒ in dicium quod meritis redditur. Vnde datur intelligi vt ſicut repꝛobatio dei
quid obdurationem intellexerit apoſto lus et quia miſericoꝛdia nullum ad/ ia⸗ ocat meritum. obduratio vero non eſt ſine merito et miſericoꝛdie verbo quod hic accipitur pꝛedeſtinatio⸗ et pꝛecipue pꝛedeſtinationis effectus.
——
X
non impartitur nec digniſunt neeme rentur. potius vt non imꝑtiatur hic di gni ſunt hic merent Vñ apoſtolus ait
cuius vult miſeret᷑ deus. ⁊ quem vult
indurat. miſericoꝛdiã appellans pꝛede ſtinationẽ ⁊ pꝛecipue pꝛedeſtinationis efeckum.i.gratie appoſitionem /obu rationem vero gratie pꝛiuationẽ. MNðõ enim vt ait auguſtinus ad ſimplicianũ intelligendum eſt ꝙ deus ita induret q̃ ſi quenquã peccare coget · fed tñ qui buſdam peccatoꝛibus miſericoꝛdiam iuſtificationis ſue non largit᷑ et ob hoc eos obdurare dicitur · quia non eoꝛum miſeretur· non quia impellit vt peccẽt eoꝛum autem non miſeretur · qbus gra tiam non eſſe pꝛebendam equitate oc cultiſſima et ab humanis ſenlibus re⸗ motiſſima iudicat quã non aperit ſed miratur apoſtolus dicens. Paltitudo
l
diuitiaꝝ ſapientie et ſcientie dei.
AVtrum aliquid ſit meritũ ob
Jautem querimus merituʒ ob dürationis et miſeri ⸗ coꝛdie. obdurationis
meritũ inueniemus. miſericoꝛdie autẽ
merituʒ non inuenimus. qꝛ nullum eſt
tur ſi non gratis donetur ſed meritis
eſt nolle miſereri.ita obduratio dei ſit
non miſereri vt non ab illo irrogetur aliauid quo fit homo deterioꝛ.ſed tan tum qͥſit melioꝛ non erogetur. Ex his
lhic ſim colligit pd⸗
——
aperte oſtenditur quid miſericoꝛdiam 6 perte oſtenditur quid icoꝛd danau

XLI rhedi obdurationis vero non ipſa dei eter ꝙr n ne at na repꝛobatio. quia eius nullum ẽ me SR herſententiam p edic⸗ myut ritum/ſed gratie— ſiue ſubtractõ spede que quodãmodo eſt repꝛobationis effe 12 6 ationig dus. Accipitur tamen aliquando re 6 CCC hic qpe rte. ob pꝛobatio ꝓ obduratione·ſicut et pꝛe dieit.non ꝓpter opera eum elegiſſe. 5 . Nö deſtinatõ ſuo pꝛo eifectu qui eſt gpa ap pꝛopter fidem qua eum pꝛeuidit credi licinũ poita. Wratia enim que apponitur ef“ turum.ſed quiaet infige meritum eſiſi Aurq fectus eſt pꝛedeſtinationis. Cum ergo cutiet in operibus⸗ hec retractauit di⸗ ei Sratie que afponitur homini ad iuſtii ceng. Nondum diligentius queſiuera clin cationem/ nulla ſint merita. multo mi“ nec adhuc inueneram qualis ſi elecio etcbhe nus et ipſius pdeſtinationis qua ab et gratie de qua dicit apoſtolus· Keli en. no elegit deus 400 voluit aliqua pñ̃t quie per electionem gratie falue fient 6 tyt pecit empli po⸗ exiſtere merita. Ita repꝛobatẽnis que vtiq; non ex gratia ſed ex meritis rg it de lacob 2 qua ab eterno quoſdam pꝛeſ ciuit futu pcedit vt iam quod datur/ non ſecũ⸗ uiate ſau dicẽs qð ros malos et damnandos. ſicut elegit dum grat iam. ſey ſchm debitum ſibi bro ec iiuʒ ele⸗ iacobet repꝛobauit eſau auod non fuit reddatur potius meritis qᷓ; donetur. ke it nec ilũ re pꝛo meritis eoꝛum que tunc haberent. pinde quod continuo ſubiunxi. Dicit
pent d bauit deus quia nulla babebant. duoniam nec ipſi em̃ idem apoſtolus. Idem deus qͥ cpe altiudo meritis ex iſtebant. nec pꝛopter futura merita ratur omnia in omnib⸗ Muſqᷓ; autẽ di ai. que pꝛeuideret vel illum elegit vel illũ ctum eſt. Veus credit oia in omnibus repꝛobauit · cc de inde ſubiunxi.Euod ergo credi uu ob mus noſtrum eſt. quod vero bonũ ope⸗ die. Opinio quoꝛundam in qua
tem!
fuit gliquandoauguſtinus/ſᷓ
poſtea retractauit:
ramur illius eſt qui credẽtibus dat ſpi⸗
ritumſanctum. ꝓfecto non dicerem ſi iã
ſcirem.etiam ipſam fideʒ inter deimn
nera reperiri que dantur in eodem ſpi
neritz eb M F ſi riu. Atrũq; ergo ñm eſt pꝛopter ar; Retractatio. ze v pinati unt ta bitrium voluntatis.et— duratios men quidam deum ideo elegiſſe iacob per pũm fideiet caritatis. Et ꝙ paulo coꝛdie wtti quia talem futurum pꝛeſciuit qui in eůñ poſt dix i· Moſtrum em̃ eſt eum crede ⸗ nullun d crederet et ei ſeruiret. quodaliquan re et velle. Illius autem dare creden ni au Ing' in libꝛo do auguſtinus ſe ſenſiſſe dicit in libꝛo tibus ⁊ volentib facultatẽ bene operã ſed mi etradationũ retradationum vbi aperte oſtendit diper pũmſanctum per quem caritas
ſi ꝓpter fuura merita electus eſ.iam dei difunditur in coꝛdibus noſtris. ve ⸗ ſ—. non eꝝ gratia eſſet electio. Non ergg rum eſt quidem.ß eadem regula vtrũ/ lec ideo electus ẽ a deo · quia talis futurꝰ qʒ; pſius eſt.quia ipſe pꝛeparat volun/ ditnöt ⁰ erat. ſ eꝝ electione talis eſt facus ita tatem.et vtrũq; noſtrum/ quia non fit ebnbe dicẽs diſputans quid elegerit deus in nili volẽtibus nobis.ergo et meritum zurotiodeill nondũ nato cui dixit ſeruituꝛũ eſſe ma ſidei de miſericoꝛdia dei venit. Nõ er ilo inoglll ₰ ioꝛem·⁊ quid in eodẽ maioꝛe ſimiliter¶ go ꝓpter fidem vel aliqua merita ele, ti. nondũ nato repꝛobauerit ad hoc per/ git deus aliquos ab eterno. vel apo⸗ unhi cli duxi ratiocinationẽ vt dicerem. Non uit gratiam iuſtificationis in tꝑe/ ſed imin an ergo elegit deus opera cuiuſquã inpꝛe gratuita bonitate ſa elegit vt boni eſ nuttpoſo ſcientia que ipſe daturusẽ. ſed fidem ſent. Ande aug. in libꝛode pꝛedeſtina Zug⸗ wlm a elegit in pꝛeſcientia.et quem ſibicredi tione ſanctoꝛũ. Non quia futuros nos ormno non tuꝝ eſſe pꝛeſciuit. ipſum elegit cui ſpi tales eſſe pꝛeſciuit ideo elegit ſedyt vꝛiie verb ritum ſanctũ daret. vt bona operando⸗ eſſemustales ꝑ iplaʒ electõeʒ gre ſue. ſinatio· etiã eternam vitam ↄſequeretur. ãgratificauit nos in dileco filio ſuo.
ce
„

põt dicihoe
Pöttñerta intelligi.
—
—
——
is videtur contrariuʒ quõd
biaitauguſtinns.
His tamẽaduer
ſuri videtur quod dicit auguſtinus ſuꝑ malachiam ꝓphetam vbi ſcriptum eſt. iacob dilexi.eſau aũt odio habui Cui vult inquit miſeret᷑ deus. Et q̃ʒ vult in durat.ſeð hec voluntas dei iniuſta eſ⸗ ſe non poteſt. Venit enim de occultiſſi mis meritis. quia et ipſi peccatoꝛes cũ ꝓpter generale peccatum vnam mal/ fam fecerunt. tamen nonnulla inter eos diuerſitas. Mꝛecedit ergo aliquid in peccatoꝛibus/ quo quamuis nondum ſint iuſtificati.digni efficiatur iuſtifica
cione. Et item pꝛecedit in alis pecca/ toꝛibus quo digni ſunt ohtuſione. Ec ⸗
te hic videtur auguſtinus dicere.ꝙ et ipſa dei voluntas qua alios eligit.ali⸗ os repꝛobat ex meritis pꝛoueniat.ſed occultiſſimis.i.cqꝙ ꝓ meritis alios vo⸗ luerit eligere. alios repꝛobare et ꝙ ꝓ meritis alijs apponitur gratia inſtifica tionis alijs non. vnde obtundunt᷑. Sʒ quid intelligere voluerit ignoꝛatur ni⸗
ſi foꝛte hoc dicat intellexiſſe qð ſupꝛa
dix imus eum retrackaſſe. Nam ibideʒ etiam quedam alia conti nue ſubdit.q in libꝛo retactationis aperte retractat ꝙ vtrumq; legenti patebit. Vnde ve ⸗ riſimile eſt in pꝛemiſſis etiam hoc re/ tractaſſe. Quidam tamẽ eꝝ eo ſenſu ac cipiunt foꝛe dictum. non quia aliquis pꝛedeſtinetur pꝛo meritis vel iuſtifica
tionis gratiam mereatur.ſed quia ali/
qui non adeo mali ſunt vt mereantur ſibi gratiam non imꝑtiri. Nullus enim dei gratiam mereri poteſt per quã iuſti ficatur · poteſt tamen mereri vt nõ ap/ ponatur vt penit ns abijciatur et qui/ dem aliqui in tantum pꝛofundum ini/ quitatis deuenerunt vt hoc mereantur vt hoc digni ſint alij vero ita viuunt vt
et ſi nõ mereantur gratiam iuſtificatio
nis nõ tamen merentur omnino repelli et gratiam ſibi ſubtrabi. Ideoq; dixit in quibuſdam pꝛecedere quo digni ſint
—
O RII
iuſtificatione et in als cuo digniſint obtuſione ſed hoc friuolum eſt..
Ppinio quoꝛundam falſa deo
culis dei diſſerentiũ carnalit-
——
Multi vero de
iſto pꝛofando querentes reddere ratio⸗
nem atq; ſecund um coniecturas coꝛdis ſui inſcrutabilem alt itudinem iudit᷑ioꝝ dei cogitare conantes · in fabulas vani tatis abierunt dicentes. qꝛ anime ſur⸗ ſum in celo peccant. et ſecundum pec⸗ cata fua ad coꝛpoꝛa pꝛo meritis dirigũ tur.et dignis ſibi quaſi carceribus in ⸗
cluduntur. Jerunt hi tales poſt cogita tiones ſuas.et volẽtes diſputare de ði pꝛofundo verſi ſunt in pꝛofundum dicẽ tes. animas in celo ante conuerſatas.
et ibi aliquid boni vel mali egiſſe. et ꝓ meritis ad coꝛpoꝛa terrena detruſas eſ ſe hoc autem reſpuit catholica fides
pꝛopter euidentem apoſtoli ſententiaʒ
qua ait cum nondum natieſſent aut a
liquid boni vel mali egiſſent ⁊c̃. Me/
lioꝛ eſt ergo fidelis ignoꝛantia.qᷓ; teme
raria ſeientia. elegit ergo quos voluit gratuita miſericoꝛdia.non quia fideles futuri erant.ſed vt fideles eſſent eiſqʒ gratiam dedit. non quia fideles erant ſed vt fierent. Ait em̃ apoſtolus. WMi ſericoꝛdiam conſecutus ſum vt fidelis eſſem ·non ait quia fidelis eram. datur quidem et fideli.ſed data eſt etiam pꝛi us vt eſſet fidelis. Ita etiam repꝛoba⸗ unt quos voluit. non pꝛopter futura me
rita qui pꝛeuideret veritate tamen re
ctiſſima. et a noſtris ſenſibus remota. Ded queritur vtrum ſicut dicitur elegiſ ſe quoſdam vt boni fierent et fideles. ita etiaʒ ↄcedi debeat repꝛobaſſe quoſ dam vt mali eſſent. et infideles et obdu
rare vt peccent quod nullatenus conce
di opoꝛtet. Non enim repꝛobatio ita ẽ cauſa mali ſicut pꝛedeſtinatio cauſa bo ni.neq; obduratio ita facit hominẽ ma lum. quemadmodum miſericoꝛdia fa
—
n i
Zlug inlb

0 dient ei ſn
falladeo malit.
de
dete ratio⸗ Wocorig em witid
beusp
Ganimeſy cndum per xritis din weeribusin, poſtccʒin putare de zi undumdicẽ nuerſatas. egiſe. et ꝓ demuſas eſ ica fides ſententis ſſent aut a E. Ohe/ iaqᷓteme quos volit piaſideles geſſen eiq; idches ernt
ge pꝛeſcien/ ia pᷣus rñdet icẽs deũ nõ emp pꝛeſci eq̃ olim pꝛe ciuit⸗
Molus. Wi i um vt ſiis K
eram. dur aeſt einpi tim npu pter vwint ituetmelt ſibus rmol
ndicireigl Lu
ut ſels. putuſt aſ eetcbüu en cohle butiiae ocuſabo tbonine n ricꝛdi⸗ ſu⸗
Folutio.
An ea que ſemel ſcit deus vel
pꝛeſcit ſemper ſciat Et pꝛẽſc
at ⁊ ſemꝑ ſcierit ⁊ pꝛeſtierit.
Pꝛetereacõſide
rari opoꝛtet. vtrum ea omĩa que ſemel
ſcit vel pꝛeſcit deus ſemper ſciat.⁊ ſci
erit ac pꝛeſciat et pꝛeſcierit.an olim ſci erit vel pꝛeſcierit. quod modo non ſcit vei pꝛeſcit. de pꝛeſcientia pᷣmo reſpon ⸗ demus dicentes multa eum pꝛeſciſſe qᷓ
modo nõ pꝛeſcit.cum em̃ eius pꝛeſci entia non ſit niſi de futuris.exquo illa que futura erant pꝛeſentia fiunt. vel
pᷣtereunt. ſub dei pꝛeſcientia eſſe deſi ⸗ nunt. ſub ſcientia vero ſemꝑ ſunt. pꝛe⸗ ſciuit ergo deus oĩa ab eterno que futu ra erant.neq; pꝛeſcire deſinit niſi cũ fu tura eſſe deſinũt.neq; cum pꝛeſcire deſi nit aliqua q̃ ante pꝛeſciebat mim ea no ſcit.qᷓ; ante cognoſcebat. Mon eĩ di⸗
citur ex deſectu ſcientie eius ꝙ aliqua
pꝛeſcierit aliqñ/ quomodo non pꝛeſciat ſed ex ratione verbi quod eſt pꝛeſcien⸗ tia. Mꝛeſcire em̃ eſt ante ſcire qᷓ;fiat a liquid. Ideoq; non poteſt dici deus p⸗ ſcire.niſi ea que futura ſunt.
hic de ſcientia dicẽs deũ ſem⸗ per ſcire que ſemel ſcit.
De ſcientia aũt aliter dicimus. Pcit em̃ deus ſemper omnia que aliqñ ſcit. omnẽ enim ſcien ⸗ tiam quã aliquando habet. ſemper ha buit habet et habebit. Ad hoc aũt op/
ponitur ita · Qim ſeiuit hunc homineʒ
naſciturum qui natus eſt.modo nõ ſcit
eum naſcituꝝ. Sciuit ergo aliquid qð
modo non ſcit. Item ſciuit mundũ eſſe
creandũ modo non ſcit eñ eſſe creandũ aliquid ergo ſciuit qð modo non ſcit. et alia huiuſmodi infinita induci pñt. Sʒ ad hoc dicimus.qꝛ idem de natiui tate huius homis et mundi creatione. nunc etiã ſcit que ſciebat antequã fie rẽt. licet tunc et nũc hane ſeientiã eius
LIU
diuerſis expꝛjmi verbis opoꝛtet. Naʒ
uod tunc futuꝝ erat nunc pꝛeteritũẽ.
Zdeoq; verba commutanda ſunt ad ip ſum deſignandum. Ficut diuerſis tẽ⸗ poꝛibus loquentes eandem dieʒ modo per hoc aduerbium cras deſignamus. dum adhuc ſutura eſt. modo per hodie dum pſens eſt. modo per heri dum pꝛe
terita eſt. Ita añquã crearetur mũdus
ſciebat deus hunc creandum.poſtq uaʒ creatus eſt ſcit eum creatũ. nec eſt hoc ſcire diuerſa.ſed omnino idem de crea tione mundi ſicut antiqui patres credi
derunt xpm naſciturum et moꝛiturum
nos autem credimus eum natũ et moꝛ tuum. nec tamen diuerſa credimus nos et illi ſed eadem. Tempoꝛa enim vt ait auguſtinus variata ſunt ⁊ ideo verbt ſic mutata non fides. Indubitanter er go teneamus deum ſemper omnia ſci⸗
re que aliquando ſcit.
We omnipotentia dei vbi pꝛiꝰ
cõſideratur quare dicatur om nipotens.
Wncveom nipotentia dei agenduʒ eſt vbipꝛima conſideratio oe⸗
Ol. XLI*
currit quomodo vere deus dicatur om
nipotens, an quia omnia poſſit. an tan tuʒ quia ea poſſit que vult. O enim de us omnia poſſit pluribus autoꝛitatibꝰ compꝛobatur. Ait enim auguſtinus in
Omnia quidem poteſt deus ſed non ja cit niſi quod conuenit veritati eius et inſticie. Idem in eodem Potuit deꝰ?
2u.
libꝛo queſtionum veteris ac noue legis
cuncta facere ſimul/ ſed ratio pꝛohibu ⸗ it.i.voluntas. R ationeʒ nempe ibi vo
luntatem del atpellauit. quia dei volũ tas rationabilis eſt et equiſſima. Fatẽ dum eſt ergo deum omnia poſſe.
Quomodo dicatur deus om nia poſſe cum nos multa pof
ſumus que ipſenon poteſt.

Reſpomio·
De ales obict
modo omnia poſſe dicatur/ cum nos q̃ dam poſſimus que ipſe nõ poteſt. Nð enim poteſt ambulare loqui et huiuſ/
tur⸗
Soluit.
—
Zug⸗
—
modi/ que a natura diuinitatis ſunt pe nitus aliena/ cum hoꝝ inſtrumenta nul latenus habere queat incoꝛpoꝛea ⁊ ſim plex ſubſtantia. Quibus id reſponden dů arbitroꝛ ꝙ huiuſmodi actiones am bulatio. ſcilicʒ et lochtio et huiuſmodi
s dei potentia aliene non ſunt. ſed ad
ipſam pertinent. Licet em̃ huiuſmodi
actones in ſe deus habere non poſſit. non em̃ poteſt ambulare vel loqui ⁊ hu
iuſmodi. eas tamen in creaturis poteſt operari facit eĩ vt homo ambulet ⁊lo quatur et huiuſmodi. Mon ergo per iſtas actiones diuine potentie detrapit᷑ aliquid quia et hoc poteſt facere omni⸗ potens. Ved ſunt alia quedam que de us nullatenus facere poteſt vt peccata NMon eñ poteſt mentiri.non poteſt pec care. ſed non ideo omnipotentie dei in aliquo detrabitur vel derogatur.ſi pee care non poſſe dicitur. qi non eſſʒ hoc potentie ſed infirmitatis Bi enim hoc poſſet omnipotens non eſſe. Mon ergo impotentie ſed potentie imputandum
eſt ꝙ iſta non poteſt. nde qugnſtinus in qͥndecimo libꝛo de trinitate. Mag
na inquit dei potentia eſt non poſſe mẽ
tiri. Sunt enim quedam que in alijs re
bus potentie deputanda ſunt. In alij
vero minime et que in alijs laud abilia
ſünt/ in alqjs vero repꝛehenſibilia ſunt Mon ergo ideo deus minus potens eſt quia peccare non poteſt. cum omnipo · tẽs nullatenus poſſit eſe qui hoc põt. Bunt etiam ⁊ ꝗlia quedam que deus ñ poteſt. vnde videtur non omnia poſſe nõ em̃ poteſt moꝛi vel falli And eaugu
ſtinns in libꝛo de ſimbolo. deus omni/ 7— non poteſt moꝛi. non poteſt fal i.non poteſt miſer fieri.non poteſt vin ci · hoc vtiq; et huiuſinodi ablit vt poſ⸗
ſit òmnipotens. Si eĩ huiuſmodi paſ
ſionibus atq; defectibus ſubijci poſſet omnipotens minime foꝛet. Et inde mð
—
ſtratur omnipotens/ quia ei hec pꝛo⸗
pinquare non valent. poteſt tamen bec et in alijs operari. 3
duo conſideretur-
Bic ergo diligen
ter ↄſiderantibus omnipotentia eius ſe
cunduʒ duo acparet.ſcʒ ꝙ omnia facit que vult. et nichil omnino patitur. Se
cundum vtrumq; deus onmmnipotens ve
riſſime pꝛedicatur. quia nec aliquideſt
quod ei ad paciendum coꝛruptionẽ in
ferre valeat. nec aliquid ad faciendum impedimentuʒ afferre. Maniſeſtum ẽ it aq; deum omnino nichil poſſe patiet omnia facere poſſe. pꝛeterea ſola quibꝰ eius dignitas lederetur.eiuſqʒ excellẽ⸗ tie derogaretur in quo tamen non eſt minus omnipotens Noc enim poſſe nõ eſſet poſſe ſed nõ poſſe. Memo ergo de um impotentem in aliquo dicere pꝛe ⸗ ſumat qui omnia poteſt que poſſe potẽ tie eſt et inde vere dicitur omnipotens
Quibuſdam autoꝛitatibꝰ tra⸗
„
ditur ꝙ dicitur omnipoens. duit.
qꝛ potẽſt quidquid
Exquibuſdaʒta
— ———
men autoꝛitatibus traditur ideo vere
dici omniß otens. quia quidouid vult
poteſt. Vnde auguſtinus in encheridi
On· Mon ob aliud veraciter vocat᷑ om⸗ nipotens niſi quoniã quidquid vult po
teſt.nec voluntate cuiuſpiam creature voluntatis omnipotentis impeditur ef fectus. Idem in lbꝛo de ſpiritu et litte
Tra · non poteſt deus facere iniuſta. quia
ipſe eſt ſumma inſticia et bonitas. Vm
nipotens vero eſt. non ꝙ poſſit omnia
facere. ſed quia poteſt eſ̃icere quidòd
vult, ita vt nichil valeat eius volunta⸗
ti reſiſtere quin compleatur aut aliquo modo impedire eandeʒ. Johannes cri
Aus⸗
——
Zo. Ln

(ano, immtet
icmndtz
igen wucivsſe mnin fut mipamn necaliquide orptionin Ad ficiendn Haniſeſun poſt pitiet enſolk quh' uſq excellẽ men noneſt im poſſe nõ emo ergo de dicere pꝛe/ x peſſe potẽ omvipotens
tatibm⸗ nipo, lvult.
Sñoſtelligẽ dů ſit quidqd
d 3 t vult,
r ideo we
quideui ni z
vo nenchü citer ruen idovidpo
uineind ehnndie
nhbb ni
tione ſimboliait. Wmnipotens dieitur dens quia poſſe illius non poteſt inue ·
nire non poſſe. dicente pꝛopheta.om/
nia quecũq; voluit fecit. Ipſe eſt ergo
omnipotens/ vt totum quod vnlt poſ⸗ ſit. Ande apoſtolus. eius inquit volun tati quis reſiſtit? Mis autoꝛitatibꝰ vi⸗
detur oſtendi ꝙ deus ex eo tantum di ⸗
catur omnipotens ꝙ omnia poteſt que
vult. non quia omnia poſſit
Beterminatio pꝛemiſſarũ au⸗ toꝛitatum
Bed ad hoc põt
dici ꝙ auguſti. vbi dicit omnipotens ñ
dicitur ꝙ omnia poſſit ⁊c̃. tam ample ⁊
generaliter accepit omnia vt etiam ma la includeret que deus non poteſt. nec vult. Non ergo negauit eum poſſe om nia que conuenit ei poſſe Pimiliter cũ dicit. non ob aliud veraciter dicit᷑ om
nipotens/ niſi qm̃ quidquid vult poteſt
non negat eum poſſe etiam ea que non
vult · ſed aduerfus illos qᷓ dicebant de
um multa velle que non poterat/ affir⸗ mat euz poſſe quidquid vult. Et eꝝ eo vero dici omnipotentem. non ob aliud quia poteſt quidqd vult Sed caue quo modo itelligas/ poteſt quidquid vult. an quidquid vult ſe poſſe an quidquid vult facere. an quidquid vult fieri. Bi enim dicas ideo omnipotentem vo/
cari. quia poteſt quidquid vult ſe poſ⸗ ſe.ergo et petrus ſimiliter omnipotẽs dici poteſt/ vel quilibet ſanctoꝛnm bea
toꝛum.quia poteſt quiquid vult ſe poſ
ſe.et poteſt facere quidꝗjd vult facere. Mon enim vult facere niſi quod facit. nec poſſe niſi quod poteſt/ ſed non põt
facere quidquid vult fieri. Vult enim
ſaluos fieri qui faluandi ſunt. verumta
men eos ſaluare non valet.deus auteʒ
quidãd vult fieri poteſt facere. Pi em̃ vult aliquid fieri per ſe · poteſt illnd fa cere per ſe.⁊ per ſe facit. ſicut celum ⁊
terram per ſe fecit. quia voluit. Si au
tem vult ſieri per creaturam et per eã
O1 xII
operatur. ſicut per bomines facit dom
et huiuſmodi artificialia. et deus qui dem eꝝ ſe et per ſe poteſt. Momo autẽ vel angelus quantumcũqʒ beatus eſt ⸗ no e potens eꝝ ſe vel per ſe.
Beo foꝛte dices
nec dei filius poteſt a fe.nec ſ pirituſſã ckus/ ſed ſoluspiter. Ille enim poteſt a ſe qui eſt a ſe.filius autem quia non ẽ a ſe.ſeda patre nec poteſt a ſe ſed a pa tre et ſpirituſſanctus ab vtroq.
Solutio. Aoquoð dicim?
quia licet filius non poſſit a ſe.nec ope retur a ſe. poteſt tamen ⁊ operatur a ſe ſicut et ſpirituſſanctus. Vnde hilarius in libꝛo nono de trinitate. Nature in/ quit cui cõtradicis heretice hec vnitas eſt/ vt ita ꝑ ſe agat filius.ne a ſe agat et ita non a ſe agat. vt per ſe agat· per ſe autem dicitur agẽ et potens eſſe qa naturalem habet potentiam eandem
quam et pater qua potens eſt et opera
tur ſed quia illam habet a patre. non a ſe.ideo a patre non a ſe dicitur poſ⸗ ſe ⁊ agere. Nomo autẽ vel angelus gra tuitam habet potentiam qua potens ẽ
ic vere oſtenditur quaredeꝰ
õmnipoteñs dicatur.
5— Ideoergo vere c ꝓpꝛie deus trinita⸗ omnipotens di⸗ citur. quia per ſe.i. naturali potentia poteſt quidquid vult fieri.et quidquid
vult ſe poſſe. Michil enim vult fieri qð non poſſit facere per ſe/ vel per creatu
ram et nichil vult ſe poſſe quod non
poſſit et omne quod vult fieri/ vult ſe
vult et fieri. Bi enim vellet et fieret⸗
Hylarius.
poſſe ſed non omne quod vult ſe poſſe

L1 1.
——
qꝛ voluntati eirs nichil reſiſtere põt⸗
Opinio quoꝛundam dicentiũ delnij poſſe niſi quod facit⸗
tñ de ſuo ſenſu gloꝛi
—— ſüb menſura coarta⸗ re eonati ſunt. Cum enim dicunt. huc uſq; poteſt deuset non amplius quid poe eſt aliud qᷓ; eius potentiam que in ſinita eſt ↄcludere et reſtringere ad mẽ ſuram. Aiunt em̃ non poteſt deus alit facere qᷓ; facit. nec melius facere id qð facit. nec aliq̃d pꝛetermittere de his qᷓ
facit. Iſtamq; pᷣmam ſuam opinionem
veriſimilibus argumentis canſiſqʒ com
menticijs necnon et ſacraꝝ autoꝛitatũ
teſtimonijs munire conantur dicentes.
Ratio illoꝛũ ¶ Mon poteſt deus facere niſi quod bo⸗ pꝛima. num et iuſtum fieri. non eſt autem iu ⸗ ſtum et bonum fieri ab eo niſi quod fa⸗
cit. Si enim alind iuſtum eſt et bonum
eum facere qᷓ; facit. non ergo quod fa/
cit omne iuſtum eſt et bonum eſt eũ fa
Pcða ratio. cere. ſed quis audeat hoc dicere. Ad⸗ dunt etiam. non poteſt facere niſi quod iuſtitia eius exigit. ſed non exigit eius
iuſtia vt faciat niſi quod facit. non ergo
poteſt facere niſi quod facit. Eademq;
tuſticia exigit vt et id nõ faciat quod
non facit/non autem poteſt facere con
tra iuſticiam ſuam. non ergo poteſt ali
Rñſio ad pꝛi quid eoꝛ facere que dimittit. Nis au us dictum. tem reſpondemus duplicem verdoꝛuʒ intelligentiam aperientes et ab eis in⸗
noluta euoluentes ſic. non poteſt deus
facere niſi quod bonuz eſt et iuſtum.i.
non pot eſt facere niſi illod. quod ſi fa ceret bonum et iſtum eſſet/ verũ eſt.ſʒ
multa poteſt facere que non bona ſunt
nec iſta. quia nec ſunt/ nec erũt. nec be
ne fiunt/ nec fient quia nunquam fiẽt. Item quod ſecundo ꝓpoſitum fuit non poteſt facere niſi quod iuſticia ſua exi/ git. et non poteſt id facere quod iſti/
Rñſio ad id 5 lechdo d⸗
6 ctum eſt.
Pöidam
antes i dei potentiã
cia ſua ex igit vt non fiat. dicimus qͥa
exactionis verblm de deo congrue non dicitur. nec ꝓpꝛie accipitur ⁊ in illis lo cutionibus dupleꝝ eſt ſenſus. i enim
intelligas non poteſi facere niſi qð ſua inſticia exigit.i.ů ꝙ volũtas ſua iuſta vult/ falſum dicis. Juſticia em̃ ipſius
dei equiſſima voluntas accipitur. qua liter accipit auguſtinus illa verba do/ mini in geneſi loquentis ad loth. Non
————
poſſum quicquã facere donec illo intro eas exponens non poſſe inquit ſe dixit
quod ſine dubio poterat per potentiã ⸗ ſed non poterat per iuſticiam/ quaſi po terat quidem/ ſed non volebat ·et illa
voluntas iuſia erat. Si vero per hecð ba intelligis eum non poſſe facere niſi
illud. quod ſi fieret iuſticie eius conue niret. veruz dicis. Bimiliter diſtingue
illud Mon poteſt facere quod iuſticia
ſua eꝝ igit. vt non faciat.i.nõ poteſt fa⸗ cere id quod ipſe qui eſt ſumma iuſti ⸗ tia non vult facere falſum eſt. Pi autẽ his verbis intelligas eum non poſſe fa⸗ cere id quod iuſticie eius cõuenire non
poteſt/ verum dicis. Addunt quoq; et
alia dicentes/ nõ poteſt deus facere ni ſi quod debet. non autem debet facere niſi quod facit. Si enim debet alia fa cere.non ergo facit omne quod debet. Pi vero facit omne quod debʒ. nec po teſt facere niſi quod debet. nõ ergo po
teſt facere niſi quod facit. Iteʒ aut de bet dimittere quoddimittit ne faciat. aut non debet. Si non debet non recte dimittit. Si vero debet dimittere. er go non debet facere. Bi autem non de
bet nec decet. nec opoꝛtet eum facere et ſi non decet nec opoꝛtet eum facere
ergo non poteſt facere.non ergo poteſt
facere niſi quod facit. nec poteſt illð di mittere quod facit quin faciat. quia de bet illud facere.et quod debet facere. nõ põt illud dimittere. Ped vt michi
videtur hoc verbum debet venenum ha
bet. VMultiplicem enim et inuolutam continet intelligentiam· nec deo ꝓpꝛie competit qui non eſt debitoꝛ nobis/ ni ſi ſoꝛte ex pꝛomiſſo. Nos vero ei debi
toꝛes ſumus ex commiſſo. t autem
—
1
Ver ilj
——
Repo

quit ſe diri
der potent
neſp
erope he
e keeren ie cius come ter diſlingue wod iuſtici nõ poteſt fa⸗ mma iuſti⸗ eſt. Piautẽ on poſſe fa öuenire non mt quoc et
Quarta illoꝝ
ratio.
Rñſio.
euo facereni 1
debet facere debet alia fa⸗ equod debet. ddebz. netpo et. nõ erʒop t.iean ittit ne fri. dedet nonni t diminend i abtemnnde ttet eun imn onetcunſu nennxpul tportlb nbt püoe oatniut⸗ Jonnichi umnb iwouln ut do ſy in nbiön o dt um
Adbuc addũt
ueſtionem.
venenum enacuetur diſtingue verbi ſẽ ſus. Mon poteſt deus facere niſi quod
debet.i.i quod vult /falſumẽ Pic em̃
poteſt ipe dici debere aliqd quia vult
illud. Pi autem dicatur non poteſt mii quod debet ideſt non poteſt niſi illud quod ſi faceret ei bene ↄueniret verum eſt. Idijciunt vero illi dicentes. nichil facit aut dimittit niſi optima et ratio/ nabili cauſa/ licet nobis occulta ſit ſe cundum quam opoꝛtet eum facere aut dimittere que facit vel dimittit. KRa/ tio enim penes eum eſt qua illa facit ⁊ illa dimittit.que ratio eterna eſt et jem per manens pꝛeter quam non põt ali/ quid facere vel dimittẽ. Illa ergo ma nente non poteſt quod facit dimittere. nec quod dimittit facereet ita non po teſt farere niſi quod facit. Et ad hoc re ſpondemus ambiguitatem locutionis determinantes. Xum enim dicitur ra tio vel cauſa optima penes deum eſt/ qua facit cuncta que facit.et dimittit ea que dimittit. verum quidem eſt.qa in co voluntas eſt equiſſima et rectiſſi⸗ ma que facit et dimittit que vult/ con tra quam facere non poteſt, nec pꝛeter eam facere poteſt. Mec vtiqʒ contra eã faceret · nec pꝛeter eam ſi ea que facit dimitteret vel q̃ dimittit faceret.ſʒ ea dem manente ratione et cauſa alia po⸗ tuit facere.et iſta dimittere. Licet er⸗ go ratio ſit penes eum qua alia ſacit et alia dimittit. poteſt tamen ſecundũ eã⸗ dem rationem et dimittere que facit.⁊ facere que dimittit· Ipli autem addũt Matio eſt eum facere que facit. et non alia.⁊ non poteſt facere nifi quod ratio eſt eum facere et ita non poteſt facere niſi quod facit. Item ratio eſt eum di⸗ mittere que dimittit. et non poteſt non dimittere. quod ratio eſt eum dimitte⸗ re.et ita non poteſt nõ dimittere quod
vimittit·⁊ ad hoc dicimus locutiones
ambiguas eſſe.et ideo determinandas Si enim cum dicitur non poteſt facere niſi qð ratio eſt euʒ facere intelligas eũ non poſſe facere niſi ea que rationabi/ lia ſunt.et ea que ſi fierent rationabilia
eſſent. verus eſt ſenſus. Bi autem in · telligas eum non poſſe facere alia ratio nabilia ⁊ bona. niſi ea que vult ⁊ facit
falſus eſt intellectus. Item aliud adiun
gunt dicentes. i poteſt deus aliud fa cere qᷓ; facit. poteſt ergo facere qð non pꝛeſciuit. et ſipoteſt facere que non p̃⸗ ſciuit. poteſt ſine pꝛeſcientia operari. quia omne quod facturum ſe pꝛeſciuit facit, nec facit aliquid quod non pꝛeſci uit. Nuod ſi pꝛeter ſcientiam eius ali
quid fieri impoſſibileẽ omne ergo qð pꝛeſcitum eñ fieri. neceſſe eſt ergo alið fieri qᷓ;it nulla ratione poſſibile eſt.nð
ergo poteſt a deo fieri niſ quod fit.
ec queſtio ex pꝛedictis faci ⸗
le determinatur
Hec autem que
ſtio de pꝛeſciẽtia facile determinari po
teſt per ea que ſuperius dicta ſunt cum de pꝛeſciẽtia ageretur. Autoꝛitatibus vtuntur in aſſertionem ſue opinionis his illi ſcrutatoꝛes qui defeceunt ſcru tantes ſcrutinia ſanctoꝛuʒ annectunt te ſtimonia. Vicit enim guguſtinus inli/ bꝛo de ſimbolo. Noc ſolum non poteſt deus quod non vult. per quod videtur non poſſe facere aliquidꝰniſi quod vult ſed non vult niſi quod facit. ai ita vide tur non poſſe niſi quod facit. Illud aũt ita intelligendũ eſt. Id ſoluʒ nõ poteſt deus quod non vult ſcʒ ſe poie. Idem in ſeptimo libꝛo ↄſel· ad deum loquẽs att. Me cogeris inuitus ad aliquid. qꝛ voiuntas tua non eſt maioꝛ qᷓ; potentia
eſſet autem maioꝛ.ſi teipſo tu ip̃e ma⸗
toꝛ eſſes. Ex hoc videtur ꝙ deus non poſſit plura qᷓ; vult. ſicut non vult plu ra qᷓ; poteſt. Bicut enim voluntas non eſt maioꝛ potentia/ita nec potentia ma ioꝛ eſt voluntate. Ideoq;ſicut plura nõ vult qᷓ; poteſt.ita eum non plura poſ/ ſe qᷓ; velle dicunt. Sed ad hoc dicim? quia nec voluntas potentia.nec poten tia voluntate maioꝛ eſt. quia vna et ea dem reseſt potentia et voluntas · ſcʒ
Alia illoꝝ rõ.
Nũo intelligẽ da ſit auẽtas.

5—
———
Zud⸗
—
ipſe dens qui cſſet maiꝛ ſeipſo· ſivo
5
tati. Fateamur itaq; deum plura poſ⸗
ſe facere que non vultet poſſe dimit tere que fact⸗
Snozitatious confirmatpe⸗ 0
uoo Pt CTti
firmiuſq; teneat ſcripture teſtimonijs
aſſeramus deum plura poſſe facere
facia Veritas ipſa ſecũdum matheñ ait. An putas quia non poſſum roga⸗ re patrẽ meum et ex hibebit michi mo
do pl ſqᷓ; duodecim legiones angeioꝝ
Ex quibus verbis patenter innuitur- quia et filius poterat rogare quod nð
rogabat. et pater exhibere quod non
exhibebat· Aterq; ergo poterat face · re qð ñ faciebat. Auguſtinus etiaʒ in
encherideon ait. mnipotentis volũ tas multa põt facere que non vult net
facit potuit em̃ facere vt duodecim le giones angeloꝛuzʒ pugnarent contra il
los qui xpᷣm ceperunt. Item in eodẽ.
cur apud quoſdam non facte lunt vir? tutes que ſi facte fuiſſent egiſſẽt illi ho
mines penitentiam/ et facte ſunt anud
eos qui non fuerãt credituri.tunc non
latebit quod nc latet. Nec iniuſte vti qʒ deus noluit ſaluos fieri.cus poſſent
faluieſſe ſi vellet tunc inclariſſima ſa pientie luce videbitur. quod nunc pſo rum fides habet antequam manifeſta cognitione videatur. quoniam certa ⁊
immutabilis et efficaciſſima ſit volun/ tas dei.que nwlta poſſit et non velit
nichil autem qð non poſſit velit Idẽ in libꝛo de natura et gratia. dominus
laʒarum ſuſcitauit in coꝛpoꝛe. Nunqd dicendum eſt/ non potuit iudam ſuſci
tare in mente · potuit quidem noluit
vel volu lunt as maioꝛ eſſet potentia vel potẽ ⸗ tia volũtate · Nec hac autoꝛitate nega
tur deñ plura poſſe qᷓ; velle. quia pluꝰ ra ſunt lubiecta eius potentie; volun. bus alijſq; multis apte docetur/ꝙ de
—————
ſine mutabilitate potentie
Ol 4* L.— —*————————
velfacit⸗ „ His autontq 11
us multa poſſit facere que non vult cðᷓ etiam ratione ꝓbari poteſt. Non em
ntatis poteſt vcuser. glig velle. alia facere que vul᷑
vult deus omnes homines inſtificare⸗
et tamen quis dubitat eum poſſe? põt
ergo deus aliud facere qᷓ; facit. et tam̃
voluntas nec alia nec noua nec muta⸗
ſi alind faceret alius iple non eſſet. et poteſt aliud velle qᷓ; volt. et tamen eiꝰ?
bilis aliquo modo poteſt eſſe. vꝛ et ſiñ poſſit velle auod nunquam voluit nec tamen nouiter. nec noua volumate· ſÿ ſempiterna tm̃ voluntate velle poteſt-
poteſt enim velle quod ab eterno põt
voluiſſe habet enim potentiam volendi et nunc et ab eterno · quod tamen net
modo vult. nec ab eterno voluit.
melius qᷓ; facit
—
—
poſſit facere qᷓ; facit.
—
melius aliquid deus
cere. quia ſi poſſet facere et non face⸗
ret/ inuidus eſſet/ et non ſumme bonꝰ
Et hoc eꝝ ſimili aſtruere conãtur. Ait au.
xxi· Eeus quem genuit · quem me⸗
enim auguſtinus in libꝛo queſtionum.
lioꝛem ſe generare non potuit nichil em̃ deo melius debuit equaleʒ · Si em̃ volnit et nõ potuit infů mus eſt. Si po ruit et nolnit inuidus. Ex quo confici⸗ tur equalem genuiſſe filium. A ſimili voluit dicere ꝙ ſi poteſt deus rem me ⸗ lioꝛem ſacere qᷓ; facit. inuidus eſt/ ſed non valet huius ſimilit udinis inductio quia filium genuit de ſubſtantia ſua· Ideoq;ſi poſſet gignere equalem ⁊nð
⁊An peus poſſit facere aliquid
X
8.
Oe
reſtat diſcutiendũ vtꝝ XIII
Polent enim illis ſcutatoꝛes dicere. ꝙ ea que facit deus/ nõ poteſt melioꝛa fa Pole⸗
—

W
daze⸗
auent
„. t br yde/ nt cß Neneß ſicare. Foheipi ci et iuñ non eſſc. 4 Camench anec muu eſe. etſi m voluit ne olontat. ſ welle poteſ. etenopõt lam volendi tamen net oluit.
ealiquid
ils
ſcutiendint Aiquid des kere qᷓn⸗ es dic otelt melui t et nni nſunntbw o cvefnn. mit. mn eñ meio hen im. Aſmi nusenne virs eſt nis inörc pſontuo. ean
1
1
16.
eſponſie ·
gigneret innidus eſſet.alia vero que ñ
de ſubſtantia ſua facit melioꝛa facere poteſt·
Queſtio qua illi artantur.
eis reſponderi depoſco, cur dicãt rem aliquam ſiue etiam rerum vniuerſitatẽ in qua maioꝛ ↄſummatio expꝛeſſa eſt
non poſſe eſſe melioꝛem qᷓ; eſi ſiue ideo
quia ſumme bona eſt. ita vt nulla om/ nino boni ꝑfectio ei deſit. ſiue ideo qa maius bonum quod ei deeſt capere ip ⸗ la non valeat. Bed ſi ita ſumme bona dicitur/ vt nulla ei perfectio boni deſit iam creatura creatoꝛi coequat᷑. Bi ve ro ideo non poteſt melioꝛ eſſe. quia bo num amplius quod ei deeſt capere ip⸗ ſa non valet.iam hoc ipſum non poſſe defectionis eſt/ non conſummationis. et poteſt eſſe melioꝛ ſifiat capaxꝝ meli⸗ oꝛis boni quod ipſe poteſt qui eam fe/ cit oteſt ergo deus melioꝛem rem fa tere qᷓ; faciat. Ande auguſtinus ſuper geneſim. Valem potuit deus homineʒ
ſeciſſe. qui nec peccare poſſet ·nec vel let. et ſi talem feciſſet/ quis dubitat eũ melioꝛem fuiſſe. Ex pꝛedictis conſtat
ꝙ poteſt deus et alia facere qᷓ; facit. et
que facit melioꝛa ea facere qᷓ; facit.
UVtrum alio vel melioꝛi mo⸗
do poſſit facere qᷓʒ facit.
Poſtheccõſide
randum eſt vtrum alio modo vel meli⸗
oꝛi qᷓ; facit poſſit ea facere q̃ facit. Si modus operationis ad ſapientiam opi ficis referatur/ nec alius nec melioꝛ eſ
ſe poteſt. Non enim poteſt facere ali quid aliter vel meliul q; facit · i.alia ſa pientia vel maioꝛi ſapiẽtia· Nichil em̃
ſapiẽtius poteſt facere qᷓ; facit. Si ve
ro referatur modus ad rem ipl a quã ſacit deus. dicimus quia ⁊ alius ⁊ me
lioꝛ poteſt eſſe modus. Et ſctm hoc cõ
D
cedipoteft· quia ea que facit poteſt fa.
cere melius et aliter qᷓ; facit. quia po teſt quibuſdam melioꝛem modum eri⸗ ſtendipꝛeſtare/ et quibuſdam alium.
Vnde auguſtinus in tredecimo libꝛo ʒ
trinitate dicit ꝙ fuit ⁊ alius modus no
ſtre liberationis poſſibilis deo. qom nia poteſt ſed nullus alius noſtre miſe/ rie fanande fuit ↄuenientioꝛ. Poteſt ergo deus eoꝛum que facit quedam a
lio mo do melioꝛi quedam alio modo
eque bono, quedaʒ etiam minus bono facere q; facit. vt tamen modus refe⸗
ratur ad qualitatẽ operis creature non
ad ſapientiam creatoꝛis.
ne quod olim potuit.
Vtrũ deus ſemper poſſit om
Pꝛeterea queri
ſolet. vtrum deus ſemper poſſit oinne quod olim potuit. Quod quibuſdam ñ
videtur dicentib. Motuit deus incar
nari. et potuit moꝛi. et reſurgere.et a lia huiuimodi que modo non põt. o
tuit ergo que modo nõ poteſt.et ita ha
buit potentiam quaʒ modo non habet vnde dicitur eius potentia imminuta. ZAd quod dicimus.quia ſicut oĩa ſem⸗ per ſcit que aliquãdo ſciuit. et ſemper vult que aliquando voluit. nec vnquã aliquam ſcientiam amittit. vel volun tatem mutat qᷓ; habuerit.ita oĩa ſem⸗ per poteſt que aliquando potuit. Mec vnquam aliqua potentia ſua pꝛiuatur. MWon eſt ergo pꝛiuatus potentia incar⸗ nandi vel reſurgendi licet nõ poſſit mo do incarnari vel reſurgere. Picut em̃ potuit olim incarnariit a et poteſt mõ incarnatus eſſe. in quo eiuſdem rei po tentia monſtratur. Vt enim olim ſciuit ſe reſurrecturum et modo ſcit ſe reſur rex iſſe.nec eſt alia ſciẽtia illud olim ſci uiſſe. et hoc modo ſcire ſed eadem om nino. et ſicut voluit olim reſurgere et modo reſurreꝝ iſſe/ in quo vnius rei vo luntas expꝛimitur. Ita potuit olim na ſci et reſurgẽ.et modo ipſe poteſt nat
zing.
Reſpõſio ſiẽ ſemꝑ ſcit q̃ a⸗ liqñ ſcit ⁊ ſem per vult ita ſẽ per poteſt ̃ olim potuit.

„
iſe et reſurreriſe
ſis pꝛolata tempoꝛibus et diuerſis ad⸗
iunda aduerbijs eñdem faciunt ſenluʒ vt modo loquẽtes dicimus · iſte poteſt legere hodie. cras autem dicimus iſte põt legiſſe. vel potuit legere heri vbi
vnius rei monſtr atur potẽtia. Si au⸗ tem diuerſis tempoꝛibus loquentese⸗ tuſdem tempoꝛis verbis et aduerbijs vtamur dicentes · hodie iſte poteſt le⸗ gere hodie et dicentes cras · iſte põt
Podie legere/non idem ſed diuerſa di⸗ cimus eum poſſe · Fateamur ergo deũ
femper poſſe quidquid ſemel potuit⸗ id eſt habere omnem illam potentiam quam ſemel habuit ·et illius omnis rei potentiam cuius ſemel habuit · ſed nð ſemp poſſe facere omne illud quod ali
quando potuit facere. poteſt quidẽ fa⸗ cere aut feciſſe quod aliq potuit. Bi militer quidqd voluit et vult.i.omneʒ quam habuit voluntatem.et modo ha bet. et cuiuſcũq; rei voluntatem habn⸗ erit/ et modo habet.non tamẽ vult eſ ſe vel fieri omne quod aliquando vo ⸗
luit eſſe vel fieri. ſed vult fuiſſe vel fa
ctum eſſe.ita et de ſcientia dei dicen ·
Me voluntate dei que eſſentia
dei vna eſt⁊ eterna et de ſig⸗
luntate dei aliquid pꝛo ſenſus noſtri imbecilli/ —— tate dicenduʒ eſt. Pciẽ dum eſt ergo euia voluntas ſiue volẽs de deo ſecundum eſſent iam dicitur. Mon eſt enim ei aliuð velle ⁊ alind eſ⸗
ſe.ſed omnino idem. Et ſicut idem eſt
ei eſſe bonuʒ quod eſſe deum. Ita idẽ
eſt ei eſſe volentem/ quod eſſe deum.
Mam voluntas qua ſemper volens eſt
non affectus vel motus eſt qui in deum
etẽ eiuſdem ret potentia · S enim poſſet modo naſci et reſurgere non eſſet idem poſe. Ver
ba enim diuerſoꝛum tempoꝛum diuer 2 licet idem ſit deo velle qᷓʒel E
Et licet idem ſit
rum/ deꝰ ſcit vel deus nõ vult
glicuid et quod de deo pꝛedi
—.———.—
XIV
*
cadere non valet· ſed dinina vſia qua volens eſt deus eſt/ et huiuſmodi.
ſe non tgmen poteſtdici dcus eſſe omnia que vult
deo velle quoq eſſe. non tamen dicen dum eſt deuʒ eſſe omnia que vult Oð quidam de dei voluntate non recte ſen tientes/ nobis obijciunt dicentes. Si idem eſt deo velle quod eſſe. ergo cum dicimus deum velle omnia que facit · dicimus eum eſſe omnia que facit · alio quin non ibi illo verbo idem ſignifica⸗ tur. quod ſignificatur hoc vᷣbo eſſe cuʒ
de deo dicitur · Et ſi ita eſt non femper dicitur de deo velle ſecundum eſſentiã
Si vero ſecundum eſſentiam non dici⸗ tur aliqñ. quomodo ergo dicit᷑ de deo Pelatiue enim nunquam dicitur · Ad quod dicimus. quia licet idem penitꝰ ſit deo velle quod eſſe.non tamen po ⸗ teſt diei eſſe omnia que vult. ſicut idem eſt deo eſſe quod ſeirenec tamen ſicut dicitur ſcire omnia ita quoq; poteſt di
cieſſe omnia.
Quis ſit ſenſus hoꝛum verbo
Iteʒ deus ſcit omnia vel vu
Um de wo
tur. non ſimpliciter et ab ſolute/ ita
tur dehis pꝛedicetur-
Et vbicunq; de
s dicitur ſcire vel ſciens vel velle vel
volens. hec de eo ſecundum eſſentiam dicuntur. cum enim dicitur deus ſcit · vel deus vult · ſiue deus eſt ſciens vel volens eſſentia diuina pᷣdicatur · ⁊ deꝰ eſſe enunciatur. Cum autem additur.
omnia vel aliquid vel aliqua.et dicit᷑
deus ſcit omnia vel vult glic uid vel a liqua. eſſentia quidem diuina pꝛedica⸗
vt ſeientie que ipſe eſt omnia ſubiecta

W
umſn
veleze idach
*
mſit en dicen
Lnonreceſ
iſeemn n
mia queſu. que fact. 4 idem ſigiu oc pbocſtch eſt non ſenpe dum eſſentü iam non dici dicit de deo ndicitur. Id tidem peni ontamen po vk.ſuut iden ec tawenſicht cvoc; potcdi
oum wh
cus nöſit
mia veln dedeou dectr
„ n in vnln mimiſun nwi csdlim n r1de
gůdütur — dicit tui⸗ dinapuit b ſour
monſtrẽtur/⁊ voluntati que ipſa eadẽ eſt aliquid vel aliqua ſubiecka eſſe di⸗ cantur. vt talis fiat ſenſus. deus ſcit omnia.i.deus eſt cuius ſcientie que ip ſius eſſentia eſt omnia ſubiecta ſũt. Pi militer deus vult hec velilla.i.deus ẽ ruius voluntati que ipſe eſt hec ſiue il la ſubiecta ſunt. Volẽs ergo ſiue velle dicitur deus ſecundum eſſentiam.cu⸗
ius voluntas eſſentia eſt ſempiterna ⁊
immutabilis licet ea varientur ⁊ tran⸗ ſeant que ei ſubiecta ſunt/ que non po teſt eſſe iniuſta vel mala. qꝛ deus eſt.
dei voluntas ſumme bona cauſa eſt omniũ que naturali/
ter ſunt cuus ca non ẽ querẽ da qꝛ nullã hahet cũ ſit etna
Hec itaq; ſũme bona voluntas cauſa eſt omniũ que na turaliter fiunt vel facta ſiue futura ſũt
que nulla pᷣuenta eſt cauſa.qꝛ eterna ẽ
Ideoq; cauſa ipſius querende nõ eſt.
Pic dicit quare cauſa ei que renda non eſt.
Quienim eius
cauſaʒ querit aliqͥd maius ea queritcũ nichil ea maius ſit. Vnde aug in liß.
lxxxv. queſtionum. Qui querit quare
voluerit deus mundũ facere cauſam qᷓ
rit voluntatis dei. Oiĩs autem cauſa ef ficiens maioꝛ eſt eo qð eff icitur Nichil autem maius eſi voluntati dei. Mõ er
go eius cauſa querenda eſt. Idem inli
bꝛo ↄtra manicheos. Si qui dixerint qͥd placuit deo facere celum et terram Reſpondendũ eſt eis. qui voluntatem dei noſſe deſiderant cauſas et volunta tem dei ſcire querunt ꝙ voluntas dei
omnium que ſunt ipſa ſit cauſa. Vi em̃ habet cauſã voluntas eſt aliquid quod antecedat voluntateʒ dei que nephas eſt credere. ui ergo dicit quare fecit
deus celum et terram. reſpondendum
eſt illi quia vult. volũtas enim dei cau
ſa eſt celi et terre. et ideo maioꝛ eſt vo
luntas dei qᷓ; celum et terra. ui autẽ
dicit quare voluit facere celumetter⸗ ram. maius aliquid querit qᷓ; eſt volun tas dei·nichil autẽ maius inueniripo⸗ teſt. Compeſcat ſe ergo humana teme ritas et id quod non eſt non querst ne id quodeſt non inueniat. Ecce his au⸗ toꝛitatibus aperte inſinuatur ꝙ volun tatis dei caula nulla eſt.et ideo querẽ
ma cauſa eſt omnium
Woluntas ergo
ꝙ voluntas dei pꝛima ⁊ ſum
dei vt ait aug. in.ij. li. de trinita. pꝛi
ma et ſumma cauſa eſt omnium.ſpecie rum atq; motionum. Michil em̃ ſit qð
non de interioꝛi atq; intelligibili aula ſummi imperatoꝛis egrediatur ſecun
dum ineffabilem iuſticiaʒ. Abi em̃ non operatur quod vult dei omnipotentis ſapientia que pertendit a fine vſq; ad finem foꝛtiter et diſponit omnia ſuaui ter ⁊ non ſolũ facit ea que perſeueran tia ↄſuetudinis admirationem non ad
mittunt. ß etiam ea que ꝓpter rarita⸗
tem ⁊ inſolitũ euentum mira videntur
vt ſunt defectus luminariuʒ ⁊ terremo
tus ⁊ monſtruoſi animantiũ partus et
bis ſimilia quoꝝ nichil fit ſine volunta
placuit vanitati philoſophoꝝ etiaʒ cau
ſis alijs ea attribuere cũ emnino vide ⸗
re non poſſint/ ſuperioꝛem ceteris om nibus cauſam.i.voluntatẽ dei Itaq; non niſi dei voluntas cauſa pꝛimaẽ ſa⸗
nitas egritudinis pꝛemioꝛum atq; pe
naꝝ gratiarum et retributionum. Eec
ergo ſola eſi vnde oꝛtum eſt quidquid eſtet ipſa non eſt oꝛta ſed eterna.
Quibus modis accipitur dei

Que vere et dei volũtas?
Hicnõ eſt pꝛete
ea dã benepla
citum
*— 8
— —
Cſecundum figuram dicitur
bitioconſi
liquãd
ram dicendi volũtas
reundũ nobis ꝙ facra ſcript ura de vo⸗ luntate dei varqjs modis loqui conſue
vit. ⁊ tamen nõ eſi dei voluntas diuer a.ſed locutio diuerſa eſt de voluntate
quia nomine volũtatis diuerſa accipit Pam voluntas dei vere ac pꝛopꝛie di citur que in ipſo eſt. ⁊ ipſius eſſentia ẽ et hec vna eſi.nec multiplicitatem re⸗
eipit.nec mutabilitateʒ que inexpleta
eſſe non poteſt. de qua pꝛopheta ait⸗
Vmnia quecunq; voluit dñs fecit. Et
apoſtolus voluntati eius quis reſiſtet · Etalibi. Vt pꝛobetis que ſit volũtas deibona beneplacens ⁊ perfecta. Et
bec voluntas rede agellatur benepla⸗
citum dei ſiue diſpolitio.
voluntas dei pꝛeceptio/Pꝛohi U5per
ratioet 1 ſcriptura voluhtates⸗
dei vocatur ꝙ ſcðm pꝛopꝛietatem non
eſt voluntas eius. vt pꝛeceptio/ ꝓhibi
tio/ ↄſilium/ necnõ permiſſio ⁊ opatio Ideoq; pluraliter aliquandò ſcriptura voluntates dei pꝛonünciat. Ande ꝑꝛo
pheta. Wagna opera dñi ẽxquiſita in omines volũtates eius. cum non ſit ni⸗
ſi vna volũtas dei que ipſe eſt. plurali
ter tamien dicit voluntates. quia volun
tas dei varijs modis acp diuerſis ac⸗ cipitur vt dictum eſt. Ita etiam idem Pꝓpheta pꝛopter multos effectus mie⁊ iuſticie pluraliter dicit · iſericoꝛdi as domini in eternum cãtabo. Et ali⸗
bi Juſtitie domini rectè letiſicãtes coꝛ
da cum tamen in dẽb vnã ſit miiſericoꝛ dia. vna iuſtitia et vna eademq; ſit mi
ſericoidia que iuſticia ſcʒ diuina vſia.
w
uare pꝛeceptio⁊ ꝓpibitõ⁊ conkliũdiantur dei volũtas.
permitoope eo pluraliter dicit
Etſii
Ideo autez pꝛe eptio et ꝓpibitio atq; conſilium cum ſint tria. dicitur tam̃ vnum quodq; eo⸗ rum dei voluntas. q iſta lunt ſigna di uine volüntatis quẽ admodum ⁊ ligna ire dicuntur ira.⁊ dilectionis ligna di⸗ lectio appellãtur.⁊ dicit u iratus deus et tamen non eſt ra in eo aliqua. b ſig na tm̃ que foꝛis fiunt. quibus iratus o⸗ ſtenditur.ira ipſius nominatur. ⁊ eſifi gura dicendi /ſecundum quã non eſt fal fum quod dicitur · verum quod vicit᷑
ſub tropi nubilo obumbꝛatur Et ſecũ
dum hos tropos ditlerſe volũtates dei dicuntur. quia diuerſa ſunt illa que ꝑ tropum voluntas dei dicuntur.
Vbi vol toet con
20 pꝛecepto ði atq; conſilio poteſt accipi voluntas. vt ibi. Fiat voluintas tua ſicut in celo ⁊ in terra. Et alibi. Qut facit voluntatem patris meiqui in celo eſt. ipſe frãt me us ⁊ ſoꝛoꝛ ⁊ mater eſt. Et contra Hauc voluntatem multa fiunt Vnde aug.
ioaccipiatur-
*
in libꝛo de ſpiritu ⁊ litera. Infidelesi quit contra voluntatem dei faciunt c eius euangelio non credunt.
g deus non vult ab homini/ bus fiertomnia que pꝛecepit vel non fieri due pꝛohibet⸗ dicuntnr dei voluntas ideo quia ſigna ſunt diuine voluntatis. non eſt tamen
„
intelligendũ deum oinne illud fieri vel
le qð cuicünq; pᷣcepit/ vel non fieri að phibüit. ꝛecepit em̃ abꝛahe immo⸗ ars filiũ.nẽc tamen voluit ·nec ideo p cepit vt id fieret.ſᷣ vt abꝛahe pꝛobare tur fides. Et in euangelio pᷣcepit ſana⸗ to ne cui dicerʒ · ile aũt pᷣdicauit vbiq; inelligens deum non ideo ꝓhibuiſſe⸗

She onlilun cun mquedqeh ſuntſgn d wuntſn Mtsigndi atug deus aliqua ſig uoitatuso, chſi änoneſf omcpod dic datur Etic evoitatut ſin ih quy ntur.
pꝛopꝛech atuf.
pto ði
voluntas. v vt in celo⁊in tvoluntatem .iyl frät me i comraaic
„Undeaug.1
ra Infietzi ndei facintci dunt.
W poni que pch o
truad zidcocbſ .nc
m inc; uinno⸗
LI F
in vellet opus ſuum pꝛedicari.ß yt daret foꝛmam homini laudem humanã
declinandi.
Be permiſſione ⁊ operatione vbi dicantur dei voluntas
Permiſſio quo q; dei et operatio voluntas dei appellã tur/ qualiter accipit auguſti. in ench. dicens. Mon fit aliquid niſi omnipo/ tens fieri velit. vel ſinendo vt fiat/ vel ipſe faciendo. Nec dubitandũ eſt deũ
facere bene. etiam ſinendo fieri quecun q; ſiunt male. non em̃ hoc niſi iuſto in/ dicio dei ſinit. ⁊ ꝓfecto bonum eſt om ne quod iuſtum eſt. Ecce manifeſte hie habemus dei voluntatem appellari ip⸗
ſius oꝑationem vel permiſſionem cum dicit non fieri aliquid niſi omnipotens
kieri velit. vbi includit et bon 1⁊ mala omnia que fiunt Ideoq; aperte diſtin guit qũo deum velle dixerit. ne eadem ratione intelligeretur velle bona ⁊ ma la ſabdens vel ſinendo vt fi at. hoc quã tum ad mala dicit. vel pſe faciendo. hoc quantum ad bona. Nala enimſi nit fieri.ß non facit. bona vero ipſe fa⸗ cit. Ideoq; dix it eum velle/ quia ⁊ vo lens mala ſinitet volens hona operat᷑ x ob hoc permiſſio ⁊ operatio volũtas dei dicuntur.
Quinqʒ ſupꝛa ſunt pꝛopoſita
que dicutur ſecunduʒ trõpum
⁊ ideo diſtinguat letoꝛ vbiq; P quo eoꝝ accipiat volũtas
Cumqʒergo ſu pꝛa polita ſunt q̃ͥ dicuntur ſecundũ tro pum de voluntas.quia ſigna ſunt di/
uine voluntat is que vna eſt ⁊ immuta
bilis. ſcʒ dei beneplacitũ. Ideoq; dili⸗
genter diſtinguat lectoꝛ vbi de volunta te dei ſcriptura cõmemoꝛat iuxta que modů accipi opoꝛteat · ſcʒ pꝛo benepla
vito dei, an pꝛo aliquo ſignoꝛum eius.
X
Magna enim eſt adhibenda diſcretio
in cognitione diuine volũtatis, quia ⁊
beneplacitũ dei eſt voluntas einſ.⁊ ſig
num beneplaciti eius dicitur voluntas
eius. Ped beneplacitũ eius eternum
eſt. ſignum vero beneplacitũ eius non
Et ↄſonat rerum ↄffectibus beneplaci tũ iplius ⁊ ipſi effectus rerum ab illo ñ diſcoꝛdant. Fit em̃ omne quod bene⸗ placito vult fieri⁊ omne quod vult nõ fieri. nequaqᷓ; ſit. Nonita autemẽ de ſignis quia pꝛecepit deus multis ea qᷓ non faciunt et ꝓhibet que non cauent. ⁊dſulit que non implent.
Illi ſentẽtie qua dicuʒeſt vt dei vnluntatem non poſſe caſ⸗ ſari que ipſe eſt quecam vidẽ Mhi
ĩſuperioꝛibus ⁊ auctoꝛi
tatibus cẽmunitum ꝙ voluntas dei 5 ipſe eſi vocaturq; beneplacitũ eius caſ ſari non põt. quia illa voluntate fecit quecũq; voluit ĩ celo et in terra.cui te ſte apoſtolo nichil reſiſtit Querit ergo qũo accipiendum ſit quod apoſtolus ð domino ait.qͥ vult omnes homines ſal uos fieri.cum em̃ non omnes ſalui ſiãt ſed plures damnent᷑. videtur vtiq; nð
ſieri qð deus vult fieri humana.ſ.vo/ luntate impediente voluntatẽ dei.dñs quoq; in euangelio impiam ciuit atẽ cõ pellans. quotiens inquit volui ↄgrega
re ſilios tuos ſicut gallina congregat
pullos ſuos ſub alis ⁊ noluiſti Ita hec
dicunt᷑ tanqᷓ; dei voluntas ſupeꝛata ſit hominũ voluntate ⁊ infirmiſſimis no⸗ lendo impedientibus nõ potuerit face re potentiſſimus qð volebat. Vbi er⸗
go eſt illa omnipotentia q̃ in celo et in
terra.ſcðm pꝛophetam omnia quecun
q; voluit fecit ⁊ quomodo voluntati ei ecundum apoſtoluʒ nichil reſiſtit ſicol
ligere filios hieruſalem voluit ⁊ non ſe cit. ec enim pꝛedicis plurimum ob⸗
nuiare videntur.
coꝛitur
l⸗
XLVI
Augꝰ in ench

—,———————————————
.—— ——————————.
—
. 3 1
Zug'ĩ ench⸗
utio quomodo intelli gen 6 ſo volui congreßa⸗
——
dumſi til re nol uil ſti.
—
olutionẽ Zlc pꝛimum quomodo acci“ piendumſit ilud quod dñs ait · videa
mus. Mon em̃ ex eo ſenſu illud dictuʒ ſtionem ſoluens· quaſi dominus volue rit ↄgregare filios hieruſalẽ.et non ſit factum quod voluit. quia ipſa nolucrit
ſed potius ipſa quideʒ filos ſuos ab iy ſo colliʒi voluit.qua tamen nolente. fi lios eius collegit ipſe omnes quos vo⸗
ch eſt vt ait au. in enche. pꝛedictam que
lnit. quia in celoet in terra non quedã
volnit et fecit. quedam vero voluit et nð fecit.ſed omnia quecunq; voluit ſe ⸗ rit. vt ſit ſenſus. Quot iens volui con⸗
gregare filios tuos · et noluiſti.i. quot quot congregaui men voluntate ſemp efficaci te nolente feci. Ecce in euiden ⸗
ti poſitum eſt ꝙ illa domini verba ſu
he non
ſaluosf fieri
reſtat. quomõ etiã pᷣmiſſa verba apoſ toli pꝛedictis non contradicant qui de veo loquens ait.vult omnes homines ſaluos fieri Quoꝛum occaſione verboꝝ
multi a veritate deuiauerunt dicentes deũ multa velle fieri que non fiunt. ſʒ
nõ eſt intelligenduʒ · ea ratõne illud eſ ſe dictum qusſi deus velit aliquos ſal⸗
uari ⁊ non ſaluentur. Quis enmtam
impie deſipiat. vt dicat deñ malas ho⸗ minum voluntates quas voluerit ⁊ qñ voluerit et vbi voluerit in bonum non poſſe cõuertere. Mon eſt vtiq; verum quoð i pſal· dicit᷑ quecũq; voluit fecit ſi aliqua voluit.et non fecit. ⁊ quod eſt indignius ideo non fecit. qm̃ ne fieret qð nolebat omnipotens. voluntas ho ⸗
ninoinpeʒjvit. qᷣeoc cuʒ audimns et ĩ ſacris litteris legimus ꝙ velit oẽs homines ſaluos fieri. non tamen ides debemus omnipotentiſime: dei volun“ tati aliquid derogare/ ita intelligere quod ſcriptum eſi. Ault oẽohomines ſaluos fieri tanq; diceretur nullum ho mines fieri ſaluum. niſi quẽ ſaluum ſie ri ipſe voluerit. non ꝙ nullus ſu hom
Bed audiamus
omod intelligenqum ſit i uoqurvult omnẽs homies
Nunc videndä
niſi quẽ ſaluum fieri velit ·; ꝙ nul lus fiat falnus niſi auem velit faluari.
et ideo rogandus eſt vt velit · qꝛ neceſ
ſe eſt fieri /ſi voluerit. Non eſt em̃ cre
dendus omnipotes aliq̃d noluiſſe fieri urſul
minẽ te ẽ in hicm
cð factum nonlit · Bic etiam intelligit minat
illud. Illuminat oẽm hominem veni
entem in hunc mu ndũ. non quia nullus pominum eſt qᷓ non illuminetur. 6 3
niſi ab ip fo nullus illuminat. Moteſt
alio modo ülud intelligi/ dum tñ cre/ dere nõ cogamur omipotentẽ aliqu ð fieri voluiſe/ fackũq; non eſſe/ quiſine
vllis ambiguit atibus ſi in celo⁊ inter
ra.ſicut veritas cantat oĩa quecunq;
voluit fecit. Mrofecto facere non vo⸗ luit quecunq; non fecit. Ex his aper/ te oſtenditur ꝙ deus ea voluntate que
ſe eſt nõ vult giquio fieri quod non
fiat.neq; non fieri quod fiat.
Atrum malg dei voluntate fi n
—————
Je deoqʒ cuʒ con
ſtet omma bona o que fiunt eius ie
ant an co nolente.
ri voluntate que fieri nollet/ nullate⸗ nus ſierent reckee aueri ſolet vtrum et
—
mala omnia que fiunt id eſſpeccata dei fiant volũtate. an nolẽte eo fiant. Pu per hoc diuerſi varia ſentientes ſibi cõ
tradicere inueniũtur. Alt em̃ dicũt ꝙ
deus vult mala eſſe vel fieri/ non tumẽ vult mala Zlij vero/ ꝙ nec vult mala eſſe nec fieꝛi.in hoc iñ cõueniunt vt hij ⁊ illi ꝙ vtiq fatent deum mola nõ vel le. tric vero rationibus et autoꝛita
tibus innituntur ad 5
aſſertionem.
um vele 1
d Pic uc mn
dum.
3
Que ſih gduerſis di tur.
Zlidichn
la eſereli rial no

ſul. dꝛimarö“ nec qui dicũt uchemce,„ eü velle fie/ noiſſe ſet mala. anineligt 1
minempen
nqpiuntli u netur. ſctiz* . Poteſt domtj cre⸗ entẽ aliopð ſe 0bi ſine cclo⁊ intet
ia qbecunc; re non po/ tbis aper/ e ce
Ni cod von in.
jcða ratio.
lug' in ench
oluntat ſ
*
— U3 c0 ſiont eis ſi inollet/ uh⸗ iſolum
*„*0 d cſpe u ſomsſi 6
LeI 1
Quare dicunt quidam deum
velle mala eſſe vel fieri
Quienim dicũt
denz mala velle eſſe vel fieri/ ſuam hiſ modis in omnes muniunt intentionem
Pi em̃ inquiũt mala non eſſe vel nõ fie
ri vellet nullo modo eſſent vel fierent
qꝛ ſi vult ea non eſſe vel non fieri /⁊ nð poteſt id efficere/ ſed vt non ſint vel nõ fiant · voluntati eins et potentie aliqd reſiſtit · et non eſt omnipotens/ qꝛ non poteſt omne quod vult/ ß impotens eſt
icuti et nos ſumus qui quod volumus
qñq; non valemus ſed quia omnipotẽs
eſt ⁊ in nullo impotens/ certum eſt non
poſſe fieri mala vel eſſe niſi eo volente
qũo vel inuito eo et nolente poſſet ab
aliquo malum fieri/ cum ſcriptũ ſit vo luntati eius quis reſiſtet? Pupꝛa etiã dixit ang. quia neceſſe eſt fieri ſi vo/ luerit. Bed vult mala fieri.aut nõ fie⸗
rri. Pi vult non fieri/ mala non fiunt ⸗ iunt autem. vult ergo fieri. Item bo ⸗
num eſt mala eſſe vel fieri.alioquin ſů⸗
me bonus nõ permitteret ea fieri. Vñ
auguſtinus in encheridion. Quamuis ea inquit que mala ſunt/ inquantũ ma la ſunt/ non ſunt bona. tamẽ vt non ſo lum bona ſed etiaʒ ſint et mala bonum
eſt. Nam niſi eſſet hoc bonum/ vt eſſẽt
et mala/ nullo modo eſſe ſinerentur ab omnipotenti bono cui ꝓculdubio qᷓ; fa
cile eſt ꝙ vnlt facere tam facile eſt qð
non vnlt eſſe non ſinere · hec niſi creda ⸗ mus periclit af᷑ noſtra cõfeſſio qua nos in patrem omnipotentem credere con ⸗ fitemur. Ecce hic aperte habes ꝙ bo/ num eſt mala eſſe. omnis auteʒ boni de us auckoꝛ eſt qui vult omne bonum eſſe quod eſt.cum ergo bonum ſit mala fie⸗ ri vel eſſe et mala vult fieri vel eſſe. his atq; alijs huiuſmodi rationibus ⁊ autoꝛitatibus vtunt᷑ qui dicunt deum velle mala eſſe mala eſſe vel fieri.
Pic ponit rationes illoꝛũ qui dicunt dei voluntate non fiẽri jnala vel eſſe.
UI
3
eſſe inductionibus pꝛemiſſis itg reſ pon
R
i veroqui di
cunt dei voluntate mala nõfieri vel nõ
dent · dicentes deũ nec velle mala fieri
nec velle nõ fieri vel nolle fieri tñ nõ
velle fieri. Bi enim vellʒ e fierivel ef ſe/ faceret vtiq; ea fieri vel eſſe. Et ita
eſſet auctoꝛ maloꝛum. non eſt auteʒ au ctoꝛ maloꝛum vt ſanctoꝛum pꝓteſtantur autoꝛitates. Non ergo eius voluntate
fiunt mala. Itẽ ſi nollet mala fieri. vł vellet non fieri.et tñ fierent. omnipo⸗ tens non eſſet · cum eius voluntas hu⸗ mane voluntatis effectu impediretur. Ideoq; non cõcedunt deuzʒ velle mala
fieri. ne maloꝛum auctoꝛ intelligatur.
nec concedunt eum velle mala non fieri vel nolle fieri.ne impotens eſſe videat᷑
ſed tantum dicunt eum non velle mala ieri vt non auctoꝛ. ſed permiſſoꝛ malo
rum monſtretur. Vnde et enangeliſta
vbi oſtendit deum auctoꝛem eſſe omni
um bonoꝛum. di. Omnia per ipſum fa
cta ſunt. Conſequenter maloꝛuʒ aucto rem eſſe negat dicens. ⁊ ſine ipſo factũ
eſt nichil.i.peccatum. Mon dixit per eum factum eſſe vel eo nolente et inui/ to.ſed tantum ſine eo.i.ſine eius vo/ luntate.quia non eius volũtate fit pec catum. ergo non deo volente vel nolen
te.ſed non volente fiunt mala. Quia nõ ſubeſt dei voluntati vt malũ fiat vel
nõ fiat· ſed vt fieri ſinat.qꝛ bonum eſtſi
ne re mala fieri et vtiq; volens ſinit nð
volens mala ʒ volens ſinere vt ipſa ſi⸗
ant. Quia nec mala ſunt bona. nec ea
fieri.vel eſſe bonum eſt.
Oũo intelligendũ ſit illudau guſtini malã fieri bonum eſt.
Quod vero au
guſtinus ait. Wala fieri bonñ eſt.nec ſinerent᷑ mala ab omnipotenti bono fie ri/ niſi hoc eſſet bonũ vt eo eſſent ea rõ
ne dictũ eſſe aſſerunt, quia ex malis q̃ fiũt deus bona elicit nec ip̃e ꝑmitterʒ
Quare nõ ſit
veꝝ deum vel
le mala fieri.
hic queritur
quare non ſit
veꝝ deũ velle
nò ſieri mala vel nolle fieri
Eð verum ſit deũ non velle mala fieri.
ð non ideo
volẽte vel no ⸗
lente ß nõ vo⸗ lente fiãt ma⸗ la„

uß 2irmat illũ ſenſum a
lia auẽte eiuſ dem.
ea fieri niſi de eis bene aliquid faceret
tVnde angnſtinus in ecdez ihroench. gperte indicans pꝛedictꝛum xerboꝛuʒ
em eſſe intelligentiam ait. Ve om
tal
nipotens cui rerum eſt ſumma poteſtas eum ſumme bonus ſit nullo modo ſine ret aliquid mali eſſe in operibꝰ ſuis niſi vſq; adeo eſſet omnipotens et bonus. vt benefaceret etiam de malo. Iteʒ in eodeʒ. WMelius iudicauit deus de ma
„—
ſis bona facere qᷓ; mala nulla permit/
tere ·Ex hoc itaq; ſenſu dictũ eſt ac ve
rum bonum eſt mala fieri. quia ex ma⸗ lis que fiunt bonis qui ſecundum ꝓpo
ſitũ vocati ſunt ſancti.accedit bonitas i.vtilieas. Talibus em̃ vt ait apoſto lus in bonum cooperantur omnia etiã mala/ quia eis pꝛoſunt que alis ꝓſunt que alijs faciẽtibus obſunt. Ande eti am aliquando in ſcriptura legitur ma
lum appellari bonum vt hieronimusſu per marcum. Walum inquit iude bo nů fuit ſcʒ nobis. nec ſi bonũ eſt illi vel
illi/ inde ſequitur ꝙ ſimpliciter bonuʒ
ſit ꝓpꝛie enim ac ſimpliciter bonuzʒ eſt
quod in ſe et facienti bonum eſt.
Mnadripertita boni acceptio
quod in ſe bonum eſt et cui ſit/ ſed non eſt bonum facienti vt cum ſubuenitur pauperi/ ſed non pꝛopter deum et ali
quid bonum in ſe ⁊ facienti ſed non ei ruiit. vt cum veritas ꝓpter deum ali cri non obedienti pꝛedicatur.et aliqͥd
in ſe et facienti/ ſed non eicui fit bonũ
vt cum pꝛedicatur ꝓpter deum credẽ⸗ ti. Ande apoſiolus bonus odoꝛ ſumuſ deoalijs odoꝛ vite · alijs odoꝛ moꝛtis. eſt autem aliud qð nec in ſe bonũ eſt.⁊
faciẽti nocet ⁊ damnat niſi peniteat vt
malum⸗ valet tamẽ ad aliquid. At em̃ ait auguſtinus in encheridion aſumme xequaliter ⁊ immutabiliter bona trini
tate creata ſũt omnia. nec ſumme/ nec
equaliter/ nec immutabiliter bona. ſʒ tamen bona etiam ſingula. Simul ve⸗
„————— „—.——
ro vniuerſa valde bona · Quia ex om ⸗ nibus ↄſiſtit vniuerſitatis admirabilis
Binc
pulcrtitudo in qua etiam illud qð ma⸗ ium dicit᷑ bene oꝛdinat um et loco ſuo
poſitum/ eminentius commendat bona
vt magis placeant et laudabilioꝛa ſint dum comperantur malis.
&mali vniuerſitati palent et
faciẽnbus ſua pꝛopꝛia vel pa⸗
tientibus aliena pꝛoſuut elec/
malis que fiunt aliquid boni pꝛouenit dum bona magis placent/ et laudabili oꝛa ex iſtunt. Iyſis etiam faciẽtibus ex malis que faciunt/ interdum bona pꝛo neniunt.ſi ſecundum ꝓpoſitum vocati ſunt ſancti. Talibus enim vt ait augꝰ.
in libꝛo de coꝛrectione et gratia· Aſq;
adeo deus omnia cooperatur in bonũ⸗ vt ſi qui hoꝛum deuiant et exoꝛbitant etiam hoc ipſum/ eis faciat ꝓficere in bonum quia humilioꝛes redunt atq; doctioꝛes/ vt petrus. Illa etiam mala que ab iniquis fid eles pie perferũt vt ait auguſtinus in libꝛo de trinitate· ip
ſis vtiq; pꝛoſunt · vel ad delenda pecca
ta. vel ad exercendam ꝓbendamq; iu⸗ ſticiam.vel ad demonſtrandam huius vite miſeriam. Ideoq; et iob dei ma⸗ num. ⁊ apoſtolus ſathane ſtimuluʒ ſen
ſit.⁊ vterq; bene pꝛofecit. quia maluʒ bene poꝛtauit.
grpꝛedicis concludit oſten/
dens eſſe bonũ fieri mala mul
iquis ergo vi
ligenter attendat que ſcripta ſunt. fa cile eſt ei percipere ex malis bona pꝛo⸗ venire. ⁊ ex ea ratione dictuʒ eſſe ꝙ bo num eſt mala fieri vel efſe.nõ quia ma lum ſit bonum.vel quia bonumſit ma lum fieri. Non eſt enim bonum malum

bonipiumn ntet kudahi n hcitbusꝗ dum bon pu oſitum vocui npt git gog. gatia·Aſq atur in bonũ/ et exoꝛbitant at ꝙficere in redunt atq; ciam mala perſer. vt de mini iy delendaper: pbendangi⸗ ſtrandan bu p et iob dan⸗ an ſtimbj ecit. uni
1
fieri ab aliquo. quia non eſt bonum vt aliquis ſacit malum. Si enim hoc eſſet
qui eſt auctoꝛ omnis boni. S⸗ ſi huus
deus auckoꝛ eſt eo ergo auctoꝛe homo
agit mala. ⁊ ita eo auctoꝛe homo fit de
terioꝛ. et ſi eo auctoꝛe homo fit deteri oꝛ.tunc eo volente homo fit deterioꝛ.
Icdem eſt enim dicere. aliquid fieri de
aucoꝛe. quod deo volẽte. Deo autem auctoꝛe non fit homo deterioꝛ.ergo ni⸗
ſideo volente. vt ait auguſtinus iu li
bꝛo. lxxxv. queſtionum aperte aſtruit a minoꝛi dicens ita. Mullo ſapiente ho
mine auckoꝛe ſit homo deterioꝛ. Tan ⸗
ta em̃ eſt iſia culpa que in ſapienteʒ ho minem cadere nequit. Eſt autem deus omni hoĩe ſapiente pꝛeſt antioꝛ. VMul tominus ergo deo auctoꝛe fit homo de⸗ terioꝛ. Vulto em̃ eſt pꝛeſtantioꝛ dei voluntas qᷓ; hominis ſapiẽtis. Illo au tem auctoꝛe cum dicit᷑.illo volente di⸗ citur ergo eſt vicium voluntatis quo ẽ bomo deterioꝛ/ quod viciũ ſi longe ab eſt a dei voluntate vt ratio docet a quo
lit querenduʒ eſt. Ecce aperte dicit au guſtinus deo auctoꝛe vel volente homi
nem non fieri deterioꝛem/ ſed vitio vo
luntatis ſue · Non eſt ergo deo aucto/ re ꝙ maluʒ fit ab aliquo.et ita deo vo
lente mala non fiunt.
& in deonõ eſt cauſa vtſit ho
Beinde ideʒ au guſtinus querens que ſit cauſa vt ho ⸗ mo ſit deterioꝛ. in deo non eſſe aſſerit.
in eodem lihꝛo ſic dicens. vt ſit homo deterioꝛ.aut in ipſo eſt. aut in alio aut
in nichilo. Pi in nichilo nulla cauſa eſt Si in alio aut in deo/ aut ĩ aliquo quo libet homine. aut in eo qui neq;ʒ deus⸗
neq; homo ſit. ſed non in deo. Bonoꝝ enim deus tantum cauſa eſt.ergo aut in homine eſt. aut in eo qui neq; dens/
neq; homo aut in nichilo. Ex his aper e oſtenditur/ ꝙ non eſt bonuz vt ſit ho
Ol XLVI
mo deterioꝛ quia non eſt deus eius rei 5
cauſa qui tantum cauſa bonoꝛumeſt. et ſi non eſt bonum vt homo fiat deteri
oꝛnon eſt ergo bonnʒyt ab eo fiat ma
lum non ergo vult deus vt ab eo fiat
Zliter pꝛobatur ꝙ deo auco⸗ re non fiunt mala
Ftem etiam ali
eroſtenditur. ꝙ deo auctoꝛe.i.volen
te/ non fiunt mala. quia ipſe non ẽ cau ſa tendendi ad nõ eſſe. Tendere enim ad non eſſe/ malum eſt. Ipſe autẽ ma li auctoꝛ non eſt. Tendit vero ad non eiſe qui operat᷑ malum. non ergo deo Auctoꝛe eſi. ꝙ aliquis operatur malum Mon eſtergo bonum ꝙ aliquis opera tur malum. quia tm̃ boni deus auctoꝛ eſt.æoc autem auguſtinus in eodeʒ li⸗ bꝛoaperte explicat ita dicens. qui om nium que ſunt auctoꝛ eſt ⁊ ad cuius bo nitatem id pꝑtinet vt ſit omne quod eſt boni tantummodo cauſa eſt. Quocirca mali auctoꝛ non eſt. et ideo ipſe ſum/ mum bonum eſt a quo in nullo deſicere bonum eſt.et malum eſt deficere. Non eſt ergo cauſa deſiciendi.i.tenendiad non eſſe. qui vt ita dicam eſſendi cauſa eſt. quia omnium que ſunt auctoꝛ eſt q̃ inquantum ſunt bona ſunt. Ecce aper te habes ꝙ deficere a deo qui ſummuʒ eſt bonum. malum eſt. WMala ergo fa⸗ cere malum eſt. nõ ergo deo auctoꝛe vr volente mala ſunt.
Pbiectio quoꝛundam ſophi ſticd qo2 Pꝛohare nituntur ex deoeſi
eꝙ masla fiant.
Vam ſufficiẽter
oſtenſum eſt/ ꝙ deo auctoꝛe non fiunt
mala. quidam tamen ſophiſtice ince dentes. ⁊ ideo deo odibiles ꝓbare co/
nantur ex deoauctoꝛe eſſe. ꝙ mala fi unt/ hoc modo. ꝙ mala fiunt/ verum ẽ

nne aiten vermanoo eſaverita
ctorem omne verum- Eſt aũt veruʒ ꝙ mala ſiunt vel ſunt · deo ergo aucoꝛeẽ
autem omne verum a deo 2 voluntas dei ſemper im
ſit ↄfirmant autoꝛitate anguſtiniini grguneh nncie 3 o.1 rxv.dneſtionũ ita dicens. m
ne veruma veritate verum eſt. eſt au
——
zi deo ergo ẽ ꝙ ma la fiunt. V
tem veritas deuꝰ · Veñ ergobabet au
g ſunt vel fiunt mala-
eſponſio vbi cõcedit omne trio ↄſtitutu
verum a deo eit vt ait auguſtinus. cui
ↄſonat ambꝛoſius qui tractanoillud
verbum apoſtoli· Nemo poteſt dicere
dominus iheſus niſi in ſpiritulancto⸗ dicit ꝙ omne veruma quocunq; dicit᷑
a ſpirituſando eſt. Cum itaq; verũſit ꝙ mala fiunt hoc verum quod dicitur
iila locutione ſ.mala ſiunt a deo eſt. ſed nõ inde ſequitur ꝙ a deoſit vt ma
laſiant. Pi enim hoc diceretur aucoꝛ
maloꝛum deus eſſe intelligeretur/ qð eꝝ ſimilim anifeſte falſum oſtenditur. Veus pꝛobibet furtum fieri ·ſed furtũ
fieri verum eſt ergo pꝛohlbet verum. von ſequitur. 8
2
tur.dicamus deum no
omnia mala-
nobis reſpõdere ſed indignum reſpon 6 ſione videtur ꝙ dicunt. mne namq;
aten gleionieachretet ioum qui dicunt deumnon
oc ergoet alia huiuſmodi inania relinquentes/ pᷣmiſ ſe queſtionis parti ſanioꝛi fauentes ᷓ ſandoꝛum teſtimonijs plenius appꝛoba
n velle mala fie“ ri.nec tamen velle non fierineq; nolle fieri. mne ergo quod vult fieri/fit. et omne quod vult non fieri non ſit.
Kunt autem multa que nõ vult ſieri vt cerunt. uan
quipe dei ſemper eñi⸗
velit ⁊ nihi fiat ꝙ nolit que de heie ſẽ
per impletur quocunq; ſe vertat. Ni⸗
chil em̃ vt ait auguſtinus ilibeꝛo arbi ſuperat voluntatem dei
⁊ſi faciat ↄtra eius voluntatem. tamẽ
contra eius voluntateʒ que pe eſt· ni chil putandum eſt ita fieri tanq; velit
fieri et non fiat/ vel nolit fieri et fiat ·
Illa enim voluntas vt ait auguſtinns ̃n encheridion ſemper impletur · aut 5
nobis · aut a nobis. de nobis impletur ſed tamen non implemus eam quando
peccamus· Anobis impletur/ quando
bonum facimus. Ideo enim facimus.
quia ſcimus placere deo- Ita et de ho mine ſemper deus ſuam implet volun/ tatẽ· quia:
us non operatur quod vult. Non enim vult deus vt peccet homo quilibʒ· Pi
autem peccauerit penitenti vult ꝑce⸗ re vt vinat. In peccatis vero perſeue?
rantem punire vt iuſticie potentiaʒ cõ tumaꝝ non euadat · Bicut alius ab et᷑
no pꝛeparauit ad penam alios pꝛepa“
rauit ad gloꝛiam.et hec ſunt magna o pera domini exquiſita in omnes volun tates eius. Et tam ſapienter exquiſita
vt cum angelica et hũana creatura pec
caſſet i.non quod ille. ſed quod volu it ipſa feciſſet. etiam per eandem crea
ture voluntatem qua factum eſt. ꝙ cre
atoꝛ non voluit impleret ipſe quod vo hit bene vtens etiam malis tanquaàm
ſumme bonus. Ad eoꝛum damnationẽ
quos iuſte pꝛedeſtinauit ad penam. et
ad eoꝛum falutem quos benigne pꝛe⸗ deſtinauit ad gratiam quantum enim ad iplos accipiet quod deus noluit fe
luntas
cax eſt ·vt fiat omne qð
a nichil facit homo de quo de
tũ vero ad omnipotẽtiã

rin
tag
tomec L
debeieſi ea. Ni, ildeondi untatende taren. uni ec, iteng vit ierien ſiu. letur. aut 5 is impletur am quando ur/ quando nfacimvs. ta et de bo plet volun/ o de ouode k.Von erim mi vulkt pe pa e polenjo vt xlius abd m aos p cc ſunt max in omnes ene i nacem e.ſedcdo u
genn dln
nqutrit ver p̃ictoꝛum
erboꝛum
dei.nullo modo id facere valuerunt.
Poc quitpe ipſo.ꝙ contra eius volun
tatem fecerunt de ipſa facta eſt volun ⸗
tas eius. Mꝛeterea nanq; magna do mini ſunt opera exquiſita in omneſ vo lũtates eius. vt miro et in effabili mo ⸗
do non fiat ꝓpter eius voluntatem.qð
tiam fit ↄtra eius voluntateʒ quia nõ fieret · inon ſineret. nec vtiq; nolens
ſinit. ſed volens. nec ſineret bonus ſie⸗
ri male. niſi omnipotẽs et de malo pof
ſet facere bene. Mis verbis euidenter
monſtratur ꝙ voluntas dei eterna. ſẽ ⸗
per impletur de homine.etiam ſi faciat
homo contra dei voluntatem. ſed attẽ
dendum eſt diligenter quomodo in ſu⸗ perioꝛibus dicitur fieri aliquid contra dei voluntatem/ quod tamen non fit ß ⸗ ter eam. ⁊ qualiter intelligendum ſit il
lud. quantum ad ſe fecerunt. quod de? noluit. quantum vero ad omnipoten/
tiam dei.nullo modo id facere value/ runt. Videntur enim iſta ſuperioꝛibus obuiare vbi dictum eſt volunt ati eius nichil reſiſtere.
Pic aperit dinerſis modis ſu pꝛa accipi voluntatẽ dei dicẽs
Weruz vt ſupꝛa diximus voluntas dei diuerſis modis accipitur que diuerſitas in pꝛedictis ð bis ſi diligenter notetur. nichil ſibi cõ tradictionis reperiet᷑. Qbi enim dicit non fieri pꝛeter eius voluntatemetiaʒ
quod fit contra eius voluntatem/ diſſi militer accepit voluntatem. et non ip ⸗ ſam voluntatem que deus eſt et ſempi terna eſt. ß eius ſigna pꝛedictis verbis intelligi voluit.i. ꝓhibitionem ſiue pᷣ⸗ ceptionem et permiſſionẽ. Wulta em̃
fiunt contra dei p̃ceptum vel pꝛohibi tionem que tamen non fiunt pꝛeter eiꝰ permiſſionem. Ipſius nanq; permiſſio ne omnia fiunt mala/que tamen pꝛeter
eius voluntatem ſempiternam fiunt.
Sicut auguſtinus dicit ſuper illum lo⸗ cum pſalmi. vt non loquatur os meum
O
opera bominum. Vpera enim hominũ
dicit ea que mala ſunt que pꝛeter dei
voluntatem fiunt/ que ipfe eñ. ſednð pꝛeter eius permiſſionem que iple non
eſt. Appellatur tamen ipſa dei volũtaſ
quia deus volens ſinit mala fieri. Fũt
et contra eius pꝛeceptionem vel pꝛohi⸗
bitionem. ſed non ↄtra eius voluniatẽ que ipſeeſt niſ dicantur contra eam
ſieri/ quia pꝛeter eam fiunt Lontra eã
non fiat. vel nolit fierict fiat. quod eui
denter ibi auguſtinus notauit vbiait.
AVn
„.
Ex quo ſenſir quedã dicunt᷑ fiericirca dei
voluntatem q̃
tñ non fiunt pᷣ ter eius volũ ⸗
tatem · Et ex quo ſenſu ve rum ſit nichil ſieri ↄtra eiu voluntatẽ.
Quantum ad ipſos attinet quod dens
noluit fecerunt. quantum vero ad om
nipotentiam dei nullo modo id face/
re valuerunt. Ac ſi diceret·fecerunt ↄ tra dei pꝛeceptum quod apellatur vo luntas.ſed non fecerunt contra dei vo luntatem omnipotentem. quia hoc nõ valuerunt/ ilud valuertit et ua per
hoc ꝙ fecerunt contra dei voluntatem i.pꝛeceptum de ipſis facta eſt volun
tas eius i.impleta eſt voluntas eins ſempiterna qua eos damnari volebat
Snde gregoꝛns ſuper geneſim Wul
ti voluntatem dei peragunt vnde u tare ↄtendunt.et conſilio eius reſiſten tes obſequuntur quia hoc eins diſpo ſitioni militat/ qð per humanũ ſtudiuʒ reſultat. Pic aperte oſtendit᷑.quita dũ
mali ↄſilio ac pꝛecepto dei reſiſtũt. qð dei voluntas appellatur ea faciunt vn ⸗
de voluntas eius que ipſe eſt impletur que diſpoſitio vel beneplacitum voca⸗ tur. Nam vt ait auguſtinus in encheri
dion · quãtelibet ſint voluntates ange⸗ loꝛum et hominum/ bonoꝛum vel malo rum. vel illud quod deus vel aliud vo
lentium qᷓ; deus. omnipotentis volun tas ſemper inuica eſt · que mala eſſe nũ quam poteſtetiam dum mala irrogat
iuſta eſt Et pꝛofecto que iuſta eſt mala non eſt. Weus ergo omnipotens ſiueꝑ
„
miſericoꝛdiam cuius vult miſereatur. ſiue per iudicium quem vult obduret. nec inique aliquid facit. nec niſi volẽs
Bꝛegoꝛius.

1. ———
ummatim perſtringit ſentẽ
ipꝛedicuzad Jens qu
ʒedeus pꝛecipit omnibꝰ bona ſacere ⁊ malãvitare cum non velit hoc ab omnibꝰ impleri
Ex pꝛedictis li
quet ꝙ voluntas dei
dei que ipſe eſt fem⸗ per inuictaeſt nec in aliquo calſatur. ßper omnin impletur · conſilium vero eius et pꝛeceptio ſiue ꝓhibitio/non ab omnibus impletur qubus ꝓpoſita et data ſunt. Neqꝙ; ideo pꝛecepit omnibꝰ bona. vel ꝓhibuit mala. vel conſuluit optima g vellet ab omnibus bona aue pꝛecipit fieri · vel malã que ꝓhibet vi tari. Di enim vellet vtiq;ꝛ fierent. qa in nullo poteſt ab homine ſupari vel im pediri eius volunras. b vt iuſtici am ſu um hominibus oſtenderet · et mali eſ⸗ ent inercuſabiles · Veniq; vt boni ex obedientiã gloꝛiam maliex inobediẽ tia penam ſoꝛtitentur ficut vtriſq; ab eterno pꝛepar auit. Ea ergo que omni
„
bus pꝛecepit/ vel ꝓhibuit. a quibuſdã voluit fieri vel vitari· ſed non ab omni
bus.et quedam perſon niter pꝛecepit
et in veteri⁊ in noua lege que ab eis bus pꝛecepit fieri voluit. vt abꝛahe ð
im nolatone filij. ⁊ in euangelio quibuſ
dam cur
ratis quibtis pꝛecepit ne cui dicerent⸗
dudqcltq aliquãdo mala eſt voluntas ho ⸗ —— ninis idẽ volentis qð deüs vult fieri.t aliqtiando bona ẽ vo Vnnt as hominis aliud volentis qᷓ; de. Bt enim bona ſit hominis voluntas o poꝛtet attendere quid congruat ei vel le.et quo fine. Tantum enim eſt inter
voluerunt. voluerunt tamen aliquid quoddeꝰ nõ voluit ·
—
———
voluntatem dei ⁊ voluntateʒ hominis
yt in quibuſqã aliud congruat deo vel
le.aliud homini. Snde auguſtinus in encheridion. Aliquando inquit bona
voluntate homo vult aliauid quod de
us nð vult. bona multo amplius. můl toq; certius voluntate · Nam illius ma la voluntas eſſe nunquam poteſt tanqᷓ; ſi bonus filius patrem velit vinere quẽ deus bona voluntate vult moꝛi Et rür ſus fieri poteſt vt hoc velit homo volũñ tate mala · quod deus vult bona.ve⸗ lut ſi malus filius velit moꝛi patrẽ ve⸗ lit etiaʒ hoc deus. Mempe ille vult qð non vnit deus. iſte vero ið vlt quod
vult et deus.⁊ tamen bone dei volun
tati pietas illius potius ↄſonat quam
nis aliud volentis · qᷓ; huius idem volẽ
tis impietas. WMultum enim intereſt
quid velle homini. quid deo congruat
⁊ ad quem finem fuam quiſq; referat
voluntatem vt appꝛobetur vel impꝛobe tur. Poteſt enim velle bonum quod ñ congruat ei velle.⁊ poteſt velle bonnʒ quod congruitᷣ non refert ad fineʒ re ctum. ⁊ ideo non eſt bona voluntas.
& bona dei voluntas mala ho minnʒ voluntate impletur pt in paſſionecriſti contigit vhi uondam factum eſt ꝙ deus
onq ⁊ iudei n
.
x
—
2. ——— „
uo quoq;nõ
ẽ pꝛetermittenduʒ ꝙ aliquando dei vo
luntas bona. per malam hominis vo luntatem impiet᷑ vt in crucifix ione cri
ſti factum eſt qᷓ; deus bona voluntate moꝛi voluit. Iudei vero impia volun/ tate eum crucifixerunt. Et volebẽt in
dei mala voluntate quidòqm. qð deuſ
voluntate bona volebat. ſcʒ vt criſtus pateretur moꝛeretur. ſed volebant ⁊ liquid aliud quod deus non volebat⸗ ſcʒ occidere criſtum quod fuit mala ac tio et peccatum. act um quippe idegꝛũ
——
gia voluntate
Suodl
volütaeh
—
—

waugu z.
npis. n
Amiluem i poleſttanq viner qut woi Errir pomovñ Uubom.ve no patin weile wz oid vlt qn one dei voln nn qun vivs idemvl nenim inten deo congnu quiſq; refera r vel impꝛobe bonom guodi eſt velle bonn fert ad ſinezr a voluntas.
o6 niat impeur Contgiti m eſt ꝙdc v— vern de non
qualdam voluntates ſuas/ vtiq; bõas implet per maloꝛum hominum volun⸗ tates malas, ſicut per malinolos iude⸗ os bona voluntate patris criſtus ꝓ no bis occiſus eſt· quod tm̃ bonum fuit ut poſtolus petrus quando id fieri nole⸗
non voluit dens. paſſionem vero criſti voluit.ſicut ⁊ in ipſo pſalmo criſtus ad
patrem ait. Tu cognouiſti ſeſſionẽ me am.i.voluiſti. et appꝛobaſti paſſionem
meam tibi em̃ placuit Voluit itaq; to ta trinitas vt criſtus pateretur. nec ta men voluit. yt iudei occiderẽt quia vo luit penam criſti.ſed non voluit culpaʒ iudeoꝛum nec tamen noluit. Si em̃ no
luiſſet nec fuiſſet.
Solutio
nitur ſic. Si voluit deus. vt x ps pate ⸗
retur. Voluit vtiq; vt pateretur a in/
deis vel non. Pi voluit vt non pateret᷑
a iudeis cũ paſſus ſit factũ eſt itaqʒ qð
voluit deus non fieri. Pi autem voluit
eum pati a iudeis.ergo voluit eum oc⸗
di a iudeis. Voluit itaq; vt iudei occi de rent eum.
Aoquod reſpon
dentes dicimus ſimpliciter conceden/
dum eſſe ꝙ deus voluit criſtum pati.
moꝛi. quia eius paſſio bonuʒ fuit ⁊ cau ſa noſtre ſalutis. Cum autẽ dicitur vo lebat eum pati.vel eccidi a iudeis hic
diſtinguendum eſt Pi enim intelligit᷑
ſic volebat eum ſuſtinere paſſionem ſi/ ue crucifix ionem a indeis illatam ve · rus eſt ſenſus Pi vero intelligitur ſic volebat vt iudei occiderent eum falſuʒ eſt. Mon enim volebat deus actionem iudeoꝛum que mala erat ß volebat paf
ſionem bonam et hec voluntas ꝑ ma/
las iudeoꝛum voluntates impleta eſt. Snde auguſtinus in encheridiõ. Deus
XLVM
bat ſathanas ab ipſo qutocemüs eſtdt eretur· Ecce mnifeſte habes magnð bonuz fuiſſe ꝙ criſtus occiſus eſt rhoc bonuʒ quia petrus nolebat. ideo redar Fiuseſt. Vtrum placuerit viris bonis ꝙCriltus pateretur et moꝛe⸗ retur placuit quidem intuitu noſtre redemptionis, ſeonon
pſius cruciatus.
queſtio qua queri ſolet, vtrum virio ſanctis placere debuerit ꝙ criſtus pa⸗ teretur vel occideretur. Webuit enim eis placere intuitu noſtre redemptõniſ led non intuitu ipſius cruciatus. Vo/ luerunt ergo ac vehementer cupierunt pPm moꝛi pꝛopter liber ationem homi nis et impletionẽ diuine voluntatis/ ß
on voluerunt delectatione ipſius aſfli ctionis, de eodem ergo letabant᷑ et tri
ſtabantur.ß ob aliud gaudebant. ⁊ pp ter aliud dolebant. Vlebant ergo cri ſium moꝛi pꝛo hominis redemptione ⁊ tñ de moꝛte ipſius diuerſis de cauſis coꝛda eoꝛum varie moueban᷑.
Quomõ ſentiendũ ſit de paſſi onibꝰ ſanctoꝛũ an veile an nol⸗
ledebeamus.
Bi vero querit᷑ vtrum eodem modo ſent iendum ſit de paſſionibus et martirijs ſanctoꝛum di⸗ cimus aliquam eſſe differentiam inter paſſionem capitis et membꝛoꝛum. Cri ſti nanq; paſſio cauſa eſt noſtre ſalutis
quod nõ eſt alicuius paſſio ſancti Mul
lius em̃ paſſione redempti ſumus ĩ cri
ſti. ꝓfuerunt quidem non modo eis
paſſi ſunt veꝝ etiam alijs fidelibus ip ſoꝛum paſſiones. Verumtamen noſtra
redemptio non ſunt. hoc enim illius ſo
la paſſio potuit qui deus eſt et homo. Illius ergo paſſionem credentium pie
mentes voluerunt x optauerunt fieri ſi cut futurum credebant. Maſſiones vᷣo

ð paſſtoneſ Enctoꝝ poſſu nolle ⁊ vtrũq; bona volunta
te.
fanctoꝛum poſſumus velle et nolle. et vtrunq; bona voluntate ſi rectos nobis
ꝓponamus fines. Cuiem̃ placuit pau it paſſio eo fine quia pꝛemum eins per
hoc actum ⁊ paratum cernebat/ bonaʒ; videtur habuiſſe voluntgtẽ.que volun
tati eiuſ ↄgruebat qua cupiebat diſſol
ni et eſe cumxpᷣo · ui auteʒ voluit eñ
declinare paſſionem ⁊ effogere manus
iniquoꝝ cum paſſione pietatis/et ille
Zng inenh
pabuit bonam voluntatẽ. Vnde aus·
in ench. Bone aſparebant voluntates
pioꝛum fidelium qui nolebant apoſto⸗ ium paulum bieruſaleʒ pergere ne i pateretur malaqᷓ agabus pꝛopheta pᷣ⸗ dixerat, ⁊ tñ hoc illum dens pati vole
bat pꝛo annunciãda fide criſti exercẽs
martirem criſti. neq; ipſe bonam vo⸗ luntatem ſuam impleuit per criſtiano⸗ rum voluntates bonas· ſed per iudeo rum malas ⁊ ad eum potius pꝑtinebãt
qui nolebant qð volebant qᷓ; illi per qͥs
nolentes factum eſt quod volebat quia
idipſum mala voluntate fecerunt quod
xplicit pꝛimus liber de mi⸗
deus bona voluntate voluit. Ita et in paſſione criſti factum eſt quod enim deus voluit hoc idem iudas ⁊ dyabo⸗ ſus.ſed illi mala voluntate. deus vero
hona voluntate.ſ.vt criſtus moꝛeret᷑.
Berũtamen illi actum voluerunt queʒ deus non voluit⸗ S
—— 5
ſteriotrinitatis.

—
Incipit ſecũdus liver de rerũ ne et foꝛmãtioſic cõꝛpo raluum et ſpirituaſium et alus
cregti
plur ibus eis ꝑtinentibus
Que ad miſteri
um diuine vnitatis atq; trinitatis licet e parte cognoſcendum peꝛtinere noſ⸗
cuntur. quantum valuimus diligenter executi ſumus. Nunc ad conſideratio
nem creaturarum tranſeamus.
non plura. — 0Oeuid ſit creare. Ouid facere.ſecundum quam ratio/
nem dicuntur de deo huiuſmodi verba
agere facere. Ouare rationalis crcar᷑a. homo vel angelus Quomodo dicitur homo ſꝛuus per 5 parationem angelici caſus. M unre ita homo ſit inſtitutus vt vni ⸗ ta ſit anma coꝛpoꝛi. De angelis quando facti ſint. g nichil factũ eſt ante celum et terram H. ſimul cum tempoꝛe et cum mundo epit ſpiritualis creatura ⁊ coꝛpoꝛalis bi angeli moꝝ creati fuerint. ſimul creata eſt viſibilis materia et inuiſibilis natura et vtraq; infoꝛmis. O.uomodo d dixi lucifer aſcendami in ceium. ¶Muales facti fuerint angeli. Mn omnes ãgeli fuerint equales in eſ ſentia.ſapient ia. libertate arbitrij. Q.ue communia et equalia angeli. Mn boni vel mali creati iſint. et e an ali⸗ qua moꝛa fuerit inter creatõeʒ et lapſũ De triplici ſapientia angeloꝛum ante caſum vel confirmationem. n aliqui habuerint dei dilectioneʒ vr ui ante caſum.
An perfecti et beati creati ſint.anmi
ſeri et imperfeci⸗
e pꝛincium rerumet
d ſee et comeiene ſtan
cium et auerſione et lapſu cadentium.
. libero arbitrio bꝛeuiter tangitur naliquid datuʒ fuerit ſantibus quo conuerterentur.
Ona gratia indigebant angel et 2
non.
F lapſis ſit imputanda auerſio.
trum beatitudinẽ quam acceperunt in ↄfirmatione ſtantes meruerunt: unc per aliquam appoſitam gratiam. S de maioꝛibus et minoꝛibus quidam ceciderunt inter quos vnus fuit celſioꝛ ſcilice t lucifer.
S et a quo deiecti ſint.
uare non eis eſt conceſſum babit⸗ re in celo vel in terra. . pꝛelationibus demonum.
nomnes demoneſ ſint in hoc gere ca liginoſo vel aliqui in inferno.
n demones ſemel victia ſancif vr⸗
* poteſtate luciferi.
accedant ad alios.
Atrum boni angeli peccare. vel mal recte vinere poſſint.
D cum vtriq; habeant liberum arbirt um non tamen ad vtrumq; flecti poſſũt M boni poſi ↄfirmationem liberius ha bent liberum arbitrium quam ante. Gui nan poſſunt eꝝx natura peccare ſi cut ante.
Q.uibus modis mali angeli noſ cant veritatem tempoꝛalium rerum.
M magice artes virtute et ſcieutia dy aboli valent.
M malis angelis non ſerit a4 nutum materia viſibilium rerum. M non ſunt creatoꝛes licet per eos ma gi ranas et alia fecerunt ſicut nec boni et ſi per eoꝛum miniſterium fuerint cre ature.
M ſolus deus ſe operatur creationem rer um ſicut iuſtificationem mentis. angeli mali multa poſſunt per natu rè vigoꝛem que nõ poſſunt pꝛopter dei pꝛohibitionem.
U rum omnes angeli coꝛpoꝛei iſint. rihe foꝛmis quibus apparuit deus.⁊ de illis in quibus angeli apparent

———
g deys in ſpecie in qua deus eſt nunqᷓ;
aparuit moꝛtalibus.
Quomodo dicuntur demones intrare
in homines. Ne oꝛdinũ diſtinctione.
Cxuid agelletur oꝛdo· et que ſit ratõ
cniuſq; nominis.
nomina illa ſumpta ſint a doniſ gra tie non pꝛopter ſe led pꝛopter noð eið
data. Utrum hij oꝛdines ab initio creatònis diſtincti fuerint.
trum omnes angeli eiuſdem oꝛdinis
ſint equales.
Ouomodo dicat ſcriptura decinuz o?
dinem compleri de heminibus. qtrum homines aſſumantur iuta nu merum ſtantium vel lapſoꝛum. omnes celeſtes ſpiruus mittant᷑. Nn michael gabꝛiel raphahel ſint no mina oꝛdinum vel ſpũum
ge ſingule anime habent angeluʒ bonũ
ad cuſtodiam. malum ad exerci ium. qtrum angeli pꝛoficiant in merito et pꝛemio vſq; ad iudicium.
Penn operum lex dierum
g alij ſenſerũt omnia ſimul faca in ma
teria et foꝛma.alij per interuallatem⸗
— x interualla tempoꝛis res
opoꝛales condite ſint. Ouo ſenſu tenebꝛe dicantur eſſe ali⸗ quid et quo dicantur eſſe non aliauid. Oxuare illa materia cõfuſa ſit dicta in foꝛmis et vbi adeſſe pꝛodit et quantũ⸗ cumq; in altum pꝛoceſſerit. de quatuoꝛ modis diuine oꝑationis. Ve pꝛimo diſtinctionis opere·
De juce facta pᷣmo die ſi jpiritualis an
coꝛpoꝛalis fuerit. bi facha fuerit. Ouibus modis accipitur dies. De naturali oꝛdine ↄputationis dierũ De illo qͥ pꝛo miſterio introduckus eſt
e intelligẽtia hoꝝ verboꝝ dixit de'.
ꝗx quo ſenſu pater dicitur operari in filio vel per filium vel per ſpũmſanctuʒ
De opere ſecunde diei. qua factum eſt
finmamentum.
De qua materia factum ſit
Ouomodo aque poſſint eſſe ſuper ce hum et quales ſint.
De figura firmamenti· 3 uare tacuit ſcriptura de benedickio
ne operis huius diei We opere tercie diei quando aque con gregate ſunt in vnum locum cuʒ multa
ſint marin et flumina.
De opere quarte diei qua facta ſũt lu
minaria. O.uomodo accipiendumſit illud.ſint in ſigna et tempoꝛa. 6 De opere quinte diei. quo facta ſunt natatilia et volatilia. De opere ſexte diei. qua creata ſunt animalia et reptilia terre- Ve venenoſis et noxijs animalibus
Utrum minima animalia tunc creata
fuerunt. Q.nare poſt omnia factus eſt homo· De ſententia ipſoꝛum qui ſimul omnis facta eſſe contendunt
o intelligenda ſit requies dei. uomodo accipiẽda ſit ꝙ dicitur de⸗ us compleſſe opus ſuuʒ ſeptima die cũ tunc quieuerit.
Ouomodo omnia que fadaa deo di
cantur valde bona.
De ſanctificatione ſeptime diei.
. heminis creatione. ualis factus ſit homo·
Ve ymagine et ſimilitudine ad quã fa
ctus eſt homo.
Oeuare homo dicit᷑ ymago et ad ym⸗
ginem. filius non ad ymaginem e creatione anime. an de aliquo fa/ cta ſit. Ve inſpiratione et iſufflatione dei quã do fada fuerit anima an in coꝛpoꝛe vel extra. „ qua etate factus eſt homo
uare homo extra paradiſum crea
tus in paradiſo ſi poſitus. uibus modis paradiſus accipiatur
De ligno vite. e ligno ſcientie boni et mali
e foꝛmatione mulieris·

tin t.„
e ſuperte e bencdici
doactcn m cwu
mſaſüt
mſtt lvd.ſu qoo ſadaſin
a creun ſin e.
a wnc crea
vs eſt bomo.
i ſiml omi
cics dei.
K 9 diciwur d
plepimadied e ſadaa dedi
₰ dii.
iuvdneti
mpain
Ouare de latere viri et non de alia
te coꝛpoꝛis foꝛmataſit. nare doꝛmienti et non vigiit ſub tracta ſit coſta ¶Mł de coſta multiplicata de ſe ſine 3 ditamento ex trinſeco rei facta ſuerit. e cauſis ſuperioꝛibus et inferioꝛib⸗ 62 cauſis que ĩ deo ſunt ſi mulet icre aturis et de his que in deo tãtũ ſunt. De anima mulieris que non ex anima viri.qꝛ anime non ſunt extraducke.
De ſtatu hominis ante peccatum qua
lis fuit ſðᷣm coꝛpus et qualiſpoſt pẽtm O. uomodo dicitur homo factus i in a nimam viuente(m.
Qoꝛpus hominis ante peccatũ moꝛta le an immoꝛtale erat poſt peccañ moꝛ tuum.
qtrum immoꝛtalitas quã tũc habuit
fuerit de cognitione nature an ex gra⸗ cie beneficio.
Hi poſſet homo viuere ſe emp vtens a/ lis lignis et nõ de ligno vite deo non mandante vt de illo ederet. immoꝛt alitate coꝛpoꝛis
emodo ꝓcreationis filioꝝ ſi n 2 caſſent pꝛimi homines. Qnare in paradiſo nõ coierunt
Demodotrãſlationio in meliuo. nõ peccaſſent
Vtrũi in ꝑfectione ſtature et vſu men/ bꝛoꝝ pꝛocrearentur filij
trũ etiã in ſenſu ꝑuuli naſcerentur
e duobus bonis altero hic dato alte
ro pꝛomiſſo wDe inuidia q 44 tenpunti
acceſſit De foꝛma in qua venit e colliditate ſi erpentis
Vtrum elegerit ſerpẽtem vt per eum temptaret dyabolus.
e modotenptationis
We duplici leietemptitienis
nare peccatum hominis et non an/
geli inremediabileſit.
nõ ſolũ viro pᷣceptũ fuit datum
e oꝛigine illius peccati.
e mulieris elatione. e viri elatione
g magis bliqrit vir aut ti.
e ignoꝛẽcia excuſabili vl iexcuſabli
in volũtas pꝛeceſſerit illud peccatum
Nuare deus ꝑmiſit hominem te mpt ri quem ſciebat caſurum*
O nalis fuer it ſcm animã zhemo
peccatũ
Ve ple ſciẽtia hoĩs ante lapſum
Vtrũ homo pſcius fuerit eoꝝ que ſibi
futura erant. be gra hoiĩs et potẽſia añ caſum
eadiutoꝛio hemĩs in creaticne da to. quo ſtare poterat De libero arbitrio. De ſenſualitate ereſur rectione et ptibus eins
pꝛimis parentibus in nob eſt vir et mulier et ſerpens. e ſpñali coningio viri et mulieris.
Nnaliter ꝑ ilia tria in noß 2ſ ummat
temptatio Meñ mulier manducat cibum vetidtʒ Qnando etiam vir manducat
uibus modis accipit ſenſualitas
in ſcriptura.
ffinitio liberi arbitrj ſcm 5
angeli et ſandi liberum habent ar⸗
bitrium M liberius erat liberum arbitrim añ peccare non potuerunt De differentia libertatis liberi v⸗
trij ſchm diuerſa tempoꝛa De quatuor ſtatibus liberi arbitr
We conuptione iberi arbitrij Ppec catum
NDe tribus modis libertatis überi ar
bitrij· a neceſſitate.a peccato. a miſe 6
ria
ex natura gratia operante et copernte uid ſit voluntas
Q ue ſit gratia voluntatem bonamß 5. ueniens M bons vuenur
e ſimile oꝛdine peccãdi in nobis et ĩ i
ñ ſit veniale et moꝛtale peccatum.
Onaliter ĩ deo accipit᷑ liber arpmi
De libertate que eſt e gracia et que
———————. ——
—
—— ——
——
—
3½ ſi 3 3 3 1
½
4 1
3
3
4
3 3
.. 3 1 13 i 3 3 5
———

——
tratia a quedã dei bona pꝛeuenit. gnitio boni pꝛecedit fidem- vintellectus et ognitio boet de⸗ tationen pꝛeuenit Nnp liberum arbitrium vnum ope retur homo ſine gratia. trum eadem gratia ſit que dicitur operans et coopans. nomodo gratia meret᷑ augert e tribus ſnrtn bonoꝝ ·
vertus eſt vel non- QOnomodo eꝝ gratia hciyiunt bona merita.et de qua gra hoc intelligaf.
bona voluntas gr̃a pᷣncipaliter eſt
catione.
De muneribus virtutuʒ ett de grat a que non eſt ſed facit meritum M idem eſt vſus virtutis et liberi ar⸗ bitrij ſed virtutis pᷣncipaliter⸗ O.uidam putãt virtutes bonos vſus eſſe liberi arbitrij.id eſt actus mentis We hereſi pelagiana · Quomodo pe ·
lagiani dickis aug. vtunt in teſimo
nijs ſui erroris.
Onomodo auguſtinus illa verba de/ terminet in retractationibuꝰ“ We hereſi iouiniani et manichei q̃s collidit hieronimus ·
Atrum homo ante peccatum eguerit gratia operante et cooꝑante
WDe eiectione hois de paradiſo. euomodo intelligendum ſit ilud ne
e lammeo giadio ãte nradi um poitb
n ante peccatum bomo comedit de ligno vite.—
Mper adam peccatum et pena tran
ſit in poſteros.
Vtrum illud peccatum quodt tranit
fuerit oꝛiginale vel actuale.
putant fuiſſe actuale. uomodo Wr B Suuh
in mundnm.
W oꝛiginalepeccatùm vere juerit 45 tranſit in poſteros.
Qua dicit ratione fides meriti uſti ſuiſſe quando peccauit. et ex coden
Quomodo oꝛiginale peccãtum a pa⸗ tribus tranſeat in filios · An ſecunduʒ
dicitur eꝛiginale peccatum
Si hõ ante lapſum virtutes pbabuit. trum ledit as que wane mit in baptiſino
vel voluntarium. Q.vare deus iungit animam coꝛpo ·
uid ſit oꝛiginale peccatum.
ouginale peccatum eſt cupa.
ꝙᷓ oꝛiginale peccatum dicitur fomes
peccati id eſt concupiſcentia.
O.uid nomine concupiſcentie intel⸗ uod ꝑ adã dügnſe peccatũ intra
tit in omnes. id eſt cõcupiſcẽtia.
Mnſit oꝛiginale peccatun in quo om
nes peccauerunt.
Gx quo ſenſu dictum eſt per inobe ·
dientiam vnius multi ſunt
peccatoꝛes.
M oꝛiginale peccatumi in adam fit.
et in nobis eſt.
uomodo omnes dicuntur in adam
deſcendiſſe. nihil extrinlecumconuertat in h
manam ſubſtantiam qui eſt ex adam.
animam an ſecundum carnem. xper carnem traducitur peccatum⸗ et quomodo oſtendit cauſam coꝛre⸗ ptionis caruis oſtendit ex qua pec⸗
n ſit in anima.
enare dicitur peccatũe eſſei in carne. Vtrum cauſa oꝛiginalis peccati que ej in carne ſit culpa vel pena.
uomodo oꝛiginale peccatũ dinit⸗ titur in baptiſmo
auctoꝛ. — illud peccatũ nine trum illud Peccatum ſut neceſſarũ
ri ſciens eam inde maculari. * anima ſit talis q̃lis a deo creat⸗ n anime ex creatione ſint in donis 3
naturalibus equales · —— omnium Kunt*

tm. eſ cpu. dicitur fone entig.
ſcentie inel/
eccatũ itra ſictu.
e der inobe conſüitui ſut
nin anſi,
icuntur in ain it. et win
convertat uh ui eſt ex adm. Xcchtum apo
Ein ſend;
amem. ur peccatum. clam cowe⸗
u q pe⸗ alis pecciu&
vel pend n in
dꝛiginaliter trahant vt peccatũ ael
O.nomodo in ilo peccato pꝛimo vlu⸗ ra reperiunt᷑.
Mn peccatũ ade ſit grarius ceteris.
Mn lnd peccatum ſit pꝛimis tibus dimiſſum.
O uomõ peccata pꝛrentũ viſitenti in fülios et nunc viſitentur
De pecca ato actuali que fuerit oꝛigo 7 cau ſa pᷣmi peccati. Oue fuit ſecundaria cauſa maloum
ß non niſi in bona re ſit malum.
in his vallit dyaleticoꝛũ tegula de contrarijs.
Quuid ſit peccatum.
MPe peccato. Vtrum mali actus inquantũ peceatũ
eſt ſit coꝛruptio vel pꝛiuatio boni.
Q. uomodo peccatũ poſſit coꝛrumpere
bonum cum nihil ſit. Q. naliter ſe homo elongat a deo.
Mn penaſit pᷣuatio boni. M quedam ſimul ſunt peccatũ et pena pecc iti. quedam vero ſi unt peccata et
cauſa peccati.
Mn peccatũ ſit cauſa peccati namn tum peccatum eſt. M non omne peccatũ eſt pena peccati
Atrũ peccata aliqua eſſentialiterſ ſint
pene peccati. M cum peccatum ſtin pena peccati
peccatum eſt ab hac pena a deo. De quibuſdã qᷓ indubitãter ſunt pec
cata et pene et inquantũ eis patimur
peccata non ſunt.
M aliqui putãt malos adus nullo mo
do eſſe a deo.
x qno ſenſu didum ſit dens nnen
mali aucoꝛ.
De voluntate et eius ſine. Ce uid ſit bonus finis ſcʒ caritas.
ꝙ omnes bone volũtates vnñ finem
habent et tamẽ quedam diuerſos fi⸗
nes ſoꝛtiuntur.
De differentia voluntatis et utenio⸗ nis et finis ·
O uare voluntas dicitur peccatũ cũ
ſit de naturalibus auoꝝ wihna vind
peccatum eſt.
Q uare actus volũtatis ſit peccatum
ſiactus aliaꝝ potentiarũ non ſint pecta Ax quo ſenſu dicit naturaliter omnio homo velle bonum.
Mn ex fine actus penfar dehenn vel eꝝ affectu vel fine om̃s ñnt bonivl mali
Nn omnis intentio et actio
ſit mala. O. uibus modis dicaf᷑ bonum.
Q. uomodo intelligat᷑ illud F
deo eſt voluntarium. Ht illud nuſqᷓ; niſi in voluntat e—
tum eſt.
Gt item non niſi in voluntate precal·
¶M mala voluntas eſi volũtariũ pœm̃ An volũtas et actio mala in eodem ⁊
circa idem ſint vnñ peccatũ vel plura·
Sipeccatũ ab aliquo cõmiſſim in e ſit. vſquequo peniteat.
—
putauer unt
QOuibus modis accipiat reauo. De modis peccatoꝛum. Quo differant delictum et peccaũ.
WDe ſeptem bncheih⸗ vicijs 5 WDe ſupbia. Q. uomodo ſupbia dicatu radix or om/
nium maloꝛum et cupiditas cum ſrx⸗ bia non ſit cupiditas.
VDe peccato in ſpiritũſandum. De potentia peccandi an ſit homiĩ
vel dyabolo a deo.
Mn reſiſtendũ ſit vu
npt liber en
Peda vnñ eſereri pꝛinci iũ oſtendit nõ plura · vt quidam̃
Reatio
nem rerũ inſinuans
ſcriptura. deum eſſe
creatoꝛeʒ initiumq;
vtꝑis atq; omniũ vi⸗ bili vel inuiſibtliũ creaturarum, in pꝛimoꝛdio ſui oſtendit dicens. Inh pᷣn
cipio creauit deus celũ et terrã. Eie
eteni verbis. moyſes ſpůs det afflat
DUl

*
Plato dixit tria pꝛincipi Keſſe⸗
Ex qua rõne ppꝛie dicitu² creatoꝛ.⁊ qd
in vno pꝛincipio a deo creatoꝛe mũdũ fuctuʒ refert elidẽs erroꝛẽ quoꝛunqã. plura ſine pꝛincipio fuiſſe pꝛincipia opi
nantium. lato nanq; tria inicia exti mauit. deũ ſcʒ.exemplar. et materiã.
et ipᷣa increata ſine pᷣncipioet deũ qſi artificem nõ creatoꝛẽ. Creatoꝛ em̃ eſt qui de nichilo aliqua facit. Et creare ꝓpꝛie eſt de nichilo aliqͥd facere. Fa ⸗
cere vero nõ modo de nichilo aliquid
opari.ſed etiam de materia. Vnde ⁊
homo et angelus dicit᷑ aliqua facere. ſed nõ creare.vocatq; factoꝛ ſiue arti⸗
ſex. ſed nõ creatoꝛ. Noc em̃ nomẽ ſoli deo ↄ gruit · qui et ꝓpe de nichilo q̃dã et de aliquo aliqua facit. Ipe eſt ergo treatoꝛ et opieꝝ et factoꝛ. ſed creatio nis nomẽ ſibi ꝓpꝛie retinuit. Alia ve ⸗ ro etiã creaturis cõmunicauit. In ſcri ptura tam̃ ſepe creatoꝛ accipit tamq; factoꝛ.et creare tanqᷓ; facere ſine diſti ctione ſignificationis ꝓpꝛie.
O hec verba ſcʒ agere ⁊ facere et huiuſmodi non dicuntur de deo ÿᷣm eam rationẽ qua dicũ
endum eſt. hec verba creare ſcʒ facere et agere et alia huiu ſmodi de deo nõ
poſſe dici hm eam rõnem cua dicunt
E gro ſen⸗
ſu dicit᷑ deus
tatis nouẽ*. ideſt eterna eus volũtate aliquid no⸗
de creaturis. Quippe cum dicimus eñ aliquid facere nõ aiquẽ in opando mo tum illi in eſſe intelligam vel aliquaʒ
in laboꝛãdo paſſionem · ſicut nobis ſo
let accidere· ſed eius ſempiterne volũ nnẽ ſignificamus effectũ
uiter exiſtere. Cum ergo aliquid dici tur facere tale eſt. ac ſi dicatur iuxta eius voluntatẽ vel ꝑ eius volũtatẽ ali quid nouiter ↄtingere vel eẽ.vt in ip̃o nichil noui ↄtingat · ſed nouñ aliqd ſiẽ
in eins eterna volũtate fuerat. fiat ſne
aliqua motioue vel ſui mutatõe. Mos vero opando mutari dicimur. qꝛmo⸗ uemur. Nõ em̃ ſine molu aliqͥd facimꝰ
————— — ₰ —— 3— „—————
cit᷑. qꝛ cauſa elt reꝝ nouiter exiſtenci um · dů eius voluntate res noue eſſeĩ cipiunt que ante non eꝛant abſqʒ ipi⸗
agitatione vt adtus ꝓprie dici nõ que
at cũ videlicʒ actus omnis in motu ↄ
ſitat in deo autem motus nullus eſt.
ſicut ergo ex caloꝛe ſolis aliqua fieri ↄtingit nulla tamen in ip̃o vel in eica loꝛe facta motione vel mutatiõe. Ita ex dei volũtate noua habent eſſe ſine mutatione auctoris qui eſt vnum et ſo lum et omnium pꝛicipiũ. Ariſtotiles vero duo poſuit pricipia ſcʒ materiam et ſpetiem et tertiũ operatoꝛium dic tũ mundũ quoq; ſempꝑ eſſe et fuiſſe.
Quod catholicum eſt docet
Boꝛum ergo⁊ſi
miliũ erroꝛẽ ſpũſſcũs euacuãs veri ⸗
tatiſq; diſciplinã tradẽs deñ ĩ pnci⸗
pio tempoꝛũ mũdũ creaſſe.et añ tꝑa eternalir extitiſſe. ſignificat ip̃ius eter nitatẽ et oĩpotentiã cõmendans. Cui voluiſſe facere ẽ.qꝛ vt pᷣdixim ex eiꝰ volũtate et bonitate res noue exiſtũt Credan ergo rerũ creaturarũ cele ·
ſtiũ terreſtriũ viſibiliũ vel inuiſibilium
cům non eſſe niſi bonitatẽ creatoꝛis qᷓ eſt deus ver vnus. cuiꝰtãta eſt boni⸗
tas · vt ſũme bon btitudinis ſue. qus
eternaliter btũs ẽ alios velit eſſe par ticipes. quã vidit et ↄmũicari poſſe et minui om̃ino nõ poſſe. Illud ergo bo nũ qð ip̃e erat et quo btũs erat.ſola bonitate nõ neceſſitate alqjs ↄmunica ri voluit. qꝛ ſumme boni erat ꝓdeſſe velle. et oipotẽtiſſimi nocerinõ poſſe
Quare
2non palet
eius btitudinis ꝑticeps exiſtere aliq niſi ꝑ intelligentiã q̃ q̃ntomagis intel
ligit᷑ tanto pleni habe·fecit deus ra tionalẽ ereaturã.q̃ ſũmum bonũ intel ligeret. et intelligẽdo amaret et amã do poſſideret ac poſſidendo frueret
rõnalis creata factaſit
„ „ pimie ont ſtotiles„ n fn en

amq; boe modo diſtintit vt pꝛrs in
ſui puritate pmaneret nec coꝛpi vnire tur ſcʒ angeli · pars coꝛꝑi vniretur ſcʒ
2 2 . 3
o. cui fuire regnare eſt· In boc ergo pfi it ſeruiens nonille cuſſerutur
Bicut factus eſt homovtſeru
inc anme. Diſtincta eſi itaq; ratõnalis cꝛe n S vroſtcmundus viſerurt⸗
aſit ratiõa atura in incoꝛpoꝛeam et coꝛpoꝛeã.et in
3 alica coꝛpoꝛea qͥdem angelus.coꝛpoꝛea vero homin ne— vocat᷑ ex rnee uöe Jt ſubliſtẽs. Cõditio ergo ratõnalis crea E e mehhe ture hmam cauſã babuit dei bonitatẽ X t ſicut factus. neth eſt bomoppter deñ.id ẽ vt ei ſeruir i vritatles Suarecꝛeat ſit hõ velangelus itamĩdus factẽ ꝓpter hoĩem ſcʒ vt uſqmatein t E ẽ ꝗᷓ homo in medio perutoin. d 4 3 ꝑr vt et ei fuiret᷑ et ip̃e ßuiret vt accipet eſe aſn ₰ 60 ſi qu dua vtrimq; et reflueret totũ ad beri pöt re creatus ſit homo vel angelus. breut nis. et ꝙ accepit obſequiũ ⁊ ꝙ impen neſtdor fmone reſponderi poteſt ꝓpter bonita dit. Ita em̃ voluit de ſibi ab hõie ui tem eius · Ande aug in libꝛo de do“ rrivt eꝛ fuitute nõ de' ſed hõ hulẽs iu . crinachtiſtiuna quia bonus eſt deus uaret᷑ et voluit vt mũdus ßuiret hoĩ. 60ſ ſummuset inq̃ntũ ſumus boni ſum ⁊ ex inde ſily iuuaret᷑ hõ. Totuʒ ergo bonũ hois erat ⁊ qð factũ eſt ꝓpter ip 3 2 Adquidcreata ſit rõnalis crea ſun et ꝓpter qð factus eſt iße. Emĩa Aug Duð Sden ipndi em̃ vt ait aplus nr̃a ſunt ſcʒ ſupioꝛa et omianfa ſint — tp 8. eq̃lia inerioꝛa. Bupioꝛa quidẽ nr̃a tipiusee ſi 7 4 ſunt ad pfruendũ vt de' trintas. Eq̃ᷓ ⸗ nendans. Lui Et 1queritur dd la ad uluendi ſcʒ angü. Qui etſi 5 pdixim eꝝ e creata ſi ratonalis creatura. Reſpon bis mõ ſuꝑioꝛes ſint. in futuro erũt e nde eiſi detur ad laudandum deum ad ſeruien les.qᷓ ⁊ mõ ni ſunt· qꝛ ad vſuʒ nobis eawrarũ cle dum ei. ad fruendum deo, in qu b' ꝓfi ſunt. iẽ res dñoꝝ dicunt eſſe famu ⸗ vel inuiſibiin cit ipſa· non deus. Deus em̃ peꝛfectus loꝝ nõ dñoꝝ. ſed qꝛ ſunt ad vſum eoꝝ atẽ creatws et ſumma bonitate plenus. nec augert Ißiq; angeli ĩ dbuſdã ſcripture locis i tta cbo poteſt nec minui. O⸗ ergo ratõnalis cre nobis ſeruire dicuntur dum ꝓpteꝛ nos wis ſe. v atura facta ẽ a deo.referẽdũ eſt ad cre in miniſterium mittuntur- os veli el atoꝛis bonitatẽ et ad creature vtilitatẽ niiniit uö pr aliqñ iu ſcriptura hõ e. luan Bꝛeuiſſima reſponſiocũ queri ſac eſt ꝓpter repatõʒ angelici w dti enli tur quare pel ãd quid faca ſit Ms.— u n rationalis creaturà Be hoi e qu 0 q7 boni u ſi F4 ripka interdũ repit᷑ ꝙ ſac ſit ꝓpter ni weiipi Lum E260 queri q; nð 48 eſt
goinhuul
tur quare vel ad quid fadta ſit ratõna/
lis creatura bꝛeuiſſime reſponderi po
teſt ꝓpter dei bonitatem ⁊ ſuam vtilita tem · Atile nempe ipli eſt ſeruire deo ⁊
peccaſſʒ angelus. h qꝛ inter alias cãs
ſcʒ ß̃c puas · hec etiõ nõnulla cã exti
tit. Ma ergo ſũt ſupioꝛa. ⁊ eqliañna
niu 1 frui eo· Fadus ergo angelus ſiue ho/ etiã ſunt inferioꝛa.qꝛ ad ßuiẽdũ nobis mn i mo ꝓpter deum dicit᷑ eſſe/ non quia i.uit dn creatoꝛ deus ⁊ ſumme beatꝰ alterutrꝰ¶ Quare ita ſit homo inſtitu us
indiguerit officio qui bonoꝛuʒ noſtroꝝ son eget eſed vt kuiret ei ac frueretur
tanima ſit vnita coꝛpoꝛipꝛi
ma cquſaet ſecunda

*—
vnita ſit coꝛpoꝛi Ad qð ꝑꝛimo dici po
Bolet etiaʒ que
rĩ cum maioꝛis dignitatis eſſe videt᷑
nima ſi abſq; coꝛpoꝛe permãſiſſʒ cur
teſt qꝛ deus voluit? volũtatis eicau
ſa querenda non eſt. Bcðᷣo autem po teſt dici ꝙ ideo deus voluit eam coꝛ/
poꝛi yniri vt in humana oſtenderet?
ditione nouum exemplum beate vnio
nis que eſt inter deum et ſpirituʒ in ̃
diligitur ex toto coꝛde et videtur faci e ad faciem. Mutaret enim creatura ſe non poſſe vniri creatoꝛi ſuo tanta ꝓ pinquitate.ut euʒ tota mente dilige ret et ↄgnoſceret.niſi videret ſpiritũ qẽ excellentiſſima creatura tam infi· me · id eſt carni.que de terra eſt in tã
ta delectatione vniri vt non valeat ar
tari ad hec vt velit eam relinquere· ſi cut oſtendit apoſtolus dicens · Nolu
— U* 1* ———— im———
onales ſpiritus.varia ſoꝛte pꝛo arbi
trio voluntatis ſue diſponens illos qͥf
in ſua puritate reliquerit ſurſuʒ in ce lo manſionem · Illis vero quos coꝛpo
ribus terreniſ foliciauerat deoꝛſuʒ in
terra habitationem conſtituit vtriſq;
regulam imponens obedientie. quate nus et illi ab eo vbi erant nõ caderẽt et iſti ab eo vbi erant aq id vbi non e rant aſcẽderent. Fecit itaq; dens ho minem ex duplici ſubſtantia. coꝛpusð terra conponens · inimam vero de ni chilo faciens. Ideo etiam vnite ſunt anime coꝛpoꝛibus vt in eis deo famu
lantes maioꝛem mereantur coꝛonam
Moſt ſacramẽtum trinitatis
de creatura tripertitaagẽduʒ eſt⁊ pꝛius a dignioꝛi.id
—
mus coꝛpoꝛe expoliari ſed ſupueſtiri r om iſſc per qð ſpiritũ creatũ ſpiri Ex pꝛemiſſi 8 9P
ne foꝛte in hoc nimis depꝛeſſus vide
tui increato ineffabili amoꝛe vniri. Pro exemplo ergo future ſocietatis que inter deum et ſpiritum rationalẽ
in gloꝛificatione eiuſdem ꝑficienda e rat.animam coꝛpoꝛeis indumentis.et
terrenis manſionibus copulauit /lute
amq; materiã fecit ad vite ſenſum ve
getare.vt ſciret bomo.quia ſi potuit deus tam diſparem naturaʒ coꝛpoꝛis et anime in federationem vnam et in amiciciam tantam ʒiungere. nequaqᷓ; ei impoſſibile fut urũ rationabilis cre ature humilitatem licet longe inferi
vꝛem ad ſue gloꝛie ꝑticipationẽ ſub
limare. Quia ergo pꝛo exemplo raci
onalis ſpiritus in parte vſq; ad ↄſoꝛ
cium terreni coꝛpoꝛis humiliatus eſt
retur. addidit ei pꝛouidentia vt poſt modum cũ eodem coꝛpoꝛe gloꝛificato
paret rationalem creaturam in ange icã ⁊ humanam fuiſſe diſtinctaʒ. qua rum altera eſt tota ſpiritualis: id eſt angelica. Altera ex parte ſpiritualis et ex parte coꝛpoꝛalis.id eſt humana Cum itaq; de his tractandum ſit ſcili cet de ſpũali et coꝛpoꝛali creatura ð
rationali.et non rationali rimo ð rationali et ſpirituali.id eſt de ange⸗
lis agendum videtur. vt a ↄtuitu cre atoꝛis ad cognitiouem creature dig
nioꝛis ratio noſtra intẽdat. vᷣinde ad
ↄſideratiõm coꝛpoꝛee tã illius ̃ ẽ ra
tionalis. qᷓ; Ulius q̃ nõ ẽ rationalis de
ſcẽdat vt trinitatis increate ſacramẽ
tũ tripertite creature eiq; ↄcreatoꝝ
atq; contingentium ſequatur documẽ
tum.
Soengept Mue cõſideranda ſunt de an⸗
ad conſoꝛtium illoꝛum qui in ſua per icg ng manſerunt puritate ſublimaretur.vt quod minus eꝝ dilpenſatione creato ⸗ ris ſui acceperat cõditus.poſtmo dũ
per gratiam eiuſdem acc peret gloꝛi ficatus. Vic ergo conditoꝛ deus rati
——.—„——.——
elica natura.
E angelica itaq; natura hec primo ↄ ſideranda ſunt q treata
n

1
newli 4 ſirizuc uosc 0 at deonzi itut vriſ
entie. quate
t nõ caieri
i Wi none
c densho M. chyrss mveroden um wite hnt ets deo fm ntur counn
rinituis taageq Ol,idẽgh
ſis ap vram in ange iſtinctaʒ. qa itunis:id eſt rie ſpiriwdis i een dandum ſü ſii ꝛali creatun ⸗ nl in i.id eh de vÿ v.vt ni em creutundi nidut. imi xt ti iiusqi nöt ttin s inceue bon mre tig ycu nſchn
nbhnd
nl
dayn⸗ Znte
1.1 n
fuerit et vbiet qualis facta dũ pꝛimuʒ
cõderetur Veinde qualis effecta auer
ſione quoꝛũdam et ↄuerſione quorun ⸗
dam. Ve excellẽcia cuoq; et oꝛdinib
et donoꝝ differẽtia et de officqs ac no minibus aliſq; plibus aliqua dicenda
Mnãdo facti ſũt ãgelipꝛius di cit in quo videntur ſibi obui
are autoꝛitates.
Quedaz autoꝛi
tates vident᷑ innuere ꝙ ante omnem
creaturã creati ſunt angeli. Vnde iilð
pꝛimo omniũ creata eſt ſapiẽtia. qð ĩ
telligiur de angelica naura qᷓ in ſcrip
tura ſepe vita. ſapiẽtia.et lux dicitur Mam fapia illa q̃ deus eſt creata non
eſt. Filius enim ſapia patris eſt geni
ta nõ facta. nec creataet tota trinitas vna ſapientia eſt.q̃ non factã nec crea⸗ ta eſt. nec genita vel ꝓcedẽs. e an/ gelica ergo vita illud accipienoum eſt. de qua dicit ſcriptura. quando facta ẽ
—
ſcʒ pᷣmo omniũ. Bed rurfuʒ glia ſcrip
tura dicit. In pꝛincipio creauit deus
celum et terram.et in ꝓpheta Inicio tu dñe terram fundaſti. ⁊ opa manuuʒ tuarum ſunt celi. et videt᷑ cõtrarietas
quedã oꝛiri aſſertionibus iſtis. Nam ſi pᷣmo omniũ creata eſt ſapientia. om nia poſt ipſam facta vident᷑ ⁊ ita poſt ipſam ſacta videretur celum et terra⁊
ipſa facta ante celũ et terram · Itemſi
in pꝛincipio creauit deus celũ et terrã nichil factũ eſt ante celum et terrã. nec ipᷣa ſapientia facta eſi ante celũ et ter⸗
ram Wum ergo hec ↄtraria videantur
nec in diuina ſcriptura phas ſit ſẽtire aliquid eſſe ↄtrarietatis requiram? intelligentiam veritatis.
Muid tenẽdũ ſit docet pꝛemiſ ſas antoꝛitates determinsdas
Bidetur itaq;
*
hoc eſſe tenenqũ ꝙ ſimül creata eſt ſpi ritualis creatura.id eſt angelica ⁊ coꝛ poꝛalis. Scðm ꝙ poteſt accipi illð ſa
lomonis. Qui viuit ineternum creauit
omnia ſimul. id eſt ſpñalem et coꝛpalẽ naturam et ita non pꝛius tempoꝛe cre ati ſunt angeliqᷓ; illa coꝛꝑalis materia quatuoꝛ elementoꝛum et tamen pᷣmo omniũ creata eſt ſapiẽtia.quia ⁊ ſi nõ tempore pᷣcedit.tamẽ dignitate. Oð aũt ſimul creata fuerit coꝛpoꝛalis ſpi ritualiſq; creatura auguſtin ſupgeñ. aperte oſtendit dicens. Jher celum et terrã ſpũalem coꝛpoꝛalemq; creaturã intelligi. et hec creata ſint in pᷣncipio tempoꝛis ſcʒ vel in pꝛincipio. quia pꝛi mo facta ſunt.
Qð nichil factum eſtante celũ
et terram nec etiam tempus.
cum tempoꝛe enini creatã ſũt
ſed non æ; tempoꝛe.
Ante eaenimni
chil factum eſt. nec etiam tempus fa⸗ ctum eſt ante ſpũalem ſcʒ angelicam naturam et ante coꝛpalem ſcʒ mate
riam illam quatuoꝛ elementoꝛũ cõfu
ſam. Illa enim tum tempoꝛe creata ſunt· nec ex tempoꝛeꝛ nec in tempꝑe.
Picut nec tempus in tꝑe creatum eſt.
quia nõ fuit tempus anteq; eſſet celũ et terra. Ande aug? in libꝛo de trini tate dicit. O deus fuit dñs anteq; tẽ pus eſſetet non in tempoꝛe cepit eſſe deus.quia fuit dñs tempoꝛis quando cepit eſſe tempus. nec vtiq; temp ce pit eſſe in tempoꝛe. quia nen erat tẽ pus anteqᷓ; inciperet tempus.
g ſimul cum tempoꝛe ⁊ cum
mundò cepit coꝛpoꝛglis et ſpi ritualis creatura
Bimul ergocuʒ
tempoꝛe facta eſt coꝛpoꝛalis ⁊ ſpñalis
creatura et ſimul cũ mundò nec fuit
Auguſtinus
Oe ſimul crea ta fuerit coꝛ palis et ſpũa lis creatura auẽte firmat
Auguſtinus

——
hieronim 5 tradicere vi⸗ del et quaſ an⸗ nul fuerũt añ
Wrs.
—
ãtea ãgelica creatura qᷓ můd vt ait aug. Mulla creatura creata eſt ante ſe cula ſeda ſeculiſ cũ quibus cepit. ie
ronim tamẽ ſuꝑ eplam ad titum aliud
videt᷑ ſentire dicens. Bexmilia nec dõ
noſtri tempoꝛis implentur annoꝛũ et quãtas pꝛius eternitates/ q̃nta tempo
raquãtas ſeculoꝛũ oꝛigines fuiſſe arbi
trãdum eſt. In qͥbus angeli thꝛoni do minatõnes ceteriq; oꝛdines ſeruierunt deoabſq; tempoꝝ vicibus atqʒ menſu ris et deo iubente ſubſtiterũt.his ver bis quidam adherẽtes d dixerunt cũ mũ
do cepiſſe temp' ſeculare · ſed ante m̃
dum extitiſſe tempus eternum ſine mu tabilitateet in eo immutabiliter et in · tempaliter aſtruũt angelos deo iubẽte ſubſtitiſſe eiq; buiſſe. Nos aũt ꝙ pꝛius
dictum eſt p captu intelligentie noſtre mag is appbamus ſaluat amẽ reueren
tia ſecretoꝛũ in quibus nihil temere aſ
ſerendũ eſt. et illud hieronimũ ũdixiſſe
non ita ſentiendo ſed alioꝛũ ei
reierendo arbitramur⸗
i iengel mortreu erüt ireoſcz ꝙ Kcu tpleimeitte
Jam oſtẽſuʒeſt.
quaudo creata fuerit angelica natura. Mũc aũt attẽdẽdum eſt vbi facta fuerit Teſtimonijs quarũdã autoꝛitatuʒ eui
denter monſtratur angelos ante caſum iſſei in celo et inde coꝛruiſſe quoſdam
ꝓpter ſuꝑbiam.alios vero qui nõ pec⸗
emerunt illic ꝑſtuiſſe. Ande dñs ine
vangelio git. Aidebam ſathanã tamq́;
hoc celum firmamentũ qð ſecunda die
factum eſt ſed celum ſplendidũ q di
citur empireumid eſt igneuma ſplẽdo
re non a caloꝛe qʒð ſtatim factũ angelis
eſt repletum quod cſt ſupꝛa firmamen tum.⁊ illud empireum quidã expoſito rum ſacre ſcripture nomine celi intelli⸗ 8 ivolunt vbi ſcriptura dicit. In pꝛin⸗
cipio creauit deus celum et et terrã Te
et foꝛmgaß mgli
Simulergoxiſi
fulguꝛ de celo cadentemnec apellatur
——
lum inquit ſtrabus nõ vſſibile firmam̃ tum hit appellat.ſed empireũ.id eſt ig⸗ neum vel intellectuale. qð non ab ardo re ſed a ſplendoꝛe dicitur quod ſiatiʒ factum repletum eſt angelus. Vnde iob. Lum me laudarẽt aſtra matutina ⁊ẽ. De hoc quoq; heda ita git. hoc ſu
perius celum qð a volubilitate mundi ſecretum eſt moꝝ vt creatũ ẽ ſanckis an
gelis impletum ẽ. quos in pꝛincipio cũ
celo et terra cõditos teſtatur dñs dicẽs bi eras cum me laudarent aſtra ma ⸗ tutina.⁊ iubilarent omnes filij dei. A ſtra matutina ⁊ filios dei eoſdem ange los dei vocat. Celum enim in quo poſi ta ſunt luminaria. non in pꝛincipio ſed ſecũda die factum eſt. Ex hijs liquet ꝙ in empirreo omnes angeli fuerunt ante quorundam ruinam ſimulq; creati ſunt angeli cum celo empirreo ct cum infoꝛ mi materia omniũ coꝛpoꝛaliu m.
Oſu ſimul creata eſt viſib iliũ reꝝ
materiaet inuiſihilium nau e vtraq;info oꝛmis
bilium rerum materia et inuiſibilium natura ↄdita eſt et vtraq; infoꝛmis ſuit fm aliquid et foꝛmata ſm aliquid. Pi em̃ coꝛpoꝛalium materia confuſa et p⸗ mixta cue hᷣm grecos dida eſt chaos in
illo exoꝛdio ↄditionis pᷣmarie et foꝛmã
confuſiõis habuit. et non habuit foꝛmã diſtinctiouis et diſcretionis. donec po ſtea foꝛmaretur atq; diſtinctas reciꝑet ſpecies.ita ſpũalis et angelica natura in ſua ↄditõne fm nature habitum ſoꝛ
mata fuit. et tamen illam quam poſtea
ꝑamoꝛem et cõuerſionẽ a creatoꝛe ſuo acceptura erat foꝛm am non habuit. ſÿ
erat infoꝛmis ſine illa. Aude aug mł tipliciter exponens pmiſſa verba geñ. Pcelüm dicit intelligtinſoꝛmeʒ naturã vite ſpiritualis ſicut in ſe poteſt exiſte⸗ re non cõuerſa ad creatoꝛem inquo foꝛ matur.ꝑterram coꝛpoꝛalem
Bed.
Strb
xrgun. 5

mtuz nntnt— Z apparet in ma ¶ ſecunda de foꝛma.tercia de poteſtate u in teria fomata. ee eeieee e itaumn! tati as.et ad poteſtatẽ rõnalis volũ⸗. mln— abilitas. Ille ergo eſſentie rat! upe Bic q̃ri ſolet ſi ĩ vnherereeenet eee „— c———— 3 larin et vita imoꝛtales. ferẽtes erãt ĩ unnn muin deicoſt bo ſoliũ meñ et ero ſimilis altiſim cte arbitri libertatẽet abilitatẽ. por ita eſſe Was imilis altiſimo. reche habuiſſe intelligunk. ſicut in coꝛ Vltendit. enm npe Sed ibi celũ vocat dei celſitudinem. poꝛibus uõnulla differẽtia eſt ſcðm eſ⸗ ninpꝛncipuſt cui pꝛrificari volebat et eſt tale. Aſcẽ ſentiã ac foꝛmã et pondus. Quedã eni * bislaut dam in celũ id eſt ad equalitatẽ dei. emie ac dignioꝛẽ eſſentiamet gelifuermmn oꝛmã habẽt. et alia alijs leuioꝛa atq; nolq; creati u Quales facti fuerint angeli et agilioꝛa ſunt. Ad hũc ergo— oct cm in ꝙ quatuo? eins attribula ſũt dendũ el illas ſpirituales naturas cð wlium. in ipſoinicio ſue cõditionis. nenientes ſue puriti et excellentie M M T aeſe iſibiliũ P CE Oi te difterẽtias accepiſſe. in efoꝛdio ſue itur F c& 0 te ü cõditionis · quibus alij inſerioꝛes alij aaut vt creati ſunt nũc ↄſecuẽſ ¶ Ziijs maioꝛa alijs minoꝛa dona p̃ſtan u eſt inueſtigare quales facti fuerint in tisvt qui tunc p naturalia bona alis ip̃o pᷣmoꝛdio ſue cõditionis· et q̃tuoꝛ excellebãt. ißi eti poſt ꝑminera ge 60wiſ quidẽ angelis videntur eſſe attributa eiſdem peſſent Oni enĩ natura magis in inicio ſubſiſtẽtie ſue ſcʒ eſſentia im ſubtiles ·et fapientia amplius ꝑſpica⸗ i et iwiſbin plex. id eſt indiniſibilis et imateria/ ces creati ſunt· hu etiam maioꝛb gre rac infomoſ lis et diſcretio ꝑſonalis. ꝑ rationẽ na muneribꝰ pditi ſunt ·et dignitate ex · afmal turaliter inſitã inteliigẽtia memoꝛia cellentioꝛes alijs conſtituti. Qui vero ueria conilu et volũtas ſiue dilectio· iberuʒ quoq; natura minus ſubtiles. et ſapiẽtiami odicuctdis arbitriũid eſt libera inclinande volů nus pſpicaces cõditi ſunt · minoꝛa ge viopnnici tatis ſiue ad bonũ ſiue ad maũ facul ¶ don habuerũt· inferioꝛeſcʒ conſtitutt cretionis. douf ſine violentia et coactione ad vtrũli⸗ cunda oꝛdinãtis. In ipa facultate ar/ ſcðm q; ẽ cõ zc unzeiuun— f cundũ differentẽ nature virtutẽ et dif arbitrij. qð nur kint n omnes luerint equgles an ferentem cognitionis et intelligentie ſiec minoꝛ te lungnl geliin tribus ſcʒ in ſapientia. vim · Et ſicut differens vigoꝛ et ſub/ nuitas nec aurb ineſſeutia·in libẽrtate arbitri tilitas nature infirmitatem non addu infirmitatem — au cit. minoꝛq; ü. ignoꝛan nec minoꝛ co n.* ſ di d tiam non ingerit · ſie ibertas inferio: nitio ſapie uheut 1 Bic cõ 1 ETA U nullam arbitrio neceſſitatis volunta⸗—- l— eſt. vtrũ in ſua ſubſtãtia ſpũali et ſa tem imponit. nc nſeroif non pientia rõnali et libertate arbitrij berte ne untpou 2 oibus inerant omnes equales fuerint Que cõmnni a et equalia pa ſitatẽ iducit mum n0 vt ſit bma ↄlideratio de ſubſtantia. bueruntungeli.
L 1
D M

Et ſicut in pꝛedi ctis angeli differebant. ita et quedam cẽmunia et equalia habebãt ꝙ ſpirit? erant ꝙ indiſſolubiles et immoꝛtales erant cõmune omnibus et equale erat. In ſubtilitate vero eſſentie et intelli ⸗
gentia ſapientie et libertate volũtatis
differentes erant, E as diſtinctiones inteligibiles inuiſibiliuʒ naturarũ ille ſolus cõpꝛehẽdere potuit et põdera⸗ re qui tunc cuncta fecit in pondere nu⸗ mero et menſura.—
in boni vel mali inſti vel iniu ſticreatiſiutᷓgeli·et an aliqua o.fuerit inter creationem
Illud quoq;in
ueſtigatione dignum videf qð etiam a pluribus queri ſolet. vtrum boni vel mali.iuſti vel iniuſti creati ſunt angeli
et an aliqua moꝛa fu erit inter creatio
nem ⁊ lapſum. vel ſine moꝛa in ip̃o cre ationis exoꝛdio ceciderũt.
pinio quoꝛungã dicentium
ungelos in malicia creatos eiſi
ne omni moꝛaruiſſe
quidam angelos qui ceciderunt crea⸗ tos eſſe malos et non libero arbitrio ĩ maliciam declinaſſe.ſed etiam in mali cia a deo factos eſſe nec aliquaʒ fuiſſe
moꝛam inter creationẽ et lapſum ſed ab inicio apoſtataſſe alios vero crea,
os fuiſſe plene beatos. qui opinioneʒ ſuam munũt autoꝛitate ambꝛo.ſu per geneſin ita dicẽtis. Non fruſtra put ri poteſt ab inicio tempis dyabolum cecidiſſe, nec cum ſandis angelis pec catum aliquando vixiſſe et beatũ. ſed mox apoſtataſſe, Ande dñs ait. Ille bomicida erat ab inicioet in veritate non ſietit exquo creatus eſt qui ſtaret
Alioꝝ ſentent ia
fuiſſe inter creationẽ et lapſum
ſi ſtare voluiſſet. Idẽ in eodem. Mon fruſtra inquit putandũ eſt ab ip̃o inco tempis vel ↄditionis ſue dyabolũ ce⸗ cidiſſe et nunq; ĩ veritate ſtetiſſe. Añ
quidã in harc maliciã libero arbitrio no eſſe flexum. ſed in hanc qᷓnis a deo
putant eſte creatũ.ſcrm illud bti ich · oc eſt inauit iniciũ figmenti dei qð fecit deus vt illudat᷑ ei ab angelis eiꝰ.
et ꝓpheta ait. Vraco iſte quẽ foꝛma/
ſti ad illudendũ eitanqᷓ; pꝛimo factus ſit malus inuidus et dyabolus. nec vo
luntate deßᷣuatus. his alijſq; teſtimo
nijs vtuut᷑ qui dicunt angelos qui ce⸗ ciderunt creatos fuiſſe malos et ſine moꝛa coꝛtuiſſe. eos vero aui pſtiterũt pfectos et beatos foꝛe creatos. aſtru/ unt autoꝛitate auguſtini· qui ſuꝑ gene ſim dicit · ꝑ celum ſignificari creaturã ſpũalem che ab eyoꝛdio quo facta eſt et ꝑfecta ⁊ beata eſt lemꝑ.
babilis qui
dicũt omnes angelos crcatos eſſe bonos et glicu moꝛulom
Alijs aũt vider
omnes angelos creatos cſſe bonos et in ipocrestionis inicio bonos etitiſ⸗ ſe, id eſt ſine vicio inſtoſqʒ fuiſſe.idẽ
innocẽtes ſed non iuſtos.id eſt virtu ⸗
tum exerciciũ habentes. Mẽdum enĩ pditi erant virtutib que ſtantibus ap poſite fuerũt in cõfirmatione ꝑ gratiã alijs veroꝑ liberũ arbitriů ſuꝑ bienti ⸗
bus ·et idco cadẽtibus alicuã etiũ fuiſ
ſe moꝛulam aiunt inter creationem⁊ lapſum et ↄſirmaticnẽ. et in illa bꝛeui tate tempis omnes boni crant. nõ qui dem ꝑ vſum liberi arbitrij.ſed ꝑ cre⸗
ationis bñficiũ.et tales erant qui ſta⸗
re poterãt. id eſt non cadere ꝑ bena
creationis et cadere per liberum ar⸗
bitrium. oterant em̃ peccare ⁊ non
peccare.ſed nõ poterẽt ꝓfcere ad me ritum yite. niſi gp̃a ſopadderet que addita eſt quibuſdã in cõfitmatione.

—
ine 1 ſieyic,
At ſeſtj
lbeo utin
nündhiich
icmntiteic aangelsci üe ox ſom Wpimo ſuch dſaboho nch
*
Et al hocↄfinndů ytunt᷑ xſimoni coitate l aug. qui ſuꝑ geneſim dicit· angelicaʒ naturam pᷣmo infoꝛmiter creatam et celum dicum poſtea ſoꝛmataʒ et luc?
nguſtinus
confirmat c eſſe.
datio idem ſtr vit„
Aöaliſqtchi
ſt angcoschig iſſt milosen vero cuipjiui Kc tatos. ey tni. qui ſpg
gnſicnicui
dio quo fucu emp.
plobilis qi gelos cycgi
uö moꝛulon
oncthyſun
t vide
Aos cſe beu
icio kenos qi ſnſtoſq; friſt iuſtos.id einn dentes. Niäni ab que ſin
appellatã. quando ad creatoꝛẽ eſt cõ⸗
uerſa ꝑlecta dilectione ei inberẽs. vñ
pꝛius dictum eſt · In pꝛincipio creãuit
deus celum et terram.et poſtea ſub⸗ ditum. dixit dens. fiat lux.et facaẽ lux. quia in pᷣmo agit de creatẽe ſpi⸗ ritualis nature infoꝛmis. poſtea de
foꝛmatione eiuſdẽ. Natio quoq; ob/
niat illis cui dicunt angelos creatos
fuiſſe malos. Non em̃ potuit creatoꝛ optimus auctoꝛ mali eſſe · et ideo to/ tum bonum erat · qð eꝝ ipo illis erat et totum bonñ erat · quoniã ex ipᷣo to tum erat. hoc mõð ꝓbatur ꝙ boni erãt
omnes angeli qů pꝛimo facti ſunt. ſed
ea bonitate quã natura incipiens ac⸗ ceperat⸗
Pꝛobationẽ augnſtinicontra lõs fictos malos. verbq etiam ioh deierminant que ili pꝛo
3
einduccbant
Icdeoq;aug ex
terminãs opiniouẽ edꝛũ qui angelos creatos fuiſſe malos putãt. autoꝛita,
te et ratione ꝓbat bonos fuiſſe crea/
Augüſie
ðſmatineſi
inbinũſjl ibosaliui n iter an
vboimt i
6
ci rnpot 4 ahmiſ
1
tos · et verba pᷣmiſſa beati ich. que il li pꝛo ſe inducebant quomõ ſint intelli genda aperit dicks ſup gere En
nia inqnit ſecit deus valde bona · Na
turam ergo angeloꝝ bonam ſecit · et quia ininſtũ eſt vt nullo merito hic in
aliquo qð creauit deus dãnet. nõ na⸗
ram ſed voluntatẽ malam puniendã eſſe credenqũ eſt. nec eins naturã ſigni ſicatam eſſe cum dicit᷑ · hoe eſi iniciuʒ
ſigmenti dei ⁊c̃. Bed coꝛpus aereum quod tali voluntati aptauit deus vel pſam oꝛdinationẽ dei in qua eñ inni/ tum etiam ſecit vtilem bonis vel p/
ſius angeli ſacturam. quia ⁊ſipſeitet
zidens cuanta de illo ſua boni a eſſet fackurus. Figmentum ergo
dei illud dicit/ quia cum ſciret᷑ eñ de?
voluntate malum futurũ vt bonis no ꝑꝛodeſſet. hoc aũt fecit vt illudat᷑ ei. Illuditur em̃ ei cum ſanctis ꝓficit tẽ
ptatio eius ſicut et mali hoies quos
deus malos futuros pᷣuidens. creauit tñ ad ſanctoꝛũ vtilitatẽ.illudunt᷑ cum pᷣſtatur ſanctis eoꝛũ temptatõe ꝓfec? Bed ipe eſt iniciũ. quia pᷣcedit antiqͥ⸗ tate et hncipatũ malicie· Nec vũt illu ſio fit angelis malis et hoibus malis ꝑ angelos ſanctos. quia ſubdit eis an
gelos malos et hoies malos vt nõ q̃n tum nitunt.ſed q̃ntum ſinunt᷑ poſſint nocere Ecce apte oſtendit qualiter
ßpdicta verba iob intelligenda ſint. et
angelicẽ naturam bonam creatam eẽ aleriit
Quomð intelligenda ſint ver
ba pꝛemiſſa di diſſeru euidẽ
ter tradens angelos eſſe crea⸗ tos bonos·et poſt creationem
cecidiſſe.
ter verba dñi que ſupꝛa poſuit accipiꝰ
da ſint ang· aperit · vbi etiam ſua que pᷣdixit verba determinat enidẽter do
cens angelos bonos fuiſſe creatos ·et
poſt ereationẽ interpoſita aliquamo⸗ fula cecidiſle ita inquiens.& putat᷑
dyabolus nunqᷓ; in veritate ſtetiſle⸗
nunqᷓ; beatã vitam duxiſſe.ſed ab ini
eſt vt malus a bono deocreatus eſſe
putetur quaſi ab initio nõ cecidiſſe di
ceret. Won em̃ cecidit ſi talis.ſcʒ ma
lus factus eſt. A quo enim caderet· fa tit ꝓpꝛia poteſtate delectarꝰ beatec;
vite dulcedinẽ non guſtauit· au acce pt muõ jaſtidiuit. ſed nolendo acci“ pere amiſit. Bui ergo caſus pꝛeſcius eſſe non potuit. quia popientia fruc?
Auguſtinus

Prigenes ſu per eʒech.
L1 V½ U.
eſt pietatis continuo autem vt fadus eſt cecidit non ab eo quod accepit ſed ab eo quod acciperet · ſi deo ſubdi vo/
luiſſet · Ecce hic aperte declarat ange
los bonoscreatos fuiſſe. et poſt creati
onem cecidiſſe.⁊ fuit ibi aliqua moꝛn
h licet bꝛeuiſſima uod oꝛigenes con firmat ſuper eʒech dicens. Berpens ẽ hoſtis contrarius veritati.non tamen a principio nec ſtatim ſupꝛa pectus et
yentrem ſunʒ ambulauit. ſicut adam et eua non ſtatim peccauerunt.ita et ſer/
pens aliquando non ſerpens.cum ipa
radiſo deliciarum moꝛaretur.deus enĩ
maliciam non fecit. Ecce aperte dicit poſt creationeʒ interpoſita moꝛula ce cidiſſe. Ideoq; illa verba ſic accipien
da videntur. homicida erat ab inicio
vel mendax. id eſt ſtatim poſt inicium
Mu n io ſibi equalitatem dei pꝛo ⸗ miſit et ſeiñm occidit. qui homo dicit in euangelio nec in veritate ſtetit.qꝛ i ea non fuit. ſed ab in cio tempoꝛis ig
eſt ſtatim poſt inicium tempoꝛis apo/ ſtatauit. poteſt etiam et ſi accipi illuq ah inicio homicida fuit vel mendax. iq eſt ex quo hemo ſuit conditũs. ques p
inũidiam in moꝛteʒ pꝛecipitauit et fai
laciter ſeduxit. Ex pꝛedictis ergo lit
angelos bonos omnes eſſe creatos et
poſt creationem cecidiſſe quoſdã g bo
no quod habuiſſent ſi perſtitiſſent.
lerfuitaxientiai äge⸗ 18
igante caſum v
—
Hic inquriſolet
———
quam ſapientiam habũerunt ante ca ſum vel confirmationem Erat in eis triplex naturalis cognitio. qua ſciebãt ꝙ facti erant et a quo facti erant. et cũ quo facti erant et habebãt aliquã bo
ni et mali noticiam.intelligentes quid
appetẽdum vel reſi puẽdum illis foꝛet.
Zn aliquãdei habueꝛint dilec⸗
Wolet etiaʒque
MI
ri vtrum aliquam dei vel ſui diectionẽ
iuicem habuerint Ad quod dici poteſt ꝙ naturalem dilectionem habeant. vt
memoꝛiam et intelleckum et ingenium
qua deum et ſe alianatenus diligebãt
per quam tamen non merebantur.
An pfectos ⁊ beatos creauit de
usangelos an miſeros et imꝑ
fectos et beatos crea⸗
teſt ꝙ nec in beatitudine nec in miſeria creati ſunt. AMiſeri eniʒ ante peccatũ eſſe non potuerunt. auia ex peccato mi ſeria eſt. Nam ſi non fuiſſet peccatum
nlla eſſet miſeria. Beati quoq;nun/ qᷓ; fnerunt illi qui ceciderunt. quia ſui
euentus ignari fuerunt. id eſt peccati⁊
ſupplicij futuri. Bi enim lapſum ſuuʒ
Vſt hocvi dendum eſt tvtrüm per
— nit dens ãgelos an mi ſeros et imperfectos Ad quod dici po
preſcierunt · aut vitare voluerunt ſed
non potuerunt. et ita erant miſeri.aut potuerunt · ſed noluerunt et ita erant ſtulti et maligni Ideoq; dicimus quia non erant pꝛeſcij enentus ſui nec eis data eſt cognicio eorum que futurae/ rant ſuper eos. Voni vero et qui pſti
teruntn foꝛte ſue beatitudinis pᷣſcij fue
runt. Ande anã. ſup geneſin quomo do inquit beatus inter angelos fuit q futuri peccati atq; ſůpplicij pᷣſcius non
fuit. Nueritur autẽ cur non fuerit foꝛ
te hoc deus reuelare dyabolo noluit. quid facturus vel paſſurus eſſet. Cete ris vero reuelare voluit ꝙ in veritate
manſuri eſſent. his verbis videt᷑ au ſignificare.ꝙ angeli qui coꝛruerũt nð
fuerunt p̃ſcij ſii caſus. Ideoq; beati
non fuerunt. Et ꝙ angeli qui ꝑſtitert beatit udinẽ ſibi affuturam pᷣſciuerunt. atq; de ea certi ſpe extiterunt. Ande quodamodo iam beati erant ⁊ reuera
De non
mili angelß
Boni vero.
Pꝛeſcij futu
nens
diſce que zi pſe und. ur in naun ſalc ely doon kzit dnete ne mn hener pelſa
ſump
kpot udo
ont on icu m
6
m in ſero

duipa ſiita fuiſſet. poſſʒ dici aliquo modo fu dinem futuram deo reuelante pꝛeſcie⸗ ⁰ hb iſſe beatos · alios vero non qui neſcie runt et ita ſpei certitudine aliquo mo⸗ nba runt euentum ſuum.. beati fuerunt vel incerti extiterũt s diligehi ue beatitudiniset ita aliter beati nõ echnn& opinando hoc dixerit nõ aſ ſuerunt. quam reliqui qui ceciderunt. ſerẽdo ſcʒ ꝙangeli qui peꝛſti ¶ aichi autem quon poſterius didum oscenitde terunt pꝛeicu fuerũt ſibi boni eſt ꝓbabilius videtur-
B J1 c Beſponſio ad id quod quere Ec hoc Wagis batur ſcilicet an eitt s. opinando et querendo dicit aug· qusz cregti perfecti aut unperfecti. thoey aierendo. Qnde et puic opinioni opo et dicitur quod pertecti fuert nens conlequenter ſubdit. Bed quare
ſecundum aliquid et imper „ amn diſ aceteris vt iſtis ee aimber 6 Amdch ipſe vltoꝛ quam aliquis peccatoꝛ non Ad hoc autemqꝙ ne nec inmiſn em̃ damnat ipſe innocentes. Nic vide⸗ querebatur vtrum perfecti vel imperſe nz ante peci ur inuere ꝙ non peccaturis futurum ctifuerint creati. dici poteſt quia quo⸗ iaetpeccuon malum nec permanſuris futurum bonũ dãmodo perfeci fuerunt. et quodàmo uiſt peccutun reuelauerit. Ideoq; nec ili aui cecide do alj imperfecti. Non em̃ vno modo uti quognn runt vnquam hec dui perſtiterunt vſq aliqd dicitur perfectum ſed pluribus. ernt. quia ſui ad conſummationeʒ beati fueruntq ilcipeccun bearl non poterant eſſe. Bitebeatitu ctribus modis dicitur perfe dinecertinon e ſi damnationis ctum Pᷣm rempus Fᷣm naturaʒ „ incerti erant. An eauguſtinusin co. Zpniuerſaliter perfecum. vel ſalutis incerti.quibus nec ſpes eſ⸗ iCitur namq „ ſet ꝙ muta idi eſſent mmeliuan mia ̃ perfectum tribus modis. Eſt eĩ perfe asſiu ſumptio eſt. Quomodo enim beatieſ/ ctum ſcem tempus ⁊eſt perfectũ ſcðᷣm un qut fum i ſe poſſunt quibus eſt incertia ſua beati naturã et eſt vniuerſaliter perfecum wimaiip n Scðm tempus perfectũ eſt quod habet aquidquid tempus requmrit et conuenit pg mam colligit pꝛe icoꝝ ſcõm tempus haberi⸗et hoc modo an nter nglü n confirmans omnes ageios n geli erant perfecti ante ↄfirmationem 3 ſepplci fciun te contirmationem vei lapſuʒ vel lapſum. Sctm naturam perfectum tcur nn im non fuiſſe beatos niſi per bea ett qð habet auidquid debitum eſt uel r dyibobn ticu nem accipiat ilium ſta expedit nature ſue ad gloꝛificationem
ſurw cſtt. lu tam innocentie in quofuerunt et hoc modo perfedi uerũt angeli poſt ue firmationem.⁊ erunt ſancti poſt reſur
rrredionem. Vniuerſaliter et ſumme ꝑ⸗
3„ J— ſect eſt cui nichil vnqᷓ; de eſt et a auo Ex PAE dictis cO vniuerſa ꝓueniunt bong quod eſt ſoli⸗ ſequitur: ꝙ angeli qui coꝛruerunt · nñ⸗ us dei. ꝛima ergo perfectioeſt natu quam beati fuerunt. niſi beatitudinem re conditelecunda nature gloꝛificate. aliquis accipiat ilium ſtatum innocen“ tercia nature increate. tie in quo fuerunt ante peccatum. Illi vero qui peꝛſtiterunt aut ſuaʒ beatitu ꝛedicta buiter tõgit addẽs

ta. Continet concluſiones tres.
——
Pꝛima cõcluſio
Angeli non fuerunt creati beati nec mi ſeri. niſt quis vellet appellare beatitu ⸗ dinem ſtatum illum quo creati fuerunt qui ſtatus nec beatitulini nec miſerie erat.
gecũdaconcu
—
ſio mali angeli nõ pꝛeſcij fuerunt ſui ca ſus·nec future dãnationis boni neq; an geli ſue future beatitudinis fuerũt pꝛe
ſcij.licet ali dicãt ꝙ reuelatiue futura ſue beatitudinis pꝛeſciuerunt.ꝙ aũt ꝓ babilius videtur tene.
Terciac cõcluſio.
Angeli fuerunt creati perfecta perie cdione ſecundum tempus id eſt que eis competebat ſecundum tempus.nõ au tem perſectione que eſt lecundnm natu ram quando quis habet quicquid eſt ei debituʒ et ex pedit ſue nature ad glo V em. ſtam enim habuerunt boni poſt con/ irmationem. nec etiam fuerunt creati e perfectione vniuerſaliter que ẽ ſumma perfectio Cui nichil vnqᷓ; de eſ⸗ ſe poteſt et a quo vniuerſa pꝛoueniunt bona quod eſt ſolius dei.

bdluſ niperſc pe N
npos iü eſt qxech m kempus.nu
elt ſecundnnnn
abet quiccxiüei
ſue naturagᷓ
n boni poſtco mfuerunt creu vinerſalier qxe inichilynqᷓde⸗ iuerſa pꝛovein
dei·
1.1 I
quales fuerunt angeli in cõuer
ſione et auerſione·
ãgeli in creatõne oſtenſũ ẽ. boni ſcʒ ⁊
nõ maliꝛ iuſti · ideſt inocentes et ꝑfe ⸗ cti qðammõ. Alio vero mõ impfecti be ati vero nõ fuerũt vſqʒad cõfirmatðeʒ niſi beatitudo accipiatur vt iam dictũ eſt. ille ſtatus innocentie et bonitatis
in quo cõditi ſunt· De cõuerſiõeet cõfirmatõe ſtã
tumet auerſioneet lapſu cadẽ
kum. cöſide
Bſt he ratio
adducit inqrere qᷓles
effecti ſim. dum diuide
. rent᷑ auerſione et con/ uerſiõe. Moſt creationẽ nanq; moꝝ qᷓ ⸗ dam cõuerſi ſunt ad creatoꝛem ſuñ..q dam auerſicõᷣuerti ad deñ fuit.ei cari⸗ tate adherere · auerti.odio habere vei
inuidere. Inuidie nanq; mater eſt ſu
pbia. qua voluerũt ſe parificare deo in cõuerſis ãſi in ſpeculo relucere ce/ pit dei ſapiẽtia q̃ iluminati ſũt. Auer ſi vero excecati ſunt et illi qͥdem cõuer ſunt et illuminati a deo gꝛatia appo ſita. Iſti vero ſunt execati nõ in miſſio ne malicie ſed deſertiõe gratie a qua deſerti ſunt. nõ ita ꝙ pᷣus dedita ſub traheref. ſed qꝛ nůnqᷓ; eſt appoſita vt cõuerterentur. Hec eſt ergo conuerſio
et auerſio q̃ diniſi ſunt qui natura boni erant vt ſint alij ſupꝛa ills bonũ ꝑiuſti
ciam boni.alij illo coꝛrupto ꝑ culpam mali.cõuerſio iuſtos fecit.⁊ auerſio in
iuſtos Vtraq; fuit voluntatis et vo
*
luntas vtriuſq; libertatis.
Be libero arbitꝛio breuiter tã Fit docens quid ſit.
Habebant eniz
omnes libeꝝ arbitriũ qð eſt libera po
* ** —
teſtas et abilitas volũtatis rationaus Poterant enim voluntate eligere qð
libet et ratione iudicare. iq eſt diſcer/
nere in quibus cõſtat liberũ arbitꝛiuʒ nec creati ſunt volentes auerti vel con uerti. ſed abiles ad volendũ boc vel il⸗ lud. et poſt creatiðemſ pontanea volũ tate alij elegerũt mal aly bonum. ⁊ ita diſcreuit deus lucẽ a tenebꝛis. ſiẽ
dicit ſcriptura, id eſt bonos angelos
a malis.et lucẽ appellauit diẽ noctẽ ve ro tenebꝛas. qꝛ bonos angelos gratia ſua illuminauit. malos vero execauit.
Roſt creationeʒ aliquid datuʒ
— 5
eſt ſtãtibus pqð cõuerterẽtui
nec merito gliquoſcʒgratiaco
operans.
vtrũ poſi creatõeʒ cõueriis aliquid col latũ ſit ꝑ qð ↄuerterẽt᷑.id eſt diligerẽt
deũ. Vicimus qʒ eſt eis collata gratia
Biauteʒquerit᷑
cooperãs ſine q̃ᷓ nõ põt ꝓficere rationa
lis creatura ad meritum vite. CLadere
em̃ põt ꝑ ſe.ſ ꝓficere nõ põt ſine gra
tia adiuuante.
OHnagꝛati indigebat angelur
Mon indigebat ãgelus gratia ꝑ quã iuſtificaref᷑ qꝛ ma lus nõ erat; ſ; qᷓ aq diligẽdũ deũ pꝑfe ce ⁊ obediẽdũ adinuaret᷑. Operans
qͥdẽ gratia dicit᷑ q̃ inſtificat impi.i.ð
ipio fit pius. de malo bon· Coopans vero gratia q̃ iuat᷑ ad beniuolẽdum efficaciter ⁊ deũ pᷣ oĩbus diligẽduʒet
ad opandũ bonũ ⁊ ad ꝑſeuerãòũ iĩ bo
MQue fit gra tia opans et cooperans
no ⁊ hmẽõi de qͥbus poſtea plenꝰ dice
m Vata ẽ ð ãgelis qͥ ꝑſtiterũt coopãn gratia ꝑ quã ↄuerſi ſũt vt deuʒ pfecte diligerẽt · Cõuerſi aũt ſũt a bona qð habebãt nõ ꝑdito ad mai bonũ qð nõ
habebãt ⁊ẽ facta iſta ↄuerſio ꝑgratiã
coopꝑantẽ libero arbitrio qᷓ alijs gratia qui ceciderũt appoſita non fuit.
In ſit ĩputãdũ illiſqͥ queꝛſiſũt

————
—
———
Ideoq; a quib
ꝙ
nerſi ſunt et nõ cõuerſi.qꝛ ſine gr̃a con nerti non poterãt. Bed illa nõ eſt eis data. nec culpa illoꝝ juit ꝙ nõ eſt data qꝛ in eis nulla culpa adhuc pᷣceſſerat · A qs dici poteſt quoniã quib' appoſi ta eſt ipſa gꝛatia nõ fuit ex meritis eo rũ. aloquin iam nõ eſſet gratia. ſed ex meꝛito qð eſſet ante gꝛatiam daret᷑
non eſt data culpa eoꝛũ fuit. qꝛ cũ ſtare poſſent noluerũt quouſq; gratia appo neret᷑.ſicut alð ꝑſtiterũt donec illis ca dentibꝰ ꝑ ſuꝑbiam eis gratia appoſita eſt · Apte ergo cadentiũ culpa in hoc dep̃hendi põt· qʒ licet ſine gratia ne⸗ quirent ꝓſicere quã nõdum acceperãt ꝑ id tamẽ qʒ eis collatũ erat in creati one poterant nõ cadere.id eſt ſtare qꝛ
nichil erat qð ad caſum eos ↄpelleret
ſed ſna ſpontanea volũtate declinaue⸗ runt. qð ſi nõ feciſſent qð datũ eſt alijs
vtiq; daretur et iſtis. 6
angeli in ipſacõfirmatõe be
gifuerüt ſed vtzũ
rüt iã tũc ſihidatã amꝑt guũeſt. de hoc enim diuerli di
uerſũ ſentiunt.
ic eri ſolet vtrũ in ipfa cõfirm itiõe beati fuerint 5geli.et an ipſam beatitudinem aliquo modo meruerint. Oe in ipſa cõſirmati one beati fuerint plures cõteſtant᷑ auto ritates et ideo ꝓ cõſtanti habendũ eſt. Anũ vero ꝑ gratiã tũc ſibi datã ipᷣam beatitudinem meruerint ambiguumẽ. Quibuſdam enim placet ꝙ eam merue runt ꝑ gratiam qus in cõfirmatõe ꝑce perunt. ſimulq; in eis meritum et pᷣmi⸗ um fuiſſe dicũt net meritum pceſſiſſe p mñ tꝑe ſed cauſa. Alijs aũt videt᷑ ꝙ
obici ſolet nõ eſe imputandũ illis a
erue
beatitudinẽ quã receperũt in cõfirma⸗
tione ꝑ gratiã tũc appoſitã non merue runt dicẽtes tũc nõ juiſſe eis collatam gratiã ad merẽdũ ſed ad beate viuẽdũ nõ tũc eis datũ eſſet bonũ quo mererẽ tur. ſed quo feliciter fruerent᷑ · Quod aũt tũc in pᷣmiũ acceperũt ꝑ obſequia nobis exhibita. poſt ex dei obedientia et reuerẽtia mereri dicũt et ita pᷣmiũ ßceſſit merita.et hoc mihi magis pla⸗
ccere fateoꝛ.
de maioꝛibus et minoꝛibus
quidam ceciderũt, inteꝛ quos vnusfuit celſioꝛ ſeuilcziutifer
— rea ſciri o⸗ Retepe
niã ſiẽ de maioribus et ð minoꝛibus quidã ꝑſtiter̃t — ita de vtroq; gradu qui/ dam coꝛruerunt. Inter q̃s vnus ſuit omnib alijs cadẽtibꝰ excellẽtioꝛ. nec inter ſtũtes aliquis eo fuit dignioꝛ ſiẽ teſtimonijs autoꝛitatũ monſtrat᷑. Ait enim iob. Iße fncipiũ viaꝝ dei· Et in eʒechiele. legit. Tu ſignaculũ ſimilitu
dinis plenus ſcientia.⁊ ꝑfedõe decoꝛ
in delicije paradiſi dei fuiſti. Vꝛ greg. exponẽs ait. Quãto in eo ubtilioꝛ eſt natura.eo magis in illo ymago deiſi⸗
milius inſinuat imp̃ſſa. Itẽ in eʒech.
legit᷑. Vmnis lapis pᷣcioſus operimen tñ eius.id ẽ omnis angelꝰ qũaſi operi⸗ mẽtum eius erat.qꝛ vt dicit. gꝛeg. in alioꝝ cõpatõe ceteris clarioꝛ fuit. vnde
vocat? ẽ lucifer.ſiẽ teſtat᷑ yſaias Euo
modo inquit cecidiſti lucifer qui mane oꝛiebaris ⁊ẽ̃.qui nõ vn oꝛ⁊do ſed vn ſpũs accipiẽdꝰ eſt. qui teſte yſodoꝛo⸗ Poſtqᷓ; creatꝰ eſt eminẽtiã nature ꝓfů ditatẽ ſciẽtie ſue ꝑpendẽa in ſuũ crea⸗ toꝛẽ ſuꝑbiuit intiñ ꝙ etiã ðo ſe equare voluit vt in yfaia dicit᷑. In celũ aſcẽdã ſuꝑ aſtra celi ⁊ exaltabo ſoilũ meum ⁊ ero ſimilis altiſſimo. Bimil qͥdẽ ðo eſ⸗ ſe voluit nõ ꝑ imitatõem ſed ꝑequali
tatem potentie. E 0iectus fuerit me
Ande?
— 2 „
2

eten. poung de maorbuscj bos quii yii vtroq; graduc nter qopmsſit extelleti. u eo fuit dignſi tů monſtrat.i i vinꝝ deiKti ſignaculũ ſimili .pſeddt de
oin to wdtlin i
nlo ymagni is peioſos ꝙn anze ciip enscrioftt
Et tante ſuper
bie merito de celo id eſt de empireo in quo cuz alijs fuerat deiectus eſt in iſtũ caliginoſum arerẽ cũ omnib ſue pꝛaui tatis ↄſoꝛtib. Nã vt ichannes git in apoca. Wꝛaco de celo cadens ſecum traxit terciã partẽ ſtellaꝝ. qꝛ lucifer ille alijs maioꝛ nõ ſoꝰ cecidit.ſʒ cũ eo alij multi qui ei ĩ malicia ↄſenſerũt eoſ q; cadẽtes huiꝰ caliginoſi aeris habita culũ recepit. Et hoc ad noſtrã ꝓbati/ onẽ fackuʒ eſt, vt ſit nobis exercitatõis cauſa · Vnde apoſtolus · celluctatio eſt nobis aduerſus pricipes et poteſtates
můũdi huius et aduerſus rectores tene
bꝛoꝝ ↄtra ſpiritualia nequitie in cele ⸗
ſtibꝰ.qꝛ demones qui ſunt ſpirituales et nequã in hot turbulento aere nobis ꝓpinquo qð celũ appellat᷑ habitãt Vñ et dyabolus pꝛinceps aeris dicitur.
nõ eſt chceſſum eis habitare incelo vel in terꝛg.
Mon enim ẽeis
vceſſum habitare in celo qꝛ clarus locꝰ eſt et amenus nec interꝛa nobiſcũ ne ho mines nimis infeſtarẽt Sʒ iuxta apo ſtoli petri doctrinã in epiſtola canonica
traditã in aeꝛe iſto caliginoſo qͥ eis qᷓſi
carcer vſq; ad tempus iudicij deputa
tus eſt. Tunc autem detrudẽtur in ba ratrum inferni.ſcðm illud. Ite male victi in ignem eternuʒ qui paratus eſt
dyabolo et angelis eius,
gdemones alijalis pꝛeſunt⁊
habent etiam alias pꝛelatões.
Et ſicut inter bo nos angelos alij alijs pᷣſunt ita et inter malos aſij alijs prelati ſunt et alij alijs
ſubiecti quã diu durat mundus angeli
angelis · demones demonibꝰ. homines hominibus pᷣſunt. Ped in futuro om⸗
nis euacubitur platia vt vocet aplũs
nfemo.
Bolet autẽ que
DOl V
habẽnt quoq; fecundum modum ſc ⸗ entie m ioꝛis vel minoris pꝛelationes alias maioꝛeſ vl minoꝛes. Quidaʒ enĩ vni pꝛouincie.alij vni homini. aliqͥ vni vicio pꝛeſunt Vnde dicitur ſpiritus ſupbie. ſpiritus luxurie et huiuſmodi qꝛð iilo vicio maxime poteſthomines temptare a quo nominatur. Inde eti am eſt ꝙ nomine demonis diuitie vo⸗ cantur ſczm ammona. Eſt eniʒ mãmð nomẽ demonis. quo nomine vocantur diuitie ſcðᷣm ſiraʒ lignam hoc autem non ideo eſt ꝙ dyabolꝰ in poteſtate ha beat dare vel aufeꝛre diuicias cui velit ſed qʒ eis vtitur ad hominũ temptatio nem et deceptionem. 3
An omnes demones ſint ĩhoc aere caliginoſo an gliqui ſint in
ri vtrum omnes in iſto aere caliginoſo ſint. an aliqui iaʒ ſint in inferno Oe in inferno quotidie deſcẽdant aliqui de monum verelmile eſt. qꝛ animas illuc cruciandas deducũt et ꝙ illic aliqui ſemp ſint alternatis foꝛte vicibus non pcul eſt a vero qui illic animas detinẽt atq; cruciant ve aũt anime maloꝝ illic deſcendãt atq; illic punianł᷑ ex cocõ ſtat ꝙ xp̃s ad iferos deſcẽdit vt iuſtos qui ibi tenebantur educeret. Si enim iuſti illũc deſcendebant multomagis in iuſti.et ſicut tradit autoꝛitas cũ iuſtoſ eduxit iniquos ibi reliquit. Uomoꝛ/ dit enim infernum non abſoꝛbuit.
Quidam putant luciferuʒeſſe in inferno religatũex quõtem ptauit xxmn ⁊ victus fuit quem dicunt primum homineʒ tem
ptaſſe. et viciſſe.
De lucifero aũt
quidam opinantur ꝙ ibi religatus ſit
et ad nos temptandos nunc acceſſum
non habeat. q in apocalipſi legitur.

8—
5
—
5 ½ 6—„ 8
Rñ ↄſũmati fuerit mille anni. ſoluet᷑
ſathanas ð carcere ſuo ⁊ eiet ⁊ ſedu
cet gẽtes/ qð erit nouiſſimo tꝑe anti⸗ criſii auãdo erit tanta tribulatio. vt
eti ſi fieri poteſt moueant elẽcti. Quẽ
ibi religatũ dicũt ab eo tꝑe quo temp
tauit xpᷣm ĩ deſerto vel in paſſione et
vcc eſt ab eo. Ip̃m putant primũ ho
mĩem tẽptaſſe et viciſſe et ſcðᷣo deñ ſʒ
ab eo fictũ eſſeet ideo in inferno reli gatũ Alij aũt pntãt ex quo cecidit peccati ſui magnitudine illuc fuiſſe di merſum
num demerſus it ſiue non/ credibile eſt eñ nõ habere poteſtatẽ accedẽdi ad
nos quã habebit in tꝑe anticriſti ĩ quo fraudulẽter ac violenter operabit. et ideo forte dicitur tũc ſoluẽdus.qtũc dabit᷑ ei poteſtas a deo temptandi ho⸗
mines quam modo non habet⸗
demões ſemel victi aſanctis nõ accedũt amplius ad alios
a ſanctis iuſte et pudice viuẽtibus vin cuntur poteſtas alios temptãdi videt᷑
avimi Añoꝛigeneſ Nuto it ſañ q; ſi
cti repugnantes aduer ſus iſtos incento res et vincentes minuãt exercitum de monũ yt qᷓ; plurimos eorum interimãt
nec vltra fas ſit illi ſpiritui qͥ ah aliquo
impugnare iteꝝ aliũ homĩeʒ Noc aũt
putãt quidẽ intelligendũ tantũ de illo
vicio inquo ſuperatus eſt vt ſi de ſuꝑ⸗ bia aliquẽ virũ ſanctũ temptat ⁊ vinci tur vlterius nð liceat illi illũ vel alium de ſuperbia temptare.
ſint.⁊ mali ita obduratii vt bene viuere nequeant-
raciã vt peccarenõ pol
———
„———
Pöpradic tũ eſt ꝙ angeli qui ꝑſti⸗
terũt ꝑ gratiã ↄfirmati ſunt et qui ceciderunt
a gratia dei deſerti ſunt et boni quidã
intant um ↄfirmati ſunt ꝑgratiõ ꝙ pec care nequeũt. Mali vero ꝑ maliciam adeo ſunt obſtinati ꝙ bonã volũtateʒ habere ſiue bene velle non valent et ſi bonñ ſit qð aliquã do volũt. Volũt em̃ aliquando aliquid fieri qð deus vult fieri.et vtiq; illud bonũ eſt et iuſtum ſieri nec tñ bona volũtate illud volũt
liberũ arbitũ habẽt
ni peccare poſſint nec mali bene velle vel bene operarividet᷑ ꝙ iam nõ habe ant libeꝝ arbitriũ. q in vtrãq; parteʒ
lecti nõ poſſunt cũ liberum arbitrium
ad vtrũq; ſe habeat. Vñ hierò in tra ctatu de ꝓdigo fio vicit. Solus deus eſt in quẽ peccatũ cadere nõ põt cetera
cũ ſint liberi arbitrij in vtrãq; partem flecti poſſunt Nic videtur dicere ꝙom nis creatura in libero arbit rio ↄſtituta flecti poteſt ad bonuʒ ⁊ ad malũ E ſi
eſt ergo et boni angeli et mali ad vtrũ q; flecti poſſunt/ ergo et boni poſſunt fieri mali et mali boni. Ad qů dicim? qꝛ boni tanta gratia confirmati ſunt vi nequeant fieri mali.et mali in malicia adeo obdurati ſunt vt nõ valeãt fieri
boni.et tamẽ vtriq; habẽt libeꝝ arbi
triũ. qꝛ et boni nõ aliqua cogente ne⸗ ceſſitate ſed ꝓpa ac ſpõtanea volunta te per gratiã quidẽ adiuti bonũ eligũt
et malũ reſpuũt. et mali ſimiliter ſpõ
tanea volũtate a gratia deſtituti bonũ vitãt et malũ ſequũtur et mali habent libeꝝ arbitriũ ſed depꝛeſſumatq; co ruptum ꝙ ſurgere ad bonũnõ valẽt.
²
OIVI
bieronim
— S

elqugt qui ccdem wetbnigi Naopmiin gdeni wiut Menen vaenaj 0volůt Voli 5 ſerq; dunt bonũcht aicn oütueiludyii
ibihi Bflecipof.
nnech
x mali beneril e ꝙ iam nõheh in vtriq; partt bewm airiun
Vipiers inn
dicu. Dolus du
nere nõ põtuun hin wricpm idetur dicnege aontitiin ngel u ml ergo tt boip bei. 3c uucufnin ul. anin⸗
6
õꝙ debilitatũ ſit coꝛum arbi triuin ſed confirmatum
Boni vero arbi
rrium habent multo liberius poſt con ⸗
firmatione qᷓ ante. At eĩ aug tradit in encheridion non ideo carẽt ſibeꝛo ar bitrio qꝛ male velle non poſſunt mul to quippe liberius eſt arbitriuʒ qð non
poteſt ſeruire peccato. Neq; culpãda eſt voluntas aut voluntas non eſi.aut libera dicenda non eſt cuia beati eſſe
ſic volunt. vt eſſe miſeri nõ ſolũ nolint
ed nec pꝛorſus velle poſſunt. Nõ poſ unt itaq; boni angeli velle malum vel
velle eſſe miſeri. neq; hoc habẽt ex na tura ſed ex gratie beneficio. Ante gra tie nanq; ↄfirmationem potuerunt pec care angeli et cuidã etiam peccauerũt et demdes facti ſunt ñ aug in li.cð tramaximinum. Cꝛeaturarum natura celeſtiuʒ moꝛi potuit qꝛ peccare potuit NMam angeli peccauerunt et demones
fadti ſunt quoꝛũ diabolus eſt pꝛinceps et qui non peccauerunt peccare potu erunt et cuicũq; creature rationali pꝛe ſtutur vt peccare non poſſit.nõ eſt poc nature ꝓpꝛie ſed dei gratie. Ideoq; geli ita ꝑmalitiam ſint obdurati vnci olus dens eſt qui nõ gꝛatia cuiuſqᷓ;.;.
natura ſua non potuit. nec põt nec po
terit peccare Ecce hic inſinuat ꝙ ãgeli ante ↄfürm ationem peccire potuerũt ſed poſt ↄfirmationeʒ non poſſunt et g potuerunt fuit eis ex libero arbitrio
qð eſt eis naturale. vero modo nõ poſſunt peccare non eſt eis ex natura
d eſt libero arbitrio. ſed ex gratia qua gratia etiam eſt vt ipſum liberum
arbitriũ iam nõ poſſit peccato ſeruiꝛe
poſt cõfirmationẽ angelinõ
poiſũtex jtura peccaꝛefic ãte
Mö ergo poſt cõ
fimationem angeli dẽ natuꝛa ſicut ãte
bonipoſtcgnfirmationẽli berius arbitriũ habẽt qᷓ; ante.
DOl
V
Feccare potuerunt, non ꝙ liberum ar⸗ bitrium eoꝝ debilitatũ ſitp gratiem. ſed ita potius ↄfirmatum vt iam per illud non poſſit bonus angelus peccare
qð vtiq; non eſt ex libero arbitrio ſed graria dei. Q ergo hiero ait Cete/ ra cum lint liberi arbitrij poſſum flecti in vtrãq; ptem accipi opottet fecũdum ſtatum in quo creata funt Taliter ei
et homo et angel creati ſi unt qui ad v
trãq; flecti poterãt ſed poſtea boni an geli ita per graciaʒ ſunt confirmati vt
Peccare non poſſint et mali ita in vicio obdurati vt bene viuere nequeã t. Pi
militer etiam illud yſidoꝛi inteligẽdũ cſt. Angelimutabiſes funt naturae im⸗
Aperit quõ⸗ do predicka veꝛba Jero ⸗ nimi ſint iiel ligenda.
mutabiies ſunt gratia qʒ ex natura, in
primoꝛdio ſue ↄditionis mutari potu
erunt ad bonum ſiue malum. fed poſt
per gratiam ita bono addicti ſunt vt
inde mutari nequeant. Ad poc eñ re⸗
pugnat gꝛatia non natura.
Mangeli mali viuacem ſenſum
ñoiderũt ⁊ quib/ modis ſtiãt
Et licet mali an
tamen ſenſu non penitus ſunt pꝛinati.
Mam vt tradit vlidorus triplici acu mine ſcientie vigent demones ſeʒ ſub⸗
tilitate nature. experientia temporuʒ
reuelatione ſupernorum ſpirituũ De boc etiam aug. ait. vpũs mali quedã
vera de tẽpoꝛalibꝰ rebus noſcere pmit
tũt ꝑtim ſubtilitate ſenſus. partim ex Perientia temporum calidioꝛesꝓpteꝛ tam magnam longitudinem vite ꝑtim
ſanctis angelia.qð ipi ab omnipotẽti
deo diſcũt iuſfu eins ſibi reuelantibus liquando idem nefandi ſpiritus et ᷓ acturi ſunt velnt diuindopredicũt
tadyoboli valent que virtus
etſciẽtiaeſt ei da gadeo vel& fMendũ malos vclad monẽdũ
xelexercendũ bonos.
magice grtes virtute⁊ ſcen

—.
„„„ tq; virtute etiam magice artes ex ercenturquibus tamen tam ſciẽtia qᷓ poteſtas a deo data eſt vł ad fallẽduʒ fallaces vl ad monẽdũ fideles vel ad exercendã ꝓbandãq; iuſtoꝛu patiẽtiã Vnde aug in li·iq de trini· Video inquit infirme cogitationi quid poſſit occurere. Lur ſcʒ iſta miracula etias magicis artib fiant. Nã ⁊ magi pha⸗ raonis ſerpentes fecerunt et alia ſed illud eſt amplius ammirandum quomõ magorum potentia que ſerpentes fa cere potuit ybi ad muſcas minuiſſimaſ ſcʒ cinifes ventum eſt ommino defecit
FIbi certe defecerunt magi dicẽtes. di gitus dei eſt hic. vnde intelligi datur nec ipos quidem tranſgreſſoꝛes ange⸗ os et aereas poteſtates in vnaʒ ymã
caliginem tanqᷓ; in ſui generis carcerẽ ab illius ſublimis et beꝛce puritatis pabitatione detruſos. Mer quos ma
gice artes poſſunt quidòd poſſint va⸗
jere aliquid n ſi data deſuper poteſta ⸗ te Vatur añt vel ad fallẽdos fallaces ſicut in egiptios.et in ipſos etiũ mag os data eſt. vt in eoꝝ ſpirituũ opatiõe
videꝛentur ammirãdi a quibus fiebãt damnandi vel ad monendos fideles ne tale aliquid facere pꝛo magno deſide-
retur. ꝓpter qð etii nobis inſcriptura
ſunt pꝛodita. vel ad exercẽdam ꝓbn
dam manifeſtandam q; iuſtorum paci
trãſgreſſoꝛibus angelis nõ
—
Ecpurãdũ
„
eſt iſtis tranſgreſſoribus angelis ad nutum ſeruite hhhanc viſibilium rerũ ma⸗ teriã· ſed deo potiꝰa quo hec poteſtas
datur quantum incðᷣmutabilis iudicat
3 1.
— —
„——
ꝙ non ſunt cꝛeatoꝛes licet per eos magi ranas ⁊glia fecerint
——
ſed ſolus deus.
Ecſane cre
rum quoꝛum cꝛeatoꝛ ipſe ſolus
Bicut ergo nec parentes dicimus creatores homi⸗ num nec agricolas cꝛeatoꝛes frůgum
atores illi maligni angeli
dicendi ſunt qʒ per illos
magi ranas et ſerpentes fecerunt non em̃ ipi eas creauerunt.
De ſeminibus omnium coꝛpo
——————
——
Vminũ quippe
rerum que coꝛporaliter viſbiliterq; naſcuntur occulta quedam ſemina in
coꝛporeis mundi hui elementis latẽt
qᷓ deus originaliter eis indidit Ip̃e ergo creatoꝛ eſt oĩm rerũ qui cꝛeatoꝛ eſi inuiſiblium ſeminũ.qꝛ quecũq; naſc
endo ad oculos noſtꝛes exeũt· ex ocul
tis ſeminibus accipiunt pꝛogꝛediendi hec pꝛimoꝛdia ⁊ ĩ cꝛemẽta debite ma⸗ gnitudinis diſtinctioneſq; foꝛmaruʒ àb
oꝛiginalibʒ vt ita dicã regulis ſumũt.
icut parẽtes nõ dicſiturcrea
toꝛes
icolefru⸗
Peo
quamuis eorum extrinſecus adhibitis motibus iſta creanda dei virus inte⸗ rius operetur, ita non ſolum malos
ſed nec bonos angelos fas eſt putare creatores. Ped pꝛo ſubtilitate ſui ſen ſus et coꝛporis ſemina iſtarum reꝛum
*.
guz ita nec boni angelinecma
—— —
—
—
— ——.
—— —
L —

* a
nigi ug jniauus ha
t. periloz eta ſe volũ⸗
aſerpenes
ateʒ inſte
miuncoy Shi. Aoꝛiyſeſch
quip
liter
edam ſeninn elementsh
reis indidt Ikt
rer qui cuuu
i.— os exeüt.ex o ut pogdiend
ma dedite m
nelꝙ iommj
ic regulis ſini
nõ dicũn e agricok m gdui iniictunh
ztem malaz
as tpationes elementoꝝ latenter ſpar gunt atq; ita et gignẽdaꝝ reꝝ ⁊ acce
lerãdoꝛum incremẽtoꝛum pꝛebẽt occa
ſiões. Ded nec boni hoc niſ quãtum 8 us iubet nec mali hoc iniuſte faciunt.
niſi quãtũ iuſte ipſe permittit· Nam in iqui malicia volũtatem ſuom habet in in ſtam poteſtatem autem non niſi iuſte accipit ſiue ad ſuam pen m ſine ad ali oꝛum vel penam maloꝝ vel laudem bo Sicut iuſtificationẽ mẽtis ieg creationem rerũ ſolus deuso⸗ pera ur licet creatura extriſe · cus ſeruiat
Bicutergomen
tem noſtram iuſtificqdo ſoꝛmare nõ po teſt niſi deus. predicare aũt extriſecꝰ
euãgelium etiã homies poſſũt nõ ſolũ boni ꝑ veritatem ſed ctiũ maliꝑocca ſionẽ ita creationẽ reꝝ viſibiliũ deus
imerius operat᷑. Exterioꝛes aũt ope⸗
ratiões atq; ↄtempationeſſiue occaſio
nes ab angelis tam bonis quaʒ malis vel etiam homibus adhbentur. Ded hec ab homibus tãto difficiius achi/ bẽtur quãtũ eis deſunt ſenſuũ ſubtili tates. et coꝛpoꝝ mobilitates in mẽbꝛiſ
terrenis et pigꝛis. Añ qualibetcũq;ʒã gelis vicinas cauſas ab elemnẽtis ↄtra here. quẽto facilius ẽ tãto mirabilio/ res in hmẽi operibus eoꝝ exiſtũt cele ritates, ſed nõ eſt creatoꝛ nſi qui pᷣn/ cipaliter iſta foꝛmat nec quiſq; hoc põt niſi vnus creator deus. Aliud eſt enim
ex intimo ac ſummo cauſarum cardine
ↄdere ac miniſtrare creaturamꝙ fa/ cit ſolus creatoꝛ dens. Aliud auteʒ ꝓ diſtributis ab illo viribus et ſacultati⸗ bus aliquã operationem foꝛinſecus ad mouere vt tũc vłtunc · ſic velſic exeat qʒ creat᷑ ·Iſta quippe oꝛiginaliter ⁊ ꝓ
moꝛdialiter in quadã textura elemen
toꝝ cücta iam creata ſunt. ſ ed acceptis opoꝛtunitatibus poſtea ꝓdeunt⸗
Dl
Rangdimali multa poſſunrx nature vigoꝛẽ que non põſſt
pꝛopter honoꝝ angeloꝝ etdei pꝛohibitione. idẽ quia nõper
Ilud quoqʒ ſci
endim eſt ꝙ angeli mali qqaʒ poſſunt
ꝑ nature ſubtilitatem.que tꝛmẽnð poſ ſunt ꝓpter dei vel bonoꝝ angeloꝝ ꝓhi
bitionẽ iq eſt qu nõ pmitũt᷑ illa fꝛcere
a deo vel ab angelis bonia. poſſen vti
q; feciſſe cinifes qͥ ranas ſerpẽteſq; ſe cerũt · Quedã vero non poſſunt facere etiam ſi pmittãt᷑ ab angelis ſuperio:i bus quia nõð pmittit deus neang
in libꝛo iij. detrini· Ey ineffbilipo tꝰam dei fit vt qð poſſent mali angeli ſi pmitterẽt᷑ideo nõ poſſint ouia ñon
permittũt᷑. Neq; enim occnrrit alia ra
tio cur nõ poterant facere cinifes qͥ ra
nas ſerpẽteſq; fecerũt niſi quia m ꝛioꝛ
aderãt domniatio pꝛchibentis dei per
ſpiritumſanctum.ouod etiam magi cð
feſſi ſunt dicentes. Vigitus dei eſt hic Quid añt ꝑ naturẽ poſſint nec poſſit pꝛopter pꝛchibitonem et quid per i ſius natuꝛe ſue conditionem facere non
ſinantur. homini exploꝛare difficile eſt immo impoſſibile. Nou mus hominʒ poſſe ambůlare. et neq; hoc poſſe ſi nð
permittatur. volare autem non poſſe etiam ſi permittatur. Sic et illi ange⸗ li quedam poſſunt facere ſi permittan⸗ tur ab angelis potentioꝛ bus ex impe
rio dei. Ouedam vero non poſſunt eti am ſi ab eis permittantur. cuia ile nõ permittit a quo eſt ilis talis nature. modus qui etiam per angelos ſues il/ laplerumq; nen permittit. que concef
ſit vt poſſint
Vtrum angeli omnes coꝛpo ꝛei ſint quod quibuſdam riſũ eſt quibus auguſtinus roni tire videtur dicẽs angclos om
nes ante campabtſeoiho ra tenuia et ſpiritualia ſco
Vuguſt nus
Snare nõ po tirunt pdu⸗ cere ciniteſq ran s ei ſcr⸗ pentes ſcert
* **
*—
—

incaſu mutataindeterius ma/ ioꝝ coꝛpoꝛa vt in eis poſſent
—
*..* 4 ** 6
Pteſt etiaʒ in queſtione verſari apud — doctos vtrum angeli om nes boni ſcʒ ac mali coꝛpoꝛei ſint. id ẽ coꝛpoꝛa habeant ſibi vnita quod ali qui putant innitentes verbis auß qui dicere videtur ꝙ angeli omnes ante confirmationem vel lapſum coꝛpoꝛa a erea habuerint de purioꝛi ac ſuperioꝛe geris parte foꝛmata· ad faciendum a bilia non ad pacieudum · et angelis bo nis qui perſtiterunt talia ſunt obſerua ta coꝛpoꝛa vt in eis poſſint facere ·et non pati, que tante ſunt tenuitatis vt a moꝛtalibus videri non valeant niſi ſuperueſtita aliqua gꝛoſſioꝛi foꝛma qᷓ aſſumpta videntur.depoſitaq; videri vſint. Angelis vero malis mutata ſũt in caſu coꝛpoꝛa in deterioꝛem qualita⸗ tem ſpiſſioꝛis aeris. Picut enim a loco dignioꝛi in inferioꝛem locum id eſt in caliginoſum gerem deiecti ſunt. Ita il
la coꝛpoꝛa tenuia mutata ſunt et tranſ
ſoꝛmta in deterioꝛa coꝛpoꝛa et ſpiſſi
oꝛa.in quibus pati poſſent a ſuperioꝛi elemento. id eſt ab igne, et hoc augu.
ſenſiſſe videtur ſuꝑ geneſim ita dicẽs·
VWemoncs vicũtur acrea animalia.qꝛ
Aguſtinus i tationũ.qð ⸗ qã leco dixit demones ali
quando boi⸗ num diſpoſiti
voce ꝓlatas veꝝ etiã cogi tatõe ↄceptaſ cngia que dam ex anio cœꝛpole tota
coꝛpoꝛum aereoꝛuʒ natura vigẽt nec per moꝛtem diſſoluuntur.quia pꝛeua/ let in eis elementum apcus ad faciẽdũ
quam ad paciendum Ad pat endũ enĩ
bumoꝛ et humus. Ad faciendum geret ignis aptitudinem pᷣbent. Träſgreſſo res vero angeli cũ pricipe ſuo nũc dya
bolo tũc archangelo.nõ mirum ſi poſt peccatũ in hanc cxliginem detruſi ſunt Meq; etiam hoc mirũ eſtſiconuerſiſũt expena in geream qualitatem qua poſ
ſunt ab igne pati. Laliginoſa tamen
arris tenere tantum ꝑmiſli ſint qui eis quaſi carcer ſit vſq; ad tempus iudicij Ecce his verbis videtur augu/ id tra
dere quod cn dam opinantur de coꝛ⸗
———
ut—
poꝛibus angeloꝛum Hoc autem eum alij dixiſſe aſnuunt. noñ ita ſenciendo ſed opinionem alioꝛum referendo qð eꝝ ipiius verbis diiudicare volunt ·qͥ⸗ bus ait. Vemones dicuntur aerea ant malia non ait ſunt. ita enim cvidã di cebant. De habitatioue vero caligino ſi geris in quem detruſi ſunt non opl nando ſed rei veritatem aſſerendo eũ tradidiſſe dicunt. quod ipſius locutio nis diſtinctio oſtendit. Vicunt quoque plurimos catholicos tractatoꝛes inꝰ cõueniſſe atq; id ↄcoꝛditer docuiſie ꝙ angeli in coꝛpoꝛei ſint nec coꝛpoꝛaha⸗ bent ſibi vnita · Aſſumunt autem aliq̃n do coꝛpoꝛa deo pꝛeparnte ad impleti onem miniſterij ſui ſibi a deo in uncti. eademq; poſt ejpletionem deponunt in quibus coꝛpoꝛibus hominibus appa ruerunt atq; locuti ſunt et alicuando quidem locuti ſunt ex perſona dei ſiñ diſtinctione alicuius perſone. Aliquan do eꝝ perſona patris vel filij ſiue ſpiri
ꝙ deus in coꝛpoꝛalibus illis antiquis foꝛmis apparuit
Mec dubitandũ
eſt deum in coꝛpoꝛalibus foꝛmis appa ruiſſe hominibus ſicut aug in. qli.ð trini oſtendit conferens diuerſa ſcrip ture teſtimonia.ex quibus deuz in co poꝛeis figuris hominibus afparuiſe.p bat et aliquando ex perſona dei line diſtinctione. aliquando ſub diſtinctiõe
perſonarum ſermonem eſſe factuʒ eis.
mii ſunt. vtruz ſe ſpiritualis coꝛpocis quali Aquam ſpeciemn coꝛpoꝛalezt oꝛpulentioꝛimaterld Al ſeriht an ꝓpꝛium coꝛpusi
dicere Lic rei diyi oc
dacioꝛi aſr bui. Nant ucnieitan la expinu ↄpertũẽ.&
ey coꝛpre o
gitsc um il
ſeſvis M
diciime;
Fomibus
mllaten

hociun n ue
care voun
uſiſont nnt
enaenoü ol plusbcu Suatuoezuz mülerdaciſt
mnet coyouh
umntami
Pmnt adine biadeon nem dpm ſunt et iun
ex perſen di bveifſuſhzug
oalibus ill
birandi
ſcu aig · vi⸗ e qub o cenn⸗ nſbv⸗
ſtmn ene Sn qull ſetlt rinl mn u
3
2
nnn umm
1n cuiiit vererochzu
Concedendũ eſt angls mit ti ßreliq exr pediri nõ ſuf rib oꝛpulet 0 bi coaptatum quali aliquem veſtẽ mu tent et vertant in quaſlibet ſpecies coꝛ poꝛales et ipſas veras ſicut aqua ve ra in vinum verum conuerſa eſt a dño Zin ipſa ꝓpꝛia coꝛpoꝛa et ſua trõſfoꝛ/ ment in id quod volunt accomodatuʒ ad id quod agunt · Bed quod hoꝛũ ſit quoniam homo ſum nullo experimen
mutauerint in ſpeciem actioni
Sed vbi deum
hominibus in coꝛpoꝛalibus ymaginib' aparuiſſe aſſerit. perplexam queſtio nem pꝛoponit quam nec abſoluit que/ rens. vtrum in illis coꝛpoꝛalibus appa ritionibus creatura aliqua crearetur
ad illud opus tantum in qua dens ho⸗
minibus appareret. an angeli qui ante erant ita mitterentur vt manentes in ſuis ſpiritalibus coꝛpoꝛib aſſumerent ex coꝛpulenta inferioꝛum elementoꝝ.
materia aliquam ſpeciem coꝛpoꝛaleʒ
quam coaptatam quaſi aliquam veſtẽ mutarẽt in quallibet ſpecies coꝛpora
les veras quidem ·an coꝛpus ſuum ꝓ
pꝛium verterent in ſpecies aptas actio
nibus ſuis per virtutem ſibi a deo da
tam. Ait enim ita aug. in ij li· de tri
nitate. querendum eſt in illis antiquis
coꝛpoꝛalibus foꝛmis et viſis. Vtrũ ad hoc opus tantum creatura foꝛmata ſit
in qua deus ſicut tunc oportuiſſe indi
cauit humanis oſtendetur aſpectibus.
an angeli qui iam erant ita mitteban tur vt ex perſona dei loquerent᷑ aſiu mentes coꝛpoꝛalem ſpeciem de creatu ra coꝛporea in vſum miniſterij ſui.aut ipſum coꝛpus ſuum cui non ſubdunt᷑. ſed ſubditũ regunt.mutantes atq; ver tentes in ſpecies quas vellent acomo datas atq; aptas actionibus ſuis ſecũ dum attributam a creatoꝛe ſibi poten ciam · Ped fateoꝛ excedere vires intẽ/ cionis mee vtrum angeli manẽte ſpiri
tuali ſui coꝛpoꝛis qualitate ꝑ hauc oc
cultius operantes aſſumant eꝝ interio
ribus elementis coꝛpulentioꝛibus ꝙ ſi
habere coꝛpoꝛa.
to conpꝛehendere valco ſicut angeli q̊ hoc agunt · Zttende lectoꝛ quia que⸗ ſtionem ꝓpoſitam non ſoluit. ſed indi ſcuſſam relinquit. vtrum angeli qͥ mit tebantur ſeruatis ſuis ꝓpꝛijs ſpirita libus coꝛpoꝛibus ſuperneſtirẽt᷑ aliqua coꝛpulentioꝛi ſpecie in qua poſſent vi deri an pſum coꝛpus mutarent et trãf foꝛmarent in quamcumq; vellent ſpeci em in qua poſſeẽt cerni. In quibꝰ ver bis videtur augu atteſtari angelos eſ
¶ deus in ſpecie qua deus eſt. nunquã moꝛtalbus apparuit
Leterum velut
hec nimis pꝛo funda atq; obſcura relin
Quentes ilud indubitäter teneamus deus in ſpecie eſſentie ſue nunqus
moꝛtalibus apparuit ſit famlo ſuo moy
i dicit. õ videbit me homo et viuet
et in euangelio iohãnis legitur. Veñ
nemo vidit vnqᷓ;. Ailbile enim quicqᷓ;
non eſt ꝙ nen lit mutabile Ideo ſub ⸗ ſtant ia ſiue eſſentia dei quoniaʒ nullo
modo mutabil s eſt. nullo modoꝑ ſe/
ipſam viſibilis eſt. Mꝛoinde illa omni a que patribus viſa ſunt cuʒ deus illiſ
preſenteretur per creaturam facta eſ
ſe maniteſtum eſt. Et ſinos latet quo ⸗
modo ea miniſtris angelis fecerit deꝰ
per angelos tamen facta eſſe dicimus.
Audeo ergo fiducialiter dicere nec de um patrem nec verbum eius nec ſpir tum eius qui eſt vnus deus per id qðð
eſt arq; idipſum eſt vllo modo eſſe mu tabilem ac per hoc multo minus eſſe viſibilem
Vtrum demones intrent coꝛ
poꝛa hominum ſubſtãtialiter
an illabanter mentibus homi⸗ nũ an per effecũ id dicatur.
Illudetiaʒ con

———
ſiveratione digniſſimũ videtur. vtrʒ demones ſiue coꝛpoꝛei ſiue incoꝛpoꝛei ſint hominum ſubſtantialiter intrent coꝛpoꝛa eoꝛumq; animabus illabant᷑. an ideo intrare dicantur. quia malicia ſue ibi effectum exercent dei permiſſio ne oppꝛimendo atq; vexꝝ ando eas.vel ĩ peccatum pro voluntate ſua trahendo Quod in homines introeant atq; ab eis expu ſi exeant euangelium aperte declarat commemoꝛans demonia ĩ qͥf dam ingꝛeſſa et per chriſtum eiecta.ſʒ
vtrum fm ſubſtantium fuerint ingreſſa
an pꝛopter mali effectum dicantur in/ greſſa non adco perſpicũum eſt. De h autem gennadins in diffinitionb ec⸗ ceſiaſticoꝛum dogmatun atVemo⸗ nes per inergiam operationem nõ cre dimus ſubſtantialiter illabi anime.ſed
arplicatione et oppꝛeſſione vniri. Illa ⸗
bi autem menti ili ſoli poſſibile eſt qui creauit qui natura ſubſiſtens inco⁊po reus capabilis eſt ſue facture Ecce hic videtur inſinuari/ ꝙ ſubſtant ialiter nõ illabantur demones vel introeant coꝛ⸗ da heminum. Peda quoq; ſuper illum
benm actutʒ apoſtoloꝝ vbi petfus ait
———
ananie cur temptauit ſathanaſcoꝛ tu
Bic conſider
um dicit Notandum qꝙ; mentem homi nis inxta ſubſtantiõ nichil implere poſ ſit niſi creatrix trinitas. quia tantũmo do ſcm cperationem et voluntatis in ſt nctum anima de his cue ſunt creata impletur. Implet vero ſathanas coꝛ alicuius nõ quidem ingrediens i eũ et in ſenſum eius. neq; introiens aditum coꝛdis.ſiquideʒ poteſtas hec ſoliꝰ dei eſt ſed calida et fraudulenta deceptiõe animam in affectum malicie trahẽs ꝑ cogitationes et incentiua vicioꝝ qui⸗ bus plenus eſt. Implenit ergo ſatha ⸗ nas coꝛ ananie nõ intrãdo.ſed malicie ſue vires inferendo Item ſpiritus im mundus flamma virtutum de coꝛdib' delium expulſus/ doctoꝛibus verita⸗
tis. venenũ perſecutionis infudit. Mis
autoꝛitatibus cſtenditur ꝙ demones
nõ ſubſtantialiter intꝛãt coꝛda heminũ
ſed pꝛopter malicie effectum qe quibuſ
te. Deraphin enim iterpꝛetatur ardẽſ
tatur pleni udo ſciẽtie hronus dici tur ſedes Troni autẽ vocãtur vtibea
et per eos iudicia decernat atq; infoꝛ
———
5. 2 3——£ 3. 6
pelli dicantut. cum nocere nðſintur
quotſint.
———
Be ordinum diſtictione quiet 5 f
ta ſuper eſt oꝛdinibus angeloꝛuʒ quid ſcriptura tradat. que in pluribuſ locis nouem eſſe oꝛdineſ angeloꝛum ꝓmul gat· ſcilicet angelos. archãgelos.pꝛin cipatus. poteſtates. virtutes· domina tiones.thronos. cherubin et ſeraphi Ft inueniũt in iſtis oꝛdinibus tria ter na eſſe et in ſingulis tres oꝛdines. vt trinitatis ſimilitudo in eis inſinuetur impꝛeſſa. Vnde dionſius tres oꝛdies Dionſſus. angeloꝝ eſſe tradit ternos in ſingulis ponens. Iunt enim tres ſuperioꝛes ⸗ tres inferioꝛes. tres medij. Tuperio res ſeraphin cherubin troni. Uedij dñatlones pꝛicipatuſ poteſtates. In⸗ ferioꝛes virtutes archãgeli angeli.
Quid appelletur oꝛdo etque
dum eſt quid appelletur oꝛdo. Veinde vtrũ abipſa creatione ſuerit diſiincio illoꝛum oꝛdinum. Nꝛdo angelorum di ctur multitudo celeſtium ſpirituum. qui iter ſe ĩ aliquo munere gratie ſim lantur.ſicut et in naturalium datoꝛum munere cõuemũt. Vt veꝛbi gratia ſe raphi dicũtur qui pꝛe alijſardẽt carita
vel ſuccẽdẽs, Cherubin qui pꝛe alis ſciẽtia eminẽt Cheꝛ bin enim interß
tus gregoꝛius ait qui tõta diuinitatis gꝛatia replentur/ vt in eis ſedeat deus
5 Eregoꝛius — 3 2
met. Wominationes vocantur qui En cipatus et poteſtates trãſcẽdũt · Mꝛin cipatus dicũtur qui ſibi ſubiectis aue 3 ² s dür. du*

5 redj. Aupei in troni. Mcii ſpoteſtates qů bigeli angel.
odo etqu cuuſq;
idern
etur ꝛdo. Veh one ſoerit dilui o ghnn ommert gu naturnlium du tra hign ipr ꝛſri in inpum nbnauu Uberbnan cine hre imiwnrie .Mb wtn — ebl
„ 3 .— ₰
Iint agenda diſponunt eiſq; ad explẽ da diuina miniſteria pꝛincipant᷑. o teſtateo nominant᷑ hij qui hoc ceteꝛis potentius in ſuo oꝛdine acceperunt. vt virtutes aduerſe eis ſubiecte eorũ re? frenentur poteſtate'ne hoĩes tm̃ tẽp tare valeant. quantũ deſiderant. Vir tutes vocantur illi per quos ſigna et miracula frequẽter ſiũt Archangeli qͥ maioꝛa nunciant. Angeli qui minoꝛa.
O hec nomina nõ ꝓpter ſe ſed pꝛopteꝛ nos eis data ſunt que aſſũpta ſũt donis gꝛatie que non habẽt ſingulariteꝛ ſcd ex
cellenter et a pꝛecipuis nomi nantur.
illis non ꝓpteꝛ ſe.ſʒ ꝓpteꝛ
nos eis data ſunt qui em̃
bi noti ſunt cõtemplatõe nobis innoteſcunt cognominatòe. Et
ndminant᷑ ſinguli oꝛdines a donis gra tiarum que non ſingulariter/ ſed excel lenter data ſunt in participatione. In illa em̃ celeſti curia/ vbi plenitudo bo ⸗ ni eſt.licet quedam data ſint excellen ter nihil tamen poſſidet᷑ ſingulariter mnia em̃ in omnibus ſunt. non qui/
deʒ equaliter.quia alij alijs ſublimiuſ poſſident/ que tamen omnes habent. Kumq; omnia dona gratiarum ſuper
iores oꝛdines ſublimius ⁊ pfectius per ceperint · tñ ex pᷣcipuis ſoꝛtiti ſunt vo
cabula · Inferioribus cetera relinquẽ
tes oꝛdinibus ad cognominationẽ t ſeraphin qui oꝛdo ecellentiſſim eſti ⸗
matur.tam dilectionem qᷓ; cognitionẽ
diuinitatis.et cetera virtutum dona. ceteris omnibus ſublimius et ꝑfecti? ꝑ eepit.et tñ ab excellentioꝛi dono.i. a caritate nom̃ accepit ille ſuperioꝛ oꝛ do. Maius enim donñ eſt ip̃a caritas
qᷓ; ſciencia. Itẽ m ꝛůs eſi ſcire qᷓ; indi
care. ſcientia nanq; infoꝛmat iuditium
Fdeoq; ſecundus oꝛdo a ſecundo do⸗
noiqẽ cognitione veritatis appellatus
eſt ſcʒ cherubin · Ita ⁊ de alis itelligẽ dum eſt· Sſſignatur ergo excellentia oꝛdinum ſcðm excellentiã donoꝝ Et tamen ſicut gregoriuſait/illa dona om nibus ſunt conmunia. Qmnes enim ar dent caritate/ et ſcientia pleni ſunt Pic et de alijs/ ſed ſuperiores als excellentius vt iam dictum eſt ipſa ac“ ceperunt a quibus et nominãtur Vnð gregori in illa ſumma ciuitate quiſq
oꝛdo eius rei cenſetur noĩe qᷓ; plenius
accepit in munere.
Ed oꝛitur
bic queſtio talio i quiſqʒ
oꝛdo ab illo dono nomina tur quod plenius poſſidet
tunc cherubim in ſcientia pᷣminet om ⸗ nibus quia a ſcientia nominatur. ſed qui magis diligit plus cognoſcit Tã tũ em̃ vt tradit autoritas cognoſcit ibi quiſq; quantũ diligit· Itaq; ſerap pin nonſolum in caritate. ſed etiam in ſcientia pᷣminẽt. Jõq; autoritas illa ſic videtur intelligenda vt cõparatio non referatur ad omnes oꝛdines/ ſed ad quoſdaz ſcilicet inferiores. Ille em̃ oꝛdo non plenius ſeraphim accepit ſci
Erplanatio⸗ illins auto
entiam in munere/ ſed plenius alijs
oꝛdinibus qui ſunt inferiores Mec nõ
minatur quiſqʒ oꝛdo ab omnire.qᷓ; ple
nis ita diſtincti fuerint.
nius alys accepit. ſed ab aliqua reruʒ quas accepit. Vel põt compatio refer ri/ non ad ipſos ordinens ſed ad alia donanec ad omnia alia dona ſed ad quedam. Sicut em̃ homines cum plu ra habeant dona quedam alijs excellẽ tius poſſident. Ita foꝛte et angeli qu buſdam muneribus magis pollent /et alijs quibuſdam minus.
lia dermia
ttio einſdem.
Vtxꝝ oꝛdines abinicio creatio

quirẽre feſtat Atrum et iſti oꝛdines a
ceatõis initio ita fuerit diſticti e ita
fuerũt diſticti a pᷣmoꝛdio ſue ↄditionis
videt᷑ teſtimoĩo autoꝛitatis iſinuariqᷓ ttadit ð ſingulis oꝛdinibus aliquos ce
cidiſſe. De oꝛdine nanq; ſuperioꝛi luci fer ille fuit nullus dignior conditũs eſt
Apoſtolus etiam pꝛincipatus et pote
ntates tenebraꝛum nommat oſiendens
de oꝛdinibus illis cecidiſſe qui cum in malis miniſterium exerceant/ penitus tamen non noibus oꝛdinum ſuorum
rint hij oꝛdi
nes quia non hẽbant dona ibus alijs arpoſita ſũt eiſq; qͥ ceciderũt collata fuiſſent eadeʒ dona ſi pſtitiſſẽt Ideoq; ſcꝛiptura dicit de ſingulis oꝛ⸗
gre que qui⸗
buſdam cadẽ
tibus alia ap poſia fuert
ſed qꝛ ſi perſtitiſſent/ coꝛum aliqui in ñingulis fuiſſent oꝛdinibus qui et inna ture tenuitate ⁊ in foꝛme ꝑſpicacitate
priuati ſunt Sed non videt᷑ illud poſ ſe ſtare. Non em̃ tunc caritate arde
bant nec ſapiencia pollebãt neq;in eis deus ſedebat. Di hoc eĩ habuiſſẽt nõ cecidiſſent. Mon ergo tunc erant che⸗ Nð añ cafuʒ
oꝛũdaz ſue
rubin vel ſeraphin vel throni. Ad qð dicimus.q añ caſum quoꝛundam nõ
erant iſti oꝛdines quia nondum habe
bãt dona in quoꝛum participatiouibꝰ conueniunt. ed quibuſdam cadenti⸗
dinibus aliquos cecidiſſe nõ quia fuiſ ſent in oꝛdinibus et poſtea coꝛruerũt
differentes gracus habebant ſicut illi
qui perſtiterunt. Alij em̃ vt pꝛedixim
ſuperiores alij inferiores conditi ſüt
Iuperioꝛes qui natura magis ſubti⸗ les et ſapiẽtia magis perſpicaces. In feriores qͥ natura minus ſubtiles/ et in
telligentia minus perſpicaces facti ſũt
as autem inuiſibiles differentias in
niſibilium ſolus ille pondeꝛare potuit qui omnia in nũmero et menſuna et põ dere diſpoſuit Auẽ ſuꝑ geneſim id eſt
in ſe ipſo qui eſt menſura omni reimo
dum pꝛefiʒens. et numerus omni ret
ſpeciem pꝛebens et pondus omnem rem ad ſtabilitatem trahens id eſt ter
minẽs et foꝛmans et oꝛdinans omnia.
Vtrum gmnes angeli euſdes oꝛdinis ſint equales.
compleri /cumn
—
ari epoꝛtet. vtruʒ omnes angeli eiuſ dem oꝛdinis equales ſint. Ita eſſe cui buſdam placuit. ſed non eſt hoc pꝛo⸗
babile aſſertẽe dignũ nec qꝛ luciier d̊ fuit de collegio ſuperioꝛum ipſis etiaʒ dignioꝛ eꝝtitit qui alijs exceilentõꝛes creati fueꝛant Kx quo percipitur ꝙ ſi
peiſtitiſſet in oꝛdine ſuperiori ſuiſſet.
et alijs eiuſdem oꝛdinis dignioꝛ exti⸗ tiſſet Sicut enim vnus eſt oꝛdo apo/
ſtoloꝛum et alter maꝛtirumet tamen in apoſtolis alij alijs ſunt dignioꝛes. dit nõ Pimiliter et in martiri alij alijs ſunt eiuſdẽ ſuperiores ita et in oꝛdinibus ange/ pirese
lorum recte creditur eſſe.
Quomododicatſcripturade. cimum oꝛdinem ex pominib' int nilino
uem oꝛdines.
Motandum eti
am ꝙ decimus oꝛdo legitur de homi nibus reſtaurandus. Sed cum nõ ſint nſi nouem oꝛdines nec plures ſuiſſent etiam ſi illi qui ceciderũt perſtitiſſent
mouent lectores quomodo ſcriptura
dicat/ decimum ordinem compleri ex
hominibus. regorius nanq; ait ho⸗
mines aſſumendos in ordine angelor quornm alij aſſumuntur in oꝛdine ſuꝑp
iorum. qui ſcʒ magis ardent caritate Bllij in oꝛdine inferiorũ qui ſcʒ minus
perfecti ſunt · Ex qno agaret nen eſſe de hominibus foꝛmandum decimum oꝛdinem tanquam nouem ſint angelo⸗
rm et decimus heminum ſed homies P qualitate meritorum ſtatuendos in oꝛdinibus angelorum. Q eigo legit
decimus oꝛdo complendus de homini bus eÿ tali ſenſu dictuʒ foꝛe accipi po⸗ teſt. quia de hominibus reſtaurabitur
quod in angelis lapſus eſt de quibus
tot coruerunt/ vt poſſet fieri decimus oꝛdo. propter quod apoſtolus dicit Reſtawrati omnia in xpo que incelis

K
Iun dh üncq kci iomm pſo — grclini o per apüurg i eſengiuſt tiſ linid dignio No. oꝛdopy nuinm,p h ſunt antinbali
outu 3
rce.
n ponn mmſn
jum et o legitur te ba
s. Dedcum nöſt —— ſuiſt
derit paſi
qumoðo ſn inem cenhn gornsnnu osin ordine nm mun n oiu n36 ndot
nimigl⸗
cet aue etiam interris ſunt. quia ꝑ xp̃ʒ redemptum eſt genns humanum. de quo ſit reparatio ruine angelice tamẽ non minus ſaluaretur bomo/ ſi ange⸗ 165 non cecidiſſet. S pomi inesaſ̃ umuntur iuxta numerum ſtantiuʒ non lapſoꝝ
Mon eniz iuxta
numerum eoum qui ceciderunt ſed eorum qui peꝛ manſerunt homines ad beatitudinem admittuntur Ande gre gorius ſuꝑna illa ciuitas ex angelis 7 hominibus conſtat ad quam credimus tõtos humani generis aſe cendere quã tos illic contigit angelos remanſiſſe. ſicut ſcriptũ eſt in cãtico deutronomqj Statvit terminos populorum iuxta numerum angelorum dei.
Quidam dicunt ſcm numeꝝ kpſoꝛum angelorum hoies re pãr andos·
Aquibuſdam ta
men putatur ꝙ homines raparentur iux ta numerum angelorum qui cecið runt vt illa celeſtis ciuitas nec ſuoruʒ ciuium numero priuetur nec maioꝛi co pia regnet Quod auguſtinus in ench eridion ſentire videtur. non aſſerens ð hominibus plus ſaluare qᷓ; coꝛruit ð angelis/ ſed non minus ita dieẽs · Su perna hieruſalem mater noſter ciui. tas dei nulla ciuium ſuoꝛum numero ·
ſitate fraudabitur. aut vberiore etiã copia foꝛtaſſe regnabit. Neq; enim
numerum aut ſanctoꝛum hominum aut in mundorum demonum nouimus in quoꝛum locum ſuccedentes filij catho lice matris que ſterilis appaꝛebat in ter ris in eapace ð qua illi ceciderunt ſine vllo temporis termino permanebunt Sed iloꝛum ciuium numeꝛus ſiue qui
eſt ſiue qui fuit ſiñ qui futurus eſt in cõ
templatione eius artificis. qui vocat
ea que non ſunt tanquam ea que ſun
Ecce aperte dicit non minus de homi
nibns faluari qᷓ; coꝛruit de angelis ſi t4 plus non aſerit.
Zin om̃s piritus celeſtes mit· antur et ponit alias opinio⸗
itates auibus mit
Luntur
De
ineſtigandũ eſt. Strũ omnes illi celeſtes ſpps W ad efterioꝛa nunciãda mittantur. Quidam pu
tint aliquos i iilla multituẽine eſſe qui
foꝛas pꝛo oſſicio exeunt. alios qui in tus ſemper aſſiſunt. ſiẽ ſcriptum eſt in vaniele. Milia milium miniſtra⸗ bunt ei.et decies centenamilia aſſiſte bant ei. Item dyoniſius in ierarchia. que ſacer principatus dicit᷑ de p̃latio ne ſpirituum ait/ ſupiora illa agmia ab intimis nmnquam recedunt quonſã
ea due pᷣminent vſum exterioris officij nunquam habent his i
nit tuntur qui angelos mitti niſi inferi ores inficiantur.
biecio circa illos
Quibus obicit
quod iſaias ait. Volauit ad me vnus
de ſeraphim qui oꝛdo ſuperioꝛ eſt et excellentioꝛ. Ideoq; ſi de illo oꝛdine mittuntur non eſt ambigẽdũ quin etiã
et de alis mittantuꝛ Apoſtolus quoq; ait. Emnes ſunt adminiſtratoꝛi ſpi⸗ ritus in miniſteriũmiſſi. his teſtimo/ nijs aſſerunt quidam omnes angelos
mitti. Mec debet indignum videri/ſi
etiam ſuperiores mittãtur cum et ille
qui creatoꝛ eſt omnium ad be mni⸗
ora deſcenderit.
Queſtio ſi omnes mittuntur. cur vnus tãtum oꝛdo nomine
UIX
dyoniſius-

Reſponſo q
ne
am
ſ omnes mittuntur/ et nůncij dei exi⸗ ſtunt quare vnus tantuz inter nouem oꝛdines angelorum nomine cenſetut
Ld quod quidam dicunt omnes quidẽ
mitti ſed alios ſepius et quaſi ex offi ⸗ cio iniuncto qui ꝓpe angeli vel arch ⸗ angeli nominantur Alios vero rarius
mitti.ſ.maiores cauſa extra cõmuneʒ
diſpenſationem aboꝛta qui cum ange⸗
loꝛum miniſterium ſuſcipiunt/ etiã no men aſſumunt Ande in põ. Qui facit
angelos ſuos ſpiritus· quia illi qj natu ra ſpiritus ſunt aliquando angeli.i.nũ
Muten quigam michael ga⸗ rulr
brl e de ſuperiori oꝛ dine fuiſfeet ſuntnominaſpiri tuum non oꝛdinumn
Et putãt illimic
hꝛel gabꝛiel raphael de ſuperioꝛi oꝛ⸗ dine fuiſſe Wichael interpꝛetatur q̃s vt deus. Gabriel foꝛtitudo dei. Rap⸗ pael medicina dei. Mec ſunt iſta nomiĩa oꝛdinum ſed ſpirituum. Et dicũt qui
dam ſingulum hoꝛum vnius pꝛope ac
ſingulariter ſpiritus eſſe nomen · vln
vero nõ vnius ſingulariter et determi⸗
nate ſed nunc huius nũc illius eſſe no⸗ men ſecundum qualit atem eoꝛũ. ad q̃ nuncianda vl gerenda mittuntur ſicut et demonum quedam nomina ſunt que quidam putant eſſe vnius pꝛopᷣa. Alðj vero pluribus communia. Vyabolus cjuippe qui grece ita vocatur et crimi/ natur interpretatur vel deoꝛſuʒ fluens hebraice dicitur ſathan.i.aduerſarius
Vicitur et belial.i.apoſtata et abſq iugo. Vicitur etiam leuiathan id eſt additamentum eoꝛumet alia plura re
peries nomina cue vel vnius ſpiritus ſunt pꝛopꝛia vel pluribus cõmunia.
Quomooadeterminẽt picdic
tas gutoritates que vidẽtur ad
gelos mitu- F
Qui autem oœẽs
angelos mitti aſſerunt pꝛemiſſas au ⸗ terminant dicuntur ſuperioꝛa agmina deo aſſiſteꝛe et ab intimis nunquam recedere niſi quin aliquando mittãtur ſed quia rariſſime ad exterioꝛa ꝓdeũt neq; tũc ab intimis recedunt/ ſed dei pꝛeſentie et contemplaticni ſemper aſ⸗ ſiſtunt. quod etiam faciunt qui frequẽ
ter mittuntur⸗
Quos alij dicãt mitti et quos dicant non mitti cum determi natione autori atum que vidẽ
tur ſibiadueꝛſari.
———
Ilij vero dicũt
tres oꝛdines ſupꝛemoo.ſ. cherubin ſe⸗ raphin ⁊ chꝛonos ita cꝛeatori aſſiſteꝛe
g ad extriioꝛa nð exeunt. Inferioꝛes
autem tres ad exterioꝛa mitti· Tres vero medios inter vtroſq; cðliſtere nõ modo dignit ate vel loco. ſed etiam of ficio quia pꝛeceptum diuinum a ſuꝑ⸗ ioribus accipiunt et deferunt ad inferi ores. Ideoq; cum ſupremi medijs et medij imis atq; hij hominibus pꝛecep tum dei nuncient.merito omnes ange
li nominari debent Et ob id forte apo
ſtolus ait. Qmnes ſpiritus adminiſtra toꝛes eſſe filij et mitti in miniſterium⸗
vel per omnes non ſingulos oꝛdines ſ5
de inferioꝛibus oꝛdinibus ſingulos an gelos conplexus eſt. Illud vero quod
iſaias ait per verba dyoniſij determi⸗
nant dicentis. Mij ſpiritũs qui mittun tur percipiunt hoꝛum vocabulum quo rum gerunt ofſcium. Ande dicunt il/ lum angelüm qui miſſus eſt ad iſaiam. vt mundaret et incenderet labia ꝓxhe te fuiſſe de oꝛdine inferiorũ. Ved ideo dictus eſt foꝛte de ſeraphin · quia venie
— *

. K
querit
M pimiſun
dyoniſi tn
nimis wohz
no miniꝝ Wouenug
srm ſih
mplainiſmu mſuun quſt
itminictq.
uu m den
*
ro dic moo. ſ.cherubu tacexoriaſgegoꝛins
eunt Iyfain ericna miti. L rvwolq;cn dloco. ſedcn m dirimnih ten deſcmn
mſopremin
n. merto omts don ktchin⸗ mitin nuln nnſngi 3 ninit⸗
ſ* eb Sh⸗ .— h
m quen heronim?
11 1 bat incedere et ↄꝓſumere delicta iſaye
g queqʒ anima habet angelũ bonum ad ſui cuſtodiam dele⸗ gatum/ et malum ad exerciciũ
Aud quo
q; ſciendum eſt ꝙ ange
li bõi deputati ſunt ad
cuſtodiam hominũ ita
vt quiſq; electoꝛum habeat angelũ ad ſui pꝛofectum atq; cuſtodiam ſpeciali ⸗ ter delegatum. Ande in euangelio ve
ritas a puſilloꝛum ſcandalo pꝛohibenſ
ait. Angeli eoꝛum ſemper vident faci
em patris. Angelos dicit eoꝛum eſſe quibus ad cuſtodiam deputati ſunt, Super quem locuʒ iheronimus tradit vnamquamq; animam ab exoꝛdio na⸗ tiuitatis hahere angelum ad ſui cuſto diam deputatum/ inquiens ita. Uag na dignitas animarum eſt vt vna que q; habeat ab oꝛtu natiuitatis in cuſto diam ſui angelum delegatum Bꝛego rius quoq; dicit · ꝙ quiſqʒ vnum bonũ angelum ſibi ad cuſtodiam deputatuʒ et vnum malum ad exercicium habet. Cum enim omnes angeli boni noſtruʒ bonum velint/ cõmuniterq; ſaluti om nium ſtudeant.ille tamen qui deputa tus eſt alicui ad cuſtodiam eum ſpeci⸗ aliter hoꝛtatur ad bonum/ ſicut legit᷑ de angelo thobie et de angelo petri in actibus apoſtoloꝛum Bimiliter et mali angeli cum deſiderent malum ho minum magis tamen hominem ad ma lum incitat et ad nocendum foꝛtius in ſtat ille qui ad exercicium eius depu/ tatus eſt.
Vtrum ſingulis homibus ſin guli angeli an pluribus depu⸗ tatus ſit vnus.
Bolet autẽque
rivtrum ſinguli angeli ſingulis homi/ bibus/ an vnus pluribus ad cuſtodiaʒ
vel exercicium depntatus ſit. Bed cũ elecki tot ſint quot et boni angeli ſunt. plures cõſtat eſſe omnes ſimul bonos et malos homines qᷓ; boni angeli ſint. etenim tot ſint electi. quot angeli boni et angeli boni plures ſint quam mali: plureſq; ſin homines inali quam bõi. non eſt ambiguũ plures eſſe bonos ho mines. q̃m ſint mali angeli et plures
eſſe malos homines. quam ſint mali an
geli vel boni angeli.
Tonfumat vnum angeluzʒ plu
ribus hominihns deputãri ſi⸗
6 ſimul ſiue tẽpoꝛibus diuer⸗ is.—
Ideoqʒ vici oœæx
eundemq; angelum bonum vel maluʒ
pluribus hominibus deputari ad cu ſtodiam vel eꝝercicium.ſiue eodem tẽ poꝛe ſiue diuerſis tempoꝛibus Ideo autem dicimus eodem tempoꝛe vel di
erſis tempoꝛibus · quia videtur qui⸗
buſdam ꝙ omnes homines qui ſunt ſi
mul in aliquo tempoꝛe · ſinguliſingn ⸗
los angelos habere poſſint bonos vel malos. qꝛ licet maioꝛ ſit numerus ho ⸗
minum computatis in vnum omnibus
aqui fuerunt et ſunt.et futuri ſunt quã
angeloꝛum. tamen quia homĩes dece⸗ dentibus hominibus ſuccedũt.et ideo nunquam ſimul ſunt in bac vita Ange li vero nũquam decedũt ſed ſimul om nes ſunt. eſſe poteſt/ vt ſinguli bomim dum in hac vita ſunt ſingulos habeãt angelos bonos vel malos ad ſui cuſto diam vel exercitium deſtinatos.Cete rum ſiue ita lit ſiue non/ nõ eſt dubitan⸗ dum vnumquemq; habere angelũ ſibi deputatum/ ſiue pluribus ſimul deſti ⸗
natus lit /ſiue vni ſingulariter. Necẽ
mirandum vnum angelũ pluribus ho⸗ minibus ad cuſtodiam deputari.· cum
vni homini plurium cuſtodia deputer
ita vt eoꝛum quiſq; ſuum dicatur ha bere dominum vel epiſcopum vel ab ·

Quibuſdam Videt᷑ quod Fſcüt ivt?o
nt in meri⸗
Pꝛeterea illð*
ri oportet. Vtrũ angeli boni in p̃mio
vł ĩ merito ꝓficiãt vſq; ad inditiũ qh
in meritis ꝓficiant atq; quotidie ma⸗ gis ac mʒais mereãt᷑ q̃buſdam videt᷑ ex eo.qꝛ quotidie hominim vtilitatibꝰ inſeruiunt/ eorũq; ꝓfectibũs ſtudent Quibus etiã nihilominus videtur ꝙ et
in pᷣmio ꝓficiant. ſ.in cognitõe et di⸗
lectione dei · Licet enim vt aiunt in cõ firmatione beatitudinẽ acceperint eter nam atq; pfectam augetur tñ auotidie eorum beatitudo.qꝛ magis ac magis diligũt atqʒ cognoſcũt et eſt eoꝝ caꝛi⸗ tas dua deum ⁊ nos diligũt. et merütũ et pᷣmiũ. Qperitum/ qꝛ ꝑ eam et obſe quia ex ea nobis impenſa m merent᷑ et in beatitudine ꝓficiunt. et ipſa eadem eſtp pmium, quia ea beati ſunt.
Auctoꝛitatibus cõlir mãt auod
Et quod angeli
b in cosnitione ac ꝑhoc in bea⸗ titudine teſtim onijs ſi anctoꝝ confirmãt Micit enim yſnias ex perſona ange/ iorum chriſti aſcendentis magnifi/ centiam admirantiũ Nuis eſt iſte qui venit de edõ cinctis veſtibus de boſia Ct in ſpalmo. Quis eſt iſte rex gloꝛie Cx quibus apparet ꝙ miſterium ver · bi incarnati plenius cognouerũt ãgeli poſt impletionem qᷓ; ante. Et ſicut in cognitione huus miſterij pfecerunt ita dicunt eos in deitatis cognitõe ꝓfice re. O autem in huiuſmodi miſterij cog nitione ꝓfecerint euidenter vocet apo ſtolus dicens. Nue ſit diſpẽſa atio ſacra menti abſconditi a ſeculis in deo vt in noteſcat multi foꝛmis ſapiẽtia dei ꝑec cleſiam pꝛincipibus et poteſtatibus in celeſtibus · Buper quem locum dicit
Zhereninns onimus angelicas dignitates pᷣfa⸗
tum miſterium ad purum nod intelle iſſe donec cõpleta eſt paſſio xp̃i et apo ſtoloꝝ pᷣdicatio ꝑ gentes dilatata.
ꝙ in hac ſententia videtur ſu, 5 ßuſtinuſ aduer ſari hieronimo
enetgceeesee—
Pjs autem vi
——
dicere augoſtinus ſů öper eundẽ locum epiſtole dicens. Nõ latuit angelos mi
erium regni celorus/ quod epoꝛtuno tpe reuelatũ eſt ꝓ ſalute neſtra. ergo a ſeculis innotuit ſupꝛa memoꝛa tum miſterium. quia omnis creatura non ante ſecula/ ſeda ſeculis eſt at ⸗ tẽde lectoꝛ quia viventur diſſentire in hac ſententia illuſtros doctoꝛes Ideo
qʒ vt omnis repungnãtia de medio tol
latur pᷣdicta verba a aymonẽ ſequentes ita determinemns vt illis angelis qu maioꝛis dignitatis ſunt·et ꝑ quorum miſterium illa nunciata ſunt ex pte cog nita a ſeculis fuiſſe/ vtpote familiari/ bus et nuncijs. Illie vero qui minoꝛiſ
dignitatis ſunt in cognita extitiſſe di⸗
camus vſq;quo impleta ſunt et ꝑee⸗
cleſiam p̃dicata.⁊ tunc ab omnibus an
gelis ꝑfecka fuerunt cognita. Conſtat itaq; omnes angelos in cognitõne diui norum miſterioꝛuʒ ſcm Pceſſum tpi⸗ pſeciſſe. Ande non in cöõgruẽter ipſi di cunt angelorim ſcient iam ac beatitudi nem augeri vſq; ad futuram conſuma/
tionem quãdo in ſcientia ac beatitudi
ne ita pfectiſſimi erunt, vt nec augeat᷑ amplius nec minũatur.
ioꝛum o pinio quidicuntan
gelos n nin pꝛedicoꝝ 30 pfeciſſe.
Ilii autem di⸗
in cõfirmatione tanta deitatis dilectõe atq; noticia ſuiſſe pᷣditos· vt in hijs vl
terius non ꝓſfecerint. nec ꝓlecturi ſint.
Pꝛoſecerunt tamen in ſcientia rerum exteriorum ſicut in cognitõe ſacramẽ
ti incarnationis et huiuſmodi.ſed non
in cõtemplatione deittis. q tꝛinitatẽ

irs docox tu deneint aanonẽ ſegen vtilis ngun sſint·etp m u kntexpraſit ꝓbabi evipote fmiin 46. lis veroqui min ognita extitiſe wletaſunt etpe tunc c omnſs mcogia. Ln oo incogithen ſcin Iuſeß onin cõgwnß ſcientimacdern
LL
in vnitate /atq; vnitatem in tri/ nitate. non plenius intelligunt. ſi ne intellecturi ſunt/ quam ab ip/
ſa confirmatione perceperunt
Ita etiam dicunt eos in caritate non pꝛofeciſſe poſt confirmationẽ quia eoꝛum caritas poſtea non eſt aucta. Et ſic dicunt eos non ofeciſſe in meritis.ſed hoc quã tuʒ ad vim merendi. ſed nõ quã tuʒ ad numeruʒ meritoruʒ. MPlu ra enim bona fecerũt poſtea que tunc non fecerant.ſed eoꝛum ca-⸗ ritas ex qua illa pꝛoceſſerunt nõ eſt aucta/ ex qua tantum merue/ runt ant equam iſta adderentur. quantum poſtea his adiectis. Il lud vero quod alij ſuperius di/ cunt pꝛobabilius videtur. ſcilicet ꝙ angeli vſq; ad iuditium in ſci⸗ entia etalijs pꝛoſiciant.
Quedam autoꝛitates yi dentur obuiare pꝛobabi lioꝛi ſententie.
—
—————
en videtur obuiare quarundam
autoritat um verba. Ait enim Iſi
dorus in libꝛo de ſummo bono.
Ingeli in verbo dei omnia ſciũt
antequam fiant ſed nec omnes
nec omnia perfecte angelos ſcire dix it et ideo eos in ſcientia pꝛo⸗ ficere non remouit. Pregoꝛius i
ꝙ ibi neſciant vbi ſcientem omni⸗ ſciunt vbi videtur dicere ꝙ om
————
nia ſciant angeli ⁊ nichil ſit quod nelciant Ped accipiendum eſt hoc de his quoꝛum cognit io bea ⸗ tum lacit cognitoꝛem. vt ſunt ea due ad miſterium trinitatis ⁊ vni tatis pertinent
Poſtconſideratione Angelis Pabitam agiturð Warum rerum creatione
etPꝛecipue de operu Aerum diſtincione⸗
angelice natu ⸗ re con ditione icta ſufficiant. Munc ſuper ⸗ eſt de aliarum quoque rerum creatione ac pꝛecipue de operum ſex dierum diſtincione nonnulla in medium pꝛoferre. Cum deus
in ſapientia ſua angelicos condi⸗
dit ſpiritus alia etiam creauit- ſcut oſtendit ſupꝛadicta ſcriptu/ ra geneſis que dicit in pꝛincipio deum creaſſe celum ideſt angeios et terram ſcilicet materiam qua/ tuoꝛ elementoꝛum ad huc confu ſam et infoꝛmem que a grecis di/ cta eſt chaos. et hec fuit ante om nem diem. Deinde elementa diſ⸗ tinxit deus et ſpeties pꝛopꝛias at q; diſtinctas ſingulis rebus ſecun dum genus ſuum dedit/ que non ſimul vt quibuſdam ſanctoꝛum pa trum placuit. ſed per interualla
Ecde O Xn

i M.
tempoꝛum ac ſeꝝ volumina die rum vt alijs viſum eſt foꝛmauit ⸗
Quod ſandi tractatoꝛes uidentur ſũper Hoc qual aduerſa tradidiſſe alus di centibus omniaſimul fac ta in materia et foꝛma gli is per interualla tempo⸗
—,“—
Quidam nan
qʒ ſanctoꝛum patrum q̃ verba dei atq; archana ex cellenter ſcrutati ſunt ſuꝑ hoc quaſiadiũſa ſeripſiſſe videntur. Alij quidẽ tradiderũt omnia ſimul in materia et foꝛma fuiſſe creata. Quod Auguſtinus ſenſiſſe videtur Alij vero hoc ma gis pꝛobauerunt ac aſſeruerunt- vt pꝛima materia rudis atq; in/ ſoꝛmis quatuoꝛ elementoꝛum cðõ⸗ mixtionem atq; confuſionem te/ nens ereata ſit. Moſtmodum vero per interualla ſex dierum ex illa materia rerum coꝛpoꝛali um gener a Rnt foꝛmata ſecundũ ſpeties pꝛopꝛias. Quam ſenten/ tiam Bꝛegoꝛius· N ieronimus⁊
Enin Beda · alyq; plures commendãt
— ac perferunt. Que etiam ſcriptu/ re geneſeos/ vnde pꝛima huius rei ad nos manauit cognitio ma⸗ gis congruere videtur

Anc. Quare lla ↄfuſa ma eries vocef irca abijſſus na.
Sũo per interualla tempoꝛis res coꝛpoꝛales condite ſunt.
Becunduʒhanc
ita traditionem oꝛdinem atq; modum
creationis foꝛmationiſq; reruʒ inſpicia mus ſicut ſupꝛa memoꝛatũ eſt. In ᷣn cipio creauit deus celum.i.angelicam
naturam.ſed adhuc infoꝛmem vt qui ⸗ buſdam placet. Et terram.i.illam cõ⸗
fuſam materiam quatuoꝛ elementoꝛu
quam nomine terꝛe vt auguſtinus ait tra manicheos/ ideo appallauit moy⸗
ſes. quia terra inter omnia elemẽta mi
nus eſt ſpecioſa/ et illa inanis erat et in compoſita ꝓpter omniũ elementoꝝ cõ mixtionem. Eandem etiam vocat abiſ ſum dicens. Et tenebꝛe erant ſuper fa ciem abiſſi ⁊c.quia confuſa erat ⁊ com mixta/ ſpecie diſtincta carens. Eadem etiam materia infoꝛmis dicta eſt aqua ſuper quam ferebatur ſptritus domini ſicut ſuperſertur fabꝛicandis rebus vo luntas artificis.quia ſubiacebat bone voluntati creatoꝛis. quod foꝛmandum perficiendumqʒ inchoauerat. qui ſicnt
dominus et ↄditoꝛ pꝛeerat fiuitanti et dfuſe macerie vt diſtingueret ꝑ ſpecies varias qñ vellet et ſicut vellet.lxec iõ
dicta eſt aqua, quia omnia que in terra
naſcuntur ſiue animalia ſiue arboꝛes vł herbe et ſimilia ab humoꝛe inceperunt foꝛmari atq; nutriti.Nis omnibus vo/ cabulis vocata ẽ illa infoꝛmis materia vt res ignota ignotis vocabu l inſinna
retur imperitioꝛibus et non vno tantũ
Mam ſi vno tantum ſignificaretur vo/ cabulo hoc eſſe putaretur quod conſue uerant homines in illo vocabulo inteili gere. Pub his ergo nominibus ſignifi
cata eſt maceria illa cõfuſa et infoꝛmis
que nulla ſpecie cerni aut tractari pote
rat.i.nominibus viſibilium rerum que
inde future erant ꝓpter infirmitatem paruuloꝛum qui minus idonei ſunt in⸗ niſibilia compꝛehendere. Et tunc erãt tenebꝛe.i.lucis abſentia. Mõ enim te
nebꝛe aliquid ſunt/ ſed ipſa lucis abſẽ
U Xn
tia· ſicut ſientium non aliqua res eſt ßᷣ vbi ſonus non eſt ſilentinm dicitur. Et nuditas non aliqua res eſt/ſed in coꝛ⸗
dicitur.· ſicut et inanitas nõ eſt aliquid ed inanlo dicitur locus eſſ vbi non eſt
coꝛpus vet inanitas eſt abſentia coꝛꝑis Quoſenſu tenebꝛe non dican tur eſſealiquid ⁊ quomododi cantur eſſe qliquid.
Attẽde quia hic anguſtinus tenebꝛas dicit non eſſe alt⸗ quid.cuʒ alibi tenebꝛe inter creaturas ponantur que benedicunt dominum. AVnde dicitur benedicite lux er tene ⸗ bꝛe domino. Ideoq; ſciendum eſt tene
bꝛas diuerſis modis accipi ſcʒ vel pꝛo
lucis abſentia/ qualiter ſupꝛa accepit
augnſtinus. iuxta quam acceptionem
non ſunt aliquid. Vel pꝛo aere obſcu rato. ſiue aeris obſcura qualitate et ſe ⸗ cundum hoc aliqua res creata ſunt. Jõ ergo dicit tenebꝛas tunc fuiſſe ſuper fa ciem abiſſi. quia nondum erat lux qua ſi eſſet et ſupereſſet et ſuperfunderetur ſed non dum lucis gratia opuo ſunʒde us venuſtauerat.q̃ poſtea in pꝛimo die
foꝛmata eſt.— S6 Duo hic conſideranda ſunt ᷓñ re illa materia confuſa ſit dic ta infoꝛmis et vbi gd eſſe pꝛo⸗ dijt quantumqʒ in altitudine Wendit
De qua pꝛiuſq;
tractemus duo nobis diſcuciẽda occur runt.pꝛimum quare illa materia ↄfůſa infoꝛmis dicat᷑. an quia omni foꝛmaca ruerit.an ppter aliud Pcðo vbi ad ef
ſe ꝓdierit.⁊ quantum in altum aſcẽde
rit. Ad illud ergo quod pᷣmo poſitum Zd Bmuz bꝛe eſt bꝛeuiter reſpondentes. dicimus illõ Viter rñdit.
pꝛimam materiam non ideo dictam fo⸗
re unfeꝛmem. ꝙ nullam omnino foꝛmã
babuerit quis nonaliquigcopoꝛeum tale eꝝiſtere poteſt ꝙ nullam habeat

d
ſomam. 5i ideo non ab ſurde infoꝛmaʒ—
apellri poſſe dicimus. quia in confuſi õne et permixtione quadani ſ ubſiſtens
nondum pulchꝛam apertamq; et diſtin
dam receperat foꝛmaz qualem mõ cèr nimus. Facta eſt ergo illa materia in foꝛma confuſionis ante foꝛmam diſpoſi tionio · In ſoꝛma confuſionis pꝛius om nia coꝛpoꝛalia materialiter ſimul et ſe⸗ mel ſunt creata · Moſtmoduz in foꝛma diſpoſitionis fex diebus ſunt oꝛdinata
3 Ecce abſolutum eſt quod pꝛimo indi⸗
ſcuſſione pꝛopoſitum ſuit ſcʒ quare dla
materia dicat᷑ infoꝛmio.—
Picad id quod ſecũdo quere batur reſpondet.
M ũcſup ereſtq 95
cundo explicareꝰ/vbi ſcz ila materia ſubſtiterit et quantum in altitudine poꝛrigebatur. Ad quod ni hil temere aſſerentes dicimus/ ꝙ illa
pꝛima rerum om nũ moles quando cre ata eſt ibidem adeſſe videtur pꝛodijſſe vbinunc foꝛmata ſubſiſtit. Eratq; ter/ reum hoc elementũ in vno loco eodẽq; medio ſubſidens. ceteris in vna confu ſione permixtis.eiſdemq; circunquaq; in modo cuiuſdam nebule oppꝛeſſis ita obuolutum erat vt apparere non poſſʒ
quod fuit. Illa vero tria in vna permix tione confuſa circunquaq; ſuſpenſa.eo
uſq; in altum poꝛrigebantur quouſe B
nunc ſummitus coꝛpoꝛee nature peꝛtin git. Et ſicut quibuſdam videtur vltra locum firmamenti extendebatur illa moles que in inſerioꝛi ꝑte ſpiſſioꝛ atq; groſſioꝛ erat. In ſuperioꝛi vero rario?
ac leuioi atqʒ ſubtilioꝛexiſtebat. Se qᷓ
rarioꝛi ſubſt antia putant quidam ſü ſe aquas que ſup firmamentum eſſe di cuntur. Talis fuit mundi facies in p̃n⸗
cipio pꝛiuſqᷓ; reciperet foꝛmam veldi
ſ ſoſitionem. 6
Oſtenſo qualis in mundi 5 ci iesin iplo pꝛimoꝛdio incipit
pꝛoſequ operum ſex dierum Stincionem-—
S
Vůc ſupereſt pt
diſpoſitionem il illà qualiter perfecta ſit oꝛdine pꝛoſequamur. Pex diebus ſĩ docet ſcriptura genelis diſtinx it deus et in foꝛmas redegit pꝛopꝛias cunctaq;
ſimul materialiter feterat. Merfecitq;
opus ſuum die ſexto.et ſic deinde die
ſeptimo requieuit ab omni opere ſuo· id eſt ceſſauit nouam creaturam face/ re. Zex enim diebus ſex reruʒ genera diſtinxit nihilq; poſten fecit quod in ali quo illoꝛuʒ non contineaturoperatus eſt temen poſtea ſicut veritaſ in euange lio ait. Mater meus operatur vſq; nũc et ego operoꝛ illud..
17 Be quatuo modis diuine operationis
Quatuoꝛ enim
modis vt ait Alcuinns ſuper geneſi im operatur deus. s. Wrimo in verbo om ⸗ nia diſ ponendo. Becundo i in materia infoꝛmi qu atuoꝛ elementoꝛum de nihi lo eam creando. Vnde qui viuit ineter num creauit omnia ſimul. Vmnia ſcʒ e lementa vel omnia coꝛpoꝛa materiali?᷑ ſimul creauit. Tercio p opera ſex die rum varias diſtinꝝ it creaturas Muar to ex pꝛimoꝛdialibus ſeminibus nõ in cognite oꝛiuntur nature.ſed note eob refoꝛmantur ne pereant.
Que fuerit tpꝛima vnna 5 nis operatio-
em diſtindionis opera V tio fuit foꝛmatio lucis. ſicut oſtendit ſeriptura eñ que commemoꝛata rerum in foꝛmi tate earum diſpoſitionem a luce incho
auit ſubdenſ. Vixit de ſat luꝝ ⁊ facta

eſtwt
er pertdaſt debuoſt iinit derg uo cundi t. Puſecit ſdemit cpere ſuo. cuurm ſue
rezgen
kritqtodii Anr. openn ntaſineung ratur vſq;n
sdiuine
enim
aper geneſi e n Wo in mater nmde n
qi vluit in — oper s ſemindesw wre.ſedno nt.
nn dilui
luã⸗
de ſpirituali lce,
lug⸗
Zic de coꝛpo ali luce.
1 n
eſt lux. et diuiſit luceʒ a tenebꝛis. Iip⸗ pellauitq; lucem diem.et tenebꝛas noc
tem · Et factum eſt veſpere et mane di⸗ es vnus. Longrue mundi oꝛnatus alu
ce cepit. vnde cetera que creanda ert
viderentur.
Qualis ferit lux illa coꝛpo⸗
ralis an ſpiritualis
Bquerir qug,
lis illa lux nuerit coꝛpoꝛalis.I.an ſpi⸗ ritualis/ id reſpondemus quod a fanc ⸗ tis legimus traditum. Dicit enim aug quia luꝝ illa coꝛpoꝛalis vel ſpiritualis intelligi poteſt. i ſpũalis accipitur. angelica natura inteliigitur que pꝛius infoꝛmis fuit.; poſtea foꝛmata eſt cum ad creatoꝛem ↄuerſa ei caritate adhe
ſit Luius infoꝛmitatis creatio ſuperiꝰ?
ſignificata eſt. vbi dictum eſt. In pꝛin⸗
cipio creauit deus celumet terraʒ. ic vero eiuſdem foꝛmatio oſtenditur cum ait · fiat lux/ et facta eſt lux. ec ergo ãgelica natura. pꝛius tenebꝛe ⁊ poſtea luꝝ fuit. quia pꝛius habuit infoꝛmitatẽ et in perfectioneʒ, deinde foꝛmationis perfectionem.et ita diuiſit deus lucem a tenebꝛis. Mam vt ait auq̃· ſuper ge⸗ neſim. Euius creature infoꝛmitas ⁊ in perfectio fuit antequam foꝛmaretur in amoꝛe ↄditoꝛis Foꝛmata vero eſt quã do conuerſa eſi ad incõmutabile lumen verbi. Bi vero coꝛpoꝛalis fuit lux la quod vtiq; pꝛobabile eſt coꝛpus lucidũ fuiſſe intelligitur/ velut lucida nubes quod non de nichilo ſed de pꝛeiacenti materia formaliter factuʒ eſt vt luꝝ eſſj ⁊ vim lucendi haberet. Lum qua dies pꝛima ex oꝛta eſt. quia ante lucem nec dies fuit/ nee noꝝ licʒ tempus fuerit.
g lux illa facta eſt vbi ſol apa ret que in 3qᷓð lucere poterar ·
tur ybi ett facta lux illa.cuʒ abiſſas om nem terꝛe altitudinem tegeret dicipo⸗ teſt in illis partibus facta· quas nunc il luſtrat ſolis diurna lux. Mec miruʒ lu cem in aquis poſſe lucere cũ etiam nau tarum operatione ſepius illuſtrentur. Aui in ꝓtundum merſi.miſſo ex oꝛe o⸗
leo aquas ſibi illuſtrant, que multo ra⸗
rioꝛes faerunt in pꝛincipio. quã modo ſunt quia nondum gregate fuerat in vno loco. Facta eſt ergo lux illa.viceʒ
et locuʒ ſolis ten bat. que motu ſui cir
cumagitata noctem diemq; diſcernebat Ibi ergo pꝛimum lucem apparuiſſe ve riimile ẽ vbi ſol quotidiano curſu cir
cumuectus aſparet.vt eodem tramite
lux circumcurrens.ac pꝛimo ad occaſũ deſcendens veſperam faceret. deinde reuocata ad oꝛium.auroꝛaʒ.i.mane il
luſtraretet ita diuiſit dens lucem et te
nebꝛas.et appellauit lucem dicm.et te⸗
nebꝛas noctem.
ꝙ dies dinerſis modis accipi
Hic notanduzq
dies diuerſis modis accipitur iſcip⸗ tura. icitur enim dies luꝝ illa que il lo tridno tene bꝛas illuminabat.et dici tur dies illuminatio ipſa aeris. Bici ⸗ tur etiam dies ſpacium vigintiquatuoꝛ hoꝛarum. qualiter accipitur cũ dicit. Factum eſt veſpere et mane dies vnus
Quod ita diſtinguendum eſt. factum eſt veſpere pꝛius et poſtea mane·⁊ ita fuit dies vnus expletus vigintiquatu
oꝛ hoꝛarum. Vies ſcilicet naturalis qᷓ habuit veſperam; non mane. UMane
em̃ dicitur finis pꝛecedentis et initium
ſequentiſ diei quod eſt auroꝛa que nec
plenam lucẽ nec omninotenebꝛas habʒ NMane ergo pꝛimus dies nõ habuit qt
nec dies pꝛeceſſerat/ qui ſequentis diei
initio terminaretur- et eopꝛecipue. ꝙꝛ luce apparente moꝝ ſuper terꝛam ple⸗
nus atq; pꝛeclarus dies extiti.qui nõ
Qualit᷑ diſtin gui debeat il⸗ lud Et fachnʒ eſt veſpe ⁊ ma ne dies vnus

ab auroꝛa/ ſed a plena luce inchoauit
4mane ſequentis diei conſummatus ẽ Ande beda ſuper geneſim Decebat vt
pies a luce inciperet.et in mane ſequẽ tis diei tẽderet.vt opera diei a luce in choaſſe. et in lucem completa eſſe ſigni
ſicaretur. Reliqui autẽ dies mane ha ⸗
buerunt et veſperam · Quoꝛũ quiſq; a ſuo mane incipiens vſq; ad alterius di ei mane tendebatur.
Be naturali oꝛdine computa fionis dierum ⁊ de illoqui P miſterio introductus eſt.
M—
oꝛdo diſtinctionis dierum vt diſtinguã⸗ tur atq; computentur dies a mane vſq; ad mane. Moſtea vero in miniſterio fa ctum eſt vt dies computentur a veſpe ra in veſperam et adiungatur dies pꝛe cedenti nocti in cõputatione.cum iuꝝ/
ta naturalem oꝛdinem pꝛecedens dies
ſequenti nocti adiũgi debeat. quia ho mo a luee per peccatum coꝛruit intene
bꝛas ignoꝛantie et peccatoꝛum · Vein⸗
de per xpᷣm atenebꝛis ad lucẽ redijt.
Vnde apoſtolus. Eramus aliquando
tenebꝛe nunc autem lux in domino. Pꝛimus itaq; dies/ non ab auroꝛa ſÿʒ aplena luce ineipiens ⁊ poſi veſperaʒ paulatim occidente luce excipiens/ ma
ne ſequẽtis diei expletus eſt. Ande be da occidente luce paulatim et poſt ſpa
ium diurne longitudinis inferioꝛes ꝑ
tes ſubeunte factumeſt veſpere ſicut
nunc vſitato curſu ſolis fieri ſolet. Fa⸗ ctum eſt autem mane eadem ſuper ter ram redeunte ·/ ⁊ alium diem inchoůte et dies expletus eſt vnus ·xx iinj.hoꝛa rum. Fuitq; noꝝ illo triduo omnino te nebꝛoſa/ que poſt creata ſidera aliqua luce claruerit.
Fur ſol facus eſtſi luxillaſuf
8
eſtnaturaliſ
Boler autẽ que
ri quare factus eſt ſol ſi lux illa facienꝰ do diei ſufficiebat dd quod dici poteft quoniam lux illa foꝛte fuperioꝛes par ⸗ tes illuſtrabat ·⁊ ad illuminationeʒ in ferioꝛum ſoleʒ fieri opoꝛtebat. Vel po tius ideo quia facto ſole diei fulgoꝛ au cdus eſt. Amplioꝛi em̃ multo luce radi⸗ auit dies poſtea quaʒ ante. Si autem querit᷑ quid de luce illa factũ ſit cũ mo do non appareat Poteſt dici aut de ea coꝛpus ſolis foꝛmatum. aut in ea par · te celi eſſe in qua ſol eſt. non ꝙ ipſa ſit ſol/ ſed ſic eſt ei vnita vt diſcerni non valeat
Quomodo accipiendumſit il lud dixit deus ·an ſono vocis deus id dixerit an aliter
eterea inue igandum eſt quomodo accipiendum it quod ait. dixit deus. Vtrum tem/ poꝛaliter vel ſono vocis illud dixerit.
an alio modo. Auguſtinus ſuper ge ſim traditnec tempoꝛaliter.nec ſono vocis deum locutum fuiſſe.qꝛ ſi tempo raliter et mutabiliter ⁊ ſi coꝛpoꝛaliter
dicatur ſonuiſſe vox dei. Mec lingua e rat qua loqueretur. Nec erat quem o“
poꝛtet audire et intelligere. Pene er ⸗ go vox dei ad naturam verbi per quod omnia facta ſunt reſertur. Dixit ergo deus fiat ⁊c̃.non tempoꝛaliter. non ſo no vocis.ſed in verbo ſibi coeterno.i. verbum genuit intempoꝛaliter in quo erat et diſpoſuit ab eterno vt ſieret in tempoꝛe et in eo factum eſt.
Oño accipiendumſit ꝙ di i, tur pater opeꝛari in filiò vel ilium vel ün ſpiritulancto.
—

. 1. n — I. niutin quomõ en ne cer 6 nobt vel od dici ut ee pon irrär 2 di un cul rrat in fili ine i t.om ura fr 3 aut Anã ula— ilio idei nia i Fe —— Lit a odon ülum deus et in per acci 3 2 E 0h ſun u6 mini qu quem ſ cel r filit pi. vt di † m 8 Aifir pfal citz— lit oh piri rope mati mil ſe eumi pifi rari ur pate Cr ſunt ac i etp in ſi F enqo tenſil iend—?.Bi S re. cudict nſilio v 10) mſüti uverſe um p np g icaperi— verbie ru o in— ione ohan ſandn qui ur o 1Ue uu di s. N—— e quod sin pebꝛ Sin i o acci atur pat ſcri on adu blaſ caſic Ex filiu d inſt anit bꝛeos w81 nium. cp Krmii ero iptu eſt it erſ ph onẽ ſu. ſtru er Sſ in e m. endun* tinfili trem ram let 22 umen uſpi in pen —— nh p atq; dici 5 Se N Jopan dixeri liu in fili er cð ndu ia fi⸗ iudi rpa e fa P ris amqᷓ; n. criſo ha k. ſertu non p vel e idco ,.— nt ertrr[o elligi mentu 5 e.ſi tan⸗ ſcðr. d ſiẽ — ee en tan ei non ca wen di n.uie — rari. 7— cũ—— eſt e ince e . Mec ing ine ei i0 is is ope ue m eine 0 ope eten— To eis nic ⁊ſpiri patr ope pere pꝛ per 3 cliger qw ontr chil f rütuſ em i 8 ime filium mplin ter — e. git ahn— facere 3, n dt eO diei die fact ius eo eſt =——— tenpoul 6 So* itiones ſi—/ firm nde diei 6 ticusp di— b aem n er xi S vtro cum n efiliu quis nofin 0 S nd w ope Se m ſusn e enſn 0 D. i 5 n S tenn* m. S e e n ti⸗ noſte ab vt treo ſe guein ſint cd: ti⸗vt rat ri ſpir ro io gie alie. aeree id— oper ur. b quia itumſ⸗ G⸗ um ergo ſit 9038 e⸗de re et i era ed z eretur ocipſi cum ſp anc c celum rm ſup qnib int dã 49 1 um ſpiri redi pe nam erioꝛa u3 hic celũ a pꝛedi a filio itu⸗ e 3 eine dici creari edictoꝛu abẽ aquis n eſ en poſiti iles doa lapi eſſe ria ſi ua mat 10 d ſu que na iqu ſpic pis cui it f te 6 e de per natu em uitas ni ilo actum li o ſc celum 48 de celu 160 riptin m uid m U — voſſin ide eti ouet m. Sini eie Quo ibu nine iere⸗ poſſũ aqu s ſui ri qu i⸗Eut⸗ Pe dreſene b —½ il⸗
4 celu m lia 890

Augrſtinus
zoporhn⸗ nubium retentas poteſt eti am ſuper celi ſperam nõ vaporali tenu ttate ſed glaci ali ſoliditate aquas ſuſ? pendere ne labantur. Quales autem
et ad quid condite ſint. ipſe nouit qui
condidit. Ecce oſtenſum eſt his verbis ꝙ celum factum ſit. ſcʒ illud in quo ſũt
fixa ſideꝛa.id eſt ꝙ excedit aerem. et de ̃ qᷓ materia.ſ.ð aquis.et quales ſint
aque/que ſuper illud celum ſunt ſcili yt glacies ſolidate.
nee nature quibus cò entu W
Sultinus.
Quidaʒ veroce
um quod ecedit aeris ſpacia ignee nature dicunt. aſſerentes ſuper aerem
purum ignem eſſe/ qui dicitur eſſe celũ de qno igne ſidera et luminaria facta eſſe coniectant quibus auguſtinus con fentire videtur. Atrum vero nomine firmamenti celum quod excedit aereʒ
an ipſe ger hic intelligatur. idem aug.
querit nec abſoluit magis tamen ap probare videt᷑. celũ illð hic accipi qð ſpacia aeris excedit. Zquas autem qᷓ ſuper illud celum ſunt dicit vapora⸗ liter trahi et leuiſſimis ſuſpendi guttiſ
Sicut aer iſte nubiloſus exalatòe ter
re aquas vapoꝛaliter trahit et ꝑ ſub/ tiles minutias ſuſpendit et poſt coꝛ
pulentius cõglobatas pluuialiter refun dit. Bi ergo poteſt aqua ſicut videm? ad tantas minutias ꝑuemre vt feratur vaporaliter ſuper aerem aquis natura
liter leuioꝛem · Cur non credamus eti am ſuper illud leuius celum minutioꝛi
bus guttis ⁊ leuioꝛibus immanare va poꝛibus · ſed quoquo modo ibi ſit/ ibi
eſſe non dubitamuo.
MWMue ſitfigura firmamenti.
MQuerietiã ſolet
5 putant celum illnd eſſe ig
6 VBe operet tercie diei quandos 9
cuius figure ſit celum. Sed pirituſſan ctus qᷓ;uis auctores noſtri ſciuerint ꝑ eos dicere noluit niſi qð ꝓſit ſaluti. Hueritur etiam ſi ſtet an moueatur ce lum. Pi moueat᷑ inquiũt auomodo ẽ 6 firmamentum Piſtat quomð ieo 1. ſidera circuiũt ß firmamentũ dici põt non propter ſtationem/ ſed propter fir mitatem vel terminum aquarum itrã greſſibilem. Bi autem ſtat. nihil impe dit moueri et circuire ſidera.
ue tacuit ſcriptura de oxe ſecũde diei quod in a u6 dixit.
₰ ℳ Moſt hoc queri ſolet quare hic non eſt dictum ſicut in aliorum dierum operibus. vidit deus ꝙ eſſet bonum. Bacramẽtum aliquod hic commendat ur. Ideo enim foꝛtaſſiſ non eſt hic dickum. quod tamen ſicut in alijs factũ ẽ quia binarius p pncipiuʒ altcritatis eſt et ſignum diuiſionis.
——
ue congregat te ſuntin v vnum locum.
Sequitur. Hir
it deus. L ongregentur aque in locum vnum et appareat arida. Tercij diei o
+
E
pus eſt congregatio aquarum in vnum locum. Congregate ſunt enim omnes. aque/ celo inferiores.in vnam matricẽ
vt lux que preterito biduo aquas cla ra luce luſtrauerat in puro aere clari oꝛ fulgeat.et appareat terra que coo* perta latebat · et que aquis limoſa erat fieret arida et germinibus apta. Eo⸗
dem enim die protulit terra herbam virentẽ lignũq; faciẽs frucũ. vi aũt q̃ rat vbi ↄgregate ſint aque ã̃ totũtex 14 erãt ſ pacũ vſq; ad celð potuu fieri vt i

Scleuf i ſeln
M qð pi . moreun 6* itqon. quomoö ieo in ſe propter 5 ſint in vnuʒ Aamſtrit ſocũ cõgrega A nblin te czmulta Ma. ſint maria et
flumina.
iptrade a
Oueri
dictum ſichtin
dos. vidit devs
mẽtum alquod
co enim ſoꝛtaſſi
od tamen ſiut gʒ triãno p arius pncipiuʒ xenti facta ndiuionis. diſpoſitio et diſtinchio quatuoꝛ ele/ nentorum et niduo ſequẽ i oꝛnatus eſt mundus.
quando ſamm vnn
ur. Di
entu wueul ni. Taciu mn ne ſunt min res in mmmn
1.1 1
teꝛra ſubſidens conc mas partes pᷣbe
ret vbi fluctuãtes aquas reciperet Po
teſt etiam credi pᷣmarias aquas raꝛo⸗ res fuiſſe que ſicut nebula tegerent ter ras · ſed congregatione eſſe ſpiſſatas. et ideo facile in vnum poſſe redigi lo/ cum Cumq; multa conſtet eſſe maria et flumina in vnum tamen locum dicit aquas cõgreg atas ꝓpter cõtinuatiõeʒ ommum aquarum que in terris ſunt.
quia cuncta flumina et maria magno
mri iungũtur Ideoq; cũ dixerit aq̃s cõgregatas in vnum locum. Veinde di cit pluraliter. cõgregationeſq; aq̃ruʒ
ppter multifidos ſinus earum/ quibus
omnibus ex magno mꝛri pꝛincipium
eſt.
Beopere quartediei qunndo
facta ſunt luminaria.
⸗ Bequitur dixjt deus: Fiant luminaria in firmamento celi ⁊ diuidant diem ac noctem In p̃ce denti triduo diſpoſita eſt vniuerſitas
huius mundi machina et partibus ſuis
diſtributa. Foꝛmata enim luce pꝛimi die que vniuerſa illuſtraret. duo ſequẽ tes dies attributi ſunt ſupᷣme ⁊inme pꝛrti mundi firmamento.ſ. aeri teꝛre
et aque. Mam ſecũda die firmamentũ
deſuper expanſum eſt. Tercia vero a quarum mobilibus intra receptacula ſua collectis teꝛra eſt reuelata atq; aer ſerẽatus. Quatuoꝛ ergo mundi elemẽ tꝝ illis diebus ſuis locis diſtincta ſunt
et oꝛdinata. Tribus autem ſequentibꝰ
diebus oꝛnata ſunt illa quatuoꝛ elemẽ
ta · Quarta enim die oꝛnatũ eſt firma ⸗
mentum ſole et luna et ſtellis. Quinta aer in volatilibus et aque in piſcibus oꝛnamenta acceperunt · vexta accepit terꝛa iumẽta et reptilia ⁊ beſtias poſt que omnia factus eſt homo. de terra et
in teꝛra. non tamen ad teꝛram.nec ꝓp te teꝛram. ſed ad celum et pꝛopter
D1 XIII
Zlnte ala de ornatu celi agitur ſicut pꝛius facum eſt⸗
Quia ergo celuʒ
ceteris elementis ſpeciem pꝛeſtat/pᷣus cʒ alijs factum eſt. ideo ante alia oꝛna tur in quarto die quo fiunt ſidera Nue ideo facka ſunt vt per ea illuſtretur in ferioꝛ pars. ne eſſet habitantibus tene
broſa. In firmitatiq; hominum ꝓuiſũ eſt. vt circueunte ſole potirentur homi
nes diei noctiſq; viciſſitudine pꝛopter
dormiendi vigilandiq; neceſſitatem et
ideo ne noꝝ indecora remaneret. Bed lunn ac ſideribus conſolarentur homi⸗ nes quibus in nocke operandi neceſſi⸗ tas incumberet. Et quia quedam ani⸗ malia ſunt que lucem feꝛre non poſſũt
autem ſubditur etſint in ſigna et tempoꝛa et dies et annos/ quomodo
sccipiendum ſit queriſolet. Ita enim dictum videtur quaſi quarto die cepiſ ſent tempoꝛa.cum pus triduum ſine tẽ poꝛe non fuerit, Ideoqʒ tempoꝛa que fiunt per ſidera non ſpacia moꝛarum
ſed viciſſitudinem aeree qualitatis de
bem accipere quia talia motibus ſide
rum fiunt· ſicut dies et anni quos vſita te nouimus. Bunt enim in ſigna ſere⸗
nitatis et tempeſtatis.et in tempoꝛa. quia per ea diſtinguimus quatuoꝛ tem
poꝛa anni ſcilicet ver. eſtatem. autum num · hiemen vel ſunt in ſigna et in tẽ poꝛa id eſt in diſtinctione horarum tẽ⸗ poꝛum. quia pꝛiuſquam fieꝛent oꝛdo
tempoꝛum nullis notabatuꝛ indicijs. vel meridiana hoꝛa/ vel qualibet hora hec quarta die facta ſ t.
Ve opere quinti diei quando
Creanit deus ex aquis uolatiia
—
ña vtilita ⸗ te facki ſunt ei luminaria.
Nãomð acei pien dũ ſit ꝙ git vt ſint in ſigna etitpa.

reptile anime viuẽtis ⁊ volatile ſupꝑ teꝛraʒ ⁊c. Opus quinte diei eſt foꝛmatio piſcium et auiũ quib duo elemẽta oꝛnant᷑ ð ea
dẽ materia.i.de aquis piſces et aues
creauit. volatilia leuans in aer a.⁊ na tatilia remittene gurgiti.
Ve opere ſexti diei quandocre ata ſut animialia ⁊ reptiliatetre
——
Bequitur dixit
deus. Mꝛoducat terra animam viuen tem.iumenta. et reptilia ⁊ beſtias teꝛ re ſecũduʒ ſpecies ſuas ⁊c̃. Sexte diei opus deſcribit᷑ cum terra ſuis anima/ libus ornari dicit.
Mtr oſt peccatuʒ venenoſa Inimalianoxia ou an
teꝛ peccatum nocere ceꝑint pꝛius facta in noxia⸗
venenoſis et ꝑnicioſis animantibꝰ vtꝛũ poſt peccatuʒ hominis ad vindictã cre ata ſint an potius creata in noxia pec catoꝛihus noceꝛe cepꝑint. Bane dici po teſt. ꝙ creata nihli homini nocuiſſent ſi non peccaſſet. Muniendoꝝ nanq; vici oꝛum et terendorum · vel ꝓbande ⁊ꝑ⸗ ſiciende et ꝑfruende virtutis cauſa no cere ceperunt. Fuerunt ergo creata in noxia. ſed ꝓpter peccatum facha ſunt noxia.
Vtrum minuta animalia tũc
De quibuſdam
etiaʒ minutis anim antibus queſtio eſt g. 6* 6 9 6 Strum in pᷣmis conditionibus creata
deus. ꝛoducät aque
ſint an ex rebus coꝛruptis poſtea oꝛta
——
D XV
ſint. leraq; enim de humidoꝝ coꝛpo rum vicijs vel ex alatiõibus terre ſiue de cadaueribus gignuntur · Quedã eti am de corꝛuptione lignoꝝ et herbaruʒ et fructuũ et deus auctoꝛ omnium eſi. Poteſt autem dici ꝙ ea que de coꝛpo ribus anim lium.mapime moꝛtuoruʒ naſcũtur cum animalibus cꝛeata non ſuerint. niſi potẽtialiter et materiali⸗ ter. Ea vero que ex teꝛra vel ex aquis naſcũtur.vel ex eis que teꝛra germinã 1 te oꝛta ſunt. tunc creata fuiſſe non in cõ
grue dici poteſt.
Muare poſt omnia facusẽ hõ
Omnibus autẽ creatis atq; diſpoſitis nouiſſime fact? eſt homo tanqᷓ; dominus et poſieſſor qͥ et omnibus pᷣferendus erat· vnde ſeqͥ Vidit deus ꝙ eſſet bonum. et ait · Fa ciamus hominem ⁊c̃. Ped antequam de hominis creatione tractemus/ qð ſupꝛa breuiter tetigimus plenius ver⸗ ſantes clarius faciamus. In hac enim rerum diſtinctõe catholici tractatoꝛes diſſentire vbi ſupra diximus inueniũ⸗ cidiſſenti tur. Alijs dicentibuſ res creatas atq; vidẽ diſtinctas ſecũdum ſpecies ſuꝛsꝑ iter ualla ſex vierum. Quorum ſentetie litera geneſis magis in ſeruire videtur atq; catholica eccleſia magis appꝛobat ideo hactenus ſtudioſe docuimus.quo modo ex illa cõmuni materia prius in foꝛmiter facta. poſtea rerũ corpalium
genera ꝑ ſex dieruʒ volumina diſtincti ſint formata. llijs autem videt᷑/ꝙ nõ
ꝑinterualla temporũ facta ſint. ſed ſi⸗ mul ita foꝛmata ad eſſe ꝓdierunt. qð auguſtinus ſupeꝛ geneſim pluribus mo dis nititur oſtendere. dicens eiementa quatuoꝛ ita foꝛmata ſicut modo apa⸗ rent abinitio extitiſſe.⁊ celum ſiderib ornatum ſuiſſe. Quedam vero non foꝛ maliter ſed materialiter tunc facta fu⸗ iſſe Que poſt ꝑ tempis acceſſum forma liter diſtincta ſunt. vt herbe arboꝛes et foꝛte animalia Hmnia ergo in ipo tpis
Zntegoi d nis 2ga
uiter tetig
plenus gt vbi vů icat
——„—— 8
—
—.———
—.——
——

Xengemii aſuſenenn6
i facusih
8 guti
s noviſime fu voetpoleſorz er. vnde ſet onum et at i Peq antequan tractemus/ q nus plenius ver us nhac enin
——
Od d
dipimus ime ures creuasi; ſpecies unpi Aorum ſent i6 in ſewirevin deſa mag i ole docum⸗ menmucup erw wnin ns autemn üß
win⸗ S munſ u 5 cnhnn mnnn
1.1 L
initio facta eſſe dicũt.ſʒ q̃dã foꝛmali/ ter et ſcm ſpecies q̃s habere cernimꝰ vt maiores mundi ꝑtes. quedam veꝛo materaliter tantũ Bed vt dicunt moy ſes loquẽs rudi et carnali populo locu cionis modum temperauit de deo lo/
quens. a ſimili hominis qui per moꝛas
temporum opera ſua pſficit cũ ipſe ſi ⸗ mul ſua opera fecerit. Ande auguſtin Ideo inquit moyſes diuiſim reſert de
um illa opera feciſſe, quia nõ potuit ſi⸗ můl ab homiue dici quod a deo ſimul
potuit fieri. Itẽ potuit diuidere ſcrip
tura loquendi tempoꝛibus qð deus o⸗ perandi tempoꝛibus non diuiſit. Illi
qui his autoꝛitatibus et alijs huiufmõi inherentes dicunt quatuoꝛ elamẽta at⸗ q; celi luminaria ita foꝛmata ſimul eſſe et hahniſſe illos ſeꝝ dies quos ſcripte
ra commemorat ſex rerũ genera. iqᷓ eſi
diſtinctiones appellant que ſimul facte ſunt partim formaliter partim cauſali ter
Quomodo necendum ſit deum requieuiſſe ab omni oꝑe
Jam de ſeptime
diei requie aliquid nos eloqui opoꝛtet
ſcriptũ eſi.quia cõpleuit deus die ſep timo opus ſuũ ⁊ requieuit die ſeptimo ab vniuerſo opere quod patrarat. Re quieuiſſe dicitur deus die ſeptimo/ nõ quaſi operando laſſus · ſed ab vniuerſo
opere requieuit. quia nouam creaturã
facere ceſſauit. Reqͥeſcere em̃ ceſſare dicitur. Vnde in apocalipſi dicif᷑. Mð habeant requiem dicentia. Banctus. Banctus. Banctus.i.dicereinon ceſſa bant. Requieuiſſe ergo deus dicitur. quia ceſſauit a faciendis generis crea ture. quia vltra noua non condidit, vſ q; nunc tamen vt veritas in euangelio ait. operatur pater. Mater cum filio ſcʒ aminiſtrationem eoꝛũdem generũ que tunc inſtituta ſũt creatoꝛis enim virtus/ cauſa ſubſiſtẽdi ẽ omni creatu
re. ergo dicitur. Pater meus vſq
modo operatur/⁊ ego operor illud vni uerſe creature cõtinuam aminiſtr atio
nem oſtendit. Die ergo ſeptimo reqe
uit vt nou am creaturam vlterius non faceret cuiꝰ materia vel ſimilituqo nõ pᷣceſſerit. ſed vſq; nunc operatur. vt ꝙ condidit continere et gubernare non ceſſet. S
Qugliter accipiendum ſit q duitur deus conpleſſe opus ſu um ſeptimo die cum tũc requi euit ab omni oꝑe ſuo.
Beo q̃ritur quo modo ſeptimo die dicatur deus cõple uiſſe opus ſuũ.cum ab omni opere illo die requieuerit.nec aliquod genus no uum rerum fecerit. Alia tranſlatio hʒ Vonſumauit deus die ſeꝝto opera ſua que nihil queſtiõis affeꝛt. quia manife ſta ſunt que in eo facta ſunt et omniuʒ
cõſumatio. eo die ꝑſecta eſt ſicut ſcrip
tura oſtendit cum ait. Vidit deus cũ⸗ cta que fecerat/ et erant valde bona. Pmnia quidem naturaliter bona erãt nihilqʒ in ſui natura vicij habentia et ſunt bona que condidit deus etiã ſin/ gula. Pimul veꝛo vniuerſa valde bona quia ex omnibus cõſiſtit vniuerſitatis ammirabilis pulcritudo.in qua etiam illud quod malum dicitur bene oꝛdina tum et loco ſuo poſitum eminenti cõ ⸗ mendat bona. vt magis placeant et laudabilioꝛa ſint dum cẽparantur ma lis. Sexto ergo die facta eſt operum cõſumatio Ideo pᷣmiſſa oꝛitur queſtio quomodo dicatur deus die ſcptimo o pus ſuum cõpleſſe quod hebꝛa ca veꝛi tas habet. in quo tamen nihil nouuʒ creaſſe dicitur. niſi foꝛte dicat᷑ die ſep timo cõpleuiſſe opus ſuum quia ipſuʒ benedixit et ſanctificauit. ſicut ſubicit
ſcriptura. benedixit diei ſeptimo/ et
ſanctificauit illum. Epus enim eſt bñ ⸗
dicio et ſanctificatio ſicnt ſalamon
aliquid opis fecit cũ tẽplũ dedificauit
Sctm aliam lr̃am nihil ibi eſt queſtionis qum ſequit᷑ aguſtinus
Kic reddit ad cueſtiõeʒ põſitã ſcilcet quõ veruzʒ ſit deũ ſept mo die conpleſe opus ſuum

Veda q möf
Queſitſngficatioet benedi⸗ cto ſeptimi diei-
— —..— 2 2 —.
ſicaiſe et benedixiſſe dicitur. quia mi
ſtica pᷣceteris benedictione fanctiſicati⸗ pne eum donauit Qnde in lege dici᷑
hementote ſanctificare diem ſancti ſabati. Et inde eſt/ ꝙ numerãdo dies ſeptem eſſe dies quoruʒ repeticiõe om ne temp agitur ñ· quin alius ſit ab illi dies octauus et nonus. et ſi de cete/ ris · Sed quia in fex diebus rerum ge nera diſtincta ſunt et in ſeptimo licet non fuerit nouum genus rerum inſtitu tum fuit tamen in eo quai quidam no uus ſtatus ſanctificationis operum et
vſq; ad ſeptimum ꝓcedimus et dicim
requietõnis opificis. Moteſi etiamſic
exponi illud. Lompleuit deus vie ſep timo opus fuum.id eſt cõpletum et c ſumatum vidit⸗
hominis creatione vbicoh erandum eſt quare creatus
——
*
x qusliter facus ⁊ qualiter lap E anpoltemoolioiſte
paratns. que diſcucienda ſunt
Is excur
E effectui mancipare atq; ordine explanare nũc ſuſcipimus. vbi hec cõſideranda videntur.I. quarecre atus ſit homo et qualiter inſtitutus.et qualis quomodo factus. Weinde qua liter ſit lapſꝰ poſtremo qualiter et per gue ſit reparatus, Eoꝛum autem pᷣmo et ſecundo poſita.i.cauſam creationis pumane et modum inſtitutionis ſupe
rius ꝓ modulo noſtꝛe facultatis tracta vimus. Ideoq; ſupereſt vt qualis vel quomodo factus ſit diſcuciam. In ge nſilegitur Jren lennen ima
heponoernalerfuſtut, tus que duo ſupꝛatracata ſũt
18 que ſupꝛa de homi/ nis creatione pmiſimus
ginem et ſimilitudinẽ noſtram ⁊c̃. In Iciamuspo eoꝙ dicit faciamus/ vna opatio tru minẽ ad in
perſonarum oſtendit᷑. In hoc veꝛo ꝙ dicit ad imaginem et ſimilitudinem no ſtram. vna ⁊ equalis ſubſtantia trium perſonarum monſtratur. Ex perſona enim patris hic dicitur ad fiium ⁊ ſpi ritumſanctum. Mon vt quidem putãt angelis.quia dei et angelorus non eſt vna et eadem imago vel ſimilitudo.
& imagoet ſimilitudohicg di üerſis accipitur varie aquibuſ dam incredia. blus creata⁊ increata. veleſſentia trinitatis vel filus et ſpirituſiancus,
ligeretur.i.trinitatis eſſentia ad quã factus eſt homo/ vel creata in qua fackꝰ elt homo et ipſa homini concre ata. Increatam enim imag inem que deus ẽ intellexiſſe videtux beda cum dicit. nð eſſe vnam imaginem dei et angeloruʒ
fed trium perſonarum et ideo ꝑſonis
non angelis fit ibi ſermo. In ꝓpe ta⸗ men imago dicitur. quia imago relati ne ad aliud dicitur/ cuius ſimilitudinẽ
gerit et ad quod repᷣſentundum facta ẽ
ſicut vna imago ceſſaris que ipſius ſi/ militudinem pᷣferebat ipſum quodam ⸗ modo rep̃ſentabat. In ꝓpe auteʒ ima go dicitur id ad quod aliuq fit. Bicu ex emplũ dicit᷑ quod ſumit᷑ ꝓpe ex ali quo.et exemplar ex quo ſumitur aliòd Ponitur tamen et aliquando abuſiue alterum ꝙ altero. Ita et minus ꝓpꝛie accipitur imago.eſſentia trinitatis.ſi
tamen ea nomine imaginis hoc loco ĩ
dinem hicaccipi.
———
magoautez et
milituqo in hoc loco vł increata intel
ginem ⁊ſim
— —

gognond ug i libro eſmlunda, vü de trin/ tate
uiobin Taqui bahsq(n mnz tuſancus
utezet
ylincſeata inte eſentiaad qui rentain qua fach nini concteata. nemque dust eda cum dicit ni deiet angeloru m.et ided pſon mo. In pien
cpia imago
fſentundunſu ſnris que iſu da ipſum ub . In ppeiui quv duii⸗ vol ſni ſi⸗ gwſnu⸗ ſotu n n wgnn⸗
*
2 Kh
imago patris dieit ſi ſupra itradatu de trinitate diximus. Vnde fuerunt
nöõnulli qui ita diſtinxerunt. vt imagi
nem in hoc loco/ intelligerent filium. hominem vero non imaginem /ſed ad imaginem factum dicerent. quos re/ fellit apoſtolꝰ dicẽſ. Vir qdẽ eſt imago et gloꝛia dei. Nec namq; imago.i. ho mo cum dicitur fieri ad imaginem nõ quaſi ad filium dicitur fieri. Ilio quin
non diceret ad imaginem noſtrã. Nuo
modo enim noſtram. diceret cum filius ſolius patris imago ſit. Fuerunt autẽ et alj perſpicatius hoc trackantes qui per imaginem filium et per ſimilitudi/ nem ſpiritumſanctum intelligerẽt qui ſimilitudo ẽ patꝛiset filij xt iqeo plu⸗ raliter putauerunt dici noſtram.id re
ferentes ad ſimilit udinem tantum ad
imaginem vero ſub intelligendum eſſe meam. Fominem vero et imaginem eſ ſe et ad imaginem et ſimilitudinem fa
ctum eſſe tradiderunt.et imaginẽ ima
ginis cſſe et ſimilitudinis.
Hec hoꝛum ſententiam appꝛo batſed imãginem et ſimilitu dinem deiin homine queren ⸗ dam⁊ conſideꝛandam docet vt imago et ſimilitudocreata in telligatur
Werütamẽ hec diltinctio licet repoꝛbabilis penitus nõ videatur. quia de medio montium.id eſt autoritatibus ſanctoꝛum nõ manat congruentius in ipſo homine imago ⁊ ſimilitudo querenda eſt et conſideꝛan
da; Factus eſt ergo homo ad imaginẽ
det et ſimilitudinem ſecũdum mentem
qua irratiõabilib antecellit.ſ.ad ima
ginem ſecundum memoriam et intelli⸗ gentiam et dilectionem · Ad ſimilitudi nem ſecundum inocentiam et iuſticiaʒ que in mente rationali nat uraliter ſũt vel imago conſideratur in cognitione veritatis. ſmilitudo in amoꝛe viru⸗ tis.vel imago in alijs omnibus.ſimili⸗
tudo in eſſentia/ qꝛ ⁊ inmoꝛtalis ⁊ indi
viſibilis eſt. Ande angnſtinus in libꝛo de quantitate anime nima facta ſimt
lie deo· quia immoꝛtalem et indiſſolu
bilem fecit eam deus. Jmago ergo ꝑ/ tinet ad foꝛmam ſimiitudo ad natu/ ram. Factus eſt ergo homo ſcõm ani ⸗ mam ad imaginem et ſmilitudineʒ nõ patris vl filij vel ſpirituſſancti⸗ ſed to/ tius trinitatis ita et ſecundum animaʒ dicit homo eſſe imago dei. quia ima/ go dei in eo eſt. Bicut imago dicitur et tabulaꝰ et pictura que in ea eſt. ſed pꝛopter picturam que in ea eſt ſimul ⁊
tabula imago apellatur Ita propter
imaginem trinitatis etiaʒ illud in quo
eſt hec imago nomine imaginis vocat᷑
homo dicitur imago etad imagineʒ filius vero ⁊ imago non ad imaginem.
Quocirca homo et im ago dicit᷑ ⁊ ad imaginem. filius autem imago/ non ad imaginem. qꝛ
natus/ non creatus, equalis et in nul⸗
lo diſſimilis homo creatꝰ eſt a deo non genitus non parilitate equalis/ ſed qᷓ dam limilitudine accedens ei. Ande auguſtin in lihꝛo vij. de trinitate. In
geneſi legitur · Faciamus homineʒ ad
imaginem et limilitudinem noſtrã Fa⸗ ciamus ⁊ noſtrã pluraliter dixit et ni⸗ ſi ex relatuis accipi non opoꝛtet. vt ſacere intellegantur pater et filius et
pirituſſanctus ad imaginem patris ⁊
filij et ſpirituſſancti. vt ſi ubliſteret hõ imago dei Sed quia non õnino equa
lis fiebat illa imago tanquam ima/
go non ab illo nata ſed ab eo creata. Ideo ita imago dicit᷑ ꝙ et ad imagi⸗
nẽ qꝛ non equatur parilitate ſed acce⸗
dit quadam ſimilitudine Filius auteʒ eſt imago ſed non ad imaginem quia equalis patri. Victus eſt ergo homo ad imaginem pꝛopter imparem ſini/ litudinem Et ideo noſtram. vt imago trinitatis eſſe homo intelligatur. non
Aus i libꝛo v.de trini,

Be creatione animep
————
—
Beda ꝙ non
coꝛpeis inſtru
mẽtis foꝛmaf
trinitati equalis /ſicut filius patri· Ee ce oſtenſum eſt ſecundum quid homo ſit ſimilis deo · ſ.I ecundum animam · Sed et in coꝛpoꝛe quandam ꝓpꝛietatẽ pabet. quod hic indicat. quia eſt erecta ſtatura.ſcöm quam coꝛpus anime ratõ nali congruit. quia in celũ erectum eſt.
——
aiquo facta ſit vel non. et quã
———.—*
do ſda ⁊ quam gratiam ha
—————
buerit in creatione
de oꝛi gine anime plura que ri ſoſent. ſcʒ vnde crea
ta fueriteet qñ.⁊ quã gratiã habuerit in creatõe. Picut ho minis foꝛmatio ſecundum coꝛpus de⸗ ſcribitur cum dicitur · Foꝛmauit deus
pominem de limo terꝛe. ita eiuſdeʒ ſe⸗
cundum animaz factura deſcribitur cũ fubditur. et inſpirauit in faciẽ eius ſpi raculum vite. Coꝛpus ei de limo ter re foꝛmauit deus/ cui animam inſpira⸗ uit. Vel ſecundus aliam literam flauit
vel ſufflauit. non ꝙ faucibus ſufflaue
rit. vel manibus coꝛpoꝛeis coꝛpus foꝛ mauerit. Spiritus em̃ deus eſt.nec li⸗ niamentis membꝛoꝝ compoſitus. 55 ergo carnaliter putemus deum coꝛpo⸗ reis manibus foꝛmaſſe coꝛpus vel fau/ cibus in ſpiraſſe animam.ð potius ho⸗ minem de limo terre · ſed coꝛpus foꝛ⸗
mauit iubendo volendo i.voluit et vᷣ
bo ſuo iuſſit/ vt ita fieret.⁊ inſpirauit
in facieʒ eius ſpiraculum vite · i.ſubſtã tiam anime/ in qua viueret/ creauit nõ
de materia aliqua coꝛpoꝛali vel ſpiri⸗
Opinio quoꝛundam heretico ruin qui putauerunt animãm̃ bſtantia dei⸗
Putauerũteni
quidam heretici deum de ſun ſuvſtia
eſſe de ſul
trumde
animam creaſſe verbis ſcripture ꝑulca citer in herentes qͥbus dicitur inlpira⸗ vit vel inſufflauit ⁊c̃.cuʒ flat inquiunr
vel ſpirat hõ de ſe flatum emittit · Bic
ergo cuʒ dicitur dens fiaſſe vel ſpiraſ⸗ ſe ſpiraculum in faciem hominis·ex ſe
ſpiritũ hominis emiſiſſe intelligitur · i.
de ſua ſubſtantia. Aui hoc dicunt non
capiunt tropica locutione didũ eſſe ſut
flauit vel flauit.i.flatum hominis ſcʒ
animam ſecit. Flare em̃ eſt flatum fa · cere.flatum facere eſt animam facere. Qnde dominus per ylaiam · mnẽ fla tum ego feci. Mon ſunt ergo audien/ di qui putant animam eſſe partem dei Ii enim hoc eſſet/ nec a ſe nec ab alio decipi poſſet · Nec ad malum ſaciendũ
vel paciendum cõpelli·nec in melius vł
deterius mutari · Flatus ergo quo ho⸗ minem animauit factus eſta deo/nõ de deo nec de aliq̃ mat eria⸗ ſed de nihilo pic qusdo facta ſit anima an ante coꝛpus an in coꝛpole
Bed vtrũ in coꝛ
poꝛe vel extra coꝛpus etiam inter do⸗
enim faper geneim tradit animamcũ
cos ſcrupuloſa queſtio eſt. Auguſtin' plio u⸗
angelis ſine coꝛpoꝛe fuiſſe cre atam. po
ſtea vero ad coꝛpus acceſſiſſe.neq; cõ⸗
pulſa eſt incoꝛpoꝛariſed naturaliter il
lud voluit.i.ſic creata fuit/ vt vellet · ſicut naturale nobis eſt velle viuere⸗ Uale autem velle viuere⸗non nature ð voluntatis eſt peruerſe Zlð vero di cunt animam pꝛimi hominis in coꝛpo⸗ re fuiſſe creatam/ ita ex ponẽtes verba illa. Inſpirauit in faciem eius piracu
lum vite.i.animam in coꝛpoꝛ creauit
que totum coꝛpus animaret · faciem tã men ſpecialiter expꝛeſſit. qꝛ hec pars ſenſibus oꝛnata eſt ad intuenda ſupe⸗ rioꝛa ·;ed quidꝗd de anima pꝛimi ho
minis eſtimetur de alijs certiſſime ſen⸗ tiendum eſi g in coꝛpoꝛe creentur Ere
ando enim inundit eas deusꝰet infun dendo creat. Vicendum eſt etiaʒ aiam

A
apun nu Wluruin, 3futnim nemiti gi intelligiur. dicunt non nedici cſeſ um bomisſc chſatmſt⸗ mimm ſuer. am. Qmiſt helate viri fin enuii facus ẽ ho⸗
o et hoc m meſſe preni ploꝛes non
ecaſene i rioꝛes cãs dmalom ſac
i.net in meliusi
tuo ergo quoho
eſta deo/nõ di
ria/ ſed de nibibo
ſit anima in coꝛpoꝛe·
uWW s cim inid m tradit auns⸗ d fuiſe cen omied ccenafun vbodrln —
1 n
dlam/ non ſic eſſe creatam.vt pꝛeſcia eſſʒ operis futuri iuſti vel iniuſti.
In qua etate deus hominem fecerit·
Bolet etiaʒ que
ri/ vtrum deus hominem repente in vi rili etate fecerit. an perficiendo ⁊ eta ·
tes augendo/ ſicut nunc foꝛmat in ma/
tris vtero. Aug ſuper genelim dicit. S adam in virili etate ↄtinuo factus ẽ et hoc ſeeundum ſuperioꝛes nõ inferio res cauſas.i.ſecundum voluntatem et potentiam dei.quam nature generibꝰ
nõ alligauit qlit᷑ et ðᷣga moyſi ↄuerſaẽ
in dꝛaconem. Mec talia ↄtra naturam
ſiunt. niſi nobis quib' aliter nature cur ſus innouit. deo autem natura eſt qð facit.non ergo contra diſpoſitioneʒ ſu
am illud fecit deus. Erat em̃ in pꝛima creaturarum ↄ ditione ſic homineʒ poſ
ſe ſieri ſʒ nõ ſibi erat neceſſe vt ſic fieret hoc em̃ non erat in conditione creatu ⸗
re/ ſed in beneplacito creatoꝛis cuius voluntas neceſſitas eſt, hoc enim necel ſario futurum eſt quod vult et pꝛeſcit.
Vulta vero ſecundum inferioꝛes cau
ſas futura ſunt.ß in pꝛeſentia dei futu
ra non ſunt. Hi autem ibi aliter futu/
ra ſunt. potius futura ſunt ſicut vbi ſũt vbi pꝛeſcit ille qui non poteſt falli. Bic ergo factus eſt adam. non lecundum in ferioꝛes tauſas. qͥa non erat in rerum cauſis ſeminalibns vt ita fieret.ſed ſe/ cundum ſuperioꝛes non contra naturã operantes · qꝛ in rerum cauſis naturali bus erat ·vt ita poſſet fieri.
O homoextra paradiſum cre qtus in paradiſo ſit poſitus ⁊ quare iia factum ſit
Hominem autẽ
ita foꝛmatum tulit deus. vt ſcriptura
docet et poſuit in paradiſo voluptatis
quaʒ plantauerat a pꝛincipio. Eis ver
O WIL
bis aperte moyſes inſinuat/ ꝙ homo ex tra paradiſum creatus.poſtmodum in
paradiſo ſit poſitus. nod ideo factuʒ dicitur/ quia non erat in eo permanſu
rus /vel vt non nature ſedgratie hoc aſ ſignaretur. Intelligitur aũt paradiſus localis et coꝛpoꝛalis in quo homo lota tus eſt. Tres em̃ generales de paradi ſo ſententie funt. Vna eoꝝ qui coꝛpo raliter intelligi volunt tantuʒ. Alia eo rum qui ſpiritualirer tantum. Tercia eoꝛum qui vtroq; modo paradiſum ae
piunt. Terciam michi placere fateoꝛ·
vt homo ĩ coꝛpoꝛali paradiſo ſit poſitꝰ qui ab illo pꝛincipio plantatus accipi poteſt/ quo terꝛam omnem remotis a ⸗
quis.herbas ⁊ ligna ꝓducere inſſit. qꝛ
et ſi pꝛeſentis eccleſie vel future typum tenet ad literam tamen intelligen/
dum eſt eſſe locum ameniſſimũ fructuo ſis arboꝛibus magnum/ ⁊ magno fonte ſecundum quod dicimus a pꝛincipio/ antiqua tranſlatio dicit ad oꝛientem. Ande volũt in oꝛient ale parte eſſe pa radiſum longe interiacente ſpacio vel maris vel terꝛe · a regionibus quas in
colunt homines ſecretum et in alto ſitũ
vſqʒ ad lunarem circulum ꝑtingentem
vnde nec aque diluuij illuc perueneft.
Be lignis paradiſi inter que erat lignum vite ⁊ lignuʒ ſciẽ⸗ tie boni et mali.
In hoc auteʒ pa radiſo erant ligna diuerſi generis inter que vnum erat quod vocat um eſt lig⸗ num vite. alterum vero liguum ſcien · tie boni et mali. Lignum auteʒ vite di ctum eſt ſicut docet beda et ſtrabus.qͥa diuinitus accepit hant vim. vt qui ex eius fructu cõmederet/ coꝛpus eius ſta bili ſanitate et perpetua ſoliditate fir⸗ maretur/nec vlla infirmitate vłetatis imbecillitate in deterius vel in occaſuʒ labaretur.
Quare vocatum ſit lignum
Qualis ſit lo⸗ cus paradiſi
et vbi.
Quare dickuʒ ſit lignũ vite ·

*— 5 ⸗ 4 — ℳ 3 3 —— M M e 1* „ g*
——
— ——*
————————————— 2 2 g———
rentes nõ pec caſſent nõ iðo minus ſcie b bo ni. et mdli..
Lignuimn auter
ſeientie boniet mali/ nõ natura hoc no
„ſi gſi pꝛimi pa
ſeientie boni 2 mali-
mẽ acceꝝ it ſed ab occaſione rei poſiea cute. Srboꝛ em̃ illa non erat mala.
ſed ſcientie boni et mali ideo dicta eſt. quia poſi j hibitionem erat in illa trãf
greſſio futura aua homo experiendo diſceret quid eſlet inter obedientie bo
num et inobedientie malum. Mon er⸗
go de ñ uctu qui naſceretur inde poſi⸗
tum eſt iliud nomen.; de re tranigreſ⸗
ſionem ſecuta. Cognouit eĩ homo pꝛi
uſqᷓ; tangeret hoc lignum bonum ⁊ ma
lum. ſe bonum per pꝛudentiam et ex perient iam et malum per pꝛudentiam
tantum. uod etiam per ex perientias
nouit/ vſurpato ligno vetito. qꝛ per ex perientiã mali didicit.qͥd ſit int bonuʒ obedientie/ et malum in obediẽtie. Bi vero pꝛimi parentes obedientes eſſẽt. nec ↄtra pꝛeceptum peccaſſent/nõ iðᷣo tamen minus diceretur lignuʒ ſcientie
boni et mali.qꝛ hoc ex eius tactu acci deret ſi vſurparetur. Aligno ergo ho mo ꝓhibitus eſt quod malum non erat
vbi ipſa pꝛecepti ↄſeruatio bonum illi
eſſet.tranſgreſſio malum. Nec melius
ↄſideratur quantum malum ſit inobe/ dientia quam hoc modo cum ſcʒ ideo reus factus eſſe hoc intelligitur.qͥa ꝓ⸗ hibitus rem tetigit quam ſi non pꝛohi bitus terigiſſet. nec peccaſſet/ nec pe⸗ nam ſenſiſſet. Pi em̃ venenoſam her/
bam ꝓhibit? tetigeris/ pena ſequitur ⁊i nemo phibuiſſet ſimiliter pꝛoſeque retur. Bietiam ꝓhibetur res tangi qᷓ
non tangenti tantum/ ſed ꝓhibenti ob eſt. ſicut aliena pecunia.ideo ꝓhibituʒ eſt peccatum.quia ꝓhibenti eſt dam/ noſum. Cum vero tangitur quod nec tangenti obeſt/ ſi non ꝓhibetur. nec cui libet ſitangatur. Ideo ꝓhibetur vt ꝑ ſe bonum obedientie/ et malum inobe⸗
dientie monſtretur. Sicut pꝛimus ho
mo a re bona pꝛohibitus penam in cur
tia pena eſſe nontunt. icu.
rit. vt non ex re mala/ ſed ex inobediẽ
—
XVII
entia palma.
dbe fe foꝛmatione mulieris
quoq; pꝛradiſo rem foꝛmauit deꝰ de ſub ſtantia viriſiẽ poſt plã tatuʒ paradiſum hominemq; in eo poſi
tum/ et poſt vniuerſa animalia ad euz
ducka/ ſuiſq; nominibus deſignata ſub nectit ſcriptura.immiſit deus ſopoꝛem in adam · cunqʒ obdoꝛmiſſet? tulit vnaʒ de coſtis eius et foꝛmauit eam in in mulie rem⸗
Quare virum puus ·⁊ poſte de viro mulierem creauit nõ ſimul vtrumqʒ ·
Bicattẽdenduʒ
eſt quare nõ creauit ſimul virum ⁊ mu ierem ſicut angelos. ſed pꝛius virum.
deinde mulierem de viro. Ideo ſcilicet
vt vnum eſſet generis humani pꝛin ⸗
eipium. quatinus in hoc et ſuꝑbia dia
boli ↄfunderetur. ⁊ hominis humilitaſ
dei ſimilitudine ſublimaretur. Vyabo
lus quijpe aliud a deo pꝛincipium eſſe ↄcupierat. Ideoq; vt eius ſuperbia re tũderetur. hoc homo in munere acce ⸗ pit quod dyabolus peruerſe rapere vo
luit ſed obtinere non potuit. Et ꝑhoc
imago dei in homine apparuit. Quia ſi
cut deus omnibus rebus eyiſtit pꝛinci pium.creationis.ita homo omniꝰ ho
minibus pꝛincipiũ generationis. Iðo etiam ex vno homine omnes eſſe voluit deus vt dum cognoſcerent ſe ab vno ef
ſe omnes ſe quaſi vnum amarent ·
Suare de latere r virinon dea
lia co: parte f f oꝛmata ſit
Dr. V
E Zliarõqu U
re ex wol mine o oẽs oh
mines.. —

n ſomni un myiicp menicn erſaaninl mmiſt dersſn beomiſu nim mait eimun
pꝛuus. ⁊ poſu em creguit. ni 1
dendm;
t ſiml vim ⁊n 8. ſed pꝛis virun
evuo· eoſclucamen neris bumani pus opis
din boc et ſupbun ⁊ bominis bnii ublimaretu. dy 1deo pꝛinchin ocʒn cius ſp pomo n mn
teſi fuiſſet de capite facta. viro ad do ⸗
minationẽ videret᷑ pꝛeferenda. aut ſi 5
pedibus ad ſeruitutem ſi ubiicienda.
Quia igit᷑ viro nec domina nec ancilla ² capite nec
parabatur ſed ſocia. ec de
de pedibus/ ſed de latere fuerat pꝛodu cenda vt iux ta ſe ponendam cognoſce ret quam de ſuo latere ſumptam didi
ciſſet.
Quare doꝛmienti et non vigi
lãnti coſta ſubtracta eſt.
Mon ſine cauſa
doꝛmienti quoq; viro/ potius q; vigilã ti detracta eſt coſta de qua mulier in ad iutoꝛium generationis viro eſt foꝛma ⸗ ta ſed vt nullam in eo ſenſiſſe penã mon ſtraretur et diuine ſimul potentie opus mirabile oſtẽderetur que hominis doꝛ mientis latus aperuit.nec eum tamen a quiete ſopoꝛis excitauit. In quo eti am opere ſacrmentum chꝛiſti ⁊ eccleſie
figuratum eſt. Quia ſicut mulier de la
tere viri doꝛmientis foꝛmata eſt. ita ec cleſia ex ſacramentis que de latere chꝛi ſii in cruce doꝛmientis ꝓfluxerunt. ſcʒ fanguine et aqua quibus redimimur apenis atq; abluimur a culpis.
ꝙde illa coſta ſine extrinſeco additamento facta fuit per dei
potentiaʒ ſicut quinqʒ panes in ſe muſtiplicati ſunt
Bolet etiaʒ que ri vtrum ð illa coſia ſine adiectione rei extrinſece facta ſit mulier/ quod qui/
buſdam non placuit. Ceterum ſi ad ꝑfi eten dum coꝛpus mulieris deus extrinſe cum augmentum addidiſſet/ maius il/ lud eſſet qᷓ; ipſa coſta. Ideoq; potius de iilo qᷓ; de coſta mulier facta deberet
de cauſis facta ſit mulier de viro/nð de qualibet parte coꝛpoꝛis viri/ſeq de la⸗ tere eius foꝛmata eſt/ vt oſtenderel q⁊ in conſoꝛtiũ creabat᷑ dilectionis ne foꝛ
XM
ꝑtes. Reſtat ergo vt de ſola ipſius co ⸗
ſte ſubſtantia ſine omni extrinfeco ad
duamento per dininaʒ potentiamin fe
metipſfo multiplicata mulieris coꝛpns
factũ dicat᷑ eo fane miraculo quo poſt ⸗
ea de quinq; panibus iheſu celeſtibene
dictione multiplicatis quinq; milta ho minum ſaciata ſunt. Illudetiam ſciri opoꝛtet ꝙ eum angeloꝝ miniſterio fa cta ſit mulieris foꝛmatio.non eſt eis ta men tribuẽ da creationis potentia. ⁊ln
geli em̃ nullam poſſunt creare naturaʒ
ergo non foꝛmare coſtam in mulierem. nec carnis ſupplementum in locum co
ſe. non ꝙ nibil agant vt aliquiq cree᷑
ſed non idẽo creatoꝛes ſunt. Sicut nec agricole ſegetum vel arboꝝ. Solus de us id eſt trinit as eſt creatoꝛ. Facta eſt
ſtrata ſit ꝑ angelos.
Vtrum ſm ſuperioꝛes qn in ⸗ ferioꝛes cauſas ita facta ſit mu
ergo femina a deo⸗etiam ſi coſta mini ⸗
Slicet ange⸗ lica miniſtra tione ſit illuq opus expletũ non tñ creato res fuerũt an geli.
lier id ẽ an ratio ſeminalis id
haberet vt ita fieret an tantuʒ pt ita fieri poſſet. ſed vt fieret in deo tantũ eſſet cauſa.
Sʒqueritur an
ratio quam deus pꝛimis operibus con ⸗
creauit id haberet vt m ipſam ex viri latere feminam fieri neceſſe foꝛet. An hoc tm̃vt fieri poſſet. Ad quod ſcien
dum eſt omnium rerum cauſas in deo
ab eterno eſſe. At em̃ homo ſic fieret vel equus ⁊ huiulmodi in dei potentia
et diſpoſitione ab eterno fuit. Et hee ſunt ꝓpꝛie di⸗ cunt᷑ pꝛimoꝛ⸗
dicuntur pꝛimoꝛdiales cauſe.qꝛiſtas alie non pꝛecedunt. Ded iſte alias que
ſunt cauſe cauſarum. Lunq; vnum ſit diuina potentia diſpoſitio ſiue volũtas
et ideo vna omnium pꝛincipalis cauſa
tamen pꝛopter effectus diuerſos plura
liter dicit Auguſtinus cauſas pꝛimoꝛ⸗ diales omnium rerum in deo eſſe. indu
cens ſimilitudinem artificis in cuius di poſit ione eſt/ qualis futura ſit archa.
Zng. ſup ge⸗ neß de cauſis reꝝ lacius di
ſputat ꝙ cau⸗
ſe que in deo
diales ⁊ qug⸗
re pluraliter

Snominnz 3 iunt cãe ſunt in creaturis„
cauſeetias ue ſüt in cre
tur pᷣmoꝛdia⸗ Ailia rõ qua“
re dicunt᷑ ꝑꝛi
K
Itoet ineo vnioſcuinſc rei iuture caula pꝛeceſſit In creaturis vero aus
rundam rerum/ ſed non omniumcaule ſunt. vt ait auguſtinus· Quia inſeruit
deus ſeminales rationes rebus ſecun“
dum quaſalia ex alts pueniunt vt de hoc ſemine tale granum de hac arboꝛe talis fructus et huiuſmodi · Et hee quo
ꝙ;ʒ dicuntur pꝛimoꝛdiales cauſe et ſi i adeo ꝓpꝛie. quia habent ante ſe cauſã
eternam/ que ꝓpꝛie et vniuerſaliter ma eſt. Illa vero ad res aliquas dicun tur pꝛime. que ſcʒ ex eis pꝛoueniunt.
Ideo etiam pꝛimoꝛdiales dicuntur. q⁊ in pꝛima rerum ↄditione rebus a deoĩ ſite ſunt, ⁊ ſicut creature mutabiles ſüt
ita et he⸗ cauſe mutari poſſunt Que au tem in immutabili deo cauſa eſt/ muta rri non poteſt.
Viſtincio cauſarum rerum ꝑ utilis ſcʒ ꝙ quedam in deo? in creaturis quedam in deo
Vmniuzergore
rum cauſe in deo ſunt. ſed quarundam
cauſe et in deo ſunt et in creaturis.
Quarundam cauſe in deo ſunt. et illa rum rerum cauſe dicuntur abſcondite ĩ deo. quia ita eſt in diuina diſpoſitione
hoc vel illud fiat quod non eſt in ſemi/
nali creature ratione. Et illa quidem que ſecundum cauſam ſeminalem fiũt · dicuntur naturaliter fieri.quia ita cur ſos nature hominibus innotuit Alia
vero pꝛeter naturam quoꝛum cauſe tã tum ſunt in deo. Pic auteʒ dicit aguſti
nus eſſe illa que per gratiam fiunt. vel ad ea ſignificanda non naturaliter ſed
mirabiliter fiunt. Inter que mulie ⸗ rris facturam de coſta viri ponitita di⸗ cens/ vt muliereʒ ita fieri neceſſe foꝛet
non in rebus ↄditum ſed in deo abſcon
ditum erat Omnis creature curſus ha bet naturales leges.ſuper hunc natu ralem curſum creatoꝛ habet apð ſe poſ ſe de omnibus facere aliud quã coꝛum
naturalis ratio habet · vt ſcilicet virgs arida repente fioꝛeat /fructum gignat.
XVII
et in iuuentute ſterilis/ in fenecktute pa ⸗
riat. yt aſina loquatur et huiumodi. Ve gemino opere ꝓuidentic·
Weditautemna
turis vt eꝝ his etiam hec fieri poſſent.
non vt in naturali motu haberent · Na
bet ergo deus in ſe abſconduas quoꝛũ dam futuroꝛum cauſas quas rebus cõ
ditis non inſeruit eaſq; implet. nõ ope re pꝛouidentie quo nature ſubſiſtunt vt
ſint/ ſed quo illas ãminiſtrat vt volue⸗
rit/ quas vt voluit cõdidit. Vmnium
ergo que ad gratiam ſignificandam nõ naturali motu rerum/ ſed mirabiliter
facta ſunt abſcondite cauſe in deo fue
rnt quoꝛum vnum erat ꝙ mulier fac⸗ ta eſt de latere viri doꝛmiẽtis. Non ha buit pꝛima rerum ꝓditio vt femina ſic fieret/ ſed vt fieri poſſet. ne contra cau ſas quas deus voluntarie inſtituit mu⸗ tabili voluntate aliquid facere putaret᷑
We gnima mulieris quenonẽ viriꝰ vt hntant dic ſſe extraduce
cẽtes animas eſſe extra
₰———
mulieris coꝛpus de viri coꝛpoꝛe tradi⸗
tum fuit. ita putauerunt aliqui ipſius
animaʒ de viri anima ꝓpagatam ⁊ om
Quemadmodũ
nes animas pꝛeter pꝛimam detraduce
eſſe ſicut coꝛpoꝛa. Elij autem putaue
runt ſimul omnes animas ab initio cre
atas. Catholica autem eccleſia nec ſi⸗
mul nec extraduce factas eſſe animas
docet. ſed in coꝛpoꝛibus per coitum ſe⸗ minatis atq; ſoꝛmatis infundi· et infun dendo creari. Vñ in eccieſiaſticis dog matibus. Animas bominum nõ eſſe ab
initio inter ceteras intellectuales natu ras · nec ſimul creatas ſiẽ oꝛigenes fi git dicimus neq; in coꝛpoꝛibus ꝑ coitũ
qui put
creart.
Zlioꝝ o
oẽs ani
ſeminari.ſicut luciſeriani et cirillus⁊

— tagmin onuntitip s iminſranw it cõdidt. mn mn ſgniicnini m d mirabiu lite cvſe in deoi m crat ꝙ mulier ſ domitis. Nonb pditio yt ſeminu poſſet.ne contuu ontarie inſtituitn liqxiò juetepu

——
———
——

2. 5 *
nem vero anime ſolum creatoꝛem noſſe
Eiuſq; iudicio coꝛpus coagulari in vul
na et compingi atq; foꝛmari.ac foꝛma to iam coꝛpoꝛe animam creari atq; iniũ
di vt viuat in vtero homo ex anima cõ
ſtans et coꝛpoꝛe ⁊ egrediatur viuus ex vtero/ plenus humana ſubſtãtia. hie
ronimus etiam anathematis vinculo
los condemnat. qui animas extradu⸗ ee dicunt. inducẽs autoꝛitateʒ pꝛophe
te. Qui finxꝝit ſingillat im coꝛda eoꝛum Hoc ſatis inquit innuit ꝓpheta ꝙ non ipſam animã de anima facit deus. ſed ſingillatim animas de nichilo creat.
Be pꝛimo pominis ſtatu ante
peccatum ſcilicet qualis fue⸗ rit Recũndum coꝛpus ⁊ſecun
dum anmam
I.
homo in ß⸗
ſtatu ſcʒ peccatum m coꝛpꝰ talis ⁊ im
VVlẽt que rri plura de pꝛimo ho⸗
minis ſtatu ante pec catum ſcʒ qualis fue ⸗
rit homo pꝛiuſquam peccaret/ ⁊ in coꝛ
poꝛe/ et in anima moꝛtalis an immoꝛ/
talis · paſſibilis an impaſſibilis. De ter
mino inferioꝛis vite ⁊ de tranſitu ad ſu perioꝛem de modo pꝛopagationis filio
rum et alia multa que nõ inutiliter ſciũ tur · licet aliquando curioſitate queran tur. At pꝛinſquam ad animi qualitatẽ
pertinentia pꝛoſequamur· de qualita/
te eius ſecundum coꝛpus et modo pꝛo
pagationis filioꝛum et de alis quibuſ
dam inſpiciamus. ꝛimꝰ ergo homo ſecundum naturam coꝛpoꝛis terreni.
et ĩmoꝛtalis fuit quodammodo ſecun/ dum aliquid quia potuit non moꝛi. et
moꝛtalis quodãmodo quia potuit mo ri. In illo nãq; pꝛimo ſtatu habuit poſ ſe moꝛi. et poſſe non moꝛi. Et hec fuit pꝛima humani coꝛpoꝛis immoꝛtalitas
ſcʒ poſſe non moꝛi· In ſecũdo vero ſta
tu poſt peccatum habuit poſſe moꝛi et
quidemlatinoꝛum pꝛeſimptoꝛes affit⸗ mant. Bed dicimus coꝛpus tantum ꝑ coningij copulam ſeminari. Creatio
non poſſe non moꝛi.qꝛ in hoc ſtatumo
riendi eſt neceſſitas In tercio ſtatu ha bebit poſſe nõ moꝛi etñ poſſe moꝛi.qꝛ
ad illum ſtatum pertinet moꝛiendi im⸗ poſſibilitas · quod eꝝ gratia erit/ non
ex natura. In pꝛimo ſtatu fuit coꝛpus bominis animale.id eſt egens alimo/
nijs ciboꝛum.
Quomodo dicitur homo fa dus inanimam viuentẽ.
Wnö ⁊ homofa
ctus dicitur in animam viuentem. non
ſpũalem.i.in animam coꝛpus ſenſificã
teʒ · quod adhuc erat animale /nõ ſpiri tuale/ quod egebat cibis vt per animã viueret. Factus eſt ergo in aĩam viuẽ tem.i.vitam coꝛpoꝛi dantem tñ per ſu ſtent amenta ciboꝝ et tunc erat coꝛpus
moꝛtale et immoꝛtale.qꝛ poterat moꝛi et poterat non moꝛi. Poſt peccatũ ve ro factum eſt moꝛtuum ſicut vt dicit a
poſtolus. Coꝛpus ꝓpter peccatũ moꝛ⸗ tuum elt.i.neceſſitateʒ moꝛiendi in ſe habet. In reſurrectione vo erit ſpũale
ſcʒ agile cibis non egens.⁊ immoꝛtale nõ ſicut in ſtatu pꝛimo tant fuit ſcʒ ꝙœ
poſſit nõ moꝛi.ſed etiam ꝙ poterit nõ moꝛi. Vnde aug. ſuper genelim apoſto lus ait. Loꝛpus quod moꝛtuum eſt ꝓp ter peccatum ⁊c̃. Mꝛius de limo terꝛe foꝛmatũ eſt coꝛpus animale non ſpũale
cum quaſi reſurgemus. Renouahitur
em̃ a vetuſtate non in coꝛpus aĩale qua
le ſuit · ſed in melius.i. ſpũale cum hoc moꝛtale induet immoꝛtale in quod mu
tandus erat adam. niſi moꝛtem coꝛpo
ris animalis peccando meruiſſet. NMon
ait apoſtolus coꝛpus moꝛtale eſt ꝓpter peccatum/ ſed moꝛtuum.Illud em̃ an
te peccatum moꝛtale.et immoꝛtale e ⸗ rat.quia poterat moꝛi et non moꝛi Alt
ud eſt auteʒ non poſſe moꝛi.aliud poſ
ſe non moꝛi. Ideo factum eſt per pecca
tum non moꝛtale quod erat.ſed moꝛtu um/ quod non fieret niſi peccaret. Ani male em̃ non eſt hoc coꝛpus⸗ſicut pᷣmi
moꝛtalis. In ſcðo vero ſia⸗ tu fuit moꝛtal ⁊ moꝛtuuſ ſcʒ poſt peccatuʒ Intercio ſta⸗ tu erit omni/ no immoꝛtal i. non potẽs moꝛi.

nñn io qua di alteꝝ fpiſſe;
nature ditõ ne ne ſciliʒ poſſe
moꝛialtexex
ge dono ſcʒ poſſe nõ moꝛi
ʒuiq dict ꝙ ſinð vteret 4 damdeli vite nõ ſemp viuerʒ qꝛ pec caret.
pominis futt⸗ ſed iam deterius eſi. ꝑa
bet enim neceſſitatem moꝛiendi. Loꝛpus hominis ante ante pecca⸗
iů mortale? immoꝛtale fuit.
Ecce hic euiden
ter aperit aus. ꝙ coꝛpus hominis ante peccatum moitale et immoꝛtale fuit.
non qualiter fiet in reſurrectione. De hoe eodẽ beda ſuper geneſim ait. Nõ eſt credendum ante peccatum ita fuiſſe moꝛtua coꝛpoꝛa /ſicut modo. Ait enim apoſtolus. Loꝛpus ꝓpter peccatũ moꝛ tuum eſt. ſed licet fuiſſent animalia nõ
dum ſpůũalia/ non tamen moꝛtua/ que neceſſe eſſet moꝛi.
trum immoꝛtalis na pa buit ante peccatum eſſet de cõ
ditione nãture an nergratie be 8
heficio.
Mn
Bolet hic queri
cum homo pꝛimus moꝛtale et immoꝛ/ tale coꝛpus habuerit. vtrum exꝝ ↄditio
ne nature ipſins coꝛpoꝛis habuerit vtꝝ q; an alterum beneſiciũ eſſet gratie ſcʒ
immoꝛtalitas.i.poſſe nõ moꝛi. Idqð
dici poteſt.qꝛ alterum habebat in na tura coꝛpoꝛis.i.poſſe moꝛi· Alterũ ve ro ſcʒ poſſe nõ moꝛi.erat ei ex ligno vi te ſcz ex dono gratie. Vnde aug. ſuꝑ geneß. Quodãmodo creatus eſt homo immoꝛtalis/ quod er at ei de ligno vi/ te.non de conditione nature. Noꝛta lis erat de ↄditione coꝛpoꝛis animalis immoꝛtalis beneſicio conditoꝛia. Mõ enim immoꝛtale erat/ ꝙ omnino mori non poſſet. quod non erit niſi cũ fuerit ſpůale Zperte dicit ꝙ non natura/ſed ex ligno vite habebat poſſe non moꝛi.
nopter hoc iaut dicunt ꝙ niſi illo
ligno vite vteret᷑ /nõ ſ emp viueret. qꝛ peccaret. Meccaret enim ſi illo lignoñ ñ vteretur. quia pꝛeceptum erat ei/vt co mederet de omni ligno paradiſi/niſi de
Dr KX
gn9 ſcientie boni et mali. Biecnt ergo
peccauit comedendo quod erat pꝛo hibitum/ ita etiam peccaret ſi nõ come
deret/ quod erat iuſſum.
Si non foꝛet pꝛeceptu vt de illo ligno comederet et alus
non ulo vteretur an poſſet 55 moi
Bed adhuc que
ritur ſi non eſſet pꝛeceptum vt de ligno
vite ederet et alijs et non illo veſceret᷑
nunquit poſſet non moꝛi. Si ſemper vi ueret non vtens de illo ligno⸗ non erat ei eꝝ illo ligno poſſe non moꝛi Si vero
non poſſet ſemper viuere/ id erat ei ex
illo ligno poſſe. Alij quidem dicunt/ ꝙ ſi non fuiſſet ei pꝛeceptum veſci de iſ⸗
lo ligno et alijs/ et non illo veſceretur
viueret ſemper. Sic determinantes il/ lud quod ſupꝛa dixit auguſtinus. erat ei de ligno vite/ non de ↄditione natu⸗ re tantum. ſcʒ quaſi non ex conditione nature ſolummõ erat ei.ſed etiam ex
ligno illo. Zilie autẽ videtur gex lig“
no vite erat ei poſſet non moꝛi/ non ex natura.Ideo em̃ dicitur potuiſſe non moꝛi. qꝛ poterat vti illo ligno. de quo
edens non moꝛeretur.
Mueſtioanguſtini quomõi im
moꝛtalis fa dusſit homo
——
De hac vero ho
minis immoꝛtalitate qualis fuerit au au⸗ guſtinus ſuper geneſi m aueſtionem mo nens/ ſic ait. Queritur qũo immoꝛtar
factus ſit homo pꝛe alijs animãtibus.
Et quomodo cum illis communem ac⸗
ceperit alimoniam· Sed alia eſtimmor talitas carnis quã in adam accepimus Zllia quam in reſurrectione ſperamus
pP xpm. Ille factus eſt homo immoꝛtal vt nõ poſſet moꝛi/ſi non peccaret/ mo ⸗ reretur autemſi peccaret. Fili vero re ſurrectionis nec poterũt vltra peccare nec moꝛi. Laro: noſtra non tunc egebit
—— — ——

rtẽde quia pꝛeceptis 3 eohominiß opimyt dh o datis.
puc qu
Senonilorin nniciſmn rinerideut ljqvidemdian ceptum yeſci d non ilo veſche
ic determinanies h
tit auguſiins er on de poiticne nah iven eʒ conditi eut ei. ſed etiamt uẽ videturꝙ ext Me vonwori von diitur pouiſen 1wi Woligo.d rer.
guſtini qmi Luoiupon
Xver
vwänc qxo
refectione ciboꝝ. quia nulla poterit eſ⸗ ſe defectio. Caro ade ante peccatũ ita
immoꝛtalis creata eſt vt ꝑ alimoniam adiuta eſſet moꝛtis et doloꝛis expeꝛs.
Pic ergo immoꝛtalis ⁊ incoꝛruptibilis
ↄdita eſt caro hominis vt ſuam immoꝛ talitatem ⁊ incoꝛruptionemper obſer uationem mandatoꝛum dei cuſtodiret In quibus mãd ati hoc continebatur vt de illis lignis conceſſis manducaret et ab interdicto abſtineret. per hoꝛuʒ edulium immoꝛtalitatis dona conſer Uaret · donec coꝛpoꝛalibus incrementiſ perductus ad etatem que conditoꝛi pla ceret multiplicata pꝛogenie ipſo iuben te ſumeret de ligno vite. quo perfecte immoꝛtalis factus cibi alimenta vlte/
rius non requireret.
Sũmatim ſupeꝛioꝝ verboꝛũ ſententiam perſtriigit- Ecce his verbis
videtur auã tradere ꝙ caro pꝛimi ho ·
minis immoꝛtalitatem in ſe habuerit q̃
per alimoniam ciboꝛum conſeruaretur vſq; ad tempus ſue tranſl ationis in me lius. quando de ligno vite comederet
et fieret omnino immoꝛtalis.ita vt nõ
poſſet moꝛi.
expꝛedictis conſequi videf hominem de nature ſuecondi
tione qũo fuiſſe immoꝛtalem
Fnon omninofieret immoꝛta Rsnõ ꝑticipatio ligno pire
Adeo aliqui ↄi
cunt/g immoꝛtalitatẽ de natura habe
bat qua poterat non moꝛi que alioꝛum
lignoꝛum eſu poterat ↄſeruari· ſed non
poterat ↄſummari niſi per aſſumptõeʒ ligni vite quod videtur au ſentire ſu per geneſim dicens Noc quoq; addo ta
lem cibum illam arboꝛeʒ pꝛeſtitiſſe quo
coꝛpus hominis ſtabili ſanitate firma
retur. non ſicut ex alio cibo/ ſed inſpi⸗
8 g* 5 S 7 8 **„„ * 5*
ratione ſalubꝛitatis occulta. hic innn re videtur ꝙ cum alijs cibis poſſet coꝛ
pus ſuſtentari/hoc cibo indeficienti ſa nitate firmaretur. Ex quo ↄſequi vide tur/ꝙ ſicut in natura ſua habuit im/
moꝛtalitatẽ quandã ſcʒ aptitudinẽ mo
riendiita aliquam immoꝛtalitateʒ in
natura ſui habuit.i.aptitudinẽ qua po
terat nõ moꝛi/cibis adiutus.ſed ſi per
ſtitiſſet immoꝛtalttatis perfectio eſſet
ei de ligno vite. Ded qui hoc traqunt quomodo ſuperioꝛa auguſtini vba qui bus dicit ꝙ erat immottalis ex ligno vite. huic ſententie non contradicunt. ß
diligenter inquirant.
De modo ꝓereationis filioꝛũ
ſi non peccaſſent pꝛimi paren
tes⁊quales naſcarent᷑ filij.
Pſthocui
denduz eſt qualiter pꝛi mi parentes ſi non pec ⸗
caſſent filios ꝓcreaſſent
et quales ipſi filij naſcerentur. Quidã putant ad gignendos filios/ pꝛimos ho mines in paradiſo miſceri nõ potuiſſe niſi poſt peccatum dicentes concubitũ ſine coꝛruptione vel macula non poſſe fieri/ Ped ante peccatum nec coꝛrup/ tio nec macula in homine eſſe poterat. quoniam ex peccato hec conſecuta ſũt Zdquod dicendum eſt/ꝙ ſi non pec ⸗
caſſent pꝛimi homines ſine omni pecca to et macula in paradiſo carnali copu/
la conueniſſent. et eſſet ibi thoꝛus im ⸗
maculatus/ et commixtio ſine concupi
ſcentia atq; genitalibus membꝛis ſicut ceteris imperarent/ vt ibi nullum mo ⸗
tum illicitum ſentirent ·et ſicut alia mẽ
bꝛa coꝛpoꝛis alijs admouemus/ vt ma
num oꝛi ſine ardoꝛe libidinis.ia geni⸗ talibus vterentur membꝛis ſine ali/ quo pꝛuritu carnis hec em̃ letal's egri
tudo mebꝛis humanis ex peccato inhe
ſit Henuiſſent itaq; filios inpadiſo per coitum immaculatũ /⁊ ſine coꝛruptõne Cur nõ credamus pꝛimos homines añ

—
1.
peccatum genitalibus membꝛis ad ꝙ ereationem imperare potuiſe ſicut ce⸗ teris in quolibet opere ſine voluptatis pꝛuritu vtunk Incredibile em̃ non eſt deum talia feciſſe illa coꝛpoꝛa.vt ſi nõ peccaſſent illis membꝛis ſicut pedibus imperarent. nec cũ ardoꝛe ſeminarent⸗ vel cum doloꝛe parerent.ſed poſt pec ⸗ eatum motum ilum meruerunt quẽ nu ptie oꝛdinant/ cõtinentia cohibet. In⸗ irmit as ẽ pꝛona in ruinã in turpitu“ dinis excipit᷑ honeſtate nuptiali.et qð ſanis eſſet oficiuʒ · egrotis eſt remediũ Emiſſi quidem de paradiſo ↄuenerunt et genuerunt. ſed potuerunt in paradi ſo eis eſſe nuptie honoꝛabiles/ et thoꝛꝰ immaculatuſ/ſine aꝛdoꝛe libidinis/ſine laboꝛe pariendi.
Muare in paradiſononcoiẽt
Lur ergo nõ coi
erunt in paradiſo? qꝛ creata muliere ⸗ mox tranſgreſſio facta eſt /⁊ eiecti ſunt de paradiſo. Ael qꝛ nondum deus iuſ ferat vt coirent ⁊ poterat diuina expe⸗
ctari autoꝛitas vbi ↄcupiſcentia nð an
gebat. Weus vero non iuſſerat. qꝛ ca⸗ fum eoꝛũ pꝛeſciebat/ de quibus homo
ꝓpagandus erat Ecce expꝛeſſe habes
de modo ꝓpagationis filioꝛum.
Weterminatio illius inferio⸗ ſie pite vtruʒnatis fili ſucceſſiones· An ſimul tranſferendi fuiſſent.
Be termino vo n quo tranſferent᷑ ad ſpũalem eeleſiemq; vitam certum aliquid ſcrip tura non tradit · Et ideo ambiguus eſt
vtrum parentes pe ꝑfectaq; icia/ ad melioꝛem ſta
pumani officij in tum tranſferent᷑ non per moꝛteʒ ſed ꝑ aliquam mutationem. an patres in ali quo ſtatu vite remanerent ligno vite vtentes/ donec filij ad eundem ſtatuʒꝑ
„———————
U
nenirentet ſic impleto iumero emnes ſimul ad melioꝛa tranſferent᷑ · vt eſſent ſicut ſancti angeli in celis. De quoau ⸗ guſtinus ambiaue diſſerit ſuꝑ geneſim ita inquiens Motuerunt pᷣmi homines in paradiſo filios gignere.non vt moꝛi entibus patribus ſuccederent fili.ſed in aliquo foꝛme ſlatu manentibus ⁊ de ligno vite vigoꝛẽ ſumentibus et filij ad eundem perducerent᷑ ſtatum donec im pleto numero line moꝛte animalia coꝛ⸗ poꝛa in aliam qualitatem tranſirent in qua omnino regenti ſpiritui de ſerui ⸗ rent.et ſolo fpñ viuificante ſine coꝛpo reis alimentis vinerent. Bel potuerũt
parentes filijs cedere.vt per ſucceſſio
nes numerus impleretur. Qui genitis filijs ꝑfectaq; humani officij iuſticia ad melioꝛa tranſſerent᷑ non per moꝛteʒ. per aliquam mutationeʒ. Ecce hic dici mus de tranſitu hominis ad melioꝛa. ᷓ incert um nobis relinquitur vtrũ ſimul tranſſerantur/ an per ſucceſſiones.
6
Qngles ꝓcrearent filios vtꝝ perfectionẽ ſtature ⁊ vſummẽ
mo pꝛimus fuit conditus
Bi vero querit
——— ———
quales ſi non peccaſſet homo filios ge
nuiſſent. vtrum videlicet ſicut ipfe pꝛi mus homo ſecumdum ſtaturam coꝛpo ris et vſus membꝛoꝛum perfectus mox conditus extitit. ita etiam eius filij in ipſo natiuitatis exoꝛdio perfecti ex iſte rent qui ambulare et loqui et cunca fa cere poſſẽt reſponderi poteſt.⸗ filios paruulos naſci opoꝛtebat/ pꝛopter ma
terni vteri neceſſitatẽ. Ded vtruʒ mox
nati perfectionem ſtature et membꝛo·
„
rum vſuʒ haberent/ an paruuli ⁊ in mi noꝛi etate conſtituti vti poſſent mem ⸗ bꝛoꝛũ officijs an ꝑ interualla tempoꝛũ eo modo quod tunc fit perfectioneʒ ſta ture et vſum membꝛoꝛum recepturi eſ⸗ ſent de auctoꝛibus difſinitum non ha⸗
Reſpoſo l vno ſinem Fuo poſioti ptitus ſubid diſtindiou

in u ſert ſgnin mfnibn udamiijit nänentiban entibrsetfihr ſuumdoner i du anmlach emſnent üſpiruuideen vcmnieſne cy nnt. Adpoui ere.n per ſuuſi retur. Aulgii anicffchiuſica nonpermonz
ninis ad melion.
nqvitur vtrüſimu
rent fiioon
wreapſumm
es qualis ho uconduos.
quen ccaſet ponofli vdicet ſci mlum ſtaturin nounpeit i. ite aim scpolopoit⸗ ukrcoq a
Kotctut⸗
Ambiguz auguſtini verbapo
filu ⁊ paruuli poſſent mem
bꝛoꝛum vti officus.
Et ſuphoc aug
ambigue loquitur. Uonet nos inqt
ſi pꝛimi homines non peccaſſent vtru
tales filios eſſent habituri qui nec lin
gua /nec manibus/ nec pedibus vteren
tur. Nam pꝛopter vteri neceſſitatẽ foꝛ te neceſſe erat paruulos naſci. Bʒ quã nis exigua pars coꝛpoꝛis ſit coſta non Ppter hoc paruulam viro coniugem fe
it. Ande et eius filios poterat omni potentia creatoꝛis moꝝ natos grãdes
facere. Bed vt hoc omittã poterat cer/ te eis pꝛeſtare quod multis animalibuſ pꝛeſtitit. quoꝝ pulli quamuis ſint par⸗
uuli /tamen mox vt naſcuntur currũt et matrem ſequuntur. Econtra homini nato/ nec ad inceſſum pedes idonei ſũt nec manus ſaltem ad ſcalpendum abi⸗ les.⁊ iuxta ſe mammis poſitis naſcen tes magis poſſent eſuriẽtes flere qᷓ; ſu gere · Mꝛopꝛieq; infirmitati mentis ↄ
gruit hec infirmitas carnis. kis vᷣbis videtur inſinuari ꝙ filij etiam paruuli
officijs membꝛoꝛum valeant vti.
Quibuſdam non abſurde pla⸗ cuit ꝙ filũj parui naſcerent᷑.⁊ per geceſſuʒ tempis in ſtaurg tax in alijs ſicut nũc ꝓficerẽt
qð non eſſʒ vitio imputandũ.
Beo cum aug“.
ſub aſſertione de his nichil tradat/nõ
irrationabiliter quibuſdã placuit pꝛi ⸗ mozꝝ parentuʒ filios naſcituros paruoſ ac deinde ꝑ interualla tempoꝛũ eadem lege qua ⁊ nũc natiuitatẽ humanam oꝛ dinatam cernimus ſtature incrementũ
et membꝛoꝝ vſum recepturos vt in il⸗ lis eꝝ pectaret᷑ etas ad ambulandum et oquenduz ſicut modo in nobis. quod
vtiq; non eſſet vitio imputandũ, con
nit vhi tamẽ videtur innuere
ditioni nature ſicuta cibo abſtinere pe nitus nõ valebant. nec tñ illud erat ex
Ppoſirio quoꝛundam volen⸗ tium pꝛobare eos poſſe viue reſine alimonia.
Sd hocaũt oppo nilur ita, Si non peccarent non moꝛe/ rentur; non peccarentſi non comede rent Moterant igitur ſine alimonia vi uere. Leteꝝ ſicut ſupꝛa dix imus nõ ſo lum peccarent ſi de ligno vetito ederẽt ſed etiam ſi ↄceſſis non vterẽtur. quia ſicut erat eis pꝛeceptum non illo ligno vti/ ita alis veſci. Mꝛeterea ↄtra na ⸗ turalem rõnem facerent. qua intellige bant de illis eſſe edendum quod ⁊ natu raliter appetebt. Iteʒ opponitur. Lñ fames ſit pena peccati/ ñ non peccarẽt famem non ſentirent. ſed ſine fme ſi uꝑ fuum videretur comedere. Vñ putãt qͥdam eos cibis nõ indiguiſſe ante pec catum. qꝛ non poterant eſurire/ ſinon
peccaſſent. Ad quod dici poteſt/ ꝙ fa mes vere defectus eſt et pena peccati.
Eſt em̃ immoderatus apetitus eden⸗ di cui non ſubiacuiſſet homo ſi non pec caſſet. ꝓculdubio peccaret niſi hunc defectũ cibo pꝛeuemret. Nabebat em̃ naturalẽ apetitum et moderatum cui ita ſatiſfaciendum erat/ ne defectuʒ fa⸗
mis ſentiret. Sicut ergo nõ ex vitio/
ex nature ↄditione erat ꝙ ante pecca tuʒ homo cibis indigebat. ita nõ ex vi
tio eſſet/; de natura. Bi hominis ↄdi
tio in pꝛincipio ſuo.i.in pᷣmo parente
a perfecto inchoata in ſi ubſequenti ꝓpa
gatione a modico ad maioꝛa ꝓficeret. vt ſcʒ per interualla tempoꝛis ſtature
coꝛpoꝛee increment a. vlumq; membꝛo rum ſuſciperet.
AVtrũ ſicut ſtatura coꝛpis/ita
etiam ſenſu mẽtis paruuli na
ſcerentur/⁊ per ackeſſum tem
põꝛis pꝛoficerent in ſenſu et

noticia ve ſcz an mox natiin his eſſent perfecti
Et cũ de coꝛpoꝛe
pumano non non ſit abſurdum uel inconue
niens hoe exiſtimare queri ſolet. vtruʒ de ſenſu anime et cognitione veritatis eodem modo ſentiendum ſit. vt ſeʒ hij qui ſine peccato naſcerent᷑ ſẽſu⁊ intel ligentia mentis imperfecti exiſterẽt. ⁊
ꝑacceſſum tempis in his pꝛoficerẽt vñ q; ad pfectionem an moꝝ conditi perfe
fectioneʒ ſenſus et cognitionis percipe rent Illi qͥ ſentiunt paruulos natos in ſtatura coꝛꝑis ⁊ vſu membꝛoꝛuz per ac teſſum tempꝑis pꝛofecturos non diffitẽ rtur eoſdem in exoꝛdio natiuitatis ſen/ ſu imperfeckos exiſtere.⁊ per interual lum tempis in ſenſu et cognitione ꝓſfi⸗ cere vſq; ad perfectum.
Contra illoꝛum ſi— bonunt quidam.
— dicentes. Si moꝝ
tie ignoꝛantia in eis eſſet. ignoꝛantia
autẽ peccati eſt pena. ved qui hoc di⸗
cunt nõ ſatis diligenter ↄſiderant quia
non omnis qui aliquid neſcit vel minꝰ?
perfece aliqd ſcit ſtatim ignoꝛantiam habere/ ſiue in ignoꝛãtia dicendus eſt. qꝛ ignoꝛantia non dicitur niſi cũ id qð ſciri et nõ ignoꝛari debet neſcit T 2
liſq ignoꝛãtia pena peccati eſt cũ mẽs
vitio obſcuratur/ ne cognoſcere vale/ at ea que ſcire deberet.
De hoĩs tranſlarne in melio rem̃ ſtarũ ⁊ ðduobus bonis al tero hic c dato/ altero Pmiſſo.
Talis erat homi
inſtitutio ante peccatum ſcðᷣm coꝛ⸗ poꝛis ↄditionem. Ve hoc autem ſtatu
nati a berent perſectionem ſenſuo⁊ intelligẽ⸗
————
tranſferendus erat cum vniuerſa polle
ritate ſua ad melioꝛeʒ dignioꝛemq; ſta tuʒ/vbi celeſti ⁊ eterno bono in celis ſi bi parato frueretur. Sicut enim ex du plici natura cõpadus eſt homo.ita iili duo bona ↄditoꝛ a pꝛincipio pꝛepara ⸗ uit. vnum tempꝑale. alterum eternum. vnum viſibile/ alteꝝ inuiſibile. vnñ car ni.alterum ſpũi. Et quia pꝛimũ eſt qð
eſt animale. deinde quod eſt ſpũale.tẽ
poꝛale ac viſibile bonum pꝛius dedit. Inuiſibile añt et eternum pꝛomiſit · et
meritis querendum pꝛopoſuit ·
—
turalem ⁊ pꝛece; homini ad ßuan
em
tuʒ dedit dum bonũ quod acceperat⁊ ꝓ merendũ quod ꝓmiſſuʒ erat-
o ilius autem
. qð dederat.⁊ ad illud n merẽ dum quod ꝓmiſerat/ naturali rationi ĩ.
creatione anime hominis idite qua po terat inter bonuʒ et malum diſcernere
pꝛeceptum addidit obedientie. per cu⸗
ius obſeruantiam datum non perderet et ꝓmiſſum obtineret/ vt per meritum
veniret 95 pꝛemium
Be inidia gyahgli qngſobo 6
minezʒ temptandũ acceſſi it.
Idenser P.
go dyabolus hominem XR per obedientie humilita tem poſſe aſcendere · vn
de iple perſ uperbiam coꝛruerat/ inni ⸗
dit ei.et qui pꝛius per ſuperbiam dya bolus fuerat id eſt deoꝛſum lapſus/ et ʒelo inuidie factus eſt ſathan id eſt ad
uerſe arius. Ande et mulierem tempta⸗
uit in qua minus quã in viro rationem vigere nouit. eius malicia ad temptan dum virtutem timida humanã naturã
in ea parte/ vbi debilioꝛ videbatur ag“ Quare a greſſa eſt. At ſi foꝛte illic aliquatenus
pꝛeualeret. Poſtmodũ fiducialius ad

Bni oberic Sim enntn ncpio hihan upimeſt Modc ſpiale. Mnys dei.
mmpnſt
wpoyaluu.
uenapu Vmini ad fu WAcper) omiſſuzeri
sahtem
ru.⁊ adiludweri unaturairationii ominis idite quap tmalum diſcemen
obedientie·per c
dawm nonperder
m.
inhact
Jocn dfabels impin⸗
cu Mpo wern
alteram que robuſtioꝛfuit · pulfandaʒ vel potius ſubuertendam accederet.
Mꝛimum ergo ſolitariam feminam ex ploꝛauit. vt in ea pꝛimum omneʒ ſue tẽ
ptationis vim experiretur.
Quare in aliena foꝛma venit.
Beo q illi per
violentiam nocere nð poterat/ ad frau
dem ſe conuertit/ vt dolo homineʒ ſub
plantaret. quem virtute ſuperare neq ret Ne autem fraus illius nimis mani feſtaret᷑/ in ſua ſpecie non venit/ ne aꝑ te cognoſceretur/ ⁊ ita repelleret᷑ Ite rum ne nimis occulta foꝛet fraus eius/
que caueri non poſſet · ⁊ homo ſimul vi deretur iniuriam pati.ſi taliter circum
neniri permitteret eum deus vt pꝛeca⸗
uere nõ poſſet. in aliena quidem foꝛma
venire pꝛemiſſus eſt dyabolus/ ſʒ in ta
li in qua eius malicia facile poſſet reð ⸗
hendi At ergo in pꝛopꝛia foꝛma non veniret voluntate ſua pꝛopꝛia factum ẽ At autem in ſoꝛma ſue malicie congru enti veniret/ dininitus factum eſt. Ve nit ergo ad hominem in ſerpente qͥ foꝛ te ſi permitteret᷑ in columbe ſpecie ve ⸗ nire maluiſſet. Bed non erat dignum ⸗ vt ſpiritus malignus illam foꝛmaʒ ho mini odioſam faceret. in qua ſpirituſ⸗
anctus apariturus erat ·
Quãre non niſi in foꝛmaſer· pentis acceſſit.
õ ergoniſiper
ſerpenteʒ temptare permiſſus fuit dia bolns vt per illud quod foꝛis erat aſtu
ciam temptantis animaduertẽ femina quiret. Vyabolus enim per ſerpenteʒ temptabat in quo loquatur.
Quare dictus eſt ſerpens cal lidioꝛ cunctis animatibus
didus eſt eſſe callidioꝛ cunctis animan tibus terꝛe.quia vt ait suã · MMali an
geli licet ſuperbia deiecti/natura tamẽ
ſunt eꝝ cellentioꝛes omnib beſtijs ꝓpt᷑ eminentiaʒ rõnis/ quamuis ſerpens nõ
ratõnali anima /b ſpũ diabolico poſſit ſapientiſimus dici. Nõ ergo mirumſ
diabolus ſpũ ſuo implens lerpentem ſi cut vates implebat japientiſiimũ red⸗ diderat omnium beſtiarũ/ quem tñ ad temptandum non elegit dyabolus.ſed per qð animal permiſſum fuit tempta⸗ uit · Ande aug. ſuper geneſim. Mon ẽ putandum ꝙ dyabolus ſerpentem per
quem temptaret elegerit/ ſed cũ deci⸗
pere cuperet non potuit/ niſi per qudd
nimal poile permiſſus eſt nocendi em̃
voluntas ineſ cuiq; a ſe. ſed poteſtas a deo· Picut autẽ loquebatur dyabolus per ſerpentem ignoꝛantem/ ſicut per ĩ ergumunos vel ꝑ phanaticos loquitur. VBerpẽte em̃ velut oꝛgano eſt vſ us mo uens naturam eius ad ex pꝛimendũ ſo nos verboꝛũ/⁊ ſigna quibus ſuam mõ
ttraret voluntatem. Serpens ergo nec
verba inteiligebat/ nec rationalis ẽ ja⸗ ctus. Lallidiſſimus tñ eſt dictus pꝛop⸗ ter aſtuciam diaboli.locutus eſi auteʒ ſicut aſina balaam /ß hoc diabolicum il lud angelicuʒ fuit. boni em̃ et mali an
geli ſimiliter operaut᷑. Hic queri ſolet Quare muli⸗ auare mulier non hoꝛruit ferpentẽ. qꝛ er nð boꝛruit
loquendi a deo accepiſſeputauit.
Be modo temptationis
boc modo facta eſt. Vtans coꝛam ſemi na boſtis ſuperbus/ non audit in verba perſuaſionis ex ire metuens depꝛehen/
di. Bed ſub interrogatione eaʒ aggre Quare ex in⸗
ditur/ vt ex reſpõſione colligeret? qua terrogatione liter in malicia ꝓcedere poſſet Curin exoꝛſus eſt. quit pꝛecepit vobis deus/ vt non come Verda ſerpẽ
Zug.
deretis ð onm ligno paradii? Eui re tis.
cum nouerit creatuʒ eſſe etiam officiũ ferpentem ·

—
——
————
fpondit mulier · De frucu lignonm ꝗᷓ
Reſponſio r⸗ Wef ſunt in paradiſo veſcimur. De fructu
mulieris.
pꝛecepit nobis deus/ ne comederemuſ et ne tangeremus/ ne foꝛte moꝛiamur In quo verbo dedit locum temptandi cum dixit ne foꝛte moꝛiamur. vñ moꝝ dyaboius dixit ad mulierem/ nequaqᷓ; monemini. Scit enim deus ꝙ in quo ⸗ cunq; die comederitis ex eo/ aperient᷑ oculi veſtri/⁊ eritis ſicut dij ſciẽtes bo num et maluʒ. Attende oꝛdinem ac ꝓ greſſum humane perditionis. Mꝛimo deus dixerat Quacunq; die comede ⸗ ritis ex eo moꝛte moꝛiemini. Veinde mulier dixit/ ne foꝛte moꝛiamur. Mo ⸗ uiſſime ſerpens dixit/ nequaqᷓ; moꝛie⸗ mini. De affirmauit/ mulier quaſi am bigendo illud dix it. dyabolus negauit Que ergo dubitauit ab affirmante re⸗ ceſſit.et negantiappꝛopinquauit
Zddit ſerpẽs natus fiduciã ex vᷣbis mulie ris ꝓmiſſion?
Be verſutig dyaboli qui vt fa
cilius per ſuaderet malum re mouit/ et bonum in pollicito
duplicauit.
ſuaſionem pleniter ſuffultiendam.i.vt malum qð intendebat libere perſuade ret/ et malum qð mulier timuit negan do remouit et repꝛomiſſioneʒ addidit Et vt eius perſuaſio citius reciperetur ꝓmiſſionem duplicauit. Vnaʒ nempe comeſtioneʒ ſuadens. duo in pꝛemio ꝓ poſuit /ſimilitudinem dei.ſcientiamq; boni et mali ſpondens. Abi tribus mo dis hominem temptauit ſcʒ gula.in ꝑ⸗ ſuaſione cibi cum dixit. In quocumq; die comederitis.inani gloꝛia.in ꝓmiſ⸗ ſione deitatis cum dixit. Eritis ſiẽ dij Auaricia in pꝛomiſſione ſcientie/ cum dixit. ſcientes bonum et malum. Gula eſt immoderata cibi auiditas. Vana gloꝛia amoꝛ ꝓpꝛie ex cellentie. Auari⸗ cia immoderata habendi cupiditas q̃
Au ꝙ bomo
teptatus ẽ gu
la.vana glia auaritia.
non eſt tantum pecunie ſed etiam alti/ nn ⁊ſuene anupunl ¶ Meterea ange
vero ligni quod eſt in medio paradiſi⸗
Quiad fnaʒper
limitas ambitur.
Se
—
Poꝛro ſcienduʒ
eſt duas eſſe ſpecies temptationis/in⸗ terioꝛem ſcʒ ⁊ exterioꝛem Ex terioꝛ tẽ ptatio eſt quãdo nobis extrinſecus ma lum viſibiliter ſaggeritur vᷣbo vel ſig⸗ no aliquo/ vt ille cui fit ad conſenſum peccati declinet. et talis temptatio tiñ fit abaduerſario. Interioꝛ vero temp tatio eſt qñ inuiſibiliter malum intrin ſecus nobis ſuggeritur. Et hec temp! tatio aliqñ fit ab hoſte. aliquãdo a car ne. Nam ⁊ dyabolus inuiſibiliter ma la ſuggerit. ⁊ ex carnis coꝛruptõne ſub oxitur motus illicitus.et ipſa titillatio pꝛaua vdeoq; temptatio que ex carne eſt non ſit ſine peccato. Que autem eſt ab hoſte niſi ei cõſentiatur/ non habet peccatum/ ſed eſt materia exercende virtutis. Temptatio autẽ carnis inte⸗ rioꝛ difficilius vincitur. quia interius oppugnans de noſtro ↄtra nos roboꝛa tur.homo ergo qui ſola exterioꝛi tẽp tatione pulſatus cecidit.tanto grauiꝰ pledendus erat. quanto leuioꝛi impul ſu fuerat pꝛoſtratus. Et tamen quia a⸗ liquam licet modicam cadendi occaſio nem habuit. Idcirco per dei gratiam iuuari potuit ad veniam. vt qui per ali um ceciderat/ per alium erigeretur.qᷓ ergo incitatoꝛem habuit ad malum.nõ iniuſte reparatoꝛem habuit ad bonum Dyabolus vero/ qꝛ ſine alicuius temp tatione peccauit. per alium vt ſurge/ ret inuari non debuit · nec per ſe potuit Et ideo irremediabile peccatum eius extitit. peccatum vero hominis ſicut ꝑ
alium habuit initium/ ita per alium ha
buit remedium.
Muare homo non angelus ſit
Quare bon per alũ ſug minis remedi
abile dyaho
vero non.

M „ .
iend
enptatn Aus in ench⸗
vm kytent Lettrinſechsm Wrida wlig iftawcnenſn
Percwn die maminij eritm. kibein
ols imibiluan
us.et ipſatiiliu
ptatioqueeꝝ em S o.Que auteme
ntiatur non habe materu exeren tio autẽ camis in atr. quia interis no dtra noo robo i ſcaepuiwit
gh. tamogn
qumoKnioliim s. Ettamenc circo pei d m
vum eiq Awbur
t. ver duni do loqui po
„ n lerunt et lo⸗ uentẽ intelli
—. ere.
a nun un —
lica natura qm̃ non tota periereat. ſed
e parte perſtiterat/ non eſt redempta humana vero tota perierat. Et ideo ne penitus perderetur/ ex parte eſt redẽy
ta· vt inde ruina ſuppleretur angelica.
Vnde auguſtiuns in encheridion Pla cuit vniuerſitatis creatoꝛi et moderato
ri. vt qm̃ non tota multitudo angeloꝛũ deum deſerendo perierat · ea que peri
erat in perpetua perditione remaneret
Que autẽ cum deo illa deſerente per⸗ ſiterat · de ſua certiſſime cognita ſemꝑ felicitate gauderet. Ad vero creatura rationalis que in hominibus erat. qm̃ peccatis atq; ſupplicijs tota perierat ex parte poterat reparari. Vnde ange lice ſocietati ſuppleretur quod ruina il la minuerat. hoc enim pꝛomiſſum ẽ ſan
cis ꝙ erunt equales angelis dei.
Illudetiam no
tandum eſt/ ꝙ non ſoli viro pꝛeceptuʒ
non ſoli viro pꝛeceptuʒ fuit
videtur eſſe datum cum ipſa mulier te
ſtetur ſibi etiam eſſe mandatuʒ dicens Mꝛecepit nobis deus ⁊c̃. Supꝛa tamẽ legitur ante factam mulierẽ deum dix
iſſe viro de ligno ſciẽtie boni et mali ne commedas non dixit ne commedatis.
Foꝛte quia facturus erat mulierem ſic pꝛecepit/ vt per virum ad mulierem perueniret mandatum quia mulier q̃
ſubiecka viro fuit/ non niſi mediante
viro diuinum debuit accipere pꝛecep tum Vnde apoſtoius. Bi quid di⸗ ſcere voluerint domi viros ſuos inter rogẽt. Si queritur quomodo loqui po
werũt vel loquentem intelligere q non didicerant inter loquentes creſcendo
vel magiſterio dicimus.quia deus eos tales ſecerat qui poſſent loqui.⁊ diſce
re ab alijs ſi eſſent.
Ve oꝛigine illius peccati.
diligenter inueſtigan⸗ — dum eſſe que fuerit oꝛi go et radiꝝ illius pec⸗ cati. Quidam putant quandam elatio nem in animo hominis pꝛeceſſiſſe/ex q dyaboli ſuggeſtioni conſenſit. quod vi detur auguſtinus innuere ſuper geneß ita inquiens. Non eſt putandum ꝙ ho mo deiceretur niſi pꝛeceſſiſſʒ in eo que dam elatio cõpꝛimenda. vt per humili tatempeccati ſciret qᷓ; falſo de ſe pꝛe ⸗ ſumpſerit. et ꝙ non bene ſe habet na ⸗ tura ſia faciente receſſerit. Item in eo
dem. Quomõ verbis temptatoꝛis cre⸗
deret mulier deum ſe a re bona et vtili
Phibuiſſe/ niſi ineſſet eius menti amoꝛ ille pꝛopꝛie poteſiatis.et de ſe ſuperba pꝛeſumptio que per tempt ationem fue rãt ↄuincenda aut perimenda. Veniq;
non contempta ſuaſione ſerpentis aſ⸗
pexit lignum bonum eſu. decoꝛuʒ aſpe
tu. nec credens ſe inde poſſe moꝛi.foꝛ⸗
te putauit deum alicuius cauſa ſigniſi
cationis illa dixiſſe Ideo manducauit et dedit viro ſuo foꝛtaſſis cum aliqua ſuaſione quam ſcriptma intelligendaʒ reliquit. Vel foꝛte non fuit ſuaderi ne ceſſe/ cum eam moꝛtuam eſſe illo cibo non videret vir. Bicut ergo nõ eſt per miſſus dyabolus temptare feminaʒ ni ⸗
ſper ſerpentem.ita nec virum niſi per
feminam. vt ſicut pꝛeceptuʒ deiper vi rum venit ad muliereʒ · ita dyaboli tẽp tatio per mulierem tranſiret ad virum In muliere vero que rationalis erat ñ eſt ipſe locutus vt in ſerpente ſed ꝑſua⸗
ſio eius quãnis inſtindu adiuuarʒ inte
rius quod per ſerpentem gerebat exte rius. Ex pꝛedickis temptationis modꝰ atq; ꝓgreſſus inſinuatur. Necnon etiã
quod pꝛediximus innui videtur. ſcʒ ꝙ
temptationem pꝛeceſſerat aliqua ela⸗ tio et pꝛeſumptio in mente hominis.
Pbiecio contra illos qui di cunt elationem pꝛeceſſiſſe in
XXII
Zuäſi uper ge neſim.
Zug ſuꝑ ge⸗ neſim ꝙ aliter locutus ẽ dya lus in mu⸗ liere quam in ſerpente.

Quod ſiita fuit
nõ ergo alterius ſuggeſtione pꝛius pec cauit cum autoꝛitas tradat ideo pecca tum dyaboli incurabile eſſe/ quia non ſuggeſtione ſed ꝓpꝛia ſuperbia cecidit hominis vero curabile.qꝛ non per ſe⸗ ſed per alium cecidit.et ideo per alium
reſurgere potuit.. Quomor ointelligendaſint il
Everba hic diffinit.
——————
cta verba auguſtini pium ac diligenteʒ lechoꝛem efflagitant que ſic intelligere
ſane quimus. Mon deiceretur homo in
actum illius peccati/ vt ſcʒ lignum ve/
titum ederetet in has miſerias per tẽ
ptationem dyaboli/ niſi elatio compꝛi
menda pꝛeceſſiſſet/ non vtiq; tempta/
tionem/ ſed opus peccati. Talis enim fuit oꝛdinis pꝛoceſſus. Wyabolus tem ⸗ ptando dixit. Bi comederitis eritis ſi cut dyj ſcientes bonum et malum.quo
audito ſtatim menti mulieris ſubꝛepſit elatio quedam et amoꝛ ꝓpꝛie poteſta ⸗ tis · ex quo placuit ei facere quod dya
bolus ſuadebat/ et vtiq; fecit. Sugge/ ſione igitur peccauit/ quia temptatio
pꝛeceſſit ex qua in mente eius oꝛta eſt elatio quam peccatum operis ſecutum
eſt et pena peccati.
Que fuit elatiomulieris
—————
elatio in mente mulieris fuit pꝛo certo
qua credidit et voluit habere ſimili/ tudinem dei/ cum equalitate quadam. putans eſſe verum quod dyabolus di⸗ cebat. Et ideo ſpecialiter mulierem cõ memoꝛat auguſtinus inquiens. Quo ⸗
modo crederet mulier dyabolo niſi eſ⸗
ſet in mente eius ſuperba pꝛeſumptio. Et quod ibi ſequitur ſcʒ que per temp⸗ tationem fuerat conuincenda vel peri⸗
———
.
menda/ ad mulierem referenduʒeſt vt intelligatur que mulier nonelatiojfue rat per temptationem ⁊c 8
Sue fuit elatio viri an credi derit ⁊ voluerit quod mulier.
WBolet q̃rivtruʒ illa talis elatio ⁊ amoꝛ ꝓpꝛie poteſtatiſ in viro fuerit ſicut in muliere Ad quod dicimus quia adam non fuit ſeductus eo modo quo mulier. Non enim pnuta ⸗ uit eſſe verum quod dyabolus ſugge · rebat. In eo tamen fuiſſe ſeduduʒ cre di poteſt ꝙ commiſſum veniale putaue rit quod peremptoꝛium erat. Zed nec pꝛioꝛ ſeductus fuit. nec in eo in quomu lier vt crederet deum illud lignum ideo tangere ꝓhibuiſſe.qm̃ ſi tangerent ſie rent ſicut dij. Verumtamen pꝛeuarica toꝛ fuit adam vt teſtatur apoſtolus. Poterat enim aliqua elatio mẽti eius ineſſe illico poſt temptationeʒ/ ex qua voluit lignum vetitum experiri cũ mu lierem non videret moꝛtuam eſca illa
„—
percepta · Ande auguſtinus ſuper ge⸗
neſim · Eum apoſtolus adam pꝛeuarica toꝛem fuiſſe oſtendit dicens. In ſimi ⸗
litudinem pꝛeuaricationis ade ſeducũ tamen negat vbi ait. Adam non eſt ſe⸗ dudus ſed mulier. Vnde et interroga tus non ait. mulier ſeduxit me/ ſedde dit michi et comedi. WMulier vero di⸗ xit. Berpens ſeduxit me.
OQuam apoſtolus vocaueritſe
ductionem qua mulierſeduca
anc autẽ ſedu ctionem ꝓpꝛie vocauit apoſtolus ꝑquã id quod ſuadebatur cum falſum eſſʒ ve rum putatum eſt ſcʒ ꝙ dens lignumil⸗ lud ideo tangere ꝓhibuerit · quia ſeie⸗ bat eos ſi tetigiſſent/ ſicut deꝰ futuros tanquam eis diuinitatem inuideret q̃ eos homines fecerat. Bedſi viꝝ ꝓpter

ivtr
wpyrie teßet on futſl Nennp oddäbouſg nnfiſelehnt
.Mr intoinqon um illod ligwmih
qñſtungereni umtamen pꝛearie
eſtatur apolilus. a datiomdi ein mptationeʒ /ex qu itum eyperiri cůn tmoꝛtvam eſcail mzuſtins ſupeg Ws am puun mäi dicens. Inſt iat. Buamnnt iet. Vnle einn lier leupu wt omi. Wlun lehuzü n.
aliquam mentis elationem que denʒla
tere non poterat/ ſolicitauit aliqua eꝝx periendi cupiditas cuʒ mulierem vide⸗ ret accepta illa eſca non eſſe moꝛtuam
Mec tñ eum arbitroꝛ ſi iam ſpirituali
mente pꝛeditus erat nullo modo credi diſſe quod dyabolus ſuggerabat.
Quis plus peccauit adam vel Ex quomanifeſ
te animaduerti poteſt quis eoꝛum plus
peccauerit adam ſcʒ vel eua Iplus em̃
videt᷑ peccaſſe mulier que voluit vſur/ pare diuinitatis equalitatem et nimia pꝛeſumptione elata credidit ita eſſe fu turum. Adã vero nec illud credidit et de penitentia.⁊ dei miſericoꝛdia cogi/
tauit dum vxoꝛi moꝛem gerens eius ꝑ ſuaſioni ↄſenſit nolens eam contriſtare et a ſe alienatam relinquere ne perir arbitratus illud eſſe veniale nõ moꝛta le delicum. Vnde apoſtolus ait. Adaʒ non eſt ſeductus Muod vtiq; ita accipi
poteſt/ vt intelligatur non eſſe ſeductꝰ
pꝛioꝛ ſcʒ vel in eo mulier vt ſcʒ crederʒ
ülnd eſſe verum· Eritis ſicut dij/ ß pu
tauit vtrumq; poſſe ſieri/ vt vxoꝛi mo⸗ rem gereret/ ⁊ per penitentiam veniam haberet · Winus ergo peccauit qui de penitentia et dei miſericoꝛdia cogita uit. Moſtqᷓ; enim mulier ſeducta man⸗
ducauit. eiq; dedit vt ſimul ederent no luit eam ↄſtriſtare quam credebat ſine
ſuo ſolatio ↄtabeſcere.et a ſe alienatã omnino interire. Mon quidem carnali
victus ↄcupiſcentia/ quam nondum ſen ſerat/ ſed amicabili quadam beniuolẽ tia/ qua plerumq; it vt offendatur de us/ ne offendatur amicus. quod euz fa
cere nõ debuiſſe diuine ſentẽtie/ iuſtus
ex itus indicauit. Ergo alio quodam/ modo ipe etiam deceptus eſt. Inexꝑ⸗ tus em̃ diuine ſeueritatis in eo falli po tuit vt veniale crederet eſſe cõmiſſuʒ dolo illo pentino quo mulier ſeducaẽ nullo mõ arbitroꝛ illum potuiſſe ſeduci
O XXII Ex his dat intelligi ꝙ mulier pluſ pec cauerit in qua maioꝛis tumoꝛis pꝛeſũp tio fuit. Que etiam in ſe et in pꝛoximũ et in deum peccauit. Vir autem tantũ in ſe et in deum. Inde etiam colligitur ꝙ mulier plus peccauerit/ quia graui
paries filios ⁊̃.
Quid pꝛedice ſentẽtie aduer
ſripidetur
Beo huic videt
ↄtrarium quod aug. ſuper geneſim de viro et muliere peccatum ſuum excu/ ſantibus ait. Dixit adam mulier quaʒ dediſti michi dedit mihi de ligno et cõ medi. non dicit peccaui Buperbia em̃ habet ↄfuſionis defoꝛmitatem/ non cõ⸗ feſſionis humilitatem. Nec etiam mu⸗ lier ↄfitetur peccatum/ ſed refert in al terum dicens. Perpens decepit me et comedi.in impari ſexu/ ß pari faſtu. Ecce hic dicit auguſtinus. quia parem faſtum habuit mulier cum viro.· MPari⸗ ter ergo ſuperbi erunt et pariter pecca
ritatis.
Beo hoc ita def minari poteſt vt dicamus parem vtri/ uſq; fuiſſe faſtum in exculatione pecca ti/et etiam in eſu ligni vetiti/ ſeddi ⸗ ſparem.⁊ in muliere multo maioꝛem in eo ꝙ credidit ⁊ voluit eſſe ſicut deꝰ qð non vir. Verumtamen ⁊ de viro legit᷑ ꝙ voluit eſſe ſicut deus. vicit ẽ auqᷓ ſuper illum locum pſalmi. Que non ra pui tunc exoluebam. Rapuit ad am et
eua pꝛeſumens vt dyabolus de diuini
tate.rapere voluerunt diuinitatẽ ⁊ ꝑdi derunt felicitatem. Item ſuper illum locum pſalmi. Weus quis ſimilis tibi. Qui per ſe vult eſſe vt deus/ peruerſe vult eſſe ſimilis deo/vt dyabolus qui
Ex pena etiã plus peccaſſe pbatur mlr.
us punita eſt/ cui dictum fuit in doloꝛe
De viro etiã legi᷑ ꝙ volne rit eſſe ſiẽ deꝰ

————————
11
noluit ſub eo qui vt t
jo ſibi dominante eſſet quaſi deus· Atẽ ſuper illum epiſtole locum non rapinã
Alioꝝ ſenten tia ꝙ pꝛopter euam de viro ſumptaz i id di
dum putant.
noluit teneri pꝛecepto. ß voluit vt nul⸗
arbinatuo eſt ſe eſſe equaleʒ deo. quia
non vſurpauit quod ſuum non eſſet vt
dyabolus et pꝛimus bomo ·
Qnonunda ſcientia 6 ambierit eſſe vr deus/ ſt crediderit poſſibile
Ideo quibuſdã
videtur ꝙ etiam adam eſſe ſi cut deus nõ tamen credidit id fieri poſ
ſe. et ideo falſum eſſe quod dyabolus ꝓmittebat cognouit. Et licet diuinita tis equalitatem ↄcupierit. non tamen
adeo exarſit. nec tanta eſt affectus am bitõne ſicut mulier que illud ſieri poſſe
putauit. ⁊ ideo magis illud ambiendo
ſuperbiuit. Nirum autem aliqua foꝛte ambitionis ſubꝛeptio mouit. non ita vt illud putaret verum vel poſſibile ſo
re. lijs autem videtur ideo dictum eſ
ſe ꝙ adam illud voluerit/ quia mulier
de eo ſumpta illud voluit · ſicut inquiũt
peccatum dicitur per vnum hominem
intraſſe in mundum.i.in humanam na
turam/ cũ tamen mulier ante viruʒ pec cauerit.quia per mulierem intrauit ð viro fac am. Vel potius ideo per ho/ minem dicitur intraſſe. quia etiam pec
tante muliere ſi vir non peccaſſet ⁊ hu
manuʒ genus minime peccatis coꝛrup tum periret UMinus ergo peccauit vir quam mulier.
cont tra id qð
virum minus peccaſſe.
d non
3i8 auteʒ oppo ni ſolet hoc modo. Tribusr modis vt yſidoꝛus ait peccatum geritur ſcʒ i igno rantia infirmitate/ induſtria. Et graui useſt infirmitate peccare quã ignoꝛan tia.grauiuſq; iduſtria quã infirmitate
Eua altem videtur ef eie
peccaſſe quia ſeducta fuit. Adam ve ⸗ ro eꝝ induſtria/ qa non fuit ſeductus · vt apoſtolus ait. Ad qð dicimus quia licet eua in hoc per ignoꝛantiaʒ delique rit ꝙ putauit verum eſſe qð dyabolus ſuadebat.non tñ in hoc quin nouerit il lud dei eſſe mandatum et peccatuʒ eſſe cõtrarie. Et ideo excuſari a peccato ignoꝛantiam non potuit-
En 4 glia— 8 lianon.
Eſt enim i ignoꝛ
tia que excuſat pe peccantem et eſt igno rantia talis que non excuſat ſcʒ ignoꝛã
tia vincibilis. et ignoꝛantia inuincibi/
lisExcuſatio omnis tollitur vbi: man datum non ignoꝛatur.
Betriplic ignoꝛantia au er
cuſet et que non
Eſta autem utem igno
rantia tripleꝝ e et eoꝛum ſcʒ cʒ qui ſcire no lunt cum poſſint. que non excuſat/ qͥ et ipſa peccatum eſt.⁊ eoꝛum que vo ⸗ lunt ſed non poſſunt que excuſat. Et eſt pena peccati non peccatum.et eoꝛũ qui quaſi ſimpliciter neſciunt non renu
entes vel ꝓponentes ſcire/ que neminẽ
plene excuſat.ſed ſic foꝛtaſſe vt minus
puniatur. Vnde au ad valen Eis au fertur excuſatio qui mandata dei no nerunt quaʒ ſolent habere homines de ignoꝛantia. Et licet grauius ſit pecca⸗ re ſcienter quã neſcienter. Nõ ideo ta men fugiendum eſt ad ignoꝛantie tene bꝛas vt in eis quiſqᷓ; excuſationem re⸗ quirat. vliud eſt em̃ neſciſſe· alind di⸗ cere noluiſſe. quia in eis qui intellige⸗
re noluerunt ipſa ignoꝛantia peccatu eſt. In eis vero qui non potuerũt pena peccati. Fgnoꝛantia vero que non eſt eoꝝ qui ſcire nolunt ·ſed eoꝛum quitã
quam impliciter neſciunt/ nullum ſic

en iM
eommſc ciſcn t.qxe non eu mef.* coumq& ſn x eci⸗ inger⸗ ſcir M
epcuſat.vt eterno igne nð ardeat. ſed foꝛt aſſe vt mitius ardeat. Mon i igitur multer excuſationem habuit de ignoꝛã tia cum et mandatum nonerit et pec⸗ catum eſſe ſecus agere nõ ignorauerit
Vnde pꝛoceſſerit cõſenſus il
lius peccati cum natura homi
nis eſſet incorrupta.
Bolet etiaʒ que ri cum ſine vitio eſſet natura hominis vnde conſenſus mali proceſſerit. Ad
quod reſponderi poteſt quia ex libero
arbitrio pꝛopꝛie voluntatis fuit In ip ſo enim et in alio cauſa extitit vt fieret
deterioꝛ. In alio/quia in dyabolo qui
ſuaſit.ĩ ip̃o qꝛ volũtate liberi arbitrij ↄſenſit cum liberũ arbitriuʒ ſit bonuʒ ex re utiqʒ bona/ malus ille conſenſus prouenit ⁊ ita et bono maluz manauit De hoc auteʒ in ſequẽti plenius tracta bimus /cũ origo mali et in qua re coale ſcat inueſtigabitur.
An voluntas— u peccatum.
Bi Bo queritur
vtrum voluntas illud peccatum pꝛeceſ
ſerit. dicimus quia peccatum illud ⁊ in
voluntate et in actu ʒſiſtit. et voluntas actum pꝛeceſſit/ ſed ipſam voluntatem alia hominis voluntas mala non pꝛeijt atq; ex dyaboli perſuaſione ⁊ hominis arbitrio illa volũtas mala pꝛodijt qua iuſticiam deſeruit/ ⁊ iniqnitateʒ incho auit ·⁊ ipſa voluntas iniquitas fuit.
Quare deus ꝑermiſexit pomi
nem tẽptari ſtiens eſſe caſuꝝ.
Reterea
queri ſolet cur deꝰ ho
minem temptari per⸗
N miſerit auen decipien
O X
dum foꝛe pꝛeſciebat ſed non eſſet B dabile homini ſi ideo bene viuere poſſʒ quia nemo male viuere ſuaderet. cum in natura poſſe et in poteſtate haber 3 velle non conſentire fuadenti deo iuuã
te.⁊ eſt gloꝛioſius non conlentire quz temptari non poſſe.
Quare dens creauit quos pꝛe ſicbat m fuurs
quidam cur creauit deus quos futuros malos pꝛeſciebat. quia pꝛeui⸗ dit auids boni de malis eoꝛum eiſet fa cturus. Pic enim eos fecit vt relinque ret eis vnde aliquid facerent et ſi cul/ pabiliter aliquid facerent/ ilum de ſe laudabiliter oliquid operantem inueni rent. A ſe habent voluntatem malam ab illa naturam bonam /et iuſtam pe · nam. Fruſtra ergo dicitur. non debe ret deus creare quos pᷣſciebat malos ſuturos. Iciebat enim bonos pꝛofutu roa ·et iuſte pꝛo mala volnntate puniẽ dos. Addunt etiam talem homineʒ de
beret facere qui nollet omnino peccare
Concedimus quidem melioꝛem natu/ ram eſſe que omnino peccare nollet.
Concedant et ipſe non eſſe malam que talis facta eſt yt poſſet ñ peccare ſi vel let/ et iuſte punitam que voluntate nõ neceſſitate peccauit. Cum ergo hec bo na ſit/ illa melioꝛ/ cur non vtramq; ſa ⸗ ceret vt vberius laudaretur de vtraq;. Illa enim de ſanctis angeliſ.hec de ho
minibus eſt. Item inquiunt. Si deus vellet et illi boni eſſent Et hoc quidem
concedimus.ſed melius voluit ut quod
vellent eſſent. Et boni quidem non in fructuoſe. mali vero non impune eſſent Item inquiunt. Moſſet deus volunta tem eoꝛum vertere in bonum.qꝛ omni
potens eſt pPoſſet reuera cur non fecit
Quia noluit. Cur noluit? Ipſe nouit. NMon debemus plus ſapere We tet n.

5——
isſecundum animaʒ etagit de tepeccatum-
———
Et quideʒ ſecun
dum animam rat ionalis fuit homo ha⸗ bens diſcretionem boni et mali. Scien tiam quoq; rerum creatarum et cogni ⸗
tionem veritatis/ que pꝛime perfectio⸗
ni congꝛuebat moꝝ conditus non incõ grue accepiſſe putatur.et ad illam nõ ſiudio vel diſciplina aliqua per inter/ nalla tempoꝛis pꝛofeciſſe ſed ab exoꝛ dio ſue conditionis diuinitus ilem per cepiſſe..
Mtri n u bo ogu⸗ tel trifle cniticnem Kilic
rerum pꝛopter ſe vrn creatoꝛiset ſi.
———
pꝛim omo nte
japſum triplici cognitione pꝛeditus/ re rum ſcʒ ꝓpter ſe factarum et creatoꝛis et ſui. Rerum quippe cognitionem ho
minem accepiſſe perſpicuum eſt /cum non ipſe creatoꝛ vel angelus aliquis ſʒ
homo omnibus animantibus nomina ĩ poſuerit vt oſtenderetur ꝙ ſing uloꝛuz
noticiam homo ipſe habuerit. Que eĩ
pꝛopter illum creata erant/ ⁊ ab illo re genda⁊ diſponenda erant hoꝛum om/ nium deus illi.et ſcientiam tribuit et puidentiam atq; curam reliquit. Quia vt ait apoſtolus nõ eſt cura deo de bo/
bus. Quorum alioꝛumq; animaliũ de
us homini curam reliquit et ꝓuidenti⸗ am vt dominationi eius ſubiecerentur et ratione illius gubernantur/ vt ſcirʒ
illis neceſſaria ꝓuidere a quibus emo/ lumentum debebat recipere. Panc au tem ſcientiam homo petcando nõ per⸗ didit ſicut nec illam qua carnis neceſ⸗ faria pꝛouidentur. Et idcirco in ſi crip/ tura homo de huiuſ modi non eruditur
ſed de cientia anime quam peeno
VBe cognitionecreatoꝛis.
XXI
cientia
dentibus abſens queritur/ ſed quadã
vtrum pomo* cientiam Habu erit eo
nam ſuam pꝛeſciuerit.et ſimiliter pꝛe/
ſtatum pertinet ſuficiant·
Lo
ognitionẽ quo
q; creatoꝛis pꝛimus homo babuiſe cre ditur. Cognouit enim a quo creat fue
rat/ non eo modo cogno ſcendi quo ex auditu ſolo percipitur quomodo a cre
inter ioꝛi aſpiratione qua dei pꝛeſentiã ↄtemplabatur non tamen ita excellen⸗ ter ſient poſt hanc vitã ſancti viſuri ſũt neq; ita in enigmate qualiter in hac v
ta videmus.
Be ſui conine
Poꝛroſui cogni tionem idem homo talem accepiſſe vi⸗ detur/ vt et quid deberet ſuperioꝛi/ et quid equali et inferioꝛi non ignoꝛaret. Conditionem quoq; ſuam et oꝛdinem ſeʒ qualis factus eſſet ei qualiter ince ⸗ dere deberet. quid agere/ quid taue· re intellexit. Bi hoꝛum noticiam nõ ha buiſſet nõ eſſet reus pꝛeuricationis. neq; ſeipſum cognouiſſet·—
AVtrum homo pꝛeſcius fuerit
——
eoꝛum futuri erant.
rum que circa euʒ futura erant.i.ſi rui
ſcierit bona que habiturus fuiſſet ſi in obedientia perſtitiſſet reſponderi põt ꝙ ei magis facienda indicta ſunt quam futura reuelata. Accepit em̃ ſcientiam et pꝛecptum eoꝛum que facienda ſue⸗ rant. ſed non habuit pieſcientiam eoꝛũ que futura erant. Mon fuit ergo homo pꝛeſcius ſui caſus ·ſic et de angelo dixi mus. Quod angſi uper geneß⸗aſſerit Rÿſio qn ratione vtẽs quã ſupꝛa poſuimus Nec dz non hl de ſcientia hominis quantũ ad winnz futmon pu⸗ iẽtin⸗ 1

mao ceuſ ur uemodoa equa deipreſenti meninercce vůlni viuiſ Acalier nhu
ogntime. ſui cog
otalem accepiſen deheret ſperioꝛi riotinon igontet oq; ſum et aina Met ei qaliter in id agere/ quidtan
om noticum nij us pꝛeuarcaWu
pouiſ.
noptcnsſr ſibi futuri
Am
Be gratia hominis ⁊ potẽtia antecaſum
Wncdili
gemer inueſtigari opor
tentiam habuerit homo ante caſum · Et vterum per eam potue
rrit ſtare vel non. Bciendumeſt ergo ꝙ homini in creatione ſicut de ãgelis di mus datum eſſe per gratiaʒ auxilium
et collata potentia per quaʒ poterat ſta re · id eſt non ðclinare ab eo quod acce/ perat. ſed non poterat pꝛoſicere in tan
tum vt per gratiam creatoris ſine alia mereri ſalutem valeret. Poterat qui⸗ dem per illud auxilium gratie creatio
nis reſiſtere malo.ſed non perficere bo⸗
num. Poterat tamẽ per illud bene vi
vere quodãmõ qꝛ poterat viuẽ ſine pec
cato. ſ nõ poterat ſine alio gratie ad⸗
lutorio ſpiritualiter viuere quo vitam mereretur eternam. Añ auguſtinus in encheridion. Dic factus eſt homo rec?
vt et manere in ea rectitudine poſſet nõ
ſine diuino adiutorio ⁊ ſuo fieri peruer ſus arbitrio vtrumlibet hoꝛum elegiſſʒ dei voluntas fieret vel ab illo vel de il
lo. Et quia ſuaʒ maluit facere volunta tem qᷓ; dei/ de illo facta eſt voluntas dei
Itẽ in eodeʒ · Sic homineʒ pꝛius opor tebat fieri/ vt et bene poſſet velle et ma le. Nec fruſtra ſi bene.nec ĩpune ſi ma⸗
le Auguſtinus quoq; in libꝛo de coꝛrec
tione et gratia ait. Pi hoc adiutoꝛium vel angelo vel homini cum pꝛimum fac ti ſunt defuiſſet/ quomodo non talis na tura facta erat vt ſine diuino auxilio poſſet manere ſi vellet · nõ vtiq; ſua cul pa cecidiſſet · defuiſſet quippe adiutori um ſine quo manere non poſſet. Idem Dederat deus homini bonam volunta tem. in illa quippe eum fecerat rectum dederat adiutoꝛium ſine quo non poſſʒ in ea manere ſi vellet. et per quod poſ⸗ ſet. vt autem hoc veljet in eius dimiſit arbitrio. In eodem. Acceperat poſſe
ſi vellet. ſed non habuit velle quo poſſ5
tet quam gratiaʒ vel po
m.
Namſibabuiſſet/ perſeueraſet. hi
teſtimonijs euidenter monſtratur ꝙ ho mo rectitudinem et bonam voluntatem in creatione accepit/ atq; auxiliuʒ quo
ſtare poterat. alioquin nõ ſua culpa vi
deretur cecidiſſe.
Quglis fueratilla rectitudoet bonitas voluntatis in qua cre
atus eſt.
ractam et bonam voluntateʒ habuit ho mo ſi per eam nec mireri vitam valuit 2 nec ea ſtare voluit. Quia nec aliquid
mali ea tunc volebat.et ad tempus ſta
re voluit · ſed nõ perſeueranter · ⁊ ideo recta ⁊ bona fuit tunc volũtas hominis
dictum eſt hominẽ non potu/
iſſe pꝛoficere.
Ad hoc autem ꝙ
diximus hominem non potuiſſe pꝛofi/
Pppoſitio contra illud quod
tere vel mereri per gratiam creationiſ
ſolet opponiſic. ſſer illud aux iliũ gra
tie creationis potuit ſtare in bono qð
acceperat · otuit ergo reſiſtere tem
ptationi. Ded reſiſtere temptationibꝰ
atq; ſuggeſtionibus malis meritum eſi ac bonum remunerabile. Vmne auteʒ
bonum meritum ꝓfectus eſt. Jper gra tũ ergo creationis ꝓficere potuit ſine
adiectõne alterius gratie. Zd quod di cimus quia reſiſtere malo et non cðſen
tire temptationi non feciſſet illi meri · tum et ſi non cõſenſiſſet.quia nichil in
eo erat qð ad malum impelleret.ſicut angelis qui non ceciderunt non fuitme ritum y ſteterunt.i.c non coꝛruerunt Mobis autem merituʒ eſt aliquando ſi
& reſiſtè ma lo aliqũ meri⸗
malum non facimus ſeq reſiſtimus.ibi
dumtaxat vbi cauſa ſubeſt que nos id
facere mouet. quia expetcati cœꝛrupte
la pꝛoni ſunt ad lapſum greſſus noſtri Abi autem non interuenit cauſa nos

eo declinamus · Veclinare enim a ma⸗ lo ſemper vitat penam/ ſed non S meretur palmam
Ve adiutoꝛio panint iincrea tione ione dato auo ſtare! poterat.
Hicce conſideran
dum eſt quale fuerit illud adiutoꝛium
hõmini datuʒ in creatione quo poterat manere ſi vellet · Illud vtic fuit liber
tas arbitrij ab omni labe et coꝛrupte la immunis · atq; voluntatis rectitudo
et omnium naturalium potentiarum a“
nime ſinceritas atq; viuacitas·
Be ivero arpitrio.
bitrium eſt facultas rationis et volun
tatis qua bonum eligitur gratia aſſiſtẽ
te vel malum eadem deſiſtente. Et dici
tur liberum quantuʒ ad voluntatem ñ ad vtrumlibet flecti poteſt. rbitrius vero quantum ad rationem cuius eſt fa cultas vel potentia illa cuius etiam eſt
et diſcernere inter bonum et maluʒ Et aliquando quideʒ diſcretionem habẽs
boni et mali. quod malum eſt elegit. ali
quando vero quod bonum eſt. Ped qð bonum eſt niſi gratia adiuta/ non eli git. malum vero per ſe eligit. Eſt em̃
in anima rationali voluntas naturalis
qua naturaliter vult bonuz ⸗ licet tenui
ter et exiliter niſi gratia iuuet que ad/
heniens iuuat eam et erigit/ vt eſſicaci ter velit bonum. er ſe autem poteſt velle malum efficaciter. Illa ergo ratõ nalis anime potentia qua bonũ vel ma lum poteſt velle vtrumq; diſcernens l
berum arbitrium nuncupatur/ quod bꝛuta animalia non habent · quia ratio
ne careant· habent tamen ſenſi uz et ap 3
nn ſ. enſualitatis.
Beſnſualitate 23
ad npelleno nð meremur i ab
Liberũ vero ar
gſter enim in in
litas ſitas quedaʒ vis anime inferioꝛ ex qua
eſtmotus qui intenditur in coꝛpoꝛis ſẽ ſus atq; appetitus rerum ad coꝛpus ꝑ⸗
tinentium Ratio vero vis anime eſt ſu
perioꝛ que vt ita dicamus duas habet partes veldifjerentias ſuperioꝛem/ et inferioꝛem. Secundum ſuperioꝛem ſů pernis conſpiciendis vel ↄfulendis in⸗ tendit. Jecundum inferioꝛem ad tẽpo ralium diſ poſitionem pꝛoſpicit. Quid quid ergo in anima noſtra nobis ↄſide rant ibus occurꝛit qð nonſit commune cum beſtis ad rationem pertinet. Oð autem in eg reperis cõmune cuʒ beluis ad ſenſi ualitatem pertinet. Et vbino
bis gradatim in ↄſideratione partium anime pgredientibus pꝛimum aliquid
occurrit quod non eſt cõmune cum be/ ſti/ ibi incipit ratio· Noc autem auf docet in duodecimo libꝛo de trinitate ita dicens Aideamus vbi ſit quaſi as dam hominis exterioꝛis interioꝛiſq; cð finium. Huidquid enim habemus in a nimo cõmune cum pecoꝛe. recte dicitur ad dexterioꝛem hominem ptinere · Non
em̃ ſolum coꝛpus exterioꝛ homo depu
tabitur. ſed adiuncta quadem vita ſua
qua compages coꝛpoꝛis et omnes ſen ⸗
ſus vigent.· quibus inſtructus eſt adexꝝ terioꝛa ſentienda. Aſcẽdentibus ergo introꝛſum quibuſdam gradibus ↄide⸗ 8 rationes per anime partes vbi incipit aliquid occurꝛere quod nõ ſit nobis cõ mune cum beſtij⸗ ibi incipit ratio/ vbi homo interioꝛ iam poſſit agnoſci. Ra tionis autem pars ſuperio? eternis ra tionibus ↄſpiciendis vel conſulendis adhereſcit. oꝛro inferioꝛ ad tempo“
ralia gubernõdai deflectitur. Et illa ra
tionis intentio qua ↄtemplamur eter? na/ ſapiẽtia deputatur. Illa vero qus bene vtimur rebus tempoꝛglibus ſciẽ tie deputatur · Nũ vero diſſerimus de natura mentis humane/ de vna quadã re diſſerimus nec eam in hec duo comꝰ moꝛauimus/ niſi per officia 2 Warnalis autem vel ſenſualis anime
De nin„ habet dun) eſquantie oſſicia.

ninomalth
ven poſyici. Au
nanrunoiji uqdnſt mn onen pertne&
nochnme che n nobis ẽ pertinet. Ktybin ⁊mulier ⁊ entine pnn ẽs et qũo
bus pꝛinum ali eſcẽmunecumk tio. Noe autem au mo lꝛode wriniu amus vbiſit quſi crioꝛis inerioꝛi;i enim habemusi epeticowon iunca qudenſ os inſrdusd
illun gu
nmnpni
ururt qworil*
LI n
motus qui in coꝛpoꝛls ſenſus intendit᷑ nobis pecoꝛibuſqʒ cõmunis eſt. qui ſe⸗ cluſus eſt a ratione ſapientie. rationi autem ſcientie vicinus eſt.
ꝙ falis eſt ordo peccandi vel
cadendi in nobis qualis fuiti pꝛimis hominibus
Slluoquoq;pꝛe
termittendum non eſt ꝙ talis nunc in
vno homine temptationis eſt oꝛdo et ꝓ
greſſio qualis tunc in pꝛimis pꝛeceſſit parentibus. Vt etenim tunc ſerpens
malum ſuaſit mulieri.ipſaq; conſenſit.
deinde viro ſuo dedit. Dicq; conſum/ matum eſt peccatum.ita ⁊ nunc in nob
pꝛo ſerpente eſt ſenſualis motus anime
pꝛo muliere inferioꝛ poꝛtio rationis.ꝓ viro ſuperioꝛ rationis poꝛtio. Et hic ẽ
vir qui ſecundum apoſtolum dicit᷑ ima
go et gloꝛia deiet illa eſt mulier que ſe
cundum eundem dicitur gloꝛia viri.
Atq; inter hunc virum et hanc mulierẽ eſt velud quoddam ſpirituale coniugi⸗
um naturaliſq; contractus/ quo ſupe⸗ rioꝛ rationis poꝛtio quaſi vir debʒ pꝛe eſſe et dominari. Inferioꝛ vero quaſi mulier debet ſubeſſe et obedire. Ideo
vir ſecundum apoſtolum non debet ha bere velamen ſed mulier. Et ſicut in cũ
ctis animalibus non eſt repertum homi
ni adiutoꝛiũ ſimile ſibi. ſed de illo ſũp⸗
tum ꝙ ei foꝛmaretur in coniugium.ita in partibus anime quas cuʒ pecoꝛibus habemus communes. nullum menti no ftre ſimile eſt adiutoꝛium. Vnde augu⸗ ſtinus in eodem. Illud noſtruz in actio ne tempoꝛalium tractandoꝛum ita ver ſatur vt non ſit in nobis commune tu pe
coꝛe rationale eſt quidem. ſed ex illa rat ion ali mente qua ſubheremus intel⸗
ligibili et incõmutsabili veritati tamq; ductum et inferioꝛibus tractandis gu bernandiſq; deputatum eſt. Picut ẽ
in omnibus pecoꝛibus non eſt inuentũ viro adiutoꝛiũ ſimile illi niſi de illo ð tractum in cõiugiũ foꝛmaretur.ita mẽ
O Xxn
ti noſtre qua ſupernam conſ ulimus pe
ritatem. nullum eſt ad vſum reruʒ tem poꝛalium quantum nature hominis ſat eſt ſimile adiutoꝛium ex anime partib quas communes cum pecoꝛibus habe/
mus. Ideoq; rationaie noſtrum nõ ad vnitatis diuoꝛtium ſeperatum/ ſeq in aux ilium ſocietatis quaſi deriuatuʒ in
ſuo diſpertitur officio. Et ſicut vna ca⸗ o eſt duoꝛum in maſculo et in femina. ſic intellecum noſtrum et actionem ſiue rationem et appetitum rationalem. vel ſtaliquo modo ſignificantius dici poſ⸗
ſunt vna mentis natura complectitur ⸗ vt ſicut de illis dictum eſt erunt duo in
carne vna. ſic de his vici poſſit duo in mente vna. Ecce ex his aperte intelli gi poteſt qualiter in anima hominis ex iſtat imago illius coniugn ⁊ qualiterĩ ningulis noſtrum ſpñaliter ſint illa tria cʒ vir· mulier.ſerpens.
Qugliter ꝑer illa tria in nob conlumetur temptatio.-
Munc ſupereſto
ſtendere quomodo per hectria in noß conſumetur peccatum.vbi agnoſci po terit ſi diligenter intendatur quid ſitĩ anima moꝛtale vel veniale peccatum. At enim ibi ſerpens ſua ſit mulieri.et mulier viro. Itaq; et in nobis ſenſua lis motus cum illecebꝛam peccati cõce perit/ quaſi ſerpens ſuggerit mulieri. ſcʒ inferioꝛi parti rationis i.rationi ſcientie/ que ſi conſenſerit illecebꝛe mu lier edit cibum vetitum Poſt de eodẽ dat viro cũ ſuperioꝛi parti rationis.i. rationi ſapientie eandem illecebꝛã ſug gerit/ quaſi conſentit/ tunc vir etiaʒ cũñ femina cibum vetitumguſtat. Biergo in motu ſenſuali tantum peccati illece ⸗ bꝛa teneatur veniale ac leuiſſimum eſt peccatum.
Quando mulier ſola mandu cat cibum vetitum

An eſt moꝛa le pecc atuʒ in guſtu mulie ris diſcerne à liqñ mott gle sliqñ veniale peccatum.
——
pars rationis ↄſenſerit/ ita vt ſola co/ gitatõnis delectatione ſine volũtate ꝑ ficiendi teneat᷑ mulier ſola manducauit non vir. cuius autoꝛitate cohibetur vo luntas.ne ad opus vſq; perueniat. Si vero adſit plena voluntas perficiendi
vt ſiaſſit facultas ad eſfectum perduca
tur vir quoq; manducat. quia ſuperioꝛ
pars rõnis illecebꝛe conſenſit ⁊ tuncẽ
damnabile et graue peccatũ. Quando autem mulier ſine viro guſtat. aliquan
vo eſt moꝛtale. aliqñ veniale peccatuʒ Vt enim dictũ eſt tunc mulier ſine viro
guſtat · cũ ita delectatione cogitationis peccatum tenet/ vt faciendum non de cernatur · vel cum quidam terminus et menſura peccato adhibet᷑ a viro vt nõ liceat mulieri effrenat a libertate ĩ pec catum pꝛogredi.
Beperit quãdomulier ſine vi Feoſtctphi oſtendit qñ ve· niale ⁊ qñ moꝛtale eſt
Bi veꝛopeccatũ
non diu teneatur delectat ione cogitatõ nis· ſed ſtatim vt mulierem tetigit/ vi ri autoꝛitate repellat᷑ veniale ẽ. Di vo
diu in delectatõne cogitationis tenea᷑
⁊ſi voluntas perficiendi deſit/ moꝛtale
eſt. et pꝛo eo damnabitur ſimul vir et mulier.i.totus homo. quia et tunc vir
non ſicut debuit/ mulierem cohibuit. vnde poteſt dici ↄlenſiſſe.
Repeticioſummã pſtringens
Staq; vt bꝛeui
ter ſummam pꝛeſtringam/ quando pec catum ita in anime ↄcipit᷑ vt illud face re diſponat. vel etiam perficiat.aliud
frequenter. aliud ſemel. vel etiam quã
do delectatione cogitationis din tenea tur moꝛtale eſt. Kum vero in ſenſuali
motu tantum eſt vt pꝛediximus. tunc
leuiſſimum eſt.quis rãtio tunc non de⸗ lectatur. Ideo aũt ſupꝛa dixi aliud fre quenter/ aliud ſemel. quia quedaʒ ſũt que ſi tantum ſemel fiant/ vel facienda diſponantur.damnant. quedam vero non niſi ſepius fiant. vel facienda de/
cernantur/ vt de ocioſo verbo et humſ modi. Kec aug· inxj·libꝛo de trini⸗
—
tradit it a· Iicut in illo ↄiugio pꝛioꝛuʒ itae
hominuz ſerpens manducandũ perſua ſit. ulier autem nõ manducauit ſo⸗ la viro ſuo dedit ⁊ ſimul manducaue
rũt. Ita et in quodam ſecreto ↄiugio quod in vno homine geritur et dinoſci tur cuʒ rationi ſcientie que in rebus tẽ
poꝛalibus agendi ratiocinandi viuaci⸗ tate verſatur animalis ſenſus ingerit
quandam illecebꝛam tunc velut ſerpẽs
alloquitur feminam Euic auteʒ illece bꝛe conſentire de ligno vetit o eſt edere Fed iſte conſenſus ſi ſola cogitationis delectatione contentus eſt. Superioꝛi
vero autoꝛitate ita retinentur membꝛa vt non exhibeantur arma iniquitatis
peccato ſic habendum eſtimo.velut li⸗ gnum vetitum mulier ſola comederit.
Si autem in conſenſu illo ita decerni tur quoq; peccatum · vbi ſi ſit poteſtas
etiam opere impleatur.intelligenda ẽ
mulier dediſſe viro ſuo ſimuledendum iliicitum cibum. Neq; enim poteſt pec
catum non ſolum cogitandum ſuauiter
verum etiam perpetranduʒ'efficaciter
mente decerni. niſi et illa mentis inten tio.penes quaʒ ſumma poteſtas eſt mẽ
bꝛa in opus mouendi vel ab opere cohi
bendi male actioni cedat.
Vtruʒ ſit moꝛtale quodin ſo
la dẽlectatione tenetur cogita⸗ tionis.
Mec ſane cũ ſola
Auẽte au
——
mat⸗
cogitatione mens oblectat illicitis nõ
qͥdeʒ decernens eſſe facienda tenens tñ
?⁊ volẽs libenter/ q̃ ſtatim vt attigerint animũ reſpui debuerunt neganduʒeſt

momen padii eſſe peccatum. ſe „ tum. ſed longe minns quaʒſi ... ue Kinethretee 3 elindagtur. cumaspeccanm r a. qued petenda eſt pectuſq; tionibus venia trib ur/qᷓ; tunc actum eſt in ille mw pectuſq; percucienduʒ ⁊ di ribus ſerpente/ muliere m eſt in ilis t. pel ri cendum. Vimitte nobi enduʒ ⁊ di o emuliere/⁊ mne Keenin noſtra 8— ſicpeiiuepegtn per ſenſus coꝛpio vel videndo vel iihodetrin. ominibus perſonam ſu 5 tangendo vel audi vel videndo vel eini⸗ tabat. Et ieoſi ſa uam quiſqʒ poꝛ do vel audiendo ve vel ogingomi 3 abat. Et ideoſi ſol m quiſq; po vel olfaciet endo vel guſtan opion ſet illicit a mulier cibnʒ ediſ iendo. Eue ſuggeſti ando — t illicitum ſola vtiq; moꝛti nz edif ca fuerit/ ſi cupidi uggeſtio cum fa⸗ paſ cio pleet la vtiq; moꝛtis ſupli⸗ ſicupiditus ſeoſtta nernr nnmbuct o plecteretur. ita dici poteſt in homi aturad pecc. noſtra non mone Le u ne vno. ſi delectattoni poteſt in homi tis aſtuti andum excluditur ſert m mmn ne vno.li delectationibus illicitiſa qi tis aſtutia. Bi Fcluditur ſerpen ku bus continuo ſ bus illicitiſa qu ſitam muli iautem mota fuerit wmnſaui i o ſe deberet guertere coai⸗ ſi iam mulieri perſuaſi berit qua une geriur ttini da dec r ſola paſcatur nec facier ndo ratio viriliter etia.ſed ali⸗ entie que int ter ir r mala. ſed tamen ſuaui em refrenat commot? x 6 er in recoꝛdati bau cum fit non lapimn t⁊ compeſcit Oð ———. 3 —— e credere. Eec quitpe vna temn ratio zſeniateet an lun velu ſcj us homo eſt totuſq; damnabit naẽ mouerit/ aciendũe quod libido com li menc untate operẽdi.ſedt ata vita tamquam de bom ʒno vttitoeleh en cum voluntate animitali a pellitur homo de paradiſo ex cogitation ius cogitat ionis ſentiũt putatur etiam ſi non ſubſec ccatum im entus eſi. Supenn ſe peccata per mediatoꝛi iũtur eſ q vando rea teneti n ſubſequatur facũ ensel. Vryen, wi per mediatoꝛis gratiam re ſci do rea tenetur in conſenſic actũ tarunentument ant᷑. Idemdʒ inlpꝛo cntrama tur ama iiquitu nicheog de hoc eodeʒ ſic ait ntrama s6 geris huius ſpũg annnn poteſtatis dixit anime partibuf wlet ſda cwwedi— ſpñs qui nune operatur„ dixit ne partibuſ elu Uadum ergo viñbi —— cis accedit ad EC De gle parti ( deie ris modis per cogitationẽ ſu 5 bus interſeruimus/ vt ipſius£ vid ſwoſnc quſd poteſt. quibus ſuga uggerit 3d tura plenius cognoſce ipſius anime na n Mec; ainp ſiſtendum erſe e ene on cgumdnt tias eius ̃ignoꝛamus altuꝰ bitrium intelli nem in eaſit liberuʒ ar tias eius. Quomodo enim acceſſi intelligatur ſcʒ ſecundum ratõ dereni. iudam quando ei“ itad nem quo omne peccatũ mo ndum ratõ „ iperſuaſit vt don m quo omne peccatũ moꝛtale geri minetlun⸗ traderet. Munqᷓt in locis/ aut ſed nõ omne veniale.illud 6 egerit *nbn viſus eſt· ved ntic dar ſolo motu ſenſualitatis cxlit — . Epeiulkeripu, Io vt oparetur ⁊ cuſtodiret n paradi ſcʒ vt etiam i ccipitur toparetur ⁊ cvſtodiret · quia ſi vt etiam in ferioꝛ rõisj chee enitict quia ſicee tioeius noie int 0 rois poꝛ nouil g eſie dicit᷑ in canticis canticoꝛum. Wꝛ tioeius noie intelligatur P 5
ſit
—. tus cluſi
non uncu ocluſus fons ſignatus. quo vtiq; ñ mitütur peruerſitatis ille perſuaſoꝛ On eſt gut C ſi
1 enim etia ſ. enim etiam ratio noſtra deduci ad con⸗ ſece uci ad con⸗ ra nomine ſenſuali ih iro. Etiam in vnoqu 1o tempallum diſpoſitioni itendit intet nu etiam in vnoquoq; noſtruʒni nPal mdilpoſitioni reni jbn„ ligitur. Quod diligens lecoꝛ in i tel

ſeripture vbi de ipſafit mentio vigilan ter annotet⸗
„
derationem
ad pꝛopoſitum redea⸗
rum de voluntate iudicium.quia po ⸗
teſtas ipſfa et habilitas voluntatis ⁊ ra
tionis quod ſupꝛa diximus eſſe liberuʒ
arbitrium. libera eſt ad ytrumlibet/ qꝛ⸗ libere poteſt moueri ad hoc vel ad illð
Liberum ergo dicitur arbitrium quan
tom ad voluntatem · quia voluntarie moueri et ſpontaneo appetitu ferripo⸗ teſt ad ea que bona vel mala iudicat⸗
vel iudicare valet⸗
liberm arbitriuʒ non per⸗ iad futuꝝ/ nec ad om
tinet niſi ad ne futurum⸗
vel ad pꝛeteritũ non refertur/ ad fu⸗
kura tingentia. Quod enim in pꝛeſen tieſi/ determinatum eſt.nec in poteſta
te noſtra eſt · vt tunc ſit vel non ſit quã
do non eſt. poteſt enim vel non eſſe vel
aliud eſſe poſtea. ſed poteſt non eſſe dñ eſt vel aliud eſſe duz.i.quod eſt.ſed in futuro an hoe ſit vel illud ad poteſtatẽ liberi arbitrij ſpectat. Mec tamen om⸗
nia futura fub poteſtate liberi arbitrij veniunt. ſed eg tantumque per liberũ
arbimrium poſſunt fieri vel non fieri Bi quis lenim tale quid velit ac diſponat
facere quod in eius nullatenus ſit po⸗
teſtate. vel quia ſine ipſius diſpoſitio⸗ ne eque fieret/ in hoc ipfe liberum non habet arbitrium.
1Aſupꝛapoſita deſcriptio libe
Redit ad liberi arbitrij conſi
mus ſcilicet ad liberi arbitrij tractatuʒ · Qð philoſophi diffinientes dix erunt libe ·
Hocautemſcien
dum eſt ꝙ liberum arbitriuʒ ad pᷣſens
—.— 5—
ri arbitrij non cõuent deonec pis qui gloꝛificati ſunt.
Et quidam ſecũ
dum pꝛedickam aſſignationem in his tã tum videtur eſſe liberum arbitriũ qui
voluntateʒ mut are et in ↄtraria poſſũt
defiectere. In quoꝝ videlicet poteſta ⸗ te eſt eligere bonum vel malum et vtrũ
libet ſecundum electõnem facere vel di mittere. Sctm ꝙ nec in deo nee in his omnibus qui tanta beatitudinis gratia
ſunt roboꝛati.vt iam peccare nequeãt
libeꝝ arbitrium eſſe nequit. Sed ꝙ de S in deoſi
us liberum arbitriũ. habeat anguſtinꝰ docet in libꝛo. xxqj. de ciuitate deiita
inquiens. Certe deus iple. nunqt qm̃
peccare non põt ideo liberũ arbitrium pabere neg andus eſt. Embꝛoſius quo
q; in libꝛo de trinitate ait. Maulus di
cit qi omnia operatur vnus atq; idem
ſpũs diuidens ſingulia ꝓut vult·i pꝛo libere voluntatis arbitrio/ non pꝛo ne
ceſſitatis obſequio.
Qugliter in deo accipitur li⸗ berum arbitrium
6—
liberum arbitrium in creatoꝛe quã in⸗
creaturis. Dei etenim liberum arbitri
um dicitur eins fapientiſſima et omni⸗ potens voluntas/ que non neceſſitate ßlibera bonitate omnia facit ꝓut vult Ideoq; hieronimus attendens non ita eſſe liberum arbitriũ in deo ſicut eſt in creaturis/ ab ipſo videtur liberũ arbi trium excludere in omelia quadaʒ de filio pꝛodigo dicens Volus deus eſt in quem peccatum non cadit. net cadere poteſt. Cetera euʒ ſint liberi arbitrij in vtramq; partem flecti poſſunt. Dũ ait cetera indieat libeꝝ arbitrium ſicut eſt in ceteris non ita eſſe in deo.
angeli ⁊ ſancti qui iaʒbeati
ſunt habent libeꝝ arbiiium
aliter accipit

cu Wl XRv auim SUngeli Peo?ſ 4herti bitriidifferen am ſeci cii qui iam cuʒ feliciter— n mnelia tempoꝛa. ach ita gratia beatitudinis confirmati E n ſunt/ vt ad malum flecti non velint/ nec 2 3 PZ edicti ſpe F mabitr poſſint libero arbitrio non carent. n ſpicuum fit ꝙ maioꝛ fuit libertas arbi kuin Anriupoſi de auguſtinus in libꝛo. xxij. de ciuita trij pꝛima quã ſecunda.⁊ tercia multo Fnidelicet poteſ te dei ait. Sicut pᷣma immoꝛtalitas ſu maioꝛ q; ſecuuda vel ßma. Pꝛima em̃ mpdnimenn it quã peccando adam pdiãit/ poſſe nð libertas arbitrij fuit in qua poterat pec ſunent moꝛi.ita pᷣmum liberũ arbitrium poſſe care /⁊ non peccare. Vltima vero erit Anendeoni non peccare.nouiſſimum non poſſe pec in qua poterit non peccaꝛe et non pec/ wadenkni ugn care. Ideʒ in encheridion; Hic opoꝛte care poterit. Media vero in qua põt ninpetnn bat pꝛius hominem fieri vt bene velle peccare ⁊ non poteſt non peccare. ante neſe ut. Alq poſſet/ et male. oſtea vero ſi erit vt reparationem etiaʒ moꝛtaliter. poſt re trü. bitenugi male velle non poſſit. nec ideo carebit parationem vero ſaltem venialiter. * libero arbitrio. nieau Be quatuoꝛ ſtatibus liberi a Wliberius erit arbitriũ quan bitrij — do peccare non poterit os eſt. Ambꝛoſusg ratur vnsagü RU tO quippe mine notari quatuoꝛ ſtatus lberi abi inglis put vlti berius erit arbitrium ꝙ omnino nð po trij. Ante peccatum em̃ ad bonũ nil in is arbitri /nonp terit feruire peccato.neq; aut volũt as pediebat⸗ ad malũ nil impellebat Mð vio. non eſt/ aut libera dicenda non ef.qua habuit infirmitatem ad malum et ha⸗ beati eſſe ſie volumns.vt eſſe miſertñ buit adiutoꝛium ad bonũ. Tunc ſine er deo Kipitur ſolum nolimus.ſed nequaquã pꝛoꝛſus roꝛe ratio iudicare ⁊ voluntas ſine dif⸗ wm. velle poſſimus. Pient ergo anima ñ a ſicultate bonũ appetere poterat. Poſt nunc habet nolle infelicitatem/ ita nol peccatum vero ante reparationem gra N le iniquitatẽ ſemper habitura eſt. Jed tie pꝛemit᷑ a cõcupiſcentia et vincitur. teT q00 oꝛdo ſeruandus fuit quo n o. habet in K ſed non 5 ſtendere qᷓ; bonum ſit aĩal rõnale ꝙ eti habet gratiam in bono. ⁊ ideo põt pec munb— poſſit. quamuis ſit nd care/⁊ non poteſt non peccure ku däcicn ſinu ꝙ peccare non poſſit. Ecce his verbis nabiliter. oſt reparationeʒ vero ante dnſpin. euidemer aſtruitur/gꝙ poſt beatitugis pfirmationem pꝛemitur a cõcupiſcen umas/ e M. ↄfirmationem erit in homine liberum tia /ſed non vincitur. ⁊ habet quideʒ in ount m arbitrium quo peccare non poterit /et ſirmitatem in malo. ſed gratiam in bo irnnts nunc in angelis eſt et in fanctis qui cum no/ vt poſſit peccare Ppter libertatem mnbinünto dño ſunt et tanto vtiq; liberius quan/ ⁊ infirmitatem/⁊ poſlit nõ peccarc ad
„
toa peccato immunius et aq bonum ꝓ
moꝛtem/ ꝓpter libertatem et gratiam adiuuantem. nondum tamẽ habet por
goleen„ nins⸗Eno enim quiſq; ab illa ſeruitu⸗ in Po riptum eſt. Qui facit pecca diod ratio 3, te de qua ſcriptum eſt. p
nonil ſe omnino non peccare/ vel non poſſ n icat eſ tum ſeruns eſt peccati longius abſiſtit Polle 1be
peccare ꝓpter infirmitatem nondum perfecte abſoꝛptam.et Ppter gratiam
— arbitri⸗ tanto in eligendo bonum liberius ha
bet iudicium. Vnde ſi diligenter inſpi
nondum plene ↄſumataʒ. Poſt confir
5e rn ciatur/ liberum videtur dici arbitrium mationem veroin firmitate penitus cõ niu ſnn quia ſine coactione et neceſſitate valet ſumpta ⁊ gratia ↄfirmata. nec vinci po — appetere vel eligere quod eꝝ ratione de terit nec pꝛemi.et tunc habebit nõ poſ
creuerit.
ſepeccare.

Ze coꝛruptẽneliberi arbitri
tuʒ eſt ꝙ pꝛ
k alias penalitates ꝓ pec
rnptione et de pꝛeſſione lberi arbitrij per ilud nanc; peccatum naturalia bo na in ipſo homine coꝛrupta ſunt gra tuita detracka. Mic eſt enim ille quta latronibus vulneratus eſt et ſpoliatus Volneratus quidã in naturalibus bo⸗ nis q̃bus non eſt pꝛiuatus. alioquin nõ poſſet fieri reparatio. Ipoliatus vero gratuitis que per gratiam naturalibus addita fuerat. hec ſũt data optima et dona pꝑfecta. Auoꝝ alia ſunt coꝛrupta per peccatum. 1.naturalia.vt ingeniuʒ
8
eſt gratuita. quanquãet naturalia e⸗ gratia ſint. Ad generalem dei quippe di fit diſtinctio cum gratie vocabulum
ad ſpeciem non ad genus refertur Koꝛ
rupta elt ergo libertas arbitrij per pec catum et ex parte perdita. Vnde auã mn encheridi. libero arbitrio male vtẽs bomo et ſe perdidit /⁊ipſum· Cum em̃ libero arbitrio peccaretur vidoꝛe pec cato amiſſum eſt et liberum arbitrium A quo enim quis deuictus eſt. huic ſer nus addictus eſt. Ecce liberum arbitri
um dicit hominẽ amiſiſſe. non qᷓa poſt
peccatum non habuerit liberum arbi ⸗ ium. ſed quia libertatem arbitriꝑ⸗
*
tem a miſeria et a peccato.
ribus modis lbertatis arbitrij⸗
tas triplex ſcʒ a neceſſitate. a peccato amiſeria · Aneceſſitate et ante pecca⸗ tum et poſt eque liberum eſi arbitriuʒ Sicut enimtune coginon poterat/ ita nec modo · Ideoq; voluntas merito a⸗
memoꝛia/ intellectus · alia ſubtracta id
didit/ non quidem omnem/ ſed liberta
—
———
——
pud denm iudicatur/ que ſemper a ne⸗
ceſſitate libera eſt/ et nũquam cogi po
teſi.vbi neceſſitas ibi non eſt libertas.
vpi non eſt libertas nec voluntas/etiõ
nec meritum· hec libertas in omnibus eſi tam in malis quam in bonis· Eſt er alia libertas a peccsto ſcʒ de qua dicit
apoſtolus. Abi ſpiritus domini ibi li
bertas. Et veritas in euangelio. Sifi
lius vos liberauerit/ vere liberi eritis
bec libertas a ſeruitute peccati liberqt
et ſeruos iuſticie facit. ſicut econuerſo ſeruitus peccati liberos iuſticie facit⸗ vnde aplus Liberatia peccato ſ erui fa cti eſtis iuſticie. Et item. Cuz ſeruieſ ſetis peccati liberi fuiltis iuſticie.Mãc libertatem peccando homo amiit · Jð qʒauũ dicit ꝙ homo male vtens libe ⸗ ro atbitrio ⁊ ſe perdidit et ip̃m· quia p dita eſt per peccatum libertas · non a neceſſitate ſʒ a peecato. Nui em̃ facit peccatum ſeruus eſt peccati.
Qui habent hanc libertatem
c3 pe
—
cʒà peccato ⁊ per quid deli⸗ bẽrtãte aneceſſitate-
—————
que eſt a peccato illi ſoli nunc habent quos filius per gram liberat ⁊ reparat
nõ ita ꝙ penitus ſint ſine peccato i hac
moꝛtali carne· ſed vt in ei peccatũ nõ dñetur neq; regnet· Et hec eſt veraet bona libertas que bonam parit ſeruitu
teʒ ſcʒ iuſticie Ande aug in encheridi.
git Ad iuſticiam faciendam non erit a Nquis liber /niſi a peccato liberatus el ſe iuſticie ceperit feruns. et ipſa eſt ve⸗ re libertas ꝓpter recti facti leticiam ·ſi mul et pia ſ eruitus · ꝓpter p̃cepti obe⸗ dientiam. Eſt alia libertas nõ vera ma le ſeruituti adiunca que eſt ad malum facieudum vbi ratio diſentit/ a volun tate indicans non eſſe faciendum quod voluntas appetit. Id bonum vero fac endũ ↄcoꝛdat ratio volũtati.⁊ ito ibi vera libertas eſt et pia · Belibertate
Iſtam libertatẽ
ei lad War
ot i n
i

wanin, nec voinn am in beni.j ccoſqʒdequti tsdemini bil nangu. pi atnarlbeitn ue peuuiite hut can uiderziſict iu beiapecuuſ kden fulisuſicth ecando bononi g bomo nalt vnh eperdidietijn q eccatum lbensn apeecato. Euicii us eſ peccui.
panc libern o⁊ per quid d ecſſlate⸗
nlibert cuo Uliſcimt
gam lbe un
nnch
nu. ku⸗
*„„ 4—„ * v⸗
autem ad malum et ſernitute mala ait aug. in encheridion Berui addidi que poteſt eſſe libertas niſi quando euz pec care dilectat. Liberaliter em̃ ſeruit q ſui domini voluntateʒ libenter facit. ac
per hoc ad peccandum liber eſt.q pec⸗
cati ſeruus eſt.
Queſtio de libertate ad maluʒ an ſit ipſa libertas libeꝛi arx
triz an glia.
Hic queri poteſt
vtrum hec libertas qua quis liber eſt ad malum ſit libertas arbitrij. Si ⸗ enim libertas arbitrij eſt/ bonum qui ⸗ dem ef qꝛ libertas arbitrij bonũ natu rale eſt. Quibuſdam videtur ꝙ ſit ipfa
libertas arbitrů/ q̃ ſemper bona eſt.ſð ꝓpter peccati ſeruitutem ad malũ ſit li
berioꝛ et ꝓnioꝛ. ⁊ ideo dicitur non eſſe
vera libertas.qꝛ ad malum eſt. Alijs
autem videt᷑ ꝙ hec libertas ad malum quam ſupꝛa cõmemoꝛauit auguſtinus nõ ſit ipſa libertas arbitrij. ſed ſit que dam nitas peccandi et curuitas que eꝝ peccato eſt et mala eſt.
Queſtio alia de libtate ad bo
num an ipſa ſit libertas arbi
trij an non.
Bimiliter etias
queri ſolet. vtrů illa libertas vera que eſt ad iuſticiam faciendam ſit ipſa liber
tas arbitrij. Quidam dicunt illam ean
dem eſſe/ reparatam per gratiaʒ qua iuuante libera eſt ad bonum.ſine gra⸗ tia vero non eſt libera ad bonum Vnð auguſtinus in encheridion. Iſta liber⸗ tas ad bene faciendum vnde erit homi
ni addicto et võdito ſub peccato niſ eũñ
redimat qui dicit. Pi filius vos libera uerit/ vere libert eritis. Quod anteq; fieri in homine incipiat quomodo quif† quam de libero arhitrio gloꝛiatur qui nonqum eſt liber ad oꝑandum bene Ec
ce aperte oftendit liberum arbitriʒß gratiam liberari/vt per illud beneo⸗ peretur quis. Ideoq; dicunt illã liber tdtem veram que ẽ ad bene faciendum Cuius ſupꝛa meminit aug eſſe liberta tem ipſam arbirij/ gratia dei libera⸗ tam et adiutam. Alij vero put ant nõ
eſſe ipſam arbitrij libertatẽ/ ſed aliam
quandam que ex gratia et libero arbi⸗ trio in mente hominis deo operante in cipit eſſe cum reparatus eſt.
Terta determinatio vtrinſqʒ queſtionis quadicitur liber tas ad bonum et ad malum el ſe libertas arbitr-
Berum nobis
magis placet/ vt ipſa libertas arbitri ſit et illa qua qᷓs liber eſt ad malum et
ila qua quis liber eſt ad bonuʒ facien
dum. Ey cauſis em̃ varijs ſoꝛtitur di nerſa vocabula. VDicitur ẽ libertas ad malũ faciendum anteqᷓ; per gratia ſit reparata.ßᷣ cum per gratiam fuerit
reparata dicit᷑ libertas ad bonum faci
endũ. quia ante gratiam libera eſt vo
luntas ad malũ. per gratiaʒ vero iibe ⸗ ra ſit ad bonum. Bemp ergo voluntas hominis aliquo modo libera eſt/ no ſemper bona elt. Non enim eſt bona ni ſia peccato liberata/ eſi tamen a neceſ
ſitate libera. Ande aug in libꝛo de gia
tia et libero arbitrio. Bemper in nobif voluntas libera eſt. ſed non ſemper bo na eſt. Aut enim libera eſt iuſticie quã do ſeruit peccato tunc eſt mala. auta peccato libera eſt quãdo ſeruit iuſticie et tunc eſt bona.
Pe libertate a miſeria
Eſt iterum liber tas a miſeria de qua apoſtolus ait. Et ipſa creatura liberabitur a ßuitute coꝛ ruptionis in libertatem gloꝛie filioꝛuʒ dei. hanc libertateʒ habuit homo ante

S.„. ——— ——— ———— 5* „*
ccatum. qhia omni carebat miſeria i nulla tãgebatur moleſtia ·et plenius habebit in futura heatitudie vbi miſer eſſe non poterit · Sed in hac vita que ẽ inter pꝛimum peccatum et vltimam cõ firmationem nemo a miſeria liber eſt ·
nis voluntas /⁊ quid x gratiã 6
Nam volun Pominis quam naturaliter habet · non valet erigi aq bonum eſficaciter volen quia pena peccati non caret- dum vel opere implendum /niſi per gra tiam liberetur et adiuuetur. Liberet᷑
Bepetit de coꝛ ine libe uidem vt velit⸗et adiuuetur vt perfi⸗ ri arbitrij vt addat alia ciat. Quia vt ait apoſtolus. Non ẽ vo d lentis velle nec currentie currereꝛia0 perari/ſed miſerentis dei qui operat in nobis velle et operari bona cui gra tiam non aduocat hominis voluntas v operatio/ ſed ipſa gratia voluntatem 4 pꝛeuenit · pꝛeparando vt velit bonum⸗ et pꝛeparatam adiuuat vt perficiat.
——
Ex pꝛedictis ap paret in quo per peccatum ſit imminu⸗ tum vel coꝛruptum liberum arbitrium
..
quia ante peccatum nulla erat homini diſſicultas/ nullumq; impedimentũ de lege mẽbꝛoꝛum ad bonum nullaimpul ſio vel inſtigatio ad maluʒ. Nunc autẽ per legem carnis ad bonum impediret᷑ et malum inſtigatur · vt non poſſit vel⸗ le et ꝑficere bonum niſi per gratiam li⸗ beretur et adiuuetur. q ait apoſtolus peccatum habitat in carne. Liberuʒ er go arbitrium cuz ſemper et in ſingulis rans. Pperans enim ſit liberum non eſi tamen pariter liber—2— 8 gratia pꝛeparat homi in bonis ⁊ in malis /⁊ ad bona? ad ma nis voluntatem vt velit bonum. Bra/ la. Liberius enim eſt in bonis vbi libe tia cooperans adiunat ne fruſtra velit ratumeſt quaʒ in malis vbi liberatum Ande auguſtinus in libꝛo de gratiaet nð eſi Et liberis eſtad malumquoop libꝛo arbitrio· Cooperãdo deus in no⸗ ſe poteſt quam ad bonus quod niſi gra
ſe nam ad bonuz c bis perficit/ quod operando incipit · qꝛ tia liberetur et adiuuetur non poteſt.
ipſe vt velimus operatur incipiens qð volentibus cooperat᷑ perficiens. vt er Be libertate que fit ex gratia ⁊que ex natura
„Pe gratia operante et coope
„1
XXV*
tia operans et coope“
6
——
go velimus operatur · Kum autem vo na Wibertas ergog
jumus et ſic volumus vt ꝑficiamus no bis cooperatur.tamen ſine illo.velo peccato et a miſeria per gratiam eſt.li bertas vero a neceſſitate per naturam
perante vt velimus. vel coopante cum vtramq; libertatem nature ſcʒ et gra⸗
tie · notat apoſtolus cum ex perſona ho minis non redemptiait. Velle adiacet michi/ perficere autem non in venio. Ac ſi diceret/ habeo libertatem natu/ re/ ſed non habeo libertatem gratie. Jdeo non eſt apud me ꝑfecio boni.
—
guinonpoſitperſe poni⸗
volumus bona pietatis opera nihil vn lemus Ecce his verbis ſatis aperitur- que ſit operans gratia· et que coope rans. Operans em̃ gratia eſt que pꝛe⸗ nenit voluntatem bonam · ea em̃ libera tur et pꝛeparatur hominil voluntas vt ſit bona/ bonumq; efficaciter velit. Queſit gratia opeꝛans et que cooperans
Looperãs vero

gratia voluntatem iam bonzʒ ſequitur
adiuuando. Ande au. contra iulianũ bereticum qui bonam voluntateʒ ex li bero arbitrie tantuʒ eſſe dicebat. atqʒ bominẽ per liberum arbitriuʒ poſſe bo num velle ⁊operari.ſine gratia aſſere
bat ait. Apertam de commendatiohe
gratie apoſtolus ſententiam ꝓtulit cuʒ
sit· Non eſt volentis neq; currentis/ᷓ
dei miſerentis. hec ſi attenderes iulia/ ne non extenderes contra gratiaʒ me⸗
rita voluntatis humane. Non em̃ ideo miſeretur deus alicuius quia voluit et cucurrit.ſed ideo voluit et cucurrit qꝛ miſertus eſt deus. Paratur enim vo/ luntas hominis a deo ⁊ a domino grel
ſus hominis diriguntur.
Se perfectione iuſticie.
Ideoq; cõgrue
git. Non eſt volentis neq; currentis. b
miſerentis dei. Non quia hoc ſine vo · lunt ate noſtra agatur/ ſed quia volun tas noſtra nil boni agit niſi diuinitus adiuuetur. Vnde alibi apoſtolus ait. Mon autem ego ſed gratia dei mecum. Mon ideo dicit quia nihil boni agebat ſed quia nichil boni ageret ſi illa nõ ad iuuaret Ris teſtimonijs aperte inſinua tur quia voluntas hominis gratia dei pꝛeuenitur atq; pꝛeparatur vt fiat bo⸗
na. non vt fiat voluntas.qꝛ ⁊ ante gra
tiam voluntas erat/ ſed non erat bona et recka voluntas.
Woluntatemip
ſam auguſtinus in libꝛo de duabus ani mabus ita diffinit Voluntas eſt animi
mot cogẽte nullo ad aliqd nõ admittẽ
dů vł adipiſcẽdũ hec aũt vt ñ admittat walum et adipiſcatur bonum pꝛeueni tur ⁊ pꝛeparatur dei gratia Ande apo ſtolus gratiam p̃uenienteʒ et ſublequẽ
tem cõmendans.ioperantem ⁊ coope
rantem vigilanter dixit. Mon eſt volẽ tis neq; currentis ſed miſerentis dei.
et non econuerſo nõ eſt miſerentis dei
ed volent is ⁊ currentis. Nam ſivt q buldam placuit/ quod dictum eſt ita ac cipiatur. Non eſt volentis neq; curten
tis ſed mi.dei. tanquam diceretur nð ſufficit ſola voluntas hominis ſi non ſit etiam milericoꝛdia dei. Econtra dicit
non ſufficit etiam miſericoꝛdia dei ſi nõ
ſit etiam voluntas hominis Ac ꝑhoc recte dictum eſt illud.quia id volun ⸗
tas hominis ſola non implet.cur non etiam a contrario recte dicitur non mi⸗ ſerentis eſt dei/ ſed volentis et homi/
nis/ cum id miſericoꝛdia dei ſola nõ im pleatur. Nomo em̃ credere vel ſpera re non poterit niſi velit /nec peruenire ad palmam niſi voluntate currat. Re ⸗ ſtat ergo ut ideo ita recte dictum intel ligatur vt totuʒ detur deo qui hominis voluntatem bonam pꝛeuenit et pꝛepa⸗ rat adiuuandam et adiuuat pꝛeparatã nolentem pꝛeuenit vt velit · volentem ſubſequif᷑ ne fruſtra velit Ecce his ver bis et alijs pꝛemiſſis euidenter tradit᷑ quia voluntas hoĩs pꝛepararur et piẽ ⸗ nenitur gratia dei.vt velit bonum. et
adiuuatur ne fruſtra velit.
g bona voluntas comitatur
Itaq; bona vo
luntas comitatur gratiam non gratià
voluntatem. Ande auguſtinus ad bo⸗
nifacium papam ſcribens ↄtra pelagi⸗ anos inquit. Cum fides impetrat iuſti ſicat ioneʒ ſicut vnicuiq; deus partitus eſt menſuram fidei non gratiam dei a⸗ liquid meriti pꝛecedit humani ſed ipſa meretur augeri/ vt aucta mereatur et perfici/ voluntate comitante non ducẽ
te pediſſequa non pꝛeuia · Ecce hic apꝑ
te habes ꝙ gratia pꝛeuenit bone volñ⸗ tatis meritum et ipſa bona volũtas pe diſſequa eſt gratie non pꝛeuia.

5—
—— b
——
—
Qgre ſit gratia voluntitẽ pꝛe cerſi des cumdi⸗
ueniens
„———
————
———
Etſiviligenteri
tendas nichilominus tibi mõſtraturqñ
ſit ipſa gratia voluntatem pᷣueniens et pꝛeparans ſeʒ fides cuʒ dilectione · Ið ꝙʒ auguſtinus in eodem tractans quo modo iuſtificati ſumus e ſide ⁊ tamen
gratis. vtrumq; eĩ dicit vpoſiolus q dicit inſtiſicati eꝝ fide. alibi ait. Juſti⸗
ſicati gratis per gratiam · Noc em̃ ito
dipit. ne fides ipſa ſuperba ſit ne dicat
ſibiſieꝝ fide iuſtificati. quomodo gra⸗ tio uod enim fides meretur cur non potius readitur quam donat᷑· non di⸗ cat homo ſideł᷑ a cum dixerit babeo ſidem vt merear iuſtiicationem.reſpõ
detur ei quid habes quod non accepi/
ſu.Fides enim qua iuſiificatus es/ gra tis tibi data eſt. kic aperte oſtenditur ꝙ ſides eſt cauſa iuſtificationis.⁊ ipſa et gratia et beneſicium quo hominis ðᷣ⸗
uenitur voluntas et pꝛeparatur· Vn ⸗
de auguſtinus in pꝛimo libꝛo retrada
tionum. Voluntas eſt qua ⁊ peccatur
et recke viuitur. Voluntas vero ipſa ni
dei gratia liberetur a ſeruitute qua peccati ſerus facta eſt. et vt vita ſupꝑet
et adinuetur·recte pieq; viui a moꝛtali bus non poteſt.et hoc beneſicium quo
liberatur niſi eam pꝛeueniret/ iam me ⸗ ritis daretur.⁊ non eſſʒ gratia que vti
gratis datur. Mꝛenenitur ergo bo
na hominis voluntas illo gratie benefi rio quo liberaretur et pꝛeparatur · Et
illud beneficiuʒ fides chꝛiſti recte intel lkigitur. ſicut auguſtinus in encheridis
euidenter oſtendit dicẽs. Ppſum arbi⸗ trium lberandum eſt poſt illam ruinaʒ a ſernitute peccati. Nec omnino per ſe
ipſum per ſolam dei gratiaʒ que in fi de xÿi poſita eſt liberatur. vt voluntaſ pꝛeparetur. Ecce aperte dicit gtatiaʒ per quã liberatur arbitrium/ et pꝛepa
ratur voluntas ſitam eſſe in fide criſti.
Fides em̃ criſti vt in eodem ait impe
*„
trat quod lex imperat·
Zpſa tamen ea
———
dem voluntas quedas gratie vona pꝛe uenit. Vnde auguſtinus i encheridion
2 5
ꝛecedit bona voluntas hominis mnl ta dei dona/ ſed non omnia. que autẽ
non pꝛecedit/ ipſa in eis eſtet ipla iu nat. Nam vtrumq; legitur in ſanctis e
loquijs. et miſericoꝛdia eius pꝛeuenit me.et miſericoꝛdia dei ſubſequet᷑ me⸗ Nolentem quiꝑpe pꝛeuenit vt velit · vo lentem ſubſequit᷑ ne fruſtra velit. Cur em̃ ammonemur oꝛare pꝛo inimicis no ſtris nolentibus pie viuere niſi vt dens
in eis opere/ et velle. It emq; cur am
mouemur petere vt accipiamus niſi vt ab illo fiat quod volumus/ a quo factuʒ eſt vt velimus. Inde apoſtolus ait ·nõ el volentis neq; currentis ſed dei mi⸗ ſerentis. Ex bis apparet ꝙ bona homi nis voluntas quedam dona dei pꝛeue⸗
nit. quia eam commitatur gratia adiu
uans et quibuſdam pꝛenenitur quia eð
pꝛeuenit gratia operans ſeʒ fides tum
Que pꝛegictis videantur ad⸗ nerſari ſcʒ ꝙ videtur dici ſi
—
Non eſt tamẽ ig
noꝛandum quod alibi auguſtinus ſigni
ficare videtur ꝙ ex voluntate ſit fides
de illo verbo apoltoli. Coꝛde creditur
ad iuſticiam ita ſuper iohanneʒ tradio
Ideo non ſimpliciter apoſtolus alt ere ditur ſed coꝛde creditur· quia cetera
poteſi homo nolena credere non niſi vo lens intrare eccieſiam ⁊ accedere ad at tare poteſt nolens ſed nõ credere. Itẽ̃ ſuper geneſim vbi laban et batuel diꝝ erunt. Vocemus puellam et queram?
kin ilu tes bis iſa ſeß pler gy un ita 6 AMt te ſi
ſt

. ge
ſſio eue de minatione edtz dedn
eis voluntatem/ dicit expoſitor q fi
des eſt voluntatis non neceſſitatis· Ac
auod reſpondentes dicimus/ non hec
ita ucciplenda foꝛe vt ex voluntate ho⸗
minis fides intelligatur ꝓuenire. cum ipſa ſit ꝓpꝛie dei donum vt ait apoſto ⸗
lus et eꝝ ea bona hominis merita inci
.
piant · er hanc em̃ vt augnſtinus ſu⸗
de impio pius. vt deinde ipſa ſides in⸗
cipiat per dileckionem operari. vñ om⸗
nia bona merita incipiunt.ſed potius
hec ideo ita dicta ſunt· quia nõ eñ ſides
niſi in eo qui vult credere cui bonaʒ vo⸗
luntatem fides pꝛeuenit non tempoꝛe b cauſa et natura. Ande aug. ſupꝛa con⸗ gruenter dixit/ ꝙ bona voluntas in eis donis eſt que non pꝛecedit /et ipſa iu uat quia ea iuuat/ quibus pꝛeuenitur
dum eis conſentit ad effecum boni ⁊ in eis eſt. quia tempoꝛe ab eis non pꝛece
ditur,
Quedã gdhuc addit que gra uioꝛem faciunt queſtinoeʒ ſc licʒ qꝙ cogitatio boni precẽdit fideimn
ſe fidei ceptum⸗⁊ ex deo eſſe fidei ſup
plementum. ommendans enim iſtam gratiam que non datur ſecundumali qua merita.ſed efficit omnia bona me
rita inquit. nõ quod ſufſicientes ſimus cogitarè aliquid boni ſcʒ ex nob uis auteʒ non videat pꝛins eſſe cogitare q; credere. Nullus quippe credit aliquid
vi ergo cogitare bonum non eſt ex nob vth apoſtolus tradit nec credere quã uamet ipſum credere nichil eſt aliud
Leterum hanc queſtionem magis acuunt et vrgent ð ba auguſtini quibus in libꝛo de pꝛede⸗ ſtinatione ſanctoꝛum vtitur per tractãs illud verbum apoſtoli. Men ꝙ ſufficiẽ tes ſimus cogitare aliquid quaſi ex no bis. Zittendant in quit hoc. et verba iſta perpendent qui putant ex nobis eſ
quam eum aſſenſione mentis cogitare-
hic viderur inſimare g cogitatio bena pꝛetedãt fidem et ita bona voluntas
pꝛeuenit fidem /nõ pꝛeueniatur quod
pᷣdickis aduerſari videtur. Zd hoc au⸗
tem dicimus ꝙ aliquando cogitatio bo
ng ſue voluntas pꝛeuenit fideʒ. ſed nõ eſt illa hona volũtas vel cogitatio qua
Tecte viuitur. Illa enimſine ſide et ea⸗
ritate noneſt.
Weterminatio.
Mazpr ait aug
₰
ad anaſtaſium ſine ſpũ non eſt volũtas
hominis libera/ cum cupiditatibus vin catur non eſt libera ad bonum niſi libe
rata fuerit. I
a fuerit. Mon autem liberatur niſi per ſpiritumſandum diffundatur cari⸗
tas in coĩdibus. nõ eſt libera voluntas nili eã liberet gratia per legeʒ ſidei.i. non eſ lihera ſine fide operante per di lectionem/ et illa ſufficienter bong eſt. non eſt enim fruckus bonus ꝙ de carita
tis radice non ſurgit. Si veroadſit ſi⸗ des operans per dilectionem ſit delecta
tio boni.
Se illa cogitatione boni que
pꝛecedit fidem plene diſſerit᷑⸗
S 5
tario ſine voluntas que ſidem et caria
tem aliaſq;ʒ iuſtificationes pꝛecedit/ nõ
ſufficit ad falutem nec reda ea viuitur Pac volũtate concupiſcitur illa bona voluntas que eſt magnum bonum.is vero non. Alia ergo illa eſt voluntas ſiue cogitatio alia iſta. Et ſicut illa iſtã
precedit ita illam preuenit intellecus
illum locum pſalmi· Concupiuita. m⸗
Zuguſtinus⸗
deſi. iuait⸗oncupiuit deſiderare in
auit nön deſideraui. Sidemus enſʒ ra⸗
tione ionnunquam quam vtiles ſünt
iuſtificationes dei. ſeq infirmitate pꝛe ·
pediti aliquãdo nõ deſideramus. Nꝛ

Aus ·de ſpũ
—.—
golat ergo intellectus ſequitur tardus aut nullus affectus. Bcimus bonuʒ nec delectat agere/ et cupimusvt delectet Sic iſte olim deliderare cõcupiſcebat/ que bona eſſe cernebat cupiens eoꝛum
habere delectationem quoꝛũ potuit vi
dere rationem. Oſtendit itaq; quibus quaſi gradibus ad eas ꝑueniatur/pꝛius em̃ eſi vt videantur quaʒ ſint vtiles et honeſte. deinde vt earuʒ deſiderium cõ
cupiſcatur. Moſtremo vt pꝛoficiente
gratia delecket earum operatio quarũ ſola ratio deleckabat. Attende hunc oꝛ? dinem gratiarum quem hic diftince aſ ſignat auguſtinus qualiter ſcʒ intellec⸗
tus bonoꝛum p̃cedit ↄcupiſcentiam eo rundem /⁊ ipſa ↄcupiſcentia delecatõ nem que fit per fidem ⁊ caritateʒ qua habita vere bona eſi volũtas qna recta viuitur. Ipſaq; fidei comes eſt nõ pꝛe nia. qui verba auguſtini pꝛemiſſa ſecũ dum hanc diſtinctionem ↄſiderat nullã ibi repugnantiam foꝛe animaduertit-
non ignoꝛans etiam ante gratiam pꝛe/ uenientem ⁊ operanteʒ/ qua voluntas bona pꝛeparat᷑ in homine pꝛecedere q̃
dam bona eꝝ dei gratia et libero arbi trio. quedam etiam ex ſolo libero arbi trio quibus tamen vit am non meretur
nec gratiaʒ qua inſtificatur. llius eñ̃ gratie percipiende que voluntatem ho minis fanat. vt ſanata legem impleat
uulla merita pꝛecedunt. Ipſa eſt enim qua iuſtificatus impius fit iuſtus quipÿ
us erat impius. meritis auteʒ impij nõ
gratia ſed pena debet᷑ nec iſta eſſʒ gra tia ſñi non daretur gratuita.datur aũt gratuita· quia nichil boni ante fecera mus vnde hoc mereremur. Non nega
mus tamen multa ante hanc gratiam ⁊
pꝛeter hanc gratiaʒ ab homine fieri bo na per liberum arbitrium vt tradit au, guſtinus in reſponſionibus ↄtra pela gianos vbi dicit homines per liberum arbitrium agros colere. domos ediſi/ care et alia plura bona facere ſine gra
tia cooperante.
Vtrum vng eademq; ſit gra⸗
XXVI
————
operans
Hic conſideran
dum eſi cum pꝛedictum ſit per gratiam
operantem et pᷣuenientem voluntatem
hominis liberari ac pꝛeparari vt bonũ velit et per gratiaʒ cooperantem ⁊ ſub ſequentẽ adiuuari/ ne fruſtra velit vtꝝ vna et eadem ſit gratia.i. vnum munꝰ gratis datum quod operetur et coope retur. an diuerſa alterum operans/ et alterum cooperans.
Pic dicit ꝙ vna ſit/ ſed x ₰ Soer effec diuerla
titur nomina
operatur et cooperatur· ſeg ꝓpter di⸗ uerſos eius effectus et dicitur operãs
et cooperans · Operans em̃ dicitur in ⸗ quantum liberat pꝛeparat voluntatem
hominis vt bonum velit · Looperãs in
quantum eandeʒ adiuuat ne fruſtra ve
gratia nõ eſt ocioſa/ ſed meretur auge·
ri vt aucta mereatur perſici.
quomodo ipſa gratia pᷣnenienſmereat᷑ augeri et perſici/ cum nullum meriluʒ ſit abſq; libero arbitrio. et quid ſit ipᷣa gratia an virtus/ an non? et ſi virtus an actus vel non. vt hoc aperte inſinua ri valeat pᷣmittendum eſt tria eſſe gene⸗ ra bonoꝛnm. Zlia namq; ſunt magna. glia minima · alia media vt auguliin
git in pꝛimo libꝛoretractationuʒ. Vir tutes inquit quſbus recte viuitur mag⸗
na bona ſunt. Species aũt quoꝛlibet
Quibuſdam nò irrationabiliter videtur ꝙ vna et eadẽ ſit gratia·i.donumeadem virius que
Quidſit ipla graria⁊ quomõ meretur augeri querit
bus bonoꝝ

uſdamt
ex videtur ꝙ mu⸗ onum. tadem viru voperutur. ſd pp ſeuus et dicivr ope Lpenns cñ dicur n puynn vun neʒ viwat nefut sirinbonn. neun gañ.
uipuguns
u wgeri
1.
minima bona ſunt. Motentie vero ani⸗
mi ſine quibus recte vini nõ poteſt. me
dia bona ſunt. Item vittutibus nemo male vtitur. Ceteris autem bonis id ẽ
medijs et minimis non ſolum bene ſed etiam male quiſq; vti poteſt.⁊ ideo vir tute nemo male vtitur. quia opus vir ⸗
tutis eft bonus vſus iſtoꝝ quibus etiaʒ non bene vti poſſumus. Nemo autẽ be
ne vtendo male vtitur. Non ſolum an
tem magna ſed etiam media ⁊ minima bona eſſe pꝛeſtitit bonitas dei Ecce ha bes tria genera bonoꝛum diſtinda. In quibus bonis ſit liberum
*
arbitrium„
in quibus bonis ↄtineatur liberum ar⸗ bitrium. Ve hoc auguſtinus in pꝛimo libꝛo retractationnʒ ita git· In medijs
quidem bonis inuenitur libeꝝ volunta tis arbitrium. quia et male illo vti pof
ſumus.ſed tamen tale eſt yt ſine illo re cte viuere nequeamus. Vonus autem vſus eius iam virtus eft que in magnis reperitur bonis.quibus male vti nul/ lus poteſt. Et qͥa bona ⁊ magna et me
dia et minima ex deo ſunt.ſequitur vt
ex deo ſit etiam bonus vſus libere volũ
tatis qui virtus eſt.et in magnis nume ratur bonis. Pꝛemiſſas gutoꝛitates conſi derari ⁊ confiteri iubet vt poſ
ſit ſolui quod querebatur.
Uttenð diligent᷑
que dicta ſunt ⁊ confer in vnũ. ic ẽ̃
aperietur qð ſupꝛa querebaur. Wixit equidem opus virtutis eſſe bonum vfũ
tioꝛum bonoꝛum quibus etiam non be
ne vi poſſumus id eſt medioꝛum in qui bus poſuit liberum arbitrum cuius
quoq; bonum vſum dixit eſſe virtuteʒ
Auod ſi eſt. non eſt ergo opus virtu ⸗
eoꝛpoꝛnm ſine quibus rece viui poteſt
Queritur autẽ
DI XXVII
tus/ alind opus eins.
tis auod ſupꝛa dixit. qa allud e vir⸗
Be virtute quid ſit ⁊ quid 4
dus eius.
Icpiden D
3 dum eſt quid ſit virtus — et quid ſit actus vel op?
eius. Virtus eſt vt ait
auguftinus bona qualitas mentis qus recte viuit ⁊ qua nullis male vtitur q;
deus ſolus in bomine operatur. Ideo ꝙ opus dei tantum eſt licut de virtute
iuſticie guguſtinus docet ſuper illuʒ lo
cum pſalmi. Feci iudicium ⁊ iufiiciam ita dicens. Juſticia magna virtus ant mi elt/ quaʒ non facit in homine niſ de us. Ideoq; cum ait ꝓpheta ex perſona eccleſie. feci iuſticiam non iplam virtu tem/quam non ſacit homo.ſed opus ei?
intelligi voluit. Ecce aperte inſinnar
Exemplũ po
nit de inſticia de alis iti⸗ dẽ intelligen“
dumeſt.
hic ꝙ iuſticia in homine nõ eſt opus ho minis ſed dei.quod et de alðs virtuti
bus itidem intelligendum eſt.
Be fide itidem dicit ꝙ nõ eſt
ex hoie ſed ex deo tantum
Wam de gratia
fide epheſis ſcribẽs apoſtolus ſimiliter
eſſe aſſerit inquiens. Bratia eſtis fal
uati per ſidem et hoc non eꝝ vobis dei
enim donuz eſt. Quod a ſancis ita ex ponitur hec ſeʒ fides non eſt ex uinatn re noſtre. quia donum dei pure eſt. Ee
ce et hic aperte traditur ꝙ fides nõ eſt
eꝝ libertate arbitrij ſiue eꝝ arbitrio vo
luntatis quod ſuperioꝛibus conſonat vbi dictum eſt gratiã pꝛeuenientem vel
operantem eſſe virtutem que volunta
tem hominis liberat et ſanat. vt augꝰ. in libꝛo de ſpiritu et litera ait. Juſtiſi /⸗
Zug. in li. de ſpũ et litera.
cati ſumus non per liberam voluntatẽ ſed per gratiam chꝛiſti/ non ꝙ ſine vo
luntate noſtre fiat.ſed voluntas noſtra

Zua⸗
infirma per legem vt ſanet
gratia voluntatem. et ſ. ana w im legem ·
gratia dui liberat volun⸗ i
libero o arhitrio ·⁊ ſic nonẽ mo
tus mentis*
„Bi ergo gratiaq
ſunat et liberat voluntatem mentis ho
minis virtus eſt vel vna vel plures cum pſa gratia non lit ex arbitrio volunta
tis. ſed eã potius ſanet ac pꝛeparet vt bonaſit. ↄſequitur vt virtus nõ ſit ex libero arbitrio.⁊ ita non ſit motus vel affectus mentis. Lũ omnis motus vel
affectus mentis ſit er libero arbitrio. ÿ
bonus ex gratiaẽ ⁊ libero arbitrio ma lum vero ex libero arbitrio tantuʒ. At
em̃ ait auguſtinus in libꝛo retractatio⸗
num.homo ſponte et libero arbitrio ca dere potuit non etiã reſurgere. Idẽ in libꝛo de duabus animabus. Anime ſi li bero ad faciendum ⁊ non faciendũ mo tu animi careant. ſi deniq; his ad abſti nendum ab opere ſuo/ poteſtas nulla ↄ
ceditur/ earuʒ peccatum tenere nõ poſ
ſumuſ. Wic aperte oſtenditur ꝙ motus animi ſiue ad bonum ſiue ad malum ex libero arbitrio eſt. Ideoq; ſi gratia vl
virtus motus mentis eſt ex libero ar bitrio eſt Bi vero e libero arbitrio vł eꝝ parte eſt iam non ſolus deus ſine bo
mine eam facit.
hic aperit ad quid puedicgt te
dent vt innoteſ ceret an virtus ſit motus mentis vel non.
Pꝛopterea qui
dam non inerudite tradunt virtutẽ eſ⸗ ſe bonam mentis qualitatem/ ſiue foꝛ⸗ mam que animam infoꝛmat ·⁊ ipſa non eſt motus vel affectus animi. ſed ea li/ berum arbitrium iunatur. vt ad bonuʒ
moueatur et. ita E virute
virtus non eſt
et libero arbitrio naſcitur bonus motꝰ vel affeckus animi.⁊ ex inde bonum o“
pus pcedit exterius /ſicut pluuia riga
tur terꝛa vt germinet et fruckum faciat nec pluuia eſt terra.nec germẽ · nec fru
cus. nec terra germen vel fructus.nec
germen fructus. Ita gratis terꝛe men⸗ tis noſtre.i·libero arbitrio voluntatis
infunditur pluuia diuine benedictionis
id eſt inſpiratur gratia/ quod ſolus de us facit/ non homo cuʒeo.qua rigatur voluntas pominis.vt germinet et fru ctificet. i.ſanatur et pꝛeparatur vt bo⸗ num velit ſecundum ꝙ dicitur operans
et iuuatur vt bonum faciat ſecundũ ꝙ
dicitur cooperãs. et illa gratta virtus non incongrue nominatur·quia volun tatem hominis ininmam ſanat et ad/ invatur.
Ex quo ſen ſi dicuntur ex gra
tia incipere bona merita⁊ de
qua grãtia hoc intelligatur
Luz ergoex gra
tia dicnntur eſſe bona merita et incipe
re/ aut intelligitur gratia gratis dans id eſt deus.vł potius gratia gratis da
ta que voluntatem horinis pꝛeuenit.
Mon eĩ eſt magnum ſi hec a deo dice
rentur eſſe a quo ſunt omnia · ſed poti? eius gratia gratis data intelligit᷑/ ex
qua incipiunt bona merita · que cuz ex ſola gratia eſſe dicantur/ non excludi⸗
tur liberum arbitrium. quia nulluʒ me
ritum eſt in homine quod non ſit per li
§ „ * 4 1 1
dy
me
imn
i pue
c
un
eemo
eet vsbo
ul. gn inm mmr. ia wioc
ixc ſere
Li
Qnaliter it ſleo
ligat cum e
ume
ſola gratia ij nra
dicuntur.
berum arbitrium. Bed in bonis merẽ
dis cauſe pꝛincipalitas gratie attribui
tur. quia pꝛincipalis cauſa bonoꝛũ me ritoꝛum eſt ipſa gratia qua excitatur li
berum arbitrium et ſanatur atqʒ iuuat᷑ voluntas hominis vt ſit bona.
ꝙ bona voluntas gratie pꝛin cipaliter eſt et etiam 3
ſi ic et omne bonum mẽritum
decar chitu kente äm
nioo
iſc ſein ſ⸗ iner ii ine n iu. un

Nmne uſ nerituz wpuynunneZtitui quid ſit
etikgun fnbom-
ꝗ dicim
nominatu. qxun inimamſnun
ſudicunureg bonamerit i poc intelligm
r6oer G
ſe donaweriac in zn guagai lpotius gratia gů taem bominis pi mzw ſi pet adel
icx ſun omu
donum dei eſt et hominis meritum. im
mo gratie quia eꝝ gratia pꝛincipaliter eſt ⁊ gratia eſt. Ande aug.ad ſixtum pꝛeſbiterum. Quid eſt meritum homis ante gratiam. Eum omne bonum no/ ſtrum. meritum non in nobis facit niſi gratia. Eꝝ gratia enim vt dictum eſt 5 pꝛeuenit et ſanat arbitrium hominis.
et ex ipſo arbitrio ꝓcreatur in anima
hominis affectuſ.ſiue bonus motus mẽ tis ·⁊ hoc eſt pᷣmum bonuʒ hominis me ritum/ kcut verbi gratia exꝝ ſidei virtu
te ⁊ hominis arbitrio generatur in mẽ
te motus quidam bonus et remunera
bilis. ſeʒ ipſum credere. Ita eꝝ caritg te et libero arbitrio alius quidam mo
tus bonus ꝓuenit.ſcʒ diligere bonus valde.ſic de ceteris virtutibus intelli⸗
gendum eſt.et iſti boni motus vel affe
ctus merita ſunt et dona dei quibꝰme
remur.et ipſoꝛum augmentationem et
alia que conſequenter hic et in futuro nobis opponuntur.
Ex qua ratione dicitur fides
merert iuſtificationem ⁊ alia
Lũ ergo dicitur
fides mereri iuſtificationem ⁊ vitã eter nam ex ea ratione dictum accipitur.qꝛ
per actum fidei meretur illa Bimiliter de caritate et de inſticia et de alijs ac/
cipitur · Si enim fides ipſa virtus pꝛe
uenens diceretur eſſe mẽtis actus qui eſt meritum/ iam ipſa ex libero arbi⸗
trio oꝛiginem haberet. quod quia non
eſt ſic dicitur eſſe meritum. quia adus eſt eius meritum ſi tamen adſit ipſa ca ritas/ſine qua nec credere/ nec ſpera
re meritum eſt vite. Vnde apparet ve ·
re quia caritas eſt ſpirituſſanctus/ que anime quaiitates infoꝛmat et ſanctii⸗
cat/ vt eis anima infoꝛmetur et ſanctifi⸗
cetur. Bine qua anime qualitas non di citur virtuo. quia non valet ſanare ani
Q XXxVIM
Semmneribus virtutum ⁊de gratia que nõ eſtſed facit me
ritum
Ex muneribus
itaq; virtutum boni ſumus et iuſte vi
uimus/ et eꝝ gratia que non eſt meritñ
ſed que facit non tamen ſine libero ar
bitrio ꝓueniunt merita noſtra ſcʒ bont aflectus eoꝛumqʒ ꝓgreſſus atq; bona o pera que deus remunerat in nobis et bec ipſa ſunt dei dona. Vnde auguſti. ad ſixtum pꝛeſbiterum. Cum coꝛonat deus merita noſtra/ nichil aliud coꝛo⸗ nat quam munera ſua. Vnde vita eter na que in fine a deo meritis pꝛecedenti bus redditur. quia et eadem merita qᷓ bus redditur non a nobis ſunt/ ſed in
nobis facta funt per gratiam/rece ⁊ p ſa merita gratia nuncupãtur/ quia gra
tis dantur. Nec ideo gratis/ quia non
meritis dantur. ſed quia data ſunt per gratiam.et ipſa merita quibus dant.
Epilogus vt alia addat-
Expꝛedictis iaʒ
innoteſcere nobis aliquatenus poteſt/ qualiter gratia pꝛeueniens meretur au
geri et alia.⁊ quid ipſa ſit an virtus an
aliud. et ſi virtus an ſit actus vel non.
Vſtenſum enim eſt ſupꝛa ex parte quo
rundam ꝙ ipſa eſt virtus. quia virtus non eſt actus ſed eius cauſa.non tamen ſine libero arbitrio. nde ꝙ ſupꝛa au
guſtinus dixit bonum vſum liberi arbi
trij eſſe virtutem ita accipi poteſt id eſi actum virtutis. Alioquin ſibi contraqi
cere videret᷑ qui etiã opuſvirtutis ſ u5
Ang.
Exponit qño intelligenduʒ
ſit illud bon?
vſuſ li. ar. vir tus eſt.
dixit eſſe bonũ vſum eoꝛum quibus nõ
bene vti poſſumus in quibus poſuit li
berum arbitrium · Si vero bonus yſus
liberi arbitrij.opus virtutis eſt/ iam ð
tus non eſt. Cum ergo bonum vſum ei⸗
virtutem eſſe dixit nomine virtutis ip⸗
ſius vſum ſignificauit.

24
gigeectrinutise beriar
eriarbitrij/ſed virtutis pꝛin
virtute eſi et ex libero arbitro/ ſed
ex virtute pꝛincip ꝛliter · Et bonus ille vſus in magnis bonus adnumerandus
eſt. lla autem gratia pꝛeueniens que et virtus eſt non vſus liberi arbitrij eſt ſed ex ea potius eſt bonus vſus liberi
c gratia pꝛe veniens q̃ vir tus intelligit᷑ vſus ſʒ ex ea bon vſus li⸗ aret oĩa bo⸗
Vſus vero bonus arbitrij et ex deo eſt et ex nobis. et ideo bonum meritum ẽ Ibi em̃ ſolus deus operatur hic deus
et gratia eins in me vacua non fuit. Su
per quem locuʒ auguſtinus ita ait · Re cte gratiam nominat· pᷣmum enim ſolã
gratiam dat deus. et non niſi gratiam
cum non pꝛecedunt niſi mala merita/ ß
poſt per gratiam incipiunt merita bo ⸗ na. et vt oſtenderet etiam liberum arbi trium addit.⁊ gratia eius in me vacua non fuit. Et ne ipſa voluntas ſine gra⸗
tia dei putetur aliquid boni poſſe.ſub⸗ dit. Non autem ego ſolus ſcʒ ſine gra⸗ tia/ ſed gratia dei mecum id eſt cumli⸗ bero arbitrio. lane cum data fuerit gratia incipiunt eſſe noſtra merita bo⸗ na. per illa tamen quia ſi illa defuerit
cadit homo.
llioꝛum ſentẽtia pic oſtendi kurqui dicũt virtutes eſſe bo
nos vſüs liberiarbitrũ iac⸗
—
Ali verodic virt
ſed tantummodo interioꝛes qui in mẽ te ſunt. Exterioꝛes vero qui per coꝛpꝰ geruntur nõ virtutes eſſe dicuntur opera virtutum.
arbitrij que nobis eſt a deo. non a nob
et homo/ hoc merit us eꝝ illa puriſſima gratia ꝓuenit. quod apoſtolus notauit dicens. Bratia dei ſum id quod ſum⸗
virtutes eſſe bonos vſus naturaliũ vir tutum potentialiter non tamen omnes
o xxv
Musliter pꝛedica verba au guſtin puic ſententie conue⸗ 18 Et ideo ꝙ gugun„ ſtinus dicit opus virtutis eſſe bonum* vſum naturalium potentiarum de vlu exterioꝛi accipiunt. D vero dicit bo ⸗ be num vſum liberi arbitrij virtutem ehe ii
et in magnis numerari bonis/ de vſuĩ 3 terioꝛi intelligunt. Et virtutes nihil a liud eſſe quã bonos affectus vel motus ſe mentis aſſerunt/ quos deus in homine 1
facit nõ homo.quia licet illi motus ſint 3 liberi arbitrij non tamẽ eſſe queunt ni⸗ ſi deus ipſum liberet et adiuuet gratia nt ſua operante et cooperante quam dei g. gratuitam voluntateʒ accipiunt · quia u dens eſt qui et operatur in nobis velle pn
et operari bonum..
Quodautezyir —
tutes ſint motus mtẽis.teſtimonijs ſan ctoꝛum aſtruunt · Vicit enim auguſtin“ ſuper ichannem · Quid eſt fides? Lre dere quod non vides.credere autem motus mentis eſt. Idem in libꝛo tercõ de doctrina criſtiana · Caritatem aute voco motũ animi. Pi vero caritas ⁊ fi uod des motus animi ſunt.vᷣtutes ergomo tus animi ſunt, Muibus et alij reſpon“ dentes pꝛemiſſa verba auguſtini ita in telligenda foꝛe inquiunt. Fides eſtcre dere quod nõ vides.i.fides eſt virtus qua creditur quod non videtur. Iteʒ caritas eſt motus animi.id eſt gratia qua mouetur animus ad diligendum Et ꝙ hec et his ſimilia ita accipienda ſint ex his conicitur que alibi auguſti. ait. Nam in pꝛimo libꝛo queſtionune nangeli inquit· Eſi ſides qua crequn/ tur ea que non videntur que ꝓpꝛie di⸗ trinitate. Iliud ſunt ea que creduntur aliud eſt fides qua credunt᷑. Ex dbus

vuvnuen aui bons Byinut t osiecus wn derzin vulcuilinn atancſtc eret etainunꝝ toopennt n tateʒ ꝛcpim Xraurnch .
nt motus ni
utezr
Dc im M*
vides.cxeder e. Tenu
ſma Lai wi. vive
imi ſunt ſus n.Lribrsd
nehwiun ðrdo.ii n
8
Ihnh
abin⸗
* „—* 5
verbis ſic argumentando pꝛocedunt᷑. Aliud eſt credere. aliud illð quo credi⸗ tur. Pꝛedictum eſt auteʒ fidem id eſ⸗
ſe quo creditur. Bie ergo credere non eſt fides quia credere nõ eſt id quocre⸗ dimr. Addunt qnoq; virtus opus dei tantum eſt quam ipſe ſolus facit in no⸗
bis. Ipſa ergo non eſt vſus vel actus li
beri arbitrij. ſed credere eſt actus libe
ri arbitrij/ non eſt itaq; virtus.
Marum ſententiarum iudiciũ
lectoꝛi relinquitur.
rationibꝰ ac teſtimonijʒ innitunt᷑ vter⸗ q. Noꝛum autem iud icium diligentis
lectoꝛis relinquo examini ad alia pꝛo/
perans.
Mꝛedica repetitvt alia addat ditfinitam aſſignationem po nens de gratia et libero arbi
trio contra pelagianos.
Dperoin
concuſſe et incunckanter
teneamus liberum arbi — trium ſine gratia pꝛeue niente ⁊ adiuuante non ſufficere aq in
ſticiam et ſalutem obtinendaʒ, nec me ritis pꝛecedentibus gratia dei aduoca ri/ſicnt pelagiana herelis tradidit. Nã yt git auguſtinus in pꝛimo libꝛo re/
tractat ionum. Moni heretici palagia/
ni liberum ſic aſſerunt voluntatis arbi trium/ vt gratie dei non relinquant lo cum quam ſecundum merita noſtra da ri aſſerunt 5
Queſic hereſis pelagianoꝛũ de gratia ⁊ liberoarbitrio.
elagianoꝛum
hereſis omnium recentiſſima a pelagio
monacho eſ exoꝛta Eij dei gratie qua
Pꝛemiſſiſqʒaliiſ
XxV
predeſtinati ſumus.⁊ qi meruimus ð poteſtate tenebꝛaꝝ erui/ intantum ini mici ſũt vt ſine ac credant hoiem poſſe facere oĩa diuina mandata Veniq; pe lagius a fratribus increpatus ꝙ nichi tribueret adiutoꝛio gratie dei. ad eiu mandata faciẽda non eam libero arbi⸗ trio pꝛoponebat. ſed infideli caliditate fupponebat. dicẽs ad hoc eam dari ho minibus/ vt que facere per lberum ar bitrium iubent᷑ facilius poſſint imple⸗ re per gratiam. Wicendo vtiq; faciliuf poſſint implere per gr̃am· vojuit credi etiam ſi difficilius.tñ poſſe homines ſi ne ßratia facere iuſſa diuina. Illam ve ro gratiam dei ſine qua nichi boni pof ſumus facere. non eſſe dicũt niſi in ibe ro arbitrio quod nullis luis pꝛecedentt bus meritis ab illo accepit nr̃a natura ipſo ad hoc tm̃ iuuante nos per ſusʒ le gem atq; doctrinam/ vt diſcamus que facere et que ſperare debeamus. Non autẽ ad hoc per donum ſpůſſandi. vtã didicerimus eſſe faciẽda faciamus. Ac per hoc diuinitus nobis dare ſcientiaʒ ↄfitentur qua ignoꝛantia pellitur. cari tatem auteʒ negant diuinitus dari qua pie viuitur. vt ſcʒ ſit donuʒ dei ſcientia que ſine caritate inflat et non ſit donuʒ det ipſa caritas/ que vt ſcientia non in
flet edificat. Weſtruunt etiam oꝛatio⸗
nes quas facit eccleſia ſiue pꝛo infideli bus et doctrine dei reſiſtentibus vt con nertantur ad deum.ſiue pꝛo fidelibus
vt augeatur eis ſides ⁊ perſeuerent in
ea. Nec quippe non ab ipſo accipere/ß
a ſeipſis homines habere contendunt. gratiam dei qua liberamur ab impiets te dicentes ſecundum merita nf̃a dari MWaruulos etiam ſine vllo peccati ougi nalis vlncnlo aſſerunt naſci.
Pic ponit ea quibus ſuum cõ firmant erroꝛeʒ verbis aug?
circa ipſum vtẽntes
ine gratia hoiem per liberũ arbitrium

Teſtimoniuʒ augꝰ inducit el e
———
mnia iuſſa implere huiuſiodi induc
tionibus muniunt. Bi inqun t non põt es facere homo q̃ iubentur/ non eſtei ĩ putandum ad moꝛtẽ. Bicut tu ipſe au
guſtine in li. de libeꝛo arbitrio aſſeria⸗
Quis in quis peecat in eo qð nullo mo do caueri põt · Weccatum autẽ caueri ergo poteſ. hoc teſtimonio aug· pela⸗ gius vſus eſt diſputans aduerſus eum immo aduerſus gratiamſicut aug· in libꝛo retractationum illud et alia huiuſ modi retradans cõmemoꝛat. inqeng⸗ In his atq; puiuſmodi vᷣbis meis qa gratia dei commemoꝛata nð eſt de qua nunc non agebat᷑ · putant pelagiani ſu am nos tenhiſſe ſententiaʒ · ſed fruſtra hoc putant. Voluntas quipe eſt qua peccatur et recte viuit quod his vᷣbis egimus ſed ipſa niſi dei ga liberetur? vt vicia ſuperet.⁊ adiuuet᷑ recte a mo? talibus viui non põt. Ecce aperte de⸗ terminat eꝝ quo ſenſu illa dixerit ini⸗ micos gratie refellens.
Zlliud teſtimonium aguſtini onunt non auo pelagius pꝛo ſe vtebatur⸗
Wimiliter et ini
tebatur pelagius vᷣbis aug uſtini cõtra gratiam q̃ in libꝛo de duabus animah⸗
dicit. Meccati inquit reum tenere quẽ
quã quia non fecit qð facere nõ potuit
Queſit pela⸗ gl⸗
Determinatò anguſtini.
ſumme iniquitatis ⁊ inſanie eſt is au ditis exilijt pelagius dicẽs. Kur ergo paruuli et illi qͥ non habent gratiã ſine qua non poſſunt facere mandata diui/ na rei tenentur. hic autẽ qua occaſione
dix erit in libꝛo retractationum pelagio
rñdens aperit · vd enim ꝓtra maniche os dixit· qui in hoĩe duas naturas eſſe
tendunt. vnam bonam ex deo. alterã
malam e gente tenebꝛarũ que nunqᷓ; bona fuit nec bonuz velle poteſt. quod ſi eſſet non videretur ei imput anduʒ eſ ſe ſi non bonum faceret.
Aliud quod videtur contradi
D. KXI
————
Slibi etiaʒ aug
dicit. que huic gratie ↄtradicere vidẽ tur· qua inſtificamur Zlit in libꝛo ↄtra adamantium manichei diſcipulum· niſi quiſq; voluntateʒ fuam mutauerit. bo
nnm opꝑari nõ poteſt. quod in noſira po
teſtate eſſe politum. dñs docet · vbi ait
Aut facite arboꝛem bonã ⁊c̃. Quod au guſtinus ĩ retractationib non eſſe ↄtra Sene
gratiam dei. quaʒ pꝛedicamuſ oſtendi ʒationibus· In poteſtate quipe hominis eſt muta⸗ cationibos.
re in meliue voluntstem · ſed ea pote⸗ ſtas nulla eſſe niſi a deo vet᷑ de quo di⸗ cum eſt. Vedit eis poteſtatẽ filios det fieri. Cum enim hoc ſit in poteſtate qð cum volumus facimuſ.nichil tam in po teſtate quã ipſa volnnt al eſt ſed pꝛepa ratur a domino volũtas eo erso mon⸗ dat poteſtatem⸗
²
Zllindteſtimonium eiuſdem
quod videtur aduerſum-
„——
Hicetiam intelli
gendum eſt quoq in eodem ait ſcʒ in no
ſtra poteſtate eſſe vt vel inſeri bonitate
dei.vel excidi eius ſeueritate merea! mur. Nuia in poteſtete noſtra non eſi
niſi qð noſtram ſequitur voluntatem
cue cuʒ pꝛeparatur a domino.facile fit
opus pietatis etiam quo impoſſibile
et difficile fuit.
„Aliud teſtimonium⸗ In expoſitione quoq; quoꝛundam pꝛopoſitionum epi
ſtole ad romanos quedaʒ qu⸗ interſe⸗ rit que vident᷑ huic doctrine gratie ad
verſari.Zlit em. Quod credimus ñm eſt. Quod aũt bonum operamur ilius cit qui credentibus dat ſpiritumlanc tuʒ et paulopoſt · Noſtrum eſt credere
na

w
i.
*
radice
diſcpuhn n mutuerit inncitn dodocNMit doi x Hol nncſen pulicamſciu deboninistim tuen oupu adeo tei deq spoteſuſin vc ſu in poctu mul. nichluni Auntaeſl ütas,cocʒn
nium ein aduciſum.
wint
Incodemat
Kui
cus ſw
mcin Mn
nun i
ctim q u⸗
ahe usnre
acationũ qᷓ e„ 4 ter hec acci Iblbunſpebeant⸗
ſltermiatio
et velle. Illius autem dare credenti bus et volentibus facultatẽ bene ope⸗ randi per ſpũmſanctum. Que qualiter intelligi debeant aug. in libꝛo retracta tionũ. aperit dicens. Veꝝ eſt quidem a deo eſſe qð operamur bonum ß eadẽ regula vtriuſq; eſt et volendi ſcʒ et fa⸗
ciendi.et vtrumq;ipſius eſt. quia ipſe
pꝛeparat voluntatẽ ⁊ vtrumq; noſtruʒ
quia non fit niſi volentibus nobis Illa itaq; ꝓfecto non dixiſſem. ſi iam ſcire; etiam ipſam fidem inter ſpirituſſancti
munera reperiri.
Adhuc addit aliud quodvide tur contrarium
Illnd etiaʒ dili
gemer eſt inſpiciendum quod aug. inli
bꝛo ſententiarum pꝛoſperi ait.ſcʒ quia
poſſe habere fidem /ſicut poſſe habere
caritatem natura eſt hominum. habere
autem fidem ſicut habere caritatẽ gra⸗ tia eſt fidelium. Quod non ita dictuʒẽ
quaſi e libero arbitrio valeat haberi fides vel caritas.ſed quia aptitudineʒ naturaleʒ habet mens hominis ad cre dendum vel diligendum que dei gratia
pꝛeuẽta credit et diligit/ quod ſine gra
tia non valet.
Teſtimonio hieronimi aſtru⸗ it quid tenendũ de gratia ⁊R Peꝛoarbitrio pbitriplex bere
.
nichei pelagu.
Id ergo de gra
ſis iudicatur ſcʒ iouiniani ma
tia et libero arbitrio indubitãter tene⸗
amus qð hieronimus in ex planatõe fi dei catholice ad damaſuʒ papã. iouini ani ac manichei ac pelagij erroꝛes col
lidẽs docet. Libeꝝ inquit ſic ↄfitemur arbitriũ vt dicamus nos ſemp indige⸗ re dei auxilio. Et tam illos errare qui cũ manicheo dicunt hominẽ peccatũ vi tare non poſſe qᷓ; illos qui cum iouinia
no aſſerunt hominem non poſſe peccare
Aterq; tollit arbitrij libertateʒ Moo vero dicimus hoiem ſemper ⁊ peccare
et nõ peccare poſſe vt ſemper nos libe
ripfiteamur eſſe arbitrij hec eſt ſides
quam in catholica eccleſia didicimus/ et quam ſemper tenuimus.
Atrum homo ante peccatum Buerit gratia operante et co⸗
Bit hoc cõ
ſideranduʒ vtrum homo ante peccatum eguerit gratia oꝑante et coope
rante. Ad qð bꝛeuiter dicimus.qꝛ ne⸗ mo coopante tantum h etiam operãte gratia indigebat. non quidẽ icõm om
nem opandi modum operantis gratie.
heratur eĩ liberando ⁊ pꝛeparando voluntatẽ hoĩs ad bonuʒ Egebat itaq; homo ea. nõ vt liberaret voluntatẽ ſu⸗ am q̃ peccati ſerua non fuerat/ ß vt pꝛe
pꝛraret ad volenduz efficaciter bonum
qð per ſe nõ poterat. Mon em̃ poterat bonũ mereri ſine gratia.vt aug. in en
cheridion euidenter tradit. ʒliam inqt immoꝛtalitatem in qua poterat nõ mo
ri/ natura humana perdidit per liberũ
arbitriuʒ. Nanc vero in qua poterit nõ moꝛi acceptura eſt per gratiam quam
fuerat ſi non peccaſſet/ acepturaꝑ me⸗ ritum. Nuamuis ſine gratia nec tũc vl⸗
lum meritum eſſe potuiſ. quia et ſi ip ſum peccatum in jolo erat arbitrio con ſtitutum. non tamẽ iuſticie habende vł retinende ſufficiebat liberum arbitriũ niſi diuinum pꝛeberetur adiutoꝛium.
Ecce his verbis ſatis oſtenditur ꝙ an⸗ te peccatum homo indigebat gratia o ⸗ perante et cooper ante. Mon enim ha⸗ bebat quo pedem mouere poſſet ſine
gratie operantis et cooperãtis auꝝilio habuit tamen quo poterat ſtare.
g homo ante lapſum virtu tes habuerit.
XXR·
D.
Quod opan⸗
te ⁊ cooꝑante eguerit F ope rante nõegue rit ſchm oẽm modũ quo ip ſe operatur.
Auc in ench.

Teſtimonhs ſandoꝛuʒ affir mat hoieʒ pꝛi mu habuiſſe
——
Ie.
peccati penam eiectus eſt de paradio ĩ
Pꝛeterea queri
ſolet· vtrum homo ante lapſum virtu⸗
rem habuerit. Qubuſdam videt ꝙ nõ
pabuerit id ita ꝓbare conantibul. Vu
ſticiaʒ inqunt non habuit · quia pꝛecep
tum dei contempſit. Mec pꝛudentiam
quia ſibi non pꝛouidit. Neq;tempanti am/ quia aliena appei t. Mec foꝛtitudi nem. quia pꝛaue ſuggeſtioni ceſſit Qui bus reſpondentes dicimus eũ quidem non tunc habuiſſe has virtutes quãdo peccauit ſed ante et tůc amiſiſſe. quod multis ſanctoꝛum teſtimonijs compꝛo⸗ batur it enim auguſtinus in quadaʒ omelia. Adam ꝑdita caritate malus in uentus eſt. Iteʒ pꝛinceps vitioꝛum dũ vicit adam de limo terꝛe ad imaginem dei factum pudicitia armatum tempeè⸗ rantia compoſitum/ caritate ſplendidũ pꝛimos parẽtes illis donis ac tantis bo niſexpoliauit/ pariterq; ꝑemit Ve hoc eodem ambrolius adſabinum ait. ñ adam ſolus erat non eſt pꝛeuaricatus⸗ quia eius menſ deo ad herebat· Vuper pſalmum quoq; dicit ꝙ homo ante pec catuʒ beatiſſimus auraʒ carpebat ethe ream.ſed quomodo ſine virtute beatiſ ſimus erat · Angᷓ · quoq; ſuper genelim dicitãiwam ante peccatuʒ ſpiritali mẽ te pꝛeditum fliſſe. Mon elt ergo dubi⸗ tandum hominem ante peccatum vir⸗ tut ibus fulſiſſe·ſed illi per peccatũ ex poliatum fuiſſe.
e eiectione homnis de para
Lo· „In illius quo
——
iſtum mileriarum locum ſicut in gene/
ſi iegit᷑. Nunc ergo ne foꝛte mitt at ma
num ſuã ⁊ ſumat de ligno vite ⁊ come dat et viuat in eternum. emiit eů deuſ de paradiſo voluptatis. lois verbisĩ ſinuari videtur ꝙ nunqᷓ; moꝛeretur /ſi poſtea de illo ſumpſiſſet ligno.
XRIN
Oũo intelligendum ſit illud
ne ſumat de ligno vite⁊ como
dat ⁊ viuat ineternum
3 quia per pec
catuʒ iam moꝛtuũ coꝛpus habebat · illa
verba eꝝ tali intellectu accipi poſiunt
Deus modo mrati loquens de homine
ſuperbo ait. Sidete ne foꝛte mitiat m num ſuã ⁊c Id eſi cauete vos angeli ne comedat de ligno vite quo indiguuse. de quo ſi perſtitiiſet /comedere/ viuet ret ineternum. Jed modo ꝓpter ino⸗
bedientiam indignus eſi comedere Et ſicut vbo dixit/ ua ope exhibuit. Imi ſit em̃ eum deus de paradiſo.u.in lo⸗
cum Rbi congruum ſicut plerumq; mã
us cum inter bonos viuere ceperit ſii melius mutari noluerit/ de bonoꝛuʒ cõ gregatione pellitur. pondere pꝛaue cõ ſuetudinis pꝛeſſus.
Se flameo gladio ante paradi ſum polito ⁊ pena queiranſut
in poſtcros
vero adillð
———
.
poſſet accedere collocauit deus ãte p
radiſum cherubin ⁊ flameum gladium atq; verſatilem ad cuſtodiendam viam ligni vite. Quod iuꝝta literam poteſt
hoc modo accipi. Enia per miniſteriũ
angeloꝛum ignea cuſtodia ibi conſtitu⸗ ta mit. Noc enim per celeſtes poteſta⸗ tes in paradiſo vilibili factum eſſe cre⸗ dendum eit/ vt per angelicum miniſte⸗ rium ibi eſſet quedam ignea euſtodia⸗ non tñ fruſtra. ß quia aliquid ſignifica ret de paradiſo ſpũali. Cherubin enim interpꝛetat᷑ plenitudo ſcientie· hec eſt caritas/q plenitudo legis eſt dilectio Bladius autem flameus pene tempoꝛ les ſunt/ que verſatiles ſunt qboniam tempa volubilia ſunt. Illa ergo aoci ſtodiã ligni vite ideo poſita ſũt anle pa radiſum.quia ad vitam non reditur ni
ſi per cherubin ſcʒ plenitudinẽ ſcientie
e Btrabus· e ſo
tal

Wh
unſui itet mn.
XTpe ebadn accpi poln
ucnode hom
Kuemun M vobngih
u oicigu
uMmdaw
dnodoppin
s econett
aope qbuh de paradiſo vit ncut plennt o vinure cyen erit/ deben r. pondertpu 9.
dio antepn Xnaueta
ro qdi
collocaui des dins ſaweunß ad cliodin add iu in cpi· Luiupi geꝛuldab⸗
in eſt caritatem. 7 per gladius verſati
kem.i.tolerantiã paſſionum tꝑalium.
Zin homoante peccatum com mederit de ligno vite.
Poteſt autem q̃
ri vtrum de ligno vite ante peccatũ cõ mederit homo. Ve hoc auguſtinus in libꝛo de baptiſmo paruuloꝛum ſic ait. Recte ꝓfecto intelliguntur pꝛimi ho/ mines ante maligni dyaboli perſuaſio⸗ nem abſtinuiſſe a cibo vetito atq; vſi fu iſſe ↄceſſis. Mis verbis oſtẽditur ꝙ de ligno vite ante peccatum ſumpſerint.
quibus pꝛeceptum erat vt de omni lig
no paradiſi comederent/ niſi de ligno ſcientie boni et mali.—
Ougre nõ ſunt faciimmoꝛta
les ſi comedert de ligno vite·
Quare ergo per petua ſoliditate eſt beata immoꝛtalita te veſtiti non ſunt/ vt nulla infirmitate vel etate in deterius mutarentur hãc em̃ virtutem naturaliter illð lignuʒ ha buiſſe dicit᷑. ſed foꝛte non hoc confere⸗ bat niſi ſepe de illo ſumeretur. Motuit ergo fieri vt de illo ſumeret ſemel ⁊ nõ ſepius qui per aliquã moꝛaʒ in par adi ſo fuiſſe intelligitur. cum ſcriptura di⸗ cat eum ibi ſopoꝛarũ fuiſſe/ quõdo co⸗ ſta de latere eius aſſumpta eſtet inde
ſoꝛmata mulier /⁊ animalia ante eü du
cta quibus nomina impoſuit.
Q per adam peccatuʒ et pena tranſijt in poſteros.
Nſuperio
ribus inſinuatum eſt licʒ ex parte. non em̃ perfecte ſufficimus exponere qua liter pmus homo deliquerit.⁊ ꝙ ꝓpec cato penam ſubierit quibus adijcien ⸗
O XXX
dum eſt peccatũ ſimul ac penam per eñ trãliſſe in poſteros. Picut apoſtolus o ſtendit inquiens. Sicut per vnum ho
minem peccatum in hunc mundũ intra
uit · ita in omnes hoĩes moꝛs ꝑtranſijt
Vtrumillud peccatum fuerit
oꝛiginale/ an Actuale.
dum et quod fuit illud peccatum oꝛigi
nale ſcʒ an actuale.⁊li de oꝛiginali in⸗
telligatur ↄſequenter quid ſit oꝛi gina le peccatum.⁊ quare dicatur oꝛigina/ le et qũo pertranſierit vel per tranſeat in omnes/ diligenter inueitigandũ eſt. Quibuſdam placuit de peccato aduali ade illud accipere aſſerentibus nõ hoe apoſtolum ſenliſſe cũ inferius ait. iẽ per inobedientiam vnius hominis pec catoꝛes conſtituti ſunt multi.ita ⁊e. Euidenter inquiunt.etiam iplſo nomie expꝛimit apoſtolus peccatum quodꝑ
vnum hominem intrauit in mundum. ſcʒ inobedientiaʒ Inobedientia vero
peccatum actuale ent.
uomodo intraſſe in mundũ
dicunt-
Hoc auteʒ vicũt
intraſſe in mundũ non traductione oꝛi⸗
giniv ſed ſimilitudine pꝛeuaricatiomis. omneſq; in illo vno peccaſſe dicũt quia omnibus ille vnus peccandi ex empluʒ extitit. hoc male ſenſerũt quidaʒ here tici qui dicti ſunt pelagiani.de quibus ausuſtinus in libꝛo de baptiſmo paruu loꝛum commemorat dicens Pcienduʒ eſ inquit hereticos quoſdam qui noĩa ti ſunt pelagiani dixiſſe peccatũ pꝛime tranigreſſionis in alioſ homines non ꝓ pagatione h mutatione tranſiſſe Ande etiam in paruulis nolũt credere ꝑ bap⸗ tiſmum ſolui oꝛiginale peccatuʒ/qʒ in
naſcentibus nulium eſſe omnino ↄten⸗
dunt. Ped eis dicitur, qꝛſi apoſtolus
Quidaʒ illnd accipiunt de actuale.
Pot dicũt pe lagiani.

peccatum mutationis non ppagatẽis intelligi voluiſſet. eius pꝛincipẽ non à dam; dyabolnʒ diceret. We quo in li bꝛo ſapientie dicit᷑ · vnnidia dyaboli moꝛs intrauit in oꝛbem terrarum. Et qꝛ non vult intelligi hoc eſſe factũ ꝓpa gatione ß mutatione cõtinuo ſubiũxit criptura Imitantur aũt eum qui ſunt eꝝ ꝑte ipſius. mitant᷑ quidem adam quotquot per inobedientiam tranſgre diuntur mandatum dei /ved alind eſt qð exemplum eſt voluntate peccanti/ bus/ aliud qð oꝛigo eſt cum peccato na ſcentibus. Mon eſt igitur accipienduʒ peccatum ade tranſiſſe in oẽs imitatio⸗ nis tantum exemplo ſed ꝓpagationis et oꝛiginis vitio.
Pic aperit illud eſſe peccatuʒ oꝛiginale q oſteꝛos
Et eſt illuopecca
tum oꝛiginale vt aperte auguſtinus te ſtatur quod per adam tranſiuit in om nes per eius carnem viciatam concu pi ſcentialiter generatos.
Wui ſit oꝛiginale peccatum pic inquiritur-
——
Quoo diligent ĩ
ueſtiganduʒ eſt quidſit. de hoc em̃ ſan cti doctoꝛes ſubobſcure locuti ſunt atq; ſcolaſtici dockoꝛes varia ſenſerunt.
Quoꝛundam de oꝛiginali pec
tato opinio
Quidã enim pu
tant oꝛiginale peccatus eſſe reatum pe⸗ ne ꝓ peccato pꝛimi hominis id ẽ debi tum vel obnoxietatem qua obnoꝝij et addicti ſumuſpene tempoꝛali ⁊ eterne P pꝛimo hominis actuali peccato. quia p illo vt aiunt omnibus debetur pena eterna niſi per gratiam liberentur. Ju
——— ——
xta boꝛum ſententi am opoꝛtet dici oꝛi
ginale peccatuʒ nec culpam eſſe nec pe⸗
nam· Culpã non eſſe ipſi fatẽtur. pena quoq; ſecundũ eos eſſe nõ poteſt Quia
ſi debitum pene oꝛiginale peccatum eſt
cũ debituin pene non ſit pena nec oꝛigi
nale peccatum eſt pena. Quod etiam qͥ dam eoꝛuʒ admittunt dicentes in ſcrip tura oꝛiginale peccatum ſepe nomina⸗ ri reatũ et reatum ibi intelligunt vt di ctum eſt obnoxietatem pene · et ea ratò ne aſſerunt peccatum oꝛiginalk dici eſ ſe in paruulis. quia paruuli pꝛo illop̃⸗ mo peceato rei ſunt pene. ſicut ꝓ pecca to iniqui parentis aliqñ exulant filij ſe
cundum iuſticiam foꝛi.
ꝙ oꝛiginale peccatum eſt cul⸗
pa autoꝛitatibus pꝛobat⸗
„————— „
ved ꝙoꝛiginale
peccatum cuſpa ſit pluribus ſanctoꝛuʒ teſtimonijs edocet᷑. ſuꝑer ex odum vbi icitur pꝛimogenitũ alini mutabis oue
X
ꝛegoꝛius ait. Omnes in peccatis na ti ſumus eꝝ carnis delectatione ↄcepti culpam oꝛiginalem nobiſcum traxim Ande et voluntate noſtra peccatio im⸗ plicamur. Culpam ecce ouginalem di xit nos trahere. Vnde conſtat oꝛigina le peccatum culpam eſſe Augnſtinus quoq; in lihꝛo de natura et gratid dẽ
hoc eodemſic ait. Smnes vt ait apoſto
lus peccauerunt. vtiq; vel in ſeipſis vł in adam quia ſine peccato non ſunt vel quod oꝛiginaliter cõtraxerunt. vel qð malis moꝛibus addiderunt. Meccatuʒ enim pꝛimi hominis non ſolum ipm/ ñ omne nocuit genus humanum.quia ex
eo damnatione ſimul et culpam ſuſcepi
mus. Idem ſuper pſalmum qnduageſi mum · uod de coꝛpoꝛe moꝛtuo ſemi/ nal cum vinculo peccati oꝛiginalis na ſcit ⁊ moꝛtis. Ideo igitur ſe iniquitsti bus ↄceptum ðicit dauid. quia in omni bus trahitur iniquitas ex adam et vin culuʒ moꝛtis. Nemo enim naſcitur niſi trabens penam ⁊ mertũ pene WMeri⸗
—— ——
——„——
—,„—„—
————„
—
—==—.
l

Aepecn ſu een* yn eccleſiaſti⸗ a. Qpodei is dogmati/
dientsnſ be unſtpe noni iincigmn mpe atn mizmedi put oup
ſet.
camiit s pꝛohn
. oigin ploribos ut t. ſpercrohn it ani muta mno in peccd sdeledaticne) mnlcum in ue noapeu am ecct oug Qnde colu n ʒ denm . Pnn wuih uſne peccu
8.
bennsmle
L
tum autem pene peccatum eſt. Qmnio
ergo qui naſcitur per carnis ↄcupiſcen
tiam peccatum trahit. Meccatum igit᷑ oꝛiginale culpa eſt quam omnes concu piſcentialiter ↄcepti trabunt Ande in eccleſtaſticis dogmatibus ſcriptum eſt
Firmifſime tene et nullatenus dubites omnem hominem qui per concubitum viri ⁊ mulieris concipitur cum oꝛigina li peccato naſci impietati ſubditũ moꝛ tiq; ſubiectum.et ob hoc natura ire na ccifiliuʒ a qua nullus liberatur nij per fidem mediatoꝛis dei ⁊ hominum Hio ?⁊ alqjs autoꝛit atibus euidenter oſten/ ditur peccatum oꝛiginale culpaʒ eſſe et in omnibus concupiſcentialiter geni⸗ tis trahi a parentibus.
Quidſit quod dicit᷑ peccatuʒ
oꝛiginale ſeʒ fomes peccati id eſt concupiſcentia.
Nüc ſupereſt vi
dere qͥdſit ipſum oꝛiginale peccatum.
qð non cum ſit actuale nõ eſt adus ſiue motus aie vel cozpoꝛis. Pi enim actus eſt anime vel coꝛpis actuale vtiq; pec/ catum eſt. Ped actuale non eſt Non eſt ergo actus vel mot'. Quid ergo? Dri⸗ ginale peccatuʒ dicitur fomes peccati ſcʒ concupiſcentia vel cõcupiſcibilitas que dicitur lex membꝛoꝝ ſiue languoꝛ nature. ſiue tirannus qui eſt in mẽbꝛis noſtris ſiue lex carnis. Vnde aug. in li
20 de baptiſmo paruuloꝝ. Eſt in nob concupiſcentia que nõ eſt permittenda regnare. Bunt et eius deſideria q̃ ſunt actuales concupiſcentie que ſunt arma dy aboli que veniunt ex languore natu re. Nanguoꝛ autẽ iſte tirannus eſt qui mouet mala deſideria. Si ergo vis eſſe victoꝛ tiranni atq; in ermem inimicum inuenire non obedias ↄcupiſcentie ma le. His verbis oſtenditur fomitem pec cati eſſe ↄcupiſcentiam.
Quid noĩe cõcupiſcẽtie intel
ligit᷑ que dicit᷑ fomes peccatẽ
Ur XRx Nomine autẽcõ
cupiſcentie non adum ↄcupiſcendi ſed vitiũ pꝛimuʒ ſignificauit cum eaʒ dix it legem carnis. Añ idem in tractatu de vᷣbis apoſtoli ait. Bemper pugna eſt ĩ coꝛe moꝛtis huins. quia ipſa concu- piſcentia cum qus nati ſimus finiri nõ boteſt quãdiu viuimus quotidie minui
poteſt/ finiri non poteſt. Nue autem ẽ
ↄcupilcentia cum qua nati fumus? Ni tium vtiq; eſt quod paruulum habileʒ concupiſcere facit. adultum etiam con
cupiſcentem reddit. Bicut em̃ in ocu/
lo ceci in noce vitiuʒ cecitatis eſtſinõ aaret. nec diſcernit᷑ inter videntem et cecuʒ niſi luce veniente ſic in puero vitium eſſe non apparet donec etatis ꝓ
uecioꝛis tempus occurꝛat.
S& per adam oꝛiginale pecca/ tuz in omnes intfauit ideſtcõ cupiſcentiam.
Ex his datur in teltigi quid ſit oꝛiginale peccatũ ſcʒ vi tium ↄcupiſcentie/ quod in oẽs concu⸗ piſcentialiter natos per adam intrauit eoſq; immanauit. Ende auguſtinus in
libꝛo de baptiimo paruuloꝝ. Zdam
ter imitationis exemplũ/ oculta etiam tabe carnalis cõcupiicentie ſue/ tabifi cauit in ſe omnes de ſua ſtirpe võturos Ande apoſtolus rede att. In quo om⸗ nes peccauerunt.
Zugꝰ. ilibꝛo de baptiſino par uuloꝛum quomodointelligat᷑ in quo omnes peccauerunt.
ne ãbiguitate dixit hoc apoſtolus. Si ve enim intelligat᷑ in quo homine ſiue ĩ quo peccato ſanum eſt. In adam cœẽs peccaucrũt vt in materia/ nõ ſoluʒ eiuſ exemplo vt dicũt pelagiani.ẽs enim ille vnus homo fuerãt.i.in eo materia

iter erant. Sanifeſtum eſtuaq; om fuit et in nobis
nes in adaʒ peccaſſe quaſi in maſſa Ip
2
igitur ſicut cunctiſunt peccatoꝛes ita? in illo vno peccato qð intrauit in mun⸗ dum rece omnes dicuntur peccaſſe. q⁊ ſẽ ab ille vno homine. ſic ab eodẽ vno peccato immunes eſſenon poſſunt niſi ab eius reatu per chꝛiſti baptiſmũ ab⸗
ſolu antur. Alia ergo ſunt ꝓpꝛia pecca ta in quibus tantuʒ peccant quoꝝ pec
cata ſunt. Alind hoc vnum in quo om nes peccauerunt · i.ex quo omnes pec catoꝛes ↄſtituti ſunt ·
Quodſit peccatuʒ in quoom nes peccauerunt ſcʒoꝛiginale quod ex inobediẽtia pꝛõceſſit
peccatum quo peccatoꝛes naſcunt᷑ om nes ↄcupiſcentialiter geniti. quod e adam ſiue ex eius inobedientia emana vit et inpoſteros demigrauit. AVnde a poſtolus conſequenter per inobedien
tiam vnius hominis multos dicit conꝰ ſtitutos eſſe peccatoꝛes/ quod eſt actu
ale peccatum. Lum auteʒ dix ierit per vnum hominem peccatum intraſſe in mundum ⁊ in eo omnes peccaſſe/ quod de oꝛiginali dictũ eſt opoꝛtere accipi.
Ex quo ſenſu dicum eſt per in ob Pentjam vnus muiti ſit
conſtituti peccatoꝛes
Wodergoaitp
inobedientiam vnius multi conſtituti
ſunt peccatoꝛes eo ſenſu dictum eſſe in telligendum eſt. quia ex inobedientia ade ſcʒ ex peccato actuali ade pꝛoceſſit
oꝛigin ale peccatum quo omnes pecca⸗ totes naſcuntur vt et in illo eſſet/ et in omnes tranſiret.
—— R——
& peccatum oꝛiginale in adã
* ———————
——
„ — ů ů—
ſe eñ per peccatũ coꝛruptus/ quos ge Mnde au ₰ iul
nuit os nati funt ſub peccato. Exꝝ eo
ano heretico nullum peccdtum in par/ uulis eſſe contendenti reſpondens aiẽ
rit. Meccatum oꝛiginale eꝝ volunt ate
ade pꝛoceſſiſſe. ac per eius in obedien tiam in můdum intraſſe. uerit enim iulianus per quid peccatũ inuenitur in paruulo.ita inquiens · Non peccat iſie qui naſcitur. nõ qui genuit non peccat ille qui condidit. Mer quas tibi rimas inter tot pꝛeſidia innocentie peccatu
fingis ingreſſum: Et reſpondet ſauda Rñſio Fu.
——————
paging. per vnum hominem peccatum
intrauit in mundum per vnius inobedi
entiam ait apoſtolus · Quid querit am⸗
plius quid querit aptius · Item inquit
—
iulianus.ſi per hominem peccatum in⸗ trauit in munduʒ · peccatum vel ex vo
luntate vel ex natura eſt. Si eꝝ volun
tate eſt mala eſt voluntas que peccatuʒ
facit. Si autem eꝝ natura eſt mala eſt natura. Uni reſpondeo ex voluntatẽ
peccatum eſt. Nuerit foꝛte · vtrum oꝛ ginale peccatum exꝝ voluntate ſit reſpõ
deo pꝛoꝛſus et oꝛiginale peccatum
voluntate eſſe. Quia hoc ex voluntate pꝛimi hominis ſeminatum eſt vt in illo eſſet.et in omnes tranſiret
id qð ſupꝛa dictũ ẽ omnes in
adam fuiſſe homines.
.————————
Ad hocautemꝙ
diximus in adaʒ fuiſſe omnes homines quidam verboꝛum ſectatoꝛes ſic obici⸗ unt dicentes.non omnis caꝛo que ab a
daʒ traducta eſt. in eo ſimul exiſterepo tuit. quia multo maioꝛis quantitatis?
quaʒ ſuerit coꝛpus ade · In quo nec lot etiam attomi fuerunt ꝙ ab eo homines deſcenderunt. uocirca verum noneſ
ſe aſſerunt ſubſtantiam vniuſcuiuſq; in
pꝛimo fuiſſe parente·
Obieckio quoꝛundam contra u
ni
b
na
ſie
ki pr
0
hu ſyi

ſponin ec hnu o in obedin Quertenn uu imenithrin Vnpeun iſi Wü von pett aquasibirin ocnie peuu kinſeniaſn dominenpetun nper winsnt . Qui quin nin peccaum Nar racli. Siq; w untas que pic nowteſ mi ndeo ex volom rit foꝛte. ytwm vohuntuteſu we gindk peccun — von
n⸗
Beſponſio vbi aperitur quali ter fuerint in adam ſcõm ratò
nem ſeminaleʒ ⁊ quomodo ex codeſcenderit. ſcilicʒ lege ꝓ pagationis
Quibus reſpon
deri poteſt.ꝙ materialiter atqʒ cauſa liter non foꝛmaliter dicitur fuiſſe in pꝛi mo homine. Vmne qð in humanis coꝛ poꝛibus naturaliter eſt. deſe cenditq; a
pmo parente lege ꝓpagationis et in ſe
actum et multiplicatũ eſt nulla exterio/ ri fubſtantia in id trãſeunte et ipſum ĩ futuro reſurget Foꝛmentũ quidem ha bet a cibis ᷣ non conuertunt᷑ cibi in hu manam ſubſtantiam. Que ſcʒ per pꝛo
pagationem deſcendit ab adam. Trã
miſit em̃ adam modicũ quod de ſubſtã tia ſua in coꝛpoꝛa filioꝝ quando eos ꝓ creauit. id ẽ aliquid modicum de maſſa ſubſtantie eius diuiſum eſt et inde foꝛ/ matũ coꝛpus filij. Buiq; multiplicatõe ſine rei extrinſece adiectione actum eſt Et de illo ita augm̃tato aliquid ĩde ſe paratur vnde foꝛmantur poſteroꝛũ coꝛ poꝛa et ita pꝛogreditur pꝛocreationis oꝛdo lege pꝛopagationis vſq; ad fineʒ humani generis. Itaq; diligenter acꝑ ſpicue intelligentibus patet. omnes ſe cundum coꝛpoꝛa in adam fuiſſe per ſe⸗ minalem rationem et ex eo deſcendiſ ſe pꝛopagationis lege.
Autozitate et ratione pꝛobat᷑ nichil extrinſecus conuerti in humanam ſubſtantiam-
Quod vo nichil extrinſecum in humani coꝛpoꝛis natu⸗ raʒ tranſeat. veritas in euangelio ſigni ficat dicens Vmne quod intrat in os in ventrem vadit et in ſeceſſum emitti᷑ Quod etiam ratione oſtendi poteſt hoc modo. ſuer qui ſtatim poſt oꝛtuʒ mo ritur in illa ſtatura reſurget quaʒ habi
tur erat ſi viueret vſq; ad etatẽ.xxx.
—
annoꝛm nullo vitio coꝛpoꝛis impedi⸗
parua fuit moꝛtua in reſurꝛectione taʒ magna erit niſi ſui in ſe multiplicatiõe
Sinde apparet ꝙ etiam ſi viueret nona
tus. Eñ ergo illa ſubſtantia que adeo
liunde/ſed in ſe augmentaretur illa ſub
ſtantia. Iicut coſta de qua facta eſt mu lier/ ſic et panes euangelici. Non inß⸗ ciamur tamen quin cibi et humoꝛes in carnem et languinem tranſeant. Sed non in veritate humane nature que g
pꝛimis deſcendit parentibus. Que ſo/
Nõð cibi ĩ car nẽ tranſeũt
non in eã que
deſcẽdit ab a dam.
la in reſurꝛectione erit. reliqua vero ca
ro in quam cibi tranſeunt tanq; ſuper⸗ flua in reſurrectione deponetur que ta men ciboꝛum aliarumq; rerum fomen ⸗ tis coaleſcit.
Quomodo peccatum oꝛigina
le a patribus tranſeat ad fili
osan ſecundum animam an ſecundum carnem.
Bnc ſup
XXXI
eſt inueſtigare qualiter illud peccatum a patri/
H.
bus tranſducatur in fi
os ſcʒ an ſecundum ſolam animam.an
ſecundum carnem ſiue ſecundũ vtrũq;
Putauerunt quidaʒ ſecundum animã
trahi peccatuʒ oꝛiginale.non ſolum ſe
cundum carnem.quia non ſolum carnẽ ſed et animam ex traduce eſſe arbitra/ ti ſunt. Sicut enim in generatione pꝛo lis de carne paterna ſubſtãt ialiter tra⸗ hitur caro.ita etiam de gignentis ani/ ma/ animam geniti eſſentialiter dedu⸗ ci ab his extimat. Ideoq; ſicut de coꝛ rupta carne caro coꝛrupta ſeminatur. ita etiam de anima pcccatrice aĩa pec ·
catrix. coꝛruptõne oꝛiginali infecta ab
illis trahi dicitur.
Mꝛedictam opinionem dam · nat et qꝙ per carnem traduca tur peccatum dicit/ et quomò⸗
.
pinio quo/
rundam male credentiũ ani
mas eſſe ex traduce.

——————————— ——— —————
—— —
———————— 5
6
aüt fidesc
polica reſpuit. et tanqᷓ; veritati aduer
ſum damnat/ que non animas ſed car · nem ſolã ſicut ſuperius diximus ey trã
duce eſſe admittit. Non ergo ſcðm ant
mam h ſecundum carnẽ ſolam peccatũ
AVnde aug. ad Valerium.
Muare ↄcupi
ſcẽtia dicitur
eſſe in carne.
oꝛiginale trahit᷑ a parentibus. Eſt em̃ peccatum oꝛiginale vt fupꝛa diximus ↄcupiſcentia nõ quidem actus ß vitium Ipſa ↄcupiſcentia eſt let membꝛoꝝ vł carnis que eſt moꝛbidus quidaʒ affec? vel languoꝛ qui commouet illictum deſiderium.i.carnalem ↄcupiſcentiam
que lex peccati dicitur/ queẽ dicit᷑ ma
nere in carne · nõ quin in anima it ·ſe ed qꝛ per coꝛruptoneʒ carnis in anima ſit
Caſum coꝛruprionis carniso ſtenditex quã in anima pec⸗
Laro enĩ ꝓpter
peccatum coꝛrupta fuit in adam adeo vt cum ante peccatũ vir et muiler ſine incentiuo libidinis ⁊ cõcupiſcentie fer
noꝛe poſſent ↄuenire eſſetq; thoꝛ im⸗
maculatus.iam poſt peccatum nõ vale at fieri carnalis copula abſq; libidino⸗ ſa ↄcupiſcentia que ſemper vitium eſt et etiaʒ culpa/ niſi excuſetur per bona opera cõiugij. In concupiſcentia ergo et libidine cõcipitur caro foꝛmando in coꝛpus plis. Ande caro ipſa que cõci pitur inuitioſa ↄcupiſcentia poluitur⁊ coꝛrumpitur/ ex cuius contactu anima
cũ infunditur maculã trahit qua pollui
tur et fit rea.i.vitium cõcupiſcentie q̃ eſt oꝛiginale peccatum.
M ppter coꝛruptioneʒ earnis
ue ẽſt cauſa peccati dicit᷑ pec catum eſſe in carne
Ideoqʒ ipm pec
catum dicitur manere in carne. Caro ergo que in ↄcupiſcentia libidinis ſem
nal. nec chlpam habet nec adũ culpe? cauſam. In eo ergo ꝙ ſeminat᷑ coꝛrup tio eſt. In eo aũt qꝙ naſcitur ↄcupiſcen
tia vicium eſt. Vnde ambꝛoſius de ver bis apoſtoli ſice ait. Quomodo habitat
peccatum in carne cum non ſit ſubſtan⸗
tia ſed pꝛiuatio boni Ecce pꝛimi homi nis coꝛpus coꝛruptum eſi per peccatuʒ
ipſaq; coꝛruptio per ↄditioneʒ oflenſio nis manet in coꝛꝑe robur tenens diui/ ne ſententie date in adam/ cuius cõſoꝛ tio anima maculat᷑ peccato. Mer id er
go ꝙ facti cauſa manet in habitare dici
tur peccatum in carne/ hoc eſt leꝝ car“; nis. Idẽ non habitat peccatum in ani ma ſed in carne. quia peccati cauſa exꝝ carne eſt/ non ex aĩa. quia caro eſt ex oꝛigine carnis peccati.⁊ per traducem caro fit cauſa peccati.aia vero non tra vncitur.⁊ ideo in ſe cãm peccati nõ ha bet. Zug. quoq; exꝝ carne peccatu ani mam ↄtrahere in ſermone quodam de ðᷣbis apoſtoli oſtendit dicens. Vitium cõcupiſcentie eſt quod anima ex carne contraxit. Matura quippe humana nõ opere dei/ cum vitio pꝛimitus eſt inſti ⸗ tuts/ ſed ex voluntatis arbitrio pꝛioꝝ homninum venienti vitio eſt ſauciata. ita vt non ſit in carne bonum/ ſed vitiũ
quo inficitur anima.
1Be cauſa oꝛiginalis peccati
que eſt in carne vtrum ſit cul pa an pena
Bic queri ſolet
————
vtrum cauſa peccati oꝛiginalis que di
ca eſt in carne eſſe culpa ſit vel pena ſi⸗
ne aliquid aliud. culpa eſſe non poteſt·
quia culpa non eſt in re irrationali· Si enim culpa eſſ in carne ante infulionẽ anime actnalis eſſet vel oꝛiginalis. Sʒ actualis ibi non eſt. nec oꝛiginalis cul⸗ pa eſt. q ipſa cauſa eſt oꝛiginalis pec cati. Si auteʒ pena eſt/ que eſt illa paſ ſibilitas vel moꝛtalitas vel alia coꝛrup
tio. Nos enim defectus carni ineſſe con
ñ ſit cp⸗

M
in Pic aperitur quidſit ſcilicet vnare dicatnroicinalene ute feditas tracta ex libidine cœeñ Suarevicatur grigiuale h* unen cium que vicium vel coꝛrup m cpiiogo nnonſt it tio dici poteſt. — Sd quoo dici vo am oſtẽſuʒ eſt ncſe— E 8 1C PO Autolit oꝛiginale peccatuʒ ⁊ qualiter mtenen teſt quigultiplex defecus carnis et 4pꝛrentibus in filios. ⁊ per carnem in Poeripue hollutio quedaʒ quame fer lamräſeat. Ex quſpus ettam innote puue* uoꝛe coitus parentum ⁊ ↄcupiſcentia li lcit q uare dicatur oꝛiginale peccatum 3 bidinoſa contrahit caro dum concipit iðo ſcz qulaeꝝ vitioſa lege oꝛiginis no un cauſa eſt oꝛiginalis peccati que rede vi ire in qua concipimur ſeʒ carnis libiqi — A tium liue coꝛruptio carnis acellaripo noſa concupiſcentia traduciur vt fuß̃ uumi teſt. Que feditas maioꝛ videtur eſſein dictum eſt. Mon em̃ quia eꝝ carne tra⸗ Mſecuici carne concupiſcentialiter inducta qua; da ab adam concepti ſumus.ideo pec⸗ u. Mucmt in ea vnde traducit᷑ et ꝙ vitiuʒ vel co: catũ trax imus.quia et xp̃i coꝛpus ex ccati.⁊permi ruptio ſit in carne ante ↄiunctioneʒ ani eadem carne foꝛmatum eſt que ab adã tuti.ianmm¶ me effectu ꝓbatur cũ anima infunditur deſcendit. ſed eins conceptus eſt cele ſecimpiuni: que ex coꝛruptione carnis maculatur. hꝛatus. non lege peccati.i.concupiſcẽ ꝙ cmepeun Bicut in vaſe dinoſ citur vitium eſſe cũñ ti cãrnis vnde et caro eius peccatrix ſermoneqin vinum infuſum aceſcit. non fuit immo opatione ſpirituſſancti. ndit dicen. i Moſter vero conceptus non fit ſine libi cvodaning Inducku ſimiliũ oſtendunon duetet ideo non ei ſine peccato. gað xng.inl.de mqipebun⸗ abſurde filios peccatum a pa uidenter auguſtinus oſtendit in libio ſide ad petrũ — rentibus eoꝛuin mundis. de fide ad petrum dicens Nuia dum ⸗ kei 6 ſh vir mulierq; miſcẽtur.ſine 1 ibidine non eſt parentum concubitus. ui vicſau Me aqutem miTe ob hoc ſen eoꝛum carne naſcen mnbon ſo mur ⁊ intellectu turbem̃ audientes pec tium non poteſt ſine peccato eſſe con⸗ ms. catum oꝛiginale filios traducere a pa/ ceptus· vbi peccatuʒ in paruulos non rentibus iam per baptiſmuʒ ab illo pec trãſmittit ꝓpagatio.ſed lbido.nec fe nginalis cato mundatis diuerſarum ſimilitudi/ cunditas nature humane facit homies evmt nů inductione id poſſe fieri inſinuat au cum peccato naſci.ß feditas libidinis * guſtinus in libꝛo de baptimo paruulo quaʒ homines habent ex illius inſtiſſi⸗
n ej modo etiam palea que opere humano dicit iniquitatibus cõceptus ſum et in ape ahꝛin tanta diligentia ſeparat᷑ manet tamẽ peccatis concepit me mater mea. Kx mice 6 de fructu qui de purgato naſcitur triti hoc itac apparet ex lege conceptionis l.o, co.ita peccatum quod in parentibus ꝑ traduci oꝛiginale peccatum.qꝛ niſi cõ⸗ annctilt„ baptiſmũ mundatur manet in eis quoſ ¶ ceptio ſic fieret in carne anima ex car⸗ 9 Gucn„ genuerũt. Ex hoc enim gignunt quod nis coniunctione concupiſe centia vitiuʒ ns de 6 adhuc vetuſtũ traijciunt.non eꝝx hocꝙ non traheret.
di wone lex in nouitate ꝓmouit eos inter filios
ue dei. Mon em̃ generant parentes filios Bbiectio quoꝛundam nitenti niß.. ſecundum illam generationem quade um pbare peccatum non tra⸗ 5 vn nuo nati ſunt. b potius ſecundum eam 3
rum ita inquiens· Auomodo pꝛeputiũ per circumciſionem aufertur manet tñ in eo quem genuerũt circumciſi. Quo/
qua carnalit᷑ ⁊ ipi pꝛimũ ſůt generati.
ma condemnatione peccato. Ideo bea tus dauid pꝛopter oꝛiginale peccatum quo naturaliter obſtricti filij ſunt ire.
duci ex lege coitus.

Sʒ ad hoc oppo
nitur oc modo. In ipſo ↄceptu vbl di citur tranſmitti peccatuʒ ꝓpagatur ca ro nec tamen infundit᷑ anima ſecunduʒ
phiſicos/ ſʒ iam effigiato coꝛpoꝛe. Q
etiam moyſes in exodo aperte ſignifi ·
cat vbi agit de percuſſura mulieris pꝛe gnůtis. Siquis inquit percuſſerit mu⸗ lierem pꝛegnantem et aboꝛtum fecerit
6
ſi adhut infoꝛme fuerit puerperiũ mul
cdabitur pecunia. Pi autem foꝛmatũ fu
erit reddat animam pꝛo anima Foꝛ/ matum vero intelligitur pꝛopꝛia anima animatum et in foꝛme/ quod nondum habet animam. In iplo ergo concepiu cum caro pꝛopagatur/ nondum infun/ ditur anima · Quomodo ergo ibi pec? catum tranſmittitur cum peccatum noõ poſſit eſſe vbi anima non eſt.
Reſponſiocumſ olutione⸗
Ad quoo dicipo
teſt. quia in illo conceptu dicitur pecca tum traſmitti.non quia peccatum oꝛi ginale ibi ſit. ſed quia caro ibi trahit id ex quo peccatum ſit in anima cuʒ in funditur. Et vtrumq; vocatur concep⸗ tus ſcʒ ⁊ cum caro ꝓpagatur/ foꝛmãqʒ coꝛpoꝛis humani recipit.⁊ cum anima infunditur quod aliquando etiam dici⸗ tur natiuitas. Vnde quod natumẽ in te. Mꝛopꝛie autem natiuitas dicitur in lucem editio.
uomõoiginale peccatnzi O
mittatur in batiſmo cũ et po ſit illa concupiſcentia que dici tur oꝛiginale peccatum
Woniam
ſupꝛa dictum eſt oꝛigi⸗ nale peccatum eſſe vi⸗ — tium ↄcupiſcentie.aſ ſignatumq; quomodoa parentibus tra hatur ⁊ oꝛiginale dicatur ſupereſt inue
ſtigare quomodo in baptiſmo dimitta
tur. cum etiam poſt baptiſmum rema
neat ↄcupiſcentia que ante fuerat Añ videtur vel peccatum oꝛiginale nõ eſſe ↄcupiſcentia vel ñ remitti in baptiſmo Upanet quippe vt ait au in coꝛpoꝛe moꝛtis huius/ carnalis concupiſcentia cuius vicioſis deſideris non obedire pᷣ cipitur. Aue tamen ↄcupiſcentia quoti die minnitur in ꝓficientibus ⁊ continẽ tibus. Sed licet rem aneat concupiſcẽ⸗ tia poſt baptiſmum/ non tamen domi natur et regnat ſicut ante immo ꝑ gra tiam baptiſmi mitigat᷑ · et minuitur vt poſt dominari non valeat. niſi quis red dat vires hoſti eundo poſt ↄcupiſcenti
as. nec poſt baptiſmum remanet ad re
atum.qꝛ non imputatur in peccatum. ſed tamen pena peccati eſt. Ante bap⸗ timum vero pena eſt et culpa.
oꝛiginale peccatum duobꝰ modis dimittitur ſcʒ extenua tione ſuiet ⁊ ſolutione reatus
Aus. inli. de nupcis ⁊con
cupiſcencis.
Duplici ergo ra
tione peccatuʒ oꝛiginale dicitur dimit ti in baptiſmo.quia per gratiam bap/ tiſmi vitium cõcupiſcentie debilitatur
atqʒ extenuatur. ita vt iam non regnet niſi conſenſu reddatur ei vires et quia reatus ipſius ſoluitur. Vnde auguſti.
in libꝛo ð baptiſmoparuuloꝛũ. Pratia
per baptiſmum id agitur vt vetus ho⸗ mo crucifigatur /et coꝛpus peccati de⸗ ſtruatur. non ita vt in ipſa viuente car⸗ ne ↄcupiſcentia reſperſa ⁊ innata repẽ te abſumat᷑ et non ſit/ ſed ne oblit moꝛ
tuo que inerat nato. Nam ſi poſt bap⸗ tiſmum vixerit in carne habet concupi
ſcentiam cum qua pugnet · eamq; adiu
nante deo ſuꝑet ſi tamen non inuacuuʒ gratiam eins ſuſcepit· Non itaq; hoc
pꝛeſtatur in baptiſmo/ nili foꝛte mira⸗ culo ineffabili creatoꝛis· vt le peccati
que eſ in membꝛis pꝛoꝛſus extinguat
et non lit. ſed vt quidquid mali ab ho⸗
mine factum dickum cogitatum eſt totũ
——
—

e iwi g.a nimtn vakenici no pol xnin munnenmi otatur ipetun ccatie. Iu eſ etcup.
eccatum du urſ cn dlutiohe re
via per gral upiictnti dii .uvt— haa dv ouit. Un Wom, niznn
amir Vnh n— ohe i,
0/1 1
vboleatur ac velut factum nom fuerit
habeatur Ipa vero ↄcupiſcentia.ſolu to reatus vinculo.quo per illaʒ dyabo lus animaʒ retinebat/ et a ſuo creatoꝛe ſeparabat.maneat in certamine. Ecce bic aperte oſtenditea ratione dimitti ĩ baptiſmo.non qꝛ non maneat poſt bap tilmum/ ſed quia reatus in baptiſmo a boletur. Veinde id ipſe oſtendit eomo do etiaʒ dimitti.quia baptiſmi gratia
ↄcupiſcentia ipſa mitigatur et minuit᷑ in eodem libꝛo ita dicens. Mex carnis
quam apoſtolus appellat peccatum cũ
ait Non regnet peccatũ in veſtro moꝛ. coĩpoꝛe. non ſic manet in membꝛis eoꝝ qui eꝝ aqua et fpiritu renati ſunt tan/ quam non ſit eius facta remiſſio vbi om nino plena fit remiſſio peccatoꝛuʒ.ſed manet in vetuſtate carnis tanquam ſu peratum et peremptum nili illicito cõ⸗ ſenſu quodammodo reuiuiſcat.⁊ in re gnum pꝛopꝛium dominationemq; reuo cetur Pic aperte inſinuat in baptiſmo ↄcupiſcentiam debilitari.ex quo ⁊ di/ cit᷑ dimitti. non ſolũ ideo quia reatus ibi ſoluit᷑ quem remiſſionis modum a
lijs etiã pluribus teſtimonijs ſcriptura
edocet· Vit enim auguſtinus ↄtra iulia num. Kex que in membꝛis eſt viti car nis eſt quod exꝝ pena peccati extradu⸗ ce moꝛtis ꝓuenit. Bed lex iſta que eſi in mẽbꝛis remiſſa eſt regeneratione ſpi ritvali ⁊ manet ĩ carne moꝛtali Remiſ ſa eſt qꝛ reatus ſolutus eſt ſacramento
quo renaſcunt᷑ fideles. Wanet autem
qꝛ operatur deſideria cõtra que dimi⸗
cãt fideles Idem in ßmone auodaʒ de
ↄcupiſcentia carnis. Mer gratiã batiſ
mat᷑ et lauacrum regeneratõis folutus eſt et ipfe ↄcupiſcentie reatus cuʒ quo
eras natus.⁊ quidquid antea ↄſenſiſti male concupiſcentie/ ſiue cogitationeſi ue locutione/ ſiue actione. Idem in li. de nnꝑcijs ⁊ ↄcupiſcentia. oncupiſcẽ tia carnis licet in regeneratis iam non deputetur in peccatũ. quecunq; tñ pꝛo les naſcitur obligata eſt oꝛiginali pec⸗ cato. Item dimititur concupiſcentia carnis in baptiſmo.non vt nõſit ſed vt
D xxXl
„ ² „
non imputetur in peccatum. hoceſt ẽ non habere peccatum. non eſſe reũ pec
cãti. Quomodo ergo alia mala pꝛete/ rehnt actu et remanent reatu/ vt homi
cidiumet ſimilia. Ita ecõuerſo fieri po
teſt vt concupiſcentia pꝛetereat reatu
et maneat actu. Ex pꝛedictis euidẽter monſtratur auomodo peccatum oꝛigi⸗ nale in baptiſmo remittatur.
De feditate quam caro ex libi dine coitus contrahit vtrũ in
—„
baptiſmodiluatur.
queri vtruʒ ⁊ ipſa caro in baptiſmo ab illa feditate purgetur quã in conceptõ ne ex ↄcupiſcentia libidinoſa ↄtraxit Quibuſdam videtur /g ſicut anima a reatu purificatur.ita et caro ab illa po lutione purgatur. vt ſicut duobus com pletur miſterium baptimi ſcʒ aqua et ſpũ.ita ibi duo purgentur anuma ſcil a reatu.⁊ caro ab illa ↄtagione⸗ quod quideʒ pꝛobabile eſt. Alij vero putant tantũ animam ibi mundari.carnem vo non ab illa feditate purgati. Di vero re manet illa feditas vſq; ad ꝓcreationeʒ filioꝛum que ſit in concupiſcentia car/ nis. videt natura carnis magis ac ma⸗ gis coꝛrumpi.et magis coꝛrupta vide tur caro pꝛolis quaʒ parentis.quia de carne pollutionem quam habuit a con ⸗
ceptu retinenti trahitur polluta ⁊ in cõ
cupiſcentia ↄcipitur.vnde et polluitur et ita ex duplici cauſa contaminatur.
Sndem aioꝛ videtur pollutio carnis ĩ
pꝛole quã fuerit in parente. Ad quod illi dicunt. q licet caro pꝛolis ex carne
atur non tñ feditatem maioꝛem trahit quã caro vnde ſeminat᷑ habuerit. Quã uis etiam ſi fedioꝛ atq; immundioꝛ ſit caro pꝛolis. et ideo magis coꝛrupta qᷓ; caro parentis. Non inde vt aiunt fit p̃ iudicium veritatis. quia nec abſurduʒ eſſe dicũt.ſi carnis natura magis in po
Quibuſdã dĩ cunt in carnẽ mundari abil E pollutione
NRñſio illoꝛũ.
— *
ſterioꝛibus coꝛrupta trabatur ·neq; ex

ipſa magis coꝛrupta anima magis infi Eęrx quo audoꝛe fit illa cõcupi“ ſcentia deo ſcʒ velalio⸗
foſet vtrum ↄcupiſcentia que poſt bap⸗
tiſmum remanet et tamen penalitas ẽ ante baptiſmum vero pena eratet cul pa ex deo auctoꝛe ſit vel ex alio Ad qð bꝛeuiter reſpondentes dicimus.quia i quantum pen ꝛ eſt deum habet auctoꝛẽ Inquantum vero culpa eſt dyabolum ſiue hominem habet auctoꝛem.
Qua iuſticia aĩe mũde excrca
tione illud peccatum imputet cum non poſlit vitare
VBolet etiaʒ que
ri qua iuſticia teneatur illo peccato a nima innocens a deo creata/ cum non ſit in poteſtate ſua ills vitare Non em̃ per liberum arbitrium illud committit quia non pꝛius eſt anima quam illi pec cato eſt obnox ia.
Beſponſio quoꝛundam falſa·
ohoc quidã di
cunt ideo animam ream eſſe illius pec
cati licet munda a deo ſit creata.quia ců infunditur coꝛpoꝛi ↄdelectatur carni ex quo peccatũ contrahit Quodſi eſſʒ
ian non oꝛiginale ſed actuale diceret᷑/ Wotius ergo ideo recte poteſt dici illi imputari anime illud peccatum/ quod ex co ruptione coꝛꝑis ineuitabilit᷑ tra⸗ hit. quia vt ait au. in libꝛo de ciuita⸗ te dei· Nõ fuit coꝛruptio coꝛpoꝛis que aggrauat animam cauſa peccati pꝛimi
ſed pena. nec caro coꝛruptibilis aſam
peccatricem fecit. ſed peccatriꝝ anima carnem coꝛruptibilem fecit.
Vtrum illud peccatum ſit vo
luntarium. vel neceſſorium
Illud etiaʒ non
immerito queri poteſt.vtrum pecc atũ oꝛiginale debeat dici voluntarium vel neceſſarium. Et neceſſarium poteſt di ci.quia vitari non poteſt. Vnde et pꝛo pheta dicit. De neceſſitatibus meis e⸗
rue me. Et voluntarium non in cõgrue
atpellatur.qꝛ ex volũtate pꝛimi homi⸗ nis pceſſit. vt auguſtinus in pꝛimoli. retractationum oſtendit dicens. llud quod inparuulis dicitur oꝛiginale pec⸗ catum cum adhuc nõ vtantur libero ar bitrio voluntatis.non abſurde vocat᷑ voluntarium.quia ex pꝛima hominis mala voluntate contractum.factum eſt cuodammodo hereditarium.
Quare deus animam coꝛpoꝛi iungit ſciens eam inde macu⸗
Rri?̃ ideo damnari.
„ℳ
Bi veroquerit᷑.
cur deus qui fecit animã ipſam ſine ma
cula.et ſcit eam ex coꝛpoꝛis coniũctio⸗
ne maculam peccati contrahere. et ali⸗ quando ante baptiſmum ſe iungiab ip
ſo coꝛpoꝛe et ſic damnari/ eam coꝛpo⸗
ri iungit. reſpondemus ex altitudine iudicioꝛum dei id pꝛouenire.et nec in?
inſte id a deo fieri· Ipſe enim non incõ grue humane conditionis modum. duè
a pꝛincipio inſtituit · licet peccata ho⸗
minum interceſſerint ſine immutatio/
ne continue ſeruat. Coꝛpoꝛa de mate
ria a pꝛincipio ſine vitio facta fingens animaſqʒ de nichilo creãs. eoꝛumq; cõ iunctione homineʒ perſiciens. Cum er go vtraq; hominis natura a deo ſine vi tio ſit inſtitut a.licet a ſe peccato ſit vi⸗ ciata.non ideo immutabilis deus. hu/ mane ↄditionis pꝛimariam legem mu⸗
tare debuit/ ſiue ab hominum multi⸗
plicatione deſiſtere-

wumnoninch pinh nlidin 9 dichur digu
vcnö vntn Mutio.
is. non abſurhn nia eꝝ pin hu contractum i ereditarinn.
anmam scam inden domMar
O
ck mimipſun nex coryosi cccui conn daytilmumci⸗ M dumnar gonhenc t oſien. ec m cliini oinſitui up gurſnin e⸗ ve ſen Loß⸗ en dni cdwn
—
m 3
An anima ſit talis qualis a ðo creatur-
Hicaquibſdaʒq̃ ri ſolet · vtrum anima talis ſit ante bap tiſmuʒ qualis a deo creatur qð non eſt
pꝛobare conantur. hoc modo anima in
coꝛpe creatur.in cuius coniunctiõe pec cato maculat᷑. Euamcito ergo eſt pec, catum habet. nec pꝛius fuit quumpec⸗
catũ habuerit. Mon eſt ergo talis qua
lis a deo creatur.reatur eĩ a deo in nocens ⁊ ſine vitio.⁊ nunquã talis eſt. ZAd quod dici poteſt. quia non omnino talis et qualem eam deus fecit. Deus
enim bonaʒ eam fecit/ et bonitatemet ſine coꝛruptione indidit. Et dicitur il · la natu ralis bonitas quaʒ in creatione
a ↄditoꝛe ſuſcepit. quã bonitateʒ ꝓpt᷑ peccatum penitus nõ amiſit.ſed vitia
tam habuit/ quam deus tamen ſine vi
tio fecit. Si enim res bona nõ eſſet ani ma. in ea malum eſſe nequiret.Eumñ
poſſit malum eſſe niſi in bono vt poſt di
cetur. Non ergo omnino talis eſt ani⸗ ma qualis a deo eſt creata. Bicut quis pollutas habens manus.non tale ha⸗ buit pomũ quale ego dedi mundis ma nibus ego enim dedi mundum.
En anime ex creatione ſint eq
les in donus naturalibus.
Illud quoq; nõ ucongrue queri ſolet. vtrum omnes a nime ex creatione equales ſint · an alie alijs excellentioꝛes. pluribus non ir⸗ rationabiliter videtur ꝙ ex ipſa crea/ tione alia alijs excellant in naturalibus donis. vt in eſſentia alia alijs ſit ſubtili
oꝛ. et ad intelligendũ memoꝛandumq;
habilioꝛ. vtpote acutioꝛi ingenio et ꝑ ſpicat õꝛi inteliectu pꝛedita.qð non im
pꝛobabiliter dicitur cum in angelis ita kuiſſe conſtet. Et licet naturalibus do⸗ nis alie pꝛe alijs polleant et tamen an⸗ te baptilmuʒ a coꝛpꝑe diſcedentes parẽ
penam.et poſt baptiſnum ſtatim equs
XxxI
lem coꝛonaʒ ſoꝛtiuntur.qꝛ ingenij acu wen veltraditas pꝛemũ vel penam ni futuro non collocat.
An peccata omniũ pꝛecedenti um pim paruuli oꝛiginaliter trahant vt peccatum ade
Redictis
Q.
adijciendum videtur an ₰ peccata pꝛecedent ium XXXIII
pim ad paruulos tran ſeant.ſicut iiluq pꝛimi hominis delicũ in omnes carnaliter genitos diximus redundaſſe.⁊ ſi peccata parentum trã ſeunt in paruulos.vtrum omnium qui
fuerunt ab adam vſq; ad ipſos. an ali⸗
quoꝛum et non omnium.
Quid ſuper hoc augꝰ in en⸗
chcridion dicere videtur
De hoc aug“ in
encheridion ambigue diſſerit Adet
em̃ appꝛobare peccata parentum pꝛe⸗ cedentium imputari paruulis non om/ nium tñ qui fuerunt ab adam ne impoꝛ tabili et nimia ſarcina in pena eterna grauarent paruuli.ſed tantum eoꝝ pa rentum qui eos a quarta generatione pꝛeceſſerunt. Quod ꝓfirmat illis vbis quibus in exodo dominus au. Ego ſũ deus viſitans iniquitates patrum vſqʒ in terciam et in quartam generationeʒ quaſ peccata parentum pꝛoxꝝ imoꝝ tan tum paruulis imputentur et non alia/
quod eſt per moderationem diuine mi⸗ ſerationis.
Loꝛum ponit documenta qui
dcũt traniire in paruũlos pa
rentum delicta.
Et ꝙnõ illuo ſo.
lum pꝛimi hominis delictum paruulos

* .. „*———
teneat ſed etiam alia illi quibus itã vi⸗ detur ex eo ↄfirmant. ꝙ etiam paruu⸗ li non modo maioꝛes dicuntur baptiſa Fi in remiſſionem peccatoꝛum per plu⸗
ralem numerum non per ſingularem in remiſſionem peccati Et dauid de legi timo matrimonio ꝓcreatus dicit. In iniquitatibus ↄceptus ſum.et in pec⸗ catis ↄcepit me mater mea. Non dicit
iniquitate vel peccato. nde putant ñ tantum illud peccatum oꝛiginale/ ſed e tiam plura quã in peccato ade reperiri poſſunt/ et alia parentuʒ paccarapat⸗
uulis imputari.
in illo vns pꝛimo peccato Plurareperiuntur⸗
—.—
o ade plura notari veleant peccata auguſtinus in encheridion inſi nuat. Poſſunt inqᷓt intelligi plura pec cata in vna tranſgreſſione ade ũi in ſua quaſi membꝛa diuidatur. Nam et ſup⸗
bia eſt illic. quia homo in ſua potiuseſ
ſe quam dei poteſtate dilexit. Et ſacri legium. quia deo non credidit. Et ho/
micidium quia ſe in moꝛtem pꝛecipita
nit. Et foꝛnicatio ſpiritalis. quia inte⸗ gritas mentis humane ſerpentina ſua⸗ ſione coꝛrupta eſt. Et furtum.quia ci/ bus ꝓhibitus ⁊ vſurpatos eſt. Et aua
ricia/ quia pluſq; ſufficere illi debuit.
apetiuit et ſi quid aliud in hoc vno in⸗ veniri poteſt.
11 5e paren nlos teneant⸗
— einde de parẽ tum pꝛecedentium peccatis vtrum par uulis imputemur magis opiniando qᷓ; aſſerendo diſceptat ita inquiens. Pa rentum peccatis parunlos obligari.nõ olum pꝛimoꝛum hominum/ ſed etiam ſuoꝛum/ de quibus ipſi nati ſunt nõ im pꝛobablliter dicitur. lla quiſpe dini⸗
utum peccatis an par
Alioquin ſblipi
XXRKll
na ſententia.reddam peccata patrum in filios.tenet eos ante regenerationẽ
vſq; adeo vt etiam de legitimo matri⸗
monio pꝛocreatus dicat. In iniquita/ tibns ↄceptus ſum. et in peccatis con cepit me mater mea. Mon dixit iniqui tate vel in peccato.cum et hoc recte di ci poſſet. Bed iniquitates ⁊ peccata di cere maluit. quia et in illo vno quod in omnes homines pertranſijt · atq; tã ma
gnnm eſt vt in eo mutaret᷑ humana na⸗
tura reperiuntur ſicut ſupꝛa diſſeruit
plura peccata et alia parentum que nõ
ita poſſunt mutare naturam · reatu ob ligant filios niſi gratia dei ſubueniat⸗ Ped de peccatis alioꝛum parentum q bus ab ipſo adam vſq; ad patrem ſuuʒ pꝛo generationib ſuis quiſq; ſuccedit non immerito diſceptari poteſt.vtrum omnium malis actibus et multiplicatis
delickis oꝛiginalibus qui nalcitur im⸗ plicetur vt tanto peius quanto poſteri
us quiſq; naſcatur. vin pꝛopterea deꝰ in terciam et quartam generationẽ de peccatis parentum poſieris eoꝛũ com⸗ minetur/ quia iram ſuam quantum ad ꝓgeneratoꝛum culpaʒ non extendit vl terius moderatione miſeratòis ſue ne illi quibus regenerationis gratia non ↄfertur nimia ſarcina in ipᷣa eterna dã natione pꝛemerent᷑ ſi cogerentur ab ip ſo initio generis humani. omnium pꝛe cedentiũ parentum ſuoꝛuʒ oꝛiginaliter peccata ↄtrahere. et penas pꝛo eis de⸗ bitas pendere. An aliqd aliud deretã ta ſcripturis fanckis diligentius pſera⸗ tatis ac tractatis valeat vel non valeat reperiri./ temere affirmare non audeo Ecce perſpicuum fit lectoꝛi aug ſupe rioꝛa dix iſſe non aſſerendo · ſed diuer/ ſoꝛum opiniones referendo.
ſtendit augꝰ· ſibi foꝛte con ⸗ trariumſi id ſentiret·
₰
contradicere oſtenderʒ qui in eodemli
bꝛo omnium mitiſſimaʒ dicit eſſe penã
—
—

mpecu me— delegtnn — peccuz 1.Non ditui chmet bocnt uu Aeo ⁊peccq amilo woce damuli agi dwmef pomn nſcu ſuu i art uran i grüdeiſin ti alionpnm um vſqupun ni ſuis qlhk diſceptui padn adibosetmh alibus quimch no peins qunn ar. Inpꝛopn vartam genera uum poſteris coꝛ
ran ſoam qunim
mq con chut
on miſer egcnerationgt n ſacinainis neibunni nintun ſorj reapen
nuusniu⸗
mo
illi
2.
paruuloꝝ qͥ oꝛiginali tantũ tenent᷑ pec⸗ cato. bis verbis WMitiſſima ſane pena coꝝ erit/ qui pꝛeter peccatum qʒ oꝛigi nale ↄtraxerunt. nullum inſuper addi⸗ derunt. ⁊ in ceteris qui ⁊ addiderunt. tanto quiſq; ibi tolerabilioꝛeʒ habebit damnationem. quanto hic minoꝛem ha
buit iniquitatem Ecce hic aperte dicit
pꝛruuloꝝ penam omnium aliaꝝ penarũ catis patꝝ pꝛecedentium obligant ⸗ ni ſi ade. Pi enim ꝓ peccatis parentũ ac⸗ tualib' eternaliter punirent. qꝛ ꝓ ſuo Vig inali non iaʒ minus /ß foꝛte magis q; ipſoꝝ pentes punirent Wõ ʒ ꝓpẽis Pentũ actualib' nec ec̃ ꝓ actualib ßᷣmi Pentis.ß ꝓ oꝛiginali qð a parẽtibtra⸗ hit᷑/ paruuli damnabunt᷑. p eo nullam aliam ignis materialis vel ↄſcientie v⸗ mis penaʒ ſenſuri.niſi g dei viſione ca rebunt imperpetuum. Ano ergo ⁊ non plurib peccatiſ ꝑuuli obligati ſunt vñ etiam ea quibꝰ illa opinio muniri vide⸗ tur.ſ.ꝙ peccata et iniquitates in ꝑuuł gliqñ ſcriptura eẽ ſignificat vtẽtes plu rali numero. Ita determinat auguſti/ nus in eodem libꝛo. qu in ſcriptura per ſingularem numen pluralis numer ſe⸗ pe lignificari ſolet.vt ibi. Dꝛa ergo ad deum yt auferat a nobis ſerpenteʒ nõ att ſerpentes qͥs patiebat᷑ populus Et econuerſo ꝑpluralem ſignificat ſingu⸗ laris numerus vt in euangelio. Moꝛ/ tui ſunt em̃ qui querebant animaʒ pue ri.non ait moꝛtuns eſt. cum loqueret de herode Et in exodo Fecerunt deos aureos cum vnum fecerunt vituluʒ de
quo dixerunt. Iſti ſunt dij tui iſrabel.
Ita ⁊ illuq oꝛiginale vnum plurali nu mero ſignificat᷑ ·Cum dicimus puulos in peccatoꝝ remiſſioneʒ baptiʒari x in
peccatis vel iniquitatib ↄcipi.
An actuale peccatũ adeſit gra⸗ uius ceteris-
Hic queri ſolet
vtxꝝ peccatum ade tranſgreſſionis ex 3
1
Peeſſit oꝛiginale.⁊ in quo plura ſuperi us notata ſunt peccata grauius fuerit ceteris peccatis. Quibuſdaʒ ita eſſe vi detur qʒ illud peccatum totaʒ humanã naturam mutauit.ſicut aug. dicit in en cheridion. Illud vnum peccatũ in loco ⁊ habitu tante felicitatis admiſſum tã magnum eſi. vt in vno homine oꝛigina⸗ liter vt ita dixerim radicabilit totũ ge
nus humanuʒ damnaret᷑. Ideʒ in libꝛo de ciuitate dei. Tanto maioꝛi in iuſti⸗
cia violatum et illis mandatum quãto facilioꝛi poterat obſeruãtia cuſtodiri.
Mondum em̃ ipſi voluntati cupiditas reſiſtebat qð de pena tranſgreſſionis poſtea ſecutum ẽ. ihis alijſq; vtunt᷑ au
toꝛitatib qͥ illud peccatum ceteris alio rum bominum peccatis grauius eẽ di/ cunt ð etiam ratione oñdere laboꝛãt hoc modo. Cagis nocuit illud pecca tum q; aliqð alioꝝ.qꝛ totum humanuʒ genus vitiauit/ ac moꝛti vtiq; ſubidit
qð nullo alio peccato factum eſt. Na
ioꝛem ergo eiſectum mali habuit illud peccatum q; aliqð aliud.
Beſponſiocontra illos pbia a peccata oſtendunt᷑ illomg
d quod dici po
teſt qꝛ licʒ illud peccatum humanaʒ na⸗
turam mutauerit in neceſſitatem moꝛ ⸗ tis ⁊ in totum genus humanuʒ reatum diffuderit. non eſt tñ putandũ grauius
fuiſſe peccato in ſpiritumſanctuʒ.quod
neq; h neq; in futuro vt veritas ait di
mittit. x vero totam humanam natu ⸗
ram coꝛrupit. nõ ideo eſt qꝛ fuit ʒᷣuius cunctis alijs pecc atis. Pʒ qꝛ ab homi⸗ ne ↄmiſſuʒ ẽ qñ in vno homine tota hu ⸗ mana natura ʒſiſtebat.et iõ tota in eo coꝛrupta eſt. Maioꝛemq; effectum ma li intulit/qᷓ;tuʒ ad multiplices defecus qui ex eo manauerunt ſed non qᷓ;tuʒ ad
penam eternam quaʒ grauioꝛeʒ nõ me
ruit/ quaʒ plures poſiea meruerunt per alia pectata. immo alios grauioꝛem ꝙ
Quare qͥbuſ dam magis el ſewidetur ce⸗
teris.

uẽtas eʒe ⸗
chiel q̃ videt᷑ aduſari legi.
.
meruiſſe credin iraʒ qᷓ; adaʒ meruerit
infilios et ꝙnonl ja que deus ðicit in exodo ⁊in
5 4 „ 1 3„ 46 ½ —— 6 ——— S—* 3
———— I
——— —
ʒnilludpeccatum ſitpꝛimis
tur vtꝝ illud peccatum fuerit dimiſſum
pꝛimis parentib'. Wicimus eos Ppe⸗
nitentiam veniam ↄſecutos. Sñ augu⸗
ſtinus in libꝛo de baptiſmo paruuloꝛuʒ git. Sicut illi pꝛimi parentes poſtea iu
ſie viuendo credunt᷑ per domini ſangui
nem ab extremo liberati ſupplicio ·non
tñ in illa vita meruerunt ad paradiſum reuocari.ſic ⁊ caro peccati etiaʒ remiſ⸗ ſis peccatis.ſi homo in ea iuſte vixerit non ↄtinuo meret᷑ eam moꝛteʒ non per peti quam traxit de ꝓpagine peccati. peccata parentum viſitant
cʒechlele
Et licet peccatis
parentum niſi ade paruuli non obligen
tur. nou eſi tamen diffitendum peccata
parentum in filios redundare. ſicut do
minus in exodo ad moyſen ait. Ego ſũ deus ſoꝛtis ʒelotes viſitans iniquitateſ patꝝ in filios vſq; in terciam ⁊ quarta;
generationem his qͥ oderunt me lEis verbis aperte inſinuat/ ꝙ deus reddit peccata patꝝ ſuper filios tercios ⁊ q̃r⸗ tos.Muic auteʒ videt᷑ aduerſari quod dominus ait in eʒechiele Muid eſt ꝙ int᷑ vos parabolam vertitis in ꝓuerbi⸗ um iſtud dicentes. Patres comedef̃t vuam acerbam ⁊ dentes filioꝝ obſtupe ſcunt. Viuo ego dicit domin.hec erit vobis vltra pabola.h in ꝓuerbiũ Wẽs anime mee ſunt vt anima patris/ ita et
anima filij mea eſt. Et anima q̃ pecca-
uerit ipſa moꝛiet᷑. Filius non poꝛtabit
iniquitatem pr̃is.vpater non poꝛtabit
iniquitatem filij. Juſticia iuſti ſuꝑ eum
Dl XRXIII
Veterminatio pꝛemiſſaru
erit/ ⁊ impietas impij ſuper eñ erit hiſ
——k.—
verbis videt᷑ deus coꝛrigere ꝓphetam g maledixerit in lege. Vi enim pecca⸗ ta patꝝ reddit in terciam ⁊ quartaʒ ge
nerationẽ In iuſticia videt᷑ eſſe deivt
alius peccet ⁊ alius puniat᷑ Quomodo enim iuſtum eſt alium peccaie.et alium peccata lugere⸗—4
toꝛitatum/ conuenienti3; oſte
Sʒptatt hierõi
mus ne lex ⁊ ꝓphete.i.exod'⁊ eʒechi⸗
el immo ipſe deus q̃ ⁊ hic ⁊ ibi locutusẽ
in ſententijs diſcrepare videat᷑ atten⸗
damus finem illius autoꝛitatis exodi.
Victo enim.reddam iniquitates patꝝ
in filios. addit.his qui oderũt me· per
qð euidenter oſtendit. non iõ punire fi⸗ lios/ quia peccauerunt patres. ᷣ qꝛ eis
ſimiles quodaʒ hereditario malo deum oqerunt Iilud ergo qð in exodo domi
nus dicit/ ſicut hieronimus tradit. non id ſonat qð multi exiſtimant · nec eſt l⸗
mile huic ꝓuerbio. Matres comedeft
vuam acerbam ⁊c̃. Illud enim exodi hieronimus ſuper eʒechiele u ſtinus ſuper plalmum. Veus laudẽ me am ne tacueris. de ſilijs peccata patrũ imitantib accipiendum cenſent. ſuper quos dici᷑ deus reddere peccata paiꝝ qꝛ punit ees/ eo ꝙ imitant᷑ peccatã pa trum.non q patres peccauerunt Non itaq; coꝛrigit dominus ĩ ꝓphets quod ante dixerãt in lege. ᷣ quomodo intel ligenduʒ ſit aperit. Vnde ⁊ ilos qui p̃
ue intelligebant arguit qui dicebant pa tres comederunt ⁊d̃
Quare dixerat ĩterciã? quar tam generatione? vare pa
—
tres eoꝛuʒ im ommemoꝛauit
Meruntamenſi
——
de initatoꝛib maloꝝ illud accipi᷑ qᷓ·
re terciam? quartam generationez in

aitbin ppbere.ln ebetin iſcrepae niu: illuos autꝛiust 1.bis qui odain ſendit. nonöp caerunt patr z bertdiario m dergoqð inexo tburonmus trae vlicziimm ado. Narcl m. Aug
ſoper cchln
plunn. Pr
uis. defilish enn W dasndp cginn
npunspe
LII
commemoꝛauit.cum in qualibet rei ge neratione teneant᷑ qui peccata patrum imitant᷑ ⁊ quare patres commemoꝛa/ uit. Cum ⁊illi omnes maliſint qͥ quo/ rumlibet maloꝝ peccata imitant᷑ Sed ideo patres ſpecialiter nominauit. qꝛ maxime patrelfilij imitari ſolent.qͥs p cipue diligunt ⁊ terciam ⁊ quartam ge nerationem ideo memoꝛauit. qꝛ ſolent parentes interdum tamdiu viuere do ⸗ nec filios tercios ⁊ quartos habeant.q patꝝ iniquitates videntes/eoꝝ impie ⸗
tatis heredes per imitationem efficiun tur. ᷣm hunc modum recte intelligitur ad literam quod in exodo dici.
Quomodo illud exodi intelli
gi debeat ÿᷣm miſterium.
Quod etiam mi
ſtice intelligendum eſſe oſtendit᷑/ ex eo
ꝙ parabola dicif᷑. Si enim parabola ẽ
vt ait hieronimus aliud verbis ſonat aliud ſenſu ↄtinet Ande aliqui ita edil
ſerunt patrem in nobis eſſe dicunt leuẽ
punctum ſenſuum ſcʒ pꝛimuʒ motũ ſug⸗ geſtionis vel cogitat ionis. filium vero ſi cogitatio ↄceperit peccatum/ in quo notat᷑ ↄſenſus ⁊ delectatio mulieris ne potem.ſi quid cogitaueris atq; ↄcepe ⸗ ris⸗opere compleueris vel cõplere de ⸗
creueris/ in quo notatur ↄſenſus viriſi ue patratio peccati. ꝓ nepotem autem
ſi non ſolum feceris⸗ ſi in eo gloꝛieris
⁊ hec eſt quarta generatio.uon qꝛtres
preceſſerint ß quarta dicit᷑/ qꝛ quarto
ioco a pꝛimo motu qui eſt quaſi pr̃ enu⸗
merat᷑. Deus ergo pꝛimos ⁊ ſecundo s
ſtimulos cogitationum quos greci pꝛo
patheſis vocant ſine quibus nullus ho ⸗
minum eſſe poteſt non puniet eternalit᷑
Sed ſi cogitata quis facere decreuerit ⁊ que fecit coꝛrigẽ noluerit q̃ ſunt moꝛ talia peccata et tercia ⁊ quarta genera
Per quid ꝓbet᷑ ꝙ pꝛim mo⸗ tus non puniqt eternaliter.
D
Ad pꝛobandum
Vero vt ait hieronimus ꝙ pꝛimus pul/
xxM
ſus cogitationis nõ puniat eternaliia deo · ilð de geneſi aſſerendũ eſt Chain
enimn peccauit irridens nuditatem pa/
tris.⁊ ſentenciaʒ non ipſe ß filius eius chanaan accepit. UMaledictus chanaã
ſeruus erit fratꝝ ſuoꝝ. Que enim iuſti cia eſt vt pater peccauerit ⁊ filius puni tus ſit. miniſterio illud dictum eſt.
Que de peccato animaduertẽ dq ſint.
Pſt pꝛedi O
3 cda de peccato actuali di — ligenti indagine quedã S conſideranda ſunt ſcʒ q̃ fuerit oꝛigo ⁊ cauſa pꝛimi peccati vtꝝ res bona. an res mala.poſtea in qua re ſit peccatum. deinde quid ſit peccatuʒ
⁊ quot modis flat. ⁊ de diſferentia ip
ſoꝛum peccatoꝝ.
„.
tupꝛma.
Lauſa et oꝛigo
Que fuit oꝛigoet cauſa pecca
pꝛima peccati res bona extitit. quia an
te pꝛimum peccatum non erat aliquid malum vnde oꝛiret᷑ Cum enim oꝛiginẽ ? cauſam habuerit. aut ex bono aut ex malo habuit Sed malum ante nõ erat ex bono ergo oꝛtum eſt Pꝛius enim in angelo oꝛtum eſt peccatum.⁊ poſtea in homine. Et quid erat angelus niſi bõa natura dei. Mon ex deo oꝛtum eſt ma/
lum/qð fuit in angelo. nõ ex alioqᷓ; ex
angelo·ex bono ðᷓ oꝛtum eſt. Ande au guſtinus in reſponſionib ↄtra iulianuʒ hereticum qᷓ dixerat. Si ex natura pec
catuz eſt/ tunc mala eſt natura ait Que
ſo vt ſi poteſt reſpondeat. QManifeſtũ
eſt ex voluntate mala tanqᷓ; ex arboꝛe ſieri omnia opera mala/tanqᷓ; fruckma los. h ipſam malam voluntatem vnde

vicit exoꝛtam niſi ex bono · Si enim ex angelo· quid eſt angelus niſi bonuʒ op vei. Ii ex homine. quid erat iple ho⸗ mo niſi bonum opus dei · immo qd erãt pec duo anteq; in eis oꝛiret᷑ mala volũ tas. niſi bonum op dei ⁊ bona ⁊ laudan da natura· Ergo ex bono oꝛit᷑ malum. nec fuit vnde oriri poſſet niſi ex bono· Bico ergo qꝛ ex voluntate mala/ nul⸗ um malum pꝛeceſſit. ß ex bono oꝛigi/ nem habuit. ic aperte dicit pꝛimam cauſam ⁊ oꝛiginem mali bonaʒ fuiſſe na turam. Et nipilominus oſtendit᷑ cuius peccati fuerit cauſa.ſ.male voluntatis
nala voluntas ſecundaria cauſafuit maloꝛum
Mala autem vo
juntas illa angeli ⁊ hominis cauſaẽ eti am maloꝝ ſubſequentium.ſ. maloꝛum open ⁊ malaꝝ voluntatum Ende aug· in encheridion. Mequaqᷓ; dubitare de⸗
bemus reꝝ bonaꝝ que ad nos pertinẽt cauſam non eſſe niſi bonitatẽ dei Ma
laꝝ vero ab immutabili bono deficien⸗ tem bom mutabilis voluntatem. pꝛius angeli poſtea hominis. Noc pꝛimuʒ eſt creature rõnalis maluʒ · i pꝛima pꝛiua⸗ tio boni Ecce habes pꝛimam volunta
tem boni mutabilis.i.angeli vel homi
nis ⁊ deficientem ab immutabili bono
id eſta deo cauſaʒ eſſe malaꝝ reruʒ ad
nos pertinentium · qꝛ cauſa eſt tam pec catoꝝ qᷓ; penaꝝ quibꝰpꝛemit᷑ humana natura. ꝛima ergo oꝛigo ⁊ cauſa pes
ccti bonum fuit. ⁊ ſecunda maluʒ quod
nqua reſit peccatum an in bona an in mala ⁊dicit q⁊ in
bonatantum-
d eſt an in re bona · an in re mala Nui recte acuteq; ſapit. non niſi in bono ma
ſtenſa oꝛigine
mali/ ſupereſlt videre in qua re ſit malũ
XX
lum eſſe intelligit id ẽ in natura bona·
Nalum em̃ eſi coꝛruptio vel pꝛiuatio boni. vbi aũt bonum non ẽ. non poteſt eſſe coꝛruptio vel pꝛiuatio boni. Mec⸗ catum ð non poteſt eſſe niſi in re bona- Sicut em̃ moꝛb ac vulnerib coꝛnumpũ tur corpoꝛa/ que vt ait au in encheri
dion ſunt pꝛiuationes eins boni qð di⸗ cit᷑ ſanitas.ita ⁊ anmoꝝ quecũq; ſunt
vicia. nat uralium ſunt pꝛiuationes bo⸗ noꝛum · Euid eſt enim aliud qð malum ðꝛ niſi priuatio boni. Bonum em̃ mi⸗ nui malum eſt/ quamuis quantumcũq; minuat᷑ neceſſe eſt vt aliquid remane/ at.ſi adhuc natura eſt. Mon em̃ ↄſumi
poteſt bonum qð eſt natura niſi et ipſa
ↄſumal. Cum vo corrumpit᷑ iõ maii eſt eius coꝛruptio · qꝛ eaʒ qualicunq; ð nat bono. Mam ſi nullo bono pꝛiuat
nocet. Mocet auteʒ. adimit ergo bonũ
quamdiu itaq; natura coꝛrumpit᷑. inel ei bonum qͥ pꝛuet᷑. Ac per nullumẽ qʒð dicit᷑ malum. ſi nullum ſit bonuʒ. 6
bonum omnino malo carens.integrum
bonum eſt. Cum vero ineſt malum. vi
cioſum bonum eſt. nec malum vnqᷓ; põt
eſſe vllum vbi eſt bonum nulluʒ. Vnde
res mira ↄficit. vt qꝛ omnis natura in⸗ quantum natura eſt/ bonum eſt. nichi aliud dici videat᷑ cum vicioſa eſt natu⸗ ra mala natura eſſe ðꝛ. niſi malum eſſe qʒð bonum eſt. nec malum eſſe niſi quod
bonum eſt. Nac ↄtextione euident᷑ ini“
nuaf᷑. malum nõ poſſe eſſe ni in rebo⸗ na. vbi etiam licʒ abſurdum videatur/ manifeſte dicit᷑ eſſe malũ quod bonuʒ
Q ex pꝛemiſſis ſequitur ſcʒ ꝙ dicitur malus homo dicitur malum bonum
Ex quo colligit
nihil aliud ſgnificari cum dicit᷑ bõ ma⸗ lus. niſi bonum malum. Ande aug/ in codem ſubdit. Quid eſt malus hõ niſi mala natura· Quia homo natura eſt. Poꝛro ſi homo aliquod bonum eſt. q natura eſt. quid aliud eſt malus homo⸗
2 3—
——„——
———
—.
—— —
—
————
———ͤ— S. S—
————

m
ptio Mpu kon i.non ulatiobon, henb m
wcisbonic
An cuecict in tuu antucn odo. ounã Kecinqim urac. Rnci
m ſotminin
otio. cin hmſinulobwn 4 auteʒ.diniteꝝ ð naturacommi nct. Ac perh
um. ſinollomſuh
o malo carens.u um vrro ineſt ma nch. net mam ichvonum nolh
ci.vonnn
ura eſt⸗bonnt nt cmvi uw ci dꝛ.n cntnind .buyci aunöedt aunlq⸗ ſe dic ce m
niſi malum bonũ. Tamen cum duo iſta diſcernimus.inuenimus nec ideo malũ
quia homo eſt. nec ideo bonum quonã
iniquus. ZSed bonum.quia homo ma ⸗
lum quia iniquus. Vmnis itaqʒ natu ra etiam ſi vicioſaſit.inquantum natu
ra eſt bona eſt. inquantum vicioſa eit
mala eſt.
ꝙreguladyaleticoꝛum decõ̃⸗ trarijs fallit in his ſcilicet bo⸗ noet malo
Ideoqʒ in hise
rijs que mala et bona vocant᷑/ illa dya leticoꝛum regula deficit. qua dicunt nulli rei duo ſimul ineſſe ↄtraria. Mul lus enim potus aut cibus ſimul dulcis
eſt et amarus. Mullum ſimul/ vbi albũ
ibi ⁊ nigrum. et h in multis ac pene in omnibꝰ reperitur ↄtrarijs/ vt in vna re
ſimul eſſe non poſſint. Lum autem bo⸗
na et mala nullus ambigat eſſe ↄtraria non ſoluʒ ſimul eſſe poſſunt.̃ mala om nino ſine bonis/ et niſi in bonis eſſe nõ poſſunt. Et hec duo cõtraria ita ſimul ſunt/ vt ſi bonum non eſſet in quo eiſet Pꝛſus nec malum eſſe potuiſſet. Quia non modo vt ʒſiſteret/ ß vnde oꝛiretur coꝛruptio non haberet. niſi eſſet qð coꝛ rumperet᷑ quoniam nihil eſt aliud coꝛ⸗ ruptio qᷓ; boni exterminatio Eꝝ bonis ergo mala oꝛta ſunt/et niſi in bonis nõ ſunt. nec fuit ꝓꝛſus vnde oꝛirstur vlla
mali natura. niſi ex angeli et hominis
natura bona. vnde pꝛimitus oꝛta ẽ vo⸗ luntas mala.
Epilogum facit adaliatran ſuurus.
Ex his aperitur SE et ſecundo ſupꝛa diximus inueſtigandum ſcʒ que fuerit oꝛigo ma li.et in qua re ſit. Ex bona enim re oꝛ⸗ tum.et in bona re ↄſiſtere pꝛemiſſis te⸗ ſtimonijs compꝛobat.
O
num eſſe maluz opponitur de pꝛophecia que ait Ve pis qui dicunt bonum malum.
Sd hoc auteʒ qð dictum eſt malum eſſe qð S9. dam ſic opponunt. Si bonum maluʒ eſ⸗ ſe dicimus incidimus in illam ſentenci am ꝓpheticam vhl legitur. Ve his qui dicunt bonum malum. et malum bonũ
Igit ſi hanc maledictionem vitare vo
lumus nullatenus dicere debemus bo⸗
W
Sententie illiqua dicum ẽ bo
num eſſe malum et econuerſo. oc an
tem ausᷓ in eodeʒ libꝛo determinat di cens. Id qð dictuʒ eſt in ꝓphecia intel ligendum eſſe de ipſis rebꝰquip homi⸗
nes mali ſunt non de hominibꝰ. Vnde
qui adulterium dicit bonum in euz ca ⸗ dit illa ꝓphetica deteſtatio.et in euʒ q dicit malum eſſe homineʒ vel bonuzʒeſ⸗ ſe iniquum.qui enim dicit hominem in quantum homo eſt malum eſſeet boni ⸗ tatem eſſe iniquitatem/ op dei culpat quod homo et vicium hominis laudat
quod eſt iniquitas.
Quidſit peccatum.
Bſthocyi P
dendum eſt quid ſit pec
catum Peccatuz eſt vt — ait auguſtinus.omne di ctum vel fackum vel ↄcupitum quod fit contra legem dei. Idem in libꝛo ð dua bus animab. ſdeccatum eſt voluntas retinendi vel cõſequendi/ quod iuſticia vetat. In vtraq; aſſignatione ð actua
li peccato agitur et moꝛtali non venia
li. Ex pꝛima deſcriptione oſtendit᷑ pec
catum eſſe voiuntas mala. ſiue locutio et operatio pꝛaua.i.actꝰmalus taʒ in ·
terioꝛ qᷓ; exterioꝛ. ex altera vero tantũ oſtendit᷑ eſſe actus interioꝛ. Voluntas
enim vt in ſuperioꝛibus dictum eſt/ mo tus animi eſt. ackꝰ ergo interioꝛẽ. Am
bꝛoſius quoqʒ in li. de ꝑadiſo ait uid
Determina⸗ tio auguſtini

Trip lex opi⸗
tis.
.*
eſt peccatum niſi pꝛeuaricatio legis di — celeſtium inobedientia pꝛecep. toꝛum · ergo in pꝛeuaricante peccatuʒ ẽ ß in mandante culpa non eſt. Mon eniz
conſiſteret peccatum ſi interaͤictio non
furſſet · Non ↄliſtente autem peccato.ñ ſolum malicia.ſed etiam virtus foꝛtaſſe nð eſſet. Que niſi aliqᷓ malicie fuiſſent ſemina. vel ſubſiſtere.vel eminere non poſſet. Ecce pꝛeuaricationem legis et inobedientiam diffinit ambꝛoſi ius peccatum.
Biuerſotum ſ entencias 6
Quocirca a diuer
nio de pec ecca⸗
ſiatis huius verboꝝ occaſione de pec⸗ cato plurimi diuerſa ſenſerunt. Ale⸗ nim dixerunt voluntatem malamtan⸗ tum elle peccatuʒ · et non actus exterio res. Alij voluntatem ⁊ actus.alðj neu/ trum vicentes omnes actus eſſe bonos
et a deo ⁊ ex deo auctoꝛe eſſe. VMaluʒ
autem nihil eit vt ait auguſtinus ſuꝑ io hannem. Vmnia per ipſum facta ſunt. etiine ipſo factum eſt nihil. i eſt pecca
tum quod nichil eſt. et nibil fiunt homi
nes cum peccant. Bupꝛa etiaʒ dixit au guſtinus/ꝙ malum eſt pꝛiuatio boni v coꝛruptio boni.qͥ etiam in nli⸗lxxxiiij. queſtionuma ait. Bummum malum nul⸗
lum moduʒ habet. caret enim omni bo
no At modus aliquid boni eſt? nõ igi tur eſi.quia nulla ſpecie continetur.to tumq;hoc nomen mali de ſpeciei pꝛiua tione repertumeſt. Item in dogmati⸗ bus eccleſiaſticis dicit malum vel mali ciam non eſſe a deo creatam ß̃ a dyabo ⸗ lo inuentam⸗ qui et ipſe bonus creatus
t. Idem etiam in libꝛe contra mani
cheos · quid ſit peccare oſtendit dicens Peccare quid aliud eſt niſi in verita⸗
tis pꝛeceptis vel in ipſa veritate erra⸗
re · Quod ſi non voluntate faciunt/ pec
catoꝛes iniuſte iudicantur Muid ergo in hac tantaſwarietate tenendum auid dicendum eſt.
O XRV Veraſentenciade cpecca pr pontur*
Bane vicipote eſt
et libere tradi debet. Meccatũ eſſe ac
tum malum interioꝛem et exterioꝛẽ.ſ. malam cogitationem locut ioneʒ ⁊ opa
tionem. Mꝛecipue tamen in voluntate
conſiſtit peccatum.ex qua tanqᷓ; ex ar⸗
boꝛe mala.pꝛocedunt opera mala. tan
quaʒ fructus mali.
Tradicio quoꝛundam qui di
cunt voluntatem maiam S tum inquantum iuni eſiẽ
ras et ide eoh nc
veromala ſunt eiſe peccata·
vel inquantuʒ actus ſunt/ bona eſſein quantum vero mala ſunt/ peccata cſe⸗ qui voluntatem ⁊ actum quamcunq; bo nam dei nat uram eſſe dicunt inquamũ
actus eft vel voluntaset ex deo auco⸗ re eſſe. inquantum vero inoꝛdinate⸗ et
contra legeʒ dei fit et fine debito caret
peccatum eſt/et ita inquanium pecea/
tum eit/ nihil eſt. nulla enim natura elt.
1
Autoꝛitatibus p2Oobant volũ 7 tates et actus omnes eſſe bona inquantum ſunt-
Quod auteʒ vo
———
luntas omnis et adio bonum ſit inquã tuʒ eſtex eo ꝓbant qð ait n libꝛo de e octogintaquatuo queſiioni? ſionib· ve
boni tantummodo cauſa eſt eſt Nuo circa
malt auctoꝛ non eſt. qꝛ omnium q̃ ſunt auctoꝛ eſt. que inquantum ſunt intantũ
bona ſunt. Ideʒ ꝓbans nibil caſu fieri
Quidamautem
diligenter attendẽtes verba auguſtini quibus ſupꝛa et in alijs ſcripture locis i6 vtitur non indocte tradunt voluntateʒ malam et actus malos ·inquantuʒ ſunt
Vera ſni
peccaog tur hic
— —.—
——— 3
——
——

man
endẽtes vobhar
t nali ſcripin doce trodunt v malos ·inquant acus ſunt/ ona omlha ſun pe cn Mm M vrim eſc dicunt vounts·cicłů
in mundo ait in eodeʒ uidꝗd caſufit
temere ſit.qcqͥd temere fit. non ſit dei puidentia. pi ꝗᷓ caſu aliqᷓ fiunt in mun do/ non ꝓuidentia vniuerſus mundus amminiſtrat᷑. Bi non ꝓuidentia vnil/ ſus mund amminiſtraf/ aliq̃ natura vr
ſubltantia eſt que ad op puſdentie nð
pertinet. Vmne autem qp eſt inquan⸗ tum eſt bonum eſt. Vummum eñ eſt il/
lud bonuʒ cuius participatione ſunt ce
tera bona. ⁊ omne qð mutabile eſt non per ſe.; boni illius participatione in/ quantum eſt bonum eſt.quaʒ vel qð di⸗ uinam etiaʒ ꝓuidentiaʒ vocamꝰ Mihil ergo caſu fit in mundo Pis teſtimonijs innitunt ad oſtendendũ omne qð eſt in⸗ qu antum eſt bonnʒ eſſe. Ande ideʒ au guſtinus in pᷣmo libꝛo de voctrina xp̃la
nagit⸗Ille ſumme ac pꝛimitus eſt/ qui omnino incommutabil eſt ⁊ cetera que ſunt niſi ab illo eſſe non poſſunt. et in⸗
tm̃ hona ſunt inquantuʒ acceperunt vt
Quid ex pꝛedictis ſequatur.
Ex pꝛedictis col
ligit᷑ atq; infer᷑. qꝛ ſi mala voluntas?
mala actio eſt. inquantum eſi hona eſt. h quis cſt qui diffitet malam volunta ⸗
tem eſſe ⁊ malaʒ actionem VMala ð vo luntas ſiue actio inquantuʒ eſt bonumẽ
⁊ inquantum voluntas eſt vel actio bo ⸗
num ſimilit eſi. ex vicio mala eſt/ qð
vicium a deo non eſt. neq; aliquid eſt. ð auguſtinus notaſſe videt᷑ in li. de. lxxxiiij. queſtionib dicens. Vicium ẽ
voluntas qͥ eſt homo deterioꝛ.qð viciũ
longe ab eit a voluntate dei vt ratð do cet. Ex hoc loco ꝓbant voluntatem in quantuʒ vicioſa eſt non eſſe a deo. ⁊ in quantum vicioſa eſt peccatum eſt. Et peccatum eſt vt aiunt inquantu nò hʒ
oꝛdinem/ nec finem debitum. Ita ⁊ac tio inquantum ex malo ꝓcedit et oꝛdi⸗ nem non habet.et ad malum tendit
Aia pꝛobatio ꝙ omnis adus
inquantumeſt bonuseſt.
Item ⁊gliter ꝓ
bant omnem adum interioꝛem vel exte rioꝛem inquantum eſt eſſe bonum. quia non eſſet actus malus niſi eſſet res bõa qꝛ non eſt aliq̃ res mala. niſi eadeʒ res bona ſit. Nñ aus. in encheridion Hm ⸗ nis natura bonum eſt. nec res aliq̃ ma/ la eſſet. ſi res ipſa que mala eſt natura non eſſet. Non ð poteſi eſſe malum niſi eſſet aliquod bonum. Nð cum dici vi⸗ deat᷑ abſurde.ↄnexio tamen ratiocina cionis nos ↄpellit dicere. Expꝛemiſ⸗
ſis teſtimonijs aſſerunt omnes adus in
quantum ſunt eſſe res bonas · nec aliqͥd eſſe malum.i.peccatuʒ. niſi ideʒ quoqʒ
ßᷣm aliquid bonum ſitet omninzʒ q̃ ſunt
inquantum ſunt deum auctorem pꝛedi
cant ⁊ eius voluntate omnia eſſe que ·
XXNV
Auguſtin in
Summapꝛe⸗ dictoꝝ ꝑſtrin⸗ git.
cunq; ſunt/ q̃ inquantũ ſunt nature ſũt
omnes actus inquantum ſuft eſſe bonos
Quibus oppo
tur Si omnia que ſunt inquantuʒ funt
bona ſunt ⁊ nature ſunt · ð adulteviũ et homicidiũ ⁊ lilia inquantũ ſunt bõa ſũt ⁊ nature ſũt ⁊ deo volẽte fiunt Quodſi
eſt tunc illi qui faciunt illa bona agunt
qð penitus abſurdum eſt.is vo ſic il
li reſpondent. Wicunt equideʒ adulte
rium homicidium ⁊ huiuſmodi.nõ ſim plicicer actus denotare.ß actuum vicia Actuſq; ipſos adulterij ⁊ homicidij/ in quantum ſunt vel inquantum act ſunt a deo eſſe ⁊ bonas naturas eſſe. ᷓ nð in
quantum adulteriũ ⁊ homicidium ſunt
Et iõ non ſequi dicunt ſi actus qͥ homi
cidia ⁊ adulteria ſunt a deo ſunt ꝙ ho ⸗
micidia ⁊ adulteria a deo ſint.
Zllia illoꝛnʒ oppoſitio contra oldem- S
Rñſio illoꝛnʒ

Reſpẽſio vbi tradunt q̃ di⸗ cunt ꝑnego ⸗ ciationeʒ ali⸗ quid ponẽ vt
nõ qedẽĩ de⸗
umet bmõi
Rñſio vbi ðᷣꝛ nquantũ pec catũ eſe pᷣua⸗
10 m pena.
ponit᷑. Di aliqd non eſt malũ qð nõſit natura vl res bona. quõ ðᷓ peccata ſũt
Mon credẽ in deuʒ. non ire ad eccliam
et hmõi/cum iſta nõ ſint nature/ unmo
om̃ino non ſint. Mõ eſt em̃ aliqͥd vł res
aliqᷓ non ire ad eccliaʒ. vel non credẽ et
hmõi. Ad qð dicunt his atq; hmõi di⸗ ctiõib q̃ vident᷑ puatiões ſimplicit᷑ no⸗
tare.⁊ nihil ponẽ. qꝛ ꝑ negociatõeʒ di
cunt vere aliqᷓ poni actuſq; ꝑ eas ſiqfica
ri. Non credere em̃ in xpᷣm/ increduli?
tatẽ dicunt. ⁊ noiĩe incredulitatis malũ
mentis actũ ſigficari. Ita etiaʒ cum ðꝛ
nõ ire ad eccliaʒ malũ eſt. nõ euntis ↄtẽ
pt ſigficat᷑.i. volũtas mala vl ꝓpoſitũ
ʒ eſt em̃ declinare a bono·⁊ ið malumẽ ſiẽ econuerſo declinare a malo bonũ eſt ſicut ð declinatõ a malo aliqͥdͥ ponit.ſ. voluntatẽ ⁊ ꝓpoſitũ vitãdi malũ. Nõ em̃ poteſt eſſe bonuʒ qð omnino nibil ẽ ita declinatio a bono qð eſt ſigficat ſcʒ voluntatẽ ⁊ ꝓpoſitũ mali.⁊ ᷣm hᷣ va eſt et general illa peccati moꝛtał deſcriptò quaʒ ſup̃ poſuit auguſtinus.
pᷣuatio vl coꝛruptio boni.⁊ om̃is actus malꝰſit pctm̃. vtꝝ ſit puatio vel coꝛrup tio boni inquantuʒ ꝓctm̃ eſt vel non Si
em̃ inqu antů eſt pctm̃ coꝛruptio boni ẽ cum coꝛruptio vel pᷣuatio boni pena ſit
homini. Inquantuʒ ðᷓ pctĩ eſt pena ẽ· qð ſi eſt tunc inquantuʒ pctm̃ bonuʒ eẽ videt᷑ ⁊ a deo eſſe. Di aũt non inquan ⸗ tuʒ pctm̃ eſt/ coꝛruptio ẽ. Muerit᷑ qᷓ m qð coꝛruptio ſit.ſi em̃ coꝛruptio eſt/ et non inquantuʒ pcim̃ eſt. cum nõ ſit niſi bonum pꝛeterq; in eo qʒð pctm̃ eſt.ꝗ in ⸗ quantũ bonum ẽ.coꝛruptio vel pꝛiua/ tio boni ẽ. Ad qð etiaʒ ipſi dicunt actũ
malũ non inquantũ eſt⸗ neq; inquantuʒ
bonũ eſt eſſe puationeʒ velcoꝛruptiõeʒ
boni. inquantuʒ pcm̃ eſt. non tñ inqᷓ; ⸗
Pacꝰ inquantus pec
tum pdm̃ eſt pena ẽ vel aliqͥd qð a deo ſit Et em̃ ex vbis pᷣmiſſis auã· colligi⸗ tur. pctm̃ dicif᷑ coꝛruptio vel pꝛiuatio actiue /nõ paſſine. Nam iõ malum vel pctm̃ dicit᷑ coꝛruptio boni.qꝛ naturam bonam qualicunq; puat bono· Mam ſi non pꝛiuat aliqͥ bono non nocet· vt ſup̃ aug· ait. Nocet auteʒ · adimit ð boniʒ Mon autem nocʒ niſi inquantum pdm̃ eſt. inquantuʒ peccatũ eſt pꝛiuat ho no. Itaq; inquantum peccatum eſt pꝛi uatio eſi vel coꝛruptio boni. Pnomcoinqum pecc tum eſt poſſit coꝛrumpere bo · num cum nihil ſit-
Sʒcum nihil ſit
inquantum pcti eſi quõ poteſt bonum coꝛrumpẽ vel adimere/aug te P docet
in li.de natura boni dicens. Abſtinere
g cibo non eſt aliqᷓ ſubſtantia. tñ ſubſtã
cia coꝛpoꝛis ſi omnino abſtineat a cibo
angueſcit ⁊ frangitur. Pic nõ eſt ſuba
pctm̃. eo tñ natura anime coꝛrumpitur
ꝙ peccatuʒ pꝛopꝛie coꝛruptõ
eitẽnime/ ẽt quòmodo⸗
—
e Peccatumvoi
ri ab eiſdeʒ/ cum pcti ſit vt ſũpᷣ dem̃?
cuipa ꝓpꝛie anime coꝛruptio eſt Siau
tem querit᷑ in qͥ poſſit coꝛrumpi anima
in pabola illiꝰqͥ incidit in latrones qͥeð vulneraueft ſpoliauerũt ⁊ clareſci In cidit em̃ homo in latrones qñ per pctm̃
in ptãteʒ dyabolitrahit᷑ ⁊ tuncꝑ ptmm
expoliat᷑ gratuitis bonis.i.vtutib/et
in naturalib bonis vulnerat᷑·q̃ ſunt rõ
vel intellectus memoꝛia et ingenium et huiuſmodi/q̃ per peccatum obtenebꝛã tur ⁊ viciant ·ꝑ peccatuʒ etiã pꝛiuat᷑ il⸗
lobono cuius participa tione cetera bo
na ſint/ q tanto magis pꝛiua/ quanto magis ſe ab eo elongat·
Qualit᷑ homoleel ſcʒ per diſſimil
Fiſe ſlini peri

W
nontn aM dcn auc pu öun w. M et. n Amuh mn oboi.
Anunp rme i
nbl
quð podu re⸗aug uh dicens. At bſtantia. i o abſtinei r. Pic no niwe com
opꝛie c
uomod
n compi liaur i unbi
Abeoautẽſeelõ
gat hõ per pctm̃/ non loci diſtantia. q?& vbiq; tot? ⁊ pñs eſt omnibꝰ ⁊ omnia in ipſo ſunt vt ait auã in li. de. lxxxiui. queſtionb ⁊ ipſe locus non eſt.loctñ dei abuſiue ðꝛ templũ dei.nõ ꝙ eo ↄti neat hꝙ ei pñs ſit ⁊ inbabitans.id au tem anima mũda intelligit᷑. Mer pctm̃ ð non ßm locũ aliqs longe fit a deo.⁊ in
eo lõge fit qð ab eiꝰ ſiitudine recedit.
⁊ tanto longius qᷓ;to ſit diſſunilioꝛ. l⸗
la aũt vt ait augᷓ.in li. de.lxxxiiij. que
ſtionib aQue ꝑticipatiõe ſilia ſunt deo
recipiunt diſſimilitudinẽ. At ipſa ſimi⸗ litudo nullomõ eꝝ aliqᷓ ꝑte põt eſſe diſ⸗
imil · Añ ſit vt cum filitudo patris filrꝰ it ex nulla ꝑte patri poſſit eſſe diſſimi lis.cuius participatione ſilia ſunt. que
cunq; deo ſilia ſunt ⁊ illa poſſunt reci/ pere diſſimilitudinẽ. Mihil eſt autẽ qð hoĩeʒ adeo deo diſſimilem faciat quem
admodũ pctm̃. Cum auteʒ pcœtm̃ ſit pꝛi⸗
uatio vel coꝛruptio boni q̃ eſi in anima eſt etiaʒ pꝛiuatio ⁊ coꝛruptio boni coꝛ⸗
poꝛis. Biẽ coꝛpuſ hoĩs puauit bñficio illiꝰ immoꝛtalitatis et impaſſibilitatis quaʒ habuit ante peccatum.
An penaſit pꝛinatio boni⸗
Querigũt ſolet
vtꝝ ⁊ pena ſit puatio vel coꝛruptõ boni Zd qð facile rñderi poteſt ſi pᷣdicta ad
memoriã reuocent᷑. Viximꝰ em̃ ſup̃;; ⸗
uationem vel coꝛruptioneʒ boni accipi actiue vl paſſiue.i. ᷣm efficientiã vł ef fectum. Ideoq; pꝛiuatio vel coꝛruptio boni ðꝛ ⁊ peccatum ⁊ pena. ðᷣ peccatũ Fm efficientiã: qꝛ pꝛiuat vel coꝛrumpit
bonum. ſpena autem ſm effectũ.i.m
paſſioneʒ q̃ eſt effectꝰ peccati. Aliud eſt
em̃ culpa/ aliud pena. Alteꝝ eſt dei.i. pena · alteꝝ dyaboli vlhoĩsẽ i.culpa
¶ quedam ſimul ſunt peccata et pena peccati quedam pec cata ⁊ cã peccati Alia vcropec
cata ⁊ cauſã et pena peccati
Liendũ eſt
V tunc quedaʒ ſic eſſe peccata vt ſint etiaʒ pene peccatoꝝ
Sñaug ſuper illum lociʒ plalmi. lyi
ſupercecidit ignis ⁊ non vidert ſolẽ ait Ignis ſuperbie ⁊ ↄcupiſcentie ⁊ ire in
eas max ime cõmemoꝛat aplus in epla
ad Ro.⁊ enumerat młta q̃ peccata ſũt ⁊ pene peccati.Iteʒ int᷑ pꝛimũ em̃ pec⸗ catũ apoſtaſie ⁊ vltimam penã ignis e⸗ terni. media q̃ ſunt ⁊ peccata ſunt ⁊ pe ne peccati. Pres quoq; ſuꝑ eʒechieleʒ
D XX V
teligit· Illas penas pauci viẽt. igeo
ait · Contemnenti qͥ non vult penitere
poit de oſſendiculũ · vbi ſcʒ uius im ⸗ pingat Peccatuz em̃ qð per pniaʒ ci⸗ cius nõ delet᷑ aut pcim̃ eſt ⁊ cauſa pec
cati· aut pœtm̃ ⁊ pena peccati.aut pec⸗
catũ ſimul ⁊ cã ⁊pena peccati Añ moy ſes. Monduz ſunt ↄpleta peccata am ⸗ moꝛreoꝝ. Et dauid inqͥt. Appone iniq́
tatem ſuꝑ iniqᷓtateʒ eoꝝ Et alꝰ ꝓpha.
Banguis ſanguinẽ tetigit.i.pctm pẽc
cato additũ ẽ. Maulꝰ quoq; ait pꝛop⸗ terea tradidit ilios deꝰ in paſſiones ig⸗ nominie ⁊c̃. Et iteʒ. vt impleant pecca da ſua ſp. Johanni quoq; ꝑ angelũ ðꝛ. qui in ſoꝛdibꝰ eſt ſoꝛdeſcat adhuc. Ex his teſtimonijs colligit᷑ peccatuʒ aliqð
⁊peccatum eſſe ⁊ penaʒ peccati.
Ex pꝛedictis queſtiooꝛtaſcili
*
Pena peccati
Et iõmerito q̃ri tur vtꝝ inquantũ pcim̃ eſt ſit pena pec cati de nõ videt᷑/ cũ om̃is pena peccati iuſta ſit Vñ auqᷓ ein li. retra· Vis pena
peccati iuſta eſt ⁊ ſupplicium nominat-
Si ð peccatum qð eſt peccatum ⁊ pena
peccati/ inquantuʒ pctm̃ eſt/ pena pec⸗
cati eſt · cũ omnis pena iuſta de iuſticia
dei veniat videt inquantũ pctm̃ eſt m ſtů eſſe ⁊ a deo ꝓuenire. Ad qð illi re ⸗ ſpondẽt pctm̃ ſic dici penaʒ peccati/qꝛ
ꝑpeccatuʒ in qð merito pᷣcedentis pec
cati homo labitur deſerente deo coꝛ⸗
cet an inquantuʒ peccatũ ẽ ſit
Bñſio illoꝛð vbi docet᷑ ex qͥ ſenſu pcti
ðꝛ pena pec⸗
cati vel pena ·

unpit᷑ bona natura· Bit ignis etern ðꝛ pena maloꝝ/ q ea crucian᷑. necti
ipſe cruciatus maloꝝ ignis eſi ßꝑ ignẽ fit in homine. ita ꝑ peccatũ coꝛrumpit natura ⁊ imminuit᷑ bonuʒ nature.⁊ eſt ipa imminutio ⁊ coꝛruptio boni. paſſio ⁊ pena · ⁊ non ẽ cſſentialit ipſuʒ pctm̃ ꝑ qd ſit. iõ peccatuʒ ðᷣꝛ vt pꝛem ſſum ẽ qꝛ per pctm̃ illico vt peccat hõ fit in ho mine illa coꝛruptio que tů fit deo aucto re. lla eniʒ pena ſiue paſſio qj eſt boni coꝛruptio a deo eſt. ʒilius tů vt ſic di
cum materia ⁊ cã eſt pct̃/ að a deo nõ
eſt Oʒ videf᷑ anã notaſſe/⁊ iurta hũc ſenſuʒ intelleriſte /cũ ait in li. de pde⸗ ii. fancoꝝs Iredeſtinatione de ea p̃⸗ ſcit q̃ fner at ipſe factur.i.om̃ia ma⸗ a. qꝛ ⁊ ſi ſunt quedã qͥ ita peccata ſůt yt etiam pene ſint peccati. vm illð apli Tradidit illos del in paſſiones ⁊c/ nð tñ pecc atum deiẽ ß iudicium.ſ.pena In ſcriptura em̃ ſepe noĩe iudicij pena
intelligit · kic diligent intendentib in
ſinuari videt᷑ ea ã peccata ſunt et pene peccati.nõ inc uantũ peccata ſunt. k in quantum pene dei eſſe dicun᷑ Naʒ cũ
pixiſſet deum nõ eſſe faduꝝ mala qliqᷓ
i.peccata. qꝛ poſſet ei obici quedam
peccata eẽ etiaʒ penas peccati.et pena
peccati om̃is iuſtaẽ. ⁊ iõ a ð eſt qſi de terminando ſᷣm qͥd faciat ea. vel ᷣm qd non faciat addidit reliq̃ Juxta ðo p̃di⸗
caʒ intelligentiam peccata ſane dicun
tur pene · vñ aplus aſpellat eas paſſio⸗
nes ignominie. qʒ vt ait autoꝛitas licz
quedam peccata ſint que delectent ſunt tamen paſſiones nature nominande. qʒ
ꝙcuʒ om̃e peccatuʒ bolſt dici enanò n omneeſt pe
ſu om̃e peccatuʒ moꝛtalepoſſit dicipe
na. non tñ omne põt dici pena peccati Pena em̃ peccati vt pꝛedictũ eſt/ẽ illðᷣ cuius cauſa ẽ aliud pcedens peccatum
⁊ cauſaſit/⁊ pena peccati. alteriꝰpec
cati pena.⁊ alterius cã. Bt em̃ gres- in moꝛalib'ait. Weccatũ qð peniletia
nãpci
ã peccatuʒ ſic ðꝛ pena peccati reſpe⸗
non diluif ſuo pondẽ mox ad aliud tra pit. Añ fit vt non lolum peccatũ ſit· ſ et cã peccati. Et illo quippe culpa ſub⸗ ſequens oꝛit᷑. Meccatum vo qð ex pec cato oꝛitur non ſolum peccatum· ſed 2
pena peccati eſt. quia iuſto iudicio de?
coꝛ peccantis obnubilat. vt pꝛeceden/ tis peccati merio etiam in alia cadat, quem enim liberare noluit deſerendoꝑ cuſſit. Mꝛoinde xt auguſtii ait MWꝛe cedentis eſi hec pena peccati.et tamen etiam ipſa peccatum eſt. Judicio enim iuſtiſſimi dei traditi ſunt vt au apeſio lus de quibuſdam. ſiue deſerendo ſiue alio modo explicabili ſiue inexplicabi⸗
li.in paſſiões ignominie vt crimina cri
minih vindicaentur. et ſupplicia pec/ cantium non tantuʒ ſint toꝛmenta. ſed et vicioꝛum incrementa. Illa ergo pec cata que enumerat apoſtolus. quia de ſuperbia ſunt. non ſolum peccata. ſed
et iuplicia ſunt. Ecce eꝝ bis iam fit p⸗ ſpicuum quedaʒ peccata/ etiam penas et cauſas peccati eſſe.et illuq peccatum
ſſe penam peccati. quod cauſam pꝛe edentem habet peccatuʒ atq; illð pec
du pcedẽtis Quo fit vt ideʒ peccatum
Auã conta
iulianum.
cauum eſſe cauſam peccati.quod eſt me
itum ſcquentis culpe,
gxpꝛedigis videtur ſignifica
fithã eaceʒ que peccaia ſunt eſſẽ etpenaꝰ peccti.
——
mina criminibus vindicari. videtur in
ſinnare ea ipſa que peccata ſunt eſen/ tialiter eſſe penas peccati iq eſt punito
nes peccati.Ad hoc autem!
pꝛedictaʒ.et ideo intelligenda foꝛe ſe⸗
cundum pꝛemiſſam expoſuionem- In
telligentia enim dicoꝛum e cauſis eſt aſſumenda dicendi.
nquiunt il li et ſimilia dicta eſſe ſecundum lationẽ

A
erpet 1ge. enith liud la vüſiß lpaſub vcgpec w. Kog cio de pucden dni Al.d ing jodicioon
uylicup oment Flaergp lus. biur peccata. bis umſ etampe wd pecn dcaſin wz ucih di. qls
eurig cpec cau⸗
„
cati eſſentialiter-
pꝛeiudicium factũ veritati putat᷑. ſiq̃s dicat ipſa eadem peccata eſſentialit vt ita dicam eſſe penas.i.punitiones pec
catoꝝ pꝛecedentiuʒ q̃ iuſte ſunt ⁊ a deo
lunt nec tñ inquantum peccata ſunt /a
deo ſunt. nec inquantuʒ peccata ſunt.
pene peccati ſunt. ⁊ tñ inquantum pec catd ſunt/pꝛiuationes boni ſunt Bʒ vt ſupꝛa dictum eſt cauſaliter ⁊ actiue di
cunt᷑ pꝛiuationes
Rperte oſtendit peccata que⸗ dameſſe ꝑenam peccati et pe
ñam ipſaʒ iuſtaʒeſſe a deo⸗
Quod autẽ que
daʒ peccata pena ſint ⁊ ipſa pena iuſta
ſit et a deo ſit.euidenter tradit augj in
li.retractacionuʒ pᷣmo dicens. quedam
neceſſitate fieri ab homine q̃ mala ſunt
et eadem iuſta pena peccati ſunt Bunt mnquit quedam neceſſitate facta impꝛo
banda. vbi homo vult recte facere ⁊ñ
poteſt. vnde eſt illud apoſtoli. Non qð volo facio bonum. ſed quod odi maluʒ
hoc ago. Et illud caro concupiſcit ad/
uerſus ſpiritũ. ⁊ſpiritus aduerſus car
nem.Eec enim inuicem aduerſantur vt
non ea que vultis faciatis. Dʒ bec om
nia ex illa moꝛtis damnatiõe ſunt Mà ſi non eſt iſta pena hominis/ ſed natura
nulla iſta peccat a ſunt Pi enim non re
cedit ab eo modo quo naturaliter facꝰ eſt bomo cum hec facit/ ea vtiq; facit ᷓñ
debet Si autem homo quia ita eſt non eſt bonus. nec habet in poteſtate vt ſit bonus ſiue non videndo qualis eſſe de⸗ beat ſine videndo ⁊ non valendo eſſe qᷓ̃
lem ſe eſſe debere videt. penam iſtã qͥs elſe dubitet · Vmnis autem pena ſipec
ꝙ non obuiat veritatiſi quis dicat ipſa peccata eẽ penas pec
Innullotamen
X
cati pena eſt.iuſta eſt.et ſupplicium no
minatur. Bi autem iniuſta eſt pena.q̃·⸗ niain penam eſſe nemo ambigit.iniuſto
aliquo dominante homini impoſita eſt Poꝛro quia de omni potentia dei ⁊iu ſticia dubitare dementis eſt.iuſtaẽ hec pena. et pꝛo peccato aliqͥ impenditur- Non enim quiſq; iniuſte dominat᷑. aut
ſurripere hominem potuit velut igno⸗
ranti deo. aut extoꝛquere inuito tanqᷓ;
inualidioꝛi vt homiaẽ iniuſta pena cru ⸗
ciaret Relinquit᷑ ergo vt hec pena iu ⸗
ſta de damnatione hominiſ veniat lois
atq; alijs pluribus teſtimonijs docetu-
ſentialiter.
De quibuſdaʒ que ſine dubio
peccdta ſũt etpẽe vt ira iuidia
tenus ambigendũ eſt quedam peccata
abſq; vllo ſcrupulo penas eſſe.vt inui⸗
dia q̃ eſt doloꝛ alieni boni.⁊ ira q̃ etiaʒ noõ inquantũ pene ſunt peccata ſũt Ita
etiã de cupiditate ⁊ timoꝛe ⁊ alijs hu iuſmodi ſentiendũ eſt Vnde aug;. in li. lxxxiiij. queſtionũ ait. Vm̃is ꝑturba tio paſſio. omnis cupiditas ꝑturhatõ. Nmnis ꝗj cupiditas paſſio. Vmnis vᷣo paſſio cuʒ eſt in nob/ ipſa paſſione pati
mur Nm̃is ꝗᷓ cupiditas cũ eſt in nob ·ip
ſa cupiditate patimur Et inquantũ cu
piditas eſt patimur ea. Vm̃is aũt paſ⸗
ſio inquantũ ipſa patimur.nõ eſt pecca
tũ.ita ⁊ de timoꝛe. Non eĩ ↄſequens
eſt vt ſi patimur timoꝛeʒ.iõ non ſit pec catũ.qꝛ multa ſunt peccata q̃ patimur
ꝙ verbis auguſtini ꝑꝛemiſſis
quedam ſentencia icro obuia
.
Illð autẽ viligẽ ter ẽ adnotandum qð ſup̃ poſitis vbis augnſtini dicentio quedam neceſſitate

1. 1
ſada eſſeimpꝛobanda⁊ mala· videtur
obuiare qð iero· ait in explanationefi dei. qð licʒ ſup ſit poſitum tñ vt perfe⸗
.
dtius ſciat/ iterare non piget · Eyecra⸗
mus inquit eoꝝ blaſphemiam qͥ dicunt
impoſſibile aliquid homini a deo eſſe p ceptum.⁊ mandata dei non aſingulis⸗
ſed ab omnib in commune poſſe ᷣuari
et paulopoſt ·⁊ tam illos errare dicimꝰ qui cum manicheo dicunt hominẽ pec⸗ catum vitare non poſſe. qᷓ; illos qͥ cum
ſouiniano aſſerunt hominem non poſſe
peccare · Ecce iero· dicit erroꝛẽ eſſe Si
quis dicat hominem vitare peccatuʒ ñ
poſſe. Qui autem dicit quedam neceſ⸗
ſitate fieri.quedam dicit non poſſe vi
tari. Num ergo id auguſti. dicat vide⸗ tur aut erroꝛis eſſe qð tradit. aut non eſſe veꝝ qð iero · at.
— „——— n
quod aug dicit fi ſtatum huius miſe/ rie ad quã ꝑtinet ignoꝛantia ⁊ difficul
tas vt idem ait in libꝛo de libero arbi
trio q̃ ex iuſta damnatione deſcendef̃t illud tradidit vt ⁊ venialia peccata in
cluſit. Jero. vᷣo tm̃ de moꝛtalibꝰ pecca tis loquit᷑ que vnuſquiſq; gratia illu⸗ minatꝰ vitare valet · vel de hoie m ſta
tum liberi arbitrij ante peccatum illud dicit hieronimus.
gpilogum facit ad alia tranſi
urus⸗
Batis diligẽter
eoꝝ poſſuim ſniaʒ qᷓ dicũt omnes adꝰ
naturas eſſe.⁊ inquantuʒ ſunt · bonos eſſe in qͥ tractatu quedaʒ interſerumꝰ que non eꝝ eoꝝ tantum perſona accipiẽ da ſunt. qꝛ ab omnibꝰ catholice ſapien
tib abſq; heſitatione tenent᷑ atq; auto
ritatum teſtimonijs ⁊ rationib eoꝛun dem traditionem muniuimus q̃ dicunt
Beterminatio contrarietateʒ ſubmouens de ſanctoꝛũm ec
Ild ꝙ dici poteſt
S
omnes adus eſſentia ſui id eſt inquan?
tum ſunt eſſe bonos. Quoſdaʒ vero in⸗ quantum inoꝛdinate fiunt peccata eſſe Addunt quoq; quoſdam non tm̃ eſſen ⸗ tia. etiam genere bonos eſſe vt refice re eſurientem q actus eſt de genere ope ris miſericoꝛdie. quoſdam vero actus abſolute ac ꝑfecte bonos dicunt· q́s nõ
ſolum eſſentia vel genus · betiam cauſa
et finis commendat. vt ſunt illi qui ex bona voluntate ꝓueniunt et bonum fi⸗ nem metiuntur.
Alioꝛum ponit ſentenciaʒ qui dicunt mãlos actus nuliomo⸗ do eſſe a deonec eſſe bonos ſi⸗ ue in eo ꝙ funt ſiue alio modo
— —
önt aũt
et alij plurimi longe ali
quia ſine deo fiunt.ſine eo namq; vt ait euangeliſta factum eſt nihil id eſt pecca tum quod dicitur eſſe nichil. non quia
non ſit actio pꝛaua vel voluntas mala
que aliquid eſt ·ſed quia a vero eſſe ſe⸗ parat homines et ad malum trahit et
lie ad non eſſe deducit Nui enima ſum
mi boni praticipatione recedunt/ quod ſolum vere ac pꝛopꝛie eſt ·merito non eſſe dicuntur. Ideoq; auguſtinus di⸗ cit ſuper iohannem · peccatum nihil eſſe nichiq;ʒ fieri cum peccãt homines ac
ergo ratione aſtruunt peccatum nichli
eſſe quia a vero eſſe hominem elongat
voluntatemqʒ malam atq; acionemſi⸗
ue locutionem malam peccatum eſſe di cunt quia pꝛeuaricatio et inobedien⸗
ta bec ſunt et contra legem dei fiunt
que tamen ſunt. ð ab homine vel dya⸗
bolo. non a deo. Nultatenus eĩ heca deo eſſe dicunt ſiue inquantum ſuntſi⸗
ter de peccato ⁊ de actu — ſentientes. aſſerunt ẽ voluntatem malã et actum malum pec⸗ cata eſſe ⁊ nulla ratione bona. nec Fm aliquam rationem ex deo auctoꝛe eſſe.
D S
VI
—

e wit gencre Keroach Unt. qe ſi Uamcauſ
a
snollöno
K boch calom
t
urinimi
cccato iu es. aſſemi um malbnn 3 bona. ne eo auũo co nam nhilideh nicbil. n quiaaw man
* 6
guſtini pꝛemiſſa quibꝰ git om
ne qð eſt inquantuʒ eſt bonũ ẽ
8 uf. Illa quoq; aus ba quibus dicit om̃e qð eſt inquantum eſt bonum eſſe /⁊ deum habere auctoꝛẽ de naturis ſiue de ſubſtantijs tĩ accipi enda foꝛe tradunt. Bubſtantie vo no⸗ mine atq; nature dicunt ſignificari ſub ſtantias ipſas et ea q̃ naturalit᷑ habent ſcʒ que ↄcreta ſunt eis ſicut anima na⸗ turaliter hʒ intellectuʒ ⁊ ingenium ⁊ vo luntatem ⁊huiuſmodi.qð ex verbis au guſtini premiſſis colligit᷑ vbi bonũ ho minem apellat bonam naturam.⁊ ma
lum hominem malam naturam. m hãc
ergo aſſertionem vel acceptionem ma/ ii actus non ſunt nature vel ſubſtantie. nec etiam boni actus qð vtiq; videtur aug. innuere in li.retractationum. di ·
ſtinguens int᷑ ſubſtantias ſiue naturas
⁊ bonas actiones ſiue malas. Aperiẽs em̃ quomodo intelligendum ſit quiddã in li. de vera religione ab eo traditum ait Bᷣ de ſubſtantijs atq; de naturis di/ ctũ eſt. Inde em̃ diſputabat᷑ non de bo nis actionibꝰ atq; peccatis. Aperte hic videt᷑ diuidere int᷑ naturas ſiue ſubſtã⸗
tias ⁊ actiones ſiue peccata. Ideoq; aſ
ſerunt pꝛefati doctoꝛes/ actiones inte⸗ rioꝛes vel exterioꝛes non eſſe nat uras
vel ſubſtantias.q̃ ſi male ſunt. peccata
ſunt. neq; a deo ſunt. Qꝛ vo mali actus
non ſint nature. aug· videt᷑ notare in pᷣ̃
ma rñſione ↄtra pelagianos ita dicens · Vpera dyaboli que vicia dicunt᷑/ act? ſunt nõ res. Ides in quarto. Nm̃e ma
lum natura non eſt.ß actus accidens a⸗
licui ex defectu boni. Quamobꝛem qð natura non eſt.deus non fecit.qꝛ natu
ra eſt omne quod fecit. Item omne qð
natura bonum eſt. deus eꝝ nihilo fecit. non dyabolus.
Gecundũ hos res alique ſunt
que a deo non ſunt quibus po⸗ mines mali ſunt.
OU xVn xquo colligit᷑
res aliquas eſſe qne a deo nõ ſunt. eiſqʒ homines mali ſunt. quod nihilomin ⁊ ipli concedunt innitentes verbis aug. ſuperius poſitis.qui in ench. determi/
nans illa verba pꝛophecie. Ve his qͥ di dicunt bonum malum. dicit de ipſis re⸗ bus quibus homines mali ſunt.non de
hominibus hoc eſſe intelligenduʒ. Sũt
ergo alique res quibus homines mali ſunt. Iq autem quo homoſit deterioꝛ a deo non eſt quia vt ait auguſtinus in
libꝛo octogintaquatuoꝛ queſtionum. Weo auctoꝛe non fit homo deterioꝛ nq
eſt ergo deus auctoꝛ rerum quibus ho⸗ mo fit deterioꝛ. At ſunt alique res vt dictum eſt. quibus homines mali fiunt Punt ergo alique res.que a deo nõ ſũt quia peccata ipſa ſunt. Ideoq; ſcriptu ra in pluribus conteſtatur locis deum non eſſe auctoꝛem maloꝛum id eſt eoꝛuʒ que peccata ſumt. ₰
Ex parte eoꝛum pꝛemiſſe op⸗ ponitur ſententie in illo ver· be deus quctoꝛ maloꝛumnon
In hocautemv
bo ſuperioꝛum ſentencie recte opponi/
tur qui ditunt deum eſſe auctoꝛem eo⸗
rum que mala ſunt non inquantum ma la ſunt/ ſed inquantum ſunt ⁊ inquan/ tuʒ mala ſunt dicunt ea nihil eſie Nuid
ergo mirum ſi deus non eſt auctoꝛ eo?
rum inquantum nichil ſunt cum nichit
nullus auctoꝛ exiſtere queat· Ideoq;
cum dicitur deus eſſe auctoꝛ omnium que ſunt bonorum iſti ſub intelligi vn⸗ lunt. Bona autem illa eſſe dicunt que naturaliter ſunt. Ea vero naturaliter eſſe dicunt non ſoluʒ que ſubſtãtie ſunt
vel concreta ſubſtantijs qualiter ſupꝛa
acceperunt /ß ⁊ omnia que naturam nõ
pꝛiuant bono.et ita ſecundum eoſdem multiplex in ſcripturis fit intelligẽtia.

vbi de natura ſiue ſubſtantia vel de his que naturalit᷑ ſunt mo oecurrit. BPed
ſuꝑ illum locum pſalmi non eſt ſubſtan/
tia ita aug. de ſubſtantia diſſeruit. vt
pꝛemiſſe ſnie videat cõſentire dicens. Pubſtantia intelligit illud qð ſumus qᷓcãd ſumus hõ pecus.terra.ſol. om̃ia iſta ſubſtantie ſunt in eo ipſo qͥ ſunt na ture ipſe ſubſtantie dicunt᷑. Maʒ quod
nulla eſt ſubſtantia nihil om̃ino ẽ BVub ſtantia eſt ð aliquid eſſe · deus fecit ho⸗ minem ſubaʒ.; per iniquitateʒ lapſus
eſt hõ a ſubſtantia in q̃ factus eſt · Iniq
tas quippe ipſa nen eſi ſubſtantia. Mð
enim iniquitas eſt natura quaʒ foꝛma⸗ nit deus. Gʒ iniqͥtas eſt peruerſio quã ſecit hõ nature omnes per ipſum face ſunt Iniqtas ꝑ ipſum faca non eſt qꝛ iniũtas non eſt ſubſtantia In illo bim no trium pueroꝝ vniuerſa creatura lau dans deum ↄmemoꝛat᷑ Lauqͥant enim omnia deum · ſcʒ que fecit dens. laudat
ibi ſerpens deum ł non auaricia. Wm ⸗
nia reptilia ibi nominata ſ unt. P nõ ali qua vicia. Vicia em̃ ex nobis ⁊ ex no⸗ ſira voluntate habem et vicia nõ ſunt
ſubſtantia. Intendant diligent᷑ his ð⸗ bis pꝛemiſſaꝝ aſſertoꝛes ſentenciaꝝ et ꝑcipere poterunt rõnez ⁊ cauſaʒ dictoꝝ vbi ſcriptura de natura vel ſuba mẽtio
nem facit · Illaꝝ vero ſentenciaꝝ iudi⸗ cium pꝛudentis lectoꝛis cui vtriuſq; ſen tencie noticiaʒ dedimus plenarie.arbi⸗
trio relinquimus ad ea q̃ adhuc nobis
ſuperſunt tractanda feſtinantes.
ꝙ de peccatonõ de pena intel
ligit᷑ cum dicit auctoꝛ mali.
Lumergo nobi
inß omnes ↄſentiant catholici tracta/ toꝛes ſcʒ ꝙ deus non eſt auctor maloꝝ.
Cauendum eſt tñ ne maloꝝ nomine pe⸗
nas ſicut peccata generaliter includas penaꝝ enim deuſ auctoꝛ eſt.ſicut ipſe ꝑ ꝓphetazʒ ait. Mon eſt malum in ciuita⸗ te. qð dominus non fecerit. I
temalibi
————— ———
XXRXVIII
M*—
*
ex pſona ſua ait Ego ſuʒ dẽ creãs ma
lum ⁊ ſaciens bonum. Ecce hic dicitur creaſſe ⁊ feciſſe malum. ᷓ mali nomine pena intelligit᷑ non peccatum ſicut ecõ⸗
verſo cum dicitur deus non eſſe aucto?
maloꝝ nomine mali intelligunt᷑ pecca⸗ ta. Ideoq; auguſtinus q dixerat inli. lxxxiij. queſtionum ꝙ deus auctoꝛ ma li non ſit in pꝛimo libꝛo retractationuʒ quomodo id intelligendum ſit apit di⸗ cens. Aidendum eſt ne male intelligat
quod dixi.deuſ auctoꝛ mali nen eſt q⁊
omnium que ſunt auctoꝛ eſt. qꝛ inquan tum ſunt intantuʒ bona ſunt·⁊ ne hinc
putet᷑. non ab illo eſſe pena maloꝝ que vtiq; malum eſt. his qui puniunt᷑. Bed
hoc dixi ita ſicut dictum eſt. deus moꝛ⸗ tem non ſecit cum alibi ſcriptũ ſit moꝛs ⁊ vita a domino eſt. UMaloꝝ ergo pe/ na que a deo eſt. malum eſt quideʒ mal ſed in bonis dei operib eſt. quoniaʒ iu
ſtum eſt vt mali punian᷑· ⁊ vtiq; bonũů eſt omne qð iuſtum eſt. Pic ergo dicit᷑
deus non feciſſe moꝛtem.qꝛ non feẽ il⸗ lud ꝓ quo moꝛs infligit᷑ i⸗ peccatum. Audiſti lectoꝛ cauſam dictoꝝ ex qua la⸗ na intelligentia ſumat᷑ cum dicit᷑ deus
non eſt auctoꝛ mali.et deus moꝛteʒ nõ
De voluntate et fine er quoet
ipſa iudicatur
recta · an pᷣua ſit Finis at bone volũta tis beatitudoẽ. vita eterna ipſe deus. male vo finis eſt aliud ſcʒ mala delecta
tio vel aliqͥd aliud in qͥ non debʒ volun
tas quieſcẽ.ſineʒ bonus inſinuat ꝓpha dicens. mnis conſumationis vidi fi⸗ nem ⁊c̃. Caritas ergo cuius mandati eſt latum. finis omnis ↄſumationis eſt
id eſt om̃is bone voluntatis et actiõis
9 Vſt predi
Vcta de voluntate ciuſq
fine diſſerenduʒ el Sci Quidſit bor enduz ergo eſtꝙ ex fine fini. dllo vt ait aug. voluntas ↄgnoſcil᷑ vt

5 ün ali non
ad quõ omne pꝛeceptuʒ refereiu eſ
mſutc ug. iench. Ande aug. in ench. Om̃ia pꝛecepta di
eie uch gulpe
Weranl,
ahdoꝛ m
rucation aſi Wü di deimlig anci ſennii mnina ncſtdn ſaipiun
. ⁊vihh
i peccu Copexqu cum dii: deus moll
finec g
vnus deus
uina referunt ad caritatem de qua di/ cit apoſtolus ·finis pꝛecepti eſt caritas de coꝛde puro ⁊ ↄſcientia bona ⁊ fide ñ
ficta. imnis itaq; pꝛecepti finis cari/ tas eſt.id eſt ad caritatem refert᷑ omne pꝛeceptuʒ. ð vero ita ſit vel timore pe ne vel aliqua intentione carnali vt non referat ad caritatem que eſt dilectõ dei
⁊pximi/⁊ nondum ſit quemadmoduʒ opoꝛtetfieri q;uis fieri videatur. Tunc enim rede fiunt que mandat deus et qᷓ ↄſilio monet cum referunt᷑ ad dilectõeʒ dei ⁊ pximi lhis verbis aperte inſinua tur quis ſit rectus finis voluntatis ſiue actionis bone ſcʒ caritas que deus eſt vt ſupꝛa oſtendimus.
deus eſtfinis omis bone ac tonis qꝛ caritas eſt nec tantũ
ſpirituiſancus ßetiamchꝛiſ᷑
et pater nec huj ſunt tres fines
ſed vnus.
Quiergo carita tem ſibi ponit finem.deum ſibi ponit fi nem ·vnde ⁊ xp̃m finem legis ad iuſtici
am dicit apoſtolus eſſe omni credenti.
⁊ recte ðꝛ chꝛiſtus finis legis ad iuſtici⸗
am.qꝛ vt ait auꝗein li.ſentenciaꝝ pꝛo
ſperi in xp̃o lex iuſticie nõ ↄſumit᷑. ſed
implet᷑. Wmnis em̃ perſectioex ipſo et
in iplſo eſt ⁊ vltra queʒ non eſt qͥ ſpes ſe extendat. Finis fideliuʒ xps eſt ad quẽ cum peruenerit currentis intentio.nõ
habet qͥ amplius poſſit venire.ß havet id qͥ debeat permanere. Finis ð rectus
atq; ſupꝛemus deus pater eſt ⁊ filius et
ſpirituſſanct? nec hij tres.ſunt tres ſi/
nes. vnus finis. quia non tres dij ſed
g om̃es bone voluntates vnũ
ßãbent finem ⁊ tamen quedaʒ
bonediuerſos fines ſoꝛtiunt
D XXRVIM
omnes bone voluntates vnum tantum habeant finem. de hoc aug · in.xj.li·ð trinitate ita ait. Alie atq; alie volun⸗
tates ſuos pꝛopꝛios fines habent qᷓ ta men referuntur ad finem illius volunta tis qua volumus beate viuere ⁊ ad eaʒ peruenire vitam que non referatur ad aliud. ſed amanti per ſeipſam ſufficiat
quemadmodum voluntas videndi finẽ
babet viſionem · et voluntas videndi fe neſiram/ finem habet feneſtre viſionem
iltera vero eſt voluntas per feneſtraʒ
videndi tranſeuntes. cuius item finis
eſt viſio tranſeuntium. Ad quod etiam
pꝛedicte referuntur voluntates. Item rede ſunt voluntates et omnes ſibimet religate/ ſi bona eſt illa ad quaʒ cuncte referuntur. Bi autem pꝛaua eſt pꝛaue ſunt omnes ·et ideo rectarum volunta/ tum connexio. Item quoddam eſt aſcẽ dentium ad beatitudinem.quod certis velut paſſibus agitur. ꝛauarum au/ tem ⁊ diſtoꝛtarum voluntatum impli catio vinculum eſtquo alligabitur qu
hic agit. vt pꝛoiciatur in tenebꝛas exte
rioꝛes · His autoꝛitatum teſtimonijs e⸗ uidenter monſtratur plures in fidelibuſ
rectas eſſe voluntates ꝓpꝛios ac diũ⸗
ſos fines habentes.et tamen vnuʒ eun demq;. quia omnes referuntur ad vnũñ qui eſt fints finium de quo pauloante diximus. Itaeconuerſo foꝛte eſt et in
malis. S
„
tur aduerſari.
Weruntamẽ hu
ic ſententie qua dictum eſt fideliũ qua
Queqaʒ huicſententie viden⸗
dam rectas voluntates diũſos fines ſor tttiri.⁊ tĩ ad vnum referri. videt᷑ obuia
re qð alibi auã· mouet ne ſeilicʒ nobis duos fines conſtituamus ita inquiens
inli. de ſer. do. in monte õ debemu
iõ euangeliʒ are vt manducemuſ/ß ideo
manducare vt euangeliʒem vt cib nõ

ſit bonum quod aſpetit᷑ ·; neceſſarium
adicit᷑ vt ülud impleat᷑. Quertte pri⸗
mum regnum dei ⁊ hec omnia adijcien tur vobis. Mon dixit pꝛimum quẽrite
regnum dei. ⁊ deinde querite iſia qᷓ;uis
ſint neceſſaria. Sed ait hec omnia adij
cient᷑ vobis id eſt hec ↄſequent᷑. ſiilla queratis. ne cum iſta queritis.illinc a/
nertamini aut ne duos fines ↄſtituatis vt ⁊ regnum ꝓpter ſe appetatis et iſta neceſſaria. ꝓpter illud.ergo ꝓpter reg num dei tantum debemus operari om⸗ nia non ſolam vel cum regno dei mer⸗
cedem coꝛpoꝛalem meditari. Ecce hic
aperte dicit ne duos fines nobis conſti tuamus.ß vnum tantum·i. regnuz dei
cum ſupꝛa dixerit bonas voluntates a⸗
lias ⁊ alias ꝓpꝛios habere fines
hic oſtenditur quomodo licz
Eenrna repugnent pꝛe dida.
ec autẽ ſibinõ
repugnare animaduertit qui verb pꝛe miſſis ſimplici oculo diligent᷑ intendit Qui enim dixit ne duos fines nobis cõ ſtituamus.ßᷣ omnia pꝛopter regnũ dei faciamus. Ipſe pꝛemiſit ꝙ debeni mã ducare vt enangeliʒemus. Cum auteʒ hoc ita facimus actionis illius finẽ euã gelium ↄſtituimus. ß et hunc ſinem ad regnum dei referimus WManducamus
enim ꝓpter euangelium/ ⁊ manduca/
mus ⁊ euangeliʒamus pꝛopter regnuʒ
dei. uos ergo fines nobis in mandu/
Quõð intelli⸗ gendũ ſit ills ne duoð fines noh conſtitua
cando conſtituimus Ped iſta facientes nunquid peccamus.abſit. Mam et ipſe ſic facere ſuadet ſi diligenter eius vᷣba inſpiciamus. Cum ergo ait ne duos fi nes nobis ↄſtituamus. fines in diuerſa
tendentes intelligi voluit feʒ quoꝛũ alk ad alteꝝ non reſerat᷑. Ita et cum dicit
ꝓpter regnum dei tmñ omnia agenda. ne cum ipſo mercedeʒ tempoꝛalem me
ditandam.ita intelligendum eſt/vt nõ
meditemur appetendo. cum regno mer
per illum locum pſalm
cdem tempoꝛalem· itagnon ꝓpt reg ſedò animo fiant et venire cupint.
o n
num.b ꝓpter ſe.vt ſcʒ regnum ꝓpt ſe
appetamus ⁊ iſta ꝓpt illud ſicut iple do
cet. Di enim petimus vitaʒ eternaʒ pe
timuſq; etiã tempoꝛalia a deo/ ſi ea pe timus ꝓpt᷑ vitam cternam. non offendi mus. neq; ſiniſtra tunc ſcit quid faciat dextera/ qꝛ mercedem tempoꝛaleʒ nò ꝓpter ſe meditamur; ꝓpter regnum dei.vt ſit leua ſub capite ⁊ dextra ĩ am plexu. Alioquin ſi hec tempoꝛalia ꝓpt᷑
ſe querimꝰ. ſicut eterna miſcet᷑ dextre ſiniſtra Ideoq; cum dominus dixerit. attendite ne iuſticiam veſtram faciatis
coꝛam hominib' vt videamini ab eis.
alibi ait. Bic luceant opera veſtra bo⸗
na coꝛam hominibꝰ vt gloꝛia patris vs
ſtri qui in celis eſt ⁊c. Mꝛopter denʒ 3 omnia facienda ſunt/ vt omnia que fa cimus omniumq; fines ad eum refera ⸗
mus.— S
Ve differentia voluntatis⁊ in tentionis etfinis—
Volet etiaʒ que
—————
ri quid diſtet inter voluntatem ⁊ inten tionem ac finem. Ad qð dici poteñ int voluntatem ⁊ finem certo atq; euiden⸗
ti modo diſtingui.qꝛ voluntas eſt q̃ vo
lumus aliquid Finis vo voluntatis eſt vel illud qð volumus.ꝑ quod impletur ipſa voluntas. vel potius aliud pꝛopter
qð illud volumus. Intentio vo inter/ dum ꝓ voluntate interdum ꝓ fine vo⸗
luntatis accipitur que diligens ac piuſ lectoꝛ in ſcriptura vbi hec occurrũt di
ſcernere ſludeat. Finis vero volunta Quid ſtfiu tis eſt delectatio bona vł mala. ad quã 3
nitit᷑ quiſq; peruenire. Vnde au· ſu⸗ llum loc i.ſcrutans coꝛ⸗ da et renes· ait ſicꝛdeus ſolus ſcrutat
coꝛda.i.quid quiſq; cogitet ⁊ renes id
eſt quid quenq; delectet. qꝛ finis cure⁊ cogitationis eſt delectatio · ad quam cu
ra ⁊ cogitatione nititit quiſq; puenire
⁊ paulopoſt. Vpera noſira que ſunt in dictis ⁊ factis poſſunt homines videre⸗
te
knl n
1 . 3
ky
ſol
ſien
len

150 Onaen 4qð dicipt cenoce q voun
ſolus deus videt.qui cum videt coꝛ eſ⸗
ſe in celo. et non delectari nos in carne ſed in domino.id eſt cum bone ſunt co gitationes et earum fines dirigit inſtũ
Idem ſuper alterius pſalmilocum il⸗
lum ſcʒ in laqueo iſto quem abſconde runt compꝛehenſus eſt pes eoꝛuʒ dicſt pes anime amoꝛ eſt. qui ſi prauus eſt di
citur cupiditas vel libido. Si rectus di
citur caritas eo mouet᷑ anima quaſi ad locuʒ quo tendit. id eſt ad delectationẽ bonam vel malaʒ quo ſe perueniſſe per
amorem letatur. Finis ergo volunta⸗ tis vt pꝛemiſſum eſt dicit᷑ et iliud quod
volumꝰ et intentio ad illð reſpicit ꝓpt quod volumus ⁊ voluntas ad illud qð
volumus vt verbigratia ſi velim eſuri entem reſicere vt habeam vitam eter⸗ nam volũtas eſt.qua volo reficere eſu⸗
rientem.cuius finis eſt refectio eſurien⸗
tis. Intentio vero qua ſic ad vitaʒ per venire volo. Finis vero ſupꝛemusẽ ip⸗
ja vita quam et alius finis refertur.
An illa intentioſit voluntas
Bʒ querit vtrũ
intentio talis ſit voluntas ⁊ ſi volũtas eſt.an in hoc opere vna ſit eademq; vo
luntas. qua volo reficere eſurientem.⁊ qua volo habere vitam eternam Vi/ detur nempe talis intentio volũtas eſ
ſe vt enim voluntas eſt. qua volo refi
cere eſurientem.ita ⁊ voluntas eſt qua per illud volo habere vitam. Et alia qͥ dem videt᷑ voluntas eſſe. qua volo ha⸗ bere vitam. ⁊ alia qua pauperi ſubue⸗ nire volo. Bed iſta ad illam refertur. Wam ⁊ſi hoc ita placeat vt in eo cũ ali qua deledatione voluntas acquieſcat.
nondum tamen illud quo tenditur.ſed hoc ad illud refertur. vt illud deputet᷑ tanqᷓ; patria ciuis. Iſtud vero tanqᷓ;re
fectio vel manſio viatoꝛis.⁊ ſunt iſte vo luntates affectus ſiue motus mentis qͥ⸗
bus quaſi greſſibus vel paſſibus tendi⸗
tur ad patriam. Picut ergo altera eſt voluntas videndi feneſtras vt ſupᷣ do⸗
lum
O
cente aug. didicimus. altera q̃ ex iſta neckitur voluntas ſcʒ per feneſtras vi⸗ dendi tranſeuntes. Ita nonnullis alia videtur eſſe voluntas elemoſinas dan⸗ di pauperi.alia voluntas habendi vitã Slij auteʒ putant ꝙ vna ſit voluntas ⁊ hic ⁊ ibi.ſed ꝓpter ſubiectoꝝ muittpli⸗ citatem diuerſitas memoꝛatur volun⸗ tatum. Ceterum quoqlibet hoꝛum ve/ rum ſit. illud nulli in ambiguum venit. quin voluntas ex ſuo ſine penſet᷑. vtrũ recta ſit an pꝛaua. peccatum an gratia et quin nomine intentionis aliquando
XXXIK
finis. aliquando voluntas intelligatur
Cũ voluntas ſit de his que ho
mo naturaliter habet quare
peccatuzʒ foꝛe dicatur cum nuj
ſit 6
——
Pic auteʒ
oꝛitur queſtio ſatis ne/ Sceſſaria ex ſuperioꝛibus
auſam trahens. Vicũ eſt enim ſupꝛa voluntatem ineſſe natu/ raliter homini. ſicut intellectus et me⸗
moꝛia. Que aũt homini naturalia ſunt
quant umcunq; vicient᷑ bona tamen eſ⸗ ſe non deſinunt · quia non valet vicium bonitatem in qua deus eqm fecit peni/ tus conſumere. vt verbi gratia. Intel
lectus vel ratio ⁊ ingeniuʒ ac memoꝛia
et ſi vicijs ac peccatis obnubilentur et coꝛrumpant · bona tamen ſunt. nec pec cata nominantur ſicut auqᷓ. de ratione
aliũdnaturale peccatum
Q
que eſt imago dei in qua facti ſumꝰ eni⸗
denter oſtendit in.xx. li. de trini·hec ẽ
inquit imago in q̃ homines ſunt creati
qua ceteris animalibus pꝛeſunt q̃ crea tura in rebus creatis excellentiſſimaẽ cum a deo inſtificatur a defoꝛmi foꝛma
in foꝛmoſam mutatur foꝛmaʒ Erat em̃ inter vicia natura bona. hec auteʒ ima
go ratio eſt vel intellectus. Cum ergo
voluntas de naturalibus ſit/ quare ip
ſa non ſemper bonum eſt/ et ſi aliquan ⸗
do vicis ſubiaceat Zid hlacile rñdere

cunt voluntates malas peccata eſſe et
qut dicunt omnta que ſunt inquantum nullo modo bona bꝛeuius reſpondent
ſunt bona eſſe · quia et ipſam volun
tatem inquantum eſt vel inquantuʒ vo dicentes actum voluntatis non eſſe de luntas eſt vt ſupꝛa poſuimus bonum ef naturalibus ·ſed vim ipſam et potenti ſe aſſerunt. ſed inquantum inoꝛdinata am volendi que ſemper bonum eſt. ⁊ in eſi.mala eſt et peccatuʒ. Abi poteſt ab omnibus eſt.etiam in paruulis in qui⸗ eis rationabiliter queri ſi voluntas in bus nondum eſt actus eius. quantum inoꝛdinata eſt. peccatum eſt quare ergo intellectus ratio et ingeniũ& uomodo intelligendum ſit et buiuſmodi cum inoꝛdinata ſunt · pec Ilud et homoetiam qut ſeruꝰ cata non ſunt. Inoꝛdinata vero ſunt ſi ẽſtpeccãti naturaliter vultb E— cut voluntas cum ad rectum finem non nu 6 tendunt—————— 3 eriſtũt. Ad qð illi dicunt volũtatis no ₰ 1. 1 aliquando vim naturalem ſcilicz detereq qu CT n potentiam volendi.aliquando actuʒ ip olet quomodo intelligenduʒ ſit quod ſ ſius visſignificari.vis autem ipſa na ait ambꝛolius exponens illud verbum 6 turaliter anime inſita nunqᷓ; peccatum apoſtoli Mon quod volo illud ago. ſed 16 eſt. ſicut nec vis memoꝛandi vel intelli quoq nolo.illud facio Wicit enim ꝙ ho ſ gendi. Sʒ actus huius vis qui et volun mo ſubiectus peccato · facit quod non i tas dicitur tunc eſt peccatum quando vult. quia naturaliter vult bonuʒ Sed lu inoꝛdinata eſt voluntas hec ſemp caret efſectu niſi ð⸗ ſu ttttia dei adiuuet. ⁊ liberet Di homo ſub it Quare acꝰ voluntatis ſit pec iectus peccato eſt vult quidem maluz ⁊ catum ſi actus aliarum poten operatur quia ſeruus eſt peccati.⁊ ei 6 tiarum non ſint peccatà voluntatem.ſicu ſupꝛa dixit auguſiin m übenter facit. Euomodo ergo natura⸗ d dh ititer volt bonum.an eſt eadem volütas ge — X( 4 9 i⸗ UC Que id eſt iqem motus quo libenter pecca/ li ritur quare huius naturalis potẽtie ac to ſeruit et quo naturaliter vult bonuʒ un tus peccatumſit · ſialiarum potentiarũ Sed non eſt eadem voluntas. que ergo ult
iſtarum eſt. qua cum homo iuſtiſicatur a ſeruitute peccati liberatur. Vt enim diſſeruimus ſuperius gratia dei volun⸗ tatem hominis liberat ⁊ adiuuat q̃ vo⸗ luntatem hominis pꝛeparat adiuuan ⸗ dam et adiuuat pꝛeparatam. Zed que eſt illa voluntas. an illa que naturalit
actus peccata nõ ſunt. ſcʒ potentie me⸗ moꝛandi cuius actus eſt memoꝛare et potentie intelligendi.cuius actus ẽ in telligere. Ad quod et ipſi dicunt. quia alterius generis eſt actus ille volunta⸗ tis qᷓ; actus memoꝛie vel intellecꝰ. Mic enim adus eſt ad aliquid adipiſcenduʒ
eoꝛum quidam etiam hos actus malos
vel non ãmittendum. qui non poteſt eſ ſe de malis.quin ſit malus Velle enim
mala maluʒ eſt. Bed intelligere vel me
moꝛare mala non eſt maluʒ. Quamuis
vult bonum. an illa que libenter ſeruit 6 it pus
peccato vi tamen due ſunt voluntates ilos die
pꝛopoſita eſt queſtio pꝛofunda que va⸗
ria aduerſis expoſitione determinatur. t
Alij enim dicunt duos eſſe motus.vnũ
eſſe interdũ nõ impꝛobe aſſerant MMe quo vult bonum naturaliter/ et qare moꝛat enim interdum quis maluʒ vt fa naturaliter dicitur. quia talis uit mo⸗ u ciat. et querit intelligere verum vt ſci tus nature. humane in pꝛima conditio Meſpõſio fm at impugnare. Ecce qualiter ſoluit᷑ pᷣ ne in qua creati ſine vitio ſumꝰ.que ꝓ⸗ quoldam miſſa queſtio ab bis qui tradunt om̃ia pꝛie natura dicit Fuit enim homo crea eſſe bona inquantum ſunt. Nui do di/ ius in volõtate red. ñ in ecclalticis e

hung us hi dogmatibus ſcriptum eſt. Firmiſſime tnngh tene pꝛimos homines bonos et rectos am e eſſe creatos cum libero arbitrio qͥ pol bonn d. ſunt ſi volunt pꝛopꝛia voluntate pecca mltie re. eoſq; non neceſſitate/ ſed ꝓpꝛia vo⸗ ue, luntate peccaſſe. Recte ergo dicit᷑ ho/ mo naturaliter velle bonum quia inre⸗ gndum ca et bona voluntate conditus eſt. Su nquſ perioꝛ enim ſcintilla rationis que etiã Uuwuſi vt ait iero.in caym nõ potuit extingui bonum ſemper vult. ⁊ malum ſemꝑ o ⸗ dit. alium auteʒ dicunt motum eſſe mẽ tis quo mens relicta ſuperioꝛum lege. 4 que ſubicit ſe peccatis.eiſq; oblectat. Iſte motus vt aiunt.anteq; aſſit alicui gra⸗ 4 tia dominatur et regnat in homine.al wn ibinn terumq; depꝛimit motum.vterqʒ tamẽ wolu ex libero arbitrio eſt. Veniente auteʒ 0 Zᷣictun gratia.ille malus motus eliditur.⁊ al o. ficcu ter naturaliter bonus liberatur et adiu er yuhb uatur vt efficaciter bonum velit. Inte aret eſicn gratiaʒ vero licet naturaliter homo ve ere Libn lit bonum. Mon tamen abſolute conce tquidemn di opoꝛtet bonaʒ habere voluntatem. ge percu ioꝝ reſpõ“ ſed potius malam. ZAllij autem dicunt
n dixt au bmalios
odoergon tum quo naturaliter vult homo bonum ccadenn et ex vicio vult bomo malum.eo ꝙ de⸗ o libenn lectatur. et inquantum vult bonum na naliter w turaliter bonus eſt. inquantum malum voluns vult/ malus eſt. —. VRin ex fine omnes actus penſa ti debeant vt limpliciter boni — vel mali dicantur X. Vſt hec ve anik actibus adiciendum videt᷑ lacvelm“ truzet ipſi eꝝ fine ſicut vo doe bur luntas penſari debeant boni vel mali.
I
vnam eſſe voluntatem id eſt vnum mo⸗
licet enim ᷣm quoſdaʒ omnes boni lint
innw⸗ ac'ſin/ inquantum naturaliter ſunt/ non tamẽ dooci⸗ it boni di ablolute dicendi ſunt omnes boni. nec umn“ diſint omnes remunerabiles ſed quidamma u⸗ l ſimpliciter dicuntur. ſicut ⁊ alij boni — iſinplicit¶ Nam ſimpliciter ac vere ſunt boni illi „ li. actus qui bonam habent cauſam ⁊ intẽ Lw tionem id eſt qui voluntatem bonaʒ co
„3 W F
mitantur.et ad bonum finem tendunt.
Mali vero ſimpliciter dici debent /qᷓ peruerſam habent cauſam ⁊ intentiõeʒ vnde ambꝛoſius ait. Zffectus tuus opi tuo nomen imponit. et auguſtinus ſuꝑ pſalmum triceſimum pꝛimum. Memo
computet bona opera ſua ante fidem. vres et curſus celerrimus.pꝛeter viaʒ quia vbi ipſa fides non erat. bonuʒ opꝰ non erat. Bonũ enim opus intentio fa
cit. Intentionem fides dirigit. Nõ val
de attendas quid homo faciat/ ſed qd
cum facit attendat. quo lacertos opti⸗
me gubernationis dirigat his teſtimo
nijs inſinuare videtur ex affectu et fine
opera bona eſſe vel mala quibus cõſo⸗
poteſt arboꝛ bona fructus malos facere neq; arboꝛ mala fructus bonos facere. Momine arboꝛis ñ natura humane mẽ⸗ tis ſed voluntas intelligitur. que ſi ma la fuerit/ non bona ſed mala opera facit Pi vero bona fuerit/ bona non mala fa cit opera.
Atrum om̃ig opera hominis
ex affectũ et fine ſint bong vel
mala 8
Bʒq̃ritur vtrũ omnia opera hominis ex affectu et fine ſint bona vel mala. Muibuſdam ita vi detur eſſe qui vicunt omnes actus eſſe indifferentes vt nec boni nec mali Pſe ſint. Bed eꝝ intentione bona bonus ⁊ ex mala malus ſit omnis actus. Pecun⸗ dum quos quilibet actus poteſt eiſe bo nus ſi bona intentiõe geratur. Ilijs au tem videtur ꝙ quidam actus in ſe mali ſint ita vt ñ poſſint eſſe niſi peccata etiã ſi bonam habeant cauſam.ct quidaʒ in ſe boni.ita vt et ſi malam habeant cau⸗ ſam non tamen boni eſſe deſinant Oð teſtimonio aug.confirmant qui dic̃ bo num aliquando non bene fieri. Qð em̃
quis inuitus vel neceſſitate tacit nõ be ne facit. quia non bona facit intentiõe
Ira enim videtur mihi eſe vt magne
nat quod veritas in euangelio ait. NMõ
Dpinio quo⸗ rundam qͥ di⸗ cunt om̃es ac ctus indiffe ⸗ rentes.

vt ait auguſtinus ſi per ichanneʒ. Ber uilis inquit timoꝛ non eſi in caritate in quo quamuis credatur deo on tamen in deum. et ſi bonum fiat non tamen be ne. Nemo enim inuitus bene facit etiã ſi bonum eſt quod facit. Ecce habes ꝙ aliquis non bene facit illud qð bonum eſt. Facit ergo auod bonum eſt inten/ tione non bona. Ideo aſſerunt illi que daʒ opera eſſe talia que ſic bona ſunt ꝙ mala eſſe nõ poſſunt quocunq; modo fi ant ſicut econuerſo auedaʒ ſic ſunt ma a. vt nõ poſſint eſſe bona quacunq; e cauſa fiant · alia autem eſſe opera · que ex fine vel ex cauſa bona ſunt vel mala et ad illa referunt ſandoꝛuz teſtimonia quibus ex affectu vel intentione wdici⸗ um operum penſari dicunt Triptitam edunt iſti differentiam actuum-
Aliter auguſtinus ſentire vi detur qui dicit operaNe minis *
eſſe bona vel maia ex intentio ne etcauſa et pꝛeter quedã que
——
per ſe peccatã ſunt⸗
euidentiſſime docet in libꝛoↄtra men⸗ vacium omnes actus ſm intentioneʒ et cauſam iudicandos bonos vel malos p
ter quoſdam qui it a ſunt mali vt nunqᷓ; poſſent eſſe boni. etiam ſi bon vides⸗
tur babere cauſas · Intereſt Anguſ.in“
aquit plurimuz qua cauſa.quo fine. qua intentione quid fiat. Bed ea que ↄſtãt
eſſe peccata. nullo bone cauſe obtentu
nullo quaſi bono fine · nulla velut bona intentione facienda ſunt · Ea qppe ope
ra hominuʒ · ſi cauſas babuerint bonas
vel malas. nunc ſunt bona nunc mala·
que nõ ſunt per ſeipſa peccata ſicut vi⸗
ũ pꝛebere pauperibꝰ bonum eſt ·ſiſit cauſa miſericoꝛdie cum recta fide. ⁊cõ cubitus coniugalis quando fit cauſa ge
nerandi.ſi ea fide fiat vt gignantur re⸗
paſcitur pauper · aut laſciuie cauſa cuʒ
ne ea fide fiat re rum non ideo quiſqᷓ; generandi. hec rurſus mala ſunt ſima“ las habeant cauſas velut ſi iactantie cã
—
vxdꝛe concumbit᷑. aut filij generantut᷑ non vt deo ſed vt dyabolo nutriantur- Cum vero opera ipſa ꝑ ſe peccata ſunt vt furta/ ſtupꝛa/ vlaſphemie/ quis di⸗ cat cauſis bonis eſſe facienda vel pecca ta non eſſe. vł quod eſt abſurdius iuſta peccata eſſe · Quis dicat furemur diui⸗ tibus vt babeamus quid demus paupi bus. aut falſa teſtimonia pꝛoferamus/ non vnde innocentes ledantur ſed poti us ſaluent᷑ duo enim bona hec ſunt vt inops alatur· et innocens non pumat᷑. aut quis dicat adulterium eſſe facien ⸗ dum vt per illam cum qua fit homo de moꝛte liberetur. Teſtamenta ettam ve ra cur non ſuppꝛimimus ⁊ falſa fuſpo/ nimus. ne hereditates habeant qui ni⸗ pil boni agunt. Ved hij potius qui in/ digentes adiuuant cur nð fiant illa ma la pꝛopter hec bona ſi pꝛopter hec bo⸗ na. nec illa ſunt mala · Eur nonabim/ mundis meretricibus que ditant ſtup̃ ⸗ toꝛes rapiãt diuitias vir bonus. vt in ⸗ digentibus eas largiatur · Cum maluʒ nullum malum ſit ſipꝛo bono fiat/ quis poc dicat niſi qͥ res humanas moꝛeſq; conatur et leges ſubuerterè quod eniʒ
facimus non dicat᷑ recte fieri poſſe nec impune tantum · verum etiam gloꝛioſe vt in eo non timeatur ſupplicium/ᷓſpe retur et pꝛemiuʒ ſiſ emel conceſſerimus in malis actibus non quid fiat /ßᷣquare fiat eſt querendum. vt quecunq; pbo⸗ nis fiunt cauſis/ nec ipſa mala.eſſe iudi centur.it iuſticia merito punit eum q dicit ſe fubtraxiſſe ſuperflua diuiti vt pꝛeberet pauperi⁊ falſarum. qui alie⸗ num coꝛrupit teſtamentũ vt is eſſet he res qui faceret elemoſinas largas.non ille qui nullas. ⁊ eum quiſe ſeciſſe ad ulterinm oſtendit · vt per illam cuʒ quã fecit hominem de moite liberet. Vʒ di cet aliquis ergo eq uandus eſt fur cuili⸗ bet furi qui voluntate miſericoꝛdie fu⸗ ratur· Quis hoc dixerit · ſed hoꝝ duo⸗ eſt bonus. quia pe
ioꝛ eſt vnus. Meioꝛ enim eſt qui concu piſcendo/ qᷓ; qui miſerando frat/ ſed ſifurtum omne peccaum eſt/ab omni
. E 8 ———— 2——— —B———— ₰— ——„————

pne
Lurnontbi
be ditm it
rbonus.
r.Lomnt ono fiatn anas moi ere /0uoi ſieri polt ctiam g
oylicu
d concmn widſinim tquwſyt cito vrn n
ilm
vtii
furto abſtinendum eſt. Vuis enim di/
cat eſſe peccandum etiam ſi aliudſit ʒ/
uius. aliud leuius peccatum. Munc au
tem querimus quis actus peccatum ſit vel non. Mon quid grauius ſit vel leui
us.intende lectoꝛ pꝛopoſitis verbis to
ta mentis conſideratione que non in/
utilem habent exercitationem et dino⸗
ſces quis actus lit peccatum qui ſcilicʒ malam habeat cauſam.nec ille tantum quia ſunt nonnulli actus qui ⁊ ſi bonaʒ
habeant cauſam /tamẽ peccata ſunt vt
ſupꝛa poſitum eſt. Ex quo conſequi vi
detur quia non ſemper ex fine iudicat᷑ voluntas ſiue actio mala ſicut in il que per ſe peccata ſunt. Illa enim cum qͥs
geſſerit pꝛo aliqua bona cauſa bonum videtur habere finem nec exꝝ fine volun
tas ẽ mala·nec ex voluntate actõ fit ma
la.ſed eꝝ actione volũtas fit pꝛaua In quibus aliqui ponunt actum iudeoꝛum qui crucifigendo chꝛiſtum arbitraban/ tur ſe obſequium pꝛeſtare deo.quia bo num finem dicunt eos ſibi poſuiſſe ſcili cet dei obſequium.⁊ tamen voluntateʒ eoꝛum ⁊ actionem peruerſam foꝛe aſſe runt. We bonis autem nulla fit excep⸗ tio in pᷣmiſſis vbis aug· qn oĩs volũtaſ bona eꝝ fine ſit bona.⁊ ex volůtate om nis actio bona⸗ bona eſt. Ved non om/ nis mala voluntas ex fine mala eſt Nec omnis mala actio ex fine ⁊ ex volunta⸗ te mala eſt. et omnis qui habet malam cauſam mala eſt/ ſed non omnis que bo nam cauſam habet bona eſt Ideoq; cũ ex affectu dicitur nomen imponi operi/ in bonis operibus generaliter vera eſt hec regula. ſed in malis excipiunt᷑ illa que per ſe mala ſunt. Wmnia ergo ho⸗ minis opera hm intentionem et cauſam iudicantur bona vel mala exceptis his que per ſe mala ſunt id eſt que ſine pꝛe⸗ uaricat ione nequeunt fieri.
Muidam dicunt pꝛedicta non poſſẽ fieri bonofine.
—— —
—
dam contendunt nunqᷓ; habere bonam cauſam Qui enm aliena furatur ⁊ pau peribus tribuat/ non pꝛo bono vt aiunt furatur. Mon em̃ bonum eſt aliena pau peribus erogare. Qui enim de rapina
eng
ſacrificum deo oſſert idem ſacit vt au⸗
toꝛitas ait · ac ſi immolaret filium in cõ ſpectu patris victimet vel ſacrificiũ car nis deo offerat· Abhominabilis nem⸗
pe deo eſt impioꝛum oblatio. ᷓta etiaʒ
⁊ hominem per adulterium moꝛte li berare malum eſſe dicunt. Etſi em̃ bo num ſit hominem a moꝛte liberareta/ men ſic homineʒ liberare maluʒ foꝛe aſ⸗ — aug in ſuperioꝛib di ⸗ cunt temperaſſe ſermonem.cauteq; lo/ cutum vbi ait. Ea que conſtat eſſe pec cata et nullo qu aſi bono fine/ nulla ve⸗ lut bona intentione facienda. Mon em̃ ſimpliciter dixit bono fine et intentiõe bona/ ſed addidit quaſi⁊ velut. quia ta
lia non fiunt hono fine. ⁊ bona intentio
ne.ſed intentione que videtur bona.⁊ fine qui putatur bonus ſed non eſt Nec ideo excepit auqᷓ.iſta vt aiunt quin cau ſas habeant malas. Bed qʒ cauſas ha⸗ bent que videntur bone. lunt tñ male.
An omnis intentõ vel actioeo rum qui carent fide ſit mala-
nq; intẽ
*
Mnum opus faciat. ⁊ fides in tentionem dirigat/non immerito queri poteſt. vtruʒ omnis intentio omneqʒ il⸗
loꝛum opus malum ſit qui fidem nõ ha
bent. Pi enim fides intentionem diri⸗ git.⁊ intent io bonum opꝰꝰfacit/ vbi nõ eſt fides/ nec intentio bona. nec opus bonum eſſe videtur. quoda quibuſdaʒ non irrationabiliter aſtruitur.qͥ dicunt omnes actiones ⁊ voluntates hominis ſine fide malas eſſe que fide habita bo ne exiſtunt. Vnde apoſtolus ait. Wm̃e
quod non eſt ex fide peccatũ eſt Quod
. tio vt ſupꝛa dictum eſt bo/
Dr
MQuidã dicũt omnes actio⸗ nes hois ſiue
bono ſunt.

— ———
—
Tutoꝛitstib moniunt ſuaʒ
opinionem.
Oſine carita
——————— te non cuſio⸗ diunt manda
exponensa
ſtinusa
Delium vita peccatum eſt. ⁊ nichil bo ⸗ num eſtſine ſummo bono. vbi deeſt ag
nitio eterne veritatis/ falſa virtus ẽ eti
am in optimis moꝛibus.⁊ iacobus in e piſtola canonica ait Qui offendit ĩ vno
ſcʒ in caritate/ factus eſi omniuʒ reus · Nui ergo fidem ⁊ caritatem non habet omnis eus actio peccatum eſt. quia ad
caritatem non refertur Quod enim ad
caritatem non reſertur. vt ſupꝛa memi nit aug. non fit quemadmodum fieri. opoꝛtet. Ideoq; malum eſt Non ergo mandata cuſtodit qͥ caritate caret· qꝛ ſine caritate nullum mandatoꝛum cu⸗ ſtoditur. vnde aug⸗ ſuper epiſiolaʒ ad galathas ait. Luſtoditionem legis di⸗ cit apoſtolus. non inebꝛiari. non occi⸗ dere/ non mechari.⁊ alia huiuſmẽõi ad bonos moꝛes pertinentia que ſine cari tate fide ⁊ ſpe impleri nõpoſſunt Mul⸗ lum ergo mandatum implet nullumq; bonum opus facit qui fidem et carita tem non habʒ. Impoſſibile eſt enim vt ait apoſtolus ſine fide aliquid placere deo. que ergo ſine fide fiunt bona non ſunt quia omne bonum placet deo.
Que pꝛemiſſeſentencie ohici
„————
untur ex verbis auguſtini⸗
Bis auteʒobicit᷑
quod ſupꝛa dixit aud⸗ ſcʒ ꝙ in ſeruiliti moꝛe et ſi bonum fiat non tamen bene. Memo inuitus bene facit etiaʒ ſi bonũ eſt quod facit. Nic enim dicit bonñ fie rů ß non bene ab illo qui caritatem non habet. Qui enim ſeruiliter timet cari⸗ tate vacuus eſt.de quo tamen hic diẽ. qꝛ bonum facit.ſed non bene qui etiaʒ ſuper illum locum ꝑſalmi. turtur inue mit ſibi nidum vbi reponat pullos ſuos dicit ꝙ iudei heretici ⁊ pagani opa bo/ na faciunt. quia veſtiunt nudos.et pa⸗ ſcunt pauperes.⁊ huiuſmodi/ſed nð in nido eecleſie.id eſt in fide.⁊ ideo ↄcul⸗ cant᷑ pulli eoꝛum. Quibus illi reſpon dent dicentes bona opera appellari hu
kicponun ur quedam augn⸗
—————
—— † —————
iuſmodi que ſine caritate fiunt · nõ quia pona ſint quando ſic fiunt. quod euidẽ ter ſupꝛa aug· docuit. quia bona eſ⸗ ſent ſi aliter fierent. que etiam ſui gene
re ſunt bona. ſed eꝝ affectu fiunt mala
Zlioꝛum ſententia de pꝛemiſ.
—.———
ia queſtiõe qua querebatur li
— „.
Sisaißehrümalaeſt qui
Ilij veroquitri phariam diſtinctionem actuum faciunt opera cuncta que ad nature ſubſiqium fiunt ſemper bona eſſe aſtruunt Ved ꝙ anguſtinus mala eſſe dicit ſi malas ha beant cauſas. non ita accipiendum eſt quaſi ipſa mala ſint · ſed quia peccãt et mali ſunt qui ea malo fine agunt Item et illud aliud ſcʒ bonum opus intentio facit. ⁊ intentionem fides dirigit. de ⸗ terminant dicentes ibi bonum vocatuʒ quod remunerabile eſt ad vitaʒ. non ꝙ illud ſit ſolum bonum opus.immo etiũ alia plura.licet non ea ratione qua il⸗ la fit bona. Bonum enim multipliciter accipitur ſcʒ ꝓ vtili.pꝛo remunerabili. ꝓ ſigno boni. ꝙ ſpecie boni. ꝓ licito.⁊ foꝛte alijs modis. Bolaq; illa intentio
remunerabilis eſt ad vitam/ quaʒ ſides
dirigit. Ped non illa ſola bona eſt vt a iunt· Nam ſi qᷓ;s iudeus vel malus xpia nus ncceſſitatem ꝓximi releuauerit na turali pietate ductus bonum fecit.⁊ bo na fuit voluntas qua illud fecit.
ini capitula que retradauit
quaſi pꝛaue dicta ſed quo
gari qs ang.ait in li· de vera religione vſqʒ adeo inquit peccatum voluntarium ma lum eſt vt nullo modo ſit peceatuʒſi nõ ſit voluntarium· Nuiumodi dici rõz
Quibus m

tög
d 6 B. w Læuns
nſu gue mm.
fun m
batuſ Lelt qu
tunſcht
ure ſictän ſmn Su üſ mlsh ccyinimi qupuut eagmn In opusn 68 dirigi i onum poun
bitt f
d vitaʒ w
us. Immol atione qui
wlipi remunerii oni. pih
ah ilu in tan wit lola bouin vni ninumn bonnict ilui i
min er
l
liud cpln
I
——
1 1
aus. aperiens in li. retracationum di⸗ cit. Moteſt videri falſa hec diffinitõ. ß ſi diugenter diſcutiat᷑ inueniet᷑ eſſe ve riſſima.peccatum quippe ilud cogitan dum eſt qð tantummodo peccatum eſt non qð eſt etiam peccati pena.ſcʒ pec/ catum pꝛimum hominis/ qð mit pecca tuʒ ⁊ cauſa peccati.ß non pena qᷓ;uis ⁊ illa que non voluntaria peccata nõ im⸗ merito dicunt᷑.qꝛ vela neſ cientibꝰ vl a coactis perpetrant᷑.nõ omnino poſſunt line voluntate committi.qm̃ ⁊ ille qui peccat ignoꝛans voluntate vtiq; facit. qð cum faciendum non ſit/ putat eſſe fa ciendum.⁊ ille qui ↄcupiſcente aduer ſus ſpiritum carne. non ea que vult faẽ concpiſcit quideʒ nolens.⁊ in eo nõ fa cit qð vult.ßᷣſi vincit᷑ ↄcupiſcentie cõ/ ſentit volens.⁊ in eo nõ facit niſi quod vult ·⁊ illud qð in paruulis eſt oꝛigina/ le peccatum/ex pꝛima hominis volun/ tate mala ꝓtractum eſt. Mon itaq; fal/ ſum eſt qð dixi.i.vſq; adeo peccatum voluntarium eſt ⁊c̃. Ecce qualiter acci piendum ſit illud ſcʒ vel de pꝛimo pec⸗ cato hominis vel de omnibus generali ter peccatis moꝛtiferis.quoꝝ licʒ que dam dicant non voluntaria. que ſcʒꝑ ignoꝛantiam ⁊ per infirmitatem fiunt. Eadem tamen ea ratione poſſunt dici voluntaria/ quia ſine voluntate non cõ mittuntur.
Iliudcapitulum.
Illius etiam in telligentia perquirenda eſt qð inli. de duab animab edidit inquiens Nuſq;
niſi in volnntate peccatuʒ eſt.qð ctiam
inli. retractationum plane determinat dicens Moteſt putari iſta falſa eſſe ſen
tencia/ qua diximus nuſqᷓ; niſi in volů⸗ tate eſſe peccatum. cum apoſtolus di ⸗ cat qð nolo hoc facio ⁊c. Sʒ peccatuʒ quod nuſq; eſt niſi in voluntate· iliud p cipue intelligendumeſt/qð iuſta dam⸗ natio ↄſecuta eſt id eſt pꝛimuʒ hominis peccatum. In eodem quoq; li.de dua⸗
. — — 8*—*
bus animabus aliud tradidit ↄſidera
—
XI
tione dignum.ait enim· Non niſi volũ tale peccat᷑.ipſamq; voluntatem diffi⸗
nit dicens. Aoluntas eſt animi motus cogente nullo ad aliquid vel non amit⸗
tendum vel adipiſcendum. huius dicti caulam aperiens. ⁊ intelligentiam pã ⸗
dens in li.retractationũ ait hoc ꝓpte
rea dictum eſt vt hac diffinitione volẽs a nolente diſcerneret᷑.⁊ ſic ad illos re⸗ ſerret᷑ intẽtio qui in paradiſo fecerunt mali oꝛiginem peccando nullo cogente peccato id eſt libera voluntate.qꝛ⁊ ſci entes ↄtra pꝛeceptũ fecerunt. ⁊ ille tẽp tatoꝛ ſuaſit vt hoc fieret nõ coegit Nã qui neſciens peccauit. non incongruen ter nolens peccaſſe vici poteſt. quãuis et ipſe qui neſciens fecit? volens tamẽ fecit · ita nec tale peccatum ſine volũta/ te eſſe potuit. voluntas facti ibi fuit ñ
peccati voluntas. qð tamen factuʒ fuit
peccatum. Moc enim factum eſt qð fie⸗ ri non debuit Muiſquis autem ſcieng peccat ſi poteſt cogenti ad peccatum ſi⸗ ne peccato reſiſtere.nec tñ facit. vtiq; volens peccat. quia qui poteſt reſiſtere non cogitur cedere. quapꝛopter pecca tum ſine voluntate eſſe non poſſe veriſ⸗ ſimum eſi. Ex his liquet qualiter ſupe ioꝛa accipienda ſint
umPecthm
Biautemomne
mala voluntas eſt volunta
peccatum moꝛtale voluntarium eſt⸗cũ voluntas mala peccatum ſit moꝛtale cõ ſtat voluntatem ipſam eſſe voluntariũ peccatum. quid enim vt ait aug taʒ in voluntate qᷓ; ipſa voluntas ſita eſt Vo· luntas itaq; mala recte voluntarium di citur peccatum.qꝛ in voluntate conſi⸗ ſtit. Voluntas quippe vt ait aug
ein eo dem. eſi pꝛima cauſa peccandi. aut nul lum peccatum eſt pꝛima cauſa peccandi nec eſt cui recte imputet᷑ peccatum niſi
peccanti. Mon ergo eſt cui recte impu⸗
tetur niſi voluntati lẽ oc aũt ð peecato

5
Oplnio 2tra
ilos q̃ dicũt. vnum eſſe pec
catum.
6———————
aduli ⁊ moꝛtali intelligendũ eſt Neq; pis verbis aliud voluit oſtendẽ auã vt ipſe ait inretractationibꝰ niſi quia vo⸗ ſuntas eſt qua peccatur ⁊ qua recte vi ⸗ uitur ·
————„——
—
oluntas mala ⁊ opera/ tio ſint peccatum/ queri ſolet vtꝝ in eodeʒ homi ne ⁊ circa eandem rem hec duo vnum ſint peccatus vel diuerſa. vt ſiquis vo luntate furat᷑ voluntatem habuit malã que peccatum eſt. ⁊ adum maluʒ qᷓ ite peocatumeſt · Nec autem duo diuerſa ſunt ſcʒ voluntas ⁊ actio. Sʒ nunquid diuerſa lunt peccata an vnum dicunt quidam vnum eſſe pctm̃ Alij vo dicũt diuerſa eſſe peccata.qꝛ cum cõſiet hec duo eſſe diuerſa/ aut dinerſa duo pecca ta vicunt᷑ aut duo diuerſa non pecca⸗ ta. Quibus alij reſpondent. hec duo di uerla non eſſe pectata plura. Non eniz plura peccata ſi unt F peccatum vnuq? vna pᷣuaricatio vl inobedientia in vtro q;ʒ admittit ſiue quando vult ſiue quan do agit. ⁊ vnus eſt ibi ↄtemptus. ß mi⸗
noꝛ cum in voluntate ſolum peccatum continetur. Maior do cum voluntati
etiam operatio addit᷑.⁊ idco maius fit
peccatum. ß non plura · cum voluntao
operi mancipet᷑·
lia contra eoſdem oppoſitio
„
obijcit /ſi vnum tantum illa duo pecca⸗ ta funt cum quis voluntate mali pꝛius ↄcepta deinde opus patrauerit non ꝓ
aliquo ante op reus eſt niſi ꝓ quo an/ te opus reus erat. cuʒ adhuc in ſola vo
luntate peccatum ↄſiſtebat. Nullꝰem̃
reus eſt eterne moꝛtis niſi pꝛo peccato
Sʒ adhuceiſdeʒ
U XM
Bed peccatum alind non eſt ammiſſus actione qᷓ; pꝛius admiſſum erat velun/ tate. Non ergo ꝓ aliquo alio iſte fit dã nabilis actu peccando qᷓ; ante fuerat cũ ſola voluntate delinquebat. Sd h etiã
⁊ illi reſpondent dicentes. ꝓpter pec Reſponſo
cdtum quidem tantum illum reum fu⸗ rem conſtitui quamuis eius voluntas ⁊
actio vnum ſit peccatum ꝓ alio tamen reus factus eſt actu peccando /qᷓ; pꝛius
erat ſola voluntate delinquendo · quſa pꝛo actu qui eſt aliud qᷓ; voluntas licz ñ
aliud peccatum 2
Zllia aduerſi us eoſe dem obiecs
Itezet adhucq
ſtioni inſtant dicentes hec duo ideo di·
uerſa eſſe peccata · qꝛ diuerſoꝛum legis mandatoꝝ pꝛeuaricationes ſunt · Alio enim mandato legis ꝓhibet actio furti ſcʒ non furaberis · alio furandi volun/ tas ſcʒ non concupiſces rem ꝓximi tui
um autemhec dno diuerſa mandata
ſint. quib ila duo ꝓhibentur patʒ ila
do dinerſas eſſe pꝛeuaricationes. di⸗
verſa 3 peccata · Ad qð etiaʒ illi dicũt diuerſa quidem eſſe mandata. quibus illa duo diſtinctim ꝓhibent. vt auguſti nus docet ſuper exodum. Veruntamẽ in illis non obſeruatis/ vna tantum pꝛe uaricatio incurri᷑. vnumq; cõtrahitur peccatum licet duo diuerſa illis ꝓhibe⸗ ant᷑. Picut econuerſo duo ſunt manda ta caritatis/ qui duo pꝛecipiunt᷑ dil⸗
gi. vna tñ in eis nob ↄmendat caritas
gi peccatum abaliquoadmiſ ſumi in eo ſit quouſq; peniteat·
Pꝛeterea[oc ti. cuʒ ab aſiquo perpetratoyolunate peccato volunt as id agendi⁊ actio trõ
ierit/ nondum tamen vera babita peni
tentia. At illud peccatum vldued pe
niteat ſit in eo. qð non eſie vicet„quia
—
voluntas illa que pꝛius fuit non ẽ nec;
„
——

miſn inhun, t (uen c ibai
ppterpu,
nremſ
ſolunn oGyin wd. g unlgj
5
bui
duoilen erſounin, nes ſin I bet acoin randi veh rem pin erſo man nur pat Latione Gtiaz iliti möa en m. Uenn vnaianſt
1I.
U adio. qꝛ neq; vult illud neq; illud agit ⸗ qð ante voluit ⁊ egit. Sʒ non eſt igno/ randum peccatum duob modis dici eſ ſe in aliq̃ /⁊ tranſire ſcilicʒ actu ⁊ reatu
Alctu eſt in aliqͥ dum iplum peccatuʒ ẽ
3
vt actio vl voluntas in peccante ẽ Rea
tu vᷣo cum ꝓ eo ſiue tranſierit ſiue aſſit
mẽs hominis polluta eſt ⁊ coꝛrupta to tuſqʒ homo ſupplicijs obligatus perpe · tuis. nec vnq; eſt in aliqͥ peccatum actu pꝛeter oꝛiginale. quin ſit etiaʒ reatu.ð eſt reatu interdum poſtqᷓ; tranſit actu.
Quibus modis dicit᷑ in ſcrip
———
Meatautem in
ſcriptura multipliciter accipit᷑ ſciicet
ꝓ culpa. ꝓ pena ·pꝛo obligatione pene tempoꝛalis vel eterne. Bi enim moꝛta le eſt obligat nos pene eterne· ſi venia/ le obligat nos pene tempoꝛali · Vuoe⸗ nim ſunt genera peccatoꝛum moꝛtaliuʒ
ſcilicet ⁊ venialium. moꝛtale eſt per qð
homo moꝛtem eternaʒ meret᷑ Crimen enim vt ait auguſtinus eſt quod eſt dig
num accuſatione ⁊ damnatione Venia
wns cn
verlupi odwoſnm 0 pun.
nii dim
—
Pꝛima diſti cio.
—
Pecunda di.
—————
tipliciters
le eſt quod hominem vſq; in reatum ꝑ⸗ petue moꝛtis non grauat · Veruntamẽ penam meretur.ß facile indulget
Be modis keccon guimu⸗ ſignantur-
——.
Modi auteʒ pec
ℳ ——— —. 5
catoꝛum varias in ſcripturahabent di⸗
ſtinctiones in qua dicitur peccatuʒ duo
bus modis committi ſcilicet cupidita⸗ te et timoꝛe vt auguſtinus tradit ſup
illum locum pſalmi· Incenſa igni ⁊ ſut
ſoſſa. Nis enim duobus modis diẽ om⸗ nia peccata moꝛtalia includi.⁊ incen/ ſa ea dicit que eꝝx cupiditate male ince ·
dente oꝛiuutur. Buffoſſa vero que ex
timoꝛe male humiliante ꝓueniunt. qð eſt quando quis cupit non cupienda vł
tinet non timenda vlibi vero dicitur
Mariam quoqʒ
D XIII —
peccatum fieritribus modis ſcilicʒ co/ gitatu verbo. ⁊ opere. Vnde ieronimꝰ? ſuper eʒechieleʒ. tria generalia deſica ſunt cnibus humanum ſubiacet genus Vut em̃ cogitatione. apt ſermoue. ant opere peccamus.lhis aliquando etiaʒ additur quartus modus ſcilicet cõſue⸗ tudinis. qð in quadꝛiduano laʒaro ſig⸗ mſicatum eſt. Vicitur quoq; homo pec care in deum · in ſe.⁊ in pꝛoximum In deum.cum de deo male ſentit vt here⸗ ticus. vel que dei ſunt vſurpare pꝛeſu mit indigne participando ſacramentis vel quandò nomen dei peierando con ⸗ temptibile facit. In pꝛoximum peccat cum pꝛoximuz iniuſte ledit. In ſe vero cum ſihi et non alij nocet.
„
etpeccatum ·
appellationem habet. Vicitur em̃ pec⸗ catum et delictum. et delictum foꝛtaſſe eſt. vt ait auguſtinus in queſtionib le⸗ nitici. declinare a bono. peccatum ẽ fa cere malum · Aliud eſt enim declinare a bono.aliud eſt facere malum. ecca tum ergo eſt perpetratio mali. Welictũ deſertio boni. Quod et ipſum oſtendit nomen. Quid enim alind ſonot delictũ
niſi derelictuʒ. ⁊ qui delinquit quid de
relinquit niſi bonum. Vel delictum eſt quod ignoꝛanter fit. eccatum quod ſcienter committitur. Indifferenter ta men ⁊ peccatum nomine delicti.⁊ deli⸗ ctum nomine peccati appellatur.
Be ſeptem pꝛincipalib vicũs
Dꝛopterea ſciẽ
dům eſt jfeptem eſſe vicia capitalia vel
pꝛincipalia · vt greꝗſuper exodus ait ſcilicʒ inanem gloꝛiam iram. inuidiaʒ accidiamwel triſticiaʒ.auariciã. caſtri margiam.luxuriam. Mue vt ait iches cʒiſoſignificata ſunt in vñj. populisiᷓ
Quomododifferant delicum

E enpiditas nium maloꝝ.
oꝛiginem trahat.
terram ꝓmiſſionis iraheli ꝓmiſſam te nebant. Ve his quaſi.vij. fontibus cũ⸗
ce animaꝝ moꝛtifere coꝛruptele ema/ nant · et dicunt᷑ hec capitalia/ qꝛ eꝝ eis
oꝛiunt᷑ omnia mala. Mullum enim ma⸗
lumeſt quod etiam non ab aliquo hoꝛũ
Be ſuperbia queeſt radix om
Ex ſupbia tamẽ
omnia mala oꝛiunt᷑ et hec ⁊ alia. quia vt ait gre · radix cuncti mali eſt ſuper
bia de qua dicit. Inicium omnis pec ⸗
cati eſt ſuperbia que eſt amoꝛ ꝓpꝛie ex⸗ cellentie k uius q̃tuoꝛ ſunt ſpecies. vt greg. ait Mꝛima eſt. cum bonuʒ quod habet quis lbi tribuit Becunda cum
credit a deo eſſe datum.ſed tamen pꝛo ſuis meritis. Tercia cum ſe iactat habe
re quod non habet. Quarta cum cete ris deſpectis ſingulariter vult videri. Lerio ergo radiꝝ omnis mali dicit᷑ ſuperbia. Nuic autem videtur obuiare
quod apoſtolus ait. Radiꝝ omniuʒ ma loꝝ eſt cupidu as qꝛ ſi radix omniũ ma loꝝ eſt cupiditas ergo ſuperbie. Quo“
modo ergo ſuperbia radi eſt ⁊ inicinʒ omnis peccati.
tur omnium maloꝛum ſeʒ ⁊ſu
perbia et cupiditas-
rece dictum eſſe intelligit᷑. Bi genera
———
peccatoꝝ ſinguloꝛum non ſingula gene rum vterq; locutione includi intelligan
tur Mullum quippe genus peccati eſt. quod interdum eꝝ luperbia non ꝓueni
at. Nullum etiam quod ex cupiditate
aliquando non deſcendat. Bunt enim nonnulli hominum qui ex cupiditate fi
unt ſuperbi.⁊ aliqui eꝝ ſuperbia fiunt
cupidi. Eſt enim vt ait auguſtinus ho⸗ mo qui non eſſet amatoꝛ pecunie niſiꝑ
hoc putaret ſe excellentioꝛẽ eſſe. Jõq;
.
Quo ſenſu vtrunq;radix dica
XLII
—— ℳ
vt excellat diuicias cupit Tali homini
ex ſuperbia oboꝛitur cupiditas.⁊ẽ ali⸗ quis qui non amaret excellere niſi puta ret per h diuitias maioꝛes habere. Jõ ergo excellere laboꝛat quia diuitias h bere amat leinc innaſcitur ſuperbia id eſt amor excellentie ex cupiditate Ma tet ergo ꝙ ex ſuperbia aliquando cupi ditas. et ex cupiditate aliquando luꝑ⸗ bia oꝛitur.et ideo de vtraq; recte dicit ꝙ ſit radix omnis mali.
Be peccato in ſpiritumſandũ
quod dicitur etiam peccatum
rea quoddaʒ peccati ge nus ceteris qᷣuius ⁊ ab⸗
hominabilius quod di⸗ citur peccatum in ſpiritumſanctum de quo in euangelio.veritas ait. Qui pec cauerit in ſpiritumſanctuʒ non remitte tur ei.neq; hic neq; in futuro Et ichan nes in epiſtola canonica. eſt peccatum ad moꝛtem. non ꝓ eo dico vt duis oꝛet MQui enim peccat in patreʒ remittetur ei.⁊ qui peccat in filium remittetur ei. Qui autem blaſphemauerit in ſpiritũ⸗
ſanctuʒ non remittetur ei neq; hic neq;
in futuro. Quoꝛundam opinio·
ſit illð pœtm̃ in ipiritumſanctum velad
moꝛteʒ. ddaʒ dicunt ilið peccatum eſſe deſperationis vel obſtinatiõis Wbſtina
tio eſt indurate mẽtis in malitia ꝑtina⸗
tia ꝑ quaʒ hẽ fit impenitens. Deſpera⸗ tio eſt q̃ quis diffidit penitus de boni⸗ tate dei.extimans ſuam maliciam dibi
ne bonitatis magnitudinẽ excedere Bi
cut caym qui dixit Kaioꝛ eſt iniq̃tas mea.q; vt veniã merear · Gtrumq; vo ðꝛ peccatum in ſpiritumſandum. quia ſpirituſſanctus eſt amoꝛ patris ⁊ filij.⁊
benignitas q̃ ſe innicem et nos diligũt
que tunta eſt cuius finis non eſt·Rcce
L S

U
neii put
dutarh ſyutui ditne
andoch bando ly rce dec
pn
t e
—
szuio bi
liusqwit
mſondnn non nenit wo Etihh cRpectun yt quis or remttet
wittetur
rit inſpii nechben
io. u —— öpec mi ma un — ni gu h nl
ergo in ſpiritumſanctum delinquere di cuntur.qui ſua malicia dei bonitatem
ſuperare putant. ⁊ ideo penitentiaʒ nõ aſſumunt ⁊ qui iniquitatit am pertina ci mente inherent vt eam nunq; relinqᷓ⸗
re ꝓponant · ⁊ ad bonitateʒ ſpirituſſan
ci nunq; redire. patientia dei abuten/
tes.⁊ de miſericoꝛdia dei nimis pꝛeſu⸗ mentes quibus placet malicia ꝓpter ſe
lcut pijs bonitas. Iſti nimia pertina/ tia ⁊ pꝛeſumptione peccant autumãtes
deum non eſſe iuſtum. lli deſperatio/
ne deum non bonum eſtimant.tollẽtes in hoc turbulentiſſimo iniquitatum ma ri poꝛtum diuine indulgentie. quo ſe re cipiant fluctuantes.atq; ipſa deſpera/ tione addunt peccata peccatis dicẽtes miſericoꝛdiam nullam eſſe ⁊ ꝙ luꝑ pec
catoꝛes neceſſaria damnatio debetur.
Vtxꝝ omnis obſtingtioſit pec⸗ catum in ſpiritumſangum
Bed qrit᷑ vtruʒ
omnis obſtinatio mentis in malicis ob ⸗ durate omniſq; deſperatio ſit peccatuʒ in ſpiritumſanctum. Quidaʒ dicũt om nem obſtinationem ⁊ omnem deſpera⸗ tionem peccatuʒ eſſe in ſpiritumſanctũ
quod ſi eſt aliquando illud peccatum re mittitur. quia multi etiam obſtinatiſſi mi et deſperat iſſimi conuertuntur, vt angᷓ. ait ſuper illum locum pſalmi.cõ⸗
uertam in pꝛofnndum moris i.in eos qͥ erant deſperatiſimi.⁊ ibi mittit cri⸗ ſtallum ſuam ſicut buccellas.i.obſtina tos facit alioꝛum doctores. Talium cõ nerſio ibi etiam euidenter oſtendit᷑ vbi
ait qui educit vinctos in foꝛtitudine Si
militer ⁊ eos qui exaſperant qui habi tant in ſepulcris. hm iſtos iltud pecca tum dicit᷑ irremiſſibile /non quin aliqũ dimittatur.ß quia vix ⁊ raro ⁊ difficul ter dimittit. Mon enim ſoluit᷑ criſtallꝰ niſi vehementi ſpiritus impetu Zlij ve
ro tradunt non quamlibet obſtinatio/
nem vel deſperationem appellari pecca tum in ſpiritumſandum. Zed illam tã
—
D XIII
tum quam comitatur impenitentia 43
etiam impenitentiam dicunt eſſe pecca tum in ſpiritumlanctum · Sed qʒ aug. dicit. impenitentia eſt peccatu min ſpi ritumſanctum. Sʒ cum obſtinatus aii⸗ quis ſic eſt vt non peniteat diſcuti opoꝛ tet an aliud obſtinatio/aliud impenitẽ
tia itt in eo peccatum an idem/ß diuer⸗
ſis modis ↄm iſſum. Becundũ iſtos pec catũ illud dicit irremiſſibile eoꝙ nũqᷓ; dimittatur. Ande aug etiam dicit. ꝙ hoc ſolum peccatum veniam mererinð poteſt.⁊iero. quia taliter peccans dig⸗ ne penitere non poteſt.et ideo recte io⸗ bannes dicit. vt non pꝛo eo oꝛet quis. quia qui ſic peccat oꝛationibus eccleſie
hic vel in futuro iunari non poteſt.ha
bens coꝛ induratum tanqᷓ; lapis. Sicut de dyabolo legitur poſt hanc vitam q valde mali ſunt meritis eccleſie iuuari
non pount
Qualiter accipitur peccatum in ſpiritumſancdum
—
Eſt etiaʒ alia hu
iuſmodi peccati aſſignatio. hoc em̃ pec catum aug· diffiniens in li. de ſermone Domini in monte ait · Meccatũ ad moꝛ tem eſt cum poſt agnitionem dei ꝑgra tiam chꝛiſti oppugnat aliquis fraterni⸗ tatem ⁊ aduerſus ipſam gratiam q̃ re⸗ conciliatus eſi deo inuidie faucib agi⸗ tatur. qð foꝛtaſſe eſt peccatum in ſpiri tumſanctum. quod peccatum non dici⸗ tur remitti.non qꝛ non ſit ignoſcenduʒ peccanti ſi peniteat. Bʒ quia tanta eſt labes peccati illius vt depꝛecãdi humi litatem ſubire non poſſit/etiaʒ ſi pecca tum ſuum mala ↄſcientia agnoſcere et enunctiare cogaf᷑ vt iudas cum dixit peccaui facilꝰ deſperãs cucurrit ad la ⸗ queuʒ qᷓ; hũilitate veniam peteret. qð pter magnitudieʒ peccati iãex dãna tiõe peccati. tales hẽre credendũ ẽ Ec ce q̃daʒ aſſiẽtio peccati in ſpmĩſem̃ vel ad moꝛtem h̊ polita ẽ.q̃ illud pœm̃ eſſe tradit᷑ opugnatõ ffuitatis p agnitiõ ⁊ inuidentia gre poſt reconciliationem

——=
———
uod ſpecies quedam obltinationis in telligi poteſt Sllam tamen diffinitionẽ aug. in libꝛo retractationum rememo/ rans aliquid adicienduʒ ibi foꝛe nec aſ⸗
ſerendo ſe dixiſſe aperit ita dicens· qð
quidem non confirmaui. quoniam hoc putare me dixi. Bed tamen adiciendũ ſuit ſi in hac ſcelerata mentis peruerſi/
tate finerit hanc vitam · quoniam deq cunq; peſſimo in hac vita conſtituto nõ eſt delperandum. nec pꝛo illo impꝛudèẽ
ter oꝛatur. de quo non deſperatur Eis verbis inſinuatur peccatuʒ pꝛemiſſa dif finitione deſcriptum/ tunc ſolum debe re diciad moꝛtem. vel in ſpiriumſan⸗ ctuʒ.cum non habet dimittere peniten tiam. nec de aliquo peccatoꝛe deſperã dum eſt in hac vita. et ideo pꝛo om̃i el ſe oꝛandum Ande illud iohannis non
ꝓ eo dico vt quis oꝛet ſic accipienduʒ
videtur.vt pꝛo aliquo peccãte ad moꝛ⸗
tem vel in ſpiritumſanctum poſtqᷓ; finie
rit hanc vitam non oꝛemus. Vum au/ tem in hꝛc vita eſt/nec peccatum illius
iudicare/ nec de illo delperare. ſed ꝓil
lo oꝛare debem. Ande auguſtinus de
verbis domini de impenitentia que e
blaſphemia in! piriumſanctum ſic ait.
Iſia impenitentia vel coꝛ impenitens
quamdiu quiſq; in hac carne viuit? nð poteſt iudicari.de nullo enim deſperan dum eſt quamdin ad penitentiam patiẽ tia dei adducit. Maganus eſt hodie · iudeus infidelis eſt hodie. heret icus eſt
podie ſcumaticus eſt hodie. qd ſi cras
anplectatur catholicam pacem.⁊ ſeq̃⸗ tur catholicaʒ veritatem/ quid ſi iſti qͥs in quocunq; genere erroꝛis notas et
tanq; deſperatiſſimos damnas.anteq;
finiant iſtam vitar agunt penitentiam et inueniunt veram requiem ⁊ vitaʒ in futuro. Nolite ergo ante tempus qͥcqᷓ; iudicare. Ex his oſtendit pꝛo ſingulis peccatoꝛibus in hac vita eiſe oꝛandum nec de aliquo eſſe diffidendum quia cõ
uerti poteſt dum in hac vita eſt qꝛ non
poteſt ſciri de aliquo vtrum peccauerit ad moꝛtem vel in ſpiritumſanctum miſi cum ab hac vit a diſceſſerit. niſi foꝛte a
——————
——& een— DUL S
licui per ſpiritumſanctum mirabilit᷑ rei uelatum fuerit. Exꝝ pꝛedictis aliquate nus capi poteſt quomodo accipiat pec catum in ſpiritumſanctum ſcilicet inui dentia gratie fraternitatem umpeniten⸗ tis oppugnans · que vtiq; obſtinatio ef ſe videtur.⁊ omnis impenitentis obſti natio atq; deſperatio. Motanduʒ vero eſt ꝙ non omnis qui non penitet impe nitens dici poteſt.qꝛ impenitentia ꝓ⸗ pꝛie obſtinati eſt ⁊ vt quidam volũt eti am deſperati.
Allia aſſign
——
ruumſanctum
„—————
— e p oc quoqʒ
ſpiritum ſanctum ambꝛo· in li·de ſpiri tuſancto diſſerens diffinitam aſſignatõ nem tradit dicens. Lur dominus dixe rit. qui blaſphemauerit in filium homi
atio peccati in ſpi⸗
nis dimittetur ei qui auteʒ blaſphema
uerit ĩ ſpiritumſanctuʒ neq; hic neq; in futuro dimittetur ei. diligenter aduer te nunquid alia eſt offẽſio filij. alia ſpi
rituſſancti/ſicut vna dignitas ſic vna in
iuria · Ped ſi quis coꝛpoꝛis ſpecie de⸗ ceptus humani remiſſius aliquidᷓ ſen⸗ tit de chꝛiſti carne qᷓ; dignum eſt habet culpam. Mon eſt tamen excluſus a ve nia. Pi quis vero ſanctiſpiritus digni tatem. mieſtatem ⁊ poteſtatem abne get ſempiternam.⁊ putet non in ſpiri⸗ tu dei eici demonia /ſed in beelʒebub nõ poteſt ibi exhoꝛtatio eſſe venie. vbi ſacrilegi plenitudo eſt. Batis hic apte explicatur quid ſit peccatum in ſpiriũ ſanctum ſcilicet quod illi auguſtini de · ſcriptioni ↄgruẽ videt᷑. q̃ illud pecca⸗ tum dicitur eſſe inuidentia gre orpug⸗ nans fraternitateʒ. Qui enim poſt cog nitionẽ veritatis ſanctiſpiritus vitateʒ negat. ciuſq; opera diẽ eſſe beelzebub poteſtati.bonitati.et ge dei inuidere non dubitat. Mon vtiq; diſtinctio ila verboꝝ ſic accipienda eſi quaſitriunꝑ ſonaꝝ diuiſe ſint offenſe.; ibi peccalo⸗ rum genera diſtinca ſunt· Peccatum enim in patreʒ/ id intelligitur quodfit

npeniten natio el entis obſt nätzven na, mot c
inh
0 hel
toi
tamaſigu domnsi infiiumhn teʒ blaſn cq; bic neg genter at oſilij. alu tas ſic vn us ſpecie! s aidt gumclhu nepdulun tiſpiriue eſtaen uctnüh
ſed ubez
iocſwi⸗
. Pashh
cmn un
ilungin
mini vel dyabol
——
I
De potentia peccãdi. an ſitho loadeo⸗
——
ccandi potentia ſit nobis 3 deo · vel a nobis. Mutant quid aʒ po tentiam recte agendi nobis eſſe a deo. Potentiam vero peccandi non a deo⸗ ſed a nobis vel a dyabolo eſſe/ ſit ma⸗ la voluntas non a deo nobis eſt ᷣa no⸗ bis et a dyabolo. Vona autem a deotã tum nobis eſt.
Batio ad pꝛobandum ꝙ bo⸗ nã voiuntas non lit homini ni Rebe
„
6 —————
luntatis et cogitationis incium nõho⸗ mini ex ſeipſo naſci.ſed diuinitus para riet tribui in eo deus euidenter oſtẽdit
quia nec dyabolus nec aliquis angelo⸗
rum eius ex quo in hanc caligineʒ unt
detruſi. bonam potuit vel poterit reſu mere voluntatem. quia ſi poſſibile fo⸗
ret vt humana natura poſtqᷓ; a ðo auer
ſa bonitateʒ perdidit voluntatis.eꝝ ſe ipſa rurſus eam habere potuſſſet /mul to poſſibilius hec natura haberet ange lica. que quantominus grauatur terre⸗ ni coꝛpoꝛis pondere/ tantomagis hac eſſet pꝛedita facultate Won 3 homo vłl angelus a ſe voluntatem bonam habe ⸗
——
per infirmitatem. quia patri ſcriptura
trequenter attribuit potentiam. ec ⸗
catum in filium quod fit per ignoran/
tiam.quia ſapientia filio attribuitur.
tercium expoſitum eſt Mui ergo pec⸗
cat per infirmitatem vel per ignoꝛanti
am/ facile veniam adipiſcitur/ ſed non ille qui peccat in ſpiritum ſancum. Cũ autem vna ſit potentia.ſpientia.boni tas trium quare patri potentia.filio ſa pientia ſpirituiſanſto bonitas ſepius aſſignetur. ſuperius dictum eſt.
Bone nanq; vo
„——
Rll
e poteſt. malamn. Bimlliter ⁊ de potẽ
tia inquiunt. per ſimilitudinem volun? tatis/ de potentia boni vel mali diſſerẽ tes g illa ſit a deo non iſta.
Autoꝛiratibijs aſtrnit poten tiam peccandi eſſe adeos
Bed pluribſan
doꝛum teſtimonijs indubitanter mon
ſtratur.ꝙ poteſtas mali a deo eſt a quo eſt omnis poteſias.ait enim apoſtolus Mon eſt poteſtas niſi a deo · uod non de poteſtate boni tantuʒ. ſed et mali in
telligi opoꝛtet. Lum pilato etiam veri
tas dicat non haberes in me poteſtatẽ niſi datum eſſet tibi deſuper Malicia nempe hominum. vt ait auguſtinus cu piditatem nocendi per ſe habet · pote ⸗ ſtatem autemſi ille non dat non habet.
ideoq; dyabolus anteqᷓ; aliquid tolle ⸗
ret.iob dicebat domino. Witte ma⸗ num tuam.id eſt da poteſiatem quia e⸗ tiam nocentium poteſtas non eſt niſi a deo ſicut ſapientia ait· ꝑ me reges reg⸗ nant et tiranni per me terram tenent. Ande iob de domino ait · qui facit reg nare hypocritã pꝛopter peccata popu li.de populo iſrahel dicit de' dedi eis regem in ira mea · Nocendi enim volũñ tas poteſt eſſe ab hominis anmo. pote ſtas autem non eſt niſi a deo et hoc ab⸗ dita aptaq; inſticia. Nam per poteſta⸗ tem dysbolo datam iuſios deus facit ſuos.de hoc etiam greg · in moꝛalibus ait. Tumoꝛis elatio. non poteſtatis oꝛ do. in crimine eſt. Motentiam de tri⸗ buit. Elationem vero potentie malicia noſtre mentis inuenit. Tollamus ð qð de noſtro eſt. qꝛ non potentia iuſta. ſed actio pꝛaua damnat᷑. Pis autoꝛitatib? alijſq; plurib euidenter oſlendit᷑ ꝙ nõ eſt poteſtas boni vel mali cuicunq; niſi a deo equo ⁊ ſite lateat equitas
poteſtati

hic oꝛit queſtio non tranſilienda ſilentio. Dictũ eſt em ſupralq poteſtas peccandi vel nocendi non eſt homini vel dyabolo niſia deo Apoſtolus autem dicit. ꝙ qui poteſta⸗ ti reſiſtit. dei oꝛdinat ioni reſiſtit. Kum ergo dyabolo ſit poteſtas mali · dei oꝛ⸗ dingtione eius poteſtati non eſſe reliſtẽ dum videtur. Sed ſcienduʒ eſt apoſto lum ibi loqui de ſeculari poteſtate ſcili
cet rege et pꝛincipe et huiuſmodi. qui⸗
bus non eſt reliſtendum in his que iubʒ deus eis exhiberi ſcilicet in tributis et huiuſmodi Bi vero pꝛnceps aliqͥs vł dyabolus aliquid iuſſerit vel ſuaſerit 3 contra deum tunc reſiſtendum eſt. Vñ
dum ſit poteſtati in libꝛoð natura boni git Pi ilud iubeat poteſtas quod non debeas facere hic ſane contemne pote⸗ ſtatem timendo maioꝛem poteſtatem. Ipſos humanarum rerum gradus ad/ verte Pi quid iuſſerit pꝛocuratoꝛ.nũ quid faciendum eſt. ſi contra pꝛo con⸗ ſulem iubeat. Rurſus ſi quid ipſe ꝓcð ſul inbeat.et imperatoꝛ aliud iubeat. nunquid dubitatur illo contempto illi eſſe ſeruiendum. ergo ſi aliud impera⸗ toꝛ aliud iubeat deus. contempto illo obtemperandum eſt deo. MPoteſtatier go dyaboli vel hominis tunc reſiſtmus cum aliquid circa deum ſuggeſſerit · in quo dei oꝛdinationi non reſiſtimus ſed obtemperamus · Sic enim deus pꝛece⸗ pit vt in malis nulli poteſiati obedia ⸗ mus.
—*

——————

—
——

6 Muius pꝛima voluminiſ cõti
————
nẽtiaꝑſtringit᷑ ſubcðpenqio⸗
hic enim rationis oꝛdo poſtulat. vt qᷓ
in pꝛimo liꝛo de inexplicabili miſte
rio ſumme trinitatis in refragibili ſan/ ctoꝛum atteſtatione aliquid diximus.
ac deinde in ſecundo libꝛo condicionis rerum oꝛdinẽ hominiſqʒ lapſum ſubcer
tis auctoꝛitatis regulis inſinuaui mus. de eius reꝑatione per gratiã mediato⸗
ris dei et hominuʒ pꝛeſtita. atq; huma
ne redemptionis ſacramentis qbus cõ tritiones hominis alligant ac vulnera
peccatoꝝ curantur ↄſequenter in ter
tio et in quarto libꝛo diſſeramus vt ſa maritanus ad vulneratũ medicus ad ĩ firmum gr̃a ad miſerum accedat.
Incipit tabula tercilibꝛi.
Muarefilinſcar
nẽ aſſumpſit.non pater vel ſpñſſandꝰ Atruʒ pater vel ſpirituſſanctus potuit incarnari.
Zn filius qui tantum carnem accepit a liquid fecerit quod non pater vel ſpiri tuſſanctus. Quare totam humanam naturaʒ acce pit · et quid noĩe nature intelligitur We vnione verbi et carnis mediãte aĩa G ſimul aſſumpſit animam et carnem verbum nec caro pꝛius eſt concepta qᷓ; aſſumpta.
De carne aſſumpta qualis ante fuerit G nullus eſt ſine peccato hic excepta virgine.
Quare criſtus non fuit decimatus in a⸗ bꝛaham ſicut leui. Quare caro criſti non dicta eſt pecca⸗ trix ſed ſimilis. Quare ſpirituiſancto tribuat᷑ incarna tio. cum ſit opus trinitatis. Quare dicatur xpᷓs cõceptus et natus
de ſpirituſancto.. MAuare apoſtolus dicit xpᷣm factum qᷓʒ nos fatemur natum. Si ꝑerſona vel natura aſſumpſit. et ſi
*
natura deiſt incarnala. RVn in diuing natura debeat dici caro
f acta. Quare non accepit perſonam hominis
cum siſumſerit hominem quod quidã probare niuntur. De intelligentia harum locutionũ. de⸗ us elt homo. deus fadus eſt homo 2e. tres ſententias ponit. Mꝛima eſt eoꝛum qui dicunt incarna⸗ tionem hominem quendam ex anima & carne ↄſtitutum.et illum homineʒ ef
ſe fadtum deum.et deum illum pominẽ
et autoꝛitates quibus ita eſſe aſſerunt ponit. Becunda eſt eoꝛm qui dicunt homi⸗
nem illum ꝝ tribns ſubſtanchs. velex
duabus naturis conſtare. et hunc fatẽ
tur vnam eſſe perſonam ante incarna tionem ſimplicem tm̃. ſed in incarnatõ nem compoſitam.et autoꝛitates qui⸗ bus ſe muniunt pꝛoponit. Tercia eſt eoꝛum qui non ſolum perſo nam e naturis cõpoſitam negant/ ſed etiam aliquẽ hominem.vel aliquaʒ ſub ſiantiam. igit᷑ ex anima et carne cõpo ſitam diffitent᷑ ⁊ ſic duo illa.ſ.carneʒ et aĩam verbo vnita dicunt. vt non ex illis aliqua ſubſtantia vel perſona cõ⸗ Poneretur. ſed illis duobus velut indu mento deus veſtiret᷑ vt moꝛtalibus ocu lis aſpareret q rationem incarnatiõis ſecundum habitum accipiunt. Veinde autoꝛitates inducit quibꝰ hec ſententia roboꝛatur. 3 Quatuoꝛ ſpecies habitus diſtinguunt᷑
Veinde que ſingulis ſentencijs aduer⸗ ſari videntur/ pomt.
Ex quo ſenſu dicitur chꝛiſtus pꝛ deni
natus.
non debet dici homo dominicus.
ZAn diuina naturadici debeat nata de
virgine. De gemina natiuitate criſti quibus na De adoꝛatione exhibenda humanita⸗ S An criſtus ſecundum ꝙ homo ſit adop

ʒin pſona vel natura pꝛedeſtinataſit.
Atrum criſtus ſit creatura vel factus
pRidia et pena arrij · An— ille ſemper fuerit. An deus ali ſumere potuerit vel ali⸗ üunde q; de genere ade⸗
Si homo ille potuerit peccare. vel n5
eſſe deus. Si deus potuerit aſi umere bonnẽt in fexu muliebꝛi. De ſapientia et gratia criſti bomns. an in eis pꝛoficere potuerit⸗
Si anim chriſti habuit ſapiẽtiam pa
ſem cũ deo.⁊ ſi omnia ſit que deus.
Qure deus non dedit illi anime potẽ
tiam omniumvt ſcientiam.
De hominis veſecibus quos saſ unp
ſit chriſtus.
De ꝓpaſſione et vanoe timoꝛis vel
triſtitie
Ve quibulo capitulis hylari ebn⸗ ris. qui bus acarne criſti doloꝛes peſſio
nis ſubmoueri videntur-
De triſticia criſti et eius canſ.i ecũdũ
éundem. An in chriſto fuerit neceſſtas patiẽdi
⁊ moriendi que eſt deſectus generalis De ſtatibus hominis. et quid Sn
be ſingulis acceperit·
Si omnis chriſti ratio vel wtn im
7be voluntate chriſti ecmnẽ duas na
turas.
VBe capitulis quibudan ambꝛoſij et
hilarij vbi de dubitatione ⁊ timoꝛe cri ſiagitur
Bichriſtus meruit ſibi⁊ nobis.r au bi et quid nobis.
Muod a conceptu meruit chriſtus ſbi
e ½
idem qð ꝑpaſſionem ·
De eo quod ſcriptum ẽ donauit u no
men qð eſt ſuper omne nomen. Pi chriſtus ſine om̃i meritò habere va luit quod merito obtinuit.
De cauſa paſſionis et moꝛtis chriſti.
Qualiter adiabolo et a peccato rede
mit nòs chriſtus ꝑ moꝛtem. Cur deus homo et mortuus. Mũo a pena nos redemit cns⸗
Quomodopenam noſtram poꝛtauſ pi ſolus chriſtus redemptoꝛ vt medi⸗ toꝛ debet dici.
De mediatoꝛe..
Secundum quam naturã ſit mediaton Að alio modo potuit liberare- Quare iſto modo potius.
Qua iuſtitia ſit victus dyabolus
De cauſa inter deum 7 hominem 4 dr
abolum.
e traditiõe chrii tac de
aiudeis.
Atrum chriſti vaſño ſit opus ve 2 fuveoꝛum.
Pi in chriſti moꝛte ſeperata ſuit anim vel caroa verbo·
Qua ratione dicitur chriſtus nenus vel paſſus.
Sichriſtus in moꝛte fuit„ i chriſtus vbicumq; eſt ſit homo. Zi chriſtus vbiq; totus eſt. ſed non to tum.vt totus eſt vel deus ſʒ nõ totum
Pi ea que dicuntur de deò vł ſilode dei poſſunt dici de homine illo vel de fiio hominis
BSi chriſtus habuit ſiden 2 pem vt c ritatèm 5
Quid ſit fid es.
Quot modis decitur fides Nuid ſit credere deum /vel deo⸗ veli in deum.—
De infoꝛmi aultat mẽtis 6. i in“ ò chriſtiano eſt.-
Nuomodo dicatur vna ſives
Qð ſides eſt de his que videntut ꝓðe
ipſa tamen vident᷑ abeo in auo eſt Veſcriptio fidei⸗
Quare ſola fides dicitur fundarent Pi petrus habuit fidem paſſionis aus do vidit illum hominem pati Si alia ſciuntur que creduntur
De fide antiquoꝛum.
5 e fide ſimplicium
ue ante aduentũ edere uct — fide cornẽlij⸗ is We equalitate ſidei ein cnritatis et
operis. Pe ſᷣ— ſt.

uit bn. eſtſuhem.
geſt. ſom dles zi
deo vlfn
ilo.veldei
mſpem n
id
mi
Be auibis ſit 6— Quo differant fides et ſpes.
Pi inxpᷣo fuerint fides et ſpes. i iuſti in inferno fidẽ ⁊ ſpem habueft
Pe caritate dei et in cri
o et in nobis eſt. ſit caritas. ieadem caritate dligenter dens et
pꝛoximus. Quare dicunt᷑ duo mandata caritatis We modo diligendi.
De impletione illius mandati. diiges
deum exꝝ toto coꝛde. alterum mandatum.in altero eſt.
Que carit ate diligenda ſint. iiubemur totum ꝓximum diligere.
et nos totos.
Fi in dilectione ꝓx imi includitur dile⸗ 10 angeloꝛum.
Huis ſit pꝛox imus.
Auibus modis dicitur pꝛoximus. DBe oꝛdine diligendi.quid pꝛius. quid
poſterius.
Fn oẽs homines pariter diligendi ſint
e gradibus caritatis. imelius eſt diligere i inimicos ami
cos.
E. caritas ſemel habita amittatur. uare fides. ſpes · ſcientia. dicuntur e uacuari et non caritas.cum et ipſa ſit
parte
Si criſtus oꝛdinem diligendi ſeruauit
e caritate dei. Nũo dicitur deus magis diligere vel minus. hunc vel illum. O dupliciter inſpicienda eſt dilectio dei⸗
Pi quis magis vel minus diligitur 4 deo vno tempoꝛe qᷓ; alio. Pi deus ab eterno dilexit repꝛobos.
e quatuoꝛ pᷣtutibus pꝛincipalibus. Itrũ in xp̃o fuerint ⁊ in angelis ſint. e vſibus earum.
De ſeptem donis ſ pirituſſandi. trum ſint vtutes et ſint in angelis. trum in criſto fuerint.
e timoꝝ diſtinctione ecaſto. et ſeruili et initiali..
—
Muo dhen caſtus et ſerniis.
&y timoꝛ ſeruilis ⁊ initialis dicitur i itium ſapientie. ſed difſerenter. ũo caſtus timoꝛ permanet ineternũ. i timoꝛ pene qui fuit in criſtoe que f u“
it it ſeruilis vel initialis.
e ſapientia et ſcientia.quo diferant Zn quo differat ſapientia ab intellectu
trum intellectus et ſcientia que in/ ter dona numerantur.ſint illa na⸗
turaliter habet homo.
e conneꝝ ione virtutum que non e perantur.an cuncte virtutel pares ſint in quocunq; Hn in caritate tota lex pendet
e decem mandatis quomodo conti⸗
neantur in duobus. — idolũ nichil eſſe in mundo dici᷑
uare in ſpñſancto ꝓpꝛium dicitur fie
riremiſſio peccatoxꝝ.
He ſenſu ſpirituali et carnali 65. Se furto.
e mendatio. Se triplici genere mendac.
Se ſeptem ſpeciebus mendaci ·
uid ſit mendatium. uid mentiri.
Oe omne mendacium peccatum aue pꝛoſit. ſiue non et quare.
In quibus rebus cum herilo era tur vel non.—
Pe periurio.
An ſit piurium qð non en mendacum
etriplici modoperiurij. niuratio ſit malum.
Hue inratio ſit grauioꝛ. an qᷓ fitp ꝑdeñ an q̃ fit per creaturas velꝑ enegelnz Muid eſt dicere per deum.
De illis qui iuras per falſos deos. iuramentũ vel pꝛomiſſio contra de⸗ um facta non eſt tenendas.
Bi eſt periurus qui non v wovt in ⸗ caute iurat.
Auare e dã cõpꝛimere manũ ñ an
ue eſit littera occidens.

———————— ———————. —
— ⁰ C
„——
Pcða Igio⸗
——
Incipit liber tercius de incar
one verbi,
Wmwe nit ergo pleni tpis vt ait apoſtolꝰ miſit deus filiũ ſuũ facuz de muliere. Factum ſub lege. vt
„
ẽos qui ſi ub lege erant redimeret vt in
adoptioneʒ filioꝝ dei reciꝑemur. Tꝑs aũt plenitudinis dicit᷑ tempus gratie. quod ab aduentu ſaluatoꝛis ex oꝛdiuʒ ſumpſit Noc eſt tẽpus miſerendi.⁊ an⸗ nus benignitatis in quo gp̃ et veritas per iheſum xp̃m facta eſt. Ba quia ꝑ caritateʒ implet᷑ quod in lege pꝛecipie batur. Aeritas. qꝛ per xp̃i aduetũ ex hibetur atq; perficit humane redemp tionis ſpöſio facta ab antiquo. Filij er go miſſio eſt ipſa incarnatio. Eo enim miſſus eſt. ꝙ in foꝛma hominis mũdo viſibilis apparuit. Ve quo ſupꝛa ſuffi⸗
Duarefiliuscarnẽ aſſumpſit nðpater vel irituſſandus.
Diligẽter vero
adnotandum eſt quare filius non pater
vel ſpũſſanctus ẽ incarnatꝰ. Solus nã
ꝙ filius hominem aſfumpſit ð vtiq;
congruo gꝛdine atq; alto dei ſapientia fecit conſilio. vt dens qui in ſapientia ſua mundum condiderat. ſcðᷣm illud·
omnia in ſapientia feciſti domine que ĩ celis ſunt et que in terris reſtaurãret ĩ
eadem. hec eſt mulier euangelica.q̃ ac tendit lucernã ⁊ dꝛagmã decimaʒ que perdita fuerat reperit. Sapientia ſcʒ pĩis que teſtam humiane infirmitatis. lumine ſue diuinitatis accendit. ꝑditũ q; honiinem reparauit nomie regis.et imagine inſignitũ Ideo etiã filius miſ ſus eſt et nõ pater. qula congruentius miitti debebat qui eſt ab alio qᷓ; quia nullo eſt. filius autem a patre eſt pater
vero a nullo eſt alio At em̃ ait aug.in
————
li·de trinita· Non em̃ habet de quo ſi
dei verbüʒ.cuius eſt verbũ Ab illo mit tudo
ninitate dei filiuf.in humanitate fieret
vtrum pater vel ſpirituſſanctus in cà
„——
icut ergo pater genuit · filius genitꝰ eſt. ita congrue pater miſit. filius miſ⸗ ſus eſt. Ab illo em̃ cõuenienter mittit᷑
titur de quo natũ eſt. Mhittitur quod genitum eſt. Mater vero q̃ miſit a nul⸗ lo eſt. Ideoq; pater miſſus non ẽ.neſi mitteret᷑. ab alio eſſe putaretur MMiſ ſus ẽ ergo pᷣmo filius qui a ſolo pĩe ẽ. De inde etiaʒ ſpũſſanctus.ni eſt a pa tre ⁊ filio.ſed filius ſolus in carne miſ ſus eſt. Nõ ſpũſſanctus ſicut nec pater Tercia: Quod ideo factum eſt vt qui erat in di
hominis filius. Non pater vel ſpũſſan ctus carnem induit ne alius in diuinita te eſſet filius.alius in hũanitate. Et ne
deus et verꝰ homo vnus filius. Mõ er go duos xp̃os. neq; duos filios. ß deñ et hominem vnñ filium. queʒ ꝓpterea ⁊vnigenitũ dicimus. manentẽ in dua/ bꝰ ſubſtancijs. Picut em̃ nature vitas Itulit nõ ↄfuſis naturis neq; immixtis ſiẽ thimothiani volunt. ß ſocietate vni tis. Ecce habes quare filius non pater
vel ſpũſſanctus carnem aſſumpſerit ·
——
idem eſſet pater et Klius.ſi deus pater de homine naſceret᷑. Ande in eccleſia · Augꝰ inecc ſticis dogmatibus. Non pater carnem ſiaſticis do. aſſumpſit. neq; ſpũſſanctus. ð filius tã matibus. tum At qũi erat indiuinitate ði filius ipſe fieret ĩ hoĩe hominis filius. ne filj nomẽ ad alteruʒ trãſiret/ qui nõ eſſet. eternã nãtiuitate filius Vei ergo filius 1 hominis factus ẽ filius.natus ſcðᷣm ve 4 ritatẽ nature/ ex des dei filius. ⁊ ſcðʒ ₰ veritatem nature. ex hoĩe hominis fili 1 us vt veritas geniti.nõ adoptione nõ 1 awpellatione.ß in vtraq; natiuitate fi ⸗ 1 lij nomẽ naſcẽdo haberet.⁊ eſſet verꝰ 1
pater potuerit incarnari vel 1 nan . ℳ

oſi nitꝰ mil⸗ itit mit quod Am, nel Ohi ieẽ. Kap e mi
ſuin nefere iſu dinin En
ecyne b
mun
ßflini eſponio.
eöiſl us.nei
nöc
goſilu ſcöm w.aſt minbi ptiori ivitzti reſun is Re lios ü min umi occun w
mi
—
„
nari potuerit. vel etiam modo poſſit. ſune reſponderi poſſit. ⁊ potuiſſe olim et poſſe nunc carnem ſumere et homi nem fieri tam patrem qᷓ; ſpũmſanctuʒ Bicut enim filius homo factus eſt.ita pater vel ſpirituſſanctus potuit ⁊ põt.
An filius qui tantũ carnem ge cepit aliquid fecerit quod nõ pater vel jpũſſancus
Bedfoꝛtealiqui
dicent. cum indiuiſa ſint opera trinita tis ſi filius carneʒ aſſumpſit.tũc pater et ſpirituſſanctus.qꝛ ſi filius carnẽ aſ⸗ ſumpſit. nec hoc fecit pater vel ſpiri/ tuſſanctus. Mon omne qʒ facit filius. facit pater ⁊ ſpñſſunctus. At oĩa ſimul pater et filius amboꝝ ſpiritus ꝑiter et cõcoꝛditer operantur · Ad qð dicimus
quia nichil operatur filius ſine patre ⁊
ſpũſancto ſed vna eſt hoꝛũ trium oꝑa/ tio indiuiſa ⁊ indiſſimilis ⁊ tñ filius.ñ pater vel ſpirituſſandtus carnẽ aſſump ſit. Ipſam tamen carnis aſſumptionẽ trinitas opata eſt. Sicut aug. dicit in li · de fide ad petrũ. Reconciliati ſumꝰ per ſolũ filium ſecunduʒ carnem. nð ſoli filio ſcm deitatem. Trinitas em̃ nos ſibi reconciliauit per hoc ꝙ ſolum verbum carneʒ ipfa trinitas fecit Tri nitas ergo carnis aſſumptõeʒ fecit. ſed vᷣbo non patri vel ſpũiſancto. Gi enim pater ſibi.⁊ filius ſibi · vel pater filio.⁊
filius patri.carnis aſſumptionẽ opatuſ
eſſet iam non eadẽ eſſet opatio vtriuſqʒ h diuiſa. Sed ſicut inſepabilis ⁊ indiui ſa eſt vnitas ſube trium. vt ait aug. in li.de tri.ita et opatio. non tñ eandem trinitatẽ natam de virgine cruciſixã et ſepultã catholici tractatoꝛes docuerũt
ß tantũmodo filium nec eandẽ trinita⸗
tem in ſpecie columbe deſcendiſſe ſuꝑ iherufalẽ. ſed tĩ ſpiritumſanctum nec eandẽ dixiſſe de celo · tu es filius meus ſed tñ patris vocem fuiſſe ad filium fa ctum.quamuis pater ⁊ filius ⁊ ſpirituſ
fanctus ſicut inſeꝑabiles ſunt. ita et in
ſeperabiliter operentur. hec ⁊ mea des eſt. q̃quidem hec eſt catholica K
des· Kicet ergo ſolus filius carnem af
ſerit · ipſam tñ incarnationem/cum pa tre et ſpirituſancto operatus eſt.
A0ccpit ⁊ qnidpoiepũanitarit vl hüanenateiteiligendũ ſi.
Cquiaipo
mine tota humana natura
Quare totã hñanam natura;
curaret et ſanctificaret. S autem hu/
mane nature ſiue humanitatis vocabu
lo anima et caro intelligi debeant aꝑ te docet. Jero.in expoſittone catholi⸗
ce fidei dicens. Sic ↄfitemur in criſto
vnam filij eſſe perſonam vt dicamus duas pfectas ⁊ integras eſſe ſubſtãtias i.deitatis ⁊ hũanitatis que ex anima vtinentur et coꝛpꝑe. Ecce aperte oñdit
humanitatis noĩe animam ⁊ coꝛpus in telligi. que duo aſſumpſiſſe dei filius i
telligitur/vbi hominẽ ſiue humanitatẽ vel humanaʒ naturam/ accepiſſe legit Errant ergo qui noĩe humanitatis nõ ſubſtantiam ſed ꝓpꝛietatem quandã a qua homo noiatur ſigniſicari ↄtendunt vbicuno; humanitas xp̃i memoꝛatur
ait em̃ ohannes dama. Bciendũ qui dem eſt ꝙ deitatis ⁊ humanitatis no
vicio coꝛrupta erat/ totaʒ aſſumpſit.i.animam et carnẽ.vt totam
Jero
Erroꝛẽ quo ⸗
rundã tangit qui hũanita
tem male ac⸗ cipiunt.
men ſubſtantiaꝝ ſcʒ naturaꝝ eſtreßſen*
tantiuũ. Matura em̃ non ſic accipit᷑ in
xpo/ vt cum dicit vna natura eſſe om⸗
niũ hominnʒ. Quod em̃ eudenter ide
iohannes oſtendit differentem rationẽ
dicti aſſignans cũ natura hũa in x̃o no
minatur.⁊ cũ vna dicitur natura odim hominũ. Ait em̃ cuʒ vnã hoĩm naturã
anime ⁊ coꝛpis rationem hoc dicimus.
dicimus ſciendũ eſt ꝙ nõ ↄſiderãtes ad
Impoſſibile em̃ eſt vniꝰ nature dicere
domini coꝛpus et animã adinuicẽ com parata. Bed quia plurime perſone ho
minũ ſunt/ oẽs autem eandeʒ ſuſcipiũũt
rationẽ nature/ omnes em̃ ex anima ⁊

1 coꝛpoꝛe compoſiti ſunt ⁊ omnes natu as anime participant/ et ſubſtantiam
coꝛpoꝛis poſſident/ cõmunem ſpeciem plurimaꝝ et differentiarum ꝑſonarum
vnam nat urã dicimus vniuſcuiuſqʒ ſcʒz
pꝑſone duas naturas habentis. ⁊ in dua
bos ꝑfecte naturis anime ſcʒ et coꝛpis exñtis. In dño autem iheſu xp̃o/ non
eſt cõmunem ſpecieʒ accipere neq; em̃
actus eſt nec eſt. nec aliquando fiet a⸗
lius· Bed xps ex deitate ⁊ humanita⸗ teeſt/ in deitateq; ⁊ humanitate deus ſadus eſt idem et homo ꝑfectus. Totã ergo hominis naturam.i.animam et
carnem ⁊ hoꝝ pꝛopꝛietates ſiue accidẽ
tia aſſumpſit deus.nõ carnem ſine aĩa nec animaʒ ſine ratione/ vt heretici vo
Jo⸗damſ.
luerunt/ ſed et carnem et aĩaʒ cum ſen
ſibus ſuio. Ande ioh.· damaſ.ait. Pia que in natura noſtra plant auit dei ver bum aſſumpſit ſcʒ coꝛpus et animam
intellectualem ⁊ hoꝝ ideomata. Totus em̃ totum aſſumpſit me. vt toti michi
ſalutem gratificet Quod em̃ inaſſum
ptibile eſt/ incurabile eſt.
———
Ve vnione verbi ⁊ carne me diante anumg.
Sſſumpſit ergo
deiſilius carnem et aĩam.ſed carnem
mediante aia · vnitum eſt carni per me⸗ dium intellectũ verbum dei Tante ẽ
ſubtilitatis atq; ſimplicitatis ẽ diuina
eſſentia/ vt coꝛpoꝛi ð limo terre foꝛma
to vniri nõ ↄgruerit/ niſi mediante ra
Ang deago E
ttionali eſſentia. Illa añt vnio inexpli⸗ cabilis ẽ adeo/ vt etiaʒ iohãnes ab vte
ro ſanctificatus. ſe non eſſe dignum ſa teat᷑ /ſoluere coꝛrigiã calciamenti ihe ſu qꝛ illius vnionis modũ inueſtigare a lijſq; explicare/ non erat ſufficiẽs Mõ ſunt ergo audiendi.qᷓ non veruʒ homi nem filiuʒ dei ſuſcepiſſe dicunt neq; na tum de femina.i falſam carnem ⁊ ima ginem coꝛpoꝛis ſimulatã oſtendiſſe vi · dentibus In queʒ erꝛoꝛem ꝓꝛumpunt
quia timent quod fieri nõ poſſit ſcʒ ne
bumana carne veritas ⁊ ſubſtantia del
inquinetur. ⁊ tamen pᷣdicant iſtun iu⸗ ſium ſolem radios ſuos per omẽs feces
ſpargere.et eos mundos ⁊ ſinceros ſer dare. i ergo viſibilia munda/ viſibili
bus in mundis cõtingi poſſunt. et non coinquinari inde quantomagis incom⸗
mutabilis et inuiſibilis veritas per ſpi⸗
ſcipiens totum hominẽ ſine ſui cõmuta tione aſſumpſit et ab omnibus infir
mitatibus liberauit Ecce hic dicit dei
ſapientia per ſpũm aſſumpſiſſe animaʒ ⁊per animã coꝛpus Vpiritus enim ſcʒ pars aie ſuperioꝛ.⁊ maioꝛi ſimilitudi ne deo ꝓpinquat/ qᷓ; anima ſcʒ ipſa ea⸗ dem ſcðm inferioꝛem partem.⁊ anima
magis qᷓ; coꝛpus⁊ ideo non incongrue
anima dicitur aſſumpta per ſpirituʒ et coꝛpus per animam.
&verbñ ſimul aſſumpſit car⸗ nem⁊ aiam necʒ caropꝛius
eſt concepta qʒ aſumptd
vtrum vᷣbum carnem ſimul ⁊ animsʒ al ſumpſerit/ an pꝛius animam qᷓ; carneʒ vel carnem qᷓ; animã.et vtrum caroil⸗ la pꝛins fuerit in vtero virginis ↄcepta ⁊ poſte a aſſumpta · Veriſſime et abſqʒ
vlla ambiguitate dici᷑ quia exquo de
us hominem aſſumſit.totum aſſumpſit 6 ſimulq; ſibi vniuit/ animam et carnem
nec caro pꝛius fuit ↄcepta ⁊ poſtmodũ
aſſumpta/ ſed in conceptione aſſump⸗
ta. et in aſſumptione ↄcepta. Ande au
guſtinus inlibꝛo de fide ad petrů· fr· miſſime tene.et nullatenus dubites nõ carnem criſti.ſine diuinitate conceptas in vtero virginis. pꝛiuſqᷓ; ſuſciperetur a verbo. ſed ipſum verbum deum ſue carnis acceptione conceptum iplamq; carnem verbi incarnationem conceptã Idem in li. detri· oneſſet deibomi numq; mediatoꝛ/ nil eſß igẽ deus idꝰ
homo in vtroq; vnus ⁊ verꝰ.qᷓ ſeruilẽ

ntiade
un it,
s fech
Crosſ
iſchl
zisincn
à perh upn Pregoꝛius. hichm duo lün
pudiin
ſnn
iwent
iſniin
uſiſ
ien.nn
pußin
nplic caſoh mpi
„ rit waa mamin — Pnon ſolũ il cln ſi Vo ab i enipeccato üſanco ſ Coſuit man/ datg.
— O⸗II
L. M
enius vna eſt voluntas.⁊ operatio fe cit. Mon autem in vtero virginis pᷣus
caro ſuſcepta eſt. ⁊ poſtmodum diuini kas venit in carnem.ß mox vt verbum venit in vterum/ ſeruata veritate pꝛo⸗
pꝛie nature. factuʒ eſt caro ⁊ perfedus
homo et in veritate carnis ⁊ anime ng
tus eſt. De hoc etiam greg. in moꝛali⸗
bus ait · Angelo nunciãte et ſpiritu ad
ueniente/ mox verbum in vtero. moꝝ intra vterum verbum caro.
Be carne quam verbuz aſſũp⸗ ſit qualis ante fuerit⁊ qualis
aſſumpta
Werit etiz
de carne verbi. an pꝛiuſqᷓ; conciperetur obligata fue rit pꝰto. an et tals aſſumpta fuerit a verbo. Bane dici poteſt/et credi opoꝛ tet. iuxta ſanctoꝛum atteſtationis ↄue
nientiam. ipſam pꝛius pecc ato fuiſſe
obnox iam ſicut reliqua vᷣginis caro.
ſpiri uſſancti oꝑatione ita mundatã vt
ab omni peccati contagione immunis vniret᷑ verbo. ena tamen nõ neceſſi⸗ tate ᷓᷣ voluntate aſſumentis remanen te. Wariam q́ʒ totam ſpirituſſandus in eam pꝛeueniens a pecc ato pꝛoꝛſus purgauit ⁊ a fomite peccati etiaʒ libe rauit/ vel fomitem ip̃m penitus euacu ando/ vt quibuſdam placet/ vel ſic de⸗ bilitando ⁊ extenuando/ vt ei poſtmo/
dum peccandi occaſio nullatenus exti/
terit· MWotentiam q̃ʒ generandi abſqʒ viri ſemine virgini pꝛeparauit Ita em̃ vᷣba euangelij docent. vbi angelus vir gini alloquẽs ait. Bpirituſſanctus ſuꝑ ueniet in te et.v.a.o.t. Et qð naſcet᷑ ex te ſancktuʒ vo · fi. d. Cui ſacra virgo re ſpõdit Ecce ancillad.fi.m.ſe.vᷣ.t. Q exponens ioh. ajt. Moſt ↄceſſum aũt ſance virginis/ ſpũſſanctus pꝛeue
nit in ipſã ſcðᷣm verbum dñi quod di
xit angelus purgans ipᷣaʒ⸗⁊ potentiaʒ deitatis verbi receptinã pꝛeparans.ſi mul autem ⁊ generatiuam. Et tunc ob
U M.
unbꝛaut ipſazdei altiſintper ſefapl
entia et vᷣnsexiſtens.i.filius dei pa tris homouſios.i.conſubſtantialis ſi⸗ cut diuinum ſemen. Et copulauit ſibi⸗ ipli ex fanctiſſimis ⁊ puriſſimis ipſius virginis ſanguinibus/ noſtre antique ↄſperſionis carnem animatẽã anima ra⸗ konali ⁊ intellectiua.non ſeminans ß ꝑ fpm̃fanctũ creãs uare ſimul dei caro
imulcaro animata rationaliq; ⁊ intel
lecu ſimul dei verbo caro/ animata ra tionali ⁊ intelleckiuo. Ex his perſpicu
um fit. ꝙ ante diximus carnem ſcʒver
bi ſimul ↄceptam et aſſumptam eandẽ
ꝙ; immo totam virginem ſpirituſancto pꝛeueniente ab omni labe peccati caſti ficatam. Lui collata eſt potentia nouo moꝛe generandi.vt ſine coitu viri/ſine libidine ↄcipientis in vtero virginis ce lebꝛaret᷑ conceptus dei et hominis. Il la enim caro quamdeus de virgine ſibi
vnire dignatus eſt ſine vicio ↄcepta.ſi
ne peccato nataeſt. hanc tñ carnem nð celeſtis non aerie.non alterius cuiuſ q putes cuuſcunq; eſſe nature ß eius cu ius eſt omnium hominum caro.
Autoꝛitate firmat extũcfuſſe virginem immuneza peccato
Auoogüt ſacrg
virgo ex tunc ab omni peccato immu/
nis extiterit aug. euidenter oñdit in li
bꝛo de natura ⁊ gfa inquiens Excepta ſancta virgine maria. de qua ꝓpter ho
noꝛẽ domini nullam ꝓꝛſus cũ de pecca
tis agift᷑ haberi volo queſtioneʒ. Inde em̃ ſcimus ꝙ ei plus ſit gratie collatũ aduincendũ ex omni parte pẽtm quod ↄcipere ac parere meruit/ quã ↄſtat nul lum habuiſſe peccatũ kac ergo virgi ne ex ceptaſi oẽs ſandi et ſancte ↄgre⸗
gari poſſẽt /⁊ quereretur ab eis an pec
catum haberent quid reſponderet niſi quod iohãnes ait.ſi dixerimus qꝛ pec
catũ non habemus nos ip̃os ſeducimꝰ Illa autem virgo ſingulari gratia pꝛe venta eſt atq; repleta. vt ipſuʒ haberet

—
matus dicat
nelim⸗
141
U
bʒ vniuerſitas dominumvt ilud quod
nis tantummodo generis/ ⁊ non crimi
nis oꝛiginem duceret-
Qugre non fuit chꝛiſtus deci⸗ matꝰ in abꝛaham ſicut leurcũ
rò quam acceperit ieofu⸗
ſpeccato obnoia-
caro cuius excellentia ſingularis ver⸗
bis explicari noñ valet antequam eſ⸗
ſet verbo vnita. obnof ia erit pecca⸗
to in maria et in aljs a quibus ꝓpaga
tione traducka eſt non immerito videri
poteſt in abꝛaham peccato ſubiacuiſſe
cut vniuerſa caro peccato ſubiacebat.
Ande queri ſolet · quare leui decima⸗ tüs dicatur in abꝛaham · et non chriſt?
cum in lumbis abꝛahe vterq; fuerit ſe
cundum matẽrialem rationem quando
abꝛaham decimatüs eſt.⁊ decimas de
dit melchiſedech· Tunc enim apoſtol
leui decimatum dicit in abꝛabam tam“ qᷓ; in materiali cauſa Vuia ea decima tione ſicut abꝛah minoꝛ melchiſedech oſtenditur cui perſonaliter decimas
ſoluit. ita et leuiticus oꝛdo/ q in abꝛa⸗ ham ſecundum rationem ſeminalemi e
rat et ex eo per concupiſcentiam car; nis deſcendit. x pᷣs autem non eſt deci⸗
matus · qꝛ licet ibi fuerit ſecunduʒ car
nem non tamen deſcendit ſecundum le
gem communem ſcʒ per carnis libidi⸗
dinemi.ſicut etiam in adam omnes pec
cauerunt.ſed non xp̃s. Ande auguſti.
ſuper geneſim · Bicut adam peccante qui in lumbis eius erant peccauerunt
ſic abidhani dante decimas qui in lum bis eivs erant decimati ſunt. Bed hoc non ſequitur in xpo licet in lumbis a ⸗
de ⁊ abꝛahe fuerit/ q non ſecundum ↄ
cupiſcentiã carnis inde deſcendit. Cñ
ergo leui et criſus ſecundum carnem eſſent in lumbis abꝛahe quando deci
matus eſt/ ideo pariter decimati non
funt· quia ſecundum aliquem modum
non erat ibi xpᷣs. quo erat ibi leui. Be
cundum rationem quippe illam ſeminã lem ibi fuit leni.qua ratione per concu
bitum venturus erat in matrem·ſcðm quam rationem non erat ibi criſti caro
quamuis ſecunqũ ipſam ibl fuerat ma rie caro. Ille ergo decimatus eſi in a⸗
bꝛaham/ qui ſic fuit in umbis abꝛahe
ſicut ille fuit in lumbis patris ſui⁊ qui ſic eſt natus de patre abꝛaham ſic ille be patre ſuo natus eli ſcilicet per legẽ carnis ⁊ inuiſibilem ↄcupiſcentiam.
Qua ratione caro criſti dicq eſt in ſcriptura non ſũiſſe pee catrix ſed ſimilis quoaperi. ur quare obligata peccatonò ſeiſto.
tſam noſtre maſſe recte aſfumpſiſſe dici tur xp̃ᷣs qui non carnem peccati ſed ſi⸗
militudinẽ carnis peccsti accepit Mi ſit enim deus filium ſuum/ vt ait apo/
ſtolus in ſimilitudinem carnis peccati· Iſſumpſit em̃ verbum carneʒ peccati ſimilitudinem · in pẽna et non in culpa et ideo non peccatricem Letera vero
poniinum omnis caro peccati eſt Po bis
la illius ñ eſt caro peecati. quia non eñ mater concupiſcentia ſed gratia conee
pit. habet tamen ſimilitudinem carnis
peccati. per paſſibilitatem et moꝛtali tatem/ quia eſurit ſicijt ⁊ huiuſmodi. Licet ergo eadeʒ caro ſit. que ⁊ noſtra non tamen ita facta eſt in vtero ſicut no ſtra. Eſt eĩ ſanctificata in vtero.⁊ n ta ſine pẽto et nec iple in illa ynchpee⸗ cauit In pena ergo ſimilis eſt noſtre ñ in qualitate peccati.quia pollutionem que ex concupiſcentie motu conceptà eſt omnio non habut ·nec ex cnnalið lectatione nata eſt. Venit ergo ad coꝛ⸗ pus immaculatum. quod pꝛeter libidi nis concupiſcentiam ſuit concepium nec illud in ſepabuit vicimqs inalij eſt cauſa peccati. nec in eo peccabit⸗
Quocirca pꝛimi
moddun b fuit leuiyrʒ
„
Tres c ponit

Muhl mpſie ccati ſu ecepit t yt ait a nis pect wespen non ini
ecuiii
dg wänn
umd
tt
w b. damaſce uh its gio erat in a
Zdeoq; vere dicitur verbi caro nonfu· iſſe in xp̃o obligata peccato.
Muidam vidẽtur aduerſari il
ſi lententie qua dictum eſt car nem criſtinòn pius conceptã qʒ aſſumptam..
Illi autem ſen
tentie qua ſupꝛa dix imus carnem ver bi non ante fuiſſe conceptam qᷓ; aſſump
tam/ videtur obuiare quod auguſtinu ait. ſi uper iohanmem vbi legitur. Sol/ hite templum hoc/ ⁊ in tribus diebus
excitabo illud. Vixerũt ergo iudei.xl et.vj· annis edificatum eſt hoc templũ et in tribus diebus excita bis illud.hic inquit numerus perfectioni dominici coꝛpoꝛis cõuenit quia vt dicũt phiſici tõt diebus foꝛma humani coꝛpoꝛis per ficitur. hoꝝ occaſione verboꝛum qui/
daʒ dicere pꝛeſumpſerunt dñici coꝛpo
ris foꝛmam tot diebus ad moduʒ alio
rum coꝛpoꝛum perfectam et membꝛoꝝ
lineamentis diſiinctam et mox verbuʒ
dicitur ſibi vniſſe carnem et animam. ⁊ hoc modo dicunt illum numeruʒ per feckioni dominici coꝛpoꝛis conuenire.
Sed alia ratio illius dicti extitit ex qᷓ ſane oꝛitur intelligentia vbi. Mon em̃
ideo illud dixit auguſtinus. quin mox
vt caro illa opere ſpirituſſancti ſanctifi
cata et a reliqua ſeparata fuit verbo ði cum anima vniretur.vt perfectus ⁊ ve rus deus eſſet perfedus ⁊ verus homo Sed quia membꝛoꝛum illius dominici coꝛpoꝛis diſtinctio in ipſo momemto?
ceptionis et vnionis dei et hominis a⸗ deo tenuis erat ⁊ parua/ vt humano vi ſui vix poſſet ſubici.diebus autem qͥs auguſtinus memoꝛat perfecta eſt ⁊ no⸗ tabilis facta. Incarnatuʒ eſi ergo ver
bum. vt ait ichannes damaſce.⁊apꝛo pꝛia incoꝛpoꝛalitate non exceſſit ⁊ totũ
incarnatum eſt.et totum eſt incircum ⸗ ſcriptuʒ. Winoꝛatur coꝛpoꝛaliter et
contrahitur et diuine eſt incircumſcrip
tum. Non coextenſa carne eius/ cum i
U II
tircumſcripta diuinitate. In omnibus igitur q ſuper omnia erat⁊ in vtero ſã ce genitricis ixiſtebat ·ſed in ipſo acu incarnationis.
Quare in ſcriptura ſepins tri buatur incarnatio que eſto⸗ pus trinitatis ſpirituiſancto. ⁊deipſo etiam cõceptus etna tus dicatur. S
Wm vero
Ftncarnatio verbi ſicut in
ſuperioꝛibus tractatum ẽ „ opertio vereſit patris ⁊ filn et ſpirituſſancti inueſtigatione dig nũ nobis videt᷑ quare in ſcriptura ſpiri tuiſancto hoc opus ſepius tribuatur et de ipſo xp̃s conceptus et natus memo
retur. Non enim ideo operatio in car
nat ionis ſpirituiſancto ſepius tribuit. ꝙ eam iple ſolus ſine patre ac filio fe ⸗
cerit/ ſed quia ſpirituſſandus eſt cari⸗
tas et donum patris et filij.et in effa/ bili dei caritate verbum caro factum ẽ
et ineffabili dei dono filius dei ſibi vni nit foꝛmam ſerui. Non ergo frequens denominatio ſpirituſſancti ab illo ope⸗
re patrem vel ſilium ſe cludit. Bed po tius vno nominato tres intelliguntur
ſicut ſit ſepe in alijs operibus. Sñ au/
guſtinus ſuper hoc mouens queſtioneʒ in hunc modum. eandem determinat ĩ enche · ita inquiens. Cum illam creatu
ram qus virgo concepit ⁊ peperit quã
uis ad ſolam perſonam filij pertinen ⸗
tem.tota trinitas fuerit.neq;ʒ enim ſe⸗
perabilia ſunt opera trinitatis.cur in
DIII
Ang“Soln
tio,
ea facienda ſpirituſſanctus ſolus nom
natus eſt. An et quando vnustrium. in aliquo opere nominat᷑.vniuerſa o ⸗
perari trinitas intelligitur.ita vereẽ· et exemplis doceri poteſt. Audiſtis ꝓ
poſitam queſtionem. eiuſdẽq; ſolutio
nem/ vel expoſitionem.
Quoſenſudicat criſtuecon/ Sptus ⁊ nat de ſpirituſandto

ed non eſt in
poc diutius immorandum. Illud enim mouet. quomodo dictus eſt x pᷣs natus de ſpirituſanco. cum filius nullo mo⸗ do ſit ſpirituſſancti. Munquid dicturi ſumus patrem hominis criſti eſſe ſpiri tumſanctum vt deus pater verbum ge nuerit ſpiritnſſanctus hominẽ. ex qua vtraq; ſubſtantia criſtus vnus eſſet.et dei patris filius ſecundum verbumet fpirituſſancti filius ſecundum homineʒ g enm ſpirituſſanctus tanqᷓ; pater eiꝰ de matre virgine genuiſſet. Nuis hoc
*
ipſo exoꝛdio nature ſue quo eſſe cepi
verbo dei copularetur in tantam per⸗
ſone vnitatem vt idem eſſet filius dei⸗ qui filius hominis. et filius hominis; filius dei. Et ſic in nature humane ſu⸗ ſceptione fieret quodõmodo ipſa gra ⸗ tia illihomini naturalis qua nullũ po ſit admittere peccatum que gratia iðo per ſpiritumſanctum eſt ſignifiicata qa ipſa ꝓpꝛie ſic eſi deus/ vt ſit etiam dei
donum. er hoc ergo ꝙ de ſpirituſũ
co eſſe natinitas xpi dicitur quid alið qᷓ; ipſa gratia dei demõſtratur qua bo
mo mirabili et in effabili modo verbo
dei eſi adiunctus atq; ↄnexus/ et diui⸗
icua renal dum · vt nulle fidelium aures id valeãt itur eius fili ſuſtinere. Jꝛoinde cum fatemur xp̃m
dicere audebit. Cuz hoc ita ſit abſur EE na gratia coꝛpoꝛaliter repletus.
.— us dicit. nntum de ſpiruulando ex maria virgi Alia ratioquare dicatur natꝰ
ne quomiodo non ſit filius ſpirituſſan/ di. et ſit filius virginis cum et de illo ⁊ de illa ſit natus explicare difficile eſt. Mroculdubio non ſic de illo vt de pa⸗ tre. Die autem de illa vt de matre na/ tus eſt. Mon eſt autem ↄcedendum.d ouid de aliqua re naſcitur ↄtinuo einſ dem rei filium nuncupandum · vt em̃
omit tam aliter de hoc nomine naſci fi⸗
de ſpirituſancto
ẽi xp̃s ſecundum hominem· ideonatus de ſpirituſancto quia eum fecit Inquã
tum em̃ homo eſt ⁊ ipſe factus eſt vt ait
apoſtolus. Lonceptus ergo et natus ð ſpirituſancto eſſe dicitur· non ꝙᷓ ſpiri⸗
lium/ aliter tapůlum/ aliter pediculũ tuſſanctus fuerit virgini pꝛo ſemine. ñ et lumbꝛicum. quoꝛuʒ nichil eſt filius. enim de ſubſtantia ſpirituſſancti ſemẽ ENon vẽs ui St ergo hec omittam.quoniam tante partus accepit/ ſed quia per gratiam Zug ien dient 2ct⸗ rei deformier comparantur/certe qu dei.et operationẽ ſpirit uſſancti de car e nafeuntur ex aqua et ſpirituſando.i ne virginis ö aſ umpt um. quod verbo lo nãti ſunt aque filios eos rice quiſpiam dixerit eſt vnitum. Et in euangelio ſecundum
ſed dicunt filij dei patris et matris ec⸗
rleſie. Hic ergo de ſpirituſancto natuſ
eſt criſtus/ nec tamen ſilius eſt ſpirituſ ſancti. Biẽ econuer ſo non omnes q̃ di tuntur alicuius filij ↄſecuens eſt. vt de illo etiam nati eſſe dicantnr.vt illi qui adoptantur. Wicuntur etiam filð ge⸗ penne non eꝝ illa nati.ß̃ in illam pꝛe ⸗ parati. Cum itaq; de aliquo naſcatur aliquid.et non ita vt ſit filius. nec rur ſus om̃nis qui dititur filius/ de illo ſit natus cuius dicit᷑ filius. Pꝛofecto mo dus iſte auo natus eſt xpᷣs de mariaſi/ ent filius et de ſpirituſancto. non ſicut ſů ins inſinunt nobis gratiam dei. qua
bomo nullis meritis pꝛecedentibus. in
hanc intelligentiam legitur de maria. g innenta eſt in vtero habens de ſpiri tuſancto. C uius dicki rationẽ amb⸗
inſinuans in tercio libꝛode ſpirituſſan politione fi
cto ait· Auod ex aliquo eſt. aut ex ſub
ſtantia. aut ex poteſtate eius eſt · Ex
ſubſtãtia ſicut filius. qui a patrevele patre et ſpirituſancto qui a pate filio qʒ pꝛocedit. Ex poteſtate autem ſicut ex deo omnia. Quomodoergo in vte⸗ ro habuit maria ex ſpirituſandto ſiaus ſi ex ſubſtantia/ ergo ſpiritus incarne et oſſa conuerſus eſt. Mõ vtig · ſvero
quaſi ex operatione ⁊ poteſtale eins ð go concepit/ quis neget ſpiritumlan/ ctum dominice incarnationis aucoꝛẽ⸗
— le eee— „

cpit per · dei, ni wlu gra lpe tiaißo cuaq mde piriu cidal quh
Norch
s adii urs.
uurn
mi ideonn eit Ju vseſtw et nat onſ
Mn
uſün .on Rioiot mn
oel.1
u
MQuareapoſtolus dicat criſtũ factum eum nos eum eſſe fa⸗
teamur natum
VBeoqueripõt cũ nos ſaluatoꝛẽ natũ ꝓfiteamur cur spoſtolus eum fadum dicat ex ſemine dauidet alio loco factum ex muliere cũalind ſit fieri.aliud naſci. Aliquid ergo ſignificauit hoc dicto. Quia enim
non ah humano ſemine congregata eſt
caro domini in vtero virginis. et coꝛpꝰ effecka ſed effectuet virtute ſpirituſſan di · ideo apoſtolus dicit factum non na tum. Aliud eſi eĩ lemine admixtoet
ſanguinis coangulo generare. aliud ẽ
non per mixt ione. ſed virtute pꝛocrea re/ poſſunt em̃ homines generare fili/ os ſed non facere. Ecce quare dicit a⸗ poſtolus factum ⁊ non natum. ne eius ſcilicet nat iuitas que fuit ſine viri ſemi
ne noſtre ſimilis putaretur que conſici
tur ſemnum cõmixtione. Ideo autem
cum factum diceret/ apoſtolus addidit ex ſemine dauid/ et quia ſi non inter/
ceſſit ſemen hominis in conceptione ð ginis/ tamen quia ex ea carne criſtus foꝛmatus eſt quem ꝓſtat ex ſemine/ re⸗
cte dicitur quia factus eſi.
Si perſona vel natura perſonã
vel naturam aſſumpſit ⁊ ſina tura det ncarnata ſit.
Zeterea mri opoꝛtet cuʒ exp
miſſis ↄſtet verbũ dei carnem et animam ſi/
mul aſſumſiſſe in vnitateʒ pſone. quid hoꝛum potius ↄcedendum ſit ſcilicʒ ꝙ
perſona perſonam. vel natura naturaʒ ver perſona naturam/ vel natura per/ ſond aſſumpſerit. Et an ita ↄueniat di ci diuinam naturam eſſe incarnatam ſi cut deus incarnatus·et vᷣbum incarna tum ſane dicitur.ſæec inquiſitio ſine qᷓ
reudi ratio/ iuta ſacrarum autoꝛita
tum teſtimonia partim implicita atq; perplexa partim vero explicita eſt et aperta. Lertum eſt em̃ ſine ambigui⸗ tate verum ꝙ non natura perſonã nec
perſona perſ onam. b perſona naturam aſſumpſit. quod ſanctoꝛum ſubditis cõ pꝛobatur teſtimonis et aſtruitur docu
mentis/ait em̃ aug. in libꝛo de fide ad petrum. Weus vnigenitus dum conci peretur veritatem carnis accepit ex v gine. et cum naſceretur integritatẽ vir ginitatis ſeruauit in matre.et paulo⸗
tatem perſone ſuceperit qui ſe humili
Qð illa q̃ſtio aꝑtaeſt.
poſt hic deus humanaʒ naturam ĩ vn
ans per miſericoꝛdiam incoꝛrupte vir
ginis vterum ex ea naſciturus imple
nit. Foꝛmam ergo ſerui.i. naturam
ſerui in ſuam accepit deusille perſonã Item deus em̃ verbum nð accepit per ſonam hominis ß naturam. Item dei filius vnigenitus vt carnẽ hominis ani
mamc; mundaret ſuſceptione carnis
animeq; rationalis incarnatus eſi ſis alijſq; plurib' autoꝛitatibus euident᷑ oñditur/ñ nat a ꝑſonã nec ꝑſona ꝑſonã
ſed perſonam naturam accepiſſe. De quarto vero queſtionis articulo.vtruʒ
ſcʒ natura naturam aſſumpſerit ſcru/ puloſa etiaʒ inter doctos q̃ſtio ẽ. Quia et in hoc plurimum diſſentire vident᷑. qᷓ autoꝛitate pꝛeclari. alijs doctioꝛes ĩ
ſacra pagina extiterunt nec tantũ alij
ab alijs verum etiam ideʒ a ſeipſis diſ
ſonare videntur ſicut ſubiecta capitula
docent. Kegitur enim in ↄſilio toleta no. viij. traditum ſic. Solum verbum caro factum eſt et habitabit in nobis.
et cum totatrinitas operataſit foꝛma⸗ tionem ſuſcepti hominis qm̃ inſepara⸗
bilia ſunt opera trinitatis.ſolus tamẽ filius accepit hominem in ſingularita/ tem perſone. non in vnitateʒ diuine na ture.i.id quod eſt ꝓpꝛium fily. nõqð commune eſt trinitati. Item in conſi⸗ lio. xj. toletano. Vnius ſubſtantie cre dimus/ deum patrem/ et filium et ſpi⸗ ritumſanctum.non tamen dicimus vt huius trinitatis vnitatem maria virgo
genuerit. ſed tantum filium qui ſolus
Peꝑte que⸗ ſtõis ꝑplexa.
Ve toletano ↄilio hicp⸗ nit ea qͥbus ĩ nui videt᷑ na⸗ turã non acce pille naturã.

Lel M
naturam noſtram in vnitatẽ ſue perſo/ ne aſſumpſit. Incarnationẽ quoq; hu ⸗ insſili dei· tota trinitas operata eſſe credenda eſt. Bolus tamen filius foꝛ⸗ mam ſerui accepit in ſingularitatem ꝑ ſone. is inſinuari videtur ꝙ perſona tm̃ naturam · non natura naturam aſ⸗ fũpſertt Di eĩ quod cõmune ẽ trinita ti. non accepit bominẽ ergo nð natura diuina. que communis eſt tribus per⸗ Sic ponit ea ſonis. Cun videtur obuiare quod aug ᷣbns ꝓbatur ait in li. de fide ad petrum. Nec diui⸗ von gcccpiſſe nitas iduit Fp⸗ aliena eſt a natura pa ſautram⸗ tris⸗ fecundum illud in pꝛincipio erat verbum/ nec humanias eius aliena ẽ a narura matris · ſecundum id qð ver · bum caro fackum eſt. Illa em̃ natura que ſemper genita manet e patrena⸗ turam noſtram ſine peccato ſuſcepit vt naſceretur ex virgine hac auckoꝛitate
nam ſuſcepit. Abi vehementer mole⸗ ri poſſumus· quod eam genitam eter · naliter expatre dicit · niſi foꝛte natura pꝛo perſona hic accipiatur. alioquin ſi dixerimus naturam tribus pſonis cõ⸗
ex aduerſo que in trackatu de trinita/ te diſſeruimus vbi dix imus nð naturã naturam ſed perſonam perſonam ge ⸗ nuiſſe. Quia ſi natura genuiſſet natu ⸗
tatis. eadem res ſe ipſam genuiſſet. Nuod auguſtin Hert poſſe negat Bed alibi certum reperimus documentum⸗
hꝛo de trinitate · Etiam ſeipſo criſtus
ens. Meq; em̃ ſic accipit foꝛmam ſerui vt amitteret foꝛmam dei. in qua erit e quslis patri vt et in foꝛma ſerui. et in foꝛma dei. idem ipſe ſit vnigenitus ſi lius patris quia foꝛma dei accepit foꝛ
ſerui accepit ſine dubio natura naturã Suid foime accepit. foꝛme enim nomine natura ſig
noĩe intelligã nificatur.vt auguſtinus euidenter do⸗
————
videtur traõi ꝙ diuina natura huma/
munem genitam eſſe. occurrunt nobie
ram. cum vna eademq;ſit natura trini
quo natura naturam aſſumpſiſſe mon“ ſtrat. Ait enim augultinns inpꝛimoli
factus eſt minoꝛ/ ſoꝛm am ſerui accipi⸗
mam ſerui. Si autem foꝛma dei foꝛmã
tur⸗ cet in liꝛo de fide a petrum Cuz in
quit de xp̃oaudis quia in foꝛma deie⸗
rat/ opotet te agnoſcere firmiſſmeq; tenere in illo foꝛme nomine naturalem
plenitudinem debere intelligi. Vn foꝛ ma dei ergo erat· quia ĩ natura dei pa
tris ſemper erat · de quo natus erat- Pilarius quoq; in ij·libꝛo de trinita Ryl te ita ait · Eſſe in fõꝛma dei non alia in
—
telligentia eſi qᷓ; in dei manere natura
Pidiciſti nomine foꝛme intelligentiam fieri nature. at audiſti ꝙ ſoꝛma dei foœ
mam ſerui ſuſcepit · Vnde conſequẽs eſt ꝙ natura diuina naiuram humanã ſuſcepit · Quod etiam hieronimus in
—
e lanatõne fidel euidenterininati
quiens· Maſſus eſt filins dei non puta tiue ſed vere ſecundum illud paſſus eſt quod pati poterat. i. non ſecundum il lam ſubſtantiam que aſſumpſit ſed ſecũ dum illam que aſſumpta eſt. Ex quo
arparet diuinam ſubſtantiam aſſump ⸗
ſiſe bumanam. Px verbis autem au⸗ guſtini ſuperius poſitis adhibita dili⸗
gentia innui videtur ſolum verbũ cãr nem factum et naturam ſolum ſuſcepi
ſe humanam et diuinam nauram ean/
dem accepiſſe. Ait em̃. Trinitas nos
ſibi reconciliauit per hoc ꝙ ſolum ver⸗ bum carnem ipſa trinitas fecit In quo ſic veritas incommutabilis manet di/
nuine humaneq; nature vt ſiẽ vera ſem
per eſt eius diuinitas quam de pa tre habet/ ita vere ſemper ⁊ ineommu tabilis eius ſit humanitas quã ſibi vni
tam ſumma diuinitas gerit. Ecce⁊ ſo lum verbum dixit carnem factuʒ /⁊hu manitatem diuinitati vnitam · Idem
noq; ſuperius dixit ſeruilem fonmom a ſolo ſilio fuſceptam quam tota trini tas fecit. Jam facile eſt agnoſcete q diu erſa et multiplicia ſuper aueſtione
ꝛopoſita auctoꝛes tradiderunt. Ideo
qꝙ; poſterioꝛes ea legentes varias alq;
contrarias eꝝ pꝛedictis occaſionem ſu⸗ mentes pꝛomunt ſententis
Quiode hoc tenendumſit
——.—
* „
—
— —
*
—

ura geterminatò Man pcoritatum
deiſh we winen k im im E cenini ſit ſoli . hen maſiny autenm bibitndi verbi m ſuſch ram en initaon ſounn ſeci d is mni tſwb am nn tn s qn erikui
emt
nin
taro facta 5
Beo queritur.
mendacj⁊ contradickionis notam aſr
cris paginis ſecludere cupientes /oꝛ⸗
thodoxis patribus atq; catholicis do ctoꝛibus nulla pꝛaue intelligentie ſu,
ſpitione notatis cõſentimus dicentes et perſonam filj aſſumpſiſſe naturam
amanam et naturamdiuinam huma/ ne nature in filio vnitaʒ eamq;ſibi vniſ
ſe vel aſſ umpſiſſe. Qnde et vere incar nata dicitur. vero dicitur ſolus filiꝰ foꝛmam ſerui accepiſſe. per hoc nð ex/
cuditur diuina natura ab acceptione
3
ſeruilis foꝛme. Bed alie due pſone pa⸗
ter ſcilicet et ſpirituſſanctus. Itẽ ⁊il/
lud aliud ſeʒ id quod eſt pꝛopꝛium filij non quod cõmune eſt trinitati hominẽ accepit.ſie opoꝛtet intelligi.i.pꝛopꝛie in ipoſtaſi filij. non in tribus communi ter pſonis. diuina natura bumanã na⸗ turamſibi vniuit. Qui ſenſus ex vbis
obannis damaſceni ↄfirmatur qui to tam diuinam naturam in vnam ypoſta ſim incarnataʒ eſſe euidenter aſſerit di
cens. In humanatione dei verbi ani⸗ mus/ omnem ⁊ perfectã naturam dei⸗ tatis. in vna eius ypoſtaſeon incarna⸗ tam eſſe.i.vnitam humane nature/ et
non p artem parti. Vmni em̃ humane
nature animus eſſe vnitam omnem det tatis naturam vel ſubſtantiam. Item
eadem eſt natura in ſingula ypoſtaſ eon
i.perſonarum et quando dicimus na
kuram verbl incarnatam eſſe ſecunduʒ beatos ſcʒ ſcðᷣm athanaſium ⁊ cirillum deitatem dicimus eſſe vnitam carni.⁊ vnam naturam dei verbi incarnatam
ↄfitemur. Verbum autem.et quod cõ mune eſt ſubſtantie poſſidet. et qð pꝛo pꝛietatis eſt habens ypoſtaſeos.i.per ſone Ex his manifeſte oſtenditur ꝙ na tura diuina incarnata eſt. Vnde et ea⸗
dem vere dicitur ſuſcepiſſe humanam
naturam.
Andinina natura deheat vici
dici poteſt ꝙ dei filius dicit factus ho ⸗
vtrum eadeʒ diuina natura debeat di c caro factaſicut verbum dicitur caro factum Ii enim idem eſt incarnari.ꝙ eſt carneʒ fieri videri poteſt
dici ꝙ ſit caro facta ſicut dicitur incar-
ſubticuit atq;locutionis modus nimiã videretur facere expꝛeſſionem/ſi natu ra diuina diceretur caro faca/ melius ilere hoc puto vel negare qᷓ; temere af ererene lud dicatur ↄuertibilitas nature in naturam ſignificari putetur Ex pꝛemiſſis indubitabiliter cõſtat ꝙ perſona verbi ſiue natura. hominis na
turam ſcʒcarnem et animam aſſumpſit
ed non per ſonam hominis. Si autem natura viuina naturam hominis acce/ pit · quare non dicitur fada homo. vel eſſe homo ſicut verbum dei. Adquod
mo vel eſſe homo non ſolum quia homi
nem aſſumpſit /ſed quia ſpſum in vni tatem et ſingularitatem ſui et perſone
accepit. Natura autem diuina hominẽ quidem accepit.i.hominis foꝛmam ſi. bi vninit ß non in ſingularitatem ⁊vni tatem ſui. Peruata enim Ppꝛietate ac diuerſitate duarum naturarum perſo ⸗ ne ſingularitas extitit. Icdeoq; non ſic
dicitur diuina natura eſſe homo vel fa
cta homo ſicut dei filins. Auidam ta⸗ men indifferenter vtrumq; ↄcedunt.
Quare non accepit perſonam
hominis cum homiuem acce
Ideo vero non
perſonam hominis aſſumpſit. qui a ca⸗
ro illa et anima illa. non erãt vnita in vnam perſonam quaʒ aſſumpſerit.qꝛ
non eꝝ illis conſtabat perſona quando
illisvnitum verbum eſt. Mam ſibi in uicem ſunt vnita ſimul cum verbo vni⸗ ta ſunt. Altera tamen vnione imicem
Rÿjſio⸗
Kñſio.

vnita ſant illa duo ſcʒ anima et caroe alua vnione verbo vnita ſunt. Quia a
lia eſt vnio anime illius ad carnem. et
glia eſt vnio verbi ad animam illam et go carnem. Non ergo accepit verbum dei perſonam hominis ſed naturam ·
quia non erat e carne illa et anima il a vna compoſira perſona quam verbũ accepit · ſed accipiendo vniuit et vniẽ⸗
do accepit⸗
5
ontra hoc opinio qua pꝛoba
———
ſe quidain. volũt perſonaʒ A
—
tepiie perſonam-
e u
ta eſt perfonaliter. quandoper ſe eſt abſoluta em̃ a coꝛpoꝛe perſona eſt ſicu
ti angelus · Illa auteʒ anima nunqᷓ; fu it qui eſſet alij rei coniuncta. Ideoq; nõ es aſſumpta · perſona eſt aſſumpta·
ic a quibuſdaʒ
feron perfona aſſumpſit perſo/ nam. Perſona eĩ eſt fubſtantia ratõ nalis indiuidue nature. Not autem eſt anima · ergo ſi animaʒ aſſumpſit ⁊ per ſonam. quod ideo non ſequit᷑. quia a⸗ nim non eſt perſona auũdo alij rei vni
Ziis ꝓbatio
Fñlio deter⸗ minãs pꝛemiſ *—
Aliter quoq; nituntur ꝓbare verbum dei aſſumpſiſſe perſonam quia aſſumpꝰ ſit aliquem hominem. Aſſumplit enim ipeſum xpᷣm ergo aliquem hominẽ. De autem hominem iheſum xpᷣm aſſump/ poſitione ſimboli ſub
ſerit. Aus· in expolitione ſinout anathem ate tragit dicẽs· Pi quis dt/
Ferit aq; crediderit. homineʒ iheſum
ÿm aſilio dei aſſumptum non fuiſſe a nathema ſit. Qui etiã in pluribꝰ ſcrip ⸗ ture locis huiuſmodi vtitur locutioni⸗ bus. Ille homo a verbo dei eſt aſſump
tus. Ille homo factus eſt criſtus.et ꝓ⸗
pheia de homine criſto loquens deo ait. Beatus quem elegiſti et aſſumpſi ſti. Ex quibus ↄſequi videtur/ ꝙ ali/ quis homo aſſimptus ſit a vᷣbo.et ita perſona a perſona ſit aſſumpta. ſed qꝛ hoc nephas eſt dicere/ aut ſentire pꝛe
miſſe locutiones eiſq; ſimiles ſecundũ
panc imelligent iam ſane accipi debẽt
P 3
vt homo criſius ſiue bomoille ſive qut dam homo dicatur aſſumptus a verbo ſiue vñitus verbo.non quia hominis ꝑ ſona ſit aſſumpta vel vñita verbo/ ſed qꝛ illa anima ⁊ caro illa aſſumpta ſunt ⁊vnita verbo in quibus ſ ubſiſtit perſo nã deiet hominis. vt ad hominis natu ram non ad perſonam reſpicias/ cum aſſumptum vel vnitum. vel quendam vel aliquem in huiuſmodi locutionibꝰ ſcriptura commemoꝛ at. Euocirca cuʒ queritur ſine pꝛopoſita autoꝛitate.an a liquis vel quidam homo ſit aſſumptui 4 verbo vei vnitus verbo. ſine diſtin⸗ ctione intelligentie non eſt hic redden ⸗ da reſponſio · quoniam multipleꝝ pꝛe⸗ miſſa eſt queſtio. ſed inſtantie queren tis ita determinato · ſi de hominis per ſona queris reſpondeo nõ · ſi de homi⸗ nis natura dico eſt.*
Be intelligentia harumlocu/ tionum dens facus eſt homo
deus eſt homon pis locutò nbus dicatur deus eſſe factus aliquid vel eſſe aliquid · velnò
eſſe aliqud⸗
pꝛemil O
ſis autem emergit que⸗ ſtio plurimum ʒtinens vtilitatis ſed nimiũ dit⸗ ſicultatis atq; perplexitatis Cumem̃ conſtet ex pꝛedictis ⁊ alijs pluribus te ſtimonus omneſq; catholici vnanimi/ ter fateantur deum factum eſſe homi“ nem/ ⁊ xpᷣm verum deum eſſe et veru pominem. queritur an his locutionib deus fadus eſi homo.filius dei fadus eſt filius hominis. deus eſt homo ⁊ ho mo eſt deus/ dicatur deus fadtus eſſe a liquid. vel eſſe aliauid/ vel aliquid di catur eſſe deus et an iła conueniat di⸗ ci/ homo factus eſt deus/ et filius ho⸗ minis factus eſi filius deiſicut econuer ſo dicitur. et eꝝ his locutionibus non dicitur deus factus eſſe aiquid. vel el ſe aliquid. que ſit imellgentia beum

te c Lin buius qᷓ nnisp Ronis ex poli do ſc one differũt paſun pientes⸗ inis n
ias un
quendn
dticn
wcitc 6
ate
n ſndin
ſbinte
nin
ſunte n
ebmin
nö.ſ
harun oscſhn 1pis h s eſſeſt quid
locutionum et ſimilinm.i huius pꝛofůũ ditatis reſeratione et ſcrupuloſe queſ tionis expoſitione plurimum differre i ueniuntur ſapientes.
Quoꝛundam ſententiã refert
Slij enim dicũt in ipſa verbi incarnatione hominẽ cuẽ dam ex anima rationali et humana car
ne conſtitutũ. Ex quibus duobus om nis verus homo conſtituitur.et iile ho
mo cepit eſſe deus non quidem natura
dei ſed perſona verbi ⁊ deus cepit eſſe
bomo ille. Loncedunt etiam homineʒ
illum aſſumptum a verbo ⁊ vnituʒ ver
bo ⁊ tamen eſſe verbum ⁊ ea ratõe tra dunt dictum eſſe deum factum hominẽ vel eſſe hominem.quia deus ractus eſt . cepit eſſe quedaʒ ſubſtantia ex ani ma rationali et humana carne ſubliſtẽs et illa fubſtantia facta eſt id eñt cepit eſ
ſe deus. non tamen de migratione na⸗
ture in naturam.b vtriuſqʒ nature ſer
nata ꝓpꝛietate factum eſt/ vt deus eſ⸗
ſet ilta fubſtantia.⁊ illa fubſtantia eſſʒ deus. Ande vere dicitur deus factus ẽ homo/ et homo factus eſt deus.⁊ deus eſt homo. et homo deus. et filius dei ſi lius hominis et econuerſo. Lunq; di cunt illum hominem ex anima rationa li.et humana carne ſubſiſtere /non tam̃
fatentur ex duabus naturis eſſe compo ſitum diuina ſcʒ ⁊ humana nec illius
partes eſſe duas naturas/ ſed animaʒ tantum et carnem
Autoꝛjtateſ ponit quibꝰ mu ⸗ niunt ſuam ſententiam
Et ne de ſuo ſen
ſu tantum loqui putentur/ hanc ſenten
tiã pluribus muniunt teſtimonijs. Ait
em̃ auguſtinus in libꝛo de trinita Cuʒ legitur verbum caro fackum eſt/ in ver bo intelligo verum dei filium.in carne
ugnoſco verum hominis filiũ. ⁊ vtrũqʒ
imul vnam perſonam/ deum et bomi⸗ nem ineffabilis gratie largitate coniun ctum. Idem in ench. xpᷣs iheſus deus de deo eſt. homo auteʒ natus eſ de ſpi rituſancto eꝝ maria vᷣgine Atraq; ub ſtantia/ diuina et humana/ filiusẽ vnt enꝰdei patris omnipotentis de quo ꝓ⸗ cedit ſpirituſſancus vtrumq; vnus.ß aliud ꝓpter verbum.⁊ alind ppter ho mihem. non duo filij deus ⁊ pomo.ſed vnꝰ dei filins. Veus ſine initio. pomo 4 certo initio. ꝓdem in eodẽ Nuid ng tura humana in criſto bemine meruit. vt in vnitateʒ perſona vnici ſili deiſin gulariter aſſumpta eſſet. Que bona vo luntas que bona opera pꝛeceſſerunt.qͥ⸗ bus merẽtur iſte homo vna ſieri perſo⸗ nacum deo. Nunquid antea ſuit homo
et hoc eiſingulare beneſicium pꝛeſci⸗ tum eft. vt ſingulariter ꝓmereretur de um. Nempe Pomo eſſe cepit/ non ali/ ud cepit eſſe homo qᷓ; dei filius.et bic vnicus. et prꝛopterea dei verbum. quia eſt ab illo iuſcepta caro. faca eſt vtiq deus vt quemadmodum vna eſt perſo⸗ na quilibet homo anima ſcʒ rationalis et caro. ita ſit criſtus vna perſona ver · bum et homo. Idem ſuper ichannem Zgnoſcamus geminam ſubſtantiã eri ſti diuinam ſcilicet qua equalis eſt pa · tri.et humanam qua minoꝛ eſt patre. vtrumq; autem limnl non duo ſed vnuf eſt criſtus ne ſit quaternitas non trini- tas deus. Ac per hoc criſtus eſt deus anima rationalis et caro. Idem quo/ q; in libꝛo de pꝛedeſtinatione ſanctoꝛũ Jile homo vt a verbo patri coeterno ĩ vnitatem perſone aſſumptus filius dei
vnigenitus eſſet. vnde hoc meruit ð
bonum eius pꝛeceſſit vt ad hanc ineffa bilem excellentiam perueniret. Faciẽ te ac huſcipiente deo verbo ipſe homo. ex quo eſſe cepit filius dei vnicus eſſe cepit · Item homo quicunq; ita gratia fit criſtianus ſicut gratia homo ile/ab
initio factus e eriſtus. Idem in libꝛo
xij. de trinitate. Gratiã dei nobis in
homine criſto commendatur Quia nec ipſe vt tãta vnitate deo veroↄiuncus

—
M
gra chu illo perſona fiius dei fieret/
nullis eſt pꝛecedentibus meritis aſſecu
tus. Jed eÿquo pomo eſſe cepit/ ex il o etiam deus · Ande dictum eſt ver“ pbum caro factum eſt. Pilarius quoq; in decimo bꝛo de trinitate ait · criſiũ non ambigimus eſſe deum verbñ neq; rurſus filiuʒ hominis/ ex anima ⁊ coꝛ poꝛe conſtituiſſe ignoꝛamus · Eis alijl q autoꝛitatibus vtuntur. qui hominẽ quendam eꝝ anima ration aliet carne ompoſitum dicunt deum factum ſed gratia non naturã· Pola enim gratia pabuit ille homo · non meritis vel natu ra/ vt eſſet deus ſiue dei filius · v ha/ beret omnem ſcientiam et potentiam quamhabuit verbum· cum quꝰ eſt vna perſona · Nec tamẽ inſuperioꝛibus le⸗ kitur ꝙ homo ille ſit vna perſona cum verbo·et ſit ipſum verbum · ſed etiam ꝙ anima rationalis et caro eadem per ſonsſit. et criſtusſit · et deus ſit.
lioꝛum ſententia.
zuntautem et
alij qui iſtis in parte ↄſ entiunt · ſed di ⸗
cunt hominem illum. non exanima ra⸗ ttionali et carne tantum · ſed ex huma/ na et diuina natura. i·ex tribus ſub/
ſtancts diuinitate carne et anima con ſtare. et hunc iheſum pᷣm fatentur et vnam perſonam tantuʒ oſſe ante incar
nationem vero ſolummodo ſimplicem
ſed in incarnatione fackam compeſitaʒ eꝝ diuinitate et humanitale ⸗ Nec eſt ideo alia perſona qᷓ; pꝛius Bedcum pꝛius eſſet dei tantum perſona in incar natione faca eſt etiam hominis perſo⸗ na. non vt due eſſent one. ſed vt vna ⁊ eaden eſſet perſona dei et hominis. erſona ergo que pꝛius erat ſimplex et in vna tantũ natura ex iſtens in dua prs et ex duabus ſubſiſtit naturis et perſona que tantum deus erat. facta ẽ etiam verus homo ſubſiſtens non tan · tum ex anima ſicut et carne · ſed etiam
e diuinitate.nec tamẽ perſona illa de
———
bet dici focka perſona quamuis dicat facta perſona hominis · facta eſttigitur
illa perſona/ vt quibuſdam placet qd⸗
dam ſubſiſtens ex anima et carne ſed
non eſt facta perſona vel ſubſtantia vel natura et inquantum eſt illa ſubſiſtens compoſita eſt. Inquantum autem ver bum ſimplex eſt ·
Autoꝛitates etiam ponũt᷑ quẽ anc pꝛobant ententiam⸗
———
3— e po c aug in li
bꝛo ſenten · pꝛoſperisit· Qodis om/ nibus appꝛobare ↄtendimus ſ acrificiũ eccleſie duobus ↄſtare · duobuo confici viſibili elementoꝛum ſpecie/ ei inuiſibi li domini noſtri iheſu erſii carne ⁊ ſan guine ſacramento /⁊ rẽ ſacramenti.i.
coꝛpoꝛe criſti.ſicut criſti perſona ↄflat
et confieitur eꝝ deoet homine. cum ip
ſe criſtus verus ſit deus ⁊ verus homo
quia omnis res illarum rerum naturã
et veritatem in ſe continet ex quibus conficitur. De hoc eodem. Ichannes damalce. In domino noſtro iheſu cri/
E
ſto duas quidem naturas cognoſ cimuſ vnam autem ypoſtaſim ex vtriſq; com
poſitam. Incanatus eſt ergo criſtꝰ ex
virgine añumens pꝛimitiaʒ noſtre maf
ſe ·vt ipſa extiterit in carne ypoſtalis que dei verbi ypoſtalis ⁊ com poſita fa cta fuerit que pꝛius ſimplex erat ver⸗ bi ypoſtaſis. Lompoſita vero ex uã⸗
bus perfectis naturis. deitate et huma
nitate et ferat ipſa diuine verbi deifi iationis caracteriſticum et determina⸗ tinũ ydeoma · ſcðʒ quod diuiſa eſt a pa tre et ſpirituſancto. et carnis carade riſtica et determinatina ydeomata- ſe⸗
cundum que differat a matre et reliqs
pominibus. Item vnam ypoſtalim fi⸗ lij dei confitemur in duabuo naturis ꝑ fecte et habentibus deit atis et buma nitatis et incarnatam eſſe eandem ſpo ſiaſim et has duas naturas cuſiodiri? manere in ipſo poſt vnionem · non ſeoꝛ⸗ ſum et ſcðm partem ponentes ſinguls
jtum üen Jo. dame„ ute in vſona ſanupr ütperlun tamlg tſwe
trit Bur
ininn wex netũ

dict igitur nii me. ſed miavd uenz miemre
nütou un
m
adsn nlt
micut ſanai ipuim onit. u nn rerum u net e
Mroibeſn
cognol wiln ſergct itiazub ſoꝛcn npiti
Sed vnitas inuicem in vnam compoſ tam ypoſtaſim. ſubſtantialem enimin/ quimus vnionem ſcʒ veram et non ſe⸗ cundum fantaſiam. Bubſtantialem au
tem non duabus naturis ꝑficientibus
alteram ſcʒ vnam compoſitam naturã
ſed vnitas inuicem in vnam ypoſtaſim compoſitam filij dei et manere eandem
ſubſtantialem differentiam determina mus. creabile manſit creabile. et ꝙ incre abile increabile.et moꝛtale moꝛ aleet immoꝛtale immoꝛtale.et circ⸗ ſcriptibile circũſcriptibile.et incircũ ſcriptibile incircũſ criptibile.et hoc qͥ ⸗ dem refulget miraculis. De hoc etiam
Auguſtinns in libꝛo de trinitate ait.
auẽadmodum ſecundum deitateʒ.vng
eſt patris filijq; natura.ita etiaʒ iuxta humanitatem/ eadeʒ eſt matris et filij vna natura. Ex vtraq; ergo fubſtantia
et diuinitatis et humanitatis vm atq; idẽ eſt deꝰ dei et hominis filius iheſus
xs · vt verus deus ita etiam homo ve⸗ rus. Idem etiam in li.xiij. de trinita.
Pic deo ↄiungi potuit human a natu/
ra vt ex duabus ſubſtantijs fieret vna perſona. Ac per hoc iam eſt eꝝ tribus deo anima et carne. Nis alijſq; pluri/
bus autoꝛitatibus ſe muniunt quidi/
cũt perſonam xp̃i compoſitam eſſe vel factam ſiue ↄſtantem ex duabus natu/
ris· ſiue ex tribus ſubſtantys.
Tercia alioꝛum ſententia.
Buntetiamalij qui in incarnatione verbi.non ſolump onaʒ ex naturis cõpoſitam negãt/ ve“ rum etiã hoĩem aliquem ſiue etiam ali
quam ſubam ibi ex anima ⁊ carne cõ ⸗
poſitam vel factã diſfitentur. Pʒ ſic il
la duo ſcʒ animam et carnem.verbi ꝑ⸗
ſone vel nature vnita eſſe aiunt. vt non ex illis duobus.vel ex his tribus aliq̃ natura vel perſona fieret.ſiue cõpone retur. Bed illis duobus velut indumẽ to verbum dei veſtiretur/ vt moꝛtaliuz oculis ↄgruenter appareret Qui ideo
VI
dicitur veruo facus homo quia verita
tem carnis et anime accepit. Que duo
etiam in ſingularitatẽ vei vnitateʒ ſue
perfone accepiſſe legitur/non quia ila duo· vel aliqua res ex illis cõpoſita ſit
vna perſe ona cum verbo. vel ſit verbum led quia illis duobus accedentibꝰ ver⸗
bo non eft perſonarum numerus acus vt fieret quaternitas in trinitate et a
ipſa perſona verbi que pꝛius erat ſine ĩ dumento aſſumptione indumentinõ eſt diuiſa vel mutata.ſʒ vna eademq; im
mutata permanſit. Qui fecunduʒ habi tum deum bominem factum dicũt. Zc
cipiendo em̃ hominem dictus eſi deus. factus eſt homo. et pꝛopter acceptũ ho minem/ dicitur deus vere eſſe homo pꝛopter aſſumentẽm deum dicitur ho“ mo eſſe deus. Mam fieſfentialiter inqᷓ unt illi.deus eſſe homo. vel homo eſſe deus intelligeretur. Tůcſi deus ſi ho⸗ minem aſſumpſiſſʒ in ſexu muliebꝛi.et mulier eſſentialiter deus eſſet. et econ
uerſo. At potuit deus aſſumpſiſſe ho · minẽ in ſexu muliebꝛi.potuit ergo mu
—
lier eſſe deus et econuerſo.
Zlutgꝛitates inducit quibus hec ſententia roboꝛatur.
Me aũt et iſti de
ſo ſenſu influere videantur teſtimo„ nijs in medium pꝛodudis/ quod dicũt
confirmant · Ait auguſtin in li. de gra
tia nouiteſtamenti. Bicut non auget numerus perſonarũ/ cum caro accedit anime yt ſit vnus homo ſic non auget᷑ numerus perſonarum cum homo acce
dit vbo/ vt ſit vnus homo xps Legit itaq; deus homo. vt intelligam huius
perſone ſingularitatem. non vt ſuſpice mur in carnem mutatam diuinitatem.
Idem quoq; tractans illud verbũ apo
ſoli. babitu inuentus eſt vt homo. ma nifeſte oſtendit deum dici factum eſſe
hominem. vel eſſe hominem ſecundum Pabitũ. In li xxxiiij.ueſtionũ ita in quiets Multis modis habitů dicimꝰ

b abitus-
Becunda.
3 — S £
Quarta ſoẽs congruit huic
compationi.
1
vel babitum animi ſicut diſcipline per ceptionẽ vſu firmatam vel habituʒ coꝛ poꝛis · ſicut dicimuss En alio validio rem vel habitum eoꝛu que mẽbꝛis ac comodant᷑ extrinſecus. vt cũ dicimus aliquem veſtitum vel caliatũ ⁊ hnuiuſ⸗ modi. In quibus omnibus generibus manifeſtum eſt/ in ea re dici habitumqᷓ accidit vel accedit alicui.ita vt eã poſ
it etiam non habere. hoc autẽ nomen
vudum eit ab illo verbo qð elt habere Habitus ergo in ea re dicitur/ que no
bis vt habeatur accidit vł accedit Ve runtamen hoc intereſt quia quedõ eo“
rum que accidunt vel accedunt vt ha⸗
bitum faciant non mutãtur. ß ipla mu tant in ſe integra ⁊ inconcuſſa manẽtia
ſicut ſapientia accedens homini non ip⸗
ſa mutatur/ ſed hominem mutat quem
de ſtulto ſapientem facit. Quedã vero
ſic accedunt vel accidunt vt mutent et mutentur. vt cibus qui amittens ſpẽm ſuam in coꝛpus vertitur.et nos cibore ſecti ab ex iiitate atq; languoꝛe/ in ro?
bur atq; valentiã mutamur. Tercium
genus eſt cũ ea que accidunt vel acce⸗ dũt nec mutant ea qͥbus accidunt/ nec ab eis ipſa mutant᷑ſicut anulus pol it?
in digito quod genus rariſſime reperi
tura· Qnartũ genus ẽ cum ea que acci
dũt vel accedunt mut ank non a ſua na
tura b aliam ſpẽm et foꝛmam accipiũt yt eſt veſtis que deiecta atq; depoſita ñ pabet eam̃ foꝛmam quam ſumit indu/ ta/ Indura em̃ membꝛis accipit foꝛmã quam nõ habebat exuta. Quod genns congruit huic comparationi Veus em̃
filius ſemetipſuʒ exinaniuit non foꝛmã
ſuam mutans/ ſed foꝛmam ſerui accipi ens · neq; ↄuerſus aut tranſmut atus in homineʒ amiſſa incommitabili ſtabili tate/ ð in ſimilitudine hominum factus
eſt ipſe ſuſceptoꝛ verum hominem ſuſci
piendo. habitu inuentus eſt vt homo.
io eſt habendo hominem innentus eſt pt homo non ſibi ſed eis quibus in ho⸗ mine apparuit. autem dicit vt homo peritatemexpꝛimit. nomine ergo habi tus ſatis ſignificauit apoſiolꝰ qualiter
humanã ſuſcepit /⁊ animã rationalem Item non aliud ſuit illa dei ſummi ſu/
etplena eſt in criſto ſubltantia/diuina ſcʒ et humana natura. Fdẽ inli·atra max iminũ. Cum eſſet per ſeipluʒ inu
dix erit in ſimilitudine hominð fackus quia non tranſſiguratione in hominem ſed habitu factus eſt/ cũ indutus eſt ho minem quem ſibi vniens qucdãmodo atq; confoꝛmans immoꝛtalit ati eterni⸗ tatiq; ſociaret ·Nõð ergo opoꝛtet intel“ ligi mutatum eſſe verbum ſuſceptione pominis·ſicut nec membꝛa veſie indu⸗ ta mutantur/ quãuis illa ſuſceptio inef fabiliter ſuſceprũ ſuſcipienti copularet
læis vᷣbis aperte innuere videtur au Zug.
deum dici factum bominem ſecundumn dom habitũ. qui etiam ipſius incarnationis ingus
*
in.iiij·li· de trini. aut· Si queritur ip; De modoi ſa in carnatio quomodo jactaſit ipſum carnationi leſte verbum deidico carnem factumiho minem fadum · Mõ tamen in hoc ꝙ fa ſcuc ctum eſt conuerſum atqʒ mutatumled ps carne vt carnibus congruentèr appare 5 ret indutum. Ita ſane factum vt ibi ſit N non tantum verbũ dei et hominis caro?ꝰ ¹
ſed etiã rationalis hominis anima. At N
q; hoc totů/ ⁊ deus dicatur pꝛopterde— um.⁊ homo pꝛopter hominem. Quod un ſi difficile intelligitur.mens fide purge amt tur. a peccatis abſtinendo et bona ope beras rando. difficilia em̃ ſunt hec. Idemiu Uol i. defide ad petrum · Veifiios ecʒl u deus eternus et verus/ pꝛo nobis fac? 3b* eſt homo verus ⁊ plenus. In eo verus 6 no quia veram habet deus ille humanã na turam. In eo vero plenus/ qiet carnẽ th
fceptio vel exinanitio niſi foꝛme fuilis i.nature humane ſuſeeptio · vtraqer go eli in x pᷣo foꝛma/ quia vtrach vera
ſbilis/ viſibilis in hoie apparuit · queʒ de femina ſuſcipere dignatus eſt· vd& in eodem. Nos xp̃mn vñm verumpomi nem ſuſcepiſſe credimus/ et in ipᷣo viſi biliter inuiſibilẽ hominibus apparuiſſe In ipſo inter homines conuerſatus fu⸗ iſſe. In ipſo ab hominibus humana ꝓ⸗ uiliſſe. In in ipſo hoies docuiſſe Hil. Eykrius⸗ ch

facug ominem uochho tieten uet ind
eeptic
lte indy cepooit
icplm
iun m ſecnin naminz ert tauh
dum diuerſos poſitas ſententias. et ꝓ
nſunih
ennb munnh wentann actumni tbomins
ins mim
tur pryi cnsep do ab ubet. It p vu wa Jn ilkb ens
IIK quocʒinx. li. de trinita.ait. Quomo do dei filius natus ex maria eſt/ niſi ꝙ verbum caro factum eſt ſcʒ ꝙ filius dei cum infoꝛma deieſſet/ foꝛmam ſerui ac cepit · Anum tñ eundemq; non dei de⸗ fectione/ ſed hominis aſſumptione pꝛo
itemur. et in foꝛma dei pꝛopter natu/
ram diuinam/⁊ in foꝛma ferui ex ↄcep tione ſpirituſſancti.ſcðm hominis ha⸗ bitum repertum fuiſſe. non fuit habit? ille tamen hominis/ ſed vt hominis. ne q; caro illa caro pecccati ð in ſimilitu/ dine carnis peccati. Audiſtis tres ſecũ
ſingulis induca teſtimonia.
oſitis ſententijs pꝛobatiſqʒ teſtimonijs intelligẽtias pꝛo Poſitarũ locutionũ exequitur
ſecundum ſingulas ſententias
pꝛius ſecundum pꝛimam-
Ecunduʒ pꝛimam vero dicitur deus factus homo.⁊ hõ
fadus deus/ quia deus cepit eſſe que
Que oponã⸗
turhuic ſentẽ
tie.
ilun orn lunu
Pnper eplaʒ 8 Roma,
dam ſubſtantia rationalis/ que ante ñ fuerat.et illa ſubſtãtia cepit eſſe deus ⁊hoc gratia. nõ natura vel meritis ha buit. Vnde recte dicitur xp̃s inquantũ
homo pᷣdeſtinatus eſſe filius dei. lanic
autem ſententie opponitur. Piilla fub
ſtantia cepit eſſe deus/⁊ de illa. Que
dam ergo ſubſtantia eſt deus/ que non femper ſuit deus.et quedaʒ ſubſtantia eſt deus que non eſt diuina ſuba.et de us eſt aliquid quod non ſemper ſnit.
uod et illi concedunt gꝛigenis teſti⸗ monio innitentes qui ait. Factus eſt ſi
ne dubio id quod pꝛius nõ erat.ſed ad
didit ſecundum carnem. Becundũ deñ vero erat pꝛius et non erat.qñ non e⸗
rat. Ilijs quoq; pluribus modis/ illi
ſententie põt opponi· quibus ſuperſede mus ex ercitationis ſtudium lectoꝛi re⸗
linquentens. et ad aliam ꝓperantes.
Pic explanat ſecundum ſentẽ
tiam earundem locutionum
In ſecũda vero
ſententia huius dictionis talis videtur
ratio ut cum dicitur deus factus eſt bo mo intelligatur cepiſſe eſſe ſubſiſtens ex duabꝰ naturis vel tribus ſubſiantijs et econuerſo homo factus eſt deus.qa ſubſiſtens in duabus naturis cepit eiſe deus vel potius homo fadus eſt deus. et econuerſo dicit᷑.quia deus aſſump/ ſit hominẽ ⁊ bomo aſſumptus eſt a deo
AVnde auguſtinus dicit in li. de trini.
Talis fuit illa ſuſceptio/ que homineʒ faceret deum.et deum hominẽ. Baria
tur autem intelligentia. cuʒ dicitur de
us eſt homo.et homo eſt deus. Sicit᷑ em̃ deus eſſe perſona ſubſiſtens in dua⸗ bus.et ex duabus naturis.⁊ ꝑſona ſub ſiſtens ĩ duabus et ex duabus naturis dicitur eſſe deus.i.verbum vel natu/ ra diuina. oteſt em̃ predicari perſo na ſimpleꝝ vel natura de ꝑſona compo ſita. Mon eſt autem vt ait ioh. dam̃a. idem dicere naturam vel perſonam.
Ex quo ſenſu dicunt criſtum pꝛedeſtinatum
Iſti dicũt criſtũ pꝛedeſtinatum.inquantuʒ eſt homo.i. inquantũ eſt ſubſiſtens ex duabus ſub ſtantqjs. ſcʒ anima et carne. NWam quã tum ad naturam diuinitatis non eſt ip ſe pꝛedeſtinatus. Mon ergo inquantuʒ in ea vel ea ſubſiſtit. pꝛedeſtinatus eſt. ſed inquantum ſubſiſtit in alijs duabus ſubſtantijs.i.in anima ⁊ carne. hoc eſt inquantum eſt homo.
Qualiter exponunt autoꝛita⸗ tes pꝛime que iſti vidẽtur ob ⸗ niare lententie.
O non ẽidem dicere naturã vel ꝑſonam.

—
2
etiaʒ altoꝛitates que pꝛime ↄueniunt fententie et huic videntur contradice
re. vt cum legitur homo ille aſſumptuſ
g verbo in ſingularitate perſone. vel fa dus vnã perſona cum verbo de natura pumana intelligatur/ q̃ verbo vnita ẽ in ſingularitatem perſone.i ·ita quod eadeʒ ꝑſona que pꝛius erat/ ⁊ ſimpleꝝ erat ſine incremento numeri/ etiam im
mutata permanſit licet cõpoſita· Com
poſitionis vero huius aliaʒ dicunt eſſe rationem qᷓ; ſit in alijs hominibus/ q;a buius eꝝ tribus/ alioꝝ ex duabus ſub ſtantijs eſt compoſitio. Negant quoq; naturam humanã eſſe perſona vel dei filium /⁊ ſicut vnum eundemq; dicunt eſſe hominem et deum et filiũ hominis
et filium dei/ ita vnum et idem/ nõ ali
ud et aliud /ſicut nec alium et alium.
Quedam ponit que pꝛe
—
videntur aduerſart
—
aduerſari que ſubditis ↄtinentur capi
tulis. Ait enim auguſtinus ſuper ichã
S 3 —.——
toh. dama. Incsuerſe et inalterabilit Jo. damaſ.
nem. Alind eſt verbum dei. aliud ho⸗
mo.ſed verbum caro factum eſt.i.ho ⸗ mo non itaq; alia verbi/ alia eſt homi ⸗ nis perſona. quoniam vtrunq; xpᷣs et vna perſona. Idem ad felicianum ili
5
ud dei filius. aliud hominis filius.ſed
non alius. Item dei filius aliud de pa
tre/ aliud de matre. Idem in li· j. de
trini. Lum filius ſit et deus et homo.
aiia ſubſtantia deus. alia homo.
Qnaliter his reſpondeant
*—
Mbtrn
modum determinant/ quia cuz dicitur
aliud verbum dei. aliud homo ſiue alia ſubſtãtia deus/ alia homo· alterius na
ture ſigniſicatur chꝛiſtus eſſe in quan/
tum eſt homo et alterius inquantumẽ
deus/ et aliud natura qua eſt homo/ a
liud natura qua eſt devs. At enmait
Mel autẽ in hũc
ynite funt adinuicem nature.neq; diui
na diſtante a pꝛopꝛia ſimplicitate neq;
humana ·aut conuerſa in deitatis natu ram aut in nõ exiſtentiã diuifa neq; ex
duabus vna fac a cõpoſita natura. ðõ poſita enim natura neutri earumeꝝ d⸗ bus cõponitur naturis/ homo vñiai⸗ con ſubſtantialis eſſe poteſt eꝝ alteris
perſiciens alterum. vt coꝛpus ex · iij.
elementis compoſitum. nec ignis nom natf. nec ger · nec terra. nec aqua· nec
hoꝛum alicui homonſion dicitur. Bi er go ſecundum hereticos chꝛiſius vnius
ompoſite nature poſt vnionem extitit ex ſimplici natura cõuerſus eſt ĩ cẽpo
ſitam et neq; patri ſimplicis nature ex
iſtenti.neq; matri eſt homouſios⁊ ne q; deus. neq; homo denominabitur ſ5 chꝛiſtus ſolum. et erit hoc nomen ſcz
chꝛiſtus non perſone ipſius natura ſed
vnius ſecundum ipſos compoſite natu⸗ re. Nos autem xpm non vnius compo
ſite nature dogmatiʒamus et hoc nom̃ ſcʒ criſtus perſone dicimus.non mono
tropos.i.vno modo dictum. ſed duaꝝ naturam eſſe ſignificat iuum ſcʒ deita ⸗
tis et humanitatis. Ex deitate autem
et humanitate deum perfectum? homi nem perfectum eundem eſſe et dici/ ex duabus et in duabus naturis confite/
mur · Bic ergo dicitur aliud eſſe fili us dei.aliud filius hominis. quia al
terius eſt ſubſtantie vel nature inquan
tum eſt filius dei.alterius inquantum
eſt filius hominis ·non ꝙ ipſe filius dei
et hominis ſint duo illa diuerſa.i· due
diuerſe nature.
utoꝛitate cõfirmat determi
——
nationem
u
Ipte enim Bil.
in nono li. de trini.ita ait cũ non aliud
ñt ſillus hominis. neq; aliud filius de vbum enim caro fackũ eſt et cum illeà filius dei eſt ipe et hois ſit filius rero qͥs in hoc filio hominis gloꝛiſicatus ſit
Uep* ierfm ſü.⁊t
uturm da ſden 1o i ps
ſonam
1
mumn perſq anunn nim

goin Euidenter dielt nom aliu en flimn cbuiae nn euc 6 dei · et alind filium hominis. Ex quo ieeſaenns inli.mo pꝛemiſſa roboꝛatur et appꝛobatur de 4 maximinum. Criſtus vna per/ ℳ terminatio ona eſt gemine ſubſtantie · qu et deus 5e eſt et homo eſi.nec tamen dens vel ho⸗ M.Lö xllia etiam verba a mo pars huius ſubſtantie dict poteſt m ia etiam verba autoꝛitatus Zlioqninfiins dei e Adnotat vt determinet- 3— foꝛmam ſerui non erat totus et e„ crenſt cum homo dininitati eins cef c.i. Quod efiam DlC ſi. Ecce deum dicit non eſſe det 4. isnm 2— lius perſone. Ande videtur illa perſo⸗ Rſio eonum um elt vtr umc; Rp eſt/ et vna perſo nu non conſtare ex deo illa perlo“ c determina na mouere poteſi lectoꝛem ſicut ⁊ illud quod etiami e deo et bomine · Ad icne. — 3 quod aug· dicit in j·li. de tri Auia— ſoꝛma dei foꝛmã ſerui accepit · vtrũq; Keen areeꝝ deo⁊ homine· qua ngu deus vtrũq; homo. Bed vtrũ i totum ex partibus. Ita enim partes weſtich trũq;homo · Bed vtrũq; deus; alicuius totius conueniunt/ vt ex ili lc ꝓpter accipientem deum.et vtrũq;ho quod non erat co ſtitua vt er uus wnn mo. ꝓpter acceptum hominem. Et il tem ſetn wlh lud quod idem ait in libꝛo de bonoper ſio vniuntur— nininß ſ euerantie. Qui fidelis eſt/ in eo veras iſtius p. b— enmeſt cwa naturam humanam credit ſuſcipiente tio. Quidaʒ que non eit partiumra⸗ bo ita ſubli io. Quidaʒ tamen nomine dei ibi per umn deo verbo ita ſublimataʒ /vt qui ſuſce ſonam ſignificari putant. qui Pe npouenm pit/ et quod ſuſcepit vna eſſet in trini“ bus agebat—— u. ninm tate perſona · aſſumptione illa ineffabi trinitatis partem. am et been liter faciente ꝑſone vnius in deo⁊ bo/ iſtius perſone non eſt deus be n. ſed du pit ·⁊ qð ſuſcepit vna eſt perſona · ergo quia perſona nõ eſt pars perſone B deß natura humana cum verbo vna eſt per ſi perlone. o dei um verbo Vnã eit pe ita eſt diligenter ſententia ſecunda et itatt au 1. Ped— omnia extali ſenſu di“ eius eꝝplanatio. cui in nullo vel in m eſſe modicolobniant autoꝛitates in tercia te neena in vtroq; vn ſententia inducte que iam conſideran? ſubſiſtit. Ita etiss daeſt. ſudci wet determi——— dicitur vna ꝑ i ona/ quta ſuſcep uʒ lucipienti ẽ ſocia Tercia ſententia que ſit pꝛE⸗ nnnm tumin vnitate plone er ita g vnitae miſſaruz Bopolitòni intelli perſone permanſit/ non ita vt⁊caro et gentia—————— anima ſint vnus deus.quia vt ait hiero nimus vbum eſt deus non caro aſſum n diu ta. Et ambꝛoſiasin li·iq. de ſpirituſã I N hac ergo ſen goait· Alnd eſi quod aſfumpſit/ et a tentia. ſic dicitur deus factus homo. — lind quod aſſumptumeſt. quia hominẽ accepit.ſic dicitur eſſe ho nu S mo.quia hominem habet · vel quia eſt qic quandam ponit autoꝛits habens hominẽ ·et homo factus deus. tem̃ que multuz videtur huic qui aſſumptus eſt a deo· ethomo eſſe ſententie oppolitã- dens. quia habens bominem eſt dens „ 8 dicil᷑ deus eſt homo. velha udn 1anPon ituſ pꝛedicat᷑ vel perſona ſed buma u Eſt cdc velderſns ſedbuns⸗ — auteni 7 auò nata · et ꝙ perſon humanata pꝛedice aquod huic ſententie plurimuʒ videtur tur caſſiodoꝛus oñdere videtur dicẽs.

Auck Auẽte confir mat expoſitio
He
———
Jo. damaſ
ſactus eſt vt ita dixerim humanatꝰ de⸗ us q̃ etiam in aſſumptione carnis. deul
eſſe non deſtitit. Quod tñ varie accip
poteſt. vt dicatur deus factus humana
tus · velxp̃s factus deus humanatus. vtrũq; em̃ ſane dici poteſt. Ců ergo di cit factus eſt deus homo/ multiple ſe
cundũ iſtos fit intelligentia. vt naturã humanam accepiſſe/ vel humanatũ ver
bum eſſe incepiſſe intelligatur. Mec ta
men ſi incepit eſſe humanatum verbuʒ
ideo ſequitur ꝙ inceperit eſſe verbum nec ſi deus factus eſt humanatuʒ verbũ
ſequitur ꝙ factus ſit verbum ſicut dea liquo dicitur. Hodie iſte tepit eſſe bo
nus homo vel factus eſt bonus homo. nec tamen hodie cepit eſſe pomo vel fa us eſt homo⸗
Ouo ſenſu ſecundum iſtos di itur WPredeſtinatus criſtus-
dieit poſeunt ꝙ homo pdeſtinat eſſe filius dei quia eſi pᷣdeſtinatũ a deo
ab eterno ⁊ in tempoꝛe collatum eſt. ei per gratiam vt ipſe ens homoſit filius dei. hoc eĩ non ſemper habuit b intẽ
poꝛe per gratiam accepit. Quod videt᷑
aus · notaſſe in li ad ꝑꝛoſperũ ⁊ hil· di
cens. Mꝛedeſtinatus eſt iheſus vt qui futurus erat ſecundũ carnem filius da nid/ eſſet in virtute filius dei. Nij eti ⸗ am cũ dicitur xpᷣs minoꝛ patre ſecũdũ ꝙ homo ſecundum habitum hoc intelli
gunt dictum.i.inquantũ habet ſibi ho
minem vnitum Ande aus⸗in pꝛimo li
hꝛo detri. Veus fiſius deo patri natu ra eſt equalis habitu minoꝛ. In foꝛma em̃ ſerui minoꝛ eſt patre. In foꝛma ði equalis eſt patri.et quia ſecundum ha⸗
bitum accipienda eſt incarnationis ra ⸗ tio/ ideo deum humanatũ non hominẽ
deificatum dici tradunt. Ande iohan. dama · Mon hominem deificatum di dick
mus.ſed deum hominem factum.
qnondeberoict hõdñicus
dcolene
Batis diligẽter
V Et licet dicatur
homo deus non tamen cõg grne dicitur pomo dominicus. Vnde aus inliere⸗
3 tractationum. Mon video vtruz recte
dicatur homo dominicus. qui eſt me ⸗ diatoꝛ dei et hominum xp̃s iheſus/ cũ ſit vtiq; dominus.et hoc quidẽ vt dice ⸗ rem apud quoſdam legi catholicos tra
datoꝛes Sed vbicunq; hoc dixi. dixiſ
ſe me nollem. Moſtea quippe vidi.non
eſſe dicendũ quamuis nonnulla poſſet
idem ratione defendi. Vecunduz iſtos
etiam dicitur perſona ſilij· in duabus ⁊ ex duabus ex iſtere naturis ſecundum adberentiam vel inherentiam. Altera
enim inberet ei altera ineſt.
erp negick non ſi ufficiunt a0 3 àhanc queſtionẽ.
uxta diuerſoꝝ ſententiam ſupꝛa poſi/ tam abſqʒ aſſertione ⁊ p̃iuditio tracka⸗ mus queſtionem. Verũtamen nolo in ⸗ tanta re.tanq; ad cognoſcendum diffi⸗ cili putare lectoꝛem. iſtam ſibi noſtraʒ debere ſufficere diſputationem·ſed le⸗ gat et alia foꝛte melius ↄſiderata atq; tractata /et ea que hic mouere poſſunt vigilantioꝛe atq; intelligentioꝛe ſipo/ teſt mente diſcutiat. hoc firmiter tenẽſ ꝙ deus homineʒ aſſumpſit. homo in de um tranſiuit/ non nature viſibilitate. ſed dei dignatione· vt nec deus muta⸗ retur in humanam ſubſtantiam aſſumẽ do hominem. nec homo in diuinam glo riſicans eſſe in deum/ qꝛ mutatio vel vi ſibilitas nature diminut ionem et abo ⸗ — ſi facit.
tain inquir debet vtrum de natura diuina con⸗
In eccleſi
————
cis dogmali bus.
————
OVM
edendum— de vimine ſit—
ritam tion7 uinit vera ntuln nimo

nem Ko ideratat vere pel
ene it.bir
2
min
dicitur in virgine incarnata. Et vider
vtiq; non debere dici nata de virgine. cũ non ſit nata de patre. Que em̃ res 6 eſt de patre genita. non dicitur de ma⸗ tre nata. nec res aliqua filiationis no/ mẽ habeat in hũanitate/ que illud non teneat in diuinitate Videt tamen poſ
ſe pꝛobari.ꝙ ſit nata de v gine. quia ſi hoc eſt naſci deum de virgine ſcʒ homi⸗ neʒ aſſumere in vtero virginis.cñ na⸗
tura diuina. ſupius dicta ſit hominem
aſſumpſiſſe. videt᷑ debere dici nata De hoc autem aug. in li. de fide ad petrũ.
ſic ait. Natura eterna atq; diuina non
poſſet tꝑaliter ↄcipi et naſci ex natura humana. niſi ſecundũ ſuſ ceptionem ve ritatis humane veram tꝑaliter cõcep⸗ tionem ⁊ natiuitatẽ ineffabilis in ſe di uinitas accepiſſet. Pic eſt deus eternꝰ veraciter ſcðᷣm tempus. et cõceptus et natul ex virgine Iſta autoꝛitate videt᷑
inſinuari ꝙ natura diuina ſit nata 2cõ
cepta de vgine. Sed ſi diligenter notẽ
tur vᷣba potius de perſona agi intelli/
git᷑ que ſine dubitatione et de patre et de matre nata eſſe dict debet.
VBe gemina criſti natiuitate.
Auibus natuseſt.
Aueri etiã ſolet vtrum debeat dici criſtus bis genitus vt dicitur dei et hominis filius. Ad qð dici poteſt x pᷣm bis natum eſſe. duaſqʒ
ntiuitates habuiſſe. Ande auꝗᷓ· in li. de fide ad petruz. Mater dens de fua
natura genuit filium deñ ſibi coequalẽ
et coeternuʒ. Idem quoq; vnigenitus
deus/ ſecundo nat?ꝰ eſt. ex patre ſemel ex matre ſemel Matus eſt em̃ de patre dei verbũ. Matus eſt de matre verbuʒ caro factũ. vnus ergo atq; idẽ dei filiuſ
natus ẽ ante ſecula/ ⁊ natus in ſeculo.
et vtraq; natiuitas vniꝰ eſt filij dei di⸗ uina ſcʒ et humana. Ve boc etiam io⸗
hannes damaſcenꝰ ait. duas ergo xp̃i
natiuitates veneramur. vnazʒ ex parte ante ſecula/ que eſt ſuꝑ cauſam ⁊ ratio
B 8— 8 5——.——
nem et tempns et naturam /et ynam
que in vltimis. pꝛopter nos.et ſecun ⸗ dum nos et ſuper nos. ꝓpter nos quia hꝛopter noſtram ſalutem. Pecundum nos t natus eſt homo ex muliereet tempoꝛe ↄceptionis.ſcʒ nonem menſiũ Vuper nos quia non eꝝ ſemine. ſed ex ſanctoſpiritu et ſancta virgine ſi upꝛa le⸗ gem cõceptionts. Ex bis manifeſte ap paret criſti duas eſſe natiuitates/ eun⸗ demq; bis natum foꝛe. VBe adoꝛatione hũgnitatis cri ſti/an eadem ſit adoꝛatio 2u manitati ⁊ deitati exhibenda
Beterea
uneſtigari opoꝛtet/ vtrũ caro xßi et anima vna ademq; cum verbo debeat adoꝛatio ne adoꝛari illa ſcʒ que latria dicif. Si em̃ anime vel carni criſti exhibetur la⸗ tria que intelligitur ſeruitus ſiue cul tus ſolicreatoꝛi debitus.cũ anima cri ſti vel caro creatura tantum ſit/ creatu re exhibetur quod ſoli creatoꝛi debet quod facienti in idolatriam depntaf. Ideo quibnſdaʒ videtur non illa ado rãtione que latria eſt carnem chꝛiſti vł anim̃am chꝛiſti eſt adoꝛandam.ſed illa q̃eſt dulia. cuius duas ſpecies vel mo dos eſſe dicunt Eſt enim cuiuſdam mo di dulia que creature cuilibet exhiberi poteſt et eſt quedam ſoli humanitati criſti eſt exhibenda. non alij creature. quia criſti humanitas ſuper omneʒ cre aturam eſt veneranda et diligẽda. Nð tamena deo/ vt cultus diuinitati debi tus eiehibeatur. qui cultus in dilectõ ne et facrificij exhibitione atq; reuerẽ tia conſiſtit. qui latine dicitur pietas ⸗ grece autem theoſebia.i.dei cultus · vel enſebia.i.bonus cultus.
Alioꝛum ſententia qua vnam adaationem vtriqʒ exhiben⸗
————
Quidã dicũt
nõila adoꝛa ⸗
tione adoꝛan dnmeſſe. Ve ſpeciebuſ

—
.—
et chꝛiſti pumanitatem. vna tic ie cũ verbo eſſe adoꝛandẽ nð ꝓpter 3
ſed ppter illũ cuius ſcabellũ ẽ cuiẽ vni
lec ipla humanitas ſola vel nuda ſedcum verbo cui eſt vnita· nec ꝓpter
ſe ſed pꝛopter ilim cul eſt vnita ẽ ado
„
randa. Nec qui hoc facit idolatrie re?
iec pꝛopter iplam ſed creatoꝛi cũ hu ·
minitate et in bumanitte ſua ſeruit. 4it Ve ſũt na
Ve hoc Johannesit
——
ture criũt ratione et modo difſerentie
Vnite vero ſecumauʒ ſpoſtaſim. An ergo criſtus eſt veus perfeckus.et ho ⸗
moꝑfecus quem adoꝛamusꝰ cuʒ patre
ẽt ſpiritu vna adoꝛationẽ cum inconta minata carne eius. Non inad oꝛabileʒ
carnem dicentes adoꝛatur em̃ in vna
verbi ypoſtaſi. que ypoſtalis generãta
eſt. Non creature venerationem pᷣben
tes Mon ergo vt nudã carnẽ adoꝛam ſed vt vnitatem deitati in vnam ypo ſiaſim dei verbi duabus reductis natu⸗ ris. Timeo carbdnem tangere ꝓpter lignò copulatum ignẽ. Adoꝛo criſti ði mei ſimni vtrãq; natutam · pioptẽr ear ni vnitam deitatem. Mon enim quar⸗ ttn atpono perſonam in trinitate. ſeð uam perſonam conſiteoꝛ verbi et caf nis eius hijs verbis inſinnari videtui criſti humanitatem vna adoꝛatione cũ
tes
perbo eſſe adoꝛandam. De boc etiam
aug.cit ex fermone dofini vbi dicit.
nnon türbetur coꝛ veſtrum ita dicit · Vi⸗
———
—
ceptaet deitate vnita eſt. vt non aliũ et alium.ſed vnum eundemq; deum et pominem ·filium dei eſſe confitear. We niq; ſi bomineʒ ſepaueris a deo.illi nũ qᷓ; credo nec ſeruio velud ſi quis purpu
ram vel diadame regale iacens inueni⸗
*
t ·nunquid ea conabitur adoꝛare · Cũ
veto ea rex fuerit indutus periculum moꝛris incurrit · ſi ea cum rege adoꝛa/ re quis contemſerit · Ita in criſto do⸗ mino humanitatem non ſolam vel nu · dam. ſed diuinitatem vnitam ſcʒ vnuʒ filium deum verum et hominem verũ.
.
ſi quis adoꝛare ↄtemſerit · eternaliter moꝛietur. Idem ſuper pſalm.xxTx octauum vbi dicitur adoꝛate ſcabellũ redum eius q̃m̃ fanctum eſt. Bcienduz
terra terram · quia caro de terra eſt et de cariẽ marie carneʒ accepit hoc ſine impietate a verbo dei aſſumpta adoꝛa tur a nobis. quia nemo carneʒ eius mã dücat niſi pꝛiuſ adoꝛet· ſed qui adoꝛat non terram intuetur ſed illum potius cuius ſcabellum eſt ꝓpter queʒ adoꝛat ijs antoꝛitatibus pꝛemiſſe inueſtiga tionis abſolutio explicatur ·
An criſtus ſe
eſt ſit perſona velalicuid
Blet etiã aquibuſdam inquiri · vtraʒ eriſtus ſecundũ
quia in criſto terra eſt·i. caro que ſine inipietate adoꝛatur Buſcepit enim de
cunduz g homo
OX
unt beretici fliunnon hatura eſſe de/—— ꝙ homo ſit perſona vł ſevcteatum Euibus teſponden etiam ſit aliquid. Ex vtraq; parte hu Argumẽtat dum eſt. qbi ſifilius non eſt deus natu/ ius queſtionis argumenta concurrunt: de vtrach E
ra ſed creatura nec colendus aſt omni enim perſona ſit · his diſſerunt ratò
no. nec vt deus adoꝛandus. dicente a poſtolo. Coluerunt et ſeruierunt potiꝰ
creature qᷓ; creatoꝛi. Bed illi ad hoc re plicabunt et dicent. Quid eſt ꝙ carnẽ eius qᷓ; creaturas. eſſe non negas ſimul eum diuinitate adoꝛas. et einon minꝰ q diuinitati deſeruis. Ego dominicaʒ carem immio perfectam in criſto huma
itatem ideo adoꝛo ꝙ a diuinitate ſuſ⸗
nibus. Pi fecundum qꝙ homo aliquid ẽ
vel perſona. vel ſubſtantia.vel aliunẽ
Sed alinð non · ergo perſona vel ſub⸗ ſtantia. Pi ſubſtantia eſt vel rationalis
vel irrationalis. ſed non eſt irrationa⸗
lis ſubſtantia. ergo rationalis · Si ve⸗ ro ſecumdum ꝙ h eſt rationalis ſub⸗ ſtantia. ergo perſona· quia hec el dif
ſfinitio perſone ſubſtantia rationalis in

ilump
queʒ adn ſe inuet U.
————
diuidue nature. Siergo ſecundumꝙ
homo eſt aliquid.et ſecundum ꝙ homo perſona ẽ Bed econuerſo.ſi ſecundũ ꝙ
homo perſona eſt. vel tercia in trinita
te· vel alia. ſed alia non. ergo tercia in krinitate perſona. Ztſiſecundum ꝙ
homo. ꝑlona eſt tercia in trinitate. er⸗
go deus. ꝛopter hec inconuenientia
et alia quidam dicunt xpᷣm ſecundum bominem. non eſſe perſonam. nec ali⸗ quid niſi foꝛte ſecundum ſit expꝛeſſ/ uum vnitatis perſone. Pecundum em̃ mtiplicem habet ratonem. Aliqnã⸗
do enim expꝛimit ↄditionem. vel pꝛo
pꝛietatem diuine nature vel humane. aliquando vnitatem perſ one.aliquan⸗ do notat habitum.aliquando cauſam cuius diſtinctionis rationeʒ diligenter lectoꝛ animaduertat atq; in ſinu me/ moꝛie recondat.ne eius ↄfundantur ſẽ⸗ ſus cum de criſto ſermo occurterit.
Et ſi cxiſtus ſchm ꝙ homo di cõtur ſubſtantia nõ crmen ſequitur ꝙ perſo⸗ jaſit ſecundum ꝙ pomno
Illuotamẽnon
ſequit᷑ qð in argumentatõne ſuperioꝛi induckum eſt. D⸗ ſi criſtus ſecundum ꝙ homo · eſt ſubſtantia rationalis. ergop ſona. Mam et modo anims criſtiẽ ſub ſiuntia rationalis. non tamen perſona. quia non eſt ꝑ ſe ſonans. immo alij rei coniuncta Illa tamẽ perſone de ſcrip tio/ non eſt data pꝛo illis tribus ꝑſonis
—
lona.
—
6,— ꝓbare /xpᷣm ſecundum homi nem eſſe perſonam.quia criſtus ſe ecun⸗ dum ꝙ homo pꝛedeſtinatꝰ eſt. vt ſit deꝭ filius. ved illud eſt/ quod vt ſit pꝛede
ſtinatus eſt. ergo ſi pꝛedeſtinatus eſt ſe
lia pꝛobatio ꝙ criſtꝰ ſit per⸗
d g
——,,
eundum ꝙ homo vt ſitfilius dei/ et ſe
cundum ꝙ homo eſt filius dei. Ao qs dici poteſt criſtum eſſe id · quod vtſit ᷓ deſtinatus eſt Eſt em̃ pꝛedeftinatus vt lit filius dei. et ipſe vere eſt filius dei. ſed ſecundum hominem predeſtinatus eſt vt ſit filius dei/ quia per gratiam ha bet hoc ſecundum hominem. nec tamẽ ecumdum homnem et filius dei. niſi foꝛte ſecundum vnitatis perſone ſit ex pꝛeſſiuum vt ſit ſenſus. Ipſe quiẽ ho ⸗ mo eſt dei filius.vt autem ipſe ens ho ⸗ moſit dei filius /per gratiam habet. ſʒ ſicauſa notetur/ falſum eſt. Non enim quo homo eſt/ eo dei filius eſt.
Ancriſtus ſit adoptiuus fili Wſecunduʒ ꝙ homo vel alio „—„— Bi veroquerit᷑ n criſtus ſit adoptiuus filius ſecunqũ homo/ ſiue alio modo. reſpõdemus criſtum non eſſe adoptiuum filium ali/ quo modo. ſedtantum naturalem.qa natura filius dei eſt nõ adoptionis gra tia. Mon autem ſic dicitur filius natu⸗ ra vt dicitur deus natura. Monenim eo filius eſt. quo dens eſt quia na/ tiuitate diuinitatis filius eſt.⁊ cum di citur natura yel nature filius. quia na turaliter eſtfilius eandem ſcʒ habens naturam/ quam ille qui genuit. Adop Wuare nð ſt tiuus autem filius non eſt.quia pꝛius adoptiu filꝰ non fuit/ et poſtmodum adoptatus eſt in filium/ ſicut nos dicimur adoptiui fi lij. Quia cum nati filij fuerimus ire ſi lij/ per gratiaʒ facti ſumusfilu dei.cri ſtus vero nunqᷓ; fuit nõ filius dei et iðo non eſt adoptiuus filius. 6
huc alit᷑ Mhnio ꝙſt adoptinnsfuꝰ⸗
Bʒad hoc oppo
nitur ſic/ criſtus filius hominis eſi. i.5 ginis aut gratia/ aut natura vel vtroqʒ modo. Fi vero natura aut dinina aut
humana. diuina non ergo aut hũana

.
„
—
natura.aut non natur eſt filius homi⸗ tia. anhoc etiam in ipſo filio ad homi ZAmbꝛoſius“ n nis. Si non natura/ ergo gratiatantũ nem referendum eſt. Ita ſane ambꝛo⸗ u et ſi etiam natura bumana/nò ideo mi quoq; in pꝛimo libꝛo de trinitate ail· zn nus per gratiam· Si ergo gratia filiuſ* riſtus ſilius eſt non per adoptionem pu pominis eſt/ adoptiuus filius eſſe vide ſed per naturam per adoptionẽm nos tur. vt idem ſit naturalis filius patris ili dicimur.ille per veritatem natur Riſo, et adoptiuus filius virginis Sld quod eſt· Exbis enidenter oſtenditur ꝙ eri“ . dici poteſt ·xpᷣm filium virginis eſſe? ſtus non ſit filius gratia adoptionis· 1 natura vel naturaliter ⁊ gratia· nec ta Illa enim gratia intelligitur. cum au?(W men adoptiuus filius virginis eſt. quia guſtinus eum non eſſe gratia flium al iſn non per adoptionem · ſed per vnionem ferit. gratia enim ſed non adoptionis c filius virginis eſſe dicitur filius enim immo vnionis · filius dei eſt filius ho⸗ cic virginis dicitur · eo ꝙ in virgine homi minis et econuerſo. iplun nem accepit in vnitateʒ perſone.⁊ hoc n Rug ſup Jo fnit gratie et non nature. Ande aus⸗ Vtrum perſona vel naturg tat uper ioha·ait· Oꝛ vnigenitus eſt equa pꝛedeſtinataſit- pu lis patri.nõ eſt r nature. F 5 autem in vnitatem ꝑlone vnigeniti al/ 2— d ſi q 101 ſün ſumptus eſt homo gratie eſt. non natu eM 1* e Uer etun re. Triſtus ergo· nec dei nec hominisẽ tur vtrum pꝛedeſtinatio illa quam co⸗ uſnt adoptiuus filius · ſed dei naturaliter? memoꝛat apoſtolus ſit de perſona anð vic pominis naturaliter. et gratia filius. natura: ſane dici poteſt ⁊ perſonam ſi en Oe vero naturaliter ſit hominis filius. lij que ſemper fuit eſſe pꝛedeſtinatam in Aus de fide auguſtinus oſtendit in libꝛo deſidead ſecundum pominem aſſumptum· vt ip no ad petrum. petrum. Ille ſcʒ deus factus eſt natu, ſa ſcʒ ens homo eſſet dei filius et natu pute VPe raliter hominis filius. qui eſt naturali ram humanam eſſe pꝛedeſtinatam vt iflit. ter filius vnigenitus dei patris. au verbo patris perſonaliter vniretur. p tem non ſit adopt iuus fillus. et tamen* gratia ſit filius ex ſubditis pꝛobat te Vtrum criſtus ſit creatura ſi cun
—————
ierg fuper ſüimons. ieronimus ſuꝑ cpiſtolam U
.iernme lam e creatus vel factus eplaz ad EB ad epheſios ait· Be x po iheſu ſcriptũ—
Vlet etiã
eſt. quia ſemper cum patre fuit. et nũ qᷓ; eum vt eſſet. voluntas peterna pꝛe⸗
ceſſit. et ille quidem natura filius eſt. queri.vtrum debeat itus nos vero adoptione. Ille nunqᷓ; non fu ſimpliciter dici atq;ↄ bUmn tt filius. nos anteqᷓ; eſſemus pꝛedeſtina cedi xpᷣm eſſe facum. mergt ti ſumus/ et tunc ſpiritum adoptionis vel creatum. vel creaturam. Ad quod wqui accepimus quando credidimꝰ filiũ dei dici poteſt. hoc ſimpliciter et abſq; de offi
Pylarius ilarius quoq; in libꝛo tercio detriui terminatione minus congruenter dici. tate ait · Vominus dicens clarifica ſ⸗ Et ſi quandoq; bꝛeuitatis cauſa ſim/ de pe
lium tuum. non ſolo nomine ↄteſtatus pliciter denuncietur/ nunqᷓ;tamen ſim Eug ß
eſt ſe eſſe filium dei/ ſed etiam ꝓpꝛie pliciter debet intelligi.quia vt auguſti ſ
tate. Mos ſumus filij dei ſed non talis nus in pꝛimo libꝛo de trinitate aitLũů i r
pic filius. Nic enim verus et pꝛopꝛius de criſto loquimur quidem ſecundum niat
es filius oꝛigine. non adoptione. veri quid et pꝛopter quid pꝛudẽs et diigẽs ur, 5
tte non nuncupatione. natiuitate. nõ ac pius lectoꝛ intelligere debz. Qvicri 6 agn nug ſup Jo⸗ creatione. Auguſtinusetiam ſupich. ium vel deifilium non eſſe facum vel ait· Nos ſumus fili gratia non natu/ creaturã. in pꝛimo libꝛo de trinitaeo un
ra.vnige nitus autem natura/ nõgra ſtendit ita inquiens. In pꝛincipio erat Sut

* ait. Onem
m vog wan qcri tionig, mgu. luma cyoni
Nn un
laqmò perſouni perſnni edeſiun üoem linatan vniretor
œeamn 8.
toꝛ qui docẽde dat officium
erbum.et verbum caro factum eſt. et omnia ꝑipſum faca ſunt. Neq; omin dicunt niſi que facta ſunt. ⁊omnẽ crea turam. Vnde liquide apparet ipſum
facum non eſſe.per quem omnia facta
ſunt. et ſi factus non eſt creatura nonẽ Itautem creatura non eſt eiuſdem cũ patre ſubſtantie eſt. Amnis enim ſub“ ſtantia que deus non eſt.creatura eſt.
etæue creatura non eſt. deus eſt. ꝙeq ſifilius non eſt eiu dem ſube cuiꝰpater ergo facta ſuba eſt. ⁊ſi facta ſua ẽ.nõ
via per ipſum fada ſunt. At omnia per iplum facta funt facta ergo ſubſtantia non eſt.ſed vna cum patre ifecta ſubſtã
tia eſt. Ite
nla per filium facta ſunt. t omnia per filium facta ſunt. Ipſe ergo fadus nõ eſt vt cum patre faceret omnia que fac ta ſunt. Idem in li. xxxiij. queſtionũ Sicitur creatura quidquid fecit hater deus per filium.qui nõ poteſt appella ri creatura. quoniam per facta alide
ſunt omnia. mbꝛot
—. 6
ius1
Probemus inquit creaturum noneſſe dei fiium Audiuimus enimi euange
lio dominum mãdaſſe diſe cipulis Ire dicate euangelium vniuerſe creature.
Qut vniuerſam creaturã dicit nullã ex cipit ⁊ vbi ſunt qui creaturam chꝛiſtũ
appellant. Mam ſi creatura eſſet. ſibi
mandatʒ euangelium predicari.⁊ ſůb iectus eſſet vanitati. qꝛ teſtante apoſto lo mnis creatura vanitati ſubiecta ẽ
non ergo cꝛiſtus creatura eſt.ſed crea
De perfidia et penaarri.
Irrijhec
——
perfidia legitur vt chꝛiſtum
atch crepuit medius pꝛoſtratus in faci
em. ea quibus criſtum negauerat. feda 5 oꝛa pollutus. Mis alijſq; piuribus teſti
wnjo iniruimur nõ debere fiteri im
Item in codem. Sifilium fecit pater quẽ non fecit ipſe filius. non om
creaturam fateret᷑. Ideo effuſa ſunt arrij viſcera
————,
—
—
pliciter eriſũeſſe fadum velcreaturæ
Baddita determinatione rece dici po
teſt· vtſi dicatur facus ſ ecundum car?
nem vel ſecundum hominem · vt factu/ ra humanitati. non deo attribuatur.
tate Mon deus f actus eſt. ſed deus dei ſilius natuseſt. Moſtea vero ſecundũ carneʒ. hõ fac ex maria ẽ. Wiſit em deuofilium ſuum facumeꝝ muliere fa cum ſub lege. Jilium inquit ſuum. 3 non vnum de multis cum dicunt ſuum
3
keaneilnaceint 2ntren.
uit· Noſiea facumeꝝ muliere aſſeruit vt factura non diuinitati/ſed aſſump/ tioni coꝛpoꝛis aſ criberetur. Factumer So ex muliere dicit ꝓpt᷑ carnis ſuſcep⸗
tionem· Publege pꝛopter obſeruanti? legis generatio generationi non pꝛein dicat. nec caro diuinitati. Deus enim
cternns incarnationis ſacramentuʒ ſu
epit. non diniduns ʒ vnuset in vtro qq; vnus ſcʒ dininitate et coꝛpoꝛe. MMðõ em̃ alter ex patre· alter ex virgine.ſ; idem.aliter ex patre aliter ex virgine qui factus eſt ſecundum noſtre ſuſcep⸗ tionem nature.non ſecundũ eterne ſub ſtantiam vite. quem legimns pᷣmogeni tum et ynigenitum. Pꝛimogenitum. duia nemo ante ipſi um. vnigenituʒ q nemo poſt ipſum. E hijs euidẽtertra ditur qua inteiligentia accipiendumſit
dum dicitur. Tps factus velſimpliciter vel eum additamento yt facura ſcilic
velcreatura non aſſimentem deum. ÿᷣ aſſumptum hominem referat. In deo
em̃ creatura eſſe non poteſt yt ambꝛo. An
ait in. j. libꝛo de trinitate. Munquio
dico factus eſt criſtus · Nunquid man
dato creatus eſt xp̃s. Quomodo auteʒ
creatura eſſe in deo poteſt Et em̃ deus naturefimplicis eſt non coniunde atq;
compoſite cui nichil accidat. ſed foluʒ
quod diuinuʒ eſt in natura habeat ſus
Et ſi ergo criſtus ſecundum hominem
dicitur creatura. nõtamen ſimpliciter pꝛedicandns eſt natnra. Mec e eoqð creatura. põt quis pꝛogrediſic argu-
*

eſt creatura· vel rationalis v el non· vł que eſt deus vel nõnitens per hoc p⸗ bare criſtum eſſe aliquid non diuinum quia quod ipſe eſt ſcöm hominem iple eſt. Et ideoſi ſcðm homineʒ eſt aliqua ſubſtantia non diuina. eſt vtiq; aliquid non diuinum · Ved ey tropicis locutio nibus non eli recta argumentationis ꝓ ceſſio. Illa autem locutio tropica eſt qua criũus dicit ur creatura vel fim ⸗ pliciter vel cum adiuncione.
n bomoilleſemper fuerit vł
ceperit eſſẽ.
Bſt pꝛedi cta queritur · vtrum bo mo ille ceperit eſſe· vel
pliciter enũciamus chꝛiſtum vel dei fi⸗ lium ſemper fuiſſe nec cepiſſe. We hoc Pabuit aliquando deifilius quod nò/ dum habuit idem ipſe homo dei filius quia nondum erat bomo. Item idem ineodem. Pꝛiuſqᷓ; mundus eſſet · nec nos eramus · nec ipſe mediato dei et
ku3 ſuꝑ Jo auguſtinus ita inquit ſuper ichannem
pominum homo criſtus iheſus. Sdem
ſuper pſalmum· ciſtus noſter et ſi foꝛ
guß ſupplal W— iipla te pomo recens eſt· tamen eſt eternus
deus Alibi vero legit“¶puer ille crea vit ſtellas. et xps dicit ſe eſſe pꝛinci/
pium et eſſe ante abꝛaham · Eis ergo
alijſq; autoꝛitatibꝰ in nullo reſultãtes dicimus hominem illum inquantuʒ ho mo eſt cepiſſe· inquantum verbum eſt ſemper ſuiſſe · Vic enim abſq; diſtinckð ne non eſt referenda reſponſio. Nam⁊ ipſe auguſtinns huiuſmodi vtit᷑ diſtin/ ctione in pluribus locis dicens per cri- ſtum omnia eſſe facta inquantum ver/ bum eſt. Becunduʒ illud vero ꝙ homo eſt. ipſum eſſe factum et g oꝛificatum. Siergo ad perſonam reſpicias confi ⸗ denter die hominem lllum ſemper fuiſ ſe. Si vero ad naturam hominis·con tede eum cepiſſe
jentando. Si ſecundim ꝙbpomo xpᷣ
ſemper ſuerit · ſicut ſim
X
—
——„——
ſmere poruir velaliunde 5
gi deus alium hominem a
de generẽ ade
„ 8 Bolet etiaʒ que ivtrům alium pominem/ vel aliunde
qᷓ; de genere illius adam denꝰ aſſume re potuerit. Ad quod ſane dici poteſt ipſum aliam animam et aliam carnem otuiſſe aſſumere · quiæ gratia tantum aſſumpta eſt anim? illa/ etcaro aver? bo dei. St enim ait augnſtinus. In re bus per tempus oꝛtis iſia ſumnia Fra⸗ tia eſt/ ꝙ homo in vnitate perſone cõ⸗ tunctus elt deo. Motuit ergo deus liam animam/ et aliam carnem ſume/ re. et carnem vtic aliunde qᷓ; de gene ſe adaʒ · Ande auguſtinns in libotre decimo detrinitate · Motuit itach de⸗ us hominem aliunde ſuſcipere/ in auo eſſet mediatoꝛ dei et hominum · non de genere illius adam/ qui peccato ſuo ob ligauit genus humanum⸗„ſicut ipſum quem pꝛimo creauit/ non de generẽ ali cuius creauit. Moterat erso velſic vl alio quo vellet modo creãre vnum aliũ de quò vinceretur victoꝛ pꝛioꝛis · Bed melius iudicauit. et de ipſo quod victũ fuerat genere aſſumere pominem · per quem hominis vinceret inimicñ · et ta⸗ men ex virgine/ cuius conceptuʒ ſpũs non caro fides libido puenitnec inter fnit carnis ↄcupii centia/ qua ceteri cõ cipiuntur qui oꝛiginale trahunt pecc tum. led credendo non concumbendo facta eſt fecu data virginitas · Ef his aperte oſtenditur/ et alium et allunde pominem deñ aſſumere potuiſſe·
Sihomole poruitpectare·
venon eſſe deus
Ideo nõ imme rio queritur.vtrum homo ille potve⸗ rit peccare vel non eſſe deus · Sienim potuit peccare et potuit damnari. Pi
potuit damnari. potuit non eſſe deus⸗
———
Rñſio⸗
Zus
e in.qßn bitrir in con luantʒ
15 eſt 3
loch in gerpte kupe Feſus — Kpart, unfeci
iden iem
am nm
un m

ve liunde ſume“ iporei t Arnem n avr whun mmgt perlwech rgodes men ſine eqᷓweger
silni
tit tude ipere nen inm m eccuo ſud hicnt in degeent rgo velſt re vnumt piois4 voo ouod
ergoſipotuit peccare/ potuit non eſſe
deus.quia eſſe deum et poſſe velle in⸗
iquitatem ſimul eſſe nequeunt læic diſ
tinctione opus eſt. vtrum de ꝑſona an de natura agitur Bi enim de per ſona
agitur manifeſtum eſt.quia peccare nõ
potuit.nec deus non eſſe potuit Si ve⸗ ꝛ0 de natura diſcutiẽdum eſt vtrũ agat
de eo vt verbo vnita. an de ea tãquam
non vnita verbo/ et tamen enti. vel de ea ſecumdum ꝙ fuit vnita verbo an de
ea ſecundum ꝙ eſſe potuit ⁊ non vnita
verbo Mon eſt enim ambiguum animã
poninen
imi concci pou tu
te vider didem.
illam entem vnitam verbo peccare non poſſe. et eſt ſine ambiguitate verum eñ dem ſi eſſet ⁊ non vnita verbo poſſe pec care. S
Quoꝛundam opinio ꝙ potu
erit etiam vnita deo peccare.
Quidam tamẽ
probare conantur etiam eam vnitam vᷣ bo poſſe pectare quia libeꝛum arbitriũ habet ⁊ ita poteſt flecti in vtramq; par tem.qð friuolum eſt.cuʒ ⁊ ãgeli libeꝛũ arbitrium habeãt.⁊ tamẽ gratia a deo ſunt confirmati vt peccare nequeant.
Quantomagis ergo ille homo cui ſpiri tus eſt datus ſine menſura. Inducunt
3 quoq; autoritatem ad pꝛobandum idẽ
Scriptum eſt enim in libꝛo ſapientie. Qui potuit tranſgredi et non eſt tranl⸗ greſſus. facere malum et non fecit. Bʒ hoc accipiendum ẽ ſecundum membꝛa vel part im de capite ·partim de mem⸗ bꝛis We capite non eſt tranſgreſſus et non fecit malum. De membꝛis potuit tranſgredi et facere malum.
Sidens potuerit aſſumere ho minem in ſexu muliebu
Bolz etiam que
ri.quamuis curioſe a nonnullis /ſi deus humanam naturam potuit aſſumere ſe
cundum muliebꝛem ſexum. Quidam
arbitrãtur eum potuiſe aſſumere ho minem in femineo ſexu/ vt aſſumpſit ĩ
virili· Bed opoꝛtunius atq; cõuenien ⸗
tius factum eſt.vt de femina naſceret᷑
et virum aſſumeret. vt ita vtriuſq; ſexꝝ
us liberatio oſtenderetur. Ende sug.
in libꝛo. xxxiii.aueſtionum. hominis liberatio in vtroq; ſexu debuit appare⸗
re. ergoquia yirum opoꝛtebat ſuſcipe
re · qui lexus honoꝛabilioꝛ eſt. ↄſequẽs
erat et feminei ſexus liberatio hinc ap haret/ quia ille vir de femina natus ẽ. Papientia ergo dei que dicitur vnige ⸗
nitus filius homine ſuſcepto in vtero?
de vtero virginis liberationem homi
nis indicauit.
Si criſtus ſecundum naturã
hominis in ſapientia ⁊ gratia pꝛoficere potuit vel pꝛofecit.
Beterea
ſciendum eſt. chꝛiſtuʒ
ſecundum hominem ab ipſa ↄceptione gra
tie plenitudinem recepiſſe.cui ſpirit?
OKI
datus eſt non ad menſurã et in quople
nitudo diuinitatis coꝛpoꝛaliter habi/
tat. Ita vero habitat vt ait auguſtinu
ad dardanum.ꝙ omni gratia plenus ẽ MKon ita habitat in ſanctis vt et noſtro coꝛpoꝛe ineſt ſenſus ſingulis menbꝛis. ſed non quantum in capite. Ibi enim
et viſus eſt.et auditus.et olfactus.et
iuſtus et tactus. In ceteris autem ſo/ lus eſt tactus. Ita et in criſto habitat omnis plenitudo diuinitatis quia ille eſt caput in quo ſunt omnes ſenſus.in ſunctis vero quaſi ſolus tactus eſt. qui bus datus eſt ſpiritus/ ad menſuraʒ cũ de illius plenitudine acceperunt. Ac/ ceperunt autem de illius plenitudine ñ ſecundum eſſentiam ſed ſecunduʒ ſimi litudinem/ quia nunq; illam eandẽ eſ⸗ ſentialiter/ ſed ſimilem acceperunt gra
tiam. Muer ergo ille plenus ſaplentia et gratia fuit ab ipſa conceptione. Añ hieremias recte dicit. Mouum faciat
Hũo dicitur
plenitudie di uinitatis ha ⸗
bitare in xp̃o
Dũo itelliga tur de plenitu
dine eius gc⸗
cepimus.

pominus fuper terra m mulier cirtum
dabit virum/ quia in vtero virginis ꝑ
eckus vir extitit. non ſolum pꝛopter a
ð
—
Beterminat5
auctoꝛitatis.
Bregottus.
te etate patefaciebat hominibus dona gratie que ſibi inerant/ ⁊ ſapientie do
nimam et carnem · ſed etiaʒ pꝛopter ſa
pientiam et gratiam qua plenus erat.
Zlutgꝛitatem ponit que vider
tentie videtur obuiare. quod in luce e uangelio legitur. Iheſus ꝓficiebat ſa pientia et etate ⁊ gratia apud deum ⁊
pomines.ſi enim pꝛoficiebat ſapientia
et gratia/ non videtur a cõceptione ha buiſſe plenitudinem gratie ſine menſu⸗ ra. Zd quod ſane dici poteſt ipm ſcðʒ hominem tantam a conceptione acce⸗ piſſe ſapientie et gratie plenitudinem vt deus ei plenius conferre non potu/ erit/ et tamen vere dicitur ꝓfeciſſe ſa/ pientia et gratia. non quidem in ſe.ſ;
in alijs qui de eins ſapientia et gratia
ꝓficiebant · dum eis ſapientie ⁊ gratie munera ſecundum pꝛoceſſuʒ etatis ma gis ac magis patefaciebat. Ande gres
in quadaʒ omelia ait · Juxta hominis
naturam ꝓſficiebat ſapientia.non ꝙ ip ſe ſapientioꝛ eſſet ex tempoꝛe · qui a p⸗ ma cõceptionis hoꝛa ſpiritu ſapientie plenus permanebat. ſed eandẽ quaple nus erat ſapientiam ceteris eꝝ tempo re pꝛulatim demonſtrabat. Juxtu ho
minis naturam pꝛoſiciehat etate/ de infantta ad iuuentutem. Juxta homi
nis naturam pꝛoficiebat gratia non ip
ſum quod nõ habebat per acceſſumtẽ poꝛis accipiendo. ſed pandendo donũ gratie. quod habebat apud deñ et ho
mines ꝓſiciebat/ quia quantũ pꝛoficiẽ
na tantum eos ad laudem dei excita/
ſic deo patri ad laudem dei.et hominibns ad ſalutem pꝛoficiehat In als ergo non in ſe pꝛoficiebat ſapien tia etgratia. Ande in euangelio · puer ille ſapientia plenus ⁊ gratia pꝛohibet
R
Hi ergo dicitur pꝛeſeciſſe ſapientia et
gratia. vt aliquis rectoꝛ eccleſiaſticus
dicitur ꝓficere in cura ſibi tradita · cõ per eius induſtriam alij pꝛoficiunt.
Mꝛedigis vid
tum reperitur ꝙ ſecundum ſenſum ho minis pꝛofecerit ſicut etate hominis
pꝛofecit. Ait enim ambꝛoſius in li⸗
bꝛo tercio de ſpirituſ ancto·lic deus ꝑ⸗
——
fectionem nature ſuſcepit humane. vn ſcepit ſenſum hominis · ſed non ſenſu
carnis fuit inflatus ſenſu hominis ani⸗
mam dixit ↄturbatam ſenſu hominis
eſuriuit et rogauit. ſenſu hominis pꝛo
ſicit ſcriptuʒeſt iheſus pꝛoficiebat eta
te.et ſapientia.et gratia. Vuomodo ꝓficiebat ſapientia dei· pꝛofectus eta/
tis et pꝛofectus fapientie/ non diuine 6 humane eſt. Ideo etatem commemo/ rauit. vt ſecundum hominem crederes dictum. Etas enim non diuinitatis ſed
coꝛpoꝛis eſt. ergo ſi pꝛoficiebat etate
pominis pꝛoficiebat ſapientia homi ⸗
nis. Benſus autem pꝛoſecit. quia ſen/ ſus ideo ſapientia qui ſenſus pꝛoficie⸗ bat.ſi humanus ergo ſuſceptus eſt ip⸗ ſe.ſi diuinus ergo mutabilis per pꝛofe ctum. ꝙ enim pꝛoficit mutatur in meli ſed quod diuinum eft non mutatur qð ergo mutatur nõ eſt dininum. Senſus ergo pꝛoficiebat humanus Denſum er
go ſuſcepit humanum. Mec poterat ↄ
foꝛtari virtus dei.nec creſcere deus. nec altitudo ſapiẽtie dei impleri· Que ergo implebatur/ non erat dei· ſed no⸗ ſtra ſapientia. Nam quomodo imple batur. qui vt omnia impleret delcen/
dit. Mer quem auteʒ ſenſum diit iſai
as/ ꝙ patrẽ neſciebat puer aut matrẽ Bcriptum eſt enim. pꝛiuſqᷓ ſciat puer pãtrem aut matrẽ accipiet ſpolia ſama ria. Bapientia enim dei futura⁊ occul ta non fallunt expers autem agnitio ⸗
nis infantia. per hũanam vtiq; impꝛu⸗
Ambꝛoliu
De duob
ſibus xp̃ gẽmina ſ uua
eng* ſlusn viuit diuils cim lectu elm. ꝛ mras neſtn inelce teinl ninen
Ftuut

e. ne boni nouh! Wolc bunnh
nubonhün
nu bmizn purſcu tia. Lun i.pꝛofeüte ie /nendu nem comn minemdeh ndivinita vficiebat e ſapientiah iſenspu oſclcepn
5
mtablipt cit mumn
cRnnnu
V
6 5
bðentiam qð adhuc non did icit/ ignoꝛat Ded verendum eſt inq; ne ſi duos prin cipales ſenſus aut geminam ſapientiã chꝛiſto tribuimus/ chꝛiſtum diuidam? Munquid cum ⁊ diuinitatẽ eius et car nem adoꝛamus chꝛiſtum diuidimus.
Munquid cumin eo ymagineʒ dei cru⸗
cemq; veneramur diuidimus eũ. Zipo ſtolus certe qui de eo dixit quoniam et ſi crucifixus eſt ex infirmitate noſtra. viuit tñ ex virtute dei.ipſe dixit qꝛ nõ diuiſus eſt xpᷣus. Munquid etiã cum di cimus.quia animã rationalem.⁊ intel
lectus noſtri ſuſcepit capacẽ diuidimꝰ
eum. Mon em̃ ipſe deus verbũ pꝛo ani ma rationali et intellechꝰ capaci.in car
ne ſua fuit.ſed animam rationalem et intelleckus capacem et ipſam humanaʒ
et eiuſdem ſubſtantie cuius noſtre ſunt anime et carnem noſtre ſimilem einſdẽ
cuius caro eſi noſtre ſubſtantie ſuſci
mmnue Pegemmina nn. Fhi ſaplentia
i.netaln geni
1
ta ⁊ crea
piens perfectus etiam homo fuit.
Ve intelligentia pꝛemiſſoꝛuʒ
verborüm S
—
ſij/ pia diligentia inſpicienda ſunt que ex parte hominis ignoꝛantiam inſtru/
unt ⁊ illuminãt ex parte.erꝛandi fomi
tem male intellecta miniſtrant Nis ete nim euidenter traditur duos in criſto eſſe pꝛincip ales ſenſus ſiue geminaʒ ſa
pientiam Neq; ideo vnitas et ſingulari
tas perſone diuiditur. Bed iuxta du/ as naturas duas habet ſapientias/ vnã non creatam ſed genitam. que ipſe eſt alteram non genitam ſed creatam.et
per gratiam ei collatam nam ylaias ð
eo pꝛoteſtatur. Requieſcet ſuper eum ſpũs ſapientie et intelleckus ⁊c̃ · Ppiri
tus ergo ſapientie.i.intellectuſ.i.ſapi entia et intelligentia per ſpiritumſan ctum glatis data/ xps erat ſapiens ſe⸗
cundum animam ſecundum deum ve⸗
ro ſapiens erat ſapiẽtia eterna que de us eſt. et ſicut in quantum deus eſt/ bo
nus eſt bonitate naturali que ipſe eſt/
————— 2 *
—* .———
et iuſtus iuſticia naturali que pſe cſ. lin lapiens ſapientia naturaliqᷓ ipſe ẽ
nima vero eius ſicut bona eſt. ⁊ iuſta ipſe vel ipſa non eſt/ita eſt ſ apiens ſa pientia gratis data. que ipſa non eſt. et licet gemina in criſto ſit japientia. vna tamen eademq; perſona eſt/que inquã
tum deus eſt. vel inquantum naturadi
uina eſt/ ſapiens eſt. ſapiens eterna ſcʒ ſ aplentia genitaa ſe ipfa.et ſapientia que non eſt genita que cõmuniseſt tri⸗
bus perſe onis non tamen gemina ſapiẽ
tia. quia non eſt alia et alia ſapientia.
ſapia in genita.q̃ tñ pater ẽ et lapiẽtia que communiter pater eſt.et fillus et ſpirituſſanctus. Inquantum yero ea
dem perſona eſi homo.i.ſecundum ho
minem acceptũ. vel inquantum eſt ſub
ſiſtens ex anima et carne/ſapiens eſtſa pientia gratuita. Bapiens ergo eſt hu
mano ſenſu et diuino.
Hſointelligendunnſirilu lud
c
—
ſenſus pꝛo
llius dicti intelligentia ſcʒ ſenſus ꝓ ficiebat humanus.aſſumenda eſt. Ap⸗ te enim videtur. Ambꝛoſius innuere
ſai
iebat humanus.
Bed ex qug cau
quod ſecunduʒ humanum ſenſum xpᷣs pfecerit. et ꝙ infantia eius expers cog
nitionis fuerit. et patrem et matrem ignorauerat quod nec eccleſia reci/
pit nec pꝛemiſſe autoꝛitates patiuntur
ic intelligi. Bed ita ſane poteſt accip
vt quantum ad viſum hominum et ſui ſenſus oſtenſionem/ chꝛiſtus pꝛofeciſſe
dicatur. pꝛoficiebat ergohumanus ſen
ſus in eo ſecundum oſtenſionem et alio
ꝛum hominum opinionum. Ita etiam patrem et matrem dicitur ignoꝛaſſe in
infantia quia ita ſe habebat et gerebat
ac ſi agnitionis expers eſſet.
Sianmacriſiptaueritpi
entiam parem cũ dẽo⁊ſi oin⸗
nia ſcit que deus

L M
Qu.
—
——
—
nes in ducũt⸗
ſti eſſet ſapiens ſapiẽ — tia gratuita.vtrumha huerit fapientiam equalẽ de.ſiue om jum rerum ſcientiam habuerit vel hã beat.i.vtrũ omnia ſciat que deus ſcit Quibuſdam placet/ ꝙᷓ nec patrem cũ deo habeat ſcientiam/ nec omnia ſciat que deus Quia in nullo creatura equa tur creatoii Kum ergo anima illa crea tura ſit/ in nullo equatur creatoꝛi.er/
go nec in ſapientia. Non ergo habet eᷓ lem cum deo ſapientiam nec ſcit omnia
que deus. Ztem ſianima illa equalem
habet cum dẽo ſapientiam. nõ ergo de
4
us in omni bono/ maioꝛem habet ſuffi⸗ ẽtiam autoꝛitates ad idem pꝛobandũ. Ait enim pꝛopheta ex perſona homi/ nis aſſumpti. Wirabilis faca eſi ſciẽ tia tua eꝝ me et nõ potero ad eam. ð ex ponens caſſiodoꝛus uit Veritas hu mane ↄduionis oſtendit᷑ quia aſſump⸗ tus homo diuine ſubſtantie non poteſt
equari vel in ſcientia vel in alio. Apo⸗
ſtolus ẽtiam ait. Memo nouit que ſunt dei/ niſi ſpiritus dei.qui ſolus ſcruta⸗
tur omnia etiam pꝛofunda dei.Mis a
lſq; pluribus rationibus et autoꝛitati bus nituntur qui animam criſti aſſerũt nec parem cum deo habere ſcientiam⸗ nec omnia que deus ſcit quia ſi omnia ſcit que dens. ſcit ergo creare mundũ ſcit etiam creare ſeipſum.
Quibus reſpon
dentes dicimus aĩam criſti per ſapien⸗
tiam grãtis datam in verbo dei cui vni taeſt. ꝙ etiamn perfecke intelligit oĩa
ſcire que deus ſcit. ſed nõ ommia poſſe/
que poteſt deus. nec ita clare et perſpi tue oĩa capit vt deus.⁊ ideo non equa tur treãtꝛi ſuo in ſcientia.⁊ ſi omnia
opus eſt/ ci anuna cri
tientiam qᷓ; eius creatura. Inducunt
le ueſtionis diffini⸗ 6 ſtie
————„4 r 5
equalis ſapientie dei/ quia ſi illa multo
eſt dignioꝛ.digniuſq; et perſectius om⸗ nia capit qᷓ; illius anime ſapientia. er⸗
go et in ſcientia maioꝛem habet ſuffi⸗ cientiam deus.qᷓ; anima illa que dig ⸗ nioꝛ eſt omni creatura Illud vero apo
noli quod inducũt nemo nouit que dei
ſunt niſi ſpiritus dei qui ſolus ſcrutat᷑ omnia pꝛo nobis jacit. Noꝝ em̃ ad/ didit apoſtolus. nos autẽ ſpiritum dei pabemus vt per ſpirituu dei quem ha bebat yfunda ſe ſcire oſtenderet. ſed a nima illa pꝛe omnibus ſpiritum dei hã buit eui ſpiritus non eſt datus ad men ſuram.vt git ichã. euangeliſta · Vona ergo ſpirituſſancti ſine menſura habuit
ſciat que et ipſe · net eſt eins ſapientis
miß zeice trea etien tur
Q
don
ergo et ſapientiaʒ. Emnia ergo ſciuit
anima illa. Si em̃ quedam ſciuit que⸗ dam non/ cumn non ſine menſura ſcien⸗ tiam dei habuerit. ſine menſura ſciẽ tiam habuerit· ſciuit ergo omnia. Ful gentius etiaz in ſermone quodam mul ta indũcit quibus aſſerit animam illaʒ rerum omnium ſcientiam habere vtẽs
autoꝛitate apoſtoli dicentis. In quo
ſunt onines theſauri ſapientie et ſcien⸗ tie abſcõditi. Quoð etiam ratione po⸗
teſt ꝓbari ſic Nichil ſeit aliquis quod
eius aĩa ignoꝛat. ved xps ſcðm oim ↄceſſionẽ aia ſcit eygo oĩa eius oia ſcit Ad id ðᷣo qʒ dicũt ſi oĩa ſcit · ergo ſcit creare mundum vel ſe ipſum. Relſpon
demus ꝙ ſcientiam habet mundũ cre andi.ſed non potentiam ·et creandi a⸗
nimam et ſcit quomodo deus ſeipſum creauit. habet ergo ſcientiam ſui crea⸗ re.ſed non ſui creande. quia nõ eſt cre
anda ſed creata.
Quare deus non deditei po⸗
vero querit
quare deus nõ dederit ei potentiam fa
———
6i
ſonbet ſdern intian pin znist ſmivch us.1 fueri naturt accep deus Acep dei fil noac hnan ergon
decan
ciendi omnia vt ſcientiam. reſ ponderi
poteſt. quia naturaliter capaꝝ eſt ſcien tie. et ideo id congrue ei datum eſtſine
dq per inno meſt dei.e ſipſo ſpoten inis he uge ſ mpe men tzt

u
pienti h multo wae, et ſijj, aque dig dyero ap n que de hsſcn Fea ſüunn dichenh mdau drüumteh dausn nlukn
neintin
miayſiu dam ſtc menlunſio e menſnſi
rgo omiufj
e qwodann tanimami nbabere ntis. Ine piemeaſ iamratin it alicig dhoſcin ooiaeini ciaſci ſeipln. li tinecn
nenſura/ cuins ipſu naturaliter capar
eſt· non eſt aũt ei datuʒ poſſe omnia fa cere que deus facit ne omnipotẽs /⁊ p hoc deus putaretur. Verũtamen foꝛte nec potentiam faciendi omnia/ ei deus pꝛeſtare potuit et ſi potentiaʒ faciendi aliqua/q̃ non facere pot eſt. Scit ergo anima xÿ̃i/ omnia que deus ſcit in vbo dei quod liquidius ⁊ pꝛeſentius omni
treatura ↄtemplatur vt ei vnita.ĩ quo etiam angeli/ et que dei ſunt let que fu
tura ſunt cognoſcunt.
Quomõᷓintelligengaſint que dam verba ambꝛoſij ſup lucaʒ
Et ſi illa anima
non habet tantam potentiam.quantã
et deus. nec homo aſſumptus tantã po
tentiam quantum ⁊ deus/ quomodo er go intelligitur illud ambꝛoſij ſuper lu⸗ cam vbi angelus de naſcituro filio vir⸗ ginis ait. hic erit magnuſ.⁊ filius altiſ ſimi vocabit᷑. Non ideo inqt erit mag nus. ꝙ ante partũ virginis magnus nõ
fuerit. ß quia potentiam quã dei filius
naturaliter habet homo erat ex tempꝑe accepturus vt vnaſit perſona.homo ⁊ deus · Ecce aperte dicit. ꝙ homo erat accepturus ex tempꝑe potentiã. quam dei filius habuit naturaliter Sed ſi ho mo accepturus erat illã potentiã ergo vel ꝑſona.vel natura hominis.ſed per
ſona non.quia ſemper habnit et habet
ergo natura. Si natura ergo aĩa.aʒ de carne cõſtat/ qð accipere non poſſet Id qð dicimus illud eſſe accipiendum de perſona · ſed non inquantum eſt dei immo inquantum eſt perſona hominis vna eſt eĩ perſona dei et hominis.et fi lij dei.et filij hominis. que inquantum dei ꝑſona eſt ſemper et naturaliter om nipotentiã habuit.ᷓᷣ inquantum eſt ho minis non ſemper fuit Illa ergo perſo na que ſemꝑ fuerat dei. futura erat ho⸗ minis perſona · et ſecundum hoc ꝙ fu ⸗ tura erat hominis perſona acceptura erat extempoꝛe potentiam quam na/
turaliter et femper habuerat/ inquam
tum dei perſona. Becundũ hanc diſtin ctionem/ illud ⁊ſimilia ſane poſſunt at
cipi. Que diſtinctio in pluribus queſtõ
num articulis eſt neceſſaria ad uerſus quoꝛundam perplexam verboſit atem.
Bed cuin de rebus ↄſtat. in verbis fru
ſtra habetur ↄtrouerſia.
PBe hoĩs defectibus quos aſ⸗ ſumpſit criſt?i pũana naturã
q; ptermittenduʒ non ẽ ꝙ dei filius naturaʒ ho⸗ minis accepit paſſibilẽ
animam paſſibilem.carnem paſſibileʒ
et moꝛtalem. At em̃ pꝛobaretur veruz coꝛpus habere/ ſuſcepit defedus coꝛ/
poꝛis famem. ſitim et huiuſmodi. Et
vt veram animaʒ ꝓbaretur habere ſuſ cepit defectus anime. ſcʒ triſticiam.ti moꝛem doloꝛem ⁊ huiuſmodi. mnis
autem ſenſus anime eſt. Non em̃ caro ſentit. ſed anima vtens coꝛpoꝛe velut
inſtrumento. Vnde auguſtinus ſupge neſim in libꝛo. xij Moncoꝛpus ſentit
ſed anima per coꝛpus quo velnt nuntõ vtitur/ ad ↄfirmanduʒ in ſeipſa/ quod
extrinſecus nunciatur. Bicut ergo ani
madue ſoꝛis eſt. per coꝛpus tanq; per inſtrumentum videt et audit. ita etia;
per coꝛpus auedam ſentit mala que ſi⸗ ne coꝛpoꝛe non ſentiret. vt famem et ſi
tim et huiuſmodi. Ande non immeri to defectus coꝛpoꝛis dicuntur. Quedã
autem non per coꝛpus immo etiam ſi⸗
ne coꝛpoꝛe ſentit. vt eſt timoꝛ et huiuſ⸗
modi. Jentit ergo anima doloꝛes Bʒ quoſdam per inſtrumentum coꝛpoꝛls/
quoſdam vero non. Puſcepit autem
chꝛiſtus ſicut veram naturam hominis tta et veros defectus hominis.ſed non omnes. Aſſumpſit enim defectus pene ſed non culpe. nec tamen omnes deſe⸗ ctus pene. ſed eos omnes/ quos homi⸗
ni eum aſſumere ex pediebat ⁊ ſue dig
nitati non derogabat Bicut eĩ ꝓpter
DI. XV
Aug in li. 3 tri.de homis defectibus qs aſſũpſerit cri ſtus in hũanz natura.

1 1 W 1r
pominem bomo fadus eſt.ita pꝛopter ¶ Monergo accepit emnes defectus nor cum hois defectus ſuſcepit Puſcepit ſtre infirmitatis pꝛeter peccatum. eñ̃ de noſtro/ vt de ſuo nobis tribue tet. vt ñm tolleret. Buſcepit e no ignoꝛantid talis? difficul· deret nouitatem. Bimplam ille acc
pit vetuſtatem·i· penẽ/vt noſtram du foꝛte gli qui 8
plam ↄſumeret · i.pene et culpe.
naliteacc iendumſit il⸗
dicet illa eſſe peccatum.cui obuiat il⸗ lud qð Anguſtinꝰ.tradere videt᷑ · hoc ſcʒ deum inculpabiliter ante peccatũ in
Jud quod ait eo Papa Jorcioccditione—— 5u . dere vt eſſent ei naturalia ta in libꝛo Tradit aut O etracationuʒ ineicns Ipnoꝛantion 6 tas ꝙ dominuſ noſter in ſe ſuſcepit om difficultas/ etiamſi eſſent hois pꝛimoꝛ qu nia infirmitatis noſtre pꝛeter peccatus dia naturalia/ nec ſic eſſʒ culpandus de qð niſi accipiatur de illis tantum · qu us ſed laudandus eſſet. Bed ſi hoc ho eum ſumere pꝛo nobiſ opoꝛtuit nec de moin pꝛimoꝛdio naturaliter habuiſſe et ſc decuit falſuʒ eſſe pꝛobabitur · Non em̃ nunqͥd eſſent in eo defeckus et pene Bi aſſumpſit ignoꝛantiam aliqᷓ;· cumſit ig defedus vel pena ei indita fuiſſz/ ante nu noꝛantia quedam que deſectus eſt nec peccatũ iniulte cum eo agi videretur ſi lu peccatum eſt.ſcilicet ignoꝛantia ipſa añ culpam ſentiret penã· Pb hoc ſane oo vincibilis· nam vincibilis peccaum eſt dicimus illa non fuiſſe defectus vel pe⸗ ſi ſi tamen de his eſt.̃ nobis ex pedit ſci nasſi naturaliter homini infuiſſent ſiẽ— re. Bunt em̃ quedam quoꝛum ſcientia naon fuit homini ante peccatumnodum Ml nõaffert vel ignoꝛantia nõ impedit ſa gratiam adepto defectus ſiue pena non ui lutẽ·⁊ foꝛte talinʒ rerum ignoꝛõtia de poſſe ꝓficere. Bed poſtqᷓ; gratiam re⸗ ſipu feckus non eſt Conſtat autem in nobis ccepit · per quam ꝓficere potuit et ad tẽ en eſſe ignoꝛantiam atq; diſficultatem vo pus pꝛofecit eãq; culpa ſua poſt amiſit oꝛe lendi vel faciendi bonum/ que ad miſe ſimulqʒ pꝛoficiendi facultateʒ perdidit iplo t Auß⸗ riam noſtraʒ pertinent · ů anã in li· defecus fuit ei et pena non poſſe pꝛofi tij. de libeꝛo arbitrio Appꝛobare inqt cere ſcilicet a malo declinare et bonum Lep ſi⸗ v veris vt erret inuitus ⁊ reſiten facere · Nmnes ergo defectus noſtros tum te atq; toꝛquẽte dolere carnalis vincu ſuſcepit xpᷣs pꝛeter peccatum/ quos ei ls an li nõ poſſe a libidinoſis operibus tẽpe conueniebat ſuſcipere · et nobis expe/ inquu rare/ nõ eſt natura inſtituti hominis, diebat Bunt em̃ plura egretudinũ ge nom ß pena damnati. Ex qua miſeria pec“ nera⁊ coꝛpis vicia/a qbus omnino im nxß cantibus iuſtiſſime inflicta liberat de¶ munis extitit. Quos eĩ defectus ha Vont gratia qꝛ ſponte homo libero arbitrio buit /vel ad oſtenſionẽ vere hũanitatis nim. cadere potuit/ non etiã ſurgere Ad qᷓ; vt timoꝛẽ ⁊ triſticiam. vel ad impletio ulente miſeriam ꝑtinet ignoꝛantia et difficuꝰ nẽ operis.ad qð venerat vt paſſibili/ nne i tas quaʒ patitur oĩs homo ab exoꝛdio tatẽ et moꝛtalitateʒ · vel ab immoꝛtali ane natiuitatis ſue/ nec ab iſto malo quiſq; tatis deſpatione ſpem nr̃am erigendaʒ eſt. niſi gratia dei liberatur. Ecce euident vt moꝛtem ſuſcepit hos autẽ defectus äte dicit hic aug. ignoꝛantiam qua quiſq; non conditionis ſue neceſſitate/ mi⸗ vnitus falſa pꝛo veris appꝛobat /⁊ diffi ſerationiſ volũtate ſuſcepit · veros qui la. cultatẽ qua non pẽt ſe temperare a ma dem habuit defectus ſicut et nos non lo ad miſeriam nr̃am pertinere.⁊ penã eadẽ cauſa. Mos em̃ ex peccato oꝛiꝛ 60 eſſe hominis. hec autẽ xpᷣs non habuit nali hos defectus trahimus ſicut apo/—

tusno m.
Ficl.
—
quis wi h pectni ipouſt a hunlh eun
usaſ ditaun ag vienn i. Lhhu deecusniꝝ ni inſuiſen ccaum nõ sſwe den ic Fuün cpoitt aſtapcit duaczn ednmn odeitui „
uia ſol vo ſtolus inſinat dicens. Coꝛpusqᷓdem Krate bos de prꝛopter peccatum moꝛtuumeſt ie fecolſuſcepit ceſſitatẽ moꝛiendi habuit in ſe Criſtus nõ neceſſitate autem non expeccato huiuſmodi habu it defectus.quia ſine peccato eſt eõcep
tus et natus et in terris conuerſatus/ 5
ex ſola miſerationis voluntate/ de n
ro in ſe tranſtulit veram infirmitateʒ
ↄditionis.
Unß.
ficut accepit veram carnem quam ſine
omni infirmitate aſſumere potuit ſicut abſq; cupa eandem ſuſ cepit.
Autoꝛitatibus ꝓhat criſtum ſecunqum pomem̃ vere do/
es ſenliſie ⁊ timuiiſe chera uoſda
m hoc negantes
Beoqꝛnönulli de ſenſu in patlione humanitat ig criſti male ſenſiſſe inueniũtur aſſerenteſſimi litudinem atqʒ imaginem paſſionis et doloꝛis.xpᷣm hominem pertuliſſe. ſed nullum omnino doloꝛem vel paſſioneʒ ſenliſſe autoꝛitatum teſtimonijs eos 5
vincentes indubitabile faciamuſ. quod
„
ſupꝛa diximus ꝛopheta Fſaias dicit
Vere lãguoꝛes noſtros ipſe tulit?⁊ do loꝛes noſtros ipſe poꝛtauit et veritas
ipſa in euanzelio ait Triſtis eſt anima mea vſq; ad moꝛtem vbi etiam legitur
Cepit chelus pauere ⁊ tedere. ꝓpheta
ctiam ej ꝑſona ꝝp̃i ait. Repleta ẽ ma⸗ lis anima mea. Quod eꝝ ponene aung. inquit. Non vicijs et peccatis humz⸗ nis malis.i.doloꝛibus repleta fuit ani ma xi quibus ipſa compatitur carni. Mon em̃ doloꝛ coꝛpoꝛis poteſt eſſe ſine anima. Doleꝛe autem anima etiam nõ dolente coꝛpoꝛe poteſt. ao⸗ autem hu mane infirmitatis aſfectus/ ſicut ipßam carnem ac moꝛtem non conditionis ne ceſſitate. ſed miſerationis volũtate ſu⸗ ſcepit. Ambꝛoꝰ etiam in libꝛo.iũ. de trinita.ſic ait. Scriptum eſt. Pater ſi poſſibile ẽ tranſeat a me calix ite. Ti met ergo xpᷣs.et dum petrus nõ timet xps timet. Metrus dixit Animã me am ponaz pꝛo te Criſtus dicit aĩa mea
affecum. Id
per illum locum pſalmi.clamaui⁊ nõ
. Zng.
turbatur. vtrumq; verum eſt et rsnis plenum.qð et ill qui eſt inferioꝛ nõtt met. ⁊ ille qᷓ fuperioꝛ eſt/gerit timẽtif
en in eodem vt homo tur batur. vt homo ſet. vt homo cruciigi tur Pnaturam hominis/ et tediauit et relurrerit. non turbatur eins vtus. nõ turbatur eius diuinitas/ ñ tun batur ani
ma·ſecundum hunnne fragilitatis aſ⸗
ſumptionẽ turbatur. Maz cui ſuſcepit animam/ fuſcepit etiam gie paſſionem Mon em̃ qð deus erat aut turbari aut moꝛi poſſet. Ideʒ in eodem. Duſcepit triſticiam meam.confidenter triſticiaʒ
nomino qui crucem pꝛedico. vt homo
babuit triſticiam quã in eo ſuſcepit af fectu /michi cõpatitur. michi triſtis eſt michi dolet.ergo ꝓ me et in me doluit qͥ pꝛo ſe nichil habuit qð doleret Do ⸗ es igitur dñe ipeſ u.vulnera mea non tua qꝛ tu non ꝙ te ſed ꝓ me doles. Je ron imus quoq; in epianatione ſidei
Jerg
it· Noo ita dieimns hominẽ paſibilẽ 3
dei fülio fuſceptum vt deitas impaſſi bilis pmaneret. Poſſus eſt em̃ filius dei non putatiue. vere omnia q̃ ſcrip tura teſtatur ſcᷣm illud quod pati po⸗ terat ſecundũ ſubſtantiam aſſumptam licet ergo perſona filj ſuſceperit paſſi⸗ bilem hominem.ita tamen eius ex hibi tione.ſecundum ſ ubſtantiã ſuaʒ nil paſ ſa eſt vt tota trinitas quã impaſſibilem neceſſe eſt ↄfiteri.læis altjſ q; autoꝛit a bus perſpicuus fit xpᷣm vere paſſibileʒ aſſumpſiſſe hominẽ atq; in eo defectus et affeckus ñe infirmitatis ſi uſcepiſſe voluntate non neceſſitatis ↄditione.
hic pont que pꝛedictis ad⸗ uerſari videntur.
reperiuntur in ſanctoꝛum tracatitus 3
pꝛemiſſis aduerſari videntur. Nam ſu
exaudies Au tradere videt᷑ xp̃ʒ nec vere timuiſſe. nec vere triſtatuʒ eſſe di cens ſic. Quomodo hie dicit qui pecca

4
tum non fecit nec nentus eſi dolus in repit triſtari et meſius eſſe. vt vert 1 L oꝛ eius · ſed de nobis coꝛpoꝛe ſuo poc tem inquit ꝓbaret aſſumpti homis ve Sicit. Coꝛpus enim ſui. i·ecceliegeré e ↄtriſtatus eſt. ſed non paſſio eius do bat perſonam ſicut et alibi cum dicit. minatur animo.verus ꝓpaſiio eſt. SGñ n trãſeat a me cali iſie · nobis loqui᷑ ait cepit conttiſtari. aliud eſt eĩ cõtri n niſi foꝛte putatur timuiſſe mori.ß non ſlari · alind incipere contriſtari. Quod. u vere timebat domirt pati/tercia die re eſt aliter contriſtatur quis per ꝓpaſſio— furreckurus cum arderet paulus diſſo nem· aliter per paſſ onem. Ideoq; ſe uiet eſſe cum xpᷣo Mon em̃ foꝛtioꝛẽ mi cundũ hanc diſtinctionem aliqñ dicitur les qᷓ; impato? Riles em̃ coꝛonãdus xps non vere timuiſſe·aliquando vere„ gaudet moꝛi.⁊ dominus coꝛonaturu s timuiſſe qꝛ verum timoꝛes habuit ⁊tri* timet moꝛtem. ſed infirmiratem nam ſticiam · ſed non lecundum paſſionem· ioc repꝛeſentbs pꝛo ſuis infirmiſ qui timẽ̃t necher neceſſitate conditionis. Ande zug ſup ⁊ ſp eꝙ ſper moꝛiboc dixu. voꝝ illoꝛuz erat Jero. aude pis cauſis volens aſſumi dictoꝰ S e euõngeliũ⸗ etiam ait. erubeſcãt qui putant I alua“ rum intelligentiam dicit criſtum nõ ve iys oꝛen timniſſe montem et pallionis pa re tinniſſe veltriſiatum eſſe et in conti rh. uoꝛe dix iſſe tranſeat a me calix iſſe. nenti veram triſticiã pabuiſſe. his ver bꝛisn bis in firmos ſe pꝛeſignans dominꝰ ait dun⸗ Ve terminatioautoꝛittum re hfne tranleat ame ca⸗ n lix ſe. Koneß pa⸗ 11b F titercia die re urreckurus cũ arderet dac eautem in ſa paulus diſſolui/et eſſe cũ xpᷣo Iſte gau us uta cris literis qliqua aduerſa diuerſitas det coꝛonandus et triſtis eſt dominus keret eſſe putetur barum autoꝛitatũ verbaĩ coꝛonaturus Ecce hic videtur triſticiã pdlen pune modus accipienda dicim. vt non et timoꝛem a xpᷣo remouere Continuo iſonn veritatẽ timoꝛis? triſticie vel ppaſſio aůt ſubiunxit. ſed triſticias ſic aſſump nmt ſſes timoꝛis trilicie neceſſitatẽ et ſit quomodo carnem. Fuit em̃ triſtis ſi ſelign pꝛſſionẽ po remouiſe intelligantur cut euangelium dicit · Vi em̃ triſtis nõ uns. o habvit ein xp verum timoꝛẽ triſti uit cum euan gellum dicat. triſtis eſt a ure ſu ciam in naturã pominis. ß non ſiẽ nos nimamea ⁊c.ergo ⁊ quando dicit doꝛ ſtwul quiſumus membꝛa ei· Nos eĩ cauſa miuit iheſus non doꝛmiuit vel quando peccati noſtri his defectibus ne eſario dicit manducaſſe /nõ manducauit ⁊ita ſtrel ſbiacemus ꝛ in nobis ſũt iſickfecul nichil ſannm relinquetur/ vt dicat eti napt Be paſſone— een cpaſſonem. ſed amq coꝛpus nð erat verum Quidòd twlne timoꝛis ⁊irꝰ tantur/pꝛ p i gradusꝰ quidẽ no ctum eſt ergo et triſtil uit · voluntate hendit ſticie⸗ tantur/ Piopa 107 paſſio. ita et in his triſticiam ſuſcepit veram/ qũo volun⸗ ——— Afficitur enim s tate carnem veraʒ. Aperte noſcis eun— 6 vtmé dem ſibi in bis verbis contradicere. ni 3 ctitudine vel dei ↄtem yrias dicorum viſenere cwuh⸗ ieſen vonſo t.lc platione.⁊ tunc Ex quibus intelligentia verboꝛum kcce ei auando veromouetur⁊ ſumenda eſt. Si em̃ diſcernatui intel urbatur et rüne paſſio eſt Criſius vo ligentie cauſa pꝛedictoꝛum verboꝛum nð fuit ita turbar in animatiinoꝛe vel nichil occurrit contradictionis un vtarectiudine vel deiconem wifp decliaret. ſců; ¶ Pe quihuſdam Pylarih⸗ denniedhinipteiiret⸗ e tulis valde obſcuris que vl⸗ e ʒeto. ſupet citurnð timuiſſe veltriſtis ftiſſet Anð tulis valcke oblenr ukh, uri Barhen, Feronimus ſoper matleum etAns dentur communi ſententiẽ& in Nhatheuz. ¶ Jetonimus ſupet matheum·vbilegitk uiare⸗ n 3 lco

et
ebat dspt s.cnt oen
etur triſi eLontin sſic aſun kcwiſi
iẽwiſs undo delt u.
unduu m m fſi ju emn n zw
— S*
eruntamen
magis mouent ac difficilioꝛem a
* diffic afferũt queſtionem vᷣba hylarij.quibus videt᷑ tradere.ickus.et vulnera et huiuſmo/
di.ſic in xpᷣm incidiſſe/ vt paſſionis do
loꝛem non incurreret.ſiẽ celum tracũ per aquam vel igneʒ vel aera ea facit 5 et cum trabit᷑ per coꝛpoꝛa animata qꝛ perfoꝛat et compungit. nõ tamen dolo rem ingerit quia nõ ſunt ille res. dolo
ſu pene/ vim pene eꝝ cepiſſe dicit. quia ſi coꝛpus ñm non habet talem natu⸗ rã· vt valeat calcare vndas/ ita coꝛpuſ xpi. dicit nõ habuiſſe naturã noſtri do loꝛis.qꝛ non habuit naturam ad dolen dum. Rit em̃ ſic in. x. li.de trini. Vnt genitus deus hominem verum.ſecun⸗
dum ſimilitudineʒ noſtri hominis. non
deficiens a ſe deo ſumpſit. In quo quã us aut ictus incideret. aut vuln deſcẽ deret aut nodi cõcurrerent. aut ſuſpẽ⸗
ſio eleuaret. aferrẽt quidẽ hec impetũ
paſſionis. non tamẽ doloꝛem paſſionis
inferrẽt. vt teluʒ aliquod.aquã ꝑfoꝛanf
vel igneʒ compungens. vel aera vulne
ture ſue infert. vt pfoꝛet · vt cõpungat
vt vulneret. naturaʒ ſuam in hoc paſ
ſio illata nõ retinet · dum in natura non eſt vel aquã foꝛari. vel pungi ignẽ. vel
acra vulnerari/ quãuis nature celi ſit ⸗ ⁊ vulnerare et compungere.⁊ foꝛare. Maſſus qͥdem xpᷣs/ dum cedit᷑. duʒ ſu
ſpendit᷑ dum moꝛil /ß in coꝛpus irruẽs paſſio/ necnon fuit paſſio. non tñ natu⸗ ram paſſionis exercuit du ⁊ penali mi ſterio pena deſeuit et virtus coꝛpoꝛis ſine ſenſu pene. vim pene in ſe deſeuiẽ tis ex cepit. Nabuit ſane illud dñicum coꝛpus/ doloꝛis noſtri naturã.ſi coꝛpꝰ noſtrum id nature habet/ vt calcet vn⸗ das ⁊ fluctus de ſuper eat nec clauſe do
mus obſtaculis arceat᷑. At vero ſi do⸗
minici coꝛpoꝛis ſolum iſta natura ſit vt
keratur in humidis et ſiſtat in liquidis
et ſtructa trãſcurrat/ quid per naturã
bumani coꝛpoꝛis/ carnemeꝝ ſpirituſan
co conceptam iudicamns Caro illa de celis eſtz pomo ille de deo eſt. habens ad patiendũ coꝛpus et paſſus eſt. Bed
naturã non habens ad dolendũ Idem eoqẽ · videamus an ille paſſionis oꝛ do infirmitateʒ indomino doloꝛis per
mittat intelligi dilatis em cauſis ex q buometũ domino hereſis aſcribit/ res
ipſas vt geſte ſunt ↄferamus. Nec em̃ ſieri poteſt vt timoꝛ eins ſignificetur in
verbis cuiusſfiducia ↄtinuatur in factif Timuiſſe ergo heretice paſſioneʒ vide tur Bed ob ignoꝛantie huius erroꝛem
petrus ⁊ ſathanas ei ſcandalũ eſt. An ne timuit moꝛi qᷓ armatis obuius ꝓdijt
et in coꝛpe eins infirmit as fuit. ad cu⸗
ius occurſuʒ ↄſternata perſequentium
agmina ſupinatis coꝛꝑibus ↄciderunt
Auam ergo infirmitatem dominatam huius coꝛpoꝛis credis cutus tuntaʒ ha buit natura virtutem. Bed foꝛte dolo
rem vulnerum timuit. Quem rogo o tu dominice infirmitatis aſſertoꝛ penetrã
tis carnem claui habuit terroꝛeʒ.qͥ ex ciſam aureʒ ſolo reſtituit attactu Ipꝛo
ducens hec aurem manus clauũ dolet Et ſentit vulnus qui alteri doloꝛẽ vul neris nõ reliquid. Pũgendi carnis me tu triſtis eſt cuius attactu caro poſtce · dem ſanatur. Item collatis ergo dicto rumgeſtoꝛumq; virtutibus/ demõſtra
rri non eſt ambiguum in natura coꝛpis
eius infirmitatem coꝛpoꝛee nature nõ fuiſſe.et paſſioneʒ illam licet coꝛpoꝛi il lata ſit/ non tamen naturam dolẽdi coꝛ poꝛi intuliſſe. quia licet foꝛma coꝛpoꝛiſ noſtri eſſet in domino.nõ tamen vicio
ſe infirmitatis noſtre joꝛma erat in coꝛ
poꝛe/ qð ex ↄceptu ſpirituſſancti virgo ygenuit · Audiſti lectoꝛ verbahyl. qui
bus doloꝛem excludere videtur. Bʒſi
excuſſa ſenſus et impietatis hebitudi
ne pᷣmiſſis diligenter intendas/ atqʒ ip̃i s ſcripture circumſtantiam inſpicias
dictoꝝ rationem atq; virtutem pꝑcipere vt cunq; poteris et intelligentiam ar/ guere nõ attemptabis. Intelligit᷑ em̃ ea ratione dix iſſe doloꝛem paſſionis/ ĩ
xm non incidiſſe. ⁊ virtuteʒ coꝛpoꝛis
Eylarius.
Pylarius.

Fpier eßcau⸗
——
xß̃i excepiſſe vim pene ſine ſenſu pene qꝛ doloꝛis cauſam et merituʒ in ſe non pabuit. qð videtur notaſſe vbi ait NHõ habens naturã ad dolendum, ⁊ ideo ñ noſtri coꝛpis nec in eoetiam dominiuʒ pabuit paſſio. Ita etiã nõ habuit natu ramad timendum vei triſtandum/a non habuit talem naturam in qua eſſet cauſa timoꝛis vel riſticie. Itaq; necel ſitas timendi non fuit in eo ſicut eſt in nobis Nec natura doloꝛis fuit in eoſiẽ eſt in nobis. Triſticiã tamen in eo fuiſ ſe cõſequenter aſſerit · ſed cauſam eius extitiſſe.non ſuam moꝛtem. ð defectũ petri etalloꝝ apoſtoloꝛum. icit enim xpm non ꝓpter moꝛteʒ. b vſq; ad moꝛ tem triſteʒ fuiſſe. his verbis interꝛogo quid ſit xpm triſtem eſſe yſq; ad moꝛtẽ
et triſteʒ eſſe ꝓpter moꝛtem· Non em̃
einſdemſignijicationis eſttriſtemeſſe ꝓpter montẽ /⁊ vſq; ad moꝛtem Nuia
vbi ꝓpter monez triſticia ẽ.illic moꝛs
cauſa triſticia eſt Vbi vẽro triſticia vi
ſa eſt/ ß finis adeo aũt non ꝓpter moꝛ
per moꝛtem. õ ergo ſibi triſtis eſt. ß
illis qui in ſcandalo per infirmitatem
carnis erant futuri/ quos monet oꝛare ne inducantur in temptationeʒ. qui añ polliciti erant/ ſe non ſ candaliʒari.
prl· in libꝛode ſinodis
. num genera. infirmitatem carnis affici int deus tamen verbuni caro factum non potuit ad ſe demutabilis eſſe patiẽ do. verbum enim quiã caro factum eſt licet ſe paſſioni ſuhdiderit non tam̃ de mutatuʒ eſt paſſibilitate patiendi. Mã pãti potuit et paſſibilis eſſe non potuit quia paſſibilitãs nature infirme ſignifi catio eſt. paſſio autem eoꝛum eſt que ſunt illata perpeſſio·
Iin in criſto fuerit nẽceſſitas
O
patiendi ⁊ m
Lum hec paſſio
———
czendi que ẽdei
Icoitur queſtio ex pꝛedictis du⸗ cẽs oꝛiginem. Victũ eſt
em̃ ſupꝛa ꝙ xps in ſe no
ſtros defeckus ſulcepit. pꝛeter peccatũ
Eſt autem hom̃inis quidem generalis defectus qui peccatum non eſt ſcʒ neceſ ſitas patiendi vel moꝛiendi ie cœꝛ pus noſtrum non tantum moꝛtale ſed
etiam moꝛtuum dicitur. quia non tan⸗
tum aptitudinem moꝛiendi.ſed etiam neceſſitatẽ habet · Ideo queritur vtrũ neceſſitas talis in chꝛiſti carne fuerit⸗ Te aptitudine em̃ moꝛiendi ꝙ in eo fu erit/ ambiguum non eſt. aue etiam an⸗
te peccatum in homine fuit. quando a liquis in eo non fuit defectus. nec ergo
*
moꝛtalitas illa tunc in eo fuit defectus quia nature ei erat · Vndẽ etiam qͥdas talem moꝛtalitatẽ in nobis non eſſe de fectum non impꝛobe tradunt. ſed neceſ ſitatem moꝛiendi vel patiendi. que etiã moꝛtalitas dicitur vel paſſibilitas. Di citur eĩ homo nunc paſſibilis vel moꝛ talis. non modo ꝓpter aptitudineʒ. ß etiam ꝓpter neceſſitatem Bed nůquid hic defectus fuit in xpi carne · Aia quo q; eius cũ paſſibilis extiterit ante moꝛ tem. ninquid neceſſitatem patiẽdi ha
buit. Pi em̃ neceſſitas patiendi vel mo
tate miſerationis defeckꝰ noſtros gcce⸗ piſſe. Ad qð dici poteſt · xpᷣm volũtate
ſon neceſitate ſie nature bos veſecuſ ſicut alios ſuſeepiſſe ſcʒ neceſſitatẽ pa
tiendi in anima.ſimul auteʒ patiendi⁊ moꝛiendi in carne. Verum hanc neceſ⸗
ſitatẽ ndn babuit ex neceſſitate ſue con
ditionis/ quia a peccato immunis · ſed eꝝ ſola volũtate accepit de noltra infir mitate. ponens tabernaculũ ſuus inſo le ſcʒ ſub tempoꝛali mutabilitateet lã⸗ boꝛe. Vnde ſuꝑ epiſtomad hebꝛeos
autoꝛitas dicit q ſicut hoibus alij iu te ⁊ lege nature ſtatutũ eſ ſeinel moꝛi
—
XV“
E dum quid Funt
Qð moꝛtal
tas ante pe Znilamd hun iſſe nanen Atind natur pamc aſſum ſecus dinen ti dei t̃ſin
Bolutio⸗. hnte
—
Ein giacht
peciendi.
umn
ſeat uhp

—
wäcsd, n. i⸗ Kcpeccai cw getd Mcſcu AUnic mog iwit endi. e eocuenim iicmein uinhquu cſecuutz Andectun 2061
tuangeliſtam Pannise 4. nobionnngelitam ſum venit ſuper omnes eſt. Bicit xpᷣm
adunt. ſedu atiendi. qu paſbiit Wdiis et aptius uenbo ſicme Runenpt uspui
——
—
—
taet chꝛiſtus eadem neceſſitate et iu⸗ re nature ſemel oblatus eſt.et nõ ſ epe Mec ideo dicit iure nature. ꝙ ex natu ra ſue ↄditionis hunc defectum traxe⸗
rit · qui etiã non ꝓuenit nobis ex natu
ra ſcðm ꝙ pꝛius eſt inſtituta.ſed ex ea peccato viciata.⁊ ideo dicitur hic defe dtus naturalis. quia quaſi pꝛo natura mnoleuit in omnibus diffuſus.
Be ſtatibus hominis ⁊ quid
Et eſt bic notan
dum/ xpᷣm de omni ſtatu hominis ali
quid accepiſſe qui eẽs venit faluare. Punt em̃ quatuoꝛ ſtatus bominis. pꝛi mus ante peccatum.ſcðs poſt peccatũ et ante gratiã.terciꝰ ſub gratia. quar tus in gloꝛia. De pᷣmo ſtatu accepit im munitatẽ peccati. Ande ang.illud io⸗ pannis eu angeliſte exponens/qᷓ de ſur
veniſſe de ſurſum.i.de altitudine hu ⸗
mane nature.ante peccatuʒ.qꝛ de ilia alt itudine aſſumpſit verbũ dei hũanam naturam/ dum nõ aſſumpſit ipſam cul pam cuius aſſumpſit penã. Ded pena aſſumpſit de ſtatu ſecundo ⁊ alios de/
ſeckus. Ve tercio vero gratie plenitu dinem. De quarto non poſſe peccare.
et dei ꝑfect am contemplationẽ/ habuit
em̃ ſimul bona vie quedam et bona pa
trie. ſicut et qued am mala vie.
gi omnis criſti ↄꝛatio vel vo
kntas expletaſit-
vtrum xps aliquid vo/
actum non ſit. Noc enim eſtimari põt
per hoc ꝙ ipſe ait. Mater ſi poſſibile ẽ tranſeat a me calix iſte. Verumtamen
non quod ego volo; quod tu vis. Mic
nanq; voluntatem ſuam a patris volũ ⸗
cta conſiderart opoꝛtet
luerit vel oꝛauerit. qð
D XV
. tate dilcernere videtur.
VBe voluntatibus criſti ſecun ⸗
gendum non eſt diuerſas in xpᷣo fuiſe voluntates iuxta duas naturas dininã ſcʒ voluntatẽ ethumanaʒ. Et humana voluntas eſt affectus rõnis vel affectus ſenſualitatis.⁊ aliuſeſt affectus anime ſecundum rationem. alins ſecundũ ſen ſualitatem. vterq; tamen dicitur huma na yoluntas. Vffectu auteʒ rationis id volebat qð voluntate diuina ſcʒ pati ⁊ moꝛi. ſed affectu ſenſualitatis nõ vole⸗ bat immo refugiebat. nec tamen in eo
Quocirca ambi
aro ↄtra ſpiritum vel deñ concupiſce
bat. Auia vt ait angᷓ· nõnullum eſj vi⸗
cium cum caro cõcupiſcit aduerſus ſpi
ritum. Caro autem dicta eſt concupii⸗ cere· quia hoc ſecundum ipſam agit a⸗ nima ſicut anima per aurem audit et ꝑ oculũ videt. Caro em̃ nichil niſi ꝑ ani/ mam cõcupiſcit Ped ↄcupiſcere dicit᷑ cum gnima carnali concupiſcentia ſpi⸗ ritui reluctatur habens carnalẽ delecta tioneʒ de carne et a carne aduerſus de lectationẽ quaʒ ſpiritus habet. Ipſiuſ
autẽ carnalis concupiſcentie cauſa nõ
eſt in aia ſola nec ĩ carne ſola Eꝝ vtro q;em̃ fit qula ſine vtroq; deleckatio ta⸗ lis non ſentit᷑. Talis ergo rixa taliſq;
concertatio in anima xp̃i nullatenus eẽ
potuit/ quia carnalis cõcupiſcentia ibi eſſe nequiuit. Wei etiaʒ voluntas erat et roni placebat vt illud ſecunduʒ car nem vellet/ quatinuſ veritas humanita
tis in eo ꝓbaretur. Mam qui hominis
naturaʒ ſuſcepit/ que ipſius ſũt ſubire
debuit Ideoq; ſicut in nobis duplex ẽ
affectus mẽtis ſcʒ ⁊ ſenſualitatis/ ita ⁊ in eo debuit eſſe geminus affectus/ vt mẽtis afſectu vellet moꝛi/ ⁊ ſenſualita⸗ tis afſectu nollet ·ſicut in viris ſũctis fit
Petro enim ipſa veritas dicit. Lñ ſe
nueris· extẽdes manus tuas/ ⁊ alius pᷣ cinget te /⁊ ducet te quo tu non vis ſcʒ

S.
ð mortem. Quod exponens augdi⸗ cit g petrus ad illam moleſtiam nolẽs eſt ductus nolens ad eam venit · ſed vo lens eam vicit/ et reliquit affeckum in⸗ firmitatis quò nemo vult moꝛi qͥ adeo eſt naturdis vt eum petro nec ſenecus abſtulerit · vnde etiam dominus ait trã⸗ feat ame caliꝝ iſie ſed vicit eum vis a⸗ moꝛis/ ergo et in chꝛiſto ſecundum hu⸗ m anitatem et in membꝛis eius geminꝰ eſt affectus · vnus rationis caritate ifoꝛ matus/ quo pꝛoprer deum quis moꝛi vult/alter fenſualitatis carnis infirmi tati pꝛopinquus. et ei ideo coniunctus quo moꝛs refugitur. At enim aughſli⸗ nus ait Wius mentis ratiene cupit dif Jolni et eiſe cũ chꝛiſto. ſenlu autem car nis refugit et recuſat hoc hãbet huma nus affedtus · quoniã diligit vitam odit moꝛtem Becundum iſtum affectũ chriſ tus moꝛi noluit nec obtimit quod ſecũ dum iſtum affectum petit
Angoꝛitatibus pꝛobat diuer jas in chꝛiſto voluntates⸗
Exaffectuergo
humano quem de virgine traxit vole ⸗ bat non moꝛi et calieem tranſire oꝛa⸗ bat. Ande beda oꝛat tranſite calicem. quia homo erãt dicens· pater tranſeat a me caliꝝ ifte Ecce habes voluntatem umanamexpꝛeſſam. Aide iam rectũ coꝛ. ſed non qð ego volo ſed qð tu vis vnde non veni facẽ voluntatem meam quam ſcʒ tempoꝛaliter ſumpſi ex virgi ne ſed voluntatẽ eius qui me miſit quã ſcʒ eternus habui cum patre Mic aper
te dicit duas in criſto fuiſſe voluntates
ſecundum quas diuerſa voluit. Zeroni tus pꝛomptus eſt.caro autem infirma
dans intelligi hic duas voluntates ex⸗
pꝛimi ait ita. hoc contra euticianos q̃
ionem et diuinam que pꝛompta eſt ꝑ⸗
dicunt in chꝛiſto vnam tantum volũta⸗ tem. hic autem oſtendit humanaʒ que pꝛopter infirmitatẽ carnis recuſat paſ⸗
xM
ficere diſpenſationẽ· Auuſlinus · etis Au ſuppſa
duas in chꝛiſto aſſerit voluntates dicẽs
quãtum diſtat deus ab homine⸗ tantũ
voluntas dei a volũtate hominis. En de hominem chꝛiſtus gerens oſtendit p uatam voluntatem quandam hominis in qua et ſuam et noſtram configurauit qui caput nolirũ eſt·⁊ ad eum ſicut mẽ⸗ bra ꝑtinemus. Mater inquit ſi fieri po teſt tranſeat a me cali iſte. hec huma nã voluntas erat pꝛopꝛium aliquid et tamquam pꝛiuatum volens · Ved quia rectum vult eſſe hominem. et ad domi⸗ num dirigi ſubdit Non quoð ego volo ſed quod tu vis. Ac ſi diceret. vide te ĩ me.quia potes aliquid ppꝛium velle. vt deus aliud velit · Cõceditur hoc bu man fragilitati. Ideʒ alibi. Criſius i paſſione duas expꝛeſſit voluntates in ie ſecundum duas naturas · NMit enim. Pater ſifieri poteſi tranſeat a mẽ ca⸗
lix iße Ecce hẽs hoĩs voluntatẽ. qua; ad diuinam ↄtinuo dirigens ait · Ve
runtamen non ſicut ego volo · ſed ſicut tu. Ambꝛoetiaz in libꝛo tercio detri itate. Scriptum eſt. Mater ſi poſſibi keſt tranſfer a me ealicem bune. Ver ba criſti ſunt ſed quomodo et in qua foꝛma dicantur aduerte· hominis ſub⸗ ſtantiam gerit hominis aſſumpſit aſe⸗ cium. Mon ergo quaſi deus/ ſed quaſi omo loquitur. Buſcepit quidem vo⸗ luntatem meam · Vea eſt volantas/ quam ſuam dixit cum ait. Mon ſicut e go volo ſed ſiẽ tu vis. Lů autem diit omnia q̃ habet pater mea ſunt/ quia ni chil excipitur/ ine dubio quam pater pabet eandem et filius habet volunta⸗ tem. Eadem eſt xp̃i voluntas que pa⸗
terna. vna ergo voluntas eſt patris et
filij. Bed alia volũtas hominis aliai t ſcias vitam in voluntate eſſe homi⸗ nis. paſſionem autem chꝛiſii in volun tate diuina.vt pateretur pꝛo nobis⸗
is teſtimonijs euidenter docet inẽri ſto duas fuiſſe voluntates · quod qine⸗ gauit m acharius archiepiſcopus ĩ me tropolitana ſinodo cõdemnatus eſt· et
ex affectu humano ſenſualitatiꝰ quidi
tus e
afed
ibet

res.An Anſen n volunai o yolo.ſedi o terciode duterſi pot embun. wodoin t pomn is aſunyi idens/ i gudm
quod et factumeſt,
on rationis illud voluit ⁊ petit quod
non impetrauit. nec ideo petijt vt im/
petraret · quia ſciebat deum nõ eſſe fa
cturum illud. Mec illud fieri volebat af
fectu rationis vel voluntate diuinita⸗
tis. Av quid ergo petit. Vt mẽbꝛig foꝛmã pꝛeberet/ imminente turbatio
ne clamandi ad dominum/ et ſubicien di voluntatem ſuam diuine voluntati.
vt ſi pulſante moleſtia triſtẽtur ꝓ eiuſ⸗
dem ammonitione oꝛent Bed ſineque unt vitare dicant quod ipſe chriſtus. Mon ergo ad inſipientiam fuit ꝙ xp̃
clamans non auditur ad ſaluteʒ coꝛpo ralem. Vonum quidem petijt.ſcʒ vt ñ
moꝛeretur/ ſed melius erat vt moꝛerer᷑
De eo quod ambꝛoſius dicit criſtum dubitaſſe affecu hu⸗
mano.
rum nos mouent verba ambꝛoſ auibꝰ ſignificare videtur.xp̃m lecundum hu⸗ manum afectũ/ de patris potentia du
bitaſſe.ſic dicens in libꝛo tercio de tri⸗ nitate. De quo dubitat de ſe an de pa tre. Ve eo vtiqʒ cui dicit tranſſer/ du
bitat hominis affectu. Maʒ deus de pa
tre non dubitat. nec de moꝛte foꝛmidat pꝛopheta etiam non dubitat qui nichil deo eſſe impoſſibile aſſerit. Mum infra homines ↄſtitues deum. pꝛopheta non dubitat. et filium dubitare tu credis. St ergo homo dubitat/ vt homo locu tus eſt his verbis innui videtur/ ꝙ cri ſtus non inquantum deus eſt vel dei fi lius.ſed inquantum homo dubitauerit affectu humano. Quod ea ratione di/ ctum accipi poteſt.non quia ipſe dubi/ tauerit/ ſed quia modum geſſit dubitã tis. et hominibꝰ dubitare videbatur.
Verba hylarij longe diuerſa expꝛimentia ſententiam a pꝛe
randum non eſt quod hyla. aſſererẽ vi detur xp̃m non ſibi ſed fuis oꝛaſſe cum dixit tranffer a me calicem hune. ſicut
nec libi ſed ſuis timuit. Mec eum timu
iſſe vt ſibi non eſſet paſſio/ ſed vta ſ uis
tranſiret calix paſſionis ita inquiens.
Si paſſio hondꝛificatura eum erat/ ſi cut iuda eFeunte ait nunc honoꝛifica/ tus eſt filius hominis quomodo triſteʒ
cum metus paſſionis eiſecerat Niſ foꝛ le tam irrationabilis fuerit vt pati moꝛ
tem timuerit. que patientem ie gloꝛij catura eflet Bed foꝛte timuiſſe vſq;eo eſtimabatur. vt tranſferri a ſe calicem
depꝛecatus ſit dicẽs. pater tranſſer ca
licem hunc a me. quomodo em̃ per pa
tiendi metuz tranſſerri depꝛecaretur a ſe.quod perdiſpenſationis ſtudium fe/
ſtinaret implere. Mon enim conuenit.
vt pati nolit qui pati venit et cum pati eum velle cognoſceres religioſius fue rat hoc confiteri/qᷓ; ad id impie ſtulti⸗ cie ꝓꝛumpere.vt eum aſſereres ne pu/ taretur oꝛaſſe.quem pati velle cogno ſceres. Non ergo ſibi triſtis. neq; ſibi oꝛat tranſire calicem.ſed diſcipulis ne
in eos calix paſſionis incumbat.quem
a ſe tranſire oꝛat.ne in his ſcʒ maneat Mon enim rogat ne ſecum ſit. ſed vt a ſe tranſeat. Veinde ait nõſicut ego vo lo ſed ſicut tu vis.humane in ſe ſolicitu
dinis lignificans conſoꝛtium.ſed nõ di
ſcernens ſententiam ſibi communis cũ patre voluntatis. pꝛo hominibus er ⸗ go vult tranſire calicem.per quem om ⸗
Pyla. in.L⸗ li.de trini.
Ne pateret oꝛaſſe.
nes diſcipuli erant temptandi.et idgeo
pꝛo petro rogatur ne deſiciat fides e⸗
Bciens ergo hec omnia poſt moꝛtem ſuam deſitura vſq; ad moꝛtem triſtis ẽ et ſcit hunc calicem non poſſe tranſire niſi biberet. Ideo ait. pater miſi nõ po teſt tranlire calix iſte niſi bi.i.ſi. vo. tua. Dciens in ſe conſummata paſſio/ ne/ metum calicis tranſiturum.qui niſi eum bibiſſet.tranſire non poſſe. nec fi⸗ nis terꝛoꝛis/ niſi conſummata paſſione
—————

terroꝛi ſuccederet qꝛ poſt moꝛteʒ eius
ver virtutum gloꝛiam apoſtoliee infit mitatis ſcandalum pelleretur„Inten/ de leckoꝛ his verbis pia diligentia /ne ſint tibi vaſa moꝛtis
gi criſtus meruit ſibi et nob
Emerito ——————————
etiam xpi pꝛetermittẽ duʒ noñ eſt/ de quo qᷓ — dam dicere ſolent/ ꝙ non ſibi/ fed mẽbꝛis tantum meruerit Veruit quidem mẽbꝛis redemptionẽ a dyabolo. a pectato. a pena/ et regni reſerationem/ vt amotã igneã tumphea libere pateret introitus.ſed et ſibi me⸗ ruit/ impaſſibilitatis et immoꝛtalita⸗ tis gloꝛiam ſicut ait apoſtolus· Criſtus factus eſt pꝛo nobis obediens vſq; ad moꝛtem/ moꝛtem autem crucis. ꝓpter
quod et deus exaltauit illum et dedit
illi nomen quod eſt ſuper omne nomen Aperte dicit apoſtolus chriſtum pꝛop terea eꝝ altatũ per impaſſibilitatis glo riam/ quia eſthumiliatus per paſſionis obedientiam humilitas ergo paſſionis merit um ſuit exaltationis. Et exalta⸗
Aus⸗
—
exponens pꝛemiſſum capit ulum ait vt xpᷣo reſurreckẽne clarificarct᷑. pꝛins hu miliatꝰ ẽ paſſione humilitas claritatis eſi meritũ.klaritas humilitatisẽ pꝛemi um. Jed hoc totum factum eſi in foꝛ · ma ſerui In foꝛma em̃ dei/ ſemper fuit et erit claritas· Item ambꝛo.idem ea pitulum tractans ait. Quid et quantũ humilitas mereatur bic oſtenditur his teſtimonqijs euidens ſit/ ꝙ xpᷣs per hu/ militatem et obedient iam paſſionis me
Ambꝛeſius⸗
ruit clarificationem coꝛpoꝛis.nec id ſo
lum/ ſed etiam impaſſibilit ateʒ anime Anima em̃ ipſius ante moꝛteʒ erat paſ bilis ſicut caro moꝛtalis ſed poſt moꝛ Saiaxp̃i ſit tem merito humilitatis ⁊ anima impaſ
Facta ipaſſibi ſibilis faca eſt. et caro ĩimoꝛtalis. Atꝝ
ſis. dutem anima ſit facta impaſſibilis/ quã
tio pꝛemium humilitatis Ande aug
M. XVII
do caro fada eſt immoꝛtalis ·ſcilicet ip ſo reſurrectionis momento de autoii⸗ tate nobis certũ non eſt · Bed vel moꝝ
poſt carnis ſeꝑationeʒ · anima impaſſi⸗
b litate donata eſt. aut in relurrectio⸗ nie quando caro refloꝛuit ·
uit criſtus quando patri obediẽs cru cei ſubijt. ſed etiam ab ipſa conceptõ ne ex quo homo factus eſt per caritatẽ et iuſticiam et alias virtutes. in qua/ rum plenitudine fuit ſecundum homi nem ↄditus ſibi tantum meruit. quan⸗ tum poſt per martirij tolcrantiam Tã ta enim pienitudo ſpiritualiuʒ cariſma
tum in eo fuit/ ꝙ in eis ꝓſicere non po
tuit et ideo meſioꝛ ipſius anima fieriñ potuit/ qᷓ; ab initio ue ↄditionis eti⸗ tit. quia ꝓficere in meritis non valuit. At em̃ gregoꝛius ait. Mõ habuit om⸗
nino xp̃s iuxta anime meritum quo po
tuiſſet ꝓficere. In mẽbꝛis autem que
nos ſumus/ quotidie ꝓficit. Mð ergo
plus meruit ſibi per crucis patibulum⸗
; a conceptione meruit per grati vir
tutum. Mon ergo pꝛofecit ſecundũ ani me meritum quantum ad virtutẽ meri ti/ ꝓfecit tamen quantum ad numeruʒ meritoꝛum Nplura enim habuit meri/
ta in paſſione /qᷓ; in conceptione. Ema ioꝛis virtutis non extiterunt in meren
do plura qᷓ; ante fuerãt paucioꝛa. UMe ruit ergo a conceptione non modo glo⸗
riam impaſſibilitatis et immoꝛtalita
tis coꝛpoꝛis ſed etiam umpaſſibilitateʒ anime. er quid? per obedientiam/ et voluntatem perfectam quaʒ nõ tunc pꝛimo habuit. nec maioꝛẽ cum pati ce pit et moꝛi. Ebediens enim perfece? bonus extitit. ſecundum hominem e quo fuit homo/ habuit ergo anima ilia aliquod bonuz in ſe poſt moꝛtemquod non habuit ante. Non ergo beatioꝛ vel melioꝛ fuit qᷓ; añ. Abſit ꝙ melioꝛ fuerit
Pregotus⸗ de. m tere e. ſi ate qu ig fon ma dei. iam per vell ma hun ef.c non ppte nome ura Mod Poſ K. i mi Rne

biicni cpeait
— nõ ſanctioꝛ/ nec gratia cumulatioꝛ
ec etiam beatioꝛ fuit in dei contem ·
platione.in quo pꝛecipue beatitudo cõ iſtit. Poteſt tamen dici in hoc beatõꝛ fuiſſe/ quia ab omni miſeria immunis. Ex quo nequit inferri ſimplicit᷑ ꝙ bea ⸗
tioꝛ fuerit
6
eſau wod ſcriptum eſtdona inomen quod eſt ſuper
Mectantumgo
Kuits.
nimhu nmeni
tolerminli üunliuzcun
Fficnn
us aninaſti eyditicnisg ritis nen ra
Nõhabvite
ramaximi⸗ num.
nerumqo—
dus wieme
vospabo vi per gu
oſecit ſecn m ad virut
non deo. —
viam impaſſibilitatis et immoꝛtalita⸗ tis meruit.ſed etiam donari ſibi nomẽ quod eſt ſuper omne nomẽ/ ſcilicet ho
noꝛificent iam.quod vocatur deus. hoc tamen ante moꝛtẽ habuit. habuit enim hoc nomen dei filius. in quantum deus
eſt ab eterno per naturam in quantum homo factus eſt. habuit ex tempoꝛe per
gratiam Veruntamen aug. dicit. ho
mini donatum eſſe illud nomen. non a
deoquia illud nomen habuit cũ in foꝛ mdet tantum erat Bʒcũ dicitur pꝛop ter quod illum exalt.et do.i.no.quod eſu.o.n. ſatis apparet ꝓpter quid ex
altauerit.i.pꝛopter obedientiam.⁊ in Qð nomẽ illi
qua foꝛma exaltatus ſit. In qua enim ſoꝛma crucifixus eit/ in ea ealtatus ẽ in ea donatũ eſt ei nom̃ vt cum ipſa foꝛ
m⁊ ſerui nominetur vnigenitus filius
dei.hoc illi donatum eſt vt homini.qð iam habebat idem ipſe deus lkoc ergo per gratiam accepit vt ipſe ens homo vel fubſiſtens in foꝛma ſerui.i.in ani/ ma et carne. nominet᷑ et ſit deus. Vʒ nunquid hoc meruit. ſupꝛa enim dictũ eſt. quia hoc tantum bonum homo ille non meruit quomodo ergo hic dicitur ppter obedientiaʒ donatum eſt ei hoc nomen ſecundum tropuz illum in ſcrip iura creberrimum hoc accipiendum eſt quo dicitur res fieri quãdo innoteſcit Poſt reſurꝛectionem vero quod ante e rat. in euidenti politum eſt vt ſcirent pomines et demones. Manifeſtatio/ nem ergo illius nominis donauit ei de
—
—
—k—. *
XVII
poſt reſurꝛectionem. ſed illam meruit ber obedient iaʒ paſſionis quieo ꝙ obe diuit patiendo/ exaltatus eſt reſurgen do. et per hoc manifeſtatũ eſt nomen. Eic eodem tropo vſus eſt etiaʒ poſt re ſurꝛectionem dicens. Vata ẽ michi om nis poteſtas in celo et in terra. non ꝙ tunc pꝛimo acceperit. ſed quã ante ha
terum ambꝛo. dicit. nomen illud dona tum eſſe deo non homini.et videtur ſe
cus verboꝛum ſuperficiem oppeſitus
aus. ſed intelligentia non obuiat licet diuerſum ſapiat. Nam ambꝛo.de na/ turali donatione id dickum intelligit. quaeternaliter pater generãdo dedit filio no.q.e.ſu.o.n. ſcʒ eſſe deum per
naturam.quia genuit ab eterno filium
plenum et ſibi equalem deũ. Quod ta men nomen apoſtolus ꝓpter paſſionis
obedientiam xp̃o donatum dicit. Sed pꝛemiſſio locutionis modo accipiendũ
eſt.
—.
Ambꝛoſius ꝙ
—
Si criſtus ſine omni merito il
la habere potuit-
iveroquerit᷑.
vtrum chꝛiſtus illam immoꝛtalitatis⁊ impaſſibilitatis gloꝛiam et nominis ði
manifeſtationem ſine omni merito ha ·
bere potuerit fane dici poteſt/ quia hu
manam naturaʒ/ ita gloꝛioſam ſuſcipe re potuit. ſicut in reſurrectione extitit Momenq; ſuum et aliten hominib' ma⸗ nifeſtare potuit. Sed homo paſſibilis eſſe non pot uit ſicut fuit/ et ad illã glo riam ſine merito peruenire. Mot uit qͥ dem peruenire ad illaʒ ſine merito pal⸗ ſionis. quia potuit conſumpta moꝛtali tãte immoꝛtalitatis gloꝛia veſtiri/ ſed non ſine merito inſticie et caritatis alia rumq; virtutum. Mõ enim x p̃s homo eſſe potuit/ in quo plenitudo virtutum et gratie non fuit. Mec virtutes ei in⸗ eſſe potuerunt cilicio moꝛtalitatis in ⸗ duto quin per eas mereretur. Nabẽs ergo has virtutes ſecundum hominem

paſſibilem ac moꝛtalem/ non potuit nð mereri gloꝛiam immoꝛtalitatis. Men
Paiiter per
moꝛtem rede
mit nos ⁊ ad⸗ dituʒ regni g⸗
ergo potuit factus moꝛtalis ſine meri⸗ togloꝛiam impaſſibilitatis et immoꝛta litatis. ac manifeſtationẽ dei nominis conſequi. otuit tamen hoc aſſequiſi ne merito paſſionis/ quia per paſſionẽ nil ſibi meruit/ quod non ante per vir⸗ tutes meruerit·
de ca
uſa moꝛtis ⁊ paſſionis
——
Adquidergovo ſuit pati et moꝛiſi ei virtutes ad merẽ⸗ dum ille ſufficiebant pꝛo te·non pꝛo ſe quomodo pꝛo me/ vt ipſius paſſio et moꝛs tibi eſſet foꝛma.⁊ cauſa foꝛma v tutis et humilitatis.cauſa gloꝛie ·et li bertatis foꝛnia/ deo vſq; ad moꝛtemo bediendi/ et cauſa tue liberationis ac beatitudinis. Neruit enin nobis per moꝛtis ac paſſionis tolerantiam/ quod ꝑ pꝛecedentia non meruerat · ſcʒ aditũ paradiſi /et redemptionem a peccato.
a pena.a dyabolo· et per moꝛtem eius hic nos adepti ſumus ſcʒ redemptionẽ et filioꝛũ gloꝛie ad optioneni. Ipſe ẽ
moꝛiendo. factus eſt hoſtia noſtre libe⸗ rationis. Bed quomodo per moꝛtem
nos a dyabolo et a peccato redemit.⁊
aditũ gloꝛie aperuit/ decreuerat deus in miſterio.vt ait ambꝛo pꝛopter pꝛi⸗ mum peccatum non intromitti hominẽ in paradiſumi. ad dei contemplatio/ nem non admitti/ niſi in vno hominum tanta eꝝ iſteret humilitas. que omnibꝰ ſuis ꝓſficere poſſet/ ſicut in pꝛimo ho/
mine tanta fuit ſuperbia que omnibuſ
ſuis nocuit. Non eſt autem innentus ĩ
ter homines aliquis quoid poſſet im⸗
pleri/ niſi leo de tribu iuda qui aperuit libꝛum/ et ſoluit ſignacula. implendo ĩ ſe omnem iuſticiam.i.conſummatiſſi/
mam humilitatem qua maioꝛ eſſe non
poteſt. Nam alij homines debitoꝛes e rant et vix vnicuiq; ſua virtus ſufficie ⸗ bat et humilitas. Mullus ergo eoꝛum
————
hoſtiam poterat offerre fufficienteʒ re
conciliationi noſtre. Bed criſtu homd
ſuſficiens et perſecta fuit hoſtia.qͥ mul to amplius eit humiliatus/ amaritudi⸗ nem moꝛtis guſtando /q; ille adam ſuꝑ
bijt per eſum ligni vetiti/ noxia de lecta tione perfruendo. Si ergo illius ſuper bia omnium extiterit ruina/ ipſum de paradiſo mittens foꝛas/ alijſq; acclu dens ianuam. multomagis xp̃i humili⸗ tas quam per moꝛtem guſtauit. ingreſ ſum regni celeſtis. omnibus ſuis imple to dei decreto aperire valuit atq; de treti delere cyrographum. Vt em̃ ait Ambꝛo. tantum fuit peccatum noſtrũ vt ſaluari non poſſemus niſi vnigenitus dei filius pꝛo nobis moꝛeretur debito ribus moꝛtis ſed ſic dignos nos fecit teſtamenti et pꝛomiſſe hereditatis⸗ Huod non ita eſt intelligendum qua⸗ ſi non alio modo ſaluare nos potuerit · quam per moꝛtem ſuam · ſed quia ꝑ ali
am hoſtiam non potuerit nobis aperi“ re regni aditus et fieri ſalus /niſi ꝑmoꝛ tem vnigeniti.cuius tanta fuit vt dictũ
eſt humilitas et pacientia vt eius meri
to pateret credentbus in eum aditus
regni. Vagna ergo in moꝛte vnigeni ti pſtita ſunt nobis · vt liceat nobis re⸗ dire in patriam. ſicut olim in moꝛte ſů mi pontiſicis/ his qui ad ciuitatem re⸗
fugi confugerant/ ſecure ad pꝛopꝛiare
meare Ecce aliquatenus oſtenſum eſt qualiter per chriſti moꝛtẽ/ aditus reg⸗ niſit nobis paratus.
Pic qᷓliter a dyabolo eta pec⸗
cato nos redemit per moꝛte
queramus. quomodo ꝑ moꝛtem ipſius a dyabo lo et a peccato ⁊ a pena
redempti ſumus.Z dyabolo ergoet a
peccato per xp̃i moꝛtem liberati ſumꝰ quia vt ait apoſtolus in fanguine ipiul iuſtificati ſumus. ⁊ in eo ꝙ ſumus iuſti ſicati.i.a peccatis ſoluti/a dyabolo
ſm vu
3
gin um wun htam me igen itt.e ſeccat
thuſtit
Amb· ad Rs
us ef imor
uific pecco öl kien pfe
ſieni
enehel
wſer
vbispe oli lò ſolo lil hnobi
xquit
idqt
bolus
chꝛiſtu donob ſempte dis an poteſt
ian itusn
ipꝛel wiafo ſutist lshal ucior tionẽ mat ne iunh
hn

mitudi am ſp
kudeu
ilhus ſupe ipſum d üſ acclu sſis mi m. eizt
nnin wurendit ienoon
ſe beti
re nos poui n. ů aunt rit nobisꝛyn ſalvs niſpn na fuit vt di iayt cius m in eum i moue wiz iceat nobi oliminw iw ciuitun cut aipym
nens cſ
wou/
3
umvs liberati qui nos vinculis pecca⸗
toꝛum tenebat Bed quomodo a pecca tis per eius moꝛtẽ ſoluti ſumus. Quia
per eius moꝛtem.vt ait apoſtolus cõ⸗ mendatur nobis caritas dei.i.apparet
eꝝ imia et cõmendabilis caritas dei er ga nos in hoc ꝙ filium ſuum tradidit ĩ moꝛtem pꝛo nobis peccatoꝛibus. Exhi bit a autem tante erga nos dilectionis arra net nos mouemur accẽdimurq; ad
diligendum deum qui pꝛo nobis tantũ
fecit. et per hoc iuſtificamur.i.ſoluti a
peccatis iuſti efficimur. Woꝛs ergo chꝛiſti nos inſtificat. dum per eam cari tas extitatur in coꝛdibus noſtris. i
cimur quoq; et aliter per moꝛtem xp̃i iuſtificati/ quia per fidem moꝛtis eius a peccatis mundamur. Vnde apoſto⸗
lus iuſticia dei eſt per fidem iheſu xp̃i Et item quem ꝓpoſuit pꝛopiciatoꝛem per fidem in ſanguine ipſius.i.per fidẽ paſſionis. vt olim aſpicientes in ſerpen
tem eneum in ligno erectum/ a moꝛſi⸗
bus ſerpentum lanabantur Bi ergore de fidei intuitu illum reſpicimuſd pꝛo nobis pependtt in ligno/ a vinculis dia boli foluimur.i.a peccatiſ.⁊ ita a dya bolo liberamur. vt nec poſt hanc vitaʒ in nobis inueniat quod puniat. QMoꝛ te quippe ſua vno veriſſimo ſacrificio quidquid culparum erat vnde nos dya
bolus ad luenda ſupplicia detinebat.
chꝛiſtus eꝝ traxit vt in hac vita tẽptan do nobis non pꝛeualeat ·licet enim nos temptet poſt x pᷣi moꝛtem/ quibus mo ⸗
dis ante temptabat non tamen vincere poteſt/ ſicut ante vincebat. Nam petrꝰ
qui ante chꝛiſti moꝛteʒ voce ancille ter ritus negauit.poſt moꝛtem ante reges et pꝛeſides ductus non ceſſit. Quare? quia foꝛtioꝛ.i.xps/ veniens in domu foꝛtis id eſt in coꝛda noſtra/ vbi dyabo
lus habitabat/ alligauit foꝛtem.i.a ſe
ductione compeſcuit fidelium vt temp tationẽ que ei adhuc permittitur non ſequatur ſeductio. Ita in chꝛiſti ſan/ guine qui ſoluit que non raphit⸗ redẽp ti ſumus a peccato et per hoc a dyabo
lo.am vt ait auguſtinus in ipſo vin⸗
Me. ane
a. 2
XI
cuntur inimice nobis inniſibiles pote-
ſtates vbi vincuntur inuiſibiles cupi ⸗ ditates. Fuſo em̃ ſanguine ſine cuipa omnium culparum cyrographa deleta ſunt · quibus debitoꝛes qui in eum cre dunt a dyabolo ante tenebantur. Vñ qui pꝛo multis effundetur.per illum er go redẽpti ſumus in quopꝛinceps mun di nihil inuenit. Ande auguſtinus cau ſam et modum noſtre redemptionis in ſinuans ait Nichil inuenit dyabolus in chꝛiſto vt moꝛeretur ſed pꝛo voluntate patris. moꝛi x ps voluit/ non habens moꝛtis cauſam de peccato.ſed de obe dientia et iuſticia moꝛtem guſtauit per quam nos redemit a ſeruitute dyaboli Incideramus em̃ in pꝛincipem huius ſeculi/ qui ſeduxit adam et leruum fe⸗
ceit cepitq; nos/ quaſi vernaculos poſ⸗
ſidere.ſed venit redemptoꝛ et victus ẽ deceptoꝛet quid fecit redemptoꝛ cap⸗ tiuatoꝛi noſtro. Tetendit ei muſcipu · lam crucem ſuam/ poſuit ibi quaſi eſcã ſanguinem ſuum. Ille autem ſanguinẽ fudit/ non debitoꝛis.per quod reteſſit a debitoꝛibus. Ille quippe ad boc ſan guinem ſuũ fudit · vt peccata noſtra de leret. Vnde ergo nos dyabolus tene⸗ bat/ deletum eſt ſanguine redẽptoꝛis. Mon em̃ tenebat nos niſi vinculis pec catoꝛum noſtroꝛum iſte erant cathene captiuoꝛum. Venit ille alligauit foꝛtẽ vinculis paſſionis ſue intrauit in domũ eius.i.in coꝛda eoꝛnʒ/ vbi ipſe habita bat.et vaſa eius ſcʒ nos eripuit. que il
le implenerat amaritudine ſua. Weus
autem noſter vaſa eius eripuenſet ſua faciens/ fudit amaritudinem/ et imple pleuit dulcedine per moꝛtem ſuã a pec⸗ catis redimens et adoptioneʒ gloꝛie fi lioꝛum largitus
Tur dens homo⁊ moꝛtuus-
pomo moꝛtalis. vt moꝛiendo dyabolũ vinceret. Niſi em̃ homo eſſet qui vya bolum vinceret/ non iuſte ſed violẽter
Nus. in li.
—
de xpiano⸗
Zug·

Ie
pomo ei tolli videretur. quiſe ili Ipð
qui euma peecatis immunem faeiat Ii em̃ per ſe homo eſſʒ vel angelus in
homine facile peccaret cuʒ vtranq; na turam/ per ſe ↄſtet cecidiſſe. Ideo dei
filius hominem paſſibilem fumpſit. in quo ⁊ moꝛtem guſtauit. quo celuʒ nob
r manifeſto hominem perdit.et vt ho mo vincat neceſſe eſt vt deus in eo ſit.
** C—
Ecce aperte expoſitum eſt/ quomodo et quid chꝛiſtus per moꝛtem nobis me ruit et impetrauit. 2
Si ſolus criſtus debet dici re
demptoꝛ vt ſolus dicitur me⸗
Wnde ipſe ver
aperuit et a ſeruitute dyaboli.i.a pec cato/ ſeruitus enim ðyaboli. peccatus
eſt/ et a pena redemit⸗
Quomõ ⁊ qua penã criſtus
nos redemit per moꝛtem
poꝛali. et eterna· Ab eterna q
uidem⸗
relaꝝ ando debitum. Z tempoꝛali vero
penitus nos liberabit in futuro. quan ⸗
do nouiſſima moꝛs inimic a deſtruetur Adhuc ẽ ex pectamꝰ redemptðeʒ coꝛ poꝛis. ſecundum animas vero iam re/
dempti ſums e parte/ non ex toto/ a culpa.non a pena · Nec omnino a cul
vero aliquando etiaʒ pater vel ſpirituf
ſanctus. ſed hoc ꝓpter vfum poteſſati᷑ non ꝓpter exhibitionem humilitatis. et obedientie. Mam ſecundum poteſta
tis ſimul et obedientie vſum ſilius pꝛo pꝛie dicitur redemptoꝛ quia et in fe ex
plenit/ per que iuſtificati ſumus. ⁊ ip fam iſi ficaticnem eſt operatus poten
tia deitatis cum patre.⁊ ſpirituſancto
Eiſt ergo redemptoꝛin quantum eſt de us poteſtatis. vſu inquantuʒ homo/ hu
militatis affectu ⁊ fepius dicitur redẽp
toꝛ ſecundum humanitatem.qnia ſecũ
pa. Non em̃ ab ea ſic redempti fumus
vt non ſit ſed vt non dominetur⸗
taut
eccata quoqʒ
noſtra.i.penam peccatoꝛum noſtroꝛũ
Muomõ penam noſram por
Qui ſolus vicit
dicitur in coꝛpoꝛe ſue ſuper lignuʒ poꝛ taſſe/ quia per ipſius penam quam in
cruce tulit/ omnis pena tẽpoꝛalis que pꝛopeccato conuerſo debetur/ in bap⸗
tiſmo penitus lax atur vt nulla a bapti
ʒꝛto ex igatur et in pẽniteñtia minoꝛa tur. Mon enim ſuff ceret illa pena. oua penitentes ligat eccleſia/ niſi pena xp̃i
cooperareł᷑. qui pꝛo nobis ſoluit. Vn
de peccata iuſtoꝛum qui fuerunt ante aduentũ in ſuſtentat ione dei fuiſſe vſq; ad chꝛiſti moꝛtem. Sicit apoſtolus ad oſtenſionem iuſticie eius in hoc tempe.
dum eam et in ea ſuſcepit et implenit ülla ſacramenta que ſunt cauſa noſtre
redemptionis. pꝛopꝛie ergo filius dici turreemptoi
We meditatoꝛe.
mediatoꝛ.non pater. vel ſpirituſſanctꝰ De quo apoſtolus vnus mediatoꝛ dei et hominum homo chꝛiſtus iheſus.i. hominẽ quaſi in medio arbiter eſt ad componendam pacem.i.ad reconcili⸗
anduʒ homines deo. hic eſt arbiter q̃ʒ
iob deſiderat. Etinam eſſet nobis ar· biter. Reconciliati em̃ ſumus deo vt ait apoſtolus per moꝛtem chꝛiſti. qð nõ
ſic intelligendum eſt/ quaſi nos ei ſi re
conciliauerit x pᷣs. vt inciperet amare
quos oderat.ſicut recenciliatur inim cus inimico. vt deinde ſint amici.qͥ an
te ſe oderant. ſed iaʒ nos diligenti ðo
dicitur redemptoꝛ mundi.et dei homi nũq; mediatoꝛSed mediatoꝛ in ſcrip tura dicitur folus filius. Redempto?
nes. 40
bedie
ſe ti n hn
. pů
u lia m cin ecbo quit ſico rem Unti iuſii
qvibt
eise
on ſe ſnd unre ciurn g rec apoli ſibire ovar medi inſel de et ciian latri adel
bumg
eimi
Sec ned
d dici undi winte weſ a eß

W9.
Sun epfunt tmmn
tie vſonſit ſ Not quat, eſt opeuupr tre.⁊ hiru in qanni cbantzhon pis diciturn itatem. qxia eepit et inp
ſum cſn
n ergofi
itnot.
⸗
ust
ner. relho
toꝛ dicit᷑ ſcðᷣm humanitatem non ſecun
reconciliati ſumus. Non enim ex quo ei reconciliati ſumus per ſanguinem ſi ly /nos cepit diligere ſed ante mundũ pꝛiuſq; nos aliquid eſſemꝰ. Muomodo ergo nos diligenti deo ſumus reconci liati pꝛopter peccatum cum eo habeba
mus inimicicias/ qui habebat erga nos
caritatem /etiam cum inimicitias exer
cebamus aduerſus eum operando ini ⸗
quitatem. Ita ergo inimici eram deo ſicut iuſtitie ſũt inimica peccata ⁊ ideo
remiſſis peccatis.tales inimicicie fini⸗
untur et reconciliantur iuſto/ quos ipe iuſtificat. riſtus autem dicitur media
toꝛ/eo ꝙ medius inter deum et homi/
nes.ipſos reconciliat deo. Reconcili⸗
at autem dum offendicula hominuʒ tol
lit ab oculis dei.i.dum peccata delet · quibus deus offendebat᷑ ⁊ nos inimici
eius eramus. Ded cum peccata deleat non ſolus filius.ß et pater et ſpirituſ⸗
fanctus quoꝛũ deletio eſt noſtra ad de um reconciliatio/ quare ſolus filius di
citur mediatoꝛ. Mam de patre legitur ꝙ reconciliauerit ſibi munduʒ. Vit em̃ apoſtolus. deus erat in xp̃o/ mundum
ſibi reconcilianſ. Cum ergo reconciliet quare non dicitur mediatoꝛ. quia nec
medius eſt inter deum et homines /nec
in ſe habuit illa ſacramenta quoꝛum vi de et imitatione iuſtificemur.i.recon ⸗ ciliamur deo Recõciliauit ergo nos to ta trinitas virtutis vſu ſcʒ dum pecca ta delet.ſed filius ſolus impletione o⸗ bedientie in quo parata ſunt ſecunduʒ
et imitantes inſtificantur.
humanam naturam per que credentes
—
mediatoꝛ.
——
Lönde et media
ecundum quam naturaʒ ſit
dum diuinitatem. Mon eſt enim media toꝛ inter deum et deum/ quia tantum vnus eſt dens/ ſed inter deum et homi nem. quaſi inter duo extrema · quia me dius eſſe non poteſt niſi inter aliqua.
mediatoꝛ eſt ergo inquantumbð.Naʒ
inquantum deus non mediatoꝛ.ßequa
lis patri eſt. hoc idem quod pater cum patre vnus deus. WMediat ergo inter homi nes et deumtrinitatem ſecunduʒ hominis naturaz in qua ſuſcepit illa ꝑ que reconciliamur deo trinitati.et ſe cundum eandem habet aliquid ſinile deo et aliquid ſimile hom inibus. quod
mediatoꝛi ↄgruebat. ne per omniaſi/
milis hominibus.longe eiſʒ a deo.aut
per omnia deo ſimilis.longe eſſʒ ab ho
minibus et ita mediatoꝛ nõ eſſet. Ve rus ergo mediatoꝛ xp̃s inter moꝛtales
peccatoꝛes et immoꝛtalem iuftum. ap
paruit moꝛtalis cum hominibus iuſtus cum deo ꝑ infirmitatem ꝓpinquans no bis per iſticiam deo. Recte ergo me⸗ diatoꝛ dictus eſt. quia inter deum im · moꝛtalem et hominem moꝛtalem eſt de us homo reconcilians homineʒ deo. in tantum mediatoꝛ inquantum eſt homo
Inquantum autem verbum non eſt me
dius quia vnus cum patre deus. Sier go xps ſecundum vos o heretici vnam tantum habet naturam vnde medius e
rit. Miſi ita ſit medius. vt deus ſit ꝓp
ter diuinitatis naturam et homo pꝛop ter humanitatis naturam. omodo humana in eo reconciliantur diuinis.
Mam ipſe veniens pꝛius in ſe humana
ſociauit diuinis. per vtriuſq; nature ↄ iunctionem in vna perſona. Veinde om
nes fideles per moꝛtẽ reconciliauit deo
dum ſanati ſunt ab impietate.quicũq; humilitatem xßi credendo dilex erunt et diligendo imit ati ſunt. Ecce hic ali quatenus inſinuatur. quare xps ſolus mediatoꝛ dei dicitur et hominum et ſe cundum quam naturam mediet ſcilicʒ humanam et cui mediet ſcʒ deo trinita ti. Trinitati enim nos reconciliauit ꝑ moꝛtem per quam etiam nos redemit a ſeruitute dyaboli. Nazʒ vt petrus ait non coꝛruptibilibus auro et argentore dempti ſumus.ſed pꝛecioſo ſanguine ⸗ agni immac ulati.
& alio modo potuit liberare
Virgiliuscõ traeuticem⸗
Sũmatis in telligẽtie pꝛe
miſſe ꝑ ſtrin⸗
* —— 8
gi

„
iſto modo⸗
do poſſʒ deus hominẽ S liberare qᷓ; per moꝛteʒ chꝛiſti/ dieimns et alium modum fuiſ/ ſe poſſibilem deo/ cuius poteſtati cun⸗ dta ſubiacent ſed noſtre miſerie ſanan⸗ de ↄuenientioꝛem modum alium nõ fu ⸗ iſſe. nec eſſe opoꝛtuiſſe. Quid em̃ men tes noſtras tantum erigit et ab immoꝛ talitatis deſperatione liberat qᷓ; ꝙ tan ti nos ſecit deus · vt dei filius immuta⸗ piliter bonus in ſe manens quod erat⸗ et a nobis accipiens quod non erat/ et dignatus noſtrum inire ↄſoꝛcium/ ma la noſtra moꝛiendo pferret. Eſt et alia ratio/ quare iſto potius modo qᷓ; alio liberare voluit. quia ſic et iuſticia ſupe ratur dyabolus/ non potentia · et quo⸗ modo id factum ſit/ eꝝ plicabo vt pote⸗
ro qvuadam iuſticia dei in poteſtatẽ dia
boli traditum eſt genus bumanuʒ · pec cato pᷣmi hominis in omnes oꝛiginalit tranſeunte/ et illius debito obligante. Ande omnes homines ab oꝛigine ſunt ſub pꝛincipe dyabolo Ande apoſtolus Eramus natura filij ire. natura ſcʒ vt eſt de prauata peccato/ nõ vt eſt recta Creata ab initio. Modus autem ille quo traditus eſt homo in dyaboli pote ſiatem/ nõ ita debet intelligi tanqᷓ; de us hoc fecerit/ aut fieri iuſſerit.ſed ꝙ
Hð dyaboluſ tantum permilerit/ iuſte tamen Illo
hon elt aleiꝰ
.———
2poleſtate ði
—
enim deſerente peccantem peccati au⸗ ctoꝛ illico inuaſit ·nec tamen deus cð tinuit in ira ſua miſerationes ſuaſ. nee hominem a lege ſue poteſtatis amiſit. cum in dyaboli poteſtate eſſe permiſit quia nec dyabolus a poteſtate deieſt a lienus/ſicut nec a bonitate. Nam qua licunq; vita dyabolus vel homo nð ſub ſiſteret niſi per eum qui viuificat om/ nia Won ergo deus hominem deſeruit vt non ſe illi exhiberet deum.ſed inter mala penalia etiam malis multa pꝛe ⸗ ſtitit bona.⁊ tandẽ hominem quẽ com
vinceretur dyabolus/ nð potent ia. Sʒ qua iuſticia? Iheſu chuſti? et quemo
miſſio peccatoꝛum dyabolo ubdidit remiſſio peccatoꝛum per ſanguineʒ cri
ſti data a dyabolo eruit· vt ſic iuſticia
do victus eſt ea/ quia in eo nichil dig num moꝛte inueniens/ occidit eum ia⸗ men et vtiq; iuſtum eſt/ vt debitoꝛes quos tenebat/ liberi dimittant᷑ in eum credentes/ quem ſine vllo debito occi ⸗ dit. Ideo autẽ potentia vincere noluit quia dyabolus vicio peruerſitatis ſue amatoꝛ eſt potẽtie et deſertoꝛ oppung⸗
natoꝛq; iuſticie in quo homines magis
enm imitantur/ qui neglecta vel etiam peroſa iuſticia potentie magis ſtudent eunſq; vel adeptione letantur. vel cupi ditate inflammantur. Ideoq; placuit deo.vt nõ potentia ſed iuſticia vincẽs pominem crueret. in quo homo e imi tari diſceret. oſt vero in reſurrectio⸗ ne ſecuta eſt potẽtia.quia reuix it moꝛ tuns.nunqᷓ; poſtea moꝛiturus. Bed nð ne iure equiſſimo vinceretur dyabolus ſi potentia tantum chꝛiſtus cum iloa⸗ gere voluiſſet? vtiq;. Ped poſtpoſuit chꝛiſtuſq; potuit vt pꝛius ageret duod opoꝛtuit Juſticia ergo humilitatis bo minem liberauit quem ſola potentia s quiſſime liberare potuit·
De cauſa inter deum et homi nem et dyabolum⸗
nimtresi
—,——
4
—
li in cauſam venirent ſcilicet deuſ.dy bolus. homo. dyabolus et homo quid aduerſus deum dicerent non haberent Byabolus em̃ de iniuria dei ↄuincere tur. q ſeruum eius ſcilicet hominem·
et fruadulẽter abdupit /⁊ violenter te
nuit · homo etiam iniurius deo ↄince retur · quia pꝛecepta eius contempſit et ſe alieno domino mãcipauit · Ve ho minis etiam iniuria ↄuinceretui/dd bolus/ quia et illum pꝛius fallaci pꝛo⸗ miſſione decepit/ et poſt mala inkeren⸗
do leſit. Iniuſte ergo dyabolꝰ auantũ
ſrere nond omni um ß icien fecl apat das e didit dpat trisi dztr do. 1 lactu ſpatr wlunt. mbi z 7 pf ſug ll
hal
i
ine
iht

— —.
ibdt, ncz
euſicu ien. c
onichldg Außein libꝛo
1
cidit eumt det N debito ſant inen
odouou awincenn
deenaw
obonins nj tzeta ſitn
lemmin
r. Fůegjn ſed iulcu i
uobemi eroinnm
.Cviareuin
oiturus. bu rerewr dyi nilus cum VPed poliye
s ae emſohpei
——
poteſtatẽ habere ſuper hominem. ß po mo meruit per culpam pati diaboli ty rannidem. Si ergo deus qui vtriqʒp ⸗ erat/ potentia hominem liberare vel. let.ſola iuſſionis vᷣtute hominẽ potuit reckiſſime liberare. Bed obcauſam p⸗ miſſam/ iuſticia humilitatis vti voluit Qui dum in carne moꝛtali crucifixus ẽ iuſtificati ſumus.i.per remiſſionẽ pec
atoꝛum eruti de poteſtati dyaboli/et ita a xp̃o iuſticia dyabolus vickus eſt ñ potentia. Quomodo auteʒ in eius ſ. an
guine nobis peccata ſint dimiſſa/ſi bpꝛa expoſitum eſi.
VBe rraditione criſti que dici/
tur facta a patre et a filioain da ⁊a iudeis
Lriſtus ergo eſt
ſacerdos idemqʒ hoſtia /⁊ pꝛecium no⸗
ſire reconciliationis.q ſe in ara crucis non dyabolo.ᷓ deo trinitati obtulit ꝓ
omnibus quantum ad pꝛecij ſufficienti
am · pꝛo electis tantum.quantũ ad ef
ficientiã- quia pꝛedeſtinatis tm̃ ſalute⸗ effecit. De quo et legitur/ ꝙ ſit traditꝰ a patre· et ꝙ ſeipſum tradidit.et ꝙ iu das eum tradidit et iudei. pſe ſetra didit/ qꝛ ſponte ad paſſionem aceeſſit ⁊ pater eum tradidit. qꝛ voluntate pa tris ĩmo totius trinitatis paſſus ẽ. Ju das tradidit/pdendo.⁊ indei inſtigan do. ⁊ fuit actus iude et iudeoꝝ malus/ ⁊ actus xÿ̃i vel patril bonus.opuſ xp̃i ⁊ patris bonum.qꝛ bona patris ⁊ fiiij voluntas/malũ fuit opus iude ⁊ indeo rum.qꝛ mala fuit intentio Viuerſa fue runt ibi facta.ſiue opera.i. dinerſi ac⸗ tus ⁊ vna res ſie factum ſcʒ paſſio ipſa Ideoq; doctoꝛes aliquando vniunt in facto illo patrem. filium. ivdam. iude⸗ um.aliqů diſiungunt. Reſpictẽtes eĩ ad paſſionem vnum opus iloꝛuʒ dicũt Sittendentes intentiones ⁊ actus facta diuerſa diſcernunt. Ande auß Facta
ad ſe tenebat homineʒ. ſed homo juſte tenebatur/ qꝛ dyabolus nunqᷓ; meruit
Et udeoꝛum ⁊ quomodo.
eſt inquit traditio patre. fada eſt tra ditio afilio/ ſacta eſt traditio a inda/ Vna res facta eſt. Quid ergo diſcreuit ĩ ter eos Quia hoc fecit filius ⁊ pater in caritate. Iudas vero in Pditione. Vi detis quia non quid ſaciat homo/ qa voluntate ſiderandumeſt. In eodem facto inuenimus devz/ quo indam. deñ benedicimus/ indam deteſiamur quia deus cogitauit ſalntem ñam. Judas
ogitauit pꝛecium quo vendidit domi⸗
num/ filius pꝛeciũ quod dedit ꝓ nobis Viuerſa ergo intentio diuerſa facta
ſacit cum tñ fit vna res ex diuerſis Ec c vnam rem dicit ibi fuiſſe/et viuerſa facta. quia vna ibi fuit paſſio ſed diuer ſi actus/ et adus quidem iude ac indeo rum mali quibus operati ſũt xp̃i paſſio nem que bonum eſt et opus dei.
cꝛiſti paſſio dicitur op dei
—
aſſio ergo xp̃i
et opus dicitur indeoꝛum quia ex adi⸗ bus eoꝛum pꝛonenit.et opus dei⸗ eo ie volente fut ei. Zudnerp nemo aufert animaʒ xßi ab eo quia po e teſtatẽ habet ponendi et ſumẽdi. Ecce e habes auctoꝛem operis ponet animam ecinum- Ecce habes opus audoꝛis. ⁊ vt genera liter concludam/q notiens in carne xp̃i patitur opꝰ ẽ.quia em̃ 2 ſua voluntate non alio cogẽte peeit tur/ ipſe auctoꝛ ẽ operis. Num autẽ paſ Si iudetſint ſio xp̃i opns dei ſi⁊ ideo honun/ eam ibi opati bo⸗ ꝙ; operati ſint indas ⁊ iudei/querit an num· concedendum ſit eos operatos ibi eſſe bonum. Pic diſtinguendum ẽ. Poteſt enim dici. ꝙ operati ſunt bonum.quia ex actibus eoꝛũ bonuʒ ꝓnenit. i.paſſio xp̃i.et item ꝙ operati non ſint bonũ ð
malum/ quia actio eoꝛum non fuit bona
ſed mala.
Fi in criſto diuiſio ĩ moꝛte fu

Vpinio quo⸗
d cʒůderandumeſt, vtrum in moꝛte a verboſit ſepe⸗ rata anima vel caro Nui
dam putauerüt carnem · ſicut ab anima ita a diuinitate in moꝛte fuiſſe diuiſaʒ Pi em̃ inquiunt
aĩa media/ diuinitas
jundã aſſeren ſibi carnem vniuit · ſicut ſuperius pꝛe· tium carnes 4. taxatum eſt. ergo qñ diuiſa eſt caro ab
deitate diuiſã
Zugꝰ⸗ſup be
„ℳ
FV⸗
Auẽteʒ indu⸗ cunt Ambꝛo. in expoſitõne pſalmi.
Reſponſio.
anima/ diuiſa eſt etiaʒ a diuinitate · q non potuit ab anima ſe iungi.per quã a verbo erat vnita/ quin a verbo diui⸗ deretur. Fuit autem diuiſa ab animaĩ moue alioquin vera moĩꝛ ibi nõð fuiſſ uia vt ait augꝛmoꝛs quam timẽt ho
mines ſeperatio eſt aie a carne 0Moꝛs
autem quam non timent/ ſaparatio ani me a deo eſt. Atraq; vero diaboli ſua ſu homini ꝓpinata eſt. Bi ergo in xp̃o hoĩe vera moꝛs fuit/ diuiſa eſt ibi aĩa a carne. Zit per hoc diuinitas a carne⸗ uic ſue ꝓbabilitati addunt autoꝛita tis teſtimoniũ Zmbꝛo em̃ tractans de xpi derelictione qui in cruce voce mag⸗ na damans dixit. de'. deus meꝰ. vt qͥd me dereliquiſti ait. clamat homo ſepa tionem diuinitatis moꝛtuus. Mam cũ diuinitas moꝛtis libera ſit/ vtic moꝛs ibi eſſenõ poterat/ niſi vita diſcederet
quia vita diuinitas ẽ/hic videtur tra
di/ ꝙ diuinitas ſepata ſit in moꝛte ab homine. Nue niſi diſceſſiſſet homo ille moꝛi non poſſet. Quod illi ad carnem
referunt quam dicunt a deo ſeparataʒ
uibus rũdemus illam ſeperationem ſic eſſe accipiendam/ ſicut intelligit de relictio que illis verbis ſignificatur. vt quid me dereliquiſti.· Quomodo ergo rpᷣs derelictus erat a patre · cum in cru ce derelictum ſe clamabat. Mõ receſſe rat dens ab hoĩe ita ꝙ eſſet ſoluta vnio dei et hominis. Alioquin fuit quoddaʒ tempus quando xp̃s adhuc viuns ho⸗ mo erat ⁊ non deus/ qꝛ adhuc viuus ſe derelictum clamabat.non derelinquen dum. Si ergo illa derelictio vnionis in telligatur ſolutio/ añ facta futt ſolutio dei ⁊ hominis qᷓ; xpᷣs moꝛtuus eſſʒ Bʒ
KEk
quis hoc dicat. Fateamur ergo deum qð ammodo illum hoĩem in moꝛtẽde⸗ ſeruiſſe qꝛ poteſtati perſeauentium eñũ expoſuit ad tempns nð ſuam potentiã epercendo illuʒ defendit/ vt non moꝛe rek. Beperauit ſe diuinitas/ qꝛ ſubtra xit ꝓtectionem · E non ſolut vnionem Bepauit ſe foꝛis · vt non adeſſet ad de fenlionem.ßᷣ non intus defuit ad vnio · nem. Si nõ ibi cohibuiſſet potentiam- ßexercuiſſet/ non moꝛeret xpᷣs Woꝛ
tuus eſt xps/ dininitate recedente ⸗
effectum potentie defendẽdo non exhi bente · Wic eſt hircus apopompeus& altero hyrco immolato in ſolitudinem mittebatur/ vt legitur in leuitico Vuo enim hirci humanitas · ⁊ diuinitas xp̃i intelliguntur. humanitate ergo immo lata dininitas x p̃i in ſolitudinẽ abijt
1 7 „
et q
ſal pv 4do
6 m
qui tan inte ked
ſm
in reluz· Ande cciusin ſoliwinẽ Eſcuaſiht
id eſt in celum /tempoꝛe paſſionis diui uiticum. nitas abiſſe dicitur nõ locum mutans
ſed quodammodo virtutem cohibens· vt poſſent impi ↄſummare paſſionem Aböt ergo·i· virtutem cohibuit ⁊ poꝛ tauit iniquitates noſtras· non vt habe ret ſed vt ↄſumaret · deus em̃ ignis cõ⸗ ſumens eſt Ex his ſatis oſtenditur pꝛe miſſa verba ambꝛoſijſic eſſe accipien/ da vt pꝛedix imus · 6
lliam inducunt autoꝛitatem
Sllij quoq; auc
toꝛitati innitunt qui aſſerunt diuinita tem in moꝛte receſſiſſe ab homine ſcm carnẽ. it eĩ athana. Waledictus q tetum hoiem quem aſſumpſit deiſilius denno aſſumptum velliberatum tercia die a moꝛtuis reſurreꝝiſſe nõ conſite fiat ſiat. Pi inquiũt denuo aſumpltus eñ homo in reſurrectione queʒ aſſump⸗ ſerat in incarnatõne/ depoſuit erßo eu in moꝛte ſeperata ergo fuit diuinitas i moꝛte ab humanitate. Euibus reſpon demus ꝙ ſi in his verbis aſſumptio ta⸗ lis intelſigatur· que fit ſecundũ vnionẽ non carnem tantum.ð totum bomineʒ
qſ
Athanaſu
Qualiter i hac aultes gumentan⸗ pꝓcedunt ·
24
2 SFc S½
ſei
dicit
ter um teſt ſum
nar nat tisd nime
epi unq wer
ſi. ine N

Agoden
mouede. entimet
npeni
nonwa
sſchn l pnionen
wnio
penan Petermiatio. Mp ontatis. enun Klonng
Woponen oin ſinin rinheritio üu s.duninj itate ergin
nſolmnit ciusincuti
epaſinun
nõ locum mn rtutem cohie nmure paſ mcobibuitt tras nonwh daus c̃igi uioſen ſii ee u;
*
un mum
—
bocarnem in moꝛte non eiſe
Bicut aug ſup
————
id eſi animam ⁊ carnem/ denuo ſibi vni vit in reſurrectione/ qa nõ ſimpliciter
bominem/ ſed totum hominem aſſump
tum dicit Totum ergo hominẽ in moꝛ te depoſuit.i.animam et carnẽ. Bed
quis niſi hoſtis veritatis dicat animaʒ
a verbo depoſitam. Et tamen niſi hoc
fateant ꝙ totus homo ſit aſſumptus ñ
pꝛo eis facit illa autoꝛitas que totum dicit aſſumptũ. Bcienduʒ ẽ ergo atha naſium id di iſſe ↄtra illoꝛum peiſidiã qui reſurrectionem xß̃i negabant. pu⸗ tantes in moꝛte detineri eum qui ſolus inter moꝛtuos liber eſt. Ideo illuʒ ma le dicit. qui non ↄfitetur totum homi/ nem denuo aſſumptum reſurreꝝ iſſe.i.
ypᷣm animam denuo coꝛpoꝛi ↄiunxiſſe
et in illis duobus denuo ↄiunctis in re ſurrectione vere ſecundum hominẽ vix iſſe ſicut ante moꝛtem. Mam in moꝛte
ſeperata eſt anima a carne. Vnde vere
dicitur xp̃s moꝛtuus.ſed neutr um ſe⸗ paratum eſi a verbo dei.
toꝛitatibus aſtruit a ver·
E
„
iohannem docet. tractans illud domini verbum. Ego pono animam meam vt iterum ſumam eam. Memo tollit eam a me.ſed ego ponam eam a meipſo po teſtatem habeo ponẽdi eam ⁊ iterum ſumendi eã. Pic animam dicit emiſſaʒ
A quo emiſſa eſt. a ſeipſa nõ eſt emiſſa
qꝛ ſeipſam non poſuit.nec verbum ani mam poſuit vel carnẽ. Laro ergo ani mam poſuit.ſed poteſtate in ſe manen tis deit atis. Motẽtia ergo deitatis a nima diuiſa eſt a carne. neutrũ a ver bo dei. Ande au Verbum ex quo ſu ſcepit hominem.i.carnem et animam nunq; depoſuit animam vt eſſet anima a verbo ſeparata.ſed caro poſuit ani⸗ mam qñ expirauit. qua redeunte ſur ⸗ rexit. VMoꝛs ergo ad tempus carnẽ ⁊ animam ſeparauit.ᷓ neutrum a verbo dei. Caro ergo ponit et Iumit aĩam nõ
* ———
poteſtate ſua/ ſed poteſtate in habitan tis carnem deitatis. Mic euidenter tra
ditur nec animam nec carnem a verbo
dei in moꝛte eſſe diuiſaʒ. vt aliquo mo do ſoluta fuerit vnio. Ance auc con
tra felicianum Abſit vt xps ſic ſenſerit
moꝛtem vt quantum in ſe eſt vita. vitã
perdiderit.ſi em̃ hoc ita eſſet vite fons
aruiſſet. Penſit ergo moꝛtem ꝑticipa⸗ tione humani aflectus/ quem iponte ſu ſceperat.nõ nature ſue perdidit poten tiam/ per quã cuncta viuificat. Sic in ſepulcro Ip̃s carnem ſuam cõmoꝛiendo nõ deſeruit.ſicut in vtero vᷣginis ↄnaſ cendo foꝛmauit. oꝛtuus ẽ ergo. nð diſcedente vita.ſiẽ paſſus eſt. nõ ꝑeun te potentia.nemo tollit aĩaʒ eius abeo qꝛ poteſtatem habet ponendi ⁊ ſumẽdi Ecce et hic habes xpᷣm non deſerniſſe carnẽ in moꝛte.⁊ vitam non diſceſſiſſe a moꝛtuo. et ꝙ ſponte tradidit ſpiritũ nõ alius extoꝛſit Ande ambꝛo· Emſſit xps ſpiritum. et tñ quaſi arbiter eruẽ di ſuſpendendiq; coꝛpoꝛis. Emiſit ſpi ritum nõ amiſit.pendebat in cruce/ et
oĩa commouebat. Bed vnð emiſit? ex
carne Euo emiſit? ad patrem.
Qua ratione chꝛiſtus dicitur
moꝛtuus et paſſus.
Recedẽte vero
anima moꝛtua eſt xp̃i caro.et quia ca⸗ ro moꝛtua eſt/ moꝛtuus eſt xp̃s Bicut em̃ moꝛtuus dicit deus. qñ moꝛtuusẽ homo⸗ita moꝛtuus homo dicitur. quã
carnis fuit Mꝛopter carneʒ ergo vnitã
verbo. q̃ moꝛtua eſt. dicitur deus moꝛ tuus. ⁊ ꝓpter carnem ⁊ aĩam que vtra
An 6 ſup 29
Embꝛo in li⸗ ii· de piritu Iancto.
do moꝛtua eſt cgro. Bepatio aĩe moꝛs
q; doloꝛem ſenſit dicit᷑ deus paſſus.cũ
diuinitas oĩs doloꝛis exſoꝛs exiſieret. Ande aug · verbum caro factũ eſt.vt ꝑ carnem panis celeſtis ad infantes tran⸗
Aus ſup põ
ſiret. et ecunduʒ hoc ipſum vbum crun
cifix um eſt. ß non eſt mutatum in homi nem. homo in illo mutatus eſt. vt meli oꝛ fieret qᷓ; erat Mer illð ergo ꝙ homo

Ambꝛo, inli⸗ —— iij. de ſpũſan“
co.
— .
erat/ moꝛtuns eſt deus. et per illud ꝙ
deus erat/ homo excitatus eſt.⁊ reſur
rexit. uidquid paſſus eſt homo non
poteſt dici non paſſus eſt deus quia de
erat homo. Quomodo nõ potes dicere
te non poſſum iniuriam /ſi veſtes tuacõ ſcindatur. quãuis veſtis tua non ſis tu VMhultomagis ergo quidquid patitur
caro vnita verbo/ debet dici deus pati
icʒ verbũ nec mori/ nec coꝛrumpi nec
mutari potuerit. Ved quidquid hoꝛũ paſſus eſt in carne paſſus ẽ De hoc eti am Ambꝛoſius in libꝛo tertio de ſpiri. tuſanctogit. Eð verbi caro patiebat᷑. m̃anens in carne vᷣbum in ſe. ꝓcoꝛꝑis aſſũptione referebat vt pati diceret᷑ qꝛ caro patiebatur ſicut ſcriptũ eſt xp̃o in carne paſſo. ic docet᷑ qua ratione de us vel dei filius paſſus vel moꝛtuus di⸗ citur. non quia moꝛtem ſenſerit inquã tum deus eſt · ſed qꝛ caro ei vnita/ moꝛ
tua eſt. Pecundum quã rationem dicit
auã Fi quis dixerit atqʒ crediderit fi lium dei deñ paſſum anaihema ſit. Cu⸗ ins dicti cauſaʒ ex qua intelligentia ſu menda eſt aperiens.in eodẽ ſubdit. Pi quis dixerit ꝙ in paſſione doloꝛeʒ ſen⸗
tiebat filius det deus ⁊ non caro tantũ
cũ anima quaʒ ſibi acceperat/ anathe/ ma ſit. Bane ergo dici poteſt ꝙ moꝛtu us eſt deus/ et non moꝛtuus paſſus eſt dei filius/ et nõ paſſus. paſſa eſt tercia pſona/ et non paſſa.crucifix um eſt ver
bum/ non crucifixũ.ßᷣ ſecundum alterã
naturã paſſus eſt/ ſcðᷣm alteram impaſ
ſibilis. Vnde ambꝛo. Weneralis iſtaẽ fides. quia x pᷣ eſt dei filius/ et natus ex vᷣgine quem quaſi gigantẽ ꝓpheta
deſcribit· eo ꝙ bifoꝛmis gemineq; natu re vnus ſit ↄſoꝛs diuinitatis ⁊ coꝛꝑis. Idem ergo patiebatur · ⁊ nõ patieba tur · moꝛiebatur.et non moꝛiebat᷑ ſe⸗ peliebat᷑/ et non ſepeliebatur.reſurge bat/ et nõ reſurgebat. Reſurgebat ſe cundum carnem que moꝛtua erat. non ſecundum verbuz/ quod aput deum ſẽ per manebat.
bꝛiſtus in moꝛtefuit hõ⸗
Ic queri
tur/ vtrum inillo tri/
duo moꝛtis x ps fuerit
homo quod non vide
tur quibuſdam quia moꝛtuus erat · et homo moꝛtuus non eſt homo. Addũt etiam ꝙ ſi tunc erat homo vel moꝛtalis vel ĩmoꝛtalis; moꝛtalis nõ qꝛ moꝛtuꝰ nec ĩmoꝛtalis/ quia tĩ poſt reſurrectio nem. Quibus reſpondemus quia licet homo moꝛtuus fuerit/ erat tñ in moꝛ⸗ te deus homo nec moꝛtalis quideʒ nec immoꝛtalis/ et tamen vere erat homo⸗ Illi enim et huinſmodi argutie in crea tuꝛis locum habent. ſed fidei facramẽ⸗ tum a philoſophicis argumentis eli li⸗ berum. Ande ambꝛo. aufer argumen ta vbi fides queritur. In ipſis gimna
ſijs ſuis iam dialetica taceat. piſcato⸗
ribus creditur /nõ dyaleticis. Vicimꝰ ergo in moꝛte chꝛiſti deum vere fuiſſe hominem/ et tamen moꝛtuumet homi nem quidem.nec moꝛtalenꝰ nec immoꝛ talem quia vnitus erat anime ⁊ carni ſe iunctis. Alia enim ratione/ dicitur de homo vel homo deus/ qᷓ; martinus vel iohannes. Nomo enim dicitur deus et econuerſo/ ꝓpter ſuſceptionem homi⸗ nis.i.anime ⁊ carnis Vnde auguſti.
Talis erat ſuſceptio illa/ que deum ho minem faceret/ ⁊ hominem deum. Cũ illa ſuſceptio/ per moꝛteʒ non defece ret/ ſed deus homini ⁊ homo deo.ſicut ante vnitus erat vere et tũc deus erat homo et econuerſo. quia vnitus erat a
nime et carni et homo moꝛtuus erat.qꝛ anima a carne diuiſa erat pꝛopter ſepa rationemanime a carne moꝛtuus · ſed pꝛopter vtriuſqʒ ſemper ſecum vnionẽ
homo. Mon auteʒ ſic erat homo/ vt ex
animaet carne ſimul iunctis ſubſiſteret
Ex qua ratione dicit᷑ aliquis alius ho
mo et ipſe foꝛte ante moꝛtem. hoc eti⸗ am modo crat homo ⁊ poſt reſurrectio
nem juit. In moꝛte vero homo erattã
tum pꝛopter anime et carnis ſecum
vnionem /⁊ moꝛtuus/ pꝛopter illa duo
diuiſionem.
1. B⸗
Pyinia g Iundam.
Fiſogu firmant᷑ q Woet guali
Au·
nem etin
prla nit lme nitat .4
nſep ſec in Keil noel ynae iner ilis
nte
hoca
tm
onf lle
g0
ſonh
hed uba iern
w. 3 mmo imn ne 16 Uin un hin
in

ovel mon 8 n.q mon dolreſmt ui iocniz odiuguih Srgmen . hſohn ca taeuyiu ſti demwſt monuumdh ottalem netin rat anime ⁊n xione/ dicin s/qᷓ mntin im dicm da wſceptionenh nis Vnden woih⸗qe pet mocwt wini tbon veeüc ro· un wiſunp
a Focue ne ſedditio. eſm vci⸗ 1b —
II
Eichziſtus in moꝛte erat ho⸗ moalicubi etſi vbicunqʒ eſt
Homolit.
Hic queritur ſi
xpᷣs in moꝛte alicubi erat homo. et ſi vbicunq; eſt homo ſit/ Ad quod dicimꝰ quia non vbicunq; erat. hõ erat/ nec
modo vbicunq; eſt/ homo eſt. qꝛ vbiq;
eſt /ſecundũ deitateʒ. nes vbi eſt homo quia non vbiq; homini vnitus.; vbicñ q; eſt ſecunduʒ hominem ibi homo eſt. tempoꝛe aũt moꝛtis/ et vbiq; erat ſecũ dum deum et in ſepulcro ſecunduʒ ho minem. et in inferno ſecundum homi/ nem. ſed in inferno ſecundum animam et in ſepulcro ſecundum carneʒ.et in ſe
pulcro ergo erat homo/ qꝛ humanitati
vnitus erat et ſi non toti/ quia carni tã tumet in inferno erat homo⸗quia hñg nitati vnitus.ſed non toti quia anime tm̃. Ped ſi in inferno anime tant um et in ſepulcro carni tĩ vnitus erat/ ergo nec in inferno vnitus erat aĩe et carni nec ĩ epulcro. Eũo ergo ibi vel hic ho mo eſſe dicitur que eſt ratio dicti? qa vna eademq; vnione vnitus erat aĩe in
inferno et carni in ſepulcro. Et ſic erat
illis duobus tunc ſeꝑatis vnitus/ ſicut ante ſepationem.i.ante moꝛtem. Ad hoc aũt opponitur. Si xp̃s animam tã tum vel carnem tantum aſſumpliſſet/ non fuiſſet verus homo.ſed ꝓpter vtri uſq; aſſumptionẽ verus homo fuit Pic ergo vbi carnem et animam ſibi vnitã non habebat. verus homo ibi nõ erat. Bed temꝑe moꝛtis nuſq; illa duo vni⸗ ta habebat · quia nec in ſepulcro. nec ĩ inferno. nec alibi nuſq;. ergo erat ho mo. Ad quod dicimus quia xps vtiq; verus homo non fuiſſet/ ſicarnem ⁊ a⸗ nimam non aſſumpſiſſet. Ped tamen quia exquo aſſumpſit.neutrum depo⸗
ſuit. Bed cum vtroq; eandem vnioneʒ
indeſinenter tenuit⸗quam aſſumendo contraxit. vdeo non incongrue vbicũ
q; anime vel earni vel utriꝙ vnitus eſt ibi homo eſſe dicitur. quia ibi huma ⸗
„————* 7 ſ—————
natus eſt. ergo et in ſepulcro erat ho⸗ moet in inferno erat homo.quia vtro bic; cum humanatns erat xp̃.⁊ vnaʒ eandemq; tum anima et carne/lict ſe⸗ paratis/ habebat vnionem et vno eodẽ Gtempoꝛe in ſepulcro iacuit chꝛiſtus. et ad infernum deſcendit. ſed in ſi epul⸗ cro cuit. ſecundum ſolam carnem.et in infernum deſcendit/ ſecumdum ſolã animam. Enge aus quis non eſt dere lictus in inferno? chꝛiſtus. ſʒ in anima ſola quis iacuit in ſepulcro? xp̃s. ſ in carne ſola. qͥa in his ſingulis xßs eſt. Ipm in his omnibus et in ſingulis con ſitemur. Ex his euidenter oſtenditur ꝙ carni iacenti in ſepulcro vnitus erat xps ſicut anime in inferno Slioquin ſi carni moꝛtue non eſſet vnitus/ nõ in ea diceretur iacuiſſe in ſepulcro. Anima ergo ad infernũ deſcendit. caro in ſe⸗ pulcro iacuit.ſapientia cũ vtroq; Lmã t/ quia in inferno poſitis vt ait amb. lumen vite fundabat eterne. radiabat illic lux vera ſapientie. illuminabat in fern/ in inferno nõ caludebat᷑ Nuiſ em̃ locutus ẽ ſapientie/ de qua ſcriptũ
eſt. Meſcit hõ vias eius/ nec inuentaẽ
inter hoĩes. De qua abiſſus dicit /non d eſt in me. mare dicit.nð eſt mecuʒ ergo nec in tempe /nec in loco ſapientia eſt cui nec moꝛs tribuẽda eſt. In ligno em̃ caro non illa operatrix omnium ſubſtã tia diuina pendebat. Confitemur tam̃
xpᷣm pependiſſe in ligno et iacuiſſe in ſepulcro ſed in carne ſola. ⁊ fuiſſe in in ferno. ſed in anima ſola.
ꝙ criſtus vbigʒtotus eſt ſed non totum vbiq;ʒ totus eſt hõ vel deus /ſed no totum
——
Lriſtuſ vtiqʒto
tus eodeʒ temꝑe erat in inferno tol in celo/totus vbiq;. ꝑſona em̃ illa eterna nõ maioꝛ erat /vbi carneʒ ⁊ aĩam ſimul vnitam ſibi habebat.qᷓ; vbi alterum tã— tum/ nec maioꝛ erat vbi vtrunq; ſimul vei alterum tantum vnituʒ habebat qᷓ;
Aus ſup Jo
de ſpũlancto.

11 1 DU XNM— vbi erat neutrum habens vnitum To nus⸗ concedendumeſt Vnde auũ vna Aug. inliu tuſ ergo criſtuſ ⁊ perfectus vbiq; erat perſona eſt xps · deus· homo. Ideo de trinitat. g1 Vnde au · Mon dimiſit patrem chri“ dicitur nemo aſcendit in celuʒ/ niſi qui us /cum venit in virginem/ vbiq; to de deo deſcendit ⁊c Pi ergo attendas 6 tus/ vbiq; perfectus · Qno ergo eodẽ/ viſtinctionem ſubſtantiaꝝ/ filiuꝰ dei de qʒ tempoꝛe totus erat in inferno/totul ſcendit et filius pominis crucifixus eſt in celo. Erat apud inferos reſurrectio Pi vero vnitatem ꝑſone·⁊ filius pomi moꝛtuoꝛum/ crat ſuper celos vita viuẽ nis deſcendit/ et it dei eſi crucifixus ſ tium/ vere moꝛtuus/ vere viuus ĩ quo pꝛopter hanc vnitatem perſone/ non ſo i et moꝛtem ſuſceptio moꝛtalitatis exce lumfilium pominis deſcendiſſe de celo i pit/ et vit am diuinitas non perdidit · ſed etiam dixit eſſe in celo/ cum loque 5 poꝛtem ergo deifilius. et in anima retur in terra. pꝛopter hanc eandeʒ di i 5 nõ pertulit/ et in maieſiate nen ſenit. citur deus gloꝛie cruciixus· qui tamẽ 1 i ſed tamen participatione infirmitatis ef forma ſerui tantum crucifixus eſt. e reꝝ gloꝛie crucifix us eſt.Ex his apa MWon tamen ſecundum hoc ꝙ deus glo di ret/ ꝙ xpᷣs eodem tempoꝛe/ tolus erat rie eſt. ſecundũ ꝙ gloꝛificat ſuos.⁊ta in ſepulcro /totul in inferno.totus vbi mẽ dicitur deuꝰ gloꝛie cruciſixus. Re cʒ ſicut et modo totus eſt vbicunq; eſt, de quidem nõ ex virtute diuinitatis. thr ßnon totum nec in ſepulcro · vel in in? ſed eꝝ infirmitate carnis. Quid ergo tef ferno totũ erat.⁊ ſi torꝰ ſiẽ xp̃s · torꝰẽ ppter quid.et quid ſecundũ quid dica d deus et totus homo/ ſed non totum tur/pꝛudens et diligẽs et pius lectoꝛ in ſe quia non ſolum eſt deus vel homo.ſed telligat Wec de coꝛrigia calciamenti ſie et deus et homo. Totum em̃ ad natu dominici dicta ſuſſiciant ne oſſa regis ſn ram refertur · totus autẽ ad ypoſtaſim ydumee ↄſummantur vſq; in cinerem⸗ teri ſicut aliudet aliquid ad naturam.aliꝰ p eni vero et aliquis ad perſonam referũtur icriſtus habuerit fidem et n Jo. vamaſ. Ange iohã· dama totusxpᷣeſ dens peln vt caritatem u — pperſectus · non autem totum deus ver Mon enim ſolum deus eſt. ſed et homo P vero dile et totus homo perfectuſ.non autem to PM P—. don tum homo.non ſolum enim homo · ſed ſupꝛa pꝛohibitumſit /cri M. ur et deus. Totum em̃ nature eſt repꝛeſẽ ſtus plenum gratia fuiſſe Klll poſ tatiuum. Totus autem ypoſtaſeos ſẽ non eſt ſupeꝛuacuum inqͥ ini aliud quidem eſt nature. alius autem rere vtrum ſidem et ſpem ſicut caritã⸗ giſt ypoſtaſeos et ſic huiuſnodi. tem habuerit. Bi enim his caruit.non ge videtur plenitudinẽ gratiarum habuiſ chri ʒi ea que dicuntur de deo vel ſe. At autem pec queſtio valeat aperti Se trib 5 de filio dei poſſunt diel deho s explicari/ de bis ſingulis aliqua in tracan mine illo vel de fiuo hominis medium pꝛoſerenda ſunt. et pᷣmum de etpuꝰ den ſide. ſecundum menſurã cuib pꝛecipit ſue Olet etiaʒ que apoſtolus vnicuiq; pere riſi eongruenter dici poſſit filius hoĩs 3 Quid ſit fides ·„ vel 8— de celo vel vb„ gʒeſſe.ſicut dicitur filius dei J—— int q;eſſe.ſicut dic dei vel deus Fi d eg eſt Btus
de celo veniſſe et vbiq; eſſe. Ad quod dicimus ſi ad vnitateʒ perſone referat dicti intelligentia/ ſane dici põt Pi ve ro ad diſtinctionem naturarus nullate⸗
—
qua creduntur que non videntur: tamen nõ de omnibus que non vident᷑ t l accipiendum eſt · ſed de his tantum q i

1 L N
ieni n. uß in ench credere vt ait aug. ad religionem perti
e 7* — Jn—— Sencie Aliud EEnimcze iz nicu nretnichit metuendũ eſt/ quianon dere in deum. aliud credere deon ideo s religione detist⸗ aiud credere deo/ aliud
— credere Credere deo eſt crede⸗ not modis dicitur fides 1evera eſſe que loquimur. qð etwli in bominem. Lredere deum eſt crede ⸗
ccipitur aute; zhittuenn
— 6. ciunt. Credere in deum eſt credendo a mieu— modis ſcʒ pꝛo eo quo cre mare/credendo in euʒ ire/credendo ei — et e e eo quod adherere et eius mẽbꝛls incoꝛpoꝛari. en. rüntaue e2 ePeogere, pebaneſistuletlupi ee en. bergeneb Peee, irepeeneheeite⸗ enn echeeeletiAlnvlint peran. Lacſolebon⸗ ea que creduntur· aliuð fides duacre, da ſunt. que fiunt per dilectionem dei. mbhd duntur. Illa em̃ in rebus ſunt que vel Ipſa enim dilectio opus fidei dicitur. oc ſua eſſe vel fuiſſe vel futura eſſe dicuntur. Fides ergo quem demones et falſi cri⸗ wcchut Hec autem in animo credentis eſt ei tä ſiani habent /qualitas mentis eſt ß in inut kum ↄſpicua cuins eſt. et tamen nom“ oꝛmio⸗ quia ſine caritate ẽ. Nã et ma camis. Aun ne ſidei cenletur vtrumq;. et illud ſcz los ſidem habere cum tamen caritate dſecuniihu quod creditur.et id quo credit Idqs careant/ apoſtolus oſtendit dicens Bi igis etpisi creditur. dicitur ſides ſicut ibi hec eſt habuero omnem fidem /caritatem aũt otigi ciiu ſides catholica quam niſi quiſq;ʒ fidelit nö habuero ⁊?. Que fides etiã donum can n Rrmiterqʒ crediderit ſaluus eſſe nõ po dei dici poteſt/ quia ⁊ in malis quedaʒ urnc terit. Fides autem qua dicitur ſi cum dei dona ſunt.—
Imbꝛo ſug critate ſit virtus eſt. qꝛ caritas vt ait
ufäns nR6 Rnbreineworerelonnumpirut zinilla infermia qualiriome em aue omnes infoꝛmat. Pine qua nulla tis que in malo criſtiano eſt. „ verz virtus eſt. fides ergo operis per fiat virtus cũ ſit bonus.
mM M duntur/ hoc eſt fundamẽtum quod mu
——
6
tari non poteſt vt ait apoſtolus. Que 3— 1 d wn, de fide poſita in fundamento neminem perire ytrum illa infoꝛmis qualitas.qua ma ⸗ 0² dpetrom. ſinit. Vnde aguſtinus fundamentũ eſt lus criſtianus vniuerſa credit que bo ⸗ nclſun criſtus iheſus ĩd eſt chꝛiſti ſides ſcilic nus criſtianus/ accedeme caritate re · cnaſen⸗ que per dileckionem operatur.per quã maneat et fiat virtus. an ipſa elimine⸗ Picinbu⸗ chꝛiſtus habitat in coꝛdibus.que nemi tur et alia qualitas ſuccedat/ que virtꝰ nniguin⸗ nem perire ſinit. Alia vero non eſt fun ⸗ ſit. vtrumlibet ine periculo dici poteſt eru damẽtum. Fides enim ſine dilectione Michi tamẽ videtur. ꝙ illa qualitas de bis ſn inanis eſt. Fides cum dilectione criſtia que pꝛius erat/ remaneat. et acceſſu ca 5 nan ni eſt. Alia demonis eſt. Naʒ et demo ritatis virtus fiat. h nes /credunt ⁊ ↄtremiſcunt. Bed „ tum intereſt · vtrum quis credat chꝛi Ex quo ſenſu dicat vna fides. ncuc ſtum vel in criſto vel in vr ip ſum eſſe chꝛiſtũ demones crediderunt L 1 ſ
woſi nec tamen in xp̃m crediderunt.— un— dier 18 mwodis dicatur fides/ fatendum eſt ta ·
. uid ſit credere deo. vel deũñ men vnzeſſe fieʒ. vt ait apoſtolno y (3 veſin deßn dominus vna ſides. Biue enim fides n

Aug⸗
accipiatur pꝛo eo quod creditur · ſiue peo quo creditur/ recte dicitur ſides vna.ſipꝛo eo quod creditu accipiat᷑. Ex hac intelligentia dicitur vna ſides qua idem iubemur credere.⁊ vnuz idẽ ʒ eſt/quod creditur a cuncis fidelib Inde fides catholica dicitur ideſt vni herſalis · Pi vero accipiatur fides pꝛo eo quo creditur ea ratione vnd dicitur eſſe fides /non quiaſit vna numero in omnibus/ ſed genere id ẽ ſimilitudine Vude auã· in ibꝛo tredecimo de trini tate fides quam qui babẽt fideles vo cantur ei qui non habent infideles/ cõ munis eſt omnibus fidelibus/ſicut plu⸗ tibus hominibus facies commũnis eſſe dicitur. cum tamen ſinguli ſuas habe⸗ ant Mon enim ſides in numèro elt vna ſed genere · Que cum ſit in vno eſt et in alijs · non ipſa/ ſed ſimiliſet pꝛopter ſimilitudinẽ/ magis vnam dicimus eſ⸗ ſe qᷓ; multas·ſicut idem volentium dici tur vna voluntas · cum tamen cuiq; ſit ſua voluntas · et duoꝛum ſimilimoꝛum dicitur facies vnã⸗
Quidſit fides de his que non. vidẽtur Ppꝛiequetame vi detur abeo in
2otanduz quo
qʒ eſt/ ꝙ ſides ꝓpꝛie de non apparenti bus tantum eſt· Andegtegoꝛius⸗ Ap/ parentis non habent fidem ſed agnitõ nem. Idem cum paulus dicat fides eſt ſubſtantia rerum ſperandarum argu⸗ mento non apparentium· hoc veracitèr dicitur eredi/ quod non valet videri⸗ Pani credi iam non poteſt/ quod vide ri poteſt. Thomas alitd vidit/ et alið credidit· vominem vidit/ et deum con feſſus eſt dicens · deus meus et domi nꝰ meus. De hoc etiam Auguſtinus git⸗ ſidem ipſam videt quiſq; in coꝛde ſuo eſſe ſi eredit. vel non eſſe ſi non credit non ſicut coꝛpoꝛa que videmus oculis coꝛpoꝛis et per ipſoꝛum imagines q̃s memoꝛie tenemus /etlam abſentia co⸗ gitamus/ nec ſicut ea que non videnꝰ
—
et ex bis que videmus cogitatione vł cunq; foꝛmamus et memoꝛie commen“ damus/ nec ſicut hominem. cuius ani⸗ mam et ſinon videmus e noſtra coni cims/ et ex motibus coꝛpoꝛis homi⸗ nemſicut videndo didicimus/ intuem̃ etiam cogitando · Nðſic videtur fides in coꝛde in quo eſt/ abeo cuius eſt·ſed eam tenet certiſſima ſcientia. um er go ideo credere iubeamur quia id qð credere iubemur videre non poſſumus ipfam tamen fidem qñ eli in nobis/ vi demus in nobis/ quia et rerum ab? ſentium/ pꝛeſens eſt fides· et rerumã foꝛis ſunt intus eſi ſides/ et rerum que non videntur/ videtur fides Et ipſa tẽ poꝛaliter fit in coꝛdibus hominum. et i ex fidelib infideles fiunt perit ab eis hijs verbis euidenter traditur fideʒ ip fam in coꝛde hominis ab iplo homine videri/ non coꝛpoꝛaliter · non imagina rie. ſed intellectualiter?? ipſam tamen abſentium et eoꝛum que nõ vident᷑ eſſe Et em̃ auguſtinus alibi ait credimus cognoſcamus. nð cognoſcimus vt cre damus · Euid eñ eſt fides niſi credere quod non vides · Fides ergo eſt auod ñ vides credere · veritas ꝙ credidiſti vi dere · Vnde recte fides dicitur argumẽ tum vel ↄiunctio rerum non apparentũ Quia ſi fides eſt e eo conuincitur ⁊ ꝓ batur aliqua eſſe non apparentia. cum fides non ſit niſi de nõ apparentibus.
„Veſcriptio fidei Slit enim apoſto
lus. fides eſt ſubſtantia rerum ſperau/ darum argumentum vel cõiumtio non apparentium Nuia per fidem ſubſiſtũt in nobis etiam modo ſperandã· ⁊ ſub⸗
ſiſtent in futuro per experientiaʒ et ih ſa eſt ꝓbatio et ↄiunctio non· apparen“
tium. Quia ſi quis de eis dubiret per
fidem ꝓbentur.vt adhuc pꝛobatur fu⸗
tura reſurrectio. quia ità crediderunt
patriarche et alij ſancti. Vel pꝛobatio eſt et certitudo ꝙ ſint aliqua non appa⸗
ai Zuã.ſup ci/ ian pianum ni lur tus po no ra ſpe tu. re. ral qu vt e.
Me c ar tas em Qy Fi⸗ enin do hon

3 6
3 * 4 „*
uine
nen tentis/ vt ſupꝛa dictum eſt.pꝛopꝛie au/ cisan, tem ſides dicitur ſubſtantia rerum ſpe nc fandarum/ quia ſperandis ſubſtat.et bn quia fundamentum eſt bonoꝛum quod eni nemo mutare poteſt. ci Siilladeſcriptioſpei conue u. Lun Mat⸗ uide Biero querit . Wun an hec deſcriptio ſpei conueniat/ ſane — 6 concedi poteſt vtrumlibet. Si autem 8— dicatur ↄuenire/ ſunt et alia plura qui⸗ in bus differunt fides et ſpes.ſed non im kchu pꝛobe dici poteſt/ ſoli fidei ↄuenire /nõ
im ſpei quia fides ſola fundamentum dici inſett zin nench tur⸗non quia fides virtus poſſit eſſe ſi⸗ amnih Au⸗incneh ne ſpe et caritate. Ende auguſti ſides
6 abihio bnn operans perſdileckionem/ vtiq; ſine ſpe iter.nninn eſſe non poteſt. Mec amoꝛ ſine ſpe. nec e /tipſnin ſine amoꝛe ſpes/ nec vtrunq; ſine fide. e nö riluiſ et fides ſine amoꝛe nichil ꝓdeſt. Mõt biai. cnin tamen credi aliquid quod non ſperat᷑. gyoſcins. it nichil aũt põt ſperari quod non credit᷑ ieonic Ideoq; credere quod eſt actuſ fidei.na wect turaliter pꝛecedit ſ perare quod elt ac⸗ s qciii tus ſpei.quia niſi aliquid credatur/nõ diiwx ug poteſt ſperari · Creditur autem quod „ non ſperatur. Inde eſt quod in ſcriptu mnNe ra plerunq; reperitur ꝙ fides pꝛecedit ſpem et ſpes ſequitur fidem. non ꝙ vir on apoli⸗ 3 tus fidei pꝛecedat virtuteʒ ſpei tempo evd re.vel cauſa.ſed quia actus fidei natu⸗
raliter pᷣcedit actum ſpei.quod etiam oid quidam ↄcedunt de ipſa virtute fidei t naturaliter pᷣcedat ſpem/ nõ tempo . ſ re. Vnde et recte ea ſola dicitur funda m M mentum omnium virtutum et bonoꝛuʒ
um Bugrediſo, operum. Mon autem fundamentumẽ
nton v hſid es funda caritas/ quia non ipſa caritatis /ß ca⸗ guupe mentü. tas ipſius vᷣtutis fidei cauſa e Caritaſ vhe em̃ cauſa eſt et mater omnium virtutũ modo„ Que ſi deſit. fruſtra habentur cetera. wfo Pi aũt adſit habentur omnia. Laritaſ ain enim ſpirituſſanctus eſt vt in ſuperioꝛi ſi qbð bus pretax atum eſt. Jp 2 eſt ergo cau w. n, ſa omnium virtutum. nõ plius aliqua i.. virtutum cauſa eſt.qua omnia munera „
excellit. Ande ang. Reſpice ad mune
ra eccleſie.⁊ vniuerſis excellentius ca
ritatis munus cognoſces.que vt oleuʒ non poteſt pꝛemi in ymo ſed ſuperexi⸗ it. Mon ergo eius cauſa vel fundamẽ tumſides eſi Wꝛegtamẽ ſuper eʒechie lem dicit. quia nñi pus nullatenus ad ſpiritualem amoꝛem at ⸗ tingitur. Non enim caritas fidem.ſed fides caritatẽ p̃cedit. quia nemo põt a mare/ qð nõ crediderit ſẽ nec ſperare Sʒ hoc accipi põt eſſe dic de ſide /q̃ vtus non eſt Ipſa enim ſpem ⁊ carita tem frequenter pꝛecedit. vel de adu fi⸗ dei qui foꝛte naturaliter actum carita⸗ tis pꝛecedit.ſicut actum ſ pei. uod v ba pꝛemiſſa diligenter notata innuunt ⁊ea etiam que addit dicens Miſi ea in quit que audis credideris/ ad aman⸗ dum ea que audis nõ inflamaris. Que tantum de non viſis eſt/ vt ante dix imꝰ Vnde Eriſo. Fides in anima noſtra
facit ſubſiſtere ea que non vident᷑. De
quibus ꝓpꝛie fides eſt. Ve viſis enim
non eſt fides ſed agnitio.
Quomðintelligil᷑ quod ſcri
tum eſt cum fadtum fuerit cre datis.—
c uMet
tur ſi ſides tantum de non viſis eſt. quomo/
do veritas apoſtolis ait. Munc dico vobis pꝛiuſq; fiat vt cũ factum fuerit credatis.vbi innui videt᷑ ꝙ fides illis fuerit vfactis ⁊ viſis BSuꝑ quo auguſtinus mouet queſtioneʒ ⁊ab ſoluit ita inquiens. Quid ſibi vult. vt
cum factũ fuerit credatis. ec eſt laus fidei.ſi quod creditur.nõ videtur. Nã et thomas cui dictum eſt, quia vidi
ſti me credidiſti non hoc credidit. qð vidit. Cernebat enim et tangebat car nem viuentem quam viderat moꝛien ⸗ tem et credebat deum in carne ipla la/
tentem. Credebat ergo mente quodñ videbat.per hoc quod ſenſibus coꝛꝑis
„ .
Aud ſuꝑ Jo
Criſo.
Zing· ſuꝑ Jo

————
aparebat Pi vero dicuntur credi.ᷓ̃ videntur ſicut dicit vnuſquiſq; oculis
ſuis credidiſſejnon ipſa eſiq̃ in nob edi
ſicatur fides. ſed eꝝ rebus que vident
agitur in nobis· vt ea credantur.queñ pidentur. E his aperte intelligitur.
ꝓprie ſides non aparentiũ eñ. Vec ila eſt fides. qua in chꝛiſto edificamur qua dicimus vſitata locntione nos ea credere que videmus. libi tamen di
cit aus· ſidem eſſe de rebus pꝛeſentibꝰ
quod erit in futuro · cun ꝑ ſpeciemde um pꝛeſentem ↄtemplabimur. que ta⸗ men non pꝛopꝛie dicitur fides ſed veri tas. Eſt inquit fides qua creduntur ea que non videntur Sed tamen eſt etiaʒ
ſides rerum. quando non verbis led re
bus ipſis pꝛeſentibus creditur. Quod erit cum per ſpeciem manifeſtam ſe cõ templandam ſanctis pꝛebebit dei ſapiẽ tia. Ded non pꝛopꝛie hec dicitur fides immo ſidei merces ad quam credendo ꝑuenietur vt e fide verboꝛum tran/ ſeat iuſtus in fidem rerum.
fidem pal
gi petrus habuit fidem it homme
onis quando vid
vtrum petrum fidem paffionis habue⸗ rit. cum hominem xpᷣm oculis pati cer nebat. dicimus euz fidem paſſionis ha buiſſe/ non in eo ꝙ credebat hominem pati/ quia hoc videbat. ſed in eo ꝙ cre debat deum eſſe qui patiebatur/ non emĩ virtus fidei erat ꝙ credebatur ho ⸗ mo pati et moꝛi/ quod iudeus cernenſ credebat. ſed ꝙ credebatur deus eſſe qui patiebatur Ande auã⸗ſuper illus pſaimi locom· Reſpondit ei in via vir tntis ſue /laus fidei eſt non quia credit hominem illum moꝛtuum quod et pa ganus credit. ſed quia credit eum gio⸗ rificatum/ et verum deum. Eredit er⸗ go fides deum moꝛtuum/ et hominem gloꝛificatũ. Non ergo fuit petro fides credere hominem illuʒ moꝛi·quod ocu
————
DI xXlIII
lis cernebat. Jed credere deum elle
qui moꝛiebatur. nec nobis etiam ſides in hoc mereretur/ ꝙ credimus hominẽ um moꝛtuum quod et iudeus credit“ ſed quia credimus hominem deuʒ moꝛ
5
S
tuum.
WSialiqua ſciuntur que ere⸗
duntur-
oſt hoc queri ſoiet /cum ſides ſit de non apparentiꝰꝰ⸗ et non viſis. vtrum etiam ſit de incog ⸗ nitis tantum. i em̃ de incognitis t̃ eſt. De his videtur eſſe tãtum/ que ig noꝛantur. Zed ſcienduʒ elt/ ꝙ cum vi ſio alia eſt interioꝛ/ alia exterioꝛ⸗ non eſt figes de ſubiectis exterioꝛi viſioni. Eſt tamen de his que viſu interioꝛi vt cunq; capiuntur. et quedaʒ vtiq; ſic ca piuntur/ vt intelligantur/ et ſi non vt i ſuturo. quedam autem non quia cus fi desſit ex auditu non modo exterioꝛi. ſed interioꝛi non poteſt eſſe. de eo quod omnino ignoꝛatur. que ipſa ad ſ enſum coꝛpoꝛis non pertinet · vt ait aus· di/ cens. Quamnis eꝝ auditu fides in no⸗ Pis ſit/ non tamen ad eum fenſum coꝛ poꝛis pertinet/ que dicitur auditus. quia non eſt ſonus/ nec ad vllum ſenſũ coꝛpoꝛis. quoniamcoꝛdis eſt res iſta ñ coꝛpoꝛis. uedam ergo fide credunt᷑ que intelliguntur naturali rõne. Nue/ dam vero que non intelliguntur. Ande. pꝛopheta niſi credideris non intelliges Huod aug ·aperte diſtinguit. alia ſunt inquit que nili intelligamus non credi mus. alia que niſi credamus non intel⸗ ligemus. Memo tamen poteſt credere in deum niſi aliquid intelligat/ cum ſi⸗ des ſit ex auditu pꝛedicationis · dem in libꝛo de trinitate Certa fides vt cun q; inchoat cognitionem. cognitio vero certa/ non perficitur niſi poſt hanc vitã Ambꝛoaquoq; ait. vbi fides nõ ſtatim cognitio.vbi cognitio fides pꝛecedit · Ef his apparet aliaua credi que non in telligunt vel ſciũtur niſ ßus credẽtur
K
Auß. Un
Auß ſupodo nariũ decimu
Emb⸗

exiriuyſu. e viſu inerin quedngin ntur /eſimni em non quutj modo extuu eſteſe decou veipſaad ſab t. vt git aug. oditn ſidesinn em ſenme diitu m net ad vlunt cordis ein nnrii iub Wmte e diiugie
Zu
neligmn“
ſicedunsu⸗
L III
Quedam vero intelligi aliquando.eti am anteq; credantur. Mec tamen ſic ĩ
telliguntur modo/ vt in futuro ſcient.
et nunc etiam per fidem qua mundant᷑
coꝛda/ amplius intelliguntur.quia niſi per ſidem diligatur deus/ non munda Aug in · vij. tur coꝛ ad ſciendum eum. Vnde gug?. MQuid eſt deum ſcire niſi eum mente c
wpicere · firmeq; percipere. Bed et pꝛi uſq; valeamus perſpicere.et percipere deum/ ſicut percipitur a mundis coꝛdi bus niſi perfidem diligatur/ non pote rit coꝛ mundari.quo ad eum videnduʒ
ſit aptum. Ecce hic aperte habes quia non poteſt ſciri deus/ niſi pꝛius diligẽ
do credatur. Bupꝛa autem dictum eſt. quia nemo poteſtcredere in deum niſi aliquid intelligatur. Vnde colligitur⸗ non poſſe ſciriet intellgi credenda que dam/ niſi pꝛius credantur.et quedam
non credi/ i pꝛius intelligant᷑ et ipſa Per fidem amplius intelligi.nec ea que
pꝛius creduntur qᷓ; intelligantur penit? ignoꝛantur cuʒ ſides ſit ex auditu.Ig noꝛantur tamen ex parte/ quia non ſci untur. Creditur ergo quod ignoꝛatur ß non penitus ſiẽ etiã amat.qð igno⸗
ratur. Ande auq. Vciri aliquid/ et ñ
diligi poteſt. diligi vero quod neſcitur quero vtrum poſſit. Di non poteſt. ne
mo diligit deum anteqᷓ; ſciat. Vbi aũt
ſunt illa tria fides. ſpes.caritas. niſi in
animo credente. quod nõdum ſcit /et ſperante et amante quod credii Ama
tur ergo et quod ignoꝛatur/ ſed tamen creditur.
De fide antiquoꝝ.
Bedictis adiciendum eſt de ſuffi⸗
cientia fidei ad ſalutem
FIllis em̃ qui pꝛeceſſe/
runt aduentum chꝛiſti et qui ſequũtur videt᷑ ꝓfeciſſe fides ſecundum tempo
ris ꝓceſſum · ſicut pꝛofecit cognitio· Fi
des quippe magna dicitur cognitõne ⁊
articuloꝛum quantitate vel ↄſtantia et
deuotione Eſt autem quedam ſidei mẽ
ſura/ ſine qua nunqᷓ; potuit eſſe ſalus.
Vnde apoſtolus. poꝛtet accedenteʒ credere/ quia deus eit et ꝙ remunera toꝛ eſt ſperantium in ſi e. Ded queritur vtrum hoc credere ante aduentuʒ et an te legem.ad ſalutem ſuffecerit. Mam tempoꝛe gratie /ↄſtat certiſſime hocnõ ſufficere. Vpoꝛtet enim vniuerſ acredi que in ſimbolis ↄtinentur. Sed nec añ aduentum/ nec ante legeʒ videtur hoc ſuſſeciſſe/quia ſine ſide mediatoꝛis nul lum hominẽ vel ante vel poſt fuiſſe ſal⸗ uum ſanctoꝛum autoꝛitates ↄteſtantur Ande aug adoptatum. Illa fides ſa⸗ na eſt qua credimus nuſlum hominem ſiue maioꝛis ſiue parue etatis liberari acõtagiõe moꝛtis et obligatione pecca ti/ quodpꝛima natiuitate cõtraxit. ni ſiper vnum mediatoꝛem dei et hominũ iheſum chꝛiſtum. Luius hominis eiuſ denq; dei ſaluberrima fide/ etiam illi
iuſti ſalui facti ſunt qui pꝛiuſqᷓ; veniret
in carnem /crediderunt in carnem ven turm · Eadem enim ſides eſt et illoꝛum et noſtra. Mꝛoinde cũ oẽs iuſti ſiue añ icarnatõeʒ ſiue poſt nec vixert nec vix
erint. nec viuant niſi eꝝ ſide incarnatio
nis chꝛiſti. Mꝛofecto ꝙ ſcriptum eſt nõ eſſe aliud nomen ſub celo in quo opoꝛ teat ſaluari nos ex illo tempoꝛe/ valet ad ſaluandum genus humanuʒ/exquo in adam viciatum eſt. Idem.nemo li/
beratur a damnatione que per adaʒ fa
cta eſt niſi perfidem iheſu chꝛiſti. Ideʒ eadeʒ fides mediatoꝛis que nos faluat ſaluos inſtos faciebat antiquos. uſil los cum magnis/qꝛ ſicut credimus cri⸗ ſtum in carne veniſſe/ ita illi venturuʒ et ſicut nos moꝛtuũ/ ita illi moꝛiturũ.
et ſicut nos reſurreiſſe /ita illi reſur⸗
recturum/ et nos et illi ad iudicium vi⸗ uoꝛum et moꝛtuoꝛum venturũ. Bꝛes· ſuper ezechielem. et qui pꝛeibant et q
ſequebantur clamab ant dicentes oſan
na filio dauid ⁊c̃ quia omnes eleciq
in iudea eſſe potuerunt.ſiue qui nunc ĩ eccleſia ſunt.in mediatoꝛem dei et ho ⸗
minum crediderunt et credunt. Mis
mediatoꝛis nunq; fuerit ſalus.
Aufᷓ.
Aug in li. de coꝛrectione et gratia. nupcis ⁊ de2 cupiſcentia.
Bꝛeg ſuper eʒehielem ·

löſq; pluribus teſimonijs perſpicue vocetur· nulli vnqᷓ; lalutem eſſe factam niſiper fidem mediatoꝛis · poꝛtet er go accedentem credere que ſupꝛa dixit apoſtolus · ſed non ſufſict
Beideſimplicium
Quio ergo Dice
tur de illis ſimplicibus · quibus non e⸗ rat reuelatuʒ miſterium incarnationis qui pie credebant quod eis traditum nuit dici poteſt nullum fuiſſe iuſtum vel
ſaluum cui nõ eſſe facta reuelatio vel di ſtincta vel velata in aperto · vł in miſte rio. diſtincta vt abꝛahe et myoſi. alijl⸗ q; maioꝛibus qui diſtinctionem articn
loꝛum ſidei habebant Aelata vt ſimpli cibus quibus reuelatuum era ed eſſe
cre denda · que credebant illi maioꝛes et docebant · ſed eoꝛum diſtinctionem apertam non habebant ſicut in eccleſia aliqui minus capaces ſunt. qui articu
los ſimboli diſtinguere et aſſignare nõ
.
valent. Pmnia tamen credunt que in ſimbolo ↄtinentur. Credunt enim qui ignoꝛant habentes fidem velatam ĩ mi ſierio. Ita et tũc minus capaces ex re uelatione ſibi facta maioꝛibus creden/ do inherebant quibus fidem ſuaʒ qua ſi cõmittebant. Ande Job boues ara bant et aſine paſcebant᷑ iuxta eos vim plices et minoꝛes ſunt aline paſcentes iuxta boues · quia humilitate maioꝛi/ bus adherẽdo in miſterio credebant q̃ et illi miſterio docebant q̃lis foꝛte fue⸗ rat vidua ſareptẽa. Que ante aduentum chꝛiſti ſufficie *
tum ſine fide mediatoꝛis antiquis nõ fuerit falus ſicut nec modernis vtrum opoꝛtuerit illos credere omnia illa de
mediatoꝛe · que nũc credimus„quibuf
XXV DI—— e
dam videtur ꝙ ſufſecerit illis quatuo? tantum credere ſcʒ · natiuitatem. moĩ tem. reſurrectionem. aduentum ad iu⸗
dicium. quod ex pꝛemiſſis verbis au
colligũt vbi iſta quaiuo poſuit. Zilijs autem videtur habita fide trinitatis id de miſterio incarnationis fidei ſuffe
ciſſe ut dei filius credereturnal cituruſ de homine et iudicaturus Qui de io⸗ panne baptiſta documentum huius rei
aſumunt · ani de moꝛte criſtiet deſcen
ſu ad inferos in enangelio dubitaſſe vi detur ſecundum eꝑpoſitione⸗ greã qñ interrogauit ꝑ diſcipulos. Lu es qui venturus es? an alium expectamus⸗
Nuaſi es tu per teipſum deſcenſurus
ad infernum? an alium ad hec ſacramẽ
ta miſſurus es? Quidam tamen dicũt eum non dubitaſſe de ignoꝛantia. ſed
de pietate i. dubitare ſe oſtendiſſe nõ
quia ignoꝛauit ſed pietatis afſectu com
paſſum eſſe criſio et eius humilit atem ammirando inſinuaſſe.
Ve fide corneli.
zolet etiaʒ que
ride carnelio vtrum fidem incarnatio nis habuerit cum dictum ſit ei per euã gelium, accepte ſunt elemoſine tue. et exandite ſunt oꝛationcs tue. Vi enim figem incarnationis non habebat lunc ergo ſine fide incarnationis erat ei in⸗
ſticia. quia de illo ſcripium eſtꝙ iuſt?
erat timens deum. Pi vero ſidem icar
nationis habebat · ad quid ergo miſſus
3
eſt ad eum petrus. Jane dici poteſt eñ ſicut fidem vnitatis.ita et incarnatio/ nis habuiſſe dei reuelatione· ſed incar“ nãtum iam eſſe deifilium ignoꝛaſſe. et ideo miſſus eſt ad eum petrus. vt iam natum deifilium ei adnunciaret· et ſ cramentum regenerationis ei ↄſerret · abebat ergo fidem incarnationis.
an facta vel futura eſſet·non nouerat · et ita per fidem venit ad operã·et per opera amplius ſolidatus eſt in de-
Per fidem enim vt ait gres venitur
——„————
un in i
im ſthr Mnel iüt. ſſe i 3

s qutor Aen. moꝛ tumadi
vabis aä trinitatis isfideruft⸗ rnſctoruſ „Auideio, tunbuirsrei
cie deſc
io dobiſi gi ds.Iung
n petm.
hn dſum vobeſun dun nn cigomuſ
e ſe oſieni etalis afetun
ins bomitun
melij.
95 0
en n unſtn Buc. u eemen ioncse.
is non babc mionis“
oſeinnd
n. Piri
sn
ad opera. Coꝛnelius etiam per ſidem venit ad opera. Deum enim vnum cre debat · ſed filium eius neſ ciebat incar
natum Per fidem placuerunt deo ope
ra eius. Pine fide enim impoſſibile eſt aliquem deo placere 3 cit coꝛnelio dictumeſſe per angelum. Ac⸗ ceple ſũt elimoſine tue ⁊ orationes tue anteqiram in criſto crederet/ nec tamẽ ſine aliqus fide donabat et oꝛabat. Mã quomodo inuocabat. in quem non cre⸗ debat. Bed ſi poſſet ſine fide criſti eſſe alus ·non ad eum mitteretur architec lus eccleſie petius. Attendite quid ait ſine fide chꝛiſtt non poſſe eſſe ſalutem ⁊ tamẽ coꝛnelium exauditum antequam
rederet in chꝛiſtum.quod ita poteſt in
telligi.ſcilicet antequam ſciret chꝛiſtũ
rio.
Se qualitate fidei ſpei cari⸗
Sreoperis que ſeeundum
Aduidſunt equalia. Iilud etiam nõ eu pꝛetermittendum ꝙ fides ſpẽðca ritas et operatio/ ſecundum aliquid
eq̃lia ſunt in pꝛelenti. Ande gre Fi⸗ dem/ſpem.caritatem.atq; operatio/
nem dum in hac vita viuumus equalcs ſibi eſſe apud nos iuenimus.quia quã⸗ tum credimus tantum amamus.⁊ quã tum amamus/tãtum de ſpe pᷣſumimus Auiſq; enim fidelis.tantuʒ credit quã tum ſperat et amat.⁊ tantum operatur quantum credit/et amat.⁊ ſperat Vʒ tamen maioꝛ ſpe ⁊ ſide caritas dicitur quia cum ad del ſpetiem ꝑuenitur ſpes et fides tranſit ſed caritas permanet.⁊
quia caritas mater eſt omnium virtu
tum /que nõ ideo poſt fidem ⁊ ſpem po⸗ nitur ꝙ ex eis oꝛiatur.ſi ed poſt ilare manebit aucta/ Laritas enim nunq; ex cidit. ꝛemiſſa autem equalitas pꝛo⸗ pꝛie ſecundum interioꝛum actuum intẽ tionem conſideranda eſt. lkuic vero ꝙ bic et ſuperius dictum eſt /ſcʒ ꝙ caritas
incarnatum in quem credebat in miſte
———.
————.—
accipit pꝛo ĩ
tellectu/et conſcientiam pꝛo ſpe Qual
inquit caritaseſt fi
ctu vt nichil ñ den id eſt de ſpe bona/ et ſide non ficta/ id ẽ ſimulata. Mon ergo caritas fidem vel ſpem. ſed fides et ſpes caritatem pꝛe/
cedere videntur. oc ergo ea ratione traditum intellige. non ꝙ ſides et ſpes cauſa vel tempoꝛe caritatem omnium bonoꝛum matrem pꝛecedant/ ſed quia caritas ſine illis in aliquo eſſe non po/ teſt.ſʒ illaſine caritate poſſüt eſſe Quã uis non ſit pia fides vel ſpes ſine carita te. Ideo ergo ex fide et ſpe pꝛocedere — caritas quia nulli pꝛouenit ſine Utis.
e ſpe quid ſit.
tualia et etna bona ſpe Tantur idẽ cum fidutia expectantur Eſt enim ſ pes certa expec tatio future beatitudinis veniẽs ex ði gratia et ex meritis pꝛecedentibus vel
——
ip̃aʒ ſpem quaʒ natura pꝛeit caritas vł rem ſperatam id eſt beatitudinem eter
nam. Bine meritis enim aliquid ſpera
inio pꝛecepti. pꝛo⸗ puro.i. ð puro intelle/ s diligat ⁊ ↄſcientia
St auteʒ g
ſpes virtus qua ſpiri XXVI
De quibus ſit ſpes
Et ſicut fides /:
ſpes ẽ
de iniſibilius vnde auguſtinns.ñdeʒ
pellamus earum rerum que non vi⸗ dentur De ſpe quoq;ʒ dicitur/ſpes que videtur nõ eſt ſpes. Quod enim videt
quis quid ſperat. quod attinet ad non videre vel que creduntur vel que ſepan
tur/ſidei ſpeiq; cõmune eſt. Viſtinguit

Luo differãt tamen
et
————„——
ſides a ſpe ſicut vocabulo ita ir“ ognoſcunt · Venit enim eis quod per ſpes rationabili diflerentia · Eſt enim ſides ſeckum eſt ⁊ euacuatuʒ eſt quod e par nalarum rerum et bonaruz/ quia ⁊ bo te eſt. Venit eiñ cognitio et enacuata e na creduntur et mala et hoc fide bona ſides · enit ſpecies /et delüt ſpes non mala · Eſt etiam fides ⁊ pteritarñ Fta et xðᷣs in quo fuerunt bona patrie rerum et pꝛeſentiuʒ et jut urarum. Lre credidit quidem et perauit reſ urrectõ dimus em̃ moꝛtem chꝛiſti. que iam pꝛe nem tercia die futuram /pꝛo du? pa“ terũt/ credimus ſeſſionem que nunc eſt trem oꝛauit/ nec tamen fidem virtuteʒ Credimus venturũ ad iud icandum qß vel ſpecie habuit quia non enigmaticã futurum eſt · Ate fides et ſuarumreꝝ etſi pecularem · ſed clariſſimam de ea ſt ⁊ alienarũ · Nam et ſe quiſq; credit cognitioneʒ habuit quia non perfecti eſſe cepiſſe nec fuiſſe vtiq; ſempiternũ“ eam cognouit pꝛeteritam qᷓ; intellexit et alia atq; alia · non modo de alijs ho“ kuturam. ſperauit tamen chriſtus ſicut minibus multa que ad regionem perti in pſalmo git · In te domine ſperaui⸗ nent/ verum etiam de angelis credimꝰ nec tamen fidem vel ſpem virtuteʒ ha Ppes autem non niſi bonarum rerum buit. quia per ſpeciem videbat ea que eſt/ nec niſi futurarum et a0 eum perti credebat · De antic nis vero patribus nentium qui earum ſpem gerere per 7 qui aphd inferos vſq; ad paſſionem te pibetur⸗ nebantur nð incongrue dici poteſt ꝙ fi dem ⁊ ſpem virtutem habuerint quia Bedit ad nemiſſam queſtio credebantet ſperabant ſe viſuros deñ nein ſcilic; an fides ⁊ ſpes in per ſpeciem qualiter eum tunc non vi ⸗ criſto fuerint debant· qꝛ non patuit eis cognitio dei 8 per ſpeciem ante paſſionem xp̃i. Qua „*. oſt hoc upeſt ſ ↄſummata a fide tranſierunt ad ſpeciẽ ueſiigare vtruz fides ⁊ ſpes in xpᷣo ue De caritate qũã diligitur deꝰ rint vnde tractatus iſte ſumpſit eꝝ oꝛdi et pꝛoximus que in chꝛiſto Et nm Nuibuſdam non indocte videtur ſi in nobis eſt⸗
ſpem in eo non fuiſſe ſicut in ſanctis iam beatificatis vel in an gelis non ſunt et tamen ſancti credunt et ſperant reſurrectionem futuram/ et angeli eandem credunt/ nec tamẽn in
eis ſides vel ſpes virtus eſt. quia ⁊ ðo ꝑ ſpeciẽ cõtemplando fruuntur/et in dei verbo reſurrectionem futuram ſiue judicium non per ſpeculum in enigma⸗ te/ ſed pꝛeclariſſime inſpiciunt Bi em̃ quin credunt reſurrectionem futuram“ igeo verum eſt eos fidem habere/ ergo ea ↄſummata poſt iudicium ſimiliter et fideʒ habere dicentur quia credent eñ pꝛeteritam · ſed ſicut tunc credent/ nec tamen fidem que fideles facit habebũt quia non credent abſq; ſcientia/ que ñ erit enigmatiea ſed per ſpeciem ita et modo credunt et ſperant reſurrectionẽ
dem virtutem et
nec tamen ſidem habent quia credẽdo
Mm aũt
non habuerit/ dilectio nem tamen habuit in/ mhomo. Tantã q̃ maioꝛ eſſe ñ valet qui ex caritate eximia animam poſuit pꝛo amicis et inimicis. Pabuit enim in coꝛde caritatem quas opere no bis exhibuit vt exhbitionis foꝛmã no ad diligendum inſtrueret · ic aliduid
dicendum eſt de caritate/ et modo et ũ et pꝛoximum⸗
—
quantu
oꝛdine diligendi dei
Qud ſit caritas
5—
Laritas eſt
ioqua diligit deus ppt ſeix prin
.
vun
—
de
H d et U Siinſti apnn inferos tẽtiũ
4 ex dil dei
(t
pi qUl p ga pic de lig ta er
n
i
ie

—
W
escuod ze
Aod et pr 3 duobus Aatat ſatis Rat deli*
deo pis. ubonpnti 4
uitrehuneti po qunpo virm Mnignatici Wwamd nannpeſih unimele menchiſh tdoninen mm envilcdung crisewynn ſgnpum re dii poij em habueg bant ſe vlum ercum tunm .. omp„ ne⸗inli.
vij. de trini. 13 dii ur we inchi
chlusſo non bau vLr gne pict nu ritaagemi⸗ ecniun ucb unnnmn Kdea v edaſcenſio
Hic queritur ſi
ex ea ipſa dilectione diligitur deus qua
———
Il
mandata. vnum pertinens ad dilectio nem dei · quod eſt maximum in lege mã datum/et alterum pertinens ad dilige dum ꝓx imum illi ſimile. ꝛimum eſt diliges deum ex toto coꝛde eꝝ tota men
te e tota anima. Quod ſcriptum ẽ in deutronomio. Becundum eſt/ diliges p imum tuum/ ſicut te ipſum. In pis
duobus pꝛeceptiſtota lex pendet et ꝓ phete. Finis enim pꝛecepti eſt dilectio et ea gemina.i.dei et pximi eſt.
Si eadeʒ garitate diligitur de
uspꝛximus.
diligitur pꝛoximus. an alia ſit dilectio dei et alia ꝓx imi. Eadem ſane dilectio
eſt · qua diligitur deus et ꝓximus qua
ſpirituſſanctus eſt vt ſupꝛadictum eſt. quia deus caritas eſt. Ande auguſtinꝰ
Johannes ait. Mon poteſt deum dili⸗ gere quem non videt.qui fratrem quẽ videt non diligit. Bed ſi eum quem vi⸗ det humano viſu ſpirituali caritate di
ligeret · videret deum qui eſt ipſa cari tas. viſu interioꝛi quo videri põt. Aui
ergo fratrem quem videt non diligit/ deum qui eſt dilectio qua caret qui fra⸗
trem non diligit. quomodo poteſt dili
gere? Ex vna em̃ eademq; caritate de
um ꝓximumq; diligimus.ſed deñ ꝓp ter deuʒ. Nos vero et pꝛoximum pꝛop ter deuʒ. Bi vero vna eademqʒ caritas eſt dei et pꝛoximi/ quare dicitur gemi
na? pꝛopter duo dilecta.i.deuz et ꝓx i mũ et ſi vna ſit caritas duo tamen di
uerſa ea diliguntur. ſeʒ deus et homo
vel angelus. Idꝛo quo etiam duo ſunt
mandata/ quia cum eadẽ caritas vtro q; cõmendetur/ diuerſa tamen diligip cipiuntur. Anqe auguſtinus Arbitroꝛ ideo ſpiritumſanctum bis datum.ſe ⸗ mel in terraꝰ et iterum de celo/ vt com mẽdarent᷑ nobis duo pᷣcepta caritatis ſcʒ dei et pꝛoꝝ imi vna ẽ caritas et duo
pꝛopter deuz vel in deo.hec habet duo
DU XXVM
Pꝛecepta vnus ſpiritus /⁊ duo data qꝛ alia caritas non diligit ꝓx imum/ niſi
illa que diligit deum. Qua ergo carita
te pꝛoximum diligimus /ipſa deum di ligimus. Bed quia aliud eſt deus alis elt ꝓx imus et ſi vna caritate diligunt᷑ ideo foꝛte duo pꝛecepta dicuntur/⁊ al terum maius/ et alterum minus/ vel pꝛopter duos motus qui in mente gerũ tur· dum deus diligitur et pꝛoximus. Mouetur em̃ mens ad diligendum de
um mouetur et ad diligendum pꝛoxi⸗ mum. et multom
agis erga deum qᷓ;er
e mododiligendi.
Lonſequenter
modum vtriuſqʒ dilectionis aquertamꝰ
ec regula vt ait augꝰ dilectionis di/
ninitus conſtituta eſt/ vt derʒ pꝛopter
ſe extoto coꝛde et ꝓximum diligas ſiẽ teipſum.i.ad quod et ꝓpter quod te· ipſum diligere debes. In bono ergo ⁊ ꝓpter deum teipſum diligere debes. In bono ergo diligẽdus eſt pꝛoꝝ imus non in maloet pꝛopter deum.pꝛoxi mum vero omnem homineʒ opoꝛtet in telligi/ quia nemo eſt cum quo ſit ope/
randuʒ male. Mui ergo amat homines
vel quia iuſti ſunt vel vt iuſti ſint ama ⸗ re debet · hoc eſt in deo vel pꝛopter deñ Pic enim et ſeipſum amare debet. ſcʒ
in deo vel pꝛopter deum.i.quia iuſtuſ
eſt · vel vt iuſtus ſit. Qui enim aliter ſe diligit. iniuſte ſe diligit.quia ad hoc ſe
diligit vt ſit iniuſtus ad hoc ergo vt ſit malus.nõ ergo iam ſe diligit. Qui em̃ diligit iniquitatem odit animam ſuaz
Nodus ergo diligendi precipiendus
eſt homini.i.quomodo ſe diligat/ vt pꝛoſit ſibi. Quin autem ſe diligat ⁊ ꝓ
deſſe ſibi velit. dubitare dementis eſt.
Modus autem pꝛecipitur cum ait.ſi
cut teipſum vt pꝛox imum diligas/ ad
quod teipſum. Bi ergo te non pꝛopter te diligere debes.ſed pꝛopter illũ vbi
dilectionis tue rectiſſimus finis eſt.
Zuge inli. de Doctrina cri/

2— — —
e non ſuccenſeat alus aliquis homo/ ſi
et ipſum pꝛopter deum diligis · huius dilectionis modum veritas inſinuat di cens. Uandatum nouum do vobis vt diligatis inuicem ſicut dilexi vos · i.
ad quod dilei vos ſcilicet vt filij ſiti et vitam habeatis ·
„
De mododiligendideum
Dilectionis aũt
del modus inſinuatur cuz dicitur ex to
ug. de plec tainſticia.
to coꝛde.i.ex toto intellectu· ex tota à nima id eſt ex tota voluntate. e tota mente.imemoꝛia · At omnes cogita tiones et omnem vitam et omnem in/ tellectum in illuʒ conferas a quo habes ea que ↄfers · Nec dicens nullam par⸗
tem vite noſtre reliquit que vacare de beat.ſed quidquid venerit in animum
illuc rapiatur quo dilectionis impetus currit et diligere deum pꝛopter ſe mo⸗ dus eſt diligendi deum · et ſunt iſti duo
modi diligendi deum vt quibuſdam placet
ve impletione illius mãdati
Illud auteʒpꝛe
ceptum non penitus impletur ab homi ne in hac moꝛtali vita. ſed ex parte nõ ex toto. quia ex parte diligimus ſicut
ex parte cognoſcimus In futuro aũt implebitur ex toto. Ande au· cuʒ ad
huc eſt aliquid carnalis concupiſcentie
non omni modo ex tota anima diligit᷑ deus/ caro autem non dicitur concupi ſcere niſi quia anima carnaliter concu ⸗ piſcit. Cum autem venerit qð perfectũ eſt vt deſtruatur quod ex parte eſt idẽ vt iam non eꝝ parte ſit ſed ex toto/ ca ritas nõ auferetur ſed augebitur ⁊ im⸗ plebitur. In qua plenutudine illudpᷣ ceptum caritatis implebitur. Wiliges dominum deum tuuʒ ex toto coꝛde ⁊c̃
Tunc erit iuſtus ſine peccato/ qꝛ nulla
erit lex repugnans menti. Tunc pꝛoꝛ⸗
tur
ſos toto coꝛde· tota anims · tot mẽte. diliges deum quod elt ſummum pꝛe⸗ ceptum.
AQueſtio de pꝛecepti ratione
homini i
a perfectio/ cum in hac vi ta eam nemo habeat. Quia non recte
curritur/ ſi quo currendum eſt neſciat᷑
Quomo autez ſciretur/ ſi nullis pꝛecep tis oſtenderetur. Ecce habes cur illud
pꝛeceptum eſt quod hic penitus imple
ri non poteſt. Impletur tamen ex par te ſcʒ ſecundum perfectionem vie Zlia
eſt enim perfectio currentis · alia perue
nentis. facit hoc mandatum ut curſoꝛ qui deum ante omnia et pꝛe omnibus
viligit/ nec temen omnino perficit.
galterum mandatum in A⸗
teroeſt.
Lumauteʒ duo
ſint pꝛecepta caritatis pꝛo vtroc; ſepe vnum ponitur. nec immerito. quia nec deus ſine pꝛox imo.nec pꝛoꝝ imus ſine deo diligi poteſt. Ande apoſtolus om⸗ ne mandatum legis dicit inſtaurari.i.
cẽtineri et impleri ĩ hoc verbo diliges
pꝛoximum tuum ſicut teipſum. et xp̃s dilectionem ꝓx mi ſpecialius comme⸗ moꝛat dicens. UMandatum nouuz do vobis vt diligatis inuicem ſicut dilexi vos/ vbi illud maius mandatum dile/ ctionis dei videtur pꝛetermiſſum ſʒ be ne intelligentibus vtrunq; invenitur in ſingulis. quia qui diligit deum non po teſt eum ↄtemnere quem dens pꝛecipit diligi.et qui diligit pꝛoꝝ imuʒ quid in eo diligit niſi deum. Ipſa ẽ dileckio ab
omni mũdana dilectione diſcreta Quã
diſtinguens dominus ait · ſicut dilexi vos. Quid enim niſi deuz dilerit in no bis. non quem habebamus ſed vt ha⸗ beremus ſicut medicus egrotos et ed
in eis diligit niſi ſalutem · quam cupit
——
ci in
tu

v— 2 LI W nin pu reuocare. Non moꝛbum queʒ venit ex dus oderunt. ic videtur auguſtinus
pellere · ·ic ⁊ nos inuicem diligamus
vt quantum poſſumus inuicem ad ha/ bendum in nobis deuz eꝝ dilectione at trahamus.
tradere. ꝙ pꝛecepto non teneamur diligere noſipſos vel coꝛpus noſtrum.
Quodſi eſt non omne genus diligenda
rum rerum illis duobus pꝛeceptis con
tinetur/cum et noſipſos et coꝛpus no ⸗
Que caritate diligenda ſint. irum diligere debeamus. ad quod ne toanihic. ceſſarium eſt pꝛeceptum/ cum ſcriptuʒ Quann ed que hac di ſit. Qui diligit iniquitatem odit ani/ wümneln ffe mſ ulſ lectione diligenda ſint/ iam inquiramꝰ ceptum non erat dandnm/ net ſpecial
kuehiezan 2 ue inli de obiepeini doctrina T 4
MWon enim omnia vt ait augnſtinus qᷓ bus vtendum eſi diligenda ſunt.ſed ea
pꝛecepto opus erat id tradi.vt quiſqʒ ſe vel coꝛpns ſumdiligeret/quiahoc
lenrtnng ola que vel nobiſcum ſocietate quadã in illo pꝛecepto continetur diliges pꝛo atn e in deum/ ſicut eſt homo vel Fimum tuum ſicut teipſum. Ibienim — angelus vel ad nos relata. bñficio dei et pꝛoximum totum /et te totum intel Am per nos indigent vt coꝛpus quod itaß̃ ligere debes. Vnde auguſtinus.in eo⸗ nandum uu cipiendũ eſt diligi/ vt ei oꝛdinate pꝛu demſite totum intelligas id eſt animã mnutpemt denterq; conſulatur. eet coꝛpus et pꝛoximum totum id eſt a⸗ omninopeit. 3 nimam et coꝛpus. homo enim eꝝ ani⸗ i illo pecepto iubemur di ma conſtat et coꝛpoꝛe/ nullum rerum undawmut ligere totum pꝛoximum nos viligendaruz genus in his duobus pꝛe
1 0006.
ceptis pꝛetermiſſum eſt. Cum enim p̃ currat dilectio dei/ eiuſqʒ dilecionis
*0 6 oteſt modus pꝛeſcriptus appareat /⁊ ſequa 9 P E tur dilectio pꝛoximi/ de tua dileckione
tezoem
s queri vtrum illo man nichil dicum videtur. Ved cum dictũ cinmerio dato dilectionis pꝛoxi eſi diliges pꝛoximum tuñ ſicut teipſuʒ o nct pjin mi.totum pꝛoximum ſimulettui. abs te dilectio pꝛetermiſſa Unie m id eñ animam et coꝛpus noſ q; ipſos non eſt Ecce hic aperte dicit in illo pꝛe ectrie toovilgere precpiamur- Aoduoddi cepro⸗non movoproimtſed etmet ibew cimus omne genus diligendarum rerũ diledionem ↄtineri et totius pꝛoxim eribe in illis duobus mandatis ↄtineri. Qua 2totiuſq; mei. Ex quo apparet qð die mſ ußb Ausin li. de tnoꝛ enim diligenda ſunt vt ait augu tum eſi de ſcðo ⁊ quarto.i.de dilectio Imiſpecilu⸗ doc xhiana, ſtinus vnum quod ſupꝛa nos eſt ſcilicz ne noſtri et coꝛpis noſtri/ nulla pꝛecep nhm deus. Alterum quod nos ſumus. Ver ta danda eſſe/ita eſſe intelligenduʒ ſcʒ inun cium quod iuxta nos eſt ſcilieet pꝛoꝝi ſpecialia et diuiſa. qꝛ in illo vno totum mas. mus Nuartum quod infra nos eſt ſcili ztinetur· et quia id qð ſumus/⁊ quod dem p cet coꝛpus. De ſecundo et quarto nul infra nos eſt/ ad nos tů pertinens/ na⸗ bosnm la pꝛecepta danda erant ſcilicet vt dili ture lege diligimus que in beſtijs etiaʒ aitia, geremus nos vel coꝛpns noſtruʒ. Mꝛe eſt. Ideochet de ilo as ſups noseſt wot cipitur autem deus diligi ⁊ pꝛoximus et de illo qð iuxta nos eſt. diuiſa pᷣcep⸗
ihtin it6
Ait antem quiſqʒ ſe diligat/ pꝛecepto
non eſt opus. Quantumlibet enim ho ⸗
mo eꝝcidat a veritate/ remanet illi di
ta ſumpſimus. In quoꝝ altero eius qð ſumus ⁊ illius qð infra nos eſt dilectio ↄtinetur. ¶ Pic condita eſt mens hũa
. 1 lectio ſui et dilectio coꝛpoꝛis ſui.qꝛ ne na vt nunq; ſui nõ meminerit. nunqᷓ; ſe dow mo vnqᷓ; carnem ſuam odio habuit Nã non intelligat · nunq; ſe non diligat ſᷓ enn 6 viri iuſti qui coꝛpus ſuum cruciant non quoniã qui odit aliquem noceriilli ſtu en b„ coꝛpus ſed coꝛruptiones eius et pon/ det. non immerito ⁊ mens hominis qdůñ r

—
ſibi nocet ſe odiſſe dicitur · Meſciens
nim ſibi vult male · dum nõ putat ſibi
Suoe Fims⸗
Nangeli in il
½
Detiam xp̃g pꝛoximus no ler eſt Em g
ob eſſe quod vult· ſed tamen male ſibi
vult quando illud odit quod obſit ſibi ſecundum illud · ui diligit iniquita tem odit animam ſuam. Qui ergo dili⸗ gere ſe nouit · deñ diligit. Qui vero nõ diligit deum etiam nõ ſe diligit · quod einaturaliter inditum eſt. tamen non incongrue ſe odiſſe dicitur · cuʒ id agit quodiibi aduerſatur/ et ſeipſum tanqᷓ;
funs inimicus inſequitur. 8
gi illo pꝛecepto cõtinetur di⸗ oangelorum
Bꝛitur autem
5b0n ereec
pic de angelis queſtio/ vtrum ad illud pꝛeceptum dilectionis pꝛoximi etiã di⸗ lectio pertineat angeloꝝ. Mam ꝙ nul⸗ lum homineʒ eꝝ ceperit qui pꝛecepit ꝓ ximum diligere dominus in parabola ſemiuiui relicti oſtendit euʒ dicens pꝛo ximum qui erga illũ extitit miſericoꝛs
Veinde ſubdit vadẽ et iu fac ſimiliter
Vt enim eum pꝛoximum intelligamus cui vel exhibendum eſt officium miſe⸗ ricoꝛdie ſi indiget · vel exhibendum eſ⸗
ſet ſi indigeret. Nullum veroexceptuʒ eſſe cui miſericoꝛdie negandum lit offi
cium.quis non videat · cum vſq; ad ini
micos etiam poꝛrectum lit · dominio di cente. Viligite inimicos veſtros et be nefacite his qui odiunt vos. Magni⸗ feſtum eſt ergo omnem hominem pꝛo⸗
ximum eſſe deputandum. Mꝛoximi ve
ro nomen ad aliquid eſt.nec quiſquas eſſe pꝛoximus niſi pꝛoꝝ imo poteſt. An de conſequens eſt/ et cui pꝛebendum? a quo pꝛebendum eſt officium miſeri
coꝛdie/ recte pꝛoꝝ imum dici. Wani/ feſtum eſt ergo pꝛecepto dilectionis et pꝛoximi/ etiam ſanctos angelos conti/
neri · Aquibus tanta nobis miſericoꝛ⸗ die impenduntur officia. Eꝝ quo et do
minus pꝛoꝝ imum ſe noſtrum dici vo/ luit.vt in parabola ſaucij oſtẽdit et in
pꝛopheta. Quaſi pꝛoximũʒ⁊ qusſi fra trem noſtrum ſic complacebam· ſed qꝛ excellentioꝛ ac fupꝛa noſtram naturaʒ
eit diuina ſubſtantia pꝛeceptum dilec⸗
tionis dei a pꝛex imi dilectione diſtin⸗
dum eſt. Ideoq; licet nobis deus om⸗ nia impendat beneſicia non tamen no⸗ mine pꝛox imi includitur in illo pꝛecep to quem non ſicut nos diligere debemꝰ ſed plulqᷓ; nos totocoꝛde et anima Cri ſtum vero in quantum homo eſt/ ſicut nos diligere debemus · eiuſq; ſecunduʒ pominem dileckio/ illo continetur man dato quem etiam ſecundum hominem magis qᷓ; nos ſed non quantum deum debemus diligere quia inquantum eſt homo minoꝛ eſt deo.
Quibus modis dicitur pꝛoxi
Hic notandum
—
eſt pꝛoximum dici diuerſis modis ſcili cet conditione pꝛime natiuitatis. ſpe conuerſionis.pꝛopinquitate cognatio⸗ nis. ratione beneſicij exhibitionis.
us quod poſt⸗
Bſt pᷣoic
ta de oꝛdine carita; tis agendum eſt.qa dicit ſponſa. Intro⸗
—
vinariam et ꝛdinauit in me caritatem
Videamus ergo oꝛdinem quid pᷣus d poſt eſſe debeat. Meccat em̃ qui pꝛepo ſtere agit · Mam ſcire quid facias/⁊ ne ſcire oꝛdinenrfaciendi/ non eſt perfecte cognitionis. Vꝛdinis nanq; ignoꝛdtià
ↄturbat meritoꝛum foꝛmaʒ · Vꝛdinem
añt diligendi an · inſinuat dicens· Ip
ſe eſt q oꝛdinatam habet dilectionẽ ne
dine diligendi quid pꝛi
4.
duxit me reꝝ in cellã
N
* 1
d . 6 . *
Zußin li·de dock· xpiana
autem diligat qð non eſt diligendum aut non diligat. qð diligenaiʒ eſt⸗ aut
hoe kan k⸗ ſur e ſin . w ig u it

tqufn mede natu undie One diſi 3deuzen, tameni ilo pꝛech er dehen Limſ ochſh uſgſun oncemn qun honn nn
itimm
Eöoꝛdinẽ ca
ndm
mio modii tibitatis. itar coga bihitionis
ndiqit
¹
ui l henlne zunp rinarpa
auctes po⸗ it que vicen dicere om epiter dili
LI
eque diligat. quod minus vel amplius diligendum eſt. aut minus vel ampluſ
qð eque diligendum eſt. Wis peccatoꝛ
inquantũ peccatoꝛ eſt. non eſt diligen⸗ dus.et omnis homo inquantũ eſt hõdi ligẽdus eſt ꝓpter deuʒ. Veus pero ꝓp ter ſeißm. et deus ꝓpter ſe omni hoie amplius diligendus e et amplius quiſ qʒ deũ debet diligere qᷓ; ſeipſum. Itę
amplius alius hõ diligendus eſt q; coꝛ
pus noſtruʒ/ quia ꝓpter deum oĩa iſta diligenda ſunt et põt nobiſcum deo ho minem ꝑfrui/ quod non poteſt coꝛpus quia coꝛpus per animaʒ viuit qua frui mur deo Audiſti aliqua de oꝛdine cari tatis vbi ex pꝛeſſum eſt nos ampliꝰ de⸗ bere diligere deũ⸗qᷓ; omnes hoiĩes vel nos iplos.⁊ amplius aĩam alicuius ho minis qᷓ; coꝛpus ñm. In enumeratio/ ne etiam quatuoꝛ diligendoꝝ ſuperius poſita/ pꝛius ponitur qð ſupꝛa nos eſt Secundo quod nos ſumus Tercio qð iuxta nos eſt. Quarto quod infra nos eſt. vbi oꝛdo diligendi inſinuari videt᷑ eꝝ ratione numerationio. Mon eſt au/ tem apertum/ vtrum omnes homines pariter diligere debeamus et tantum quantum nos vel minus.
An omnes homines pariter diligendi ſint.
Vnde etiaʒ ſup hoc ſepe mouetur queſtio quaʒ perple xam faciunt ſanctoꝛuʒ verba varie pꝛo lata. Quidam enim tradere vident᷑ ꝙ pari affectu omnes diligendi ſint. ſed in effectu.i.in exhibitione obſequij/ di ſtinctio obſeruanda ſit. Vnde guguſti nus omnes homines eque diligendi ſũt Bed cum omnibus pꝛodeſſe non poſſio his potiſſimum conſulendum eſt qui ꝓ locoꝛum et tempoꝛum vel quarum libet rerum opoꝛtunitatibus.conſtrictiusti bi quaſi quadã ſoꝛte iunguntnr. Mꝛo ſoꝛte enim habendum eſt. quo quiſqʒ ti bi tempoꝛaliter colligatius adheret ex quo legis potius illi danduʒ eſſe Idẽ
Pr
bonum ad omnes maxime autẽ ad do meſticos fidei.i.ad criſtianos. Vmni/ bus enim pari dilectione vita eterna optanda eſt. et ſi non omnibus eadem poſſunt exhiberi dilectionis officia que fratribus maxime ſunt exhibenda. qꝛ lunt inuicem membꝛa/qͥ habent eundẽ patrem.lis alijſqʒ teſtimonijs imitun tur qui dicunt oẽs homines pariter di⸗ igendos eſſe caritatis affectu/ ſed in o peris exhibitione diſſerentiam.
XRIx
uper epiſtola; ad galathas. operemur
Que his repugnare videntur
illud pꝛeceptum legis diligendis parẽ tibus honoꝛa patrem tuum ⁊ matrẽ vt is longenus ſuper terrã. At quid em̃ ſpecialiter illud pꝛeciperet᷑ de parenti bus. niſi maioꝛi dilectẽne foꝛent diligẽ di Ved hoc ili referendũ dicunt ad ex terioꝛem exhibitionẽ/ in qua pᷣponendi
ſunt parẽtes. Ande honoꝛa dixit ñ di lige · Sbuiat etiã illud qð teroꝰ ſuper
eʒechielem ait ſcʒ yt oꝛdine caritatis ſi
cut ſcriptũ eſt. oꝛdinauit in me caritatẽ
poſt omniũ patrem deuz carnis pater quoq; diligatur.⁊ mater ⁊ filius. ⁊ ſi⸗ lia frater ⁊ ſoꝛoꝛ Ambꝛoſius quoq; di ligendi expꝛimens oꝛdinem ſuper ilið canticoꝛum capitulo pꝛimo oꝛqinauit ĩ
me caritatem ait. Uultoꝝ caritas in⸗
oꝛdinata eſt quod in pꝛimo eſt ponunt tercium vel quartum. ꝛimo deus di ligendus eſt. ſecundo parentes. Inde fi. poſt domeſtici. qͥ ſi boni ſunt/ ma lis filijs pꝛeponendi ſunt ſcðm hoc in euangelio ad cuiuſq; dilectionem pꝛoß um ponit/ diliges dominum deum tuũ
ex toto coꝛde tuo ⁊ ex omnibꝰ viribus
tuis ⁊ ꝓx imum tuum ſicut teip̃m et ini micos nõ ex tota virtute. nõ ſicut teip ſum ð ſimpliciter. ſufficit em̃ ꝙ diligi⸗ mus ⁊ non odio pabemus Ecce ex pꝛe miſſis aperte inſinuatur que in affectu
Sꝛdo diligen di bic oñdit᷑.
caritatis diſtinctio ſit habenda/ vt diffe renti afectu nõ pari homines diligamꝰ

inimicos.& vero audicit parit᷑ om
nes eſſe diligendos · et pari dilectione
oibus vitam optandam/ ita accipi põt Weterminatð vt caritas non ad effectu referatur/ ÿᷣ auctatuʒ que ad bonum qð eis optatur · ¶ caritatẽ vident aduẽr omnibus optare debemus vt paria bo 1ari⸗ na merant᷑ · Picut apoſtolus dicit Vo
lo omnes homines eſſe ſicut me Optan
da eſt em̃ minoꝛibus perfectio maioꝛu
vt ipſi fiant perfecti ·⁊ſic parem mereñã
tur beatitudinẽ. vel pari dilectione· i.
eadem dilectione omnes diligendi ſũt
Item ꝙ ait · vt tĩ diligamus fratres quantum nos ita intelligi poteſt i.ad
tm̃ bonum diligamus fratres àd quan
tum nos/ vt tĩ bonum eis optemus in
eternitate quantum nobis.et ſi nõ tan
to affectu vel ibi quantum ſimilitudinis
⁊ ante omnia deus„ſecundo noſipſos⸗ rercio parentes Inde ſilios ⁊ fratres voſt domeſticos/ demũ inimicoʒ diliga mus ß inquiunt ilii/ aue de oꝛdine dile dtnis ſupꝛa dicũtur eſſe referenda ad open exhibit ionem que differenter ꝓ⸗ ximis exhibenda ſunt. pᷣmo parentib Inde fijs. poſt domeſticis · demũ ini/ micis · deũ vero tam affectu qᷓ; obſequij exhibitione · ante omnia diligendum.
& aliqui eoꝛundem tantũpꝛo ximos quantuʒ nos deberedi
ſigere tradunt
Quoꝛum etiam
e
7 nonnulli tradunt aſſectu caritatis tan
tum ꝓximos eſſe diligendos/ quantum eſt non quantitatis ·
noſipos diligimus Quod ↄfirmant au toꝛitate aug· qui at· Nec ilaiam que Queſtio de parentibus bonis ſtio moneat/ quantũ caritanis fratride ⁊ malis⸗
beamus impendere quantũ deo. Incõð pabiliter plus deo qᷓ; nobis · fratri vero qu antũ nobis · Mos autẽ tanto magis diligimus/ quantomagis diligim deñ Ex hoc et ex pꝛemiſſis teſtimonijs auß aſſerunt oẽs homines pariter eſſe dili/
Bolet etiaʒ que
ri ſi parentes noſtri mali ſint. velfilij⸗
vel fratres an magis vel minus diligen di ſint alijs bonis hac ratione nobis nð
Zns inlide trinuate.
copularis. Videtur ꝙᷓ magis ſint dili⸗
gendi boni qui nobis carne non ſunt? iuncti/qᷓ; mali corne coniuncti.quia no
bis funt conioncti coꝛde glutino carita
tis · Vanctio: eſt em̃ copula coꝛdiunq; xeda. coꝛpoꝝ. Ande beda de illis verbis do mini VMater mea et fratres meibů ſüt
qui vbum dei faciunt ait · non iniurio/
ſe negligit matrem ·nec mater negatur
que etiam de cruce cognoſcitur. ſed re ligioſioꝛes monſtrantur copule mentiũ
qᷓ; coꝛpoꝛum Veruntamen latebꝛoſa q̃
ſtio eſt bec. nec anobis plene abloluen da ꝓperantibus ad alia. Uouemur 1 em̃ ſuꝑ verbis illis Inmicos nõ ex to ta virtute.nõ ſicut teipſum iubet dili⸗ gẽ. ßſimpliciter ſufficit em̃ ꝙ diligimꝰ ⁊ nð odio habemus. ð non ita accipi endũ eſt/ quaſi ſufficiat tibi diligere ini
gendos a nobis/ ⁊ tiñ quantũ nos. deũ aũt pluſqᷓ; nos.coꝛpus yero noſtrũ mi⸗ nuſqᷓ; nos vel pximos. Nec in enume“ ratione pꝛemiſſa quatuo? diligendoꝛũ oꝛdinem diligẽdi aſſignari dicunt/ ſed tantum que ſunt diligenda.
Secundũ alios non ꝑari affec tu omnes diligendi junt
Weruz quia pꝛe
miſſa vba ambroſq oꝛdinem diligendi
Gecundũ
„ *.—** 3
ſcem aſffectum magiſqᷓ; ſchm effectum nõ indocte alij dicunt non mõ in ex hibi tione operis/ ſed etiam in affectu cari⸗ tatis oꝛdinẽ differentem eſſe ſtatutum pt ante oĩa diligamus denm.ſcðo nos
tercio parentes · quarto filios vel fra/
micũ.⁊ non ſicut teipſum · q omnes? amicos et inimicos ſiẽ teipſum diligẽ

ql iſint. veli minns dil Nicne nch mgsin cment coniunci
K gu
aihn, aſmn
——
——
— 46 .„—————
debes · Ved ad oſtendenqũ gradus pi
ligendi deum et ꝓximum et inimicum qui tñ pꝛoꝝ imus eſt. quia dominus po nit cum ait · Diliges deum ex tota vtu te tua.⁊ ꝓximum ſicut teißm Won au ex tota virtute vt oſtendat ꝓx imuʒ di ligendum minus qᷓ; deum vicit etiam
diligite inimicos nec addit ex tota vir
tute. nec ſicut teipſum ſed ſimpliciter. Suſſicit em̃ ꝙ diligimus et non odio
habemus.i.fufficit dicere vt diligamꝰ
et nõ odio habeamus.non quin eos di ligere debeamus ſicut nos. quia pꝛoxi
mi ſunt/ ſed ſuſſicit ñĩ eos minus diligi
mus qᷓ;alios pꝛoximos quod dilectio⸗ nis genus inuenit.
QMueſtio augꝰ in libꝛo retrac tationum S
cur dominus pꝛeceperit diligere inimi cos cuʒ alibi pꝛecipiat odio habere pa rentes et filios. Adquod dicendum eſt duo eſſe diligenda in homine naturam
Queri etiãſolet
⁊ virtutem. vicium vero et peccuuʒ o
diendũ. ⁊ parentes ergo inquantũ ma li fũt odiendi ſunt. et inimici diligendi inqu antum hoĩes Vilig amus ergo ini micos lucrandos regno dei.et odiamꝰ in ꝓpinquis ſi impediunt nos a regno dei.⁊ in omnibus cõmuniter naturã di ligamus quam deus fecit.
Ve gradibus caritatis.
q;ẽ diuerſos eſſe gradus earitatis. Eſt
enim caritas incipiens.pꝛoficiens.per
Ans⸗ſupere feca perſfectiſima. Ende auguſtinus.
piiolas Joh perfecta caritas hec eſt vt quis paratꝰ
ſit pꝛo fratribus etiam moꝛi.Ped nun quid mox vt naſcitur iam pꝛoꝛſus per fecta eſt immo vt perſiciatur naſcitur cum fuerit nata nutritur cum fuerit nu trita roboꝛatur. cum fuerit roboꝛata perſicitur cum adperfectionem vene
———
rit/ dicit cupio diſſolui ⁊c hic aperte
pꝛogreſſi us et ꝑfeckio caritatis inſinua tur/ quam perfectionem etiam veritas commendat dicens. Vaioꝛem hac di
lectionem nemo habet qᷓ; vt animam ſu
am ponit quis pꝛo amicis ſuis. uod vtiq; dictum eſt de opere dilectionis. quia maioꝛ dilectionis effeckus non eſt. q; ponere animaʒ pꝛo alijs. Mec te me ucat ꝙ ait pꝛo amicis.qͥ em̃ ponit ani mã pꝛo amicis/ ponit et ꝓ inimicis ad hoc vt ipſi fiant amici.
Simelins ẽ diligere amicœo
Pinimicos vel cconnerio⸗
7
rquid potius ſit plu X. riſq; meriti diligere a XXX micos an diligẽ inimi
5
cos ſhec comparatio implicita eſt. Si
enim conferetur dilectio amicoꝛuʒ tan tum dileckioni amicoꝛum et etiam ini/ mcoꝛum perſpicua eſt abſolut io. Sed ſi in aliquo vno hemine qͥ diligit ſimul amicũ et inimicum quid hoꝛum poti
no ſit queratur/ obſcura eſt reſponſio.
quia de motu mentis agitur/ de quo ñ
eſt nobis facile iudicium an vnus ⁊ idẽ
motus ſit erga amicumet inimicum/
k erga amicum intenſ oꝛ an duo vnus erga inimicum. qui dicitur difficilioꝛ. alter erga amicum. qui videtur feruẽ⸗
tioꝛ. Mec incongrue putatur melioꝛ qui eſt feruentioꝛ.vel ſi vnus idemqʒ ẽ inde potioꝛ vbi eſt ardentioꝛ non im⸗ obe eſtmatnr Zuguſtinnstñſenti, ug inench
re videtur maius eſe diligere inimicus e qᷓ; amicum/ qui perfectoꝛum eſſe dicit
diligere inimicos ⁊ benefacere eis neq;
hoc a tanta multitudine impleri quãta
ex audit ur in oꝛatione dominica cũ di⸗
citur. Vimitte nobis debita noſtra ſiẽ
et nos dimittimus debitoꝛibus noſtris
Illam em̃ reſponſionem dicit a multis
impleri/ qui nonduʒ diligunt inimicos
Ait em̃ ſic. Wagnum eſt erga cum qͥ
tibi nichil mali fecerit eſſe beniuolum beneficum. Illud multo grandius et
2— ——
———— ————

—
magnificentiſſime bonitatis eſt. vt tu⸗ um inimicũ diligas ·⁊ei qui tibi maluʒ vult et ſi põt facit?tu ſemꝑ bonuʒ velis faciaſq; quod poſſis. audiens dicentes
iheſum diligite inimicos veſtros et bñ jacite his qui odiunt vos ⁊ oꝛate ꝓ per ſe⸗⁊ carv· Sed quoniam plectoꝛum fi lioꝛum dei eſt iſtud quo quidẽ ſe debet omnis fidelis eptendere/ ⁊ humanuʒ a nimum ad hunc effectum oꝛando deum ſecunq; agendo. luckandoqʒ pducere⸗
tamen quia hoc tam magnum bonum/
tante multitudinis nð eſt/ quanta cre⸗ dimus exaudiri/ cum dicitur in oꝛatio ne dimitte nobis debita ña ſicut ⁊ noſ dimittimus debitoꝛibus noſtris. Mꝛo culdubio vba ſponſionis huius implen tur/ ſi homo qui nondum ita pꝛofecit ·
vt etiam diligat inimicum tamen quã do rogatur ab homine qui peccauit in eum vt ei dimittat/ dimitte ex coꝛde q etiam ſibi roganti vult dimitti/ cum o rat et dicit ſicut et nos dimittimus de bitoꝛibus noſtris · uicũq; vero rogat
hoĩem in queʒ peccauit. ſi peccato ſuo
mouetur vt roget/ non eſt adhuc depu⸗
tandus inimicus · vt eñ diligere ſit dif
ficile/ ſicut erat qñ inimicicias exerce bat. Quiſquis vero roganti et peniten ti non dimittit. non eſtimet a domino ſua peccata dimitti/ qꝛ mentiri vitas nõ poteſt. Que cum docuiſſet oꝛationẽ hanc in ea poſitam ſententiam cõmen⸗ dauit dicens. Bi dimiſeritis hominib peccata eoꝛum/ dimittet ⁊ vobis pater veſter. Di vero nõ dimiſeritis/ nec pa⸗
ter y. di.vo. p·v. Ecce hinc haberi
videt᷑ quod ⁊ pꝛetaxuimus ſcʒ maioꝛiſ virtutis eſſe diligere inimicuʒ ⁊ benefa cere ei q; illum q̃ nihil mali fecit nobis vel amicuʒ. Nuod ſi quis ↄcedere ſim pliciter noluerit dicẽs intẽſius diligit᷑ amicus qᷓ; inimicus/ et ideo illud potiꝰ iſto. determinet iſta. ſchm pꝛemiſſam
intelligentiam dicens. ibi comꝑationẽ
fackam inter dilectionem qua diligitur tm̃ amicus et illam qua amlcus ⁊ ini⸗ micus diligitur. Illud vero qð ſequi tur magis nos mouet ꝙ ſcʒ dicit non
QO —
XXRM
eſſe tante multitudinis diligere inimi⸗ cos/ quanta eꝝ auditur cum dicitur di mitte nobis debita noſtra ⁊cvbi dat ĩ telligi /ꝙ alicui adeo dimittunt᷑ pecca
ta non diligenti inimicum/ ſitamen fra
tri roganti qui in ſe peccauit dimittit ⸗
ed cum peccata non dimittantur a⸗ licui adulto niſi caritatem babeat ſe⸗ quitur vt caritatem habeat qui non di ligit inimicum Quomodo ergo nomi⸗ ne ꝓximi omnis homo intelligitur in il lo mandato. diligas pꝛox imum tuum ſicut teipſum Bi em̃ omnis homo ꝓxi mus eſt/ tunc inimicus. pꝛecipimur er
go inimicos diligere. ⁊ quia illud pꝛe⸗ ceptum generale eſt. omnibus pꝛecipit
omnes homines diligere etiam inimi/ cos. Quidaʒ qð hic dicitur ſimpliciter tenere volentes · illud pꝛeceptum deter
minant dicentes · illic pfectis dari inp̃
ceptum/ diligere omneʒ hominem etiã
inimicum. Vinoꝛibus vero in conſili
um In pꝛccemptum vero diligere qui nichi mali fecerunt eiset inimicos nõ odire. Bed melius eſt vt intelligat om nibus illo mandato pꝛecipi/ cunctos di
ligere etiam inimicos · cui ſenſui atte/
ſtantur ſuperius poſite autoꝛitates? a
lie mlte. Illud vero aug · nouiſſime po ſitum de ꝑfecta caritate dictum intelli⸗ gitur que tm̃ eſt pefectoꝛum qui non ſo lum amicos ſed etiaʒ inimicos perfece
diligũt. eiſq; bene faciunt. Nue perfe
dio dilectionis non eſt tante multitudi⸗ nis. quanta exauditur in oãone domi⸗ ca et hoc reuera granda eſt et eximie bonitatis ſcʒ perfecte diligere inimicuʒ ita et cum dicit impleri vᷣba illius ſpõ ſionis ab homine qui non ita pꝛofecit vt diligat inimicum de dilectione perfe
da accipiendum eſt. Sicaritas ſemel habita amit
Aluo quo
q non eſi pꝛetereundũ g quidam aſſerunt càri
tem ſemel habitam ab aliquo non poſſe
l
—
N —

tinelligut pi /conde i ſenluiat oitates c.nouiſin dicumini dum i nimicos y lumemt in oiun mid ediign min⸗
Zuz. ad Ju⸗ lann comiie
Zuꝗ„
Fres⸗ſuper
plal.c.ih„
Pedg,
Bregoꝛius
excidere nullumq; damnandum/ hanc aliquando habere qui hanc traditionẽ ſubditis muniunt teſtmonijs Apoſtolꝰ ait caritas nunqᷓ; excidit Au. etiã in quit. caritas q̃ deſeri poteſt/ nunqᷓ; ve
ra fuit Item caritas eſt fons ꝓpꝛius ⁊
ſingularis bonoꝛum.cui nõ communi⸗ cat alienus.alieni ſunt omnes/ qui au ⸗ dituri ſũt. Mon noui vos. De hoc ſõte
ſcriptura att fons a que viue ſit tibi ꝓ
pꝛius/ et nemo alienus cõmunicet tibi Bi aũt alieni ſunt/ qui audituri ſunt il⸗ lam vocẽ. non ergo huic fonti cõmuni⸗ cant dãnandi. Jtemaus.ſuper epiſto lam iohãnig. K adicata ẽ caritas/ ſecu rus eſio. nichil mali ꝓcedere põt Iteʒ gꝛeg in moꝛalibus · valida eſt vt moꝛs dilectio. vᷣtuti em̃ moꝛtis dilectio com paratur.qꝛ nimiruʒ mentem quã ſemel ceperit a dilectione mundi funditus oc cidit. Item aug. ſuper eplam ih vn⸗ ctio inuiſibilis caritas eſt. Que in quo cunq; fuerit radiꝝ illi erit. que ardente ſole are ſcere nõ poteſt.nutritur caloꝛe Polis nõ areſcit. Item beda ſuper ich Querendum eſt qũo ſpiritale filij dei agnoſcendi ſignũ fuerit/ quo ſuper eũ deſcenderit ⁊ manſerit ſpiritus. Vuid magni eſt filio dei ꝙ in ip̃o manere ſpi ritus aſtruat᷑ Motandumq; qꝛ femper in dño manſerit ſpiritus. In ſanctis vero quamdiu moꝛtale coꝛpus geſtaue rint partim ſemꝑ maneat/ ꝑtim reddi turus ſecedat. Nanet autẽ apud eos vt bonis inſiſtant actibus. Recedit vo ad tempus/ ne ſemꝑ infirmos curandi moꝛtuos ſuſcitandi/ demones eiciẽdi vel etiã ꝓphetiʒandi habeant faculta/ tẽ. anet ergo ſemꝑ vt poſſint habeẽ virtutes vt mirabiliter ipſi viuant ve nit ad tempus vt etiã alijs per miracu⸗ loꝝ ſigna quales ſint intus effulgeant. Item gꝛeg. in ſanctoꝝ coꝛdibus ſchm quaſdam virtutes ſemper manet ſpũs. ſecundum quaſdam receſſurus venit ⁊ venturus recedit In his vᷣtutibus ſine quibus ad vitam non ꝑuenitur in electo rum ſuoꝝ coꝛdibus permanet· In his vero per quas ſanctitatis virtus oſten⸗
D XXXI
ditur. vt in exhibitione miraculoꝝ.ali
quando adeſt. aliquando ſe ſubtrahit.
Item ambꝛo ſicta caritas eſt qͥ in ad uerlitate deſerit. kec innuere vident᷑ caritas ſemel habita /nõ amittatur Ideo quidã in pꝛetax atam ꝙſilierunt audaciã dicentes caritatẽ.a damnan ⸗ dis ñ haberi/ nec a quoq; habitã poſſe amitti.quos ratio vincit ⁊ autoꝛitas. Quidaʒ em̃ tempꝰ ſunt boni/qͥ poſtea fiunt mali.⁊ econuerſo. Añ quoꝛundã noĩa xps dicit ſcripta in li. vite. qui ta men poſtea abierunt retro. Zed ſcrip⸗ tura dicit. non ſecundũ pꝛeſcientiã.ſʒ ſecundũ pꝛeſentem iuſticiam eui deſer uiebant. qꝛ vigni erant tunc illo bono quod habitii ſũt pꝛeſcripti ſecundum pꝛeſentiã. Ande ambꝛoſius. Quibuſ dam gratia data eſt in vſum vt ſauli ⁊ iude et illis diſcipulis quibus domin dixit. Ecce nomina veſtra ſcripta ſunt in celis ⁊ poſt abierunt retro. Bʒ hoc diyit ꝓpter iuſticiam cui deſeruiebant quia boni erant. Frequenter em̃ ante ſunt mali/ qui ſuturi ſũt bon·⁊ aliquo
tiens pꝛius ſunt boni qͥ futuri erunt et
ꝑmanſuri mali.ſecundum quod dicunt ſcribi in libꝛo vite/ et deleri.
Veterminatio autoꝛitatũ pꝛe didarum-
ſtolus ait.caritaſ nunqᷓ; excidit /nulla tenus pꝛo illis facit. dignitatem em̃ ca ritatis oſtendens dicit eaʒ non excidẽ quia hic ⁊ in futuro erit. Ped fides et ſpes euacuabuntur ⁊ ſcientia Jiez qð dicitur caritas nunqᷓ; fuiſſe vera.q̃ de⸗ ſeri poteſt nõ ad eſſentiam caritatis re fertur. ſed ad efficientiam/ quia non ef ficit caritas que deſeritur. homineʒ ve ro beat um non ꝑducit ad verum bonũ uic etiam fonti alieni.i.damnandiñ communicãt ſcʒ in fine · quia non per/ ſeuerant Poteſt tñ hoc ⁊c · que de cari tate dicta ſũt de perſecta intelligi quaʒ
ſoli ꝑfecti habent · que ſemel habita n⸗
Amb.
Ambꝛo ſuper eplaʒ ad Ro

1.1 S xxxl
mittitur · Exoꝛdia vero caritatis /a vſum et modum.
liquando creſcunt/ aliquãdo deficiunt Punt em̃ virtutis ex oꝛdia ⁊ perfectus Pi criſtus oꝛdinem caritatis ⁊perfeckio quos gradus ille diſcernit pꝛeſcriptum habuerit qui parabolam intelligit ſic regnum dei/ quẽadmodum ſi iactet ho n ſi eenintere et doꝛmiat et exur/ Aunc iam upPer gat ſemen et germinet ⁊ creſcat ⁊̃ Si eſt inueſtigare ſi criſtus ſecunduʒ ꝙ ho ergo perfecta caritas ſic radicata eſt. mo oꝛdinem diligendi perſcriptum ſer yt emitti nequeat/ incipiens tamen et uauerit. Quod ſi eſt/ omnem hominẽ 4 pꝛouecat amitti poteſt. ⁊ ſepe amittik ſicut ſeipſum dilexit. mnibus ergo Sed dum habetur non ſinit habentem vitaz optauit. omneſq; ſaluos fieri vo criminaliter peccare. Quod aud oſten luit ſed non omnes ſalui ſunt.⁊ ita nõ A dit inquiens · quia radix omniuʒ malo eſt factum qð optauit. ſed non eſt igno I rum eſt cupiditas.⁊ radix omnium bo randum in eo fuiſſe caritateʒ iuxta mo 1 noꝛum eſt caritas. ſimul ambe eſſe non dum patrie non vle eumq; oꝛdinem di poſſunt/ niſi vna radicitus euulſa fue/ ligendi impleſſe qui ſeruatur in patria rit/ alia plantari non poteſt. Bine cau non in via. Qui enim in patria ſunt.i. ſa conatur aliquis ramos incidere ſi iam beatificati ſũt. adeo inſticie dei ad ci radicem non ↄtendit euellere. dicti ſunt /vt nichil eis placeat· niſi qð le 8— deo placet. At per hoc illoꝛum tantus ſt Mua fides ⁊ ſpes 4 ſcientia ſalutem diligunt et volunt quos deus n dicuntuf ehacuari noncari“ ſaluari vult eoſc; ſolos⸗ ſicut ſe diligũt de tas cu ⁊ eq ex parte ſit- Ita et xps electos tantum ſicut ſe di⸗ ne ſexit.eoꝛumq; ſalutem optauit ſe iEl Ee We caritate dei etiam eſt/ quomodo fides ſpes ⁊ ſcien⸗ tia dicantur euacuari/ qꝛ ex parte ſunt ſſi ⁊ non caritas/ cum ⁊ ipſa e parte ſit. E m 1¹8 Eſicius ſuper Ex parte enim· i.imperfecte di ligimꝰ adiciendũ eſt de dilecõ 8 leuiticus. ſicut ex parte ſcimus vt git eſicius ſuꝑ ne dei aua ipſe diligit 4 leuiticum. cuʒ ergo omne quod ex par? nos que non alia eſt qᷓ; 4 te eſt euacuetur/ cur caritas excipitur illa qua diligimus cum. Vileckio autẽ que dicitur nunqᷓ; excidere. Caritas q̃ dei diuina vſia eſt. eademq; dilectione gi. dem etiaʒ ex parte eſt vt ſepe ſancti do pater et filius et ſpirituſſanctus ſe di⸗ e 1 cent. quia ex parte diligimus nunc · et ligt /⁊ nos vt ſupꝛa diſſeruimus · Cñ e ideo ipſa euacuabitur. inquantum exꝝ q; eius dilectio ſit immutabilis? eter ni ꝑte eſi. qꝛ tolletur imperfectio.⁊ adde na alium tamen magis/ alius minus di“ Aus. ſup Jo ſ tur perfectio. Remanebitqʒ ipſa aucta ligit. Qnde aug· In compꝛehenſibilis* ⁊ actus eius et modus diligendi vt dili ẽ dileckio dei atq; immutabilis qua de gas deum pꝛopter ſe/ et toto coꝛde.et us in vnoquoq; noſtrum amat qlod fe. primum tuum ſicut teipſum. Ped in cit. ſicut et odit quod fecimus. Nhiro 44 perfectionis modus eliminabit᷑ fides ergo et diuino modo· etiam quando o vero et ſpes penitus auacuabunt᷑ ſciẽ dit diligit nos. et hoc quidem in omn 6 tia vero ſecundum actum ⁊ modum ſu bus intelligi poteſt· Nuis ergo digne B um qui nunc eſt/ non ſecundum ſui eſ/ poteſt eloqui quantum diligat memb?a i ſentiam tolletur„ Ipſa enim virtus vnigeniti ſui/ ⁊ quanto amplius vnige ſcientie remanebit ſed aliumtenebit nitum ipſum. De ipſo etiam dictumeſt

an. iun
nctin
Counn
ann
iſcn eu. üc louminn 1.0005 int ſe diii nſct ſed tmuit.
c.
düeüded cnaipen nonui .Pin enz toſſs! diſenm
l. M
nichil odiſti eoꝛum que feciſti. Ex his
percipit᷑ ꝙ deus omnes creaturas ſu/
as diligit quia ſcriptum eſt. nichil odi⸗ ſti eoꝛum que feciſti. Et item vidit de us cuncta que fecerat/ et erãt valde bo na Pi omnia que fecit bona ſunt.⁊ om ne bonum diligit/ omnia ergo diligit q fecit/ et inter ea magis diligit rationa
les creaturas/ et de illis eas amplius/
que ſunt membꝛa vnigeniti ſui/et mul
tomagis ipſum vnigenitum.
Ex qua intelligentia dicitur vel minus diligere hec Ve
W6
Lum auteʒ dile
ctio dei immutabilis ſit.et ideo non in tenditur vl remittitur.ſi queritur que ſit ratio dicti cum dicitur magis vel mi nus diligere hoc qᷓ illud.⁊ cuʒ dicitur
deus omnia diligere dicimus dilectio⸗
nem dei.ſicut pacem exuperare omneʒ ſenſum humanum/ vt ad tante altitu⸗ dinis intelligentiam/ vix aliquatenus aſpiret humanus ſenſus.
Ex quo ſenſu omnia que fecit
.
deus diligere dicatur-
Moteſt tamẽ ſa
ne intelligi ea ratione dici omnia dili/
gi a deo que fecit/ quia omnia placent
ei.omnia appꝛobat inquantum opera e
ius ſunt nec tunc nec pꝛius vel amplius placuerunt ei cum facta ſunt ſcʒ anteqᷓ;
fierent/ immo ab eterno omnia placue runt ei non minus qᷓ; poſtqᷓ; eſſe cepe ·
Luomöalios runt. De vero rationales creaturas.i.
homines vel angelos alios magis/ ali
vius diſige os minus diligere dicitur/ non mutabi litateʒ caritatis eius ſignificat.ß ꝙ ali
os ad maioꝛa bona/ alios ad minoꝛa dilex it/ alios ad melioꝛes vſus/alios ad minus bonos. ia em̃ bona noſtra ex eius dilectione nobis pueniũt: Ele ctoꝛum ergo alios magis. alios minus
———
Q XXEf.
dilexit ab eterno ⁊ diligit etiam nunt quia alis maioꝛa. alijſq; minoꝛa ex di lectione ſua pparauit bona. alijſq; ma d et minoꝛa bona confert in tempo re. vnde magis vel minus dicitur hos vel illos diligere.
Lonſiderature
nim duobus modis dilectio dei fecun/ dum eſſentiam. ⁊ ſecundumefficientiã non recipit magis vel minus ſecundum eſſentiam.ſed tantum ſecundum effiei entiam vt magis dilecti dicantur/ qui⸗ bus ex dilectione ab eterno maius bo/ num pꝛeparauit et in tempoꝛe tribuit. etminus dilecti quibus ñ tantũ. Inde etiam eſt ꝙ aliqui quando ↄuertuntur et uſtificantur dicuntur tunc incipe/ re diligi a deo. Mon ꝙ deus noua dile ctione quenq; poſſit diligere/ immo ſem piterna dilectione dilexit ante mundi ↄſtitutionem quoſcunq; diligit. Sed tunc dicuntur incipere diligi ab eo/ cũ eterne dei dilectionis ſoꝛtiuntur effec ⸗ tum ſcʒ gratiam vel gloꝛiam. nde au gulins abſit vt deus tempoꝛaliter a iquid diligat. quaſi noua dilectione.qᷓ et in ipſo ante non erat. apud quẽ nec pꝛeterita tranſierunt. et futura iam fa cta ſunt. Itaq; iam omnes ſanctos ſu ⸗
os ante mundi ↄſtitutionem dilexit ſiẽ
pꝛedeſtinauit fed cum ʒuertuntur ⁊ in ueniunt illum tunt incipere ab eo dili/ gi dicunt᷑ vt eo modo dicatur/ quo po ⸗ teſt humano affectu capi quod dicitur
Pic etiam iratus malis dicitur/ et pla
cidus bonis.illi mutantur/ et non ipſe
vt lux in firmis oculis aſpera.firmis le
nis eſt ipſoꝛum ſcilicet mutatione non
ſua. Ita cum aliquis per iuſtificationẽ incipit eſſe amicus dei/ ipſe mutatur non deus.
Si quis magis vel min dili gãtur adeo vno tꝑe q; alio·

M
Bi vero quTit
de aliquo. vtruʒ magis diligatur a deo vno tempoꝛe qᷓ; alio/ diſtinguenda eſt drleckionis intelligentia. Bi em̃ refera tin ad dilectionis effectum/ cõceſſibile eſt. Si vero ad diledionis eſſentiaʒ in
ſiciabile eſt. gi deus ab eterno dilexit re⸗
De repꝛobis Ne
ro qui pꝛeparati non ſů ad vitam pᷣ ad moꝛtem/ ſi queritur vtrum debeat con cedi ꝙ deus ab eterno dilex ẽit eos Di eimus de electis ſolis ſimpliciter hoc ef ſe ↄcedenduʒ /ꝙ deus ab eterno eob di lexit quos ad iuſticiam et coꝛon amp̃⸗ parauit. De non electis vero ſimplicit᷑ eſt concedendus/ ꝙ odio hahuit/ id eſt repꝛobauit · Bicut legitur · Jarob di⸗ lexi eſau odio habui. Bed non eſt ſim⸗ pliciter dicendum. ꝙ dilexit /ne pꝛede ſtinati intelligant ur ſed cum adiectio/ ne dilexit eos inquantũ opus eius fu turi erant id eſt quos et quales factur? cos(rat
Be quatuoꝛ virtutibus ꝛin⸗
*— Vſt pꝛedi cha de quatuoꝛ virtuti/ bus. q̃ pꝛincipales vel cardinaies vocãtur diſ⸗ ſerendum eſt que ſunt iuſticia. foꝛti/ tudo. pꝛudentia. temperantia. Vequi Zue in libꝛo bue aud. ait · Juſticia eſt in ſubuenien
xvi· detri⸗ do miſeris pꝛudentia in pꝛecauendis inſidijs · foꝛtitudo in perferendis mole ſtijs.temperantia in coercendis delec hee tationibus pꝛauis. We his dicitur inli
o luerüt bꝛo ſapiencie. ſobꝛictatem et pꝛuden/ tiam docet inſticiam et veritatem ſo/ bꝛietatem vocat temperantiam.⁊ ve⸗ ritatem vocat ſoꝛtitudineʒ. Nee virtu
S NMn
————
tes cardinales dicuntur vt ait iero · ui bus in hac moꝛtalitate bene viuitur⸗ et poſt ad eternam vitam peruenitur⸗ Que in criſto pleniſſime fuerunt et ſũt de cuius plenitudine nos accepimus⸗ In quo habuerunt vſus eoſdem. uo in patria habent · et quoſdam etias vie
Verunt amen an hee virtutes · cumet
iple in animo eſſe incipiant/ qui cum ſi ne illis pꝛius eſſet tamen animus erate deſinant eſſe cñ ad eterna perduxerint non nulla queſtio eſt. Quibuſdam viſũ eſt eas eſſe deſituras. et de tribus qui⸗ dem pꝛudentia ſcʒ foꝛtitudine temperã tia cum hoc dicitur. non nichil dici vi⸗ detur. Juſticia enim immoꝛtalis eſt · et magis tunc perſicietur in nobis q; eſſe ceſſabat Cum beate viuemus otempla tione nature diuine · que creanit omes
ceteraſq; inſtituit naturas · qua nichil
melius ⁊ amabilius ẽ. Pui regenti ſub ditum eſſe iuſticie eſt. ⁊ ideo immoꝛia⸗ lis eſt omnino iuſticia nec in ill beati tudine eſſe deſinet. ſed talis ac tanta e rit/ vt perfectioꝛ et maioꝛ eſſe non poſ ſit. Foꝛt aſſis ⁊ alie tres virtutes pꝛu⸗ dentia ſine vllo iam periculo erroꝛis⸗ foꝛt itudo ſine moleſtia tolerandoꝛũ ma loꝛum temperantia ſine repusna/
tione libidinum erunt in illa felicitate- vt pꝛudentie ibi ſit nullum bonum deo
pᷣponere vel equare foꝛt itudinis ei fir⸗ miſſime coherere. Tempoꝛantie nullo defectu noꝝio delectari Quod vero nůc agit iuſticia in ſubueniendo miſeris ⸗ quod pꝛudentia in pꝛecauẽdis inſidijs quod foꝛtitudo in perferẽdis moleſtijs quod tempoꝛant ia in coercendis dele⸗ ctationibus pꝛauis non erit ibi omni no vbi nichil mali erit Iſta ergo virtu tum opera/ huic moꝛtali vite necelã⸗ ria ſicut fides ad quam referanda ſunt in pꝛeteritis habebuntur. Ecce aperte pic dicit auß. ꝙ pꝛedicte virtutes in fu turo erunt.; alios vſus tune habebunt quãmodo Cui beda aſentit ſuper exo dum ita dicens Lolumne ontẽ quss e penſum eſt velum/ poteſtates celi ſũt quatuoꝛ eꝝ imijs virtutibꝰ pꝛeclare· ·

m 6 D XXXM foꝛtitudine pꝛudentia.tempoꝛãtia. iur tie. cn titia · que aliter in— andifi viuitur/ angelis et animabus ſanctis qᷓ; hic aſi turon 6 eium mentium/et in fu⸗ mün. Et ↄſequenter aſſignat beda on delitura cuʒint ⁊ in angelis. ramaſi, vſus illarum virtutum ſecundum pꝛeſẽ ꝙin chꝛiſte ccepimu, tem ſtat um et futurum.imitans Schilto fuerint illa ſepteʒ w tinuʒ.in pꝛemiſſis aſſignationibus. mim Q 2ec eadem fuiſſe. iſaias oſtendit dicẽs 8 Egrediet᷑ virga de radice ieſſe.et flos pern FXXIIII de radice eius aſcendet et requieſ u ſuper euʒ ſpiritus domini aulelcet g per eus jpiritus domini.ſpiritus ſa den agendum eſt vbi pꝛius pientie ⁊ intellectus.ſpiritus conſilj ⁊ ininm conſiderqndum eſt/ an foꝛtitudinis. vpiritus ſcientie et— nnchli hec dona virtutes ſint. Becundo an in tatis. et replebit eum ſpirit futuro deſitura ſint vel omnia vel horũ omini p n nuiud aliqua Veinde an in chriſofuerit— e rinu ta hec vong. hec don virtut a hec dona. es eſſe nec ohni— vðj · foꝛe virtutes dicens/ ⁊ in angelis a — bundantiſſime eſſe ſic. Ciuitas— illa Mis autez Pide — hieruſalem celeſtis non meatu alicuius tur obuiare/quodl beda de timoꝛe do⸗ „ fluuij terreſtris· abluitur. ex vite fon mini dicit/ ſuper parabolas ſcʒ ꝙ om⸗ — ſpirituſſandi cuius nos nis timgꝛ in futuroceſſabit. Ait eĩ ſic breui ſati amur hauſtu in illis celeſtiꝰ ſuper illum locum Timoꝛ domini pꝛin ioncſe* ſpiritibus redundantius videtur efflue cipium ſapientie/ duo ſunt timoꝛes do esvnwe ere pleno. vj · xirtut um ſpiritualtũ fer? mini/ ſeruilis qui pꝛincipium eſt ſapiẽ ericlo m nens meatu. Pi enim fluuius riparum tie /et amicabilis qut perfectionem ſa⸗ awen crepidinibus editis ſuperfuſus exun/ pientie comitatur. Seruilis pꝛincipiũ ſnt rp dat quantomagis ſpiritus omnem ſ up“ ſapientie eſt/ quia qui poſt errata ſape ninih eminens creaturam/cum noſtre mẽtis re incipit pꝛimo timoꝛe coꝛripitur diui nlndo archana tanq; inferioꝛa perſtringatce none puniatur. Jed hunt perfecta ca⸗ eſouin leſtem illam angeloꝛum naturam effu rritas foꝛas mittit. Succedit huicti Lenn ſione quadam ſanctificationum vberta⸗ domini ſanctus permanẽs in ſecu⸗ amm⸗ te letiſicat. De inde ſanctificationẽ exꝝ lum ſeculi. Queʒ non excludit caritas teenoh⸗ ponens ſi ubdit his autem ſanctificatio ſ ed auget auo timet filius nevł in mo u nibus ſignificatur plenitudo ſeptem ſpi dico oculos amantiſſimi patris offen · „ ritualiuʒ virtutum quas enumerat ia dat/ vterq; in futuro ceſſabit. caritas Li yas dicens. Bpiritus ſapientie et in⸗ vero nunq; excidet. Ang. vero ſuper ubw, telleckus/ conſiij ⁊ foꝛtitudinis/ ſcien illum locum pſalmi Adoꝛabo ad tem/ is ·vhn tie et piet atis ⁊ timoꝛis dñi. Anum ẽ plũ ſanctuʒ tuũ in timoꝛetuo/timoꝛem kc ergo fiumẽ ſpirituſſancti/ ſed multi ſpi deideſiturum dicit ſic. Timoꝛ domini m⸗ 4 ritualium donoꝛum meatus Quamuis eſt magnum pꝛeſidium ꝓficientibus ad un ergo multi dictur ſ piritus vt ſpiritus ſaſutem/ ſed ꝑuenientibus foꝛas mitti hapient ie et intellectus ⁊c. vnus eſtta tur. Mon ergo timent iam amicum/ cũ men dei ſpiritus ſue libertatis arbiter ſcilicet ad id quod repꝛomiſſuʒ eſt per — g omnia pꝛo autotitate voluntatis diui“ ducti fuerint Ey his autoꝛitatibus ſig teh dens ſingulis. Eic expꝛeſſe traditum nificatur ꝙ timoꝛ non erit in futuro vi

gutem timoꝛ non fuerit in futuro ergo
ecfeptem dona erunt nec modo ſunt
in angelis ſue in animabꝰ ſanctis · Ad quod dicimus autoꝛitatum pꝛemiſſa⸗
rum que videtur repugnantiaʒ dirimẽ 1s ꝙ. vj. illa dona ⁊ in angelis modo ſũtet in animabus ſandis ſeliciter vi⸗ uentibus.⁊ in nobis erunt in futuro.5 non habebunt omnia hos vſus ſiue hec oſficia que nunc habent vt verbi gra
tia. Timoꝛ filialis modo facit timere
ne offendamus queʒ diligimus et ne ſe paremur ab eo. facit etiam nos reuere ri eundem. In futuro vero faciet nos reuereri quando non timebimus ſepa⸗ rari veloffendere · Non ergo metus ſe⸗ parationis vel offenſionis nunc ẽ in an gelis vel in animabus ſanctis nec in no bis erit in futuro/ fed reuerentia que ẽ mixta cum in ſubiectione dilectionis. que etiam in xp̃o fuit ſicut aopoſtolus dicit ĩ epiſtola ad hebꝛeos loquens de criſto. qui exauditus eſt pꝛo ſua reuerẽ tia. quid am tamen ſecundum effectum timoꝛem in chꝛiſto et in angelis tantuʒ eſſe contendunt.
Et qꝛ de timoꝛe
foꝛmidat. Non timet ne perdat plex
us pulcerrimi ſponſi. ſed timet ne mit⸗
tatur in gehennam. Ponus eſt iſeti⸗
moꝛ et vtilis licet inſufficiens per que ſit paulatim ↄſuetudo iuſticie /et ſucce dit inicialis timoꝛ. Hñ incipit quod durum erat amari ⁊ ſic incipit e cudi ſeruilis timoꝛ a caritate.⁊ ſuccedit de inde timoꝛ caſtus ſiue am alis · uo timemus ne ſpõſus tardet /ne diſcedat ne offendamus ne eo careamuſ Timoꝛ iſte de amoꝛe venit. Ille quidem ſerui⸗ lis eſt vtilisſed nõ per manens ineter num vt iſte · Timoꝛ diuinus comes eſt per omnes gradus.
Collatio pꝛedicoꝛum
tractanda nobis occurrit locus.ſcien dum eſt qu at uoꝛ eſſe timoꝛes ſcʒ mun⸗ danum ſiue humanum ſeruilem inicia⸗ lem caſtum vel filialem vel amicalem. umanus timoꝛ eſt vt ait caſſiodoꝛꝰ. quando timemus pati pericula carnis vel ꝑdere bona mundi ꝓpter quod de⸗ linquimus. Mic timoꝛ malus eſt qui i pꝛimo gradu cum mundo deſeritur q̃ʒ dominus pyhibet in enangelio. dicens · nolite timere eos qui occidunt coꝛpus ⁊c. Pimoꝛ autem ſeruilis eſt vt ait au guſtinus cum per timoꝛem gehenne cõ tinet ſe homo a peccato quo pꝛeſen/ tiam iudicis ⁊ penas meruit et timoꝛe facit quidquid boni facit.non timoꝛe a mittendi eternum bonum/ quod nona mat. ſed timoꝛe patiendi malum quod
tuoꝛpic diſtinguuntur timoꝛes cum ſu⸗ pꝛa beda duos dixerit eſſe. Bed beda bumanum timoꝛem pꝛetermit · et no⸗ mine ſeruilis duos quos hic diſtinx imꝰ complexus fuit ſcʒ ſeruilem ⁊ inicialeʒ Amicalem vero exſtum dirit Auguſti nus quoq; ſetuilem et caſtum timoꝛeʒ
perte diſcernit. dum epiſtole ad roma
nos illum locum ex ponit. Mon em̃ ac⸗ cepiſtis ſpiritum ſeruitutis iteruʒ in ti moꝛe · ſed accepiſtis ſpiritum adoptio⸗ nis filioꝛum det ita dicens. Vuo timo res inſinnantur hic vnus aui eſt in per fecta caritate ſcʒ timoꝛ caſtus. alter q nõ eſt in caritate ſcilicʒ ſeruilis in quo quamuis deo credatur non tamen in de um et ſi bonum ſiat/ non tamen bene·
Nemo em̃ inuitus benefacit. etiamſi
bonum eſt quod facit. Pe caſtoet ſeruiliꝑlaini git tangens interdum deii⸗
De his eiſdemti
moꝛibus latius diſputat auguſiinus di cens. Cepit alquis credere diem iudi ciſicepit credere /cepit ettinere Vʒ
———
—
—.

rat ipe netne n eſtiſet
ſuc chi cun puerdu uctedtn Ne diei
mTn hic tangit ð denſ iniciali tioꝛe
min cnn
——
retemicn
osbi diim ilem zini
dirit Zu cſtum tim dich an nu. Moti itutis iem ſpiritna dicns. En ms nid noꝛ cnt
üicʒ ſn⸗
ornnm
ui adhuc timet · nondum haberfidu/
ciam in die iudicij/ nondum eſt in illo ꝑ fecta caritas/ ſi perfecta in illo eſſet ca/ ritas non timeret. ſderfecta enim cari
tas faceret perfectam iuſticiam/ et non
haberet quare timeret. immo haberet
quare deſideraret vt tranſeat iniq;tas
⁊ veniat regnum dei.ergo timoꝛ nõ eſt in caritate.ſed in qua caritate. non in inchoata. In qua ergo inperfecta.per fecka inquit caritas.foꝛas mittit timo ⸗ rem/ ergo incipiat timoꝛ. quia iniciuʒ ſapiẽtie timoꝛ domini Timoꝛ em̃ qua ſi locum pꝛeparat carittati. Cum autẽ ceperit caritas habitare pellitur timoꝛ qui ei pꝛepsrauit locum. Quantuʒ em̃ illa creſcit/ ille decreſcit. ⁊ quantuʒ il· la ſit interioꝛ timoꝛ.pellitur foꝛas ma ioꝛ caritas/ minoꝛ timoꝛ. minoꝛ caritaſ maioꝛ timoꝛ. Bi autem nullus ẽ timoꝛ non eſt qua intret caritas/ ſicut videm per ſetam introduci linum quando ali⸗ quid ſuitur.ſeta pꝛius intrat niſi exeat
non ſuccedit linum. ic timoꝛ pᷣmo oc
cupat mentem non autem ibi remanet timoꝛ/ quia ideo intrauit vt introduce
ret caritatem.
Qud videtur pꝛedictiſ aduer ſäri-
Eſt autẽ alia ſen tentia que videtur huic eſſe contraria⸗ ſi non habet pium intellectoꝛem. Bicit
enim in pſal · Timoꝛ domini caſtus ꝑ⸗
manet in feculum ſeculi. Eternum quẽ dam timoꝛem nobio oſtendit ſcʒ caſtuʒ Quod ſi oſtendit ille nobis eternum ti⸗ moꝛem/ nunquid ↄtradicit illi iſta epi ſtola. que dicit timoꝛ non eſt in carita⸗ te ſed perfecta caritas foꝛas mittit ti⸗ moꝛem hoc enim dictum eſt per iohan⸗ nem illud dictum eſt per dauid/ ſed no lite putare alium eſſe ſpiritum · Si vn⸗ flatus inflat duas tibias · non põt vnuſ ſpiritus implere duo coꝛda.et agitare duas linguas Bi ſpiritu vno.i.vno fla
tu. implete due tibie ↄſonant/ implete
Rxm
due lingue ſpiritu dei diſſonare poſſit immo etiam ibi quedam conſonantia
eſt/quedam concoꝛdia. ſedauditoꝛe
deſiderat ſtudioſum/ non ocioſum Ec ce mouit duas linguas ſpiritus dei /⁊ audiuimus ex vna timoꝛ noneſt in ca/ ritate.audiuimus e alia /timoꝛ domi ni caſtus permanet in ſeculum feculi. Quid eſt hoc? Viſſonat? Mon. Excu te aures. intende melodiam. non ſine cauſa/ hic addit caſtus.illic non adòi dit quia eſt timoꝛ aliquis qui dicit᷑ ca- ſtus eſt autem alius timoꝛ qui non dici tur caſtus. Diſcernamus iſtos duos ti moꝛes et intelligamus conſonantiaʒ ti biaruʒ. Quomodo diſcernimus. Attẽ dit caritas veſtra· Bunt homines qui ꝓpterea timent deum ne mittantur in gehennam ne foꝛte ardeant cum dya/ bolo in igne eterno.ipſe eſt timoꝛ quiĩ troducit caritatem ſed ſic venit vt exe at. Bi enim ꝓpter penas timens deum nondum amas quem ſic times/ non bo na deſideras ſed mala caues ſed ex eo quia mala caues coꝛrigis te et incipis bona deſiderare. Cum bona deſidera⸗ re ceperis erit in te timoꝛ caſtusAuid ẽ timoꝛ caſtus? Timere ne amittas ip ſa bona/timere deum ne recedat a te. Lum autem times deum ne te deſerat pꝛeſentia eius amplecteris eũ.ipᷣo frui deſideras. Quomõ diſtent duo timoꝛes
er ſimilitudinẽ duarum mu CTur oſten 1t.
Mon potes meli usexplanare quid interſit inter duos iſ tos timoꝛes qᷓ; ſi ponas duas mulieres maritatas quarum vnam ↄſtituas vo ⸗ lentem facere adulterium/ ſed timet ne damnetur a marito. Timet maritum quia adhuc amat nequiciam· huit non grata eſt ſed onoꝛoſa mariti pꝛeſentia et ſi foꝛte viuit nequiter timet marituʒ
ne veniat. Tales ſunt qui timet dieʒ iu
dicy. Fac alteram amare viruz debere

———
——
ili caſtos amplexus nulla ſe adulteri
na imũdicia maculare velle/ iſta optat
pꝛeſentiam yiri illa tumet /⁊ iſta timet
Fam ergo interrogentur quare time/ ant. Illa dicet timeo virum ne veniat illa dicet timeo virum ne diſcedat. illa dicet timeo virum ne damnet. illa di/ cet timeo virum ne deſerat Mone hec in animo et inuenis timoꝛem/ quem ſo
ras mittit caritas et alium timoꝛẽ ca⸗
ſtum peꝛmanentem in ſeculũ ſeculi.Il lum timoꝛeʒ perfecta caritas foꝛas mit tit. quia ille timoꝛ toꝛmentum habet. toꝛquetur ↄſcientia peccatoꝛum/ non⸗ dum facta eſt iuſtificatio. Eſt ibi quod citillat mentẽ. ꝙ pugnat. qð ſtimulat. ſtimulat ille timoꝛ. ſed intrat caritas q̃ ſanat quod vulnerat timoꝛ.timoꝛ ca⸗ ſtus facit ſecuritatem in animo. Audi
uimus duas tibias iohannem ⁊ dauid
conſonantes. illa de timoꝛe dei dicit/ quo timet anima ne damnetur.illa de timoꝛe quo timet anima ne deſeratur. Ille eſt timoꝛ quem caritas excludit.il
le eſt timoꝛ qui permanet in ſeculum ſe
culi. Ecce in his verbis pꝛedictis aper
te oſtendit aug. quis ſit timoꝛ caſtus?
quis ſeruilis.et qualiter differant· In quibus etiã inicialẽ timoꝛẽ ſignificauit
qᷓ nec eꝝ toto eſt ßuilis nec ex toto caſiꝰ
5 tanqᷓ; medins aliqͥ de ſ erulli.et a aliqd de caſto timoꝛe habet. facit enim ſerui re partim timoꝛe pene. partim amoꝛe
iuſticie/ ꝑ quẽ timemus puniri et tine
mus offendere. Iſte timoꝛ eſt in incho ata caritate non imperfecka/ et quantũ creſcit caritas/ tm̃ decreſcit iſte timoꝛ quantum ad metum pene.i.quantũ ad
id ꝙ facit timere penam et quantuʒ ad
toꝛmentum ↄſcientie. Nam quanto di ligimus tanto minus timemus. Iſteti
moꝛ notatur in illis verbis auq.vbi nõ negat timoꝛem eſſe in caritate inchoa ta ſed inperfecta. Quod nõ poſſet dici de ſeruili quia vt ipſe ſupꝛa dixit ſer?
uilis timoꝛ non remanet veniente cari⸗ tate nec intrat caritas niſi pꝛius ille ti moꝛ exeat/ nec in illo timoꝛe aliqs cre dit in deum et ſi credat deo nec benefa
en en ꝙ vterq; timoꝛ ſcilicet ſeruilis et in icialis. in ſcripture diuerſio locis dici
cit etiam ſi bonum eſi quod facit · Non eſi ergo timoꝛ ille in caritate etiam in/ choata/ quia omnis qui caritatem ha⸗
bet/ licet non perfectam · et in deuz cre
dit.et bene bona facit. quare ſeruilis nõ eſt timoꝛ ille quem in caritate incho ata foꝛe ↄceſſit /⁊ quem creſ cente cari⸗ tate decreſcere diꝝ it. Bed ille ẽ timoꝛ inicialis/ quem non negat eſſe in carita
te niſi perfecta ſit.
& timoꝛ ſeruilis et inicialis
dicitur inicium ſapientie ſe ſed
differenter*
tur inicium ſapientie/ ⁊ ita foꝛe compe ries ſi diligẽter annotaueris loca ſcrip ture in quibus ð timoꝛe domini fit mẽ tio /ex alia tamen ratione et cauſa di⸗ nerſa dicit᷑ ſeruilis timoꝛ inicium ſapi entie et ex alia inicials. Beruilis em̃ ideo dicitur inicium ſapientie/ qꝛpꝛe⸗ parat locum ſapientie ⁊ ducit ad ſapi⸗
entiam/ ſed tamen non remanet cũ eg
immo foꝛas exit. Inicialis vero dicit᷑
inicium ſapientie quia eſt inchoata ſs
pientia/ quem cum quis habere inci/ pit ſapient iam et caritatem habere in ⸗
cipit. Inde etiaʒ eſt ꝙ vterq; timoꝛ di
citur inicialis quod inuenire poteris per diuerſa ſcripture loca Aterq; etiã timeꝛ interduʒ dicitur ſeruilis. quia ⁊ ipſe inicialis qui eſt in caritate inchoa ta aliquid habet de ſervili ſcilicet an/
goꝛem pene/ ſicut et aliquid habet de eaſto ſcʒ ꝙ timet offendere ac—
—— dicit/ caſtum timoꝛem eternum per quod ↄfirmatur pꝛemiſſa
1

n
iut ectmi Latenbe utezc,
Ne ſmi
ritateiuch tſuntech cſein carij
pih
zm
et mlht
ueſubchi
tiuſ
ue donin
ione gl
noꝛ inimt
. Berilt
piente /q ducit adſt remmetii iahs verot aeſtinchon is babent itaten bee
ꝙwe
imennp
urſmb
in cariua ewi endn
—
n
6
—
ſententia ſcʒ ꝙ ſpiritus timoꝛiserit in futuro ficut et alia dona ſpirituſſanci ſed non habebit omnem illum vſum q̃ʒ modo habet. Faciet enim tunc nos re/ nereri deum/ non timere ſepar ari vel carere. Fuit ergo et in chꝛſto timoꝛ il le.ſed iuxta vſum illum quem habebit in futuro in ſanctis. Mon enim timuit xpo ſeparari vel offendere deum j euʒ pꝛe omnibus reueritus eſt.
—
Zin timopeuf qui fuit in cri ſ tſe
ſo fuerit ſeruilis vel inicialij vel alius-
„ ——
—„———— *—„— ⸗
rit in criſto timoꝛ pene/ querit᷑ an iſte timoꝛ fuerit mundanus. vel ſeruilis vl inicialis. Ad quod dicimus /nulluʒ eo rum fuiſſe in chꝛiſto/ quia timoꝛ mun/ danus malus eſt vt ſupꝛa dictum eſt/et in pꝛimo gradu cum mundo deſeritur Beruilis vero vel inicialis in perfecta caritate non eſt.nullus ergo timoꝛum iſtoꝛum fuit in criſto. Quis ergo fuit ti moꝛ iſte quo penas timuit. oteſt ti⸗ moꝛ ille dici naturalis vel humanus qᷓ omnibus hominibus ineſt quo hoꝛret moꝛs ac foꝛmidatur pena et dicitur ti⸗ moꝛ iſte naturalis.non quia acceſſerit homini ex natura ſecunduʒ ꝙ pꝛius fu it inſtitut a quia non fuit iſte timoꝛ con ⸗ cretus homini nec de bonis naturalibꝰ ſed quia ex coꝛrupta natura per pecca tum omnibus aduenit cui coꝛruptio in oleuit tanqᷓ; eiſz naturalis.et eſt iſte ti moꝛ effectus peccati vt pꝛedictum eſt.
Quomõ differant ſapientia ⁊ ſcientia-
.
ſa diligẽter cõſideran dum eſt.in quo diffe 6 rat ſapientia a ſcien ug. in. xiij tia. De hoc auguſtinus ita ait philoſo
kde trinita. phi diſputantes de ſapientia difſiniẽt
III
.———————
eam dicentes. Bapientia eſt rerum hu Siſnitio ⸗
manarum diuinrumq; ſcientia. Ego duoq; vtrarumq;rerum cognitonẽ.i. duinarumet humanarum et ſapienti am et ſcientiaʒ dici poſſe non nego. ve um iuptã diſtinctioneʒ apoſtoli qua di it aln dat fmo ſapientie. alij mo ſciẽ tie·illa diffinitio diuidenda eſt vt rerũ diuinarum cognitio ſapientia pꝛopꝛie nuncupetur. Numanarum yero rerum cognitio ꝓpꝛie ſcientie nomen obtine/ at. Meq; vero quidqui ſciri ab homi⸗ nẽ poteſt in rebus humanis vbi pluri⸗ mum ſuperuacue vanitatiset noxie cu rioſitatis eſt huic ſcientie tribuo/ ſed illud tantum quo ſides ſaluberrima qᷓ ad veram beatitudinem ducit gignitur mittitur/ defenditur/ roboꝛatur/ qua ſcientia nõ pollent fideles plurimi quã uis polleant ipſa fide plurimum. Alið eſt enim ſcire tantummodo quid homo credere debeat ꝓpter adipiſcendaʒ vi tam beatam/ aliudeſt ſcire quomodo bocipſum ex pus opituletur et contra impios defendatur que pꝛopꝛio voca/ bulo atpellatur ſcientia. De his quoqʒ duabus virtutibus idem aug. differen tiam inter eas aſſignans ſuper pſalmũ ait. Wiſtat ſapientia a ſcientia teſtan/ te ſancto iob qui quodãmodo ſingula diffiniens ait ſapientia eſt pietas.ſciẽ tia vero eſt abſtinere a malis.pietatem vero hoc loco poſuit dei cultuʒ qui gre ce dicit ur theoſebia que eſt in cognitio ne et dilect ione eius quod ſemper eſt ⁊
incommutabiliter manet/ quod deus ẽ
Abſtinere vero a malis ẽ in medio pꝛa ue nationis pꝛudenter verſari. Idem auoq; inter hec duo aꝑte diſtinguens ait· Siſtat ab eternoꝛum ↄtemplatio ⸗ ne actio. qua bene vtimur tempoꝛalibꝰ rebus et illa ſapientie hec ſcientie de · putatur quamnis ex illa que ſapientia
eſi poſſit nuncupari ſcientia.vt apoſto
lus loquitur dicit · Munc ſcio ex parte quam ſcientiam pꝛofecto contemplatio
nis dei vult intelligi. In hoc ergo diffe
rentia eſt quia ad contemplationemſa pientia/ ad actionem vero ſcĩa pertinet
pie hn pbos.

„ 3 4 .
1 M
Ecce aperte demonſtratum eli in quo difſerant ſapientie ſpiritus et ſpiritus ſcientie ſeʒ vt ſapientia diuinis/ ſcien⸗ tia bumanis attributa ſit rebus et vt docet aug. vtrumq; agnoſcimus in cri ſto ſcʒ et rem diuinam et rem humanas et ideo de ipſo habemus ſapiam et ſciẽ tiam. Cum enim legitur verbum caro ſactum eſt · in verbo intelligitur verus dei filius. in earne agnoſcit᷑ verus ho/ minis filius. Item cum dicitur vidim plenum gratie veritatis.gratiam re ſeramus ad ſcientiam et veritatem ad ſapientiam · quia in criſto lapientia et ſcientia fuit plenarie/ et nos ſcienti am et ſipientiam de eo babemus qui eſi deus et homo⸗
Vn quodifferat ſapientia ab
———
Vſtenſa differẽ
tia inter ſcientiam ⁊ ſapientiam/ quid
diſtet inter ſapientiam et intellectuʒ v
deamus. In hoc differunt illa duo/ qꝛ ſapſentia ꝓpꝛie eſt de eternis que ve ritati eterne ↄtemplande intendit In telligentia vero non modo de eternis ẽ ſed etiam de rebus inuiſibilibus et ſpi⸗ ritualibus tempoꝛaliter exoꝛtis · Wer eam em̃ et natura ſumma que fecit om⸗ nes naturas.i. diuina conſideratur/ et que poſt ipſam ſunt ſpirituales et inui ſibiles nature vt angeli et omnes ani ⸗ me bone affectiones ↄſpiciũtur In hoc ergo different ia eſt· quia ſapientia cre⸗ atoꝛ tantum ↄſpicitur. intellectu vero et creatoꝛ et creatura quedam. Item intellecku intelligibilia capimus tantuʒ
Papientia vero non modo capimus ſu
perioꝛa b etiam incognitis delectamur
Qupmodo vifferunt ſcintig intelligenti ⁊ ſapientia.
Bic ergo diſtin
gui poteſi inter.illa tria ſcilicet intel⸗
——— Ol „—
MM
———
lectum ſcientiamet ſ apienentiam. Bei entia valet ad rerum tempoꝛalium re
dtam amminiſtrationem ⁊ ad bonam in ter malos converſationem Intelligen
tia vero ad creatoĩis et creaturarus in
uiſibilium ſpeculationem · Bapientia vero ad ſolius eterne beatitudinis con templationem et delectationem.
g intellechus erſciẽtia de qui bufhic agitur nõ ſunt illa que naturaliter habet homo⸗
intellectus et ſcientia que dicuntur do
naſ pirituſſanci · alia ſunt ab intellectu et ſcientia que naturaliter unt in ani⸗
ma hominis. Eec eni
ro naturaliter habet homo eꝝ benefic creationis a deo tamen. Iſ er has autẽ virtutes que dicuntur dona ſpirituſſan cti illa naturalia refoꝛmantur atq; ad/ ſuuãtur vt verbi gratia intelleckus na⸗ turalis peccato obtenebꝛatul per vir⸗ tutem quandam ⁊ gratiam due dicitur ſpiritus intelligentie refoꝛmatur atq; adiunatur ad intelligendum. Ita etp illam virtutem que dicitur ſpiritus ſa pientie tuuatur atq; erigitur mẽtis ra tio ad contemplationem et delectatio⸗
nem eterne veritatis.
——
ue deus eſt
e ſapientia iſta dei eſt neceſt Ula q
S
dum eſt g fapientia de quayune diſſe. remus non eſt illa ſapientia dei· vt ait aug · que deus eſt ſed hominis ſapien⸗ tia. veruntamen que ſecundum dehn eſt. ac verus et pꝛecipuus cultus cius eſi. vi ergo colat mens hominis deun cuius ab eo capaꝝ facta eſt et cuius ef ſe particeps poteſt. ſapiens ipſafit et non ſua luce · ſed ſumme illius lucis
m virtutes ſunt. que per gratiam inſunduntur animis ſi delinʒ.vt per eas rece viuant. Illa ve
—
ℳ

—. participatione ſapiens füt Iſtaergo ho minis ſapientia etiã dei eſt. verum nõ Juh ita dei eſt · vt ea ſapiens ſit deus. Mõ n tn eĩ participatione ſui ſapiens eſt deus 6 Wi ſicut mens ꝑticipatione dei Pic etiã di i S citur iuſticia dei non folum illa qua iße ₰ inſtus eſt. ſed etiam illa quaʒ dat homi
onem. ni cum iuſtificat impium.
Sadeg
Be connexione virtutum que non ſeperantur⸗ 2
Vlet etiã
queri.vtrũ virtutes ita
e
que dium
im vinniu beat. De hoc etiam iero.ait. Wẽs vir⸗
e vim n nibꝰ careat. Qui ergo vnã habet · dẽs benogti habet. Qð quidem ꝓbabile eſt. Cum n. Perbu em̃ caritas mater ſit omnium virtutum rden pirtt in quocũq; mater ipſa eſt ſcʒ caritas et
ſp o. duntur. Ande aug. vbi caritas eſt qͥd amielccw eſt quod poſſit deeſſe. Abi autem non wbup eſt quid eſt quod poſſit pꝛodeſſe. Cur ergo non dicimus/ qui hanc virtutem e weic habet/ omnes habet.cum plenitudo le igendn † gio ſit caritas. Que quantomagis eſt
dicturhi in homine/ tantomagis eſt virtute pꝛe geriziun ditus. Qu anto vero minus/ tanto mi⸗ ionmaic nus ineſt virtus/ et quantominus ineſt nis. virtus/ tantomagis ineſt vicium.
Gi cuncte virtutes pares ſint
in quocunqʒ ſunt
Wtrü weropari ter quis omnes poſſideat vtutes an a⸗ lie magis alie minus in aliquo ferueãt queſtio eſt. Quibuſdam em̃ videtur ꝙ
liquo ſicut in iob patient ia eminuit· in dauid humilitas in moiſe mãſuetudo. qͥ etiam ↄcedunt magis aliquẽ mereri
fint libi ↄinncte vt ſepa n di— ratim nõ poſſint poſſide rri ab aliquo.ᷓ̃ qui vnam habet.oẽs ha
tutes ſibi herent. vt qͥ vna caruerit om
euncti filn eiuſ.i.virtutes rece foꝛe cre
alie magis/ alie minus habeant᷑ ab a⸗
paliquaʒ vnam virtutem qᷓ per aliam
. 5 * 5——
ſnt eamplenius babet qᷓ aliʒ. Non tñ magis per aliquaʒ mereri dicunt qᷓ;
her caritatem/ ne aliquã plenius a quo baberiq;caritatẽ. Alias ergo ma⸗ gis et alias minus in aliquo eſſe vicũt Enullaʒ plenlus caritate q ceteras gig nit. Eaſq; dicũt eſſe multas facies q̃ memoꝛst aplus dicens/ eꝝ ꝑſonis mul
tarum facierum et cetera. Blij verius dicunt omnes virtuteser ſimiles ⁊ pa⸗
res eſſe inquocunq; ſunt/ vt qul in yns
alteri par extiterit. in omnibus eidem
funt in animo humano. quãuis alio et alio modo ſingule intelligantur/ nullo modotñ ſepantur abinuicem.vt quicũ qq; fuerint equales/ vᷣbi gratia in foꝛti⸗ tudine eqᷓles ſint/ et pꝛudentia ⁊ iuſti ⸗ cie ⁊ tpantia Pi em̃ diꝝ eriſ equales eẽ
iſtos in foꝛtitudine/ ſed illum pꝛeſtare pꝛudentia ſequitur vt huius foꝛtitudo minus pꝛudens ſit. Ac per hoc nec joꝛ⸗ titudine equales ſunt/ qʒ eſt illius foꝛ⸗ titudo pꝛudentioꝛ.Atq; ita de ceteris vtutibus inuenies/ ſi omnes eadeʒ ↄſi
deratione ꝑcurras. Ex his clareſcit. oẽs virtutes non modo eſſe ↄnexas/ ſÿ etiam pares in animo hominis. Cñ er go dicitur aliquis aliqua pᷣminere vir⸗ tute vt abꝛahã ſide.iob patientia ſcðʒ
vſus exterioꝛeſaccipiendũ eſt vel in cõ
paratione alioꝝ hominum quia vel hu
militatis habitum maxime pꝛefert vel opus fidei.vel alicuius ceterarũ virtu
tum pꝛecipue exequitur. Ande ⁊ ea p alijs pollere vel inter alios homies ſin gulariter excellere dicitur. Becunduʒ
hunc modum ſcʒ ſecundum rationem
actuum exterioꝛum alibiaus. dicit. in aliquo aliõ magis eſſe virtutem aliũ mi nus. ⁊ vnam eſſe ⁊ non alterã. Ait ẽ
ſic. Clariſſima diſputatione tua ſatis apparuit/ non placuiſſe autoꝛitabꝰ no
ſtris immo veritati ipſi omnia paria eẽ
peccata etiaʒ ſi hoc de virtutibus verũ ſit/ qꝛ et ſi vetum eſt eum qͥ habet vnaʒ
omnes virtutes habere · ⁊ eum qui vnã non habet nullaʒ habere. nec ſic pecca ta ſunt paria.quia vbi yirtus nulla eſi
——

——
— . eee
———
nichil rectum eſt · nec tamẽ ideo non eſt Bepetit de caritate vt addat
pꝛaud pꝛauius diſtoꝛtoq; diſtoꝛtiꝰ. Bi gutem quod puto eſſe verius ſacriſq; li teris congruentins ita ſunt anime intẽ tiones vt coꝛpoꝛis membꝛa nõ ꝙ vide antur locis/ ſed ꝙ ſentiãtur affectibus et alius illuminatur amplius. alius mi nus. alius omnino caret lumine pꝛofe⸗ cto vt quiſq; illuſtratione pie caritatis aſfectus eſt · in alio actu magis. in alio minus in aliquo nichil ſic dici poteſt
pabere aliam et aliam non habere et a⸗
liam magis · aliam minus. Mam ⁊ ma⸗ ioꝛ eſi in iſto caritas qᷓ; in illo· ct ideh
rece poſſumus dicere et aliqua in iſto nulla in illo quantum pertinet ad cari tatem que pietas eſt et in vno homine quidem maioꝛem habeat pudiciciaʒ q; pacientiam/ et maioꝛem hodie qᷓ; heri⸗
pficit et adbuc nõ habeat ↄtinentiaʒ
et habeat non paruam miſericoꝛdiam. et vt generaliter bꝛeuiterch complecta tur quam de virtute habeo notionẽ vir
3
tus eſt caritas qua id quod diligenduʒ alije minoꝛ. ⁊ in alijs nulla eſt Mleniſ ſima vero q itʒ non poſſit augeri qᷓ; diu
pic homo viuit in nemine eſt. Pic ini
9
nuari videt᷑. ꝙ aliquis ea ratione poſ ſit dici habere vnam virtutem magiſq; aliam quia per caritateʒ magis afi
in actu vnius virtutis q; alter ius ·⁊ ꝓp ter different iam actuum ipſas virtutes
magis vel minus habere dici poteſt et
aliq; non habere/ cum tamen ſimul om
nes ⁊ pariter habeat quantum ad men tis habitum vel eſſentiam cuiuſq; Fn
actu vero magis aliam minus habet /a ſiam etiaʒ non habet vt vir iuſius vtẽo ↄiugio non babet continentiam in actu quam tñ habet in habitu · Cur ergoñ dicantur paria peccata · Foꝛte quia ma
gis facit cõtra caritatem qui grauius
peccat · minus qui leuius. Memo enim
peccatniſi aduerſus illam faciendo qᷓ eſt plenitudo legis. Ideo recte dicitur Mui offenderit in vno fadus eſt omniũ
reus.i.contra caritateʒ facit in qua pẽ
qũo toto jex in ea pendet
————————
cepta caritatis/ in quibus vt pᷣtafa;
tum eſt tota lex pendet et ꝓpheie · Ad vertendum eſt quomõ hoc ſit cum in le ge et ꝓphetis multa ſuerint cerimonia
lia mandata qſi ad caritatis fanctifica⸗ tionem ꝑtinuiſſent viderentur non de/ bere ceſfare. Quia vero non iuſtificatõ
nis gratia qᷓ; facit caritas uſtituta ſunt
ß in figura futuri/ et in onus poſita/ ið chreſcente veritate ceſſauert velut vm bꝛa. Beruntamen ⁊ ipſa cerimonialia ſcsᷣm ſpiritualem intellectum quem cõ/ tiaent/ et omnig moꝛalia ad caritatẽ re
ferunk. Jpertinent enim omnia ad· mãdata in tabulis ſcripta. vbi omniũ ſumma pſtringitur. e quibus cetera e manant ſcut in ſermone dñi· octo vir?
runt᷑· Et ſicut ad · · mõdata decalogi
cetera referunt᷑/ ita ⁊ ipſa decẽ ad duo mãdata caritatis Omnia ergo ad duo
mãdata caritatis pertinent · q per ca
ritatẽ implentur.⁊ ad caritatem tanqᷓ; ad finẽ referri debent. Añ aug Totã
magnitudineʒ et amplitudinẽ diuinoꝝ eloquiorum poſſidet caritas qua deuʒ
7
—
ꝓx imumq; diligimus qᷓ radiꝝ eſt ommi
um bonoꝝ vti veritatis ait Tn his duo mandatis vniuerſa lex pendet ⁊ ꝓ⸗ phete. Di ergo non vacat oẽs paginas
ſanctas pſcrut ari omnia in volucra ſer
monũ euoluere/ tene caritatẽ vbi pen dent oia. quia perfectio eſt ⁊ finis cim
Tinc ei et pꝛecepta ⁊ ↄſilia rece fiũt Anß inench⸗
eum referuntur ad diligenquʒ deum et pximum ꝓpter deum. Eð vero timo“ re pene vel aliqua intentõne carnal fit vt non referatur ad caritatem nondum
fit ſicut fieri opoꝛtʒ qᷓ;uis fieri videat
Inimicus em̃ iuſticie eſt · qͥ pene timo re nõ peccat. Amicus vero iuſticie qu eius amoꝛe non peccat · Vim ergobec ſumma eſt/ vt intelligatur legis ⁊ omni um diuinarum ſcripturarus plenitudo.
—

pladecẽm nia ergoad inen.qp cnitalent
diwänv
tms uis ib
Qũo ydolis nichil eſte dã
eſſe/ dileckio delet pꝛoximi.
Be decem pꝛeceptis quomð
contineantur in duobus man·
6
datis caritatis.
Ed iam di ſtributio decalogi que i duobus mandatis com
pletur cõſideranda eſt.
Pabet enim decalogus decem pꝛecep ta que ſunt de cacoꝛdum pſalterium.q̃ ſic funt diſtributa. vt tria que ſunt in pꝛima tabula pertineant ad deum ſcili cet ad cognit ionem et dilectionem tri/
nitatis. Aij. que ſunt in ſecunda tabu
la ad dilectionem pꝛoximi
imuinpP tabula eſt non habebis deos alienos.ñ facies tibi ſculptile neqʒ omnẽ ſimilitu
dineʒ ⁊c̃.ꝑec ꝛigenes dicit eſſe duo
mandata· ſed aug. vnum hoc eĩ ip̃m
gꝙ dixerat/ nõ habebis deos allenos ꝑ
ſectius ex plicat cum ꝓhibet colifigmen ta ſcʒ ydolum vel ſimilitudinem alicu⸗
ins rei.que duo oꝛigenes ita dicit di ⸗
ſtare vt ydolum ſit qð nihil habet ſimi le ſui.ſimilitudo vero quod habet ſpe⸗ ciem alicuius rei.vt vᷣbi gratia. Pi qͥs ĩ auro vel in ligno vel alia re/ faciat ſpe ciem ſerpẽtis vel auis vel alins rei. et ſtatuat ad adoꝛandũ non ydolum ſed ſi militudineʒ fecit. Qui vero facit ſpeci em quam non vidit ocnlus ſed animus
ſibi finxit. vt ſi quis humanis mẽbꝛis
caput caniſ vel arietis foꝛmet vel ĩ vno habitu hominis duas facies/ non ſimi⸗ litudineʒ ſed ydolum facit.qꝛ facit qð non babet aliquid ſimile ſui. Ideo di/ cit aplus. quia ydolum nihil eſt in mũ do. Mon em̃ aliqua ex rebus ↄſtanti⸗
bus aſſumitur ſpecies/ ß quod mens o
cioſa ⁊ curioſa reperit · Similitudo ve
ro eſt/cum aliqd ex his que ſunt in celo
vel in terra vel in aquis foꝛmat Aud.
3. 3 g 13 3
XXXVI
veroita exponit illud.ydoluʒ nichilin mundo.i.inter creaturas mundi/ non
eſt foꝛma ydoli materiã enim foꝛmauit
deus; ſtulticia hominum foꝛmam de
dit · Quecunq; facta ſunt naturaliter ·
facta ſunt per vᷣbum. ß foꝛma heominis
in ydolo nõ eſt facta per verbum. ſicut
peccatum nõ eſi factũ per verbum. ßeſt
nichil/⁊ nichil fiunt homines cum pec 5 cant. Ped queritur qũo hic dicat.ſor; Queſtio in eꝝ ma ydoli non eſſe facta per vᷣbum cum poſitione ho⸗ alibi legatur. Omnis foꝛma.omnis cõ rum verbor
pago · omnis ↄcoꝛdia partiuʒ facta eſt oĩa per ipſuʒ
per vᷣbum. hoc autem a diuerſis varie facta ſunt · ſoluitur. Quidam enim dicunt oẽm foꝛ
mam ⁊ quidqd eſt a deo eſſe inquantũ
eſt.⁊ foꝛmã ydoli inquantuʒ eſt/ velin
quantum foꝛma eſt a deo eſſe.ß̃ non in
quantum ydoli eſt.i.poſita ad adoꝛan
dum. In hoc em̃ non eſt creatura· ſed
peruerſio creature. Bicut illud qð pec
catum eſt inquantũ peccatum eſt.nihil eſt. et homines cũ peccant nichil fiunt qꝛ ab illo qui vere eſt ſeparant᷑ Ande
Jercꝰ. Quod e deo noneſt qui ſolus Jero' ſuper
vere elt/ non eſſe dicit᷑. Ideoq; pecca/ eʒechi.
tum qð nosa vero eſſe abducit.mhil eſ
ſe vel nen eſſe dicit᷑. Slij vero dicunt
oẽm foꝛmam que ſcʒ naturaliter eſt.et omne qð naturaliter eſt eſſe a deo. ſed foꝛma ydoli non eſt naturaliter. qꝛ na ture inſticie non ſeruit. Id em̃ natura
liter eſſe dicit᷑. quod ſimplici nature in
ſticie que deus eſt militat.non reſultet
et naturam creat am non vitiat.
Ve ſecundopꝛecepto.
Becundum pꝛe
ceptum eſt. non aſſumes nomen dei tui
inuanum. Muod eſt dicere ſecunduʒ li teram. Mon iurabis pꝛo nichilo nomẽ dei. Allegoꝛice vero pꝛecipitur vt non
putes creaturam eſſe criſtum dei filinʒ
quia omnis creatura vanitati ſubiecta eſt · ſed equaleʒ patri.
etercio ꝑꝛecepto ·

Nemento vt diem fabati fanctifices
vbi ſcðm literam pꝛecipitur ſabati ob
Quare in ſpñ
ſancto dã pꝛo ⸗
piie ſieri re miſſio pecca/
ſeruantia. Allegoꝛice vero vt requiem x hic a vicijs ·⁊ in futuro ĩ dei ↄtempla tione ex pectes ex ſpũſancto.i.ex cari⸗ tate et dono dei.non ꝙ ſpirituſſanctus ſine patre et filio hoc operet᷑. ZAccepit vtiq; eccleſia hoc donum vt in ſpiritu/ ſanco fiat remiſſio peccatoꝝ qᷓ; remiſ ſionem cum trinitas faciat. ꝓpꝛie tñ ad ſpiritumſanctum dicitur ptinere/ quia ipſe eſt ſpiritus adoptionis filioꝝ Ip̃e eſt patris ⁊ filij amoꝛ et ↄnepio vel cõ munitas. Ideoq; iuſtificatio noſtra et
requies eiattribuit᷑ ſepius. Mec ſunt
tria mandata pꝛime tabule · ad deuz ꝑ tinentia.⁊ pꝛimũ quidem.quod eſt de vno deo colendo.pertinet ad patrẽ in quo eſt vnitas vel autoꝛitas. Secundũ ad filium in quo eſt equalitas. Terciũ ad ſpiritumſanctuʒ. in quo eſt vtriuſq; communitas ·
Ve mandatis ſecunde tabule
In ſecunda ve
ro tabula vijerãt mandata ad dilectio
nem ꝓx imi pertinentia. quoꝝ pꝛimuʒ
ad patrem tarnalẽ refertur ſicut pꝛimũ pᷣme tabule ad patrem celeſteʒ. Quod eſt honoꝛa patrem tuum ⁊ matrem tuã vt ſis longeuus ſuper terꝛam ſcʒ viuen
tium. Parentes vero ſic ſunt honoꝛã⸗
di vt eis debita reuerentia ex hibea᷑ ⁊ neceſſaria miniſtrentur.
Secundum pꝛeceptum
Bcm eſt non oc
cides vbi ſecundũ literam actus homi⸗ cidij ꝓhibetur. ſecundum ſpiritum ve ro etiam volũtas occidendi Vnde huic mandato ſecundum literam ſit ſuperad ditio in euangelio.quia litera euange lij expꝛimitur quod legis litera non ex
——
————
pꝛimebal. Euangelij litera expꝛimit ĩ telligentiam ſpũalem/ id eſt quaʒ ſpiri tuales habent.⁊ ſecunduʒ quam ſpiri⸗ tualiter viuitur Litera legis ſenſũ car nalem.i.quem carn ales habent ⁊ ſecũ dum quem carnaliter viuitur.cui fac⸗ ta eſt ſuperadditio.
1We tertio pꝛecepto-
mechaberis.i. ne cuilibet miſcearis ex cepto federe matrimonij. A parte em̃ totů intelligitur. Momine ergo mechie omnis concubitus illicitus illoꝛuʒ quo q; membꝛoꝛum non legitimus vſus pꝛo hibitus debet intelligi.—
e quarto pꝛecepto.
na omnis pꝛohibetur. Non em̃ rapinã ꝑmiſit/ qui furtum ꝓhibuit/ ß furti jno⸗ mine bene intelligi voluit oẽm illicitã vſurpationem rei aliene. Bacrilegium tribus modis cõmittitur/ quando ſcʒ vel ſacrum de ſacro/ vel non ſacrum de ſacro/ vel ſacrum de non ſacro aufert᷑ Bacrum vero dicitur quide uid manci patũ eſt cultui diuino/ vt eccleſia vl res
eccleſie Nic etiam vſura ꝑhibetur/ que
ſub rapina ↄtinetur. Ande Jero. vſu Jero'. in qu
ras querere/ vel fraudare. aut rapẽ ni hil intereſt Lomoda fratri tuo ⁊ accipe qð dediſti/ ⁊ nichil ſupfluũ queras qa ſuperabundantia in vſura computatur
Quartũ eſt non
furtum facies vbi ſacrilegium /⁊ rapi
daz epiſtola
Eſt em̃ vſura vt ait guguſtinus.cuʒ qͥs
plus ex igit in iuria vel qualibet re quã acceperit. Item Jero. utant aliqui vſuram tm̃ eſſe in pecuniaſed intelli gant vſuram vocari ſupabundantiam
ſcʒ quidquid eſt/ ſi ab eo quod dederit
plus eſt/ vt ſi in hyeme demus decẽ mo dios /⁊ in meſſe.x v.recipiamꝰ. Bi vo
Zerc ſuper eʒechiel.
Si furtũ fece runt filij iſta⸗
querit᷑ de filijs iſrabel qui dño iubente liaueunt egip
ab egiptijs mutuauerũt vaſa aurea et
—— ———
3
—
—
4
4
.
t
d d

eſn
criegun n— ein
it cẽm ilt tur/ cpand
dnonſm non ſac
rqudin t ecccun
en
ſpiuin Zugᷓ ſup Ex odi ſi om̃e mẽ E F deti ibi ꝓhl tumeſt/ non loqueris ↄtra pꝛoximum tuũ falſum teſtimonium vbi crimen mẽ dacij ⁊ periurij ꝓhibetur. Polet auteʒ queri/ vtrum pꝛohibitum ſit omne mẽ dacium. Quidam dicunt illud tm̃ pꝛo hiberi quod obeſt ⁊ non ꝓdeſt ei cui di
w aeh
argenkea ⁊ veſtes pꝛecioſas ⁊ aſpoꝛta · nerunt · vtrů furtum cõmiſerint dicim eos qui vtparerent deo iubente illð fe cerunt/ non feciſſe furtuʒ/ nec omnino
peccaſſe Vnde aug Iſrahelite nõ fur
tum fecerunt. ſed deo iubente miniſte rium pꝛebuerunt. oc em̃ deus iuſſit qͥ legem dedit ſicut miniſter iudicis ſi⸗ ne peccato occidit qᷓʒ lex pꝛecipit occi/ di · Ged ſi id ſponte faciat homicida ẽ eti ſi eum occidat qᷓʒ ſcit a iudice occi dendũ. Infirmi aũt qui ex cupiditate egiptios deceperunt magis ꝑmiſſi ſunt
hoc facere illis qui iure talia paſſi ſunt
—
qᷓ; iuſſi. Pic opponitur ꝙ etiam boni in
iſto opere peccauerunt/ qꝛ naturalem
legem cui ↄcoꝛdat cuangeliuʒ ⁊ lex mo ralis pᷣceptionis tranſgreſſi fũt. Que ẽ MQuod tibi nos vis alij ne feceris uã veritas ſcripſit in coꝛde hominis.⁊ qꝛ non legebat in coꝛde/ iterauit in tabur vt voce foꝛinſecus admota rediret ad
coꝛ. ⁊ ibi inueniret quod extra legeret hanc ergo illi pᷣuaricati videntur in il/ lo facto alijs facientes quod nolebant ſi
bi fieri. Sed ibi ſub intelligendũ eſt in iuſte vt non alqj ſcʒ iniuſte facias quod tibi non vis fieri. Alioquin huins pꝛe⸗ naricatoꝛ eſt iudeꝝ dum punit reum/ nolens aliquid tale ſibi fieri. Jta etiaʒ et illud dñi verbum. Omnia quecunq;
vultis vt faciant vobis homines ⁊c̃. de
bonis accipiendum eſt que nobis inui ⸗ cem exhibere debemus.
1We quintopꝛecepto⸗
—
cituꝛ. Tale em̃ non eſt aduerſus ꝓxi/ mum.vt ideo videatur hoc addidiſſe
riptura Bed de mẽdatio magna que io eſt q̃ nec cito explicari poteſt.
M M
Eeniplct gere mendch.
5 R
[Ciendum
tñ elitria eſſe genera mẽ — datioꝝ Punt em̃ men datia quedã pꝛo ſalute vel cõmodo ali us/ nmalicia y benignitate dicaqᷓ liter obſtitrices mentite ſunt et raab. Elt et alið mendacij genus qð lit ioco qð non fallit. Pcit em cui dicit᷑. caufa ioci dici: ⁊ hec duo genera mend acioꝝ nõ ſunt ſine culpa/ß non cum magna. Werfectis vero non ↄuenit mentui nec tlam ꝓ tꝑali vita alic ne pꝛo coꝛpoꝛe alterius aiaʒ ſuaʒ occiderat.licet autẽ els vex tacere ð non falſuʒ dicere. vt ſi qs non vult hoĩem ad moꝛteʒ pꝛodere Veꝝ taceat. non falſuʒ dicat. Terciũ Vo genus mendacij eit/ qð ex maligni⸗ tate ⁊ duplicitate ꝓdit cunctis valde ca nendũ. læis videtur innui mendacia il la q̃ fiunt ioco vel pꝛo ſalute alicuiꝰim perſectis eſſe vemalia peccata. pfectis vero illud qð pꝛo cõmodo alterius di⸗ citur eſſe dãnabile. quod etiam de mẽ⸗ datio iocoſo putari põt pꝛecipue ſi ite retur. Se mendacio autem obſtatricũ et raab ꝙ fuerit veniale Aug.tradi di
ens. Foꝛſitan ſiẽ obſtitrices nõ remu
nerate lunt/ qꝛ mentite ſunt/ ß quia in fantes liberauerũt ·⁊ ꝓpter hanc miſe ricoꝛdiã veniale fuit peccatum. non tñ nullum/ ſicut raab liberata eſt ꝓpter ji berationẽ exploꝛatõeʒ. pꝛo qua fuit ve niale peccatum Bed ne puiet quiſqʒ in ceteris peccatis ſi ꝓpter liberationem hominuʒ fiant ita poſſe ↄcedi veniam. VMulta em̃ mala deteſtanda talẽ ſequ unt erꝛoꝛem. Moſſum em̃ et furando alicui ꝓdeſſe /ſi pauper cui dat᷑. ſentit cõmodum et diues cui tollitur nõ ſen
tit incommodum. Ita et adulterando
52 V I 1£
Aug; ſuꝑ plal
—
mus.V⸗
E mendatiũ Zraab fuit ve
poſſumus ꝓdeſſe ſi aliqua niſi ad hoc ei
ↄſentiatur appareat amando moꝛitura ⁊ ſi vixerit penitendo purgãda/ nec iõ peccatum graue negabitur tale adulte rium. Pciendum eſt etiaʒ. viij. eſſe ge nera mendacij vt auguſtinus. in lbꝛo.
Anã de. viß⸗ generibꝰm
dach.

——
de ſiendatio tradit · Que diligẽter no tanda ſunt ut apareat quod mendatiũ ſit veniale et dampnabile Mꝛimum ca itale eſt mendatium longeq; fugiẽdũ
6 quod fit in doctrina religionis. Adqð
nulla cauſa quiſqᷓ; debet aqduci„Pe cũdum quod tale eſt vt nulli pꝛoſit/ ſed obſit alicui. Tertium quod it a pꝛodeſt glteri vt obſit alteri. Nuartũ ſola mẽ ⸗ tiendi fallendiq; libidine quod mirum mendatium eſt Quintum quod fit pla cendi cupiditate de ſuaui eloquio Nis omnibus euitat is ſequuur Extumn ge⸗ nus quod et nulli obeſt et pꝛodeſt alicui vt ſi quis pecuniam alicinus üiuſte eſſe tollendam ſciens vbi ſit neſcire ſe men
tiatur. Beptimum quod ⁊ nulli obeſt ⁊
pꝛodeſt alicui vt ſi quis nolens hominẽ ad moꝛtem queſitum pꝛodere mentiat᷑ Octauum quod nulli obeſt /⁊ ad hoc ꝓ deſi/ vt ab immunditia. coꝛpoꝛali ali⸗ quid tueatur · In his autem tantomi/ nus peccat quiſq; cum mentiatur quã tomagis a piimo recedit. Auiſquis ve ro aliquoq genus eſſe tantum mẽdatij quod peccatum nonſit putauerit/ deci piet ſeipſũ turpiter cum honeſtum eſſe deceptoꝛem alioꝛum arbitretur Pmne ergo genus mendati ſummopere fuge quia omne mendatium non eſt a deo.
Quidſit mendatium
Hic vidẽdumẽ
Ins in libꝛo
quid ſit mendatium /et quid ſit mentiri Beinde vtrum omne mẽdatium ſit pec catum ⁊ quare UMendatium eſt vt ait auguſtinns. falſa fignificatio vocis cũ intentione fallendi · vt ergo mendatium ſit. neceſſe ẽ vt falſum ꝓferatur/et cum intentione fallendi. hoc enim malum ẽ ppꝛium mentientis/ aliud habere clau ſum ĩ coꝛde/ aliud ꝓmptum ĩ lingua ·
MQuidſit mentiri-
—
—
———
U XRRVII
loqui contra hoc quod animo ſentit qs ſiue illud verum ſit ſine nõ · mnis er go qui loquitur mendatium mentitur⸗ quia loquitur contra hoc quod animo ſentit.i.voluntate fallendi. ſed nõ om nis qui mentitur · mendatium dicit · Q quod verum eſi loquitur/ aliquando mentiendo ſicut econuerſof alſum dicẽ
do. aliquando verax eſt· Vnde ait au
8 uſtinus. Memo ſane mentiens iudicã
duseſt qui dicit falſum quod putat ve rum.quia quantum in ipſo eſt non fal, lit ipſe. ſcd fallitur. Non ergo menda⸗ cij arguendus eſt/ qui falſa incautius credit/ ac pꝛo veris habet Potiuſq; e contrario/ ille mentitur/ qui dicit verũ quod putat falſum · Nuantus enim ad animum eius attinet/ non verum dicit quia non quod ſi entit dicit. quãuis ve · rum inueniatur eſſe qͥuod dicit. nec ille liber eſt amendatio/ qui oꝛe neſ ciẽs lo quitur verum/ ſciens autem voluntate mentitur Eic queri ſolet ſi iudeus di ⸗ cat chꝛiſtum eſſe deum cum non ita ſen tiat aĩo veꝝ loquat᷑ mendatiũ nõ ẽ mẽ datiũ qð dicit. qꝛ licet alit᷑ teneat ani⸗ mo. verum eſt tamen quod dicit ·⁊ ißᷣo non eſt mendatium. Ventitur tamen illud quod verum eſt dicẽs Ex vero om ne mendatium ſit peccatum aguſtinus inſinuat. Wichi inquit videtur omne mendatium eſſe peccatum/ ſed multuz intereſt· quo animo et de quibus rebꝰ quiſq; mentiatur. Kon enim lic peccat qui conſulendi/ vt qui nocendi volun⸗ tate mentitur/ nec tantũ nocet qui via toꝛeʒ ment iendo in diuerſo itinere mit tlt. quantum qui viam vite mentiendo depꝛauat. oꝛro omne mendatiũ iðo
Queſtio ð iu⸗
deo qui dicit
oœE menda/ tiuʒ nõ ſit pe catum-
Quare omn
dicendum eũt eſſe peccatum/ qbiu poc mendatiu ſi
debet loqui homo quod animo gerit· peccatum
ſiue illud verum ſit ſiue putetur et noh ſit. Verba eĩ ideo ſunt inſtitutã/ non vt per ea homines ſe inicem fallant/ ſed vt per ea in alterius noticiam ſuas cogitationes ferãt Verbis ergo vti ad fallatiam.ñ ad quod ſunt inſtituta pec catum eſt. Nec ideo etiam vllum men⸗ datium putandum eſt non eſſe peccatũ
—„ —— 2
— —
— —
—
— — —.
— —
— — S—

aichn
ſofuluni Unde aun
*
entiens iuch
odpunn wodni pna iflla inun aa. o
8 antemmn ſolet ſii
6
2 u in ench.
nb ideo mẽ peccatuʒ quia
podeſt⸗
ic ſolnitur geſt laper clit
m cumntt nendtii i
rt alit tenen
oddti⸗ dentiturt
dictscm
eccatum n nouit viem ettaunſor oc de 1i w
De iacobſi
Netitus ſ⸗
—
LI III
quia poſſumus alicui aliquando pꝛo/
deſſe mentiendo. Moſſumus enim vt
pꝛedictum eſt et amando et furando et adulterando pꝛodeſſe. Wendatium non tunc tantum eſſe poſſumus dicere quando aliquis leditur Kum enim a ſciente dicitur falſum/ mendatium eſt. ſiue qs ſiue nemo ledatur. Ecce ex his conſtat omne mendatium eſſe peccatũ non tamen de omni mendatio accipien dum eſt illud p̃s. erdes omnes qui lo quuntur mendatium · Nec illud os qð mentitur occidit animam. Mec omne mendatium iſto pꝛecepto ꝓhiberi vide tur nec pꝛemiſſa deſcriptione menda⸗
cium ioci includi.
Vbicuʒ periculo erꝛatur vel DOn
Illudetiam ſciẽ
dum eſt ꝙ in quibuſdam rebus magno malo in quibuſdaʒ paruo. in quibuſdã nullo fallimur.in quibus rebus nichil intereſt ad capeſcendum dei regnum. vtrum credantur an non · vel vtrum ve ra putentur an falſa ſiue ſint ſiue non /ĩ his erꝛare.i.aliud pꝛo alio putare /nõ arbitrandum eſt eſſe peccatum · vel ſiẽ minimum atq; leuiſſimum.et ſunt ve⸗ ra quedam quamuis non videantur.q̃ niſi credantur ad vitam eternam non poteſt perueniri·⁊ licet erꝛoꝛ max ima cura cauendus ſit.non modo in maioꝛi bus. ſed etiam in minoꝛibus rebꝰ nec
niſi rerum ignoꝛantia poſſit errari.nõ
eſt tamen conſequens vt cõtinuo erret quiſquis aliquid neſ cit. Ped quiſquis ſe exiſtima ſcire quod neſcit · pꝛouero em̃ appꝛobat falſum quod eſt erꝛoꝛis ꝓ pꝛium. Veruntamẽ in qua re quiſq; er ret intereſt plurimum. Bunt em̃ que neſcire ſit melius qᷓ; ſcire· Item nõnul lis errare pꝛoſuit aliquando. ſed in via pedum · non in via moꝛum- Polet que ride iacob qui ſe diꝝit eſſe eſau aliter
animo ſentiens vtrum mentius ſit. We
poc auguſtinus ait. Facob quod ma⸗
————
— r
tre fecit ackoꝛe vt falleret patrem ſidi⸗ ligenter attendatur/ videtur non eſſe mendatium ſed miſteriuʒ. Intendebat enim matri obedire que per ſpiritũ no/ uerat miſterium/ et ideo ꝓpter familia re conſilium ſpirituſſancti quod mater acceperat⸗a mendatio excuſat᷑ iacob⸗
1De periurio.
iurio videamus. er iurium eſt mendatiuʒ iuramentum firmatuʒ
kic queritur vtrum ſit periurium/ vbi
non eſt mendatium.quod quibuſdã vi⸗ detur e autoꝛitate ieronimi dicentis aduertendum eſt. ꝙ iuſiurandum tres habet comites. veritatem.iudicium. et iuſticiam. Si iſta defuerint/ non erit iuramentum.ſed periurium. Abi aũt falſum iuratur veritas deeſt. Si ergo
falſum iuretur et ſi non ſit ibi intentio
fallendi videtur eſſe periurium quia de eſt veritas. Qnibuſdam placet non eſ ſe periurium vbi non eſi mendatium“⁊ ſicut dicitur aliquando falſum ſine mẽ⸗ datio ita iuratur falſum ſine periurio. Falſum foꝛte dix it apoſtolus cũ ſe ven turum ad coꝛinthios pꝛomiſit/ nec ta ⸗ men ſicut ei imponebatur culpam men dacij contraxit. quia ſic animo ſentie⸗ bat/ et iaʒ ſi iuramento illud confirmaſ ſet. non periuriũ incurriſſet. quia quã tum in ipſo fuit verũ dixit ·et ſi iuratio nem addidiſſet quantum in ſe foꝛet ve⸗
rum iuraſſet et ſi aliter euenerit qᷓ; di ⸗
xit. Ideo ſicut quis non eſt mendax⸗ niſi aliter ſentiat animo qᷓ; diꝝit ſiue ita ſit ſiue non.ita videtur quibuſdam ne ⸗
minem periurum ↄſtitui.niſialiter ſen⸗
tiat animo qᷓ; loquitur ſiue ita ſit ſiue ñ
e niplici modoperur.
Bed melius cre
—
pe ille peyorare qui falſum volũtate
XXXX

Rnã⸗
„ 8
fallendi iurat et qui falſum putanſ qð verum eſt iurat/ et qui verum putans quod falſum eſt iurat. nde auguſtin pomines falſum iurant/ vel cum fallũt vel cum falluntur/ aut putat homo ve rum eſt quod falſum eſſe/ et temere in rat. aut ſcit vel putat falſum eſſe et ta
men pꝛo vero iurat/et nichilominus cũ
ſcelere iurat Viſtant autẽ illa duo per iuria que cõmemoꝛaui. Fac illum iura re qui verum eſſe putat pꝛo quo iurat. verum putat eſſe ⁊ tamen falſum eſt et tamen pꝛo vero putat nõ eꝝ animo iſte periurat ſed fallitur. hoc pꝛo vero ba⸗
bet qð falſum eſt. non pꝛo falſa re ſciẽſ
iurationem interponit. Wa alium qui ſcit falſum eſſe et iurat tanq; verum ſit
quod ſcit falſum eſſe. Videtis qᷓ; iſta deteſtanda ſit belua Fac alium qui pu
tat falſum eſſe et iurat tamqᷓ; verum ſit
et foꝛte verum eſt. Aerbi gratig vt in
telligatis. pluit in illo loco.interro
gas homineʒ ⁊ dicit pluiſſe.⁊ tunc plu
it ibi· ſed putat non pluiſſe. periurusẽ
Intereſt quemadmodum verbum pꝛo⸗ cedat ex animo.ream linguam non fa/ cit niſi rea mens. Pis euidenter tradi⸗ tur.ꝙ tripliciter peijerat homo vt ſup̃
dix imus · dum vel ſciens falſum iurat.
vel putanſ falſum quod veruʒ eſt iurat yel eſtimans verum qð falſum eſt iurat
Ved hoc extremum non videtur eſſe ꝑ
iurium etiam ſi periurium nominetur eo ꝙᷓ falſum iuratur.non videtur reus
eſſe periurij qui ſic iurat. quia non eſt mens eius rea. et ideo nec lingua ym ⸗
mo eius mens rea eſt. dum iurare pꝛe/ ſumit quod perſpicue verum non deß ⸗
hendit. Non ergo omne periurium mẽ datium eſt/ nec omnis qui peyoꝛat mẽ titur ſed omnis mentiendo iurans pe
yorat/ et omnis qui falſum iurat/ ſiue
mentiens ſiue non. peyoꝛat. Kum ve⸗
ro quis iurat quod veruzʒ eſt timens eſ ſe falſum. queritur quid ſit ibi periuri
um. Ipſa enim ſignificatio vocis vera eſt quia veruz neſcienter loquitur. Mð
ergo ipſa ſignificatio vel falſum vel mẽ dacium eſi. quia vera eſt et quod verũ
DU xRM
—
eſt periurium non videtur eſſe Ad hoc
debemus loquiſic i.contra mentem ſub atteſtatione iuramenti eſſe periuri⸗ um. WMentiri ergo adhibita iuratione
periurium eſi. Meriurium ergo eſt. vel
iurando loqui falfum cuʒ intẽtione fal⸗ lendi. vel iurando loqui falſum ſine in⸗ tentione fallendi vel iurando loqui ve rum cum intentione fallendi.ſic oppo nitur ſi omnis qui falſum iurat pe yoꝛat
tunc qui alicui ꝓmittit dare ſub certo termino aliquid quod tamen non faci/
et exquo iurauit peyoꝛauit · quia fal/ ſum iurauit nõ enim ita futurũ erat vt iurauit Ad hoc dici poteſt quia non omnis qui iurat quod falſum eſt.
ex quo iurat periurus eſt. ſicut iſte de
quo agimus/ ſed exquo ꝓpoſitum mn tat vel terminum trangreditur iuratio talis ſit periurium reatu.
An umatio ſit malum-
aliquando malum eſſe. aliquando non
Pponte em̃ ⁊ ſine neceſſitate iurare vł
falſum iurare peccatuʒ grande eſt. Ex neceſſitate autem iurare ſcʒ vel ad aſſe rendum innocentiam vel ad federa pa cis ↄfirmanda vel ad perſuadendũ au⸗
poſti.
Determinats
ditoꝛibus. quod eſt eis vtile. maluʒ nõ Aug. de fmo
quia neceſſarium eis eſt. Vnge augu/ ne dñi in mon
ſarijs cũ pigri ſunt homines credere ꝙ eis eſt vtile. Juratio non eſt bona non tamen mala cum eſt neceſſaria.i.non ẽ appetenda ſicut bona/ non tamen fugt
enda tanqᷓ; mala cũ eſt neceſſaria Non
eſt enim contra pꝛeceptum dei iuratio · VBed ita intelligitur dominus ꝓhibuiſ
ſe a iuramento. vt quantum in ipſo eft quiſq; non iuret. Quod multi faciunt i
oꝛe habentes iurationem tanqᷓ; mag ⸗ num atq; ſuaue aliquid Apoſtolus em̃
nouiſ pꝛeceptum domini et tamen iura
nit. ꝛohibemur enim iurare cupi⸗ ditate vel delectatione iurãdi.ierso
ſtinus iuramentum facienduʒ eſt neceſ te.
——

a
alum dicim Aiquandon ſitate iuran grndt eth e ſcʒ velni del adſeden vndenii — l. Uug Xindcu! onon il bu nceſm nontw dnuiu upm onen v win, obe
4*——
chꝛiſtus ait in euangelio. ego dico vob
*5
cipuiſſe ne ſi quiſq;ſicut apetat iura ⸗ mentum et aſſiduitate iurandi labatur
in periuriuʒ. Quod vero addidit ſit ſer
mo veſter eſt.eſt.non. non bonum eſt ⁊ aſpetendum. Euod autem amplius ẽ a malo eſt/ id eſt ſi iurare cogeris/ ſci as de neceſſitate venire infirmitatis eo rum quibus aliquid ſuades. Que infir mitas vtiq; malum eſt. Vnde nos quo tidie liberari pꝛecamur dicentes libe⸗ ra nos a malo. Ideoq; non dixit ꝙ am plius eſt malum eſt Tu enim non hcis malum qui bene vteris iuratione. ſed a amalo eſt illius qui aliter non credit id eſt ab infirmitate que aliquando pe na eſt · aliquando pena et culpa. Ibier go dominus ꝓhibuit malum/ ſuaſit bo
num.indulſit neceſſarium.
—-
ueritur etiaʒ
Be iuramentoquod per crea
kuras fit
vtrum liceat iurare per creaturam.qð
non videtur cum in lege ſcriptum ſit.
Reddes auteʒ domino iuramenta tug
et xp̃s in euangelio.pꝛecipit nõ iurare omnino nec per celum. nec per terram nec per ieroſolimam nec per caput tuũ Judeis quaſi paruulis eſt conceſſuʒ in
rare per creatoꝛem et pꝛeceptum.vt ſi
iurare ↄtingeret. non niſi per creatoꝛẽ furarent/ non ꝑcreaturam.quia iuran tes per angelos ⁊ elamenta creaturas venerabantur honoꝛe. et melius erat
hoc exhibere deo qᷓ; creaturis. Infir ⸗
mis ergo illud pꝛohibuit.ſanctis vero
qui in creaturis creatoꝛem veneraban
turtantum nõ pꝛohibuit. Vnde ioſeph
per ſalutem pharaonis iurauit dei iu
dicium in eo veneratus quo poſitus e⸗ rat in infimis. Criſtus vero ita per cre
diuinum in eis crederetur pꝛo quore
nerentia eis deberet᷑ · vel ne per ea iu⸗ rrantes falſum. homines ſe iuramento
non lurare omnino/ ita intelligitur pꝛe
————.————— 74 ————
teneri nonpntarent.
*
Que iuratio magis teneãtur
perluefit per deuman quefit Preuangelium. velper crea⸗
BSilautem queri
tur. quis magis teneatur. an quipꝑ de ⸗
um. an quiper euangelium vei ꝑcrea/
turas iurat. dicimus quiper deum.qꝛ
per eum he⸗ facta ſ unt. Vnde criſoſto. Criſo Si qua cauſa fuerit modicum videtur 5 facere qui iurat per deum. Qui vero p euangelium/ magis aliquid feciſſe vi⸗
detur. Quibus dicendum eſt. Sculti
ſcripture pꝛopter deum facte ſunt.non deus ꝓpter ſcripturas ita et creature
face funt ꝓpter deum.
Quid eſt dicere per deum
PMic querit᷑quid ſit dicere per deum iuro. hoc eſi teſem adhibere deum. Juranit em̃ apoſtoluſ dicens. Teſtis eſt michi deus. ac ſi di⸗ xiſſet per deuʒ ita eſt. Vnde auguſti. Ridiculum eſt putare hoc ſi dicas per deum iuras.ſi dicas teſtis eſt deus. nõ iuras. Quid eſt em̃ per deum/ niſi te ⸗ ſtis eſt deus. aut quid eñ teſtis eſt deꝰ. niſi per deum Nuid eſt autem iurare ⸗ niſi ius deo reddere.qů per denʒ iuras Jus ſcʒ veritatis ⁊ non falſitatis. Itẽ erce dico caritati veſtre ⁊ qui per lapi⸗ dem iurat falſum. periurus eſt. qꝛ non lapidẽ qui non audit · ð eius creatoꝛeʒ adhibet teſtem. hoc eſt ergo iurare per quõlibet creaturam ſcʒ creatoꝛem eius teſtem adhibere. Eſt etiam quoddam genus iuramenti grauiſſimũ quod ſit ꝑ
execratõeʒ /vt cuʒ hõ diẽ ſi illð feci illð patiar vel illud ↄtingat filijs meis. Be
cundum quem modum accipitur etiam interdum cũ aliquis iurando dicit /per
ſalntem meã vel per filios meos.et hu⸗
iuſmodi. Vbligat em̃ hoc deo. Vnde

„ 5„— 1 3. 8„„ 5 6 1*.——
aus·cum quis ait et falutemmeam⸗ falutẽ ſuam deo obligat. Cum dicit ꝑ
iios mess · opignerat eos deo. vt hoc
eneniat in caput eoꝛus/ quod exigit de
oꝛ ipſius · Vi veru/ verum.ſi falſum ⸗
fuſum et ſicut ꝑ hoc iurans aliqñ hoc
deo obligat/ ita per deum iurans · ipm
ↄdhibet teſtem. In omni ergo iuratio?
ne aut deus tefliꝰ adpibetur aut crea⸗ Vt bocſit iurare · ſilicet deumt eſtem
adhibere · vel deo aliqui? oppignerare
poc eſt ergo iurare ꝑquẽlibet creai urã
ſcʒ creatoꝛeʒ eius teſtem adhibere.
——
Be illis qui iurant per falſos
Poſt hec querit
——— trum ſide eius vtendum ſit quiꝑde
monia vel ydola iurauerit. VDe hoc au
gu ſtinus ſcribens ad publicolam ait⸗ Ee pꝛius ↄſiderare volo vtrum ſi quiſ
piam ꝑ deos falſos iurauerit ⁊idem ñ
feruauerit nõ tibi videtur bis peccaſſe Pis vtiq; peccauit · quia ⁊ iurauit per quos non debuit ·⁊ ↄtra pollicitaʒ fecit
fidem qð non rebuit. Ideoq; Avtitur
ſide illius quem ↄſtat iuraſſe per deos falſos ⁊ vtitur nõ ad malum ð ad bonũ non pecctato illius ſe ſociat ano per de
monia iurauit. ſʒ bono pacto eins quo fidem ſeruauit ⁊ ſine dubitatione min malum eſt/ ꝑ deos falſos iurare veraci
ter qᷓ per deum veꝝ fallaciter Quanto eñ per quod iuratur magie ſanctum ẽ tãto magis eli penaleperiurium
iuramentũ quo incaute in ce
——————
dere. vtrum omne iuramentuʒ implen
dumſit. Pi em̃ quis aliquid iurauerit
ↄtra ſidemet caritatem quod obſerus tum peyoꝛem vergat in exitum potins
MRMx
eſ mutanum qᷓ; adimplendu n⸗
nunqᷓ; pꝛomiſſum ſoluere ſocramentu
vt herodes fecit. Itẽ Rdoꝛus ·In m
lis ꝓmiſſis reſcinde fidem · in turpi vo
to muta decretum. Quod in caute no viſti nõ facias· impia eſt pꝛomiſiioquẽ
ſcelere ad implet᷑ · Idem non eſt obſer uandum ſacramentũ quo malum incau te ꝓmittitur. vt ſi quio adultere perpe
tuam ſidem cũ es permanendi pollicea tur. Tollerabili
—
vergat in exituʒ libere cllud ſalubꝛioꝛi
ↄſilio mutandum nouerimus ac magis
in ſtãte neceſſitate peyoꝛandi nobis qᷓ; pꝛo vitando ꝑiurio in aliud crimen gra uins eſſe dinertenduʒ· Deniq; iurauit dauid per deum occidere n abal virum
ſtultum. ß ad pꝛimam interceſſionẽ abi gail femine pꝛudentis remiſit minas
reuocanit enſem in vaginã /nec aliquid
culpe/ ſe tali periurio traxiſſe dolut
Item an · W dauid iuramentum per
ſanguinis effuſioneʒ non implenit · ma
ioꝛ pietas fuit · Jurauit dauid temere ß non impleuit iurationẽ maioꝛi pieta
te Ex bis alyſq; pluribus oñditur que dam inramenta nõ eſſe obſeruanda. quiſic iurat vehementer peccat· ui
gůt mutat bene facit. Qui aũt non mu
tat dupliciter peccat? quia iniuſie is. rauit /⁊ quia facit quod non debet.
Ii eſt periurium qu non fa
—
Qui xo mutat
————
3 trum periurus debeat dici.ſolet que
ri. Beda ſupꝛa tale iuramentũ vocauit apocriſa
periurium. Johannes etiam
rins gꝛientaſiuʒ ſedium dixit·ſrmopn
„
tris noſiri ſoppꝛonij ſignificat ꝙ mel
eſi iurantem piurare qᷓ ſeruare ſacra/ mentũ infractione ſanctarum imaginũ
Sedperiuriũ dicitur tale iuramẽtum
.
us em̃ eſt non implere facramentum ·q; permanere in ſtupꝛo-
Item beda ſi quid nos incautiue iura“ re ↄtigerit quod obſeruatum peyoꝛem

— —
. me
h tnip
incaten
oneſtchſe
nlum incn
uhere pe
wäpoli win
weuh,
um devn
ldli
aimsun
Deigimt
dereninm intercit vremi m. gini eciu irniſer ramentunt
on inplenit
git dauid ten
ont maidij rdos ofdin
eſe dblmn
enn eu
ct. Qnüm
m. cum
le qui peycꝛat. Be eo qui verboꝝ callidita⸗
Boc etiam ſcien
dum eſt ꝙ quacunq; arte verboꝛuʒ às
iwret.deus tamẽ qui conſcientie teſtis
eſt ita hoc accipit ſicut ille cui iuratur intelligit. Wupliciter autem reus ſit q
et nomen dei inuanum aſſumit.et ꝓxi mum in dolo tapit.
VSe illo qj cogit aliquẽ iurare.
Querit᷑etiamſi
peccat qui hominem iur are cogit · Ve poc au· ait ui exigit iurationẽ mul tum intereſt ſi neſcit illum iuraturũ fal ſum/ an ſcit. Bi enim neſcit et ideo di
cit.iura michi vt fides ei ſit.nõ eſt pec⸗ catum/ tñ humana temptatio eſt Bi ve ro ſcit eum feciſſe et cogit eũ iurare ho micida eſt. Idem qui ꝓuocat homineʒ ad iurationem/ ⁊ ſcit eum falſum inra re/ vincit homicidam. quia homicida
oꝛpus occiſurus eſt · ille animaʒ immo duas animaset eius quem iurare pꝛo
vocauit et ſuã.
De concilio aurelianenſi.
Inctaſi
1nodus decreuit /niſi ꝓ pate facienda vt oẽs — fideles ieiuni ad ſacra
Septimum eſt nõ cupies domũ pximi
tui. non ſeruum non ancillã ⁊c. Bed vi detur pꝛeceptũ de non ↄcupiſcentibus rebus ꝓx ii vnum eſſe cum eo.quo di
non obſerlatum · et peyoꝛare dicitur q̃ non implet. quia falſum iurat. non qa inde reus fit ꝙ non obſeruat.ſed quia iurauit iniuſtum exquo reus eſt.ſicut il
menta accedant · Beꝝtum pꝛeceptum eſt non deſiderabis vxoꝛem p imi tui
—
———
citur non furaberis.et pꝛeceptum deñ
ↄcupiſcenda vxoꝛe/ vnum eſſecum eo quo dicitur non macheberis. oterat em̃ pꝛeceptum non furandi in illagene rraliter intelligi/ vbi de non ↄcupiſcen tia et ꝓx imi pꝛecipitur.et in eo qð di ctum eſt nõ mechaberis/ poterat illud intelligi. non ↄcupiſces vxoꝛem pꝛoxi
mi tui · Bed in illis duòbus pᷣceptis nõ
mechandi/ et non furandi/ipſa opera notata ſunt ⁊ ꝓhibita. In his vero ex tremis ipſa ↄcupiſcentia. Multuʒ er go differunt illa abiſtis. Vnde illi pꝛe cepto non mechandi ſit ſupadditio in
euangelio. vbi omnis ↄcupiſcentia me chandi ꝓhibetur. Bed cũ hic ꝓhibea⸗
tur ↄcupiſcentia aliene vxoꝛis ⁊ aliene
rei/ quare dicitur lex ↄpꝛimere manuʒ
et non animum/ euangeliũ vero et ma num et animum. Illud de lege dicitur ſcðm cerimonialia.non ſcm moœꝛalia
Vel quia in lege nõ eſt generalis pꝛohi
bitio/ omnis moutifere ↄcupiſcentie vt in euangelio vel ſcm eoꝛum carnaleʒ intelligentiam. Bi vero querit quare dicat aplus literam occidenteʒ/ ea cer
te eſt decalogus qui non dicit᷑ litera oc
cidens eo ꝙ mala ſit lex. ſed quia ꝓhi⸗
bens peccatum auget ↄcupiſcentiam ⁊
gddit pꝛeuaricationeʒ. niſi liberet gra
tia Que gratia non ſit abundabat in le ge vt in enãgelio. Lex ergo bona eſtet tamen occidit ſine gratia cuʒ ſit virtus peccati que iubet qð ſine gratia imple⸗
rinon põt. Gratia autem deerat /⁊ i5 litera occidens erat. Viſtat autẽ euan
gelij litera a legis litera · qꝛ diuerſa ſũt
miſſa. ibi terrena/bic celeſtia ꝓmit⸗ tunt᷑. Viuerſa etiam ſacr amenta.qꝛ il
la tĩ ſigniſicabant · hec ↄferunt grati⸗ am. ꝛecepta etiã diuerſa quantũ ad cerimonialia. Maʒ quantũ ad moꝛalia ſunt eadem. plenius in euangelio ↄti
nent᷑ Audiſtis.x · coꝛdas pſaiterij vtri
q; ſexui ĩpoſitas que caritate tangẽde
ſunt vt vicioꝛum fere occidantur.
Explicit liber tercius
* 3 4
————————

macaus que a4 ooupinz pertinent quibus frue
E bus venm
et que fruuntur et vtuntur ad
doctrinaʒſi ignoꝛum accidamꝰ
ncpi tabula libꝛi quarti- Deſ. acramentis
Euiq ſit ſacramentum Muid ſit ſignum.
Quõ differant ſignum ⁊ ſacramentum.
Nuare inſtituta ſunt ſ. acramenta.
De differẽtia ſ acramentoꝛum veteruʒ
et nouoꝛum. De circumciſione.
Quod remediuʒ illi habuerunt qui ifue
runt añ circumciſionem.
Ve inſtitutõe circũciſionis et de cauſa De paruulis defunctis ante diem octa
uum qno fiebat circumciſio. Pe ſacramẽtis noue legis. e baptiſmo.
buerit.
Muid ſit baptifina. Pe foꝛma baptiſmi.
ſanctus poſſit tradi baptiſmus. e inſtitutione baptiſmi. uare in aqua tm̃ fiat.
e immerſione quotiens fieri debeat uando circumciſio amiſit vim ſuam.
e cauſa inſtitutionis baptiſmi.
e illis qui ſuſcipiũt ſacramentuʒ ⁊rẽ ⁊nõ facramentum. et ſc̃m et non rẽ.
e ficte accedentibus.
ö intelligat illud. quotquot i in xo 8
ptiʒati eſtis chꝛiſtum induiſtis.
paſſo ſupplet viceʒ baptini ⁊ ſides
⁊ contritio.
nid ꝓſit baptiſmꝰ cũ ſide accedẽtibꝰ
uid dimittitur in baptiſmo iuſtis.
Pe differẽtia baptiſmi iohis et chꝛiſtt Auid vtilitatis baptiſmus iohãnis ha
i ſuit ſacramentum baptiſmus ille. e foꝛma baptiſmi iohannis.
apli in nomine chꝛiſti baptiʒauerũt i nomine patris tantum vel ſpirituſ
Vuius rei ſi ſacramentum baptiſmus
quem recipit uſtus M baptiſmus eque boneſta bono v
g malo datus. We poteſtate chꝛiſti⁊ miſterio.
Qe fuit poteſtas baptiſmi quaʒ chꝛiſt? S potuit dare ſeruis.⁊ non dedit Muibus liceat baptiʒare. Pi rebaptiʒãdi ſ unt ab hereticis bay⸗ tiʒati.— ¶M nullus in materno vtero baptiat.. Atrum baptiſmus ſit cum coꝛ rupte pꝛoferunk. Pe illo qui pꝛo ludo mnergit᷑..
e reſponſione patrinoꝛum. De catheciſmo ⁊ exerciſmo.
Ve ſacramento ʒfirmationis quod nõ
niſia ſummis ſacerdotibus tradipoteſt Que ſit virtus huius ſ acramenti. AtxB ſacramẽtuʒ digni ſit hen ino Atrum poſſit iterari. Pe ſacramento altaris.. M buius ſacramẽti in veteri teſtamẽ⸗ ip fiʒura preceſſit ſicut ⁊ baptſmus. Pe inſtitutione huius ſacramenti. Be foꝛma. Quare chꝛiſtus poſt alium cibrʒ dedt hoc ſacramentum diſcipulis. e ſacramento ⁊ re. res ſacramenti duplex eſt.
Pe duobus manducandi modis.
e erroꝛe illoꝝ qui dicunt coꝛpus 15 tantum a bonis ſum Fe intelligẽtia qͥꝛundã vᷣboꝝ ãbiguoꝝ.
e hereſi illoꝝ qͥ dicunt coꝛpus xp̃inõ eſſe in altari niſi in figura.vel in ligno De ſanctoꝝ teſtimonijs quibus ꝓbatur verum coꝛpus chriſti eſſe in altari.
modo ↄuerſionis. e nomodo dicitur coꝛpus chꝛiſti cnñ ci de ſubſtantia panis. Quare ſub alia ſpecie ſumat. Muare ſub duplici ſpecie. Quare aqua miſceatur. Quare coꝛp dedit xp̃s diſcipul ĩ i cens bt i illa accidentia fundent. e eſtien 7 partibus. e confeſſione berengarij.
Quid ille partes ſignificent⸗ Pi xp̃s immolat i in altari wotiieet

anſit facriſiciuʒ qð afacerdote geritur
De cauſa inſtitutionis. Pi hoc ſacramentu conficiatur ab he ⸗
reticis vel excommunicatis.
Quid faciat hereticum. ⁊ quid ſit here
Pe penitentia.
Unde vicitur penitentia.
Quid ſit penitentia
Muid ſi pentere.
Be ſolenni et vnica penitentia ⸗
d peccata ſepe dimittuntur per pnĩam
d pluribus irrecitus peccatis non po
teſt vere de vno penitere niĩ de omni
bus peniteat- — de cauſis contingunt flagella e egiptijs et ʒodomitis qui dicuntur tempoꝛaliter puniti ne ineternũ ꝑirent De generibus elemoſine⸗ uid ſit elemoſina. trum in moꝛtali peccato permanẽteſ et largas elemoſinas facientes debeãt dici ſatiſſacere. Atrum bona que fiunt ab aliqui ma lis valeant ad meritum vite cum ſue⸗ rint conuerſi ad bonum De tribus in penitentia coſiderandis ſcʒ ↄpunctione. ↄfeſſione. ſatiſfactione Mue ſit vera ſatiſſacio. Mue ſit ſatiſſactio falſa· e tribus actionibus penitentie. De multitudine venialium que grauãt vt vnum grande peccatum- ſatiſfactione venialium QAtrum ſine conſeſſione dimittant᷑ pec⸗ cata. Pi ſufficit ſoli deo confiteri.
non ſufficit ſoli deo conſiteri.ſi por
ſit ſacerdoti confiterſ. Zn ſufficiat confiteri laico. d quid valeat confeſſio.
Be clauibus.
Pe vſu clauium. Pi ſacerdos poteſt di vel retinere.
Euomodo facerdotes dimittunt pec
cata vel retinent.
Auomodo ſacerdotes ligit vel ſoũt
e remiſſione quas pꝛeſtat ſacerdos.
mittere peccata
speccatia. Euomodo intelligendum ſit illud að⸗ cunq; ſolueritis ſuper terram Vue ſint interioꝛes tenebꝛe ⁊ interior macula. — pee claues dantur et quibus trum per indignos tranifundat᷑ gra Nuomodo intelligendum ſit maledicaʒ benedictionivus veſtris. ualis eſſe debeat iudeꝝ eccleſiaſticus e his qui in fine penitent- e his qui penitentiam nõ complent. illo cui facerdos indiſcretus iniun git penitentiaum S moꝛientibus nõ eſt imponenda ſa⸗ tiffactio ſed innoteſcenda non eſt penitentia neganda velre/ conciliatio in neceſſitate. M pꝛeſpiter non reconciliet aliqueʒ in conlulto epiſcopo niſi in neceſlitate. An oblatio eins ſit recipienda qui cur⸗ rens ad penitentiam pꝛeuenit᷑ moꝛte- De peccatis que poſt hanc vita dimit tuntur. De his qui edificant aurum · argentuʒ lapidem. lig ·fe.ſii.„ De igne purgatoꝛio quo alij citius alij tardius purgantur- uid ſit edificare lignum.fe · ſti. uid ſit edificare au · ars·la. pꝛe. aliqueʒ vere penitet et ſi nõ de om̃i Quid ſit generalis confeſſio. Q nemo debet confiteri peccataã̃ nð fecit. Ve pena ſacerdotis qui peccatum con fitentis publicat. ipeccata dimiſſa redeant. Auid ſit ſacramentum et res.
e ſacramento vnctionis extreme De tribus generibus vnctionis. A quib fuerit Eſ acramentũ inſtitutũ De iteratione huius ſacramenti⸗ Pe oꝛdinibus eccleſiaſticis.
Muare ſunt ſeptem
Quales aſſumendi ſint ad dericum
De coꝛona et tonſura⸗

e— Ve acolitis. De ſubdyaconibus. edyaconibus.
Pe pꝛeſbiteris.
Nni dicuntur oꝛdines ſucri.
Muid appelletur oꝛdo. DHe nominibue dignitatis 7 ch. 4
He pontifce· We de quadtipartito nwonn n
Be cantone.
He ordinatis ab e6ietz
E Beſnana vnde dicitur ⁊ quid ſit. De his qui a ſimoniacis oꝛdinant ſci ciẽ ter vel non.
DSe his— dicunt ſe emere coꝛpoꝛalia et non ſpiritualia. 3 diſtinctione ſimoniacoꝛum.
his qᷓ violent᷑ ab bereticis vel alijs ſimoniacis oꝛdinant᷑.
PB
2
uando ſecundum pꝛeceptum ⁊ ſcm indulgentiam contractum ſit ↄugium.
nuptie bone ſunt.
conſenſu qui efficit coniugium. Auando incipit eſſe coniugium Pe opinione quoꝛundaʒ qui dicunt cõ
gium non eſſe ante carnaleʒ copulaʒ
ſponſa poteſt eligere monaſterium ſine conſenſu ſponſi. ¶ coniugatus ſine coningis conſenu nequit pꝛofiteri continentiam. adulterinis coniugjs. multiplicit᷑ ſponſus ⁊ ſpõſa vct ue ſponſa ſit vidua moꝛtuo* que nõ ·
tofirmatus faciat coniugium.
De bis que pertinent ad inn ad deccꝛem ſacramenti
uibus modis accipitur 8
Piconſenſus de cöturo etiami iuramẽ⸗
Itrum conſenſus ille qui facit matri⸗
monium ſit de carnali copula.an ð co⸗ habitatione. an de alio.
uare de latere viri foꝛmata ẽ zir
M noncſt conſenſus legitimus vbi coactio.
eerroꝛe qui enacuat conſi enſum. de marie ⁊ ioſep.
Zeſ nali cauſa coniugij.
M malus finis non contaminst— mentum.
e tribus en coniugõ.— 3 e duplici ſepmratione. ehis qui ꝓcurant venena ſerſitatig
Muando ſint pomicide qui pꝛocurant
aboꝛtum.
ereutuseroſ ſt pponpugß
tinentie.
We carnis— que—
ſit vel non. 8
nando ceſſandumſit acoitu.
pe diuerſis legibus coniugij trum iohannis virginitas ſit pꝛeler?
ðda caſtitati abꝛahe. 5 Mue erat cõſuetudo coniugij ſub lege Lui licebat tuneplures habere
Se perſonis legitimis. De frigidis ſeparandis vel non.
queunt. P. furioſis.
ebÿjs q ic cuʒ duapſoroꝛc M non eſi dimittenda S p
macula c coꝛpoꝛis. e iure viri ⁊ mulieris.
foꝛnicatoꝛiam neqᷓt dimittẽ vir nn ipſe exps fuerit foꝛnicatõis ⁊ ecõuerſo Pe reconciliatione eoꝛum qui pꝛopter
foꝛnicationem ſeparantur.
De illis qui ante coniunctionem ſe v
lueruntper adulterium. De ſeruis.
Strum ꝓpter extremam—
poſſit fieri ſeparatio.
De copuia ji xancille diuerſoꝝ d dñoꝝ
e continentia ex cõi ↄſenſu ſeruanda
Nub tpib ñ ſint celebꝛande nuptie.
Pehisq malefichs inpedui coire ne⸗
—————————

Se viro qut ſe tacit ſe enm vt u⸗
tur ab vxoe
De etate ↄtrahenti um
In quibus oꝛdinibus e⸗ contra
imatrimonium Ve interfectoꝛibus fuarũ coniuqum. 5
De votis et deuotoꝛum diſſerentia Pe illis qui 0 6
wenm.
coningio ſidelis 7 ue ⁊duo ⸗
infidelium. De foꝛnicatione pirituali vier qusʒ dimitti coniun poteſt
Mo auibus peccatis poſſuſeri ſepa⸗
ratio velnon- Muando licet fideli aliaʒ ducere vl nõ
Atrum coniugium inter infideles ſit 8 Hiugiumſit legitimum
Pe cognatione carnali. e computatione graduum conſang/
ninitatis.
WMnare ſex gradus computantur. Pe diſpenſatione gregoꝛi habüs
anglicos.
de gradibus affinitatis.
e varijs traditionibus affinitatis
i coniugium ſit inter eos aui nota cõ ſanguinitate diuidunt.
Muibus perſonis teſtiicanti ſunt di
mittenda coniugia⸗
Muid ſit foꝛnicatio·⁊ quid ſtupꝛum nid adulterium et quid inceſtus. Muid raptus et de ſpirituali ↄgnatiðe Mui ſint fili ſpirituales.
e copula ſpiritualium vel adoptiuo
rum et naturaliumfilioꝛum-
qpe copula filioꝛuʒ qui ante compater nitatem vel poſt nati ſunt·
Picuilice at duas ↄmatres d ducẽ vnaz Loſt aliam
Pi vir ⁊ voꝛ ſimn tenere valezt pueꝝ de ſcßis ⁊ tercijs ⁊ deinceps nuptijs
e reſurrectione ⁊ iudicij vditionsr
e voce tube be nocke media · De libꝛis qui tunc aperient᷑
Ve memoꝛia electoꝛũ ſt tunc 2 mala tenea. 2.
Qnomodo intelligit chꝛiſius— vi voꝛum et moꝛtuoꝛum.
e his qui vim reperientur · 8 e etate et ſtatura reſurgentium. reſurget quicquid fuit de ſubſtãtia et natura coꝛpons et ſinon in eadẽ 7 te coꝛpoꝛis
ſine omni de oꝛmitate reſ urgent
tꝝ repꝛoboꝝ coꝛpoꝛa cum deioꝛmita
tibus reſurgant quas hic habuerunt.
non conſument maloꝛum coꝛpoꝛa 5 tunc ardebunt.
H demones coꝛpoꝛalii igne geabät i anime ſine coꝛpoꝛib ſentiunt igneʒ materialem⸗
e aboꝛtiuis ſetibus et wonſtris. e diuerſis animarum receptaculiꝰ p
moꝛtem.
eſuffragijs defunctoꝛum. e officis ſepulture-
e duobus eque bonis t
poſt moꝛtem plura habet auxilia.
Sn ſuffragijs iuuabunt᷑ ĩ fine repci Muomodo ſancti et gloꝛificati e et ange“ li audiunt pꝛeces ſupplicantiuʒ et inter
cedunt pꝛo eis. Pi valde malis pꝛeſta mitigatio pene e occulto iudicio dei. juſticia et miſericoꝛdia dei · vare quedaʒ opꝑa dicunt᷑ iuſticie dam miſericoꝛdie vel bonitatis de Muomodo vniuerſe vie domini tur miſericoꝛdia ⁊ veritas. Ve ſententia iudicij ꝙ ſancti indicabi et quomodo. oꝛdinibus eoꝝ 3 erunt in iudicio. e oꝛdine iudicij ⁊ miſterio angeloꝛũ ipoſt iudiciuʒ demones pꝛeerunt po
minibus ad puniendum.
e foꝛma iudicis. ualis apparebit foꝛma ſerui. are ſecunduʒ foꝛmam ſerui idicitur chꝛiſtus ſuſcitaturus coꝛpoꝛa. eloco iudici eqjlit ate lumiariũ ⁊ tps p indiciuʒ e differẽtia mãſionũĩ celo⁊ i iferno iquid ibi cognoſcit ab aliquo— non intelligant omnes.
e pꝛrilitate gaudij.
——
N
—
8
X
X
—— —— —
—
*2
—

tim. ſchi nai
ſurgen defom benn
noni,
An.
* Pe ſacramen 6 tis vbi q̃tuor nicien conſideranda
untitt Pu⸗
*
witigatio
Bade Zug inli.x. u ul dede. dünt
ie doni
nin.
ſwü
doctrina xp̃ia meſu ſig⸗ Pno differãt
„ Foz. inli.8
ſignuzet ſaẽ⸗
gimaioꝛſit beatitudo ſcõꝝ p iudiciũ
Fti mali in inferno peccabunt.
Muare dicuntur tenebꝛe exterioꝛes Pi damnatoꝛum anime noticiam habe ant eoꝛum que hic fiunt.
e laʒaro ⁊ diuite.
Si boni ⁊ mali inuicem ſe vident.
VBe chaos inter bonos ⁊ malos. Atrum viſa impioꝛũ pena minuat vel ageat gloꝛiam bonoꝛum.
e ncipit liber quartus
Jamari
tanus enim vulnera⸗
to appꝛopians cura/
tioni eius facramen
toꝛuʒ alligamẽta ad
pibuit. qꝛ contra oꝛiginalis peccati et actual vulnera. ſacramentoꝝ remedia
deus inſtituit. We quibus quatuoꝛ pꝛi mo conſideranda occurrunt. Muidſit ſacramentum. Quare inſtitutum In q
bus ↄſiſtat ⁊ ↄficiat᷑ ⁊ que ſit diſtãtia inter ſacramenta veteris ⁊ noue legis.
Quid ſit ſacramentum-
Bacramentum
eſt ſacre rei ſignuʒ. vicit᷑ tamen ſacra
mentum etiam ſacrum ſecrctum. ſicut
ſacramentum divinitatis.vt ſacramen
tum ſit ſacrum ſignans ·et ſacrumſig⸗
natum.ſed nunc agicur de ſacramento ſecundum qð eſtſignum. Item ſacra“
mentum eſt inuiſibilis gratie viſibil foꝛ
ma · Pignuʒ. vero eſt res pꝛeter ſpeciẽ
quaz ingerit ſenſibus aliquid aliud ex ſe faciens in cognitionem venire· Vig⸗
noꝝ vero alia ſunt naturalia.vt fumus
ſignificans ignem. alia data et eoꝛum
que data ſunt. quedam ſunt ſ acramen ta/ quedam nou. Vmne enim ſacramẽ
tum eſt ſignum ſed non econuerſo. ſaẽ⸗
mentum eius rei ſimilitudineʒ gerit cu ius ſignum eſt Pi enim ſacramentanò baberent ſimilitudinem rerum qarum
L* 3 8 v* 3 2 ₰. *
ſa ramenta ſunt/ ꝓpꝛie facramenta nð
dicerent. Pacramentũ enim ꝓpꝛie ðꝛ
quod ita ſignum eſt gratie dei.⁊ inuiſi bilis gratie foꝛma. vt ipſius imaginem
candi tantum gratia ſacramenta inſti tuta ſunt · ſedetiam ſanctiſicandi. que
eniʒſignificandi gratia tantũ inſtuuta
ſunt. ſolum ſigna ſunt et non ſacramẽ
ta ſicut fuerũt ſacrificia carnalia.⁊ ob
ſeruantie cerimoniales veteris legis.
ue nunquaʒ poterant iſtos ſacere ofe rentes Quia vt ait apoſtołꝰ. Panguis hircoꝝ ⁊ thauroꝛuʒ ⁊ cinis vitule aſper
ſ us. inq̃natos fanctificabat ad emũda⸗ tionem carnis non anime. Mam inqui
natio illa erat contactus moꝛtui. vnde
auꝗᷓ. Mihil aliud intelligo inquinatio nem quã lex mundat niſi ↄtactum moꝛ tui hominis/ queʒ qui tetigerat immũ
dus erat ſeptem diebus. ſed purifica
batur ſecundum legem die tercio ⁊ ſep
timo. ⁊ ita mundus erat vt iam intra-
ret in templum. MMundabant etiã int᷑
dum a coꝛpoꝛali lepꝛa illa legalia. ſed nunqu; ex operibus legis aliquis iu⸗
ſtiãcatus eſi. vt ait apoſtolus.etiam ſi in fide ⁊ caritate fierent. Queritur q̃re qꝛ impoſuit ea deus in ſeruitutem.non
in inſtificarionẽ ⁊ vt ſ̃gura futuri eſſẽt
volens ergo ſibiipſi potius offerri ea qᷓ; idolis. illa ergo ſigna erant ·ſed tamen
Quid ppne dicitur lacta
mentum
V legalia me
lius dicuntur
ſigna qᷓᷓ ſacra
—
Zuꝗ̃. ſuꝑ epi ſtolam adhe
⁊ſacramenta licet minus propꝛe in
ſcripturis ſepe vocant. uia ſigna er⸗ ant rei ſacre quam vtiq; non pꝛeſtabãt Illa autẽ apoſtolꝰ opera legis dit᷑ que
tantum ſignificãdi gracia vel in on in
ſtituta ſunt Triplici antem de cauſa ſa cramenta inſtituta ſunt. pꝛopter humi
liationem eruditionẽ.exercitationem
ꝓpt hũiliationẽ qͥdeʒ vt dum hõ inſen⸗
ſibilib reb' q̃ natura infra ipm ſunt ex peepto creatoꝛis ſe reuerẽdo ſubicit vt ex hac hůilitate ⁊ obediẽtia deo magis
placeat ⁊ vt apð eũ mereat᷑ cuiꝰ imꝑio
ſalutem querit in inferioꝛibus ſeret ſi
non ab illis ſed per illa a deo.pꝛopter eruditionem ẽttam inſtituta ſunt. vt ꝑ id quod foꝛis in ſpecie viſibili cernitur
Que dicant᷑ opꝑs iegis de cauſa inſtitu⸗ tionis ſacra mentoꝛum.
Becunda

In quſb con hſtit ſacramè
cramentis qua vanam? noꝝiam decli⸗ net occupationem · non enim facile ca
—
——
ad inuiſibilem virtutem que intusẽ ag ⸗ noſcendam mens erudiatur homo em— qui ante peccatum ſine medio deum vi ia facramenta ſacramentum quoddã⸗ debat per peccatum adeo habuit vt ne ſcilicet circumciſionis illud conferens
quaquas diuina nequeat capere niſihu remedium contra peccatum quod nũc manis exercit atus pꝛopter exercita⸗ baptiſmꝰ.vnde Aud Ex quo nunc in“ tionem ſimiliter in
ituta ſunt. qꝛ cum ſtituta eſt circumciſo ĩ populo dei due bomoocioſus eſſe non poſſit pꝛoponi“ erat tunc ſignaculum iuſticie fidei ad tur ei vtilis ⁊ ſalubꝛis exercitatio in ſa purgationem valebat magnis ⁊ paruu lis oꝛiginalis veteriſq; peccati. ſiẽ bap tiſmus ep illo valere cepit ad innoua“ pitur a temptatoꝛe qui bono vacat ep⸗ tionem hominis · ex cuo inſtitutus eſt. ercitio. Vnde hic hieronimus monet Item beda idem ſalutifere curationis ſemper aliquid boni operis facito vt te auxilium circumcilio in lege contra oꝛi occupatum diabolus inueniat ginalis peccati vulnus agebat.qð bap
tiſmus agere reuelate gratie tempoꝛe 1Be triplici genere exercitatio conſueuit. excepto ꝙ regni celeſtis ia⸗ Bis⸗
nuam nondum intrare poterant. Ta/ 2 men in ſinn— poſi moꝛtem beata conſolati ſuperne pacis ingreſ⸗ — unt autem eꝝ ſum ſpe felici expectabant. Mis aperte ercitat ionum tres ſpecies · vna ad edi/ traditur per circumciſionem ex quo in⸗ ficationem anime pertinet.alia ad coꝛ⸗ ſtituta fuit ſciticet remiſſionem peccati poꝛis fomentum.alia ad vtriuſq; ſub/ oꝛiginalis ⁊ actualis paruulis et maio⸗ berſionem. Lum igitůr abſq; ſacramẽ ribus a deo pꝛeſtitam. ſicut nunc tis quibus non alligauit potentiam ſu tiſmum datur ⸗
am deus homini gratiam donare S 8 Mꝛedictis de cauſis ſacramenta inſti, De viris qui fuerunt ante cir⸗
tuit. Duo autem ſunt in quibus ſacra⸗ cumciſioneʒetde feminis que
fuerunt antẽet poſt⸗
ueritur autẽ
de viris qui fuerunt ante circũciſioneʒ
mentum conſiſtit. ſcilicet verba et res verba vt inuocatio trinitatis. res vtã⸗ qua oleum et humſmodi.
Wedifferentiaſacramentoꝛu rint. Quidam dicunt ſacrificia ⁊ obla
Jam videre FeE tiones eis valuiſſe ad remiſſionem pec⸗ ſtat differentiam ſacramentoꝛum vete cati. Sed melius eſt dicere illos quið rum et nouoꝛum vt ſacramenta vocemꝰ abꝛaham ꝓdierunt per circumciſioneʒ que antiquitus res ſacras ſignabant- vt ſacrificia et oblationes et huiuſmo⸗
quod remedium contra peccatũ habue
la pꝛomittebant tantuʒ et ſigniſicabãt
hec autem dant ſalutem
telligebant ſpũ aliter in illis ſ acrificis iuſtificatos. vnde Wreg. Vuod apud
ecircumeiſione
ꝑbap
et de feminis cue fuerunt ante et poſt
iuſtificatos. mulieres vero per fidem?
* operationem bonam. vel ſuaʒ ſiadulte di. Foꝛum autem diſferentiam bꝛeui⸗ erant. vel parentũſi paruule. Eos vo ter augnſtinus aſſignat dicens. quia il qui fuerunt ante circumciſioneʒ paruu los in fide parentum. parentes vero E 3 virtutem ſacrificioꝛum.ſcilcet quẽ in
nos valet aqua baptiſmiboc egu a
Zug ad vale. rium trau“
lianum.—*
taf
bu nne
Eeda ſne kb pba
ni zia ef
tatu urc at anep r nim ert 02 cper doan u⸗dan mi iiadut biw iimin nde i ien en ric ſo.i tbrt bmap qem nech pinm voſen obeun ſeuch
Qun dice g.
Fhba
men con knoſn pen 8 der Pre · imor ve
—

ſi
uli
veteres · vel pꝛo parüulis ſola fides vł I
— 3 53* ———
onens
uod it
nti
fidla
. 6 „ 4
tpunu
u
mnn
prign nsmm nai immun wulsum
utmn
Euare data ſitcircũciſio
Quare in car
nantet pepuci·
n crich
mn
pꝛo maioꝛibus virtus ſacrificij. vel pꝛo his qui ex abꝛahe ſtirpe pdierunt mi ⸗
ſterium circunciſionis.
We inſtitutione circumciſio
nisetcauſa.
Hic vicendums in quo inſtituta fuerit circumciſio. Et
quare ⁊ cur mutata ꝑ baptiſmuʒ abꝛa ham pꝛimus mandatum circumciſiõis
pabuit ad ꝓbationem obedientie. nec ei ſoli pꝛecepta fuit circumciſio ſed ⁊ ſe mini eius id eſt omnibus hebꝛeis. qᷓ fie bat ſecunduʒ legem ocaua die lapideo
cultro in carne pꝛepucij. Vata aůt fuit
circumciſio pluribus de cauſis ſcilicʒ vt
———
per obedientiam mandati abꝛahaʒ pla
ceret deo.cui per pꝛeuaricationeʒ adã
diſplicuerat/data etiam fuit in ſignum magne fidei abꝛahe qui credidit ſe ha
biturum filium in quo fieret benedict
omnium. deinde vt hoc ſigno a ceteris nationibus diſcerneretur populus ille In carne vero pꝛepucũ ideo iuſia ẽ fie⸗ ri circumciſio. quia in remedium inſti⸗ tuta eſt oꝛiginalis peccati quod a parẽ tibus trahimus per concupiſcentiam. que in parte illa magis dominatur. et quia in parte illa culpam inobedientie
pimꝰ homo ſenſit. decuit vt ibiſignuʒ
obedientie acciperet.
——
Muare die odauo etpetrino
Fiebat auteʒoc
taua die ⁊ petrino cultro quia et in re⸗ ſurrectione communi octaua die etate futura per petram chꝛiſtum omnis ab
electis abſcidetur coꝛruptio.⁊ per chꝛi ſti reſurrectionem octaua die factam cir cumciditur a peccatis anima cuiuſq; ĩ eum credentis. due ergo res ſunt illius acramenti. 2
*
iwe aruulis de
*
tata
————.—————
eſt circumciſio per baptiſmum/qꝛ
ſacramentũ baptiſmi communiuseſt?
deo auteʒmu
1
perfecius· qplenioꝛi gratia accumua
tum. Ibi enim peccata ſolum dimitte bantur. ſed nec gratia ad bene operan dum adiutrix/ nec virtutum poſſeſſio vl augmentũ ibi pꝛeſtabatur vt inbap tiſmo. vbi non tantummodo abolentur peccata ſed etiam gratia adiutrix con⸗ fertur.⁊ yirtutes augent᷑. Vnde aqus
refectionis vel regenerationis dicitur.
uia aridos fecundat · ⁊ iam fructificã tes amplioꝛi vbertate donat.qꝛ quan ⸗ tumcunq; per fideʒ ⁊ caritatem añ ha⸗
bitam aliquis inſtus ad baptiſmum ac/ cedit vberioꝛem ibi recipit gratiam
non ita in circumciſione. Ande abꝛahe
per fidem iam iuſtficato/ſignaculũtiũ
ſuit. nihil ei intus contulit.
emocauum-
de pꝛruulis qui ante diem octauummo riebantur antequam fiebat circumciſio ex lege /vtruʒ ſaluarentur vel non Idẽ poteſt reſponderi quod ſentitur ð par⸗ uulis ante baptiſmum defunctis. quos
functis ante di
perreconſtat. Qnge bed quimuncp
euangelium ſuum terribiliter et ſalu⸗ bꝛiter clamat Miſi quis renatus fuerit
eꝝ aqua ⁊ ſpirituſancto non intrabit in
regnuʒ dei· ipfe dudum clamat per ſu am legẽ · anima cuius pꝛepucij caro cir cumciſa non fuerit perihit · de popnlo meo.uia pactum meum irritum fecit. ſoꝛte tamen ſub lege ingruente neceſſi⸗·
tate moꝛtis ante ockaurʒ diemcircumꝰ
cigebanſine petciroflio. icutmodo
fit in eccleſia de baptiſmũo.

cramenta noue legis ac
cedamus que ſunt bap —— tiſmus confirmatio pa⸗
nis benedictionis.i.eukariſtia. penitẽ tia. vnctio extrema. oꝛdo coniugium- quoꝝ alia remedium ↄtra peccdtum p⸗ bvent ⁊ gratiam adiutricem conferunt⸗ vt baptiſmus alia in remedium tantuʒ funt. vt coniugium alia gratia et vir⸗ tute nos ſulciunt vt eukariſtia· et oꝛdo
uare mor poſt hominisca ſum non fuerunt inſtituta-
Vi vero querit
quare non fuerint hec ſacramenta inſti tuta moꝝ poſi hominis lapſuʒ. cum in
D
nitentia. Sola em̃ coĩpoꝛa? peccatis vero non mundabat. Waptil“ mus vero iohannis non in remiſſionem · baptiſinus vo Fp in remiſſionem. uia iohannes bapti zans homines ad penitentiam vocabat et quos baptiʒabat penitere docebat · ſecundum illud. Veniebant ad iohan/ neʒ in ioꝛdanẽ confitentes peccatã ſua Ped in baptiſmo iohannis non dabat
bluebat à
erat in penitentioʒ
peccatoꝝ remiſſio · aue
nus iohannis
Ad quid ergov
data eſt in chꝛi
De differẽtia baptiſmi xpi et iohannis.
Quare dicul
tilis erat baptiſmus iohannis. quia ho mines vſu baptizandi pꝛeparabat ad
pis ſit iuſticia ⁊ ſal· dicimus ꝙ non añ aduentum chꝛiſti qui gratiam attulit⸗ gratie ſacramentã ſuiſſe dãda. quee ipſius moꝛte? paſſione virtutem ſoiti⸗ ta ſunt. Chꝛiſtus autem venire noluit anteqᷓ; homo de lege naturaliet ſcrip⸗ ta ↄuinceret᷑ · qð neutra iuuare poſſet
Quodſacramentum coniugi
fuit ante peccatum- Fuit tamẽ cõiu
gium añ peccatum inſtitutuʒ.nð vtiq; pter remedium · ſed ad ſacramentuʒ et ad oficium poſi peccatum vero fuit ad remedinʒ ↄtra carnalis concupiſcẽ tie coꝛruptelã. ð qͥ ſuo loco tractabim
— Nüc vero ve ba
ptiſmi ſacramento videamus qð inter noue gratie ſacramenta pꝛimnʒ ẽ Nap tiſmum chꝛiſti iohannes ſuo baptiſmo pꝛenunciauit qui pꝛimus baptiʒaſſe le git/ ſed in aqua. non in ſpiritu. ſiẽ ipfe
Bebap· o⸗ ait. Ego baptiʒo vos in aqua ·i.in pe
baptiſmum chꝛiſti. Ped queritur qua“
re dictus eſt baptiſmus iohannis ſicut tiſmus iohannis yuũů
veritas dicit· bap eſt. qꝛ ibi iohannis operatio tĩ viſibił erat er̃terius lauantis.nõ inuiſibilgra tia dei virtutis operantis inter? Bed tñ et illa iohannis operatio a deo erat* et baptiſmus ille a deo crat non ab ho⸗ mine · ſed hominis dictus eſt. qꝛ nil ge⸗
rebat᷑ quod non ageret homo⸗
Bi vero drit an ſacram̃tuʒ fuerit. ſatis poteſt concedi
ex eo ſenſu quo legalia ſigna dicuntur ſacramenta · Pignific abat eniʒ baptiſ mus iohannis eſſe rem ſ acramenti ſcili cet baptiſmuʒ chꝛiſii qui non t eſt pe
nitentie ſed et remiſſionis peccatoꝛum
De foꝛma baptiſj mi ichannis et de baptiʒatis abeo⸗
Hicↄſiderandũ eſi ſi bapriʒati a iohanne iterum bapti⸗ ʒati ſunt baptiſwochꝛiſli·⁊ qu foꝛma verboꝛum vſus ſit iohannes · Illi qui baptiʒati ſunt a ichanne neſcientes ſpi
iobannis.
*
vpereo n m. wn izcl ſu nſundu tm nichn ½ wiset up anſue
p ſicae. ſe Nyn nuleſ lin nſed cnt alie tim tnonn M nin n
tin zuiſtn pan naptiſn ſn ſgoin d Bbay
⸗
baptiſmus
——
Pi fuerit ja mentuʒ bap tiſmus ille

1 ſ
* i.
3 obayt neh doch. adiohnn eccata ſij n dada chinch
ut
punbti dMnq ictmſ vs cmn mioti is inteni tio a deon tra nnt d.i
hic non tene⸗ tur magiſter
00 Pieronimns
in epiſtola ð
wius vxoꝛis viro.
dmbꝛo. ĩ li. Z ſpirituſcõ
tbomo.
ritumſanctumeſſe ac ſpem ponentes in ülius baptiſmo /poſtea baptiʒati ſunt baptiſino chꝛiſti. baptiſius autem io⸗ hannnis in nomine venturi tradebatur Ande hieronimus ſuꝑ iopelem qui di⸗ cit ſe in chꝛiſtum credere.et non credit in ſpiritumſanctum/ nondum habʒ cla⸗
ros oculos. Ande baptiʒati a iopanne
in nomine venturi.i.domini ieſu⸗qꝛ
dixerunt.ſed neq;ſi ſpirituſſandus eſt audiuimus. Item baptiʒabant᷑ immo
verum baptiſma accipiebant.illi vero qui ſpem non poſuerũt in baptiſmo io
hannis. et patrem et filium et ſpiritũ
ſanctum credebant non poſt baptiʒati fuerunt.h impoſitione manuuʒ ab apo
ſtolis ſuper eos fada ſpiritumſanctum
receperunt. alij vero qui non ita crede bant. baptiʒati ſunt baptiſmo chꝛiſti
vt pꝛedictuʒ eſt. vnde hieronimus Mui piritumſanctum neſciebant cum bap⸗ tiſmum a iohanne acceperunt iteꝝ bap tizati ſunt baptiſmo chꝛiſti vt pꝛedidũ
eſt ·ne quis eꝝ indeis vel genti puta⸗
ret aquam ſine ſpirituſancto ad ſaluteʒ poſſe ſufficere.de h etiam ambꝛoſi.in pꝛimo li. de ſpirituſancto ait. Vuidaʒ
neg auerunt ſe ſcire ſpiritumſanctuʒ cũ baptiʒatos ſe dicerent baptiſmo ioßis qui in aduenientis ieſu/ non in ſuo bap tiʒauit nomine. Iſti ergo qꝛ nec in chꝛi
ſti nomine/ nec cum fide ſpirituſſancti
baptiʒati fuerant/ non potuerunt acci⸗
pere baptiſmi ſacramentuʒ. baptiʒati ſunt ergo in nomine chꝛiſti nec iteratũ eli in his baptiſina ſed nouatum.
Quidſit baptiſnus
ſt hoc vi 5. dendum eſt quiã ſt bap⸗ tiſmus et que ſit foꝛma.
et quando inſtitutus.⁊ cã inſtitutionis. Vaptiſmus ðꝛ intinctio
id eſi ablutio coꝛꝑis exterioꝛ facta ſub
foꝛma verboꝝ pꝛeſcripta. Si enim ab⸗
lutio fiat ſine verbo.nõ eſt ibi ſacramẽ
tum. Ped accedente verboad elemen ⸗
6
tum ſit ſacramentum non vtiq; ipſfuʒ
elementum fit facramentum.ſed ablue
io facta in elemento. Sñ augverbo baptiſma ↄſecrat᷑. detrabe verbum et quid eſt aqua niſiaqua. accedit verbuʒ
ad elementum. ⁊ ſit ſ acramentum Añ eſtbec tanta virtus aque· vt coꝛp tan
gal? coꝛ abluat. niſi ſaciente ᷣo⸗ nõ qla dicit᷑ ſed qꝛ creditur Ma m 7 in ihlo vbo alind eſt ſontranſiens· aliod elſi virtus intusm anens. In duobnsꝗ onliſtit ſacramentum baptiſini ſcʒ in
verbo et elemento.ergo et ſi alia deſũt que ad decoꝛem ſacramenti inſtitituta
ſunt. nõ ideo minus eſt veruʒ ſacramẽ
kum ⁊ hanctum. ſi verbũ ſit ibi ⁊ elemẽ tum. Mam et in hoc ſacramento et in
alis quedam ſolent fieri ad decoꝛem ⁊ honeſtatem ſacramenti quedaʒ ad ſub
ſtantiam ⁊ cauſam ſacramenti pertinẽ tia. De ſubſtantia buius ſacram̃ti ſunt verbum ⁊ elementum. cetera ad ſolen nitatem eius pertinent.
We foꝛma baptiſmi 6
Bed quod ẽils
verbum quo accedente ad elementum fit ſacramentum.veritas te docet que buius ſacramenti foꝛmam tradens ait
diſcipulis. Ite docete omnes gentes boptiʒantes eos in nomine patris et ſi⸗ lj et ſpirituiancti amen. Inuocatõ igi tur trinitatis verbuz ðꝛ quo baptiſma conſecrat᷑ ·⁊ hec eſt foꝛma verboꝝ ſub qua traditur baptiſinus. Ande boniſa cio epiſcopo ʒacharias papa ait Fir⸗
miſſime pꝛeceptum eſt in ſinodo anglo rum. vt quicunq; ſine inuocatione tri⸗ nitatis merſus fuiſſet. ꝙ ſacramentuʒ regenerationis nõ haberet/ qð omnino
verum eſi ꝙ ſi merſus in fontem baptiſ mi quis fuerit ſine inuocatione trinita⸗ tis. perfectus xpianus non eſt niſi in no mine patris ⁊ filij ⁊ ſpirituſſancti fuerit
baptiʒatus. Legitur tamen in actibus apoſtoloꝝ apoſtolos baptiʒaſſe in noſe
chꝛiſti.h in hoc nomine vt exponit am
Q in hoc ⁊ in alijs ſacramẽ tis. quedam fiunt ad decò rem.quedam ad neceſſita⸗ tem ad ſaca mentum ⁊cã ſacramenti ꝑ tinentia.
Q apoſtoli in chꝛiſti nomie
baptiʒauert

Nicolans pa pa ad cõſulta
Pulgaroꝛu·
—
pirunſſancti Poiſit tradi bap
dꝛoſius tota trinitas intelligit᷑. Intel“
ligit᷑ enim cum chꝛiſtum dicis /⁊ pater quo vncus eſt⁊ ipſe qui vnctus eſt.⁊ ſpirituſſanctus per queʒ vnctus eſt Añ nicolaus p onlult Iuodaʒ iudco multos baptiatos al ſeritis ⁊ quid inde agenduʒ ſit conſuli tis leij ꝓfecko ſi in nomine fancke trini
tatis vel in nomine chꝛiſti ſicut in acti
bus apoſtoloꝛum legimus baptiʒentur bꝛpriʒati ſunt · Anuʒ eñ idem;eſt vr
erxponit ambꝛoſius
Piin nomine patristantſi
—
* *
——
baptifmus eſſet verusſi diceret᷑ in no
tantum.vt cum dicil᷑ in nomine chꝛiſti
Zlmbꝛoſius videt᷑ dicere ꝙ ſifide miſte
riuʒ trinitatis teneat᷑ ⁊ vnd perſ ona tã
tum nominet᷑/ plenum eſt ſacramentuʒ
cconuerſo. 7„. fva— mbꝛo. inli recte de aliquo Uloꝝ ſentiat᷑ · vacuũ fie
Pitres nominent᷑ et non
et ſi vnum in ſermone compꝛehendas.
vel pa rem vel filium vel ſpirit umſan⸗ ctum. ſide autemnec patrem nec filium nec ſpiritumſanctum abneges · plenuz
eſt fidei facramentum ita etiaʒ licz pa trem et filium et ſpiritumſanctum di- cas.⁊ patris et filij⁊ ſpirituſſancti mi· nuno poteſtatem vacuum eſt omne mi⸗
—„
ſterium. Kum ei dicit᷑ in nomine xp̃i
per virtutem nominis impletum eſt mi
Mueſtio ambꝛoſũ
——
mine patris tantuu. vel ſ pirituſſancti
retmieriuʒ trinitatis. Ait em ſic. vbi nõð eſt plenum baptiſmi ſacramentum.
nec pꝛincipium nec ſpecies aliqua bap tiſmi eltimatur · Wlenum autem eſtſi patrem ⁊filium et ſpiritumſanctum fa
tearis. Bi vnum neges totuʒ ſubrues ho nomin n duis peruerſe credens ⁊ erroꝛem indu
cere intendens vnum de tribus tantus Ecce qd cpe
.———
vtr ſicut in chꝛiſti nomine legim bap
tilni plenuʒ eſſe lacramentum⸗ ita eti am ſpirituſancto nũcupato/ nibil deſit
ad miſterij plenitudinem. Rationeʒ ſe
aad conſulta bulgaroꝛum. quimur qui vnum dixerit. trinitatem co
ſignificauit. Pi chꝛiſtuʒ dicas? patrẽ
———
a quo vndtus eſt filius. ⁊ ipſum dui vn
d eſt ſcʒ filium.⁊ ſpiritumſanctum ⁊ 6 vnctus eſt deſignaſti. Pcriptum eſtem
punc ieſum a naʒareth quem vnxit de
ſpirituſancto. ⁊ſi patrem vicas· filium eius et ſpiritum oris eius pariter indi
cas/ tamen id etiam coꝛde compꝛehen das ſi ſpirtumſanctum dicas · deuʒ pa trem a quo ꝓcedit · ⁊filium cuius ẽſp
puletur autoꝛitas dominus dicit Vos
rritus nuncupaſti · Ande vt rationi coꝰ
autẽ baptiabimini in ſpirituſancto ex quo indicat nos recte poſſe bapitzare
in ſpirituſanco⸗
Dꝛeſtringit pꝛemiſſoꝝ intel ligentia cum determinatione.
„—
—
Erpis apertein
ellexiſti in nomine chꝛiſti verumbap?
tiſma tradi · Ande nihilominꝰ inſinua?
ri videt᷑ verum baptiſ ma dari poſſe in nomine patris tantum vel ſ pirituſſan⸗
cti. Pi tamen ille qui baptiʒat fidẽ tri
nitatis teneat que trinitas in quolibet
hoꝝ nominum intelligit᷑ Pi autem ali
nuncupet. non impleuit miſterium ꝙ
vero alt nominatis trib vacuuʒ eſſe mi
ſteriumſi baptizans minnat poteſiateʒ patris vel filij vel ſpirituſſancti.i.male ſentiat de potentia alicuius hoꝛuʒ. nõ credens vnam potentiam trum/ intel“
ligendum eſt hoc ſuper eum qui non in
tendit nec credit baptiʒare qui non tin
ſterium. nec a chꝛiſti baptiſmate ſpiril earet fide ſed etiam intentionem bapti§
ʒndi nõ pabet. ui ergo bapttzat in nomine chꝛiſti. baptiʒat in nomine tri“
nitatis quando ieintelligit. rutwot⸗ tamen tres pſonas ibi nominare vt di“ cat in nomine patris
⁊fil ſpůllandi
din niqvi noh rsaljd i zcm ſpi isrmn in kl bt iſcic d meöße 92:dite
gwe tepſio in iabay
dice eſtin n
u aub 6 imte
7 2„ at

. 6* 2 6 5
Znbroſiuſin non in noibus ſed in nomine.i.in inno ctuʒ munde carnis ſue vin regenerati⸗
t libꝛo de trini catione. vel in confeſſione patris ⁊ filé vam contulit aquis. vt uih 5 i tateaseſt in er ſpirituſſanc ·Inuocatur enim ibi mergeret ineuio nemine ninu Maten nomine pa.2 tota trinitas vt inuiſibiliter ibi operet᷑ apeccatis purgaret · tunc er o inſtitu⸗ p ſi. et pi. ſe per ſe/ſicut extra viſibiliter per mini tusẽ bantreret rtunc ergo inſtitu⸗
gin ſeron. Aautendicttorin mnt, ae nilnecinan
cumaij bus.non eſt ibi ſacramentum. quia nõ hominem baptiat.
meſe ſeruatur foꝛma baptiſmi.
ni. Be inſtitutione baptiſmi. Auar madus ntumiat. 3
vüti, L De inſtitutione Telebꝛatuzgũt a Vduzn e ſacramentuʒtĩ in aqua nõ in alio eplam adro. naiiß baptiſini qudo ceperit varie ſunt eii liauoreyt ait chꝛiſtus niſi quis renat?
nmit mationes alij dicunt tunc eſſe baptiſmũ ſuerit ⁊c. Ideo vnifoꝛmiter id fieri in
tinhn Miſi auts renatus fuerit er aqua⁊ ſoi ſoꝛde⸗ coꝛpis ac veſies abluit. ita bap
in rituſancto ⁊c̃. alij dicunt inſtitutionem tiſmus maculas anime.ſoꝛdeſqʒ vicio
baptiſmi ſactã cum apoſiolis dixit Ite um emundando abſtergit. vel ideo vt docete omnes gentes baptiʒantes eos nullum inopia excuſaret. qð poteſt ſie in nomine patris ⁊ filij ⁊ ſpirituſſancti. riſi in vino vel oleo fieret ⁊ vt commu⸗ Bed hoe dixit eis poſt reſurrectionem nis materia baptiʒandi inueniret᷑ apß pꝛecipiens eis de vocatione gentium. omnes qð aqua ſignauit que de latere quos ante paſſionem binos ⁊ binos mi⸗ chꝛiſti manauit. ſicnt ſanguis alterius ſerat ad pꝛedicanduʒ in iudea ⁊ ad bap ſacramenti ſignum fuit. Mon ergo in tiʒandum dicens. In viam gentinʒ ne alio liquoꝛe poteſt conſecrari baptiſ⸗ abieritis. Jaʒ ergo inſtitutus erat bap mus niſi in aquas. tiſmns.quia baptiʒabant ſimul ⁊ pꝛe ⸗
dicabant. Be immerſione quotiens fie⸗ Be foꝛma in qua baptiʒauert
apoſtoli ante chꝛiſti paſſioneʒ De immerſione* ro Qmeorit veroñ querit quomodofier debeat pᷣ Bi PeETFO querit᷑ ciſe reſpondem vel ſemel ve
ltercio p in qua foꝛma tunc baptiʒauerunt. ſane vario moꝛe eccleſie Vnde gr eg.de tri Sreg. lpoelinboninerentarieſczies na immemienebaptüninlteriore? pro te foꝛma in qua baptizauerunt poſtea gẽ/ ſponderi poteſt qᷓ;qð voſip ſenſiſtis.— tes que ante paſſioneʒ. poteſt intelugt quiai vna fide nhil oſicit eccleſe fan⸗ fuiſſe tradita.licet nonſit ſcriptuʒ Mõ cte conſ uetudo diuerſa. quia em̃ int ergo tunc illam foꝛmam chꝛiſtus pꝛius bus ſubiſtentijʒ vna ſubſantiaeſ Re tradidit cum ad euangeliʒandumgen⸗ pꝛehenſibile eſſe nullatenus poteſt intã tibus miſit Sed quam ante tradiderat tem in baptiſmo ter vel ſemel mergere mittens eos in iudeaʒ /poſt intrauit cñ quia⁊ intribus menionbus peſonat ad gentes miſit · Commodius ergo di/ trinitas/⁊ in vna poteſt diuinitatioſin citur inſtitutio facta quando chꝛiſtus a gularitas deſignari. Nos vero qui ter iohanne bapttzatus ẽ in ioꝛdane quod cio immergimus etiam triduane ſpu diſpenſauit. non quia mundari voluit rure ſacramentumſignamns. Scõmß cum ſine peccato fuerit. ſed qui conta/ licet nõ modo ter ſed etiã ſemel merge

M D IMI antum Ibitamen vwmtatat mergre em diſcipulis manducaſſet · ſemel licet vbi conſuetudo eccleſie talis exiſtit Hi quis vero id ffacere incipiat We cauſa inſtitutionis
vbi conſuetude talis non eſt vel ſeme
tantum mergendum aſſerat · repꝛehen“ K ſa Be ſt ſibilem ſe eſſe conſtituit. Ande aimo AUl 2 P O ititu in ſuo ſenſu abund abat. Lypꝛian cus tionis baptilmi eſt innouatio mẽtis vt
z.
ſclamadro·
—
ſemel mergebat in baptiſmo paruulos pomo qui per peccatuð vetus fueral ꝑ bonis operibus abundande one vicio neſcius delinqueret. Bed q bonis opi enim fit quiſq; nouus homo/ cum abo“ gendo Ecce habemus qi delinquit qui tio virtutum aert decoꝛem. ⁊heceſt ſcʒ interioꝛ mũdicia. 3 6 1 quna vnam tantum faciendaʒ merſionẽ Queritur an ba tiſmus ape⸗ dM iea aſſerebat We trina merſione auguait Tuc
qut qð intelligebat ſtudioſe implebat gratiam baptiimi renouet᷑„qð ſit depo 1 dando. licet inb ione vicioꝝ ⁊ collatione virtutuʒ/ ſic 15 tio em thr bus abundabat poltea coꝛrectus adeo luis peccatis oꝛnatur virtutib. abo⸗ 4 abundauit alt ioꝛi ſenſu · ter illos mer“ litio peccatoꝝ pellit feditatem. Appoſi ſemel merſit Ped boc ideo quia aliter res hui ſacram̃ti ſe habebat ↄſuetudo illius ecclẽe · vcl ½ Ue inz quod non aputcu vih n. cumeiſié⸗ aih nber
Ing in qua“ ailere. dim onlia. Woſiq; nos credere pꝛomlin/ tercie eapita noſtra in ſacro fonte dimerſimꝰ
qui oꝛdo baptiʒãdi duplici miſterijſig/
gal ßner
Si queri᷑ vtrã 38 . zn n
———,
—
nificat ione celebꝛatur. Recte enim ter K
cio merſi eſtis qꝛ accepiſiis baptiſmum baptiſmus aperuit celum quod nð ape a jes on
in nomine trinitatis⸗Recte enim ter“ ruit circumciio dicimus. q nec baytil in nſ
cio merſieſts qi accepiſtis baptiſmum mus nec circũciſiio regni nobis adituʒ j
in nomine chꝛiſti · qun die tercia reſur? aperuit ſed hoſtia ſaluatoꝛiv· cue ſitè“ 3*
rexit a moꝛtuis · Illaenim tercia repe poꝛe circumciſionis oblata fuiſſet illi? 5 3. ua
rta eſſio. tpum vominice expu⸗ rtempoꝛis pomines in regnũ intraſſent n
— 7 er 4
mit ſepulture· Lonſiat ergo baptiʒan⸗ Res ergo buius facrati ivſtficatðẽ doos tercio debere immergi. ⁊ tamen ſi n ink femel tantum immergant verum bap ahluſcipiuntſananno ſe zcin tiſmum accipiunt· et qui femelimmer crem an lacramcntuʒet nol ieb nnip git tantum.non peccat niſi conſuetudo rem Ali rẽ etnO ſacrãmcniu e onpo
kzbe
Hic vicendumẽ O1t
—.——
eccleſie obliſtat. vel hoc modo tantum debere fieriaſerat.
8 ñ circũciſio amiſit vim ſus alicuos ſuſcipere ſacramentum et rem veir bayt * ſacramenti· aliquos ſacramentum n5 ſen nis. rem ·aliquos rem ⁊ non ſacramenum· dihn vi p
. olet ctiam Qr Pacramentumet rem ſimul ſuſcipiunt De erroie ur ptiſ
ſi circumciſio amiſit ſtatuʒ ab inſtitutõ omnes paruuli qui in baptiſmo ab on“ rundam d Uitt
ne baptimi. Ad qð dicmus in chuſti ginali peccato mundaut᷑ · quamuis qui n en moꝛte terminata eſſe legalia omnia Ex das difiiteant illis qui parituri puuls ie
tunc ergo circumciſio perdidit vim ſuã in baptiſmo dimitti peccata inniten⸗ mi nuag poſien non ꝓſecerit · ſea potiob“ tes illi vbo aug Bacramentã iu ſolis Fns⸗inl urn ted
ſuit obferuatoꝛibus ſuis · Ved chad electis efficiunt quod fizuraut non in? baptilme oblationem vere poſtie potuit ꝓdeſſe. telligentes illud ita eſſe accipiendum. ia5 VPienim ante paſſioneʒ legalia finẽ ha⸗ quia ců in alis efliciant ſacramenta re⸗ 612 n. builſent non ea imminente vetus paſca miſſioneʒ non hoc eis faciunt ad ſalutẽ— or xnc
2—

onis
itu metispt fuerz d w ſ ocmch uih, lin. Iyi . thei nieniüc
ki mcun
03 0M ni nobi
otio. qu ku 4 tegnů iun Ing. de pnia
mi ici
tſunm
ℳ
6 n E
Atende dili nM. genter.
ſed ſolis electis. Mam ꝙ omnibus par
uulis in baptiſmo remittatur peccatuʒ per baptiſmum. Ambꝛo.euident᷑ dicit v paruulo inquit recent᷑ nato vſq; ad
decrepitum ſenem. ſicut nullus ꝓhibe
tur a baptiſmo.ita nullus ẽ qui nõ pec
cato moꝛiat᷑ in baptiſmo.ſed paruuli
tantum oꝛiginali. maioꝛes vero etiam
omnibus que male viuendo addiderũt
ad illud niſi enoꝛmitas vite impediat id eſt fictio adulti vero qui cũ ſide bap
tizantur/ ſacramentũ ⁊ rem ſuſcipiũt.
Pe ficte accedentibus.
Qui veroſinefi
de vel ficte accedunt.ſacramentum nõ rem ſuſcipiunt vnde iero. Junt lauat gentilium hereticoꝛum ſed non lauant
ad ſaluteʒ. in eccleſia etiam qui nõple⸗ na ſide accipiunt baptiſmum non ſpiri
tum led aquam ſuſcipiunt Ang;. etiam ait. Judeis omnibus communia erant ſacramenta. ſed non communis omni/ hus erat grat ia que eſt virtus ſacramẽ torum. Ita et nunc communis eſt bap
tiſmus omnibus baptiʒatis. ſed nð vir
tus baptiſmi.i.ipſa gratia. Item om
nis qui iam ſue voluntatis arbiter cõ ⸗
ſtitutus eſt cum accedit ad ſacramentũ fidelium niſi peniteat eum veteris vite
nouaʒ non poteſt inchoare ab hac peni tentia cuʒ baptiʒant᷑ ſoli paruuli immu
nes ſunt · his alijſq; teſtimonijs aperte oſtenditur adultis ſine fide ⁊ penitentia vera in baptiſmo non conferrigratiaʒ remiſſionis. quia nec paruuliſſine fide aliena qui ꝓpꝛiam habere nequeũt/ da tur in baptiſmo remiſſio Bi quis ergo ficte accedit non habens veram coꝛdis contritionem/ ſacramentum ſine re ac· cipit · Aidet᷑ tamen aug· dicere ꝙ eti⸗
am ſicte accedenti qui etiaʒ habet odiũ
fraternum in ipſo momento quo bapti ʒatur omnia ↄdonent᷑ ⁊ poſt baptiſmũ mox redeant ſed non hoc aſſerendo di cit immo hanc opinionem ⁊ pꝛemiſſaʒ ſententiam conferendo. Rit enim ſic.
eſtisc
uðillud arcipit quotanot inckniſo
D UI
his qui in ficto coꝛde baptiʒantur aut Peccata nullatenus dimittunt᷑ qꝛ ſpiri
tuſſandus diſcipline effagiet fictũ. aut
in chꝛiſto baptiʒati eſtis ⁊c̃. Etiam il⸗ lud ſpirituſſa nctus vt induat euʒ xpᷣm fanctitas baptiſ mi.exuat eum chꝛiſtuʒ
pernicies fictionis. Nam redire dimi
ſa peccata vbi fraterna caritas non eſt
perte vominus docet etiaʒin ilo ſer⸗ uo a quo dominus dimiſſum debitũ pe
tijt. qꝛ ille conſerno dimittere noluit.
Bic non impedi baptiſmi gratia quo
ſifraternum odium in eius cui dimittã
tur animo ꝑſeuerat. Boluitur enim he ſternus dies ⁊ quicquid ſupereſt.⁊ ſol vit᷑ etiaʒ ipſa hoꝛa.momentumqʒ ante baptiſmum. ⁊ in baptiſmo. Veinceps auteʒ continuoreus incipiteſſe non ſo⸗
lum ↄſequentium ſeq etiam pꝛeteritoꝝ dieꝝ boꝛarum. momentoꝝ. redeuntib' omnibus que dimiſſa ſunt. hoc autem
vt pꝛediximus/ nõ ſub aſſertione dixit quod oſtenditur ex eo qð ait in eodem
libꝛo ſic. Bi ad̃ baptiſmum ſictus acce ⸗ dit dimiſſa ſunt ei peccata.aut nõ ſunt
te cernis ſi tñ intendis id dixiſſe aug.
non aſſerendo ſed querendo ⁊ alioꝛum opinionem referendo. Idem enim ait.
Tunc valere incipit ad ſalutem baptif mus cum illa ſictio veraci ↄfeſſione re⸗ ceſſerit. que coꝛde in malicia ꝑſeueran te peccatoꝝ ablutionem non ſinebat fie ri.non ergo ficte accedenti peccata di⸗
mittuntur.
Quomods intelligatur illud
gucha in chꝛiſto baptiʒati iſtum induiſtis.
baptiʒati eſtis chꝛiſtuʒ induiſtis.põt di
in ipſo tempoꝛis pundo per vim ſacra menti dimiſſa/ iterum per fictionem re plicant᷑ vt etiam illud verum ſit. qͥtt
————— ————— „„——— 3
—— S—

Zlug“ in li5 baptiſio·
M paſſio im plet vicẽ bap
9 6
baptiʒant ſcʒ vt moꝛiantur vetuſtati peccati ſicut chꝛiſtus vetuſtati pene· in duunt chꝛiſtum quem per gratia inha
bit antem habent · poteſt ⁊ aliter ſolui.
duobus enim modis chriſtum induere
dicimur. vel aſſumptione ſ acramenti. vel rei perceptione · Ande auã. Indu unt homines chriſtum aliquando vſq;
ad ſacramenti perceptionem. aliquan/ do vſqʒ ad vite ſanctificationem atq; i lud pꝛimũ bonis ⁊ malis poteſt eſſe cõ
mune · hoc autem eſt pꝛopꝛium bonoꝛũ ⁊pioꝛum. Omnes ergo qui in xpᷣi no⸗ mine baptiʒantur chꝛiſtum induunt vr ſecundum facramenti perceptioneʒ vł ſecundum vite ſanctificationem.
Be illis qui ſuſcipiunt rem et non ſacramentum
ſacramentum. qui enimeffundunt ſan⸗ guineʒ ꝓ nomine ieſu. ⁊ ſi non ſacrami⸗
5
tum. rem tamen accipiunt. vnde aug⸗
Auã⸗li·xiũ ¶ Quicunq; uon percepto regeneratiõis
lauacro per confeſſionem chꝛiſti moꝛiũ tur tantũ eis valet ad dimittenda pec
cata. quantuʒ ſi abluerent᷑ ſaero ſonte
baptiſini. Audiſtis ꝙ paſſio ꝓ xpᷣino⸗
mine ſuſcepta ſupplet vicem baptiſmi⸗
ꝙnõ modo paſſ ioſedfides et
5
cõtritio implet vicẽ baptiſin
Mectantump
— *.„
— 7
des ⁊ contritio vbi neceſſitas excudit
facrameutum · ſicut aperte docet auq· dicens· baptifmi vicemaliquando im plere paſſioneʒ. De latrone illocui nõ baptiʒato dicuʒ eſt/ hodie mecum eris in paradiſo. Beatus cipꝛianꝰ in liiii. de baptiſno nonleue documentumaſ/ ſumit qð etiam atq; etiam cõſiderans inuenio/ non tantum paſſionem ꝓno mine chrilti id qð baptiſmo deerat po
6
ſugꝛa poſuimus q̃ ſuſcipiunt rem⁊ nðõ
Q m
ſe ſuſplere ſed etiamſidem conuerſio
nemq; cordis/ ſi foꝛte ad celebꝛandum miſter um baptiſmi in anguſiijs tempo rum ſuccurri non poteſt. Neq;enim ü le latro ꝓ nomine chꝛiſti crucifixus eſt ſed ꝓ meritis ſacinoꝝ ſuoꝝ · nec qꝛ cre⸗ didit paſſus eſt ſed dum patitur credit Quantum ergo valeat baptiſ mus hine etiam viſibili ſacramento quod ait apo ſtolus. Coꝛde credit᷑ ad iuſticiam.oꝛe
autem ↄfeſſioſit ad ſalutem · in illo la
trone declaratus eſt. ſed tunc impletur inuiſibiliter. cum miſteriuʒ baptiſmi ñ
contemptus religionis. ſed articuł ne
ceſſitatis excludit.⁊ baptiſmus quidẽ poteſt eſſe vbi conuerſio coꝛdis defue ⸗ rit. conerſio auteʒ coꝛdi poteſt quidẽ tneſſe non percepto baptiſmo/ ſed con tempto baptiſmo ñ poteſt nec vllo mo⸗ do dicenda eſt conuerſio coꝛdis ad deũ cum dei ſacramentum contemnit᷑ Ec⸗ ce hic habes non ſolum paſſionem.ſed ctiam fidem ⁊ contritionem ↄierre re⸗ miſſionem vbi non ↄtemnit᷑ ſacramen⸗ tum. vt in latrone illo oſtendit qui nõ per paſſionem · ſed per fidem ſaluatus
eſt ſine baptiſmo. ved dicunt quidam
hoc argumentum retractaſſe auguſtinũ Retractauit quidem exemplum.; ſen
tentiam nõ· Ait enim in quarto libꝛo 6
dicerem viceʒ baptiſmi
baptiſmo cum
poſſe habere paſſionem. non ſatis ydo
N
neum poſui illius latronis exemplum.
qꝛ vtrum vel non ſucrit baptiʒaus in⸗ certus eſt · Conſtat ergo ſine baptimo aliqͥs iuſtificari et ſaluari. Añ ambꝛo·
de valentiniano. Ventrem meum do⸗
lco vt ꝓphetico vtar eloquio qꝛ duem regeneraturus eram amiſi · veruntame
gratiam ille quam popoſcit non amiſit
iis auteʒ videt᷑ obuiare qð dominus
dicit. niſi quis renatus fuerit ex aqua? ſpirituſancto non poteſt intrare in reg⸗ num celoꝛum. qð ſi generaliter verumn eſt nõ vident eſſe vera ſuperius poſita
ſed illud intelligenduʒ eſt de illis qͥ pol
ſunt? contemnunt baptizari · vllta in⸗ telligenãnʒ eſt niſi quis renatus fuerit ex vᷓ⁊ ſpirituſan.i. ex ca regeneraide
dicdis.
n 2
phr P m miln
puur
un bpi
zun nodol
im entum
4in non ve
i byti⸗
ſies olts
be in
ſt oſi
nh vſü
(n ſicrep
e ſüesde
im imtn
edn peino
Aus in lie hen bä retractation nn lin 4 ee aor eh tene piinec aim pümc tel eml ſem bbe ſins itorn ſp kent ſts ſoer
Ambꝛo.
Que viden tiöt
obuiare pꝛe 19 ibat w ſie
ni
Betermiati uh ne
eic
a Kat

vcfine Gaper eplas
Meqc 2 be. titur 3
tiſnsſi
nat um 9
— ſoh
Minle
Bbhi
Kinc
imnt
. Rug. de vni/ iwilh cobaptiſmo ieinihn othnini cumi.kt npdme njn Lpinio quo/ m um ſündaz nul
ondg Tine baptiſ⸗ en ſ no poſſt ſal⸗ dnu iniſpac ens pro xpo.
— fuerit ⁊c ·abſq; ſacramento baptiſmi p ter eos qui in eccleſia ſanguinẽ fundũt aliquis vitam eternam accipere nõ po
teſt. Itez nullum cathecuminum quã
n vichdn
m.nult
atbr
noe ecdeſiaſti ndogmat⸗ baex verbis
rel Pe
i ehonio.
uefit per aquam? ſprritumſancnð ſaluabit᷑. Illa auteʒ regeneratio fit nð
tantum ꝑ baptiſmum.ſed etiaʒ per pe⸗
nitentiam ⁊ ſanguinem. Añ antoꝛitas dicit. ideo apoſtoluʒ pluraliter dixiſſe fndamentuʒ baptiſmatum.qꝛ eſt bap
tiſmus in aqua.in ſanguine. in penitẽ⸗
tia. Poc autem nõ ideo dicit ꝙ ſacra ⸗ mentum baptiſmi fiat n ſi in aqua.ſed qꝛ ipſius virtus ⁊ ſanctificatio daf⸗nð
tantummodoꝑ aquaʒ ſed per fanguinẽ IPenitentiam. Ratio enim id ſuadet.
Si eñi non valentibus credere pnulis
ſufficit baptiſmus multomagis ſufficit
fides aduitis valentibus ⁊ non valenti⸗ bus baptiʒari Ande ang · queris quid ſit maius fides an aqua. nð dubito qn
reſpõdeaʒ fides. Si ergo quod minus eſt ſanctificare poteſt nonne qð mains eſt id eſt fides de qua chꝛiſtus att.qͥ cre diderit in me etiaʒ ſi moꝛtuus fuerit vi vet. Bed dicunt aliqui nullum adultuʒ in chꝛiſtum credere vel caritatem habe re ſine baptiſmo niſi ſanguinem fundat ꝙ domino ſubdita introducentes teſti ⸗
monia Auguſtinus ait. Ex illo tempo
re quo faluatoꝛ dixit niſi quis renatus
uis in bonis operibus defunctum vitã
eternam habere credimꝰ. excepto mar⸗ tirio vbi tota ſacramenta baptiſmi cð
plent᷑. Item baptiʒatis iter tm̃ ſalutis eſſe credimus Bed qð in his minus di
xit in alqjs capitulis ſupꝛa poſitis ſup ⸗
pleuit. Et iõ hec ſic intelligenda ſunt. vt illi ſoli habẽtes tempus baptiʒandi
excipiank᷑ ſiemñ̃ aliauis bis fideʒ⁊ ca⸗ ritatem voluerit baptiʒart ⁊ non valet neceſſitate pꝛeuentus.ſuplet omnipo⸗ tentis benignitas qð ſacramento de · fuerat. dum em̃ ſoluere poteſt niſ ſol⸗ nuat tenet᷑ ſed cum iam nõ poteſt.⁊tñ
vult nõ imputat ei dens qui ſuaʒ potẽ⸗
tiam ſacramentis nõð alligauit. ꝙ ve⸗ ro inuiſibil fanctificatio ſine viſibili ſa? mento quibuſdam inſit ·aperte auß.
m.
tradit dicẽs ſi uper leniticum inniſcbilẽ fanctificationem quibuſ dam affiſſe et pꝛofuiſſe ſine viſibilibus ſacramentis Viſibilem vo ſanctificationem que fit facramenta viſibili ſine inuiſibili poſſe
adeſſe.non poſſe ꝓdeſſe. nectñ vilibile
ſacramentum iõ contemnendum eſt. qꝛ ↄtemptoꝛ eius inniſibiliter ſancificari nõ poteſt inc coꝛnelius ⁊ qui cumeo erant iam ſpiritu ſanctificati baptiʒati ſunt nec ſuperfiua iudicanda eſt ſancti⸗ ficatio viſibilis. qꝛ iniſ ibilis pꝛeceſſit Bine viſibili ergo inuiſibilis ſa nctifica
tio eſſe poteſt ⁊ ꝓdeſſe. viſibilis aute
que fit facramento tenus ſine iniſibili Pdeſſe nõ poteſt.cum iſta ſit omnis illi
uo vtilitas. Pimoni mago viſibil bap⸗
tiſius nõ ꝓfuit. qꝛ inuiſibiliter non af
ſuit. Bed quibus inuiſibilis affuit pꝛo fuit. nec tñ̃ valet ſides bliena paruulo
quantum ꝓpꝛia adulto. Maruulis em̃ nð ſufſicit fides eccleſie ſine ſacramen ⸗ to⸗qui ſi abſq; baptiſmo fnerint defun
ci etiam cum deferunt᷑ ad baptiſmum
damnabunt᷑ ſicut multis ſanctoꝛũ au ⸗ toꝛitatibus compꝛobat᷑ ad quod Bar⸗ gumentum aug. ſufficiat. Firmiſſime tene qui vel in vteris matrũ vinere in/
nati ſine ſacramẽto baptiſmi de hoc ſe culo tranſeunt/eterno ſupplicio puniẽ ⸗
cipiunt ⁊ ibi moꝛiunt᷑ vel de matribus
fide ad pe⸗
dos.qꝛ ⁊ ſi ꝓpꝛie actionis peccata non
habuerunt. oꝛiginale tamen pecccatũ
traxerũt carnali ↄceptione ⁊ ſicnt par⸗
nuli qui ſine baptiſmo moꝛiunt᷑ infide ⸗ lium aſcribant᷑ numero.ita qui bapti
ſoꝛtio nõ ſeparant᷑. Eum oꝛat eccleſia
ʒant᷑ fideles dicunt᷑ qui a fidelium con
ꝓfidelibus defüctis, fidelesergo ſunt
nõ ꝓpter virtutem/ ß fidei ſacramentũ
vnde au. MWarunlum et ſi nondum ſi⸗ des illa que etiam in credentium volun
Ang ad bo⸗ nifacium.
tale ↄſiſtit.iam tñ fidei ipſins ſacramẽ
tum.i.baptiſmus fideleʒ facit. ſiẽ cre dere reſpondetur. ita etiam ſidelis vo
caturenon rem ipſam mente annuendo
ſed ipſius rei percipiendo ſacramentũ
Quid yſit baptiſi his qui

Ambꝛali
———
1.1 M 11 m cum fide accedunt
ride illis qui iam ſanctificati ſpiritu cũ ſide et caritate ad baptiſmum gecedũt quid eis ↄferat vaptiſmus Mihil enim eis videt᷑ pꝛeſtare· cum ꝑſidem ⁊ ↄtri tion i iam remiſſis peccatis iuſtifica ⸗ ti unt vid quod ſane dici poteſt. eos 35 dem ꝑ fidem ⁊ ↄtritionem iuſtificatos id eſt a macula purgatos peccati /et a debito eterne pene abſolutos.tamẽ ad buc teneri vident᷑ ſatiſfactione tempo/ rali qua penitẽtes ligant᷑ in ecclia Cũ autem baptiſmum percipiunt ⁊ à pec⸗ catis ſi qua interim poſt ↄnerſioreʒ cõ traxerunt mundanf᷑ ⁊ ab exterioꝛi ſa tiſfactiõe abſoluunt᷑⁊ adiutriꝰ gratia omniſq; virtus in eo auget vt vere no uns homo tũc dici poſſit · fomes quoq; peccatiin eo amplius debilitat᷑. Ideo
Bolet etiaʒ q we
* 3
————
2
———
cio eccleſie intus eſt. Cum vero in bap
tiſmo peccatum deleatur et ſatiſfactio
jpieranimns dicit ꝙ fides que fideles facit. in aquis baptiſmi val᷑ vel nutri᷑
qꝛ non habenti aliquando ibi daf⁊ iã
pabẽti vt plenius habeat dat᷑· ſic? de
alüs intelligendum eſt. qui ergo mũdꝰ
accedit i fit mundioꝛ.⁊ omni habẽti
bi amplius datur⸗
ex terioꝛ ſatiſfactò admittit᷑
Quod vero om
nis epterioꝛ fatiffactio ibi relaxet Vm pꝛoſius oñdit ſuper ill
omnia gratis ↄdonat qð quideʒ de ex terioꝛi gemitu vel planctu accipienduʒ eſt. Mam ſine interioꝛe nemo adult re
nouat.ſed exterioꝛes ſatiſlactiões ⁊ af
nʒlocum ſine pe nitentia funt dona dei ⁊ vocatio dicens Fratia dei in baptiſmo nõ requirit ge
mitum ⁊ planctum vel aliquod opu· nõ illoꝝ enoꝛmitas impediret·
„Si paruulis val in baptiino gratia qua poſſunt in inaot
ſlictiones ſcʒ ſoꝛdes penitentium ibidi
mittunt᷑. Qultum ergo ↄfert baptiſ⸗ mus etiam iam per fideʒ iuſtificato· qꝛ accedens ad baptiſmum quaſi ramis a columba poꝛtat᷑ in archam. ante intus
crat indicio dei · ſed nuncetiam iudi⸗
exterioꝛ nõ imputet querit᷑ cur pena⸗ litas cui ꝓ peccato addicti ſumꝰ ñ tol⸗ tat᷑. hoc i tradunt fieri ſandi q ſi a pe na homines per baptiſmumliberarent᷑ ipram putarent baptiſmi eſſe pꝛecium nõ eternum regnum. Ideo ſoluto rea/ tu peccati · tempoꝛalis pend tĩ manet vt illa vita ſtudioſius queratur. q̃ erit a penis omuibus aliena Ideo eti ma net vt ſit ſideli ⁊ cert andi materia? vĩ cendi occaũio qui nõ vinceret ſinð pñg naret.nec pugnaret ſi in baptiſmo ſie/ ret immoꝛtalis ·
Cuius rei haptiſmus qui datf
iam iuſto ſit ſacramentum
Bi queritur cu
ius rei baptiſmus ille ſit ſacramentũ q
datur iam iuſto. dicimus ſacramentu
eſſe et rei que pᷣceſſit · i. remiſſionis añ
per fidem date.⁊ remiſſionis tempoꝛa
is pene ſiue peccatiſi qð interim com mittit᷑. habet᷑ etiam ſacramentu ⁊no
uitatis ac mundicie ibi pꝛeſtite. om̃is etem̃ rei ſignum eſt cnius cauſa eſt.nec mireris rẽ aliquando pᷣcedere ſacramẽ
tum icum aliqñ etiam longe poſt ſequa
tur vt in illis qui ficte accedunt quibuſ
cum poſt penituerint incipiet baptiſin ꝓdeſſe in quibus fuit baptiſmus ſacra
mentum huius ſanctificationis quaʒ pe
nitendo habẽt ·ſed ſi nunqᷓ; peniterent nec a figmento recederent.cuius rei 1a
ſceptus/ poteſt dici rei aue ibi ficret · ſi
etate pꝛoficere-
—
ri ſiparuulis in baptiſ mo dal gr̃ qus cum tempus habuerint vtendi libera
cramentum eſſet baptiſmus ab illis ſu
Bolet etiaʒ que
i kanc (i lias lb cu ſe eccu emte win hapul on mod t ſeſon
icin d en
nn trlde
nn 3 nn na iant
m p

ſe pꝛeciun ſuo reꝝ Am mane . 50 ſuun natenij cuſnj dpeiſmſ
Mscitt meun
tura ſt ſami s ſunne i.nemiſini iſſonis tem ö nterin
ipuſiu
ius cach heelaeln nlngepc i bln min s inn
D
orbitrio/ poſſint velle ⁊ currẽ. De ad/
aultis enim qui digne recipiunt ſacram̃ tum non ambigit᷑ quin gratiam operã
tem ⁊ cooperantem ꝑceperint queĩ va cuum eis cedit ſi per libeꝝ arbitrium pꝰ moꝛtaliter deliquerunt qͥ merito pec/ cati gratiam appoſitã ꝑdunt. Vnde di⸗ cunt᷑ ↄtumeliaʒ ſpirit uiſancto facere ⁊ ipſum a ſe fugare · de paruulis ðo qᷓ nõ duz ratione vtunt. queſtio eſt an ĩ bap tiſmo receperint gratiaʒ qua ad maio⸗ rem venientes etatem /poſſint velle et opari bonum. Videt ꝙ non receperit auia gratia illa caritas eſi et fides que
voluntatem pꝛeparat ⁊ adiuuat Pʒ qͥs
dixerit eos accepiſſe fidem ⁊ caritateʒ vogratiam non receperint qua bene opari poſſint cum fuerint adulti MNon ergo ſufficit eis in hoc ſtatu g̃a in bap tilmo data nec ꝑ illaʒ poſſunt mõ boni eſſe niſi alia addat᷑. que ſi non addatur non eſt ex eoꝛum culpa quia iuſtificati ſunt a peccato. Quidam putant gratiã operantem ⁊ cooperantem cunctis par uulis in baptiſmo dari in munere nõ in vlſu vt cum ad maioꝛem venerint etatẽ ex munere ſoꝛtiant᷑ vſum niſi per libeꝝ artbitriũ vſum muneris extinguant pec cando.⁊ etiam ita ex culpa eoꝛum ẽ nõ ex defectu gratie ꝙ mali ſuerint qui ex dei munere valentes habere vſum bo⸗ num per liberum arbitrium rẽnuerunt et vſum pꝛauum elegerunt.
baptiſinus eque ſanctus eſt bonoetamalo datus
N dum eſt ſacramentum bap tiſmi a bonis ⁊ a malis mi⸗ niſtris dari ſicut a bonis ⁊ a mał ſumi᷑ nec melioꝛ eſt baptiſius qui ꝑ melioꝛẽ dat nec minus bonus qui per minꝰ bo num daf nec malus qui per maluʒ da
tur. nec maius munus datur in baptiſ
tis declarat teſtimonijs Aug' ait bap Aug' ſupio.
tiſinus talis ẽ qualis eſt ille in cui po teſtate datur non qualis eſt ille ꝑcuiuſ
miniſierium datur. Item pꝛoꝛſus ſieri poteſt vt aliqui verum habeant baptiſ ma? non habeant veramfidem. Item
ſi int bonos miſtros cũſit alalio meli
dat. Nullo mõ malus eſt q etiam ꝑma
lum datur qʒ ideʒ baptiſmus dat ⁊ ið quia non illoꝝ ſed eius eſt. Idem cum baptizat malus illud qð datum eſt vnũ Enon impar ꝓpter impares miniſtros
ſed par ⁊ equale ꝓpter hoc. hic eſt qui
baptiʒat. Ates ego dico ⁊ nos dicimus omnes. qꝛ iuſtos opoꝛtet eſſe. ꝑ quos
baptiʒat. quia iuſtos opoꝛtet eſſe tan⸗
ti iudicis miniſtros.ſint miniſtri iuſti ſi volunt ·ſi autem noluerint eſſe iuſti qui
ſedent in cathedia moyſi ſecuriʒ me fe
cit magiſter meus ſcʒ xp̃s de qᷓ ſpirituſ
ſanctus · hic eſt qui baptiʒat. Item qͥs baptiʒauit iudas xpᷣs bapttʒauit.ſiqͥs ergo baptiauit ebꝛioſus homicida ad ulter ſi xpi crat baptiſmus xp̃s vapti⸗ ʒauit Non timeo adulteꝝ nec ebꝛioſuʒ nec homicidam.qꝛ columbam attendo per quam mihi dicit᷑ hic eſt qui bapti ⸗ ʒat. Item homicida dedit baptiſmum
chꝛiſti qð ſacramentum tam ſanctuz eſt
vt nec homicida miniſtrante polluatur I tem ſi in hereſi quacunq; vel ſciſma⸗
te quiſcunq; in nomine patris et filij et ſpirituſſancti baptiſmi ſacramentuʒ ac ceperit integrum ſacramentuʒ accepit ſed ſalutem que virtus eſi ſacramenti non habebit. ſed extra eccleſiaʒ catho⸗ licam ipſum ſacramentuʒ habuerit Ve bet ergo ad eccleſiam redire non vt ſaẽ mentum baptiſini iteꝝ accipiat qð ne⸗ mo debet in aliquo repetere/ vt in ſo
cietate catholicam vitaʒ accipiat. bap⸗
tiſmus em̃ extra eccleſiaʒ nequit ꝓdel ſe Ibi em̃ cuiq; ꝓdeſſe poteſt baptil⸗ mus vbi poteſt ꝓdeſſe elemoſina ſcʒ in mo dato a bono nec minus ĩ baptiſmo data a malo.ſed equale quia non ẽmu nus hominis ſed dei quod totum ſubdi
eccia. Item iſidoꝛus romanus ponti ⸗
fex non hominem iudicat qui baptizat

—
baptiſmi licet pagan ſit qui baptiʒat
In his pſpicul ce Ponis ⁊ malis dari?g bonis ⁊ a malis
— S—
cue cernis baptiſmuʒ veꝝ
tpſum tamen eaue ſandum eſſe ⁊ mu
nus eius equale in bonis ſiue a bonis ſi
e a malis baptiʒentur⸗
Zug fuꝑ io⸗
ge poreſtate baptiniet mini
Quia miniſteri
— ¹ ·————
um tantum habent non poteſtatem bap tiſmi Moteſtatẽ enim lbi retinuit quã
nouit iohannes · cum vidit columbam deſcendenteʒ ſuꝑ xpᷣm · Añ aug quid nouerat iohannes baptiſta dominũ· qͥd non nouerat poteſtatem dominiei bap tiſni in nullum hominem tranſitur aʒa domino ſed miniſterium plane tranſi⸗ turum poteſtatem a domino in neminẽ ſeq miniſterium in bonos ⁊ in malos⸗ dn exhoꝛreat columba miniſterium maloꝛum. reſpiciat poteſtateʒ domini Quid faciat tibi miniſter malꝰ· vbi bo/ nus eſt dominus. Meq;ꝗᷓ plantat neqh quirigat eſt aliquid. ſed qui incremen tum dat denseſt. Piſ uperb fuerit mi niſter cum dyabolo computet᷑ · ſed non tontaminat᷑ donum chꝛiſti quod per il⸗ lum fluit purum eſt. per lapideum cand leʒ tranſit aqua ad arcolas in canali la pideo nil generat᷑ ſed oꝛtꝰ fructus plu rimos affert habent ergo non mõ boni ſed etiam mali miniſterium bapt iʒandi ſed neutri poteſtatem baptiſii Mini ſterium enim dedit chꝛiſtus ſeruis.ſed poteſtatemſibi retinuit. quamſi vellet poterit ſeruis dare · vt ſeruꝰ daret bap⸗ tiſnum fuum tanqᷓ; vice ſua· ⁊ poteſta ⸗
tem ſuaʒ conſtituere poterat in aliquo
vel in aliqubus fuis ſuis vt tanta vis eſſet in baptiſmo ſerui quanta ẽ vis in baptiſino domini. ſed noluit ne ſeruus in feruo ſpem poneret · baptizat ſeruus vt miniſter. baptiʒat dominꝰ tanqᷓ; po⸗ teſtatem habens quamſi daret ßuis vt ſcʒ ipſ dꝛum eſſet qð domini crat · tot eſ ſent baptiſmi quot ſerui At ſicut dicꝰ
8 5. k —— 2 6 6 3 8 5 „ 4 — .
„Que fu
eſt baptiſuns ichmnnis.ſic diceret᷑ bap tiſmus petri vel pauli quod ne fieret re timit ſibi dominus poteſtatem bapt U mi. buis autem miniſterium dedit. Bi ergo ſeruus dicit ſe baptare recte di⸗
cit · ſed tanqᷓ; miniſter baptiʒat x ideo
non differt ſiue bonus ſine malus bapti ʒet. Inde etiam nemodicit baptiſmus meus.cum tamen dicat euangeliuʒ me um pꝛudentia mealicet hec ſint a deoĩ quibus differentia eſt/ auus enim alio melius oꝑat᷑ in euangeltʒando. ⁊alius glio pꝛudentioꝛ eſt · alius alio autẽ ma⸗ gis minuſue baptizatus ſiue ab inferio
6
riſiue a maioꝛi baptizet᷑ dici nõ poteſt⸗
prãs baptiſini quaʒ
potuitc biiſtus dare ſeruo.
—
illa poteſtas baptiſmi quam chꝛiſt ſibi retinuit et potuit dare ſeruis. hec ẽ vt plurimi volunt poteſtas dimittẽdi pec⸗ cata in baptiſmo.ſed poteſtas dimittẽ di peccata q̃ in deo eſt deẽ. Ideo alij dicunt hanc poteſtatem non potuiſſe dare alicui feruoꝛuʒ · quia null potuit
dare vt eſſet qð ipſe eſt. vel haberete
ſentiam quas ipſe habet cui hoc eñ eſſe quod poſſe. Vicunt ei ſi banc poten⸗ tiam alicui dare potuit · potuit ei dare creaturas creare q nð eſth maioꝛis po tẽtie qᷓ; illud&d qð dici põt · qꝛ potuit eis dare potentiã dimittẽdi peccata. ñ ipſaʒ eandẽ q̃ ipſe potẽs eſt potentiã creatã qᷓ ßuꝰ poſſet dimittẽ peccatq. nõ tñ vt auctoꝛ remiſſionis· ßvt miniſter· net tñ ſine deo auctoꝛe· vt ſiẽ in miniſte rio hʒ exterius ſanctificare ita in mini ſterio haberet interius mõdare.⁊ ſiẽ il lud facit deo auctoꝛe qͥ cum eo operat᷑ ills exteriꝰ ita ĩteriꝰ můdaret deoau⸗ ctoꝛe er vᷣbo velut qͥdaʒ miniſterio vte ret Ita etiaʒ poſſet dens ꝑ aliquẽ crea re aſiqᷓ. non ꝑ eum tanqᷓ; auctoꝛem ſe
miniſtrum cum quo et in quò operare⸗ tur ſicut in bonis operibus pſe opera tur ⁊ nos. nec ipſe tantum nee nos ti⸗
—
m. ſbn rm nan nin ſoi pß pn on
4 vli
6
ſuiu we n a itium ii ſo. 4 isp hn bc hich dlt
37
* 7

ſed ſpſe nobiſtum ⁊ in nobis.et tamen in illis agendis miniſtri eius ſ umus nõ
——————
1
auctoꝛes Ita ergo potuit dare ßuo ſuo
poteſtatem dimittendi peccata in bap
tiſmo.i.vt in mũdatione interioꝛi ſer⸗
uus cum domino operaretur.non uus
ſine domino nec dominus ſine ſeruo. 6 dominus cum ſeruo et in ſeroſicut in exterioꝛi miniſterio dominus operatur
cum ſeruo ⁊ in ſeruo Ande ⁊ dominus dicit᷑ ſanctificare ⁊ ſeruus.ſed domin
inniſibili gratia. ſeruns viſibili ſacra/ mento. Ande aus. ſuper leuiticum do
minus ait Ego dominus qui ſaniico ⁊ de moyſe etiam dictum eſt ⁊ ſanctifi/
tabis eum.ß moyſes ſanctificat viſibi⸗
libus ſacramentis ꝑminiſteriuʒ. vomi⸗ nus autem inuiſibili gratia per ſpiritũ
vbi eſt totus fructus viſibilium ſacram̃ toꝛum. ſine hac ſanctificatione viſibilia
ſacramẽta nil ꝓſunt ſi quis hoc melius
aperire poterit non inuideo.
Quibusliceat baptiʒare.
o
————
Zidons ili bode ofc
nc qui b liceat haptiʒare ad damus.de h̊ yſidoꝛus
Kcerdotibus eſſe traditum eiuſqʒ mini ſterium nec ipſis dyaconibus implereẽ licitum abſq; licito epiſcopo vel pᷣſpite
ro. niſi his pꝛocul abſentibus et vltima
languoꝛis cogat neceſſitas. quod etiaʒ
laicis fidelibus permittit.
Ex cõciliocarthaginẽſi quito
Itẽmulier quã
nis ſandta baptiʒare non pꝛeſumat.niſi
Deilliſ vero
neceſſitate cogente. Vtru baptiʒandi ſint qui ab hereticis baptizati ſunt.
ait Conſtat baptiſmũ
du
———— k. . 5
—
abbereticis bapriʒant vtꝝ rebaptiʒan
di ſint queri ſolet. ad qʒ bꝛeuiter dici ⸗
muꝰ· qꝛ quicunq; ſit qui baptiʒet ſi ſer uetur foꝛma a chꝛiſto tradita veꝝ bap⸗ tiſinum dat. ⁊ ideo qui illum ſumit non debet rebaptiʒari. Qnde bedaſiue he reticus ſiue ſciſmaticus ſiue facinoꝛoſ?
quiſc;in ↄfeſſione ſanctetrinitatis bap
tiſet.non valet ille qui baptiʒatus ẽ a bonis catholicis rebaptiʒari.ne cõfeſ⸗ ko ⁊ trinitatis inuocatõ videat᷑ ãnichi
leri teʒ aug. qᷓ;uis vnuz ſit baptiſma etiã beticoꝝ ſeʒ eoꝝ q in noĩe pfis et fi⸗
l ⁊ ſſancti baptiʒant⁊ ecche catho
lice.tñ qui foꝛis eccliaʒ baptiʒant᷑. nõ
ſumũt ad ſalutẽ baptiſmũ. ß ad ꝑniciẽ hñtes foꝛmã ſacramti. vtuteʒ aũt eins
abnegantes.⁊ iõ ecclia non eos rebap
tiat. qꝛ ĩ noie trinitatis baptiʒati ſũt
et ipſa eſt foꝛma ſacram̃ti Itẽ rebapti
ʒare hereticũ q̃ hec ſ anckitatis ſigna ꝑ⸗
cperit. om̃ino peccatũ eſt. catholicuʒ
vo immaniſſimũ ſcelus ẽ. Ex pis apte
colligit᷑ ꝙ q̃ etias ab hereticis baptiʒa
ti ſunt /ßuato carackere xpᷣi/ rebaptiʒan dinõ ſunt. h tm̃ impoſitione mam rec
ciliandi vt ſpm̃ſanctuʒ accipiant. etiam nlignum deteſtationis hereticoꝝ.
1
*
Dp poſitioe quoꝛundam.
nulli docoꝝ vt cypꝛia⁊ al qdaʒqui
—
dicẽ vident ab hereticis nõ poſſe tradi baptiſmũ ⁊ eos eſſe rebaptizandos cuʒ veniũt ad eccliaʒ qᷓ ab illis dicunt᷑ bap
tiati. ßᷣ hoc de ill veꝝ eſt qͥ extra foꝛ⸗ mamecclie baptiʒare p̃ſumũt.l ypꝛia nus tñ ibi a ðitate deuiaſſe videt᷑ qͥ ait de heretico/ quõ ſanctificare aquã põt
cũ ipſe immundꝰẽ apud ques ſpũſſand?
nð eſt.cum dñs dicat in lege. Quecũq;
tetigerit immund immunda erũt quis pot dare qð ipſe nõ hʒ oc ergo ex ig noꝛãtia eũ dixiſſe ugꝰ inſinnat dicẽs martirẽ cypꝛianũ gloꝛioſuʒ q apð here ticos vel ſciſmaticos datum baptimũ nolebat cognoſcere/ dum eos nimis de
Fimianum
———
Zug'. ad queſtioneſ ambꝛoſij.
Aug'ad ma
———

Auᷓ· ad dar dinumdeio⸗ hãne baptiſta
4.
teſtaretur/ tant eius merita vſq; adtri umphum martirij ſecuta ſunt. vt ⁊cari tatis qua excellebat luce⸗ obumbratio illa fugaretur · ſed ſi quid purgandum erat paſſionis falce tolleret᷑. Mec nos qui baptiſmi veritatem? hereticoꝛum iniquitatem agnoſcimus/ ideo cipria⸗ no meliores ſumus ſicut nec petroq; gentes iudeiʒare non coʒimus-
ẽpheſeos ·
Hoceciam ſcien
Iheronimus ſup epiſtolaʒ ad
dum eſi g licet ter imergatur propter miſteriuʒ trinitatia · tamen vnũ baptil ma reputalur
gnullus in matno vterobap
Illuoeciaʒigno
edunon eſt ꝙ in materno vteronul łꝰ baptizari poteſt etiaʒ ſi mater bapti ʒetur Ande Jſidorus qui in in aternis vrer is ſunt. ideo baptiʒari non poſſũt quia qui natus ad puc ſecũdum adam
non eſt.ſecundum xpᷣm non poteſi rena
ſci neq; regeneracio in eum dici poteſt
in quem generatio non preceſſit Item ang. non poteſt quiſq; antech ſit natus renaſci. Si vero opponitur de ieremia
⁊ de iohanne baptiſta qut ab vtero ſan⸗ ctificati leguntur.quod etiaʒ de iacob quidam putant dicimus ſi ſanctificatõ
—
ibi accipitur interior emũdatõ in mira
culis diuine potentie eſſe habẽdũ. Añ
aug. ait ambigue ſi up hoc loquẽs. Pi
—
vſq; adeo in quit in illo puero accelera
tus eſt vſus ratõis ⁊ volũtatis/ vt intra
materna viſcera iam poſſʒ agnoſcere ⁊
credere ꝙin alijs ꝑuulis expectat etas
vt poſſint /in miraculis habendum eſſe diuine potẽtie. m
dum exemplum nature. Nam quando voluit deus etiaʒ iumentum locutumẽ
eo de leremi legit Prins quã exi
non ad humanũ trahẽ
res de vulua fandtiiicavi te · ila tamen.
r
ſanctificatio qua efficimur templuʒ dei
non niſi renatorum eſt. iſi em̃ quis r
natus fuerit ex aqua ⁊ſ pirituſancto nð poteſi intrare in regnum dei.nemo em̃ renaſcitur. niſipriꝰnaſcatur AVnde illa ſancficatio poteſt ſecundum predeſti⸗ nationem accipi. Ecce videtur dubitõ ter loqui quietiam in eodem dicit Mð dictuz eſt quia credidit infans in vtero ſed exultauit.nec eliʒabʒ dicit exulta/ it in ſide ſed exultauit in vtero meo ⁊ potuit eſſe hec ſũctificatio tante reia maiori cognoſcente indiciũ nõ a ꝑuulo cognite. abſq; aſſertione de hac ſandi
ficatione loquit᷑ · non diffinienꝰ qualit᷑ intelligenda ſit illa ſanchficatio. an ſit ſignum future rei. an veritas ivſtifica⸗ tionis ꝑ ſpiritum facte · melius ẽ vt di
camus illos pꝛeter communem legeʒ in vteris iuſtificatos ⁊ gratia pꝛeuentos⸗
dimiſſis omnib peccatis · qð etiaʒ mul tis ſanctoꝝ teſiimonijs edoce·
Si baptiſim ſit verbis coꝛrup
——————
let ſi coꝛrupte pferant vba illa an bap tiſmus ſit. de b ʒacharias papa bonit
cio ſcribit. Retulerunt mihi et nunci
tuiꝙ fuerit ſacerdos in eadeʒ puincia qui iatinam linguã penitus ignoꝛabat et dum baptiʒaret neſciꝰ latini eloqui
infringẽs linguã diceret · baptizo te in
nomine patria ⁊ filia et ſpirituſſanca. ⁊ ꝓpter b conſideraſti rebaptiʒare · ſe ſi ille qui baptiʒauit non err oꝛem indu cens vel bereſim.ß pꝛo ſola ignoꝛantia romane locutionis infringendo linguã baptians dixiſſet/ non poſſumuꝰ ↄſen
tire vt denuo baptizet.· Mꝛeterea ſciẽ
dum eſt g illi de quib nulla ertant iu⸗
dicia inter ꝓpinqs vel domeſticos vel vicinos quibus baptizati fuiſſe docean
tur agendum eſt vt renaſcantur neè pe⸗
reant · in quibꝰ quod non oſtendiurge ſtum. rationon ſint v videat iteruz
eig er nechs isb din list toſ vel ten sv poh en

„ 1 6 — —
hn 11 M vf u nerendumeſteieaðcollatameẽ ne ¶ſpondet. fizemi eſtſacrement fiden nen 3 citur · quia no temeritas interuenit 5 doctrinam. Itaetiam per ſingula in⸗ & Win vbi e diligentia pietatis te 2 pa em piritumſanctuʒ. Pi au e. De illo qui ꝑꝛoludo immer teʒ paruulus—— S it baui. aliuo pꝛo eo reſpondet Añſigo Iſidoꝛs. ict„ Bolet etia; que qui adbuc loqui vel credere neſciunt ſi , S cut etiam pꝛo egris. mutis.vel ſurdis. nwon ride iloqui iocans ſi mimus comme aius ꝓfitet᷑ dum baptizantur. Sicet oimn moꝛatione tamen trinitatis immergit᷑ de penitentibus agendum eſt. ſi vero ꝓ cün u vtrum baptiʒatus ſit. hoc auteʒ vugu eo qui reſpondere poteſt. alus reſpon edbui ſinns nõdiffinit ita inautens. ſi totuz deat non itidem valet ſicut dictum eſt. fiimweut ludicre ⁊ mimice. ⁊ iocularit᷑ ageretur qui etatem habet p ſe loquat᷑. cfcunt Atruʒ appꝛobandus eſſet baptiſmus q im ui lc daretur/ diuinum iudiciumꝑalicu Be ſenſu illoꝛum verboꝛum hniniſti—— ploꝛandum eſie cenſere. Videt᷑ tamen — ſapientibus non fuiſſe baptiſma vt cuʒ 1 D FO que rit iscicizu aligui in balneumyel in flumen mergũ ex quo ſenſu ꝓ paruulo dicatur credo cut tur in nominetrinitatio· nõeſt tñbap/ velfidempeto/ dicimus de ſacramẽto tiſmus qꝛ nõ intentione baptiʒandi il ſidei id eſſe intelligendum.quod reſpõ lud geritur. Nam in hoc ⁊ in alqjs ſaẽ? detur petere cum defertur ad eccleſiaʒ bistn mentis ſicut foꝛmaẽ ſeruanda/ ita ⁊ in et habere cum baptiʒatur.vt ſit ſenſus Zanſtinad kentio illud celebꝛandi ẽ habenda. Il cum dicitur fidem peto.i.ſacramentũ lud etiam non te moueat quod quidaʒ fidei pꝛeſto ſum recipere ·credo.i·fidei iam non ea ſide paruulos ad baptiſmum fe ſacramentum ſuſcipio. quod eſt par⸗
ailus
ias pwide dio tempoꝛalem accipere ſanitatẽ. nõ re/qᷓ; fidem habere.⁊ ideo cum reſpon ni mbian enim ꝓpterea illi non regenerant᷑ qꝙ detur credere paruulus qͥ fidei nonduʒ
Leo papa.
runt. vt per ſpiritum ad vitam regene
rent᷑ eternaʒ · ſed eos putant hoc reme
nec ab illis hac intentione offeruntur.
Cognoſcendum eſi etiam in baptiʒan ⸗
dis electis duo tempoꝛa eſſe ſeruanda
id eſt paſca ⁊ penthecoſten · vt in ſaba⸗ to paſce vel penthecoſies. baptiſmi ſaẽ
mentum celebꝛetur qui vero neceſſita⸗ te moꝛtis vł periculi vrgent᷑ omnitẽ
baptiſmum venlentes. fidem ſuam ꝓfi
teri debent ⁊ exponere quid petendum venerũt ad eccleſiam. Vnde etiã a bap ttizando queritur · quid veniſti ad eccle ſiam petere/ quiſi adultus eſt pꝛo ſere
Sereſponſione patrinoꝛum
Moꝛro cũcti ad
uulus pꝛeſto eft ſacramentum fidei ac ⸗
cipere. And Augᷓ. nihil eſt alind crede
effectum habet/ reſpondetur fidem ha⸗
bere pꝛopter fideifacramentuʒ⁊con uertere ſe ad denʒ ꝓpter ↄuerſi onis a
cramentum.
Item de ſenſu verboꝛum
Bed adhucque
— n
— —
ri exqᷓſenſu paruuloreſponqeatur
credo in denz pr̃eʒ.⁊ in ipm xpᷣm ⁊ in ſpm̃ſanduʒ · Nunqd de ſacram̃to fidei an de fide mẽtis ibi agit᷑. Si de ſacra mẽto cur noĩatim diſtinguuntur ꝑſone Si o de ſidei afſectu. quõ veꝝ ẽcco puul' careat An illud facturus ꝑunlus ipondetur cum crenerit ſicut et omnibꝰ pompis dyaboli ſpondet᷑ abrenũciare

uckione cle“
oſi non ſeraerit fadud adultus tenebit ipſe vel ſponſoꝛ/ ſane etiam di cipoteſtibi ſ põderi pꝛo paruulo. ꝙ ad maioꝛem etaleʒſi venerit ⁊ pompis dia eltrenuncibit · ſanm fideʒtenebit
eis tuni ſacramentuʒ recipit· hac au iem ſponſione paruulus ꝓ quo fit tene ⸗
bitur nõ ſponſoꝛ· ſitamen vt cautiõ im pleat quantum in ſe eſt ⁊ operam de · berit. quiaerigit a patrino vt ſit dili ⸗
gens tirca eum pꝛo quo ſpo
3 conuerſationis ru
fiat dei
ondit ſoli
itudo. De boc aud⸗certiſimam emi⸗ ſiſtis cautionem qua renunciare pom⸗ pis diaboli ſpopondiſtis.
Ze catpeeiſmoet exoꝛciſmo· aauteʒ inte
oʒaio ⁊ reſponio fidẽifit in catbecu⸗ mino cui addit exoꝛciſmus · ante bap⸗
tiſmum enimſit catheciſmus ⁊ exoꝛciſ
mus poſt catheciſmum ſequit᷑ exoꝛciſ⸗ mus vt abeo qui iam
ns vt ſide inſtructus ẽ aduerſaria virtus pellat᷑ · exoꝛcifmus
de grẽco dicitur in latinum adiuratio
Lãtheciſmus inſtrucio. Catheciʒare eſt inſtruere vt de ſimbolo ac rudimẽ⸗ tis fidei Exoꝛciʒareẽ adiurare. vt exi
ab eo ſpiritus immunde. Pimbolumẽ
ſignum vel collatio · Vignum qꝛeo fide
es ab infidelibus diſ cernunt. CLolla tio quia ibi tocius fidei ſufficientia ⁊ in
tegritas eſt collata. C atheciſmus ⁊ ex oꝛciſmus neophitoꝛum ſunt magiſq; ſa
cramentalia qᷓ; ſacramentã dici debent Meophitus nouitius interpꝛetatur vł
rudis et dicitur neophitus nuper ad fi
.
conuerſationis rudis. Hec ergo pꝛece⸗ dunt baptiſmum nõ ꝙ ſine iſtis nõ pol
ſiteſſe vaptiſnns veruo ſed vi baptiz
dus de fide inſtruat ⁊ ſciat cui debitoꝛ
eo minuatur. Ande rabanus añ baptiſ
innieoficiumvtfilei eatbecumin at
us crea
dat ab bomine.
tura del exulfiat
actum. nec ab alijs qᷓ; qui locum eoꝛum
ſciplina religioſe
ſicut s mnaioꝛibus datur cinm ſcim ↄſirmatiõis. foꝛte nõ ob inã
kt deinccps. Item aug paruili exuf
Weconfirmatione
Pönc de ſa cramento confirmationii addendum eſt de cuiꝰ vir
1. tute queri ſolet · Foꝛma em̃ aperta eſtſcʒ verba que dicit epus cum baptiʒatos in frontibus ſacroſig ⸗ nat criſmate · Vuodſi acramentum ab
alis perſici non poteſt niſia ſumisſ⸗ cerdetibus. nec tempus apoſtolorüm̃
is apoſtolis legitur per
„N
tenent perfici poteſt aut debet. namſi
aliter pꝛeſumptum fuerit irritũ habea tur. ⁊ vacuum nec inter ẽcclel iaſtics re putabitur ſacramenta- Licet autein pᷣ
biteris baptiʒatos tangere in pectoꝛe ſed non criſmate ſignare in fronte Vir
tus autem huius ſacramenti eſt donaið ſpirituſſancti ad robur qui ĩ baptiſmo dal eſi ad remiſſionem · vnde rabanus ſummo ſacerdote per impoſitionẽ ma nus paraclit? traditur baptiʒato vt ro⸗ boꝛet᷑ per ſpiritumſanctum ad pꝛedicã
vum aiijs illud qð ipſe in baptiſmo cõ
ſecutus eſt. Item omnes ſideles pma nus impoſitionẽ epiſcopoꝛum poſt bap tifmum accipere debent ſ piritumſan/ dũ vt plenichtiſtiani inueniant Beito
*
te vtrumq; eſſe maguum ſactamentum ſed vnuin maioꝛi veneratione tenendũ Ecce maidi⸗
ioꝛẽ vtuteʒ vel vtilitatẽ quaʒ ↄferat qʒ a dignioꝛib dat᷑ ⁊ indignio! parte
coꝛpis it. i.in fronte· vel fote mat
augmentũ vtutuʒ pꝛeſiat · iczbayriſn
plꝰad remiſſionem valeat · quod vide⸗ tur innuere rabanus dicens In vnctio ne aptilni piritumfandum deſiende
iant᷑ ⁊ exoꝛciʒant᷑ vt ab eis pellat po Au ilibꝛo teſtas diaboli ne iam ↄtendãt cœ ſubü de ſimbolo
go in inſanti vel exoꝛciatur⸗ ſed diabolus vt rece⸗
DM. ir
Euſebt papa
Bregoꝛius tñ ſta ſcribit Ja nuario epoꝑ
uenit ad not
quoſdaʒ ſca daliʒatol ful ròs eiſmal tange eol qu baptiati ſñ phibuimus noſquidã kn vetcru vſũn ne ecclie fec mſed ſi om̃
ö de hact
aliqͥ contriſ tur vbiep̃i ð ſunt vt pꝛeib teri etiã ĩ fre tibus baptiʒ tos criſmat tangere deb
ant ↄcedinꝰ
Sʒ iſtud pꝛe ſcãdalo ſedã
do ſemel iñ Zceſſumẽeſt
matur⸗

tue 1 ninfrom
memich nci iu m. wien
enpcun „dpin
ad habitationem deo ↄſecrandam. In nen videbit ʒlluò datuʒ fuit antiquls
If
hac ðo eiuſdem ſeptifoꝛmem gratiam cum omni plenitudine ſanctitatis ⁊ vir
tutis venire in hominem Noc ſacramẽ
tum tñ̃ a ieiunis ⁊ ieiunis tradi debet
ſcut et baptiſmus niſi aliter cogat ne
ceſſitaa. Nec debet iterariſiẽ nec bap tiſmus vel oꝛdo Mulli em̃ ſacramento facienda eſt iniuria.qð fieri putat᷑ quã do nõ iteranduʒ iterat᷑. ſed vtꝝ aliqua vel nulla iterari poſſint queſtio ẽ. ñ de baptiſmo ⁊ oꝛdine ꝙ nõ debeant ite rari apte Auꝗᷓ· dicit. Atrunq; ſacram̃ tum eſt ⁊ quadam ↄſecratione dafil lud quidem cum babtiʒat᷑. illud vo cñ oꝛdinat᷑. Ideoq; in eccleſia catholica vtrunq; nõ licet iterari.qꝛ neutri faciẽ⸗
da eſt iniuria. qð indubitant᷑ etiam de
confirmatione tenendum eſt. De alijs vero vtrum iterari valeant vel debeãt
poſtea diſſeremus.
—
Se ſacramento altaris et eu ⸗
Bſt ſacra mentum baptiſni ⁊ cõ ⸗
irmationis ſequitur en — kariſtie ſacramentum.
er baptiſmuʒ mundamur. per euka
riſtiam in bono conſummamur.baptiſ
mus eſtus vicioꝝ extinguitenkariſtia ſpñaliter reficit. Vñ excellenter euka⸗
riſtia ðꝛ id eſt bona gratia.quia in hoc ſacramento non modo eſi augmentum virtutis ⁊ gratie.ſed ille totus ſumi᷑.
figura pꝛeceſſit quando mãna pluit de
ns patrib in deſerto.qͥ quotidiano ce⸗ li paſcebant᷑ alimento. Ande panẽ an geloꝛum manducauit homo. BVed tunc qui panem illum manducauerunt moꝛ tui ſunt. Iſte vo panis viuus qj de ce ⸗ lo deſcendit vitaʒ mundo tribuit UMã naillud de celo · hoc fuper celum Illud ſcaturiebat in alteram diem reſeruatũ
hoc ab omni incoꝛrupt ione alienum.q⸗
cunq; gultauerit religioſe coꝛruptionẽ
im eñ̃ bet vpa
t
poſt tranſitũ maris rubꝛi.vbi ſubmer⸗
ſis egiptis liberati ſunt bebꝛei. Itaß—
cele ſte manna. non niſi renatis pꝛeſta⸗ ri debet· Coꝛpoꝛalis ille populum an/ tiquum ad terram ꝓmiſſionis per de ·
ſertum eduxit Nec eſca celeſtis fideles huius ſeculi deſertuʒ tranſeuntes ince
lo ſubuehit. Ande recte xiaticuʒ agel. latur.quia in via nos reficiens vſq; in patriaʒ deducit icut ergo in mari ru bꝛo figura baptiſmi pꝛoceſſit. Ita in manna ſignificatio dominici coꝛpoꝛis. hec duo ſacramenta demonſtrata ſunt vbi de latere chꝛiſti fangnis ⁊ aqua fin xerunt. quia ꝑ anguinem redemptiõis 7 aquam ablutionis nos redimere ve⸗ nit a dyabolo et a peccato.ſicut ⁊ iſra ⸗
helitas per ſangninem agni paſcalis ab exterminatoꝛe. ⁊ per aquam maris ru
bꝛi ab egiptijs liberauit. Enius etiam
ſacramenti ritum melchiſedech oſtẽdit vbi panem ⁊ vinuʒ abꝛahe obtulit Vñ
vt att Embꝛoſius intelligi dat᷑ anterio
ra eſſe ſacramenta xp̃ianoꝝ q; iudeoꝛũ
De inſtuutione ſacramenti.
Hic etiam ante
ala conſideranda occurrunt q̃tuoꝛ.ſci licet ſacramentum inſtitutio. foꝛma et
res. Pacramentum dominus inſtituit
qñptipicum agnnʒ coꝛpꝰ ⁊ ſanguineʒ
ſuñ diſcipul in cena poꝛrexit. Vñ enſe
bius emiſenus.qꝛ coꝛpꝰ aſſumptũ abla le turus erat ab oculis.⁊ illatur ſideribꝰ qui eſt fons et oꝛigo tocius gratie Cuiꝰ
Enſebiꝰemi⸗ ſenvs.
neceſſe erat vt die cene ſacramentũ no
bis coꝛꝑis ⁊ ſanguinis conlecraret.vt
coleret᷑ iugit᷑ ꝑ miſieriũ qð ſemel offe ⸗
rebat᷑ in pꝛecinʒ. Foꝛma vo eſt quam ipſe bidem edidit dicens. hoc eſt coꝛ-
pus meuʒ·⁊ poſt. hic eſt fanguis meus pferunt᷑ cõuerſio fit
panis ⁊ vini in ſubſtanttam coꝛpoꝛis et
ſangninis xp̃i. Reliqua ad laudeʒ dei
dicuntur. Vnde Smbꝛoſius. Berm e xp̃i hoc conficitur facramentuʒ. qꝛ ſer
mo xp̃i creaturam mutat.⁊ ſic ex pane
bꝛo deſacs⸗
mentis

Huare p ali⸗
um cibuʒ de⸗ dit coꝛpus et fanguinem di ſcipulis.
Aus. ili. re⸗ ſponſionũ ad Janusrium⸗
L III
it cop xßi. ⁊ vinũ cum aduã in calicẽ miſſum fit ſanguis cõſecrãtione verbi celeſtis Conſecratio quibus fit verbis Zittende que ſunt vba. Accipite ⁊ edi te ex eo omnes hoc eſt coꝛpus meuʒ·et iterum. Accipite et bibite ex hoc om⸗ nes hic eſt ſanguis meus. Mer reliqua oninia que dicunt᷑ laus deo deſcrt᷑· oꝛa tio pꝛemittitur ꝓ populo. pꝛo regibus Item aus·credendum eſt ꝙ in vboxp̃i Zcramenta ↄſiciunt᷑. reliaus om̃ia ni“ pil alind ſunt qᷓ; laudes vel obſecratio ⸗ nes fidelium ⁊ petitiones Ecce que ſit inſtitutio ⁊ foꝛma huius ſacrañiti. vbi conſideratione dignum eſt. quare ills ſacramentum poſt cenam dedit diſcipu lis. Bominus igit᷑ ieſus ad inuiſibilia paterne maieſtatis migratur? celebꝛa to cum diſcipalis tipico paſ ca. quod⸗ dam memoꝛiabile eis commendare vo lens ſub ſpecie panis ⁊ vini.coꝛpus et ſanguinem ſuum ita eis tradidit vt oſtẽ deret legis veteris ſacramentã ink que pꝛecipuum erat agnipaſcalis ſacrifici⸗ um in moꝛte ſua terminari. ac legis no⸗ ve ſacramenta ſubſtitui in qui b excel lit miſterium eukariſtie. Ideo etia p alia dedit vt hoc vnuzʒ artius memoꝛie diſcipuloꝛuʒ infigeret᷑·⁊ ab eccleſia de inceps frequentaret᷑. Ped non exinde viſciplinam ſanxit in poſteruʒ. vt poſt lios cibos ſumat᷑ · potius a ieiunijs ſu ini opoꝛtet.ſicut apoſiolus docet vt ſin gulari reuerentia diiudicetur id eſt di⸗ ſcernatur ab alijs cibis · quod dominuſ
8
apoſtolis diſponendum reliquit Ande auguſtinus. Aparet cum pꝛimo accc“
perunt diſcipuli eukariſtiam non eos accepiſſe ieiunos · Non ideo tñ calum ⸗ niandũ eſt vniuerſe eccleſie ꝙ a ieiunis ſumitur ſemper Wlacuit enim ſpiritui ſancto vt in honoꝛe tanti ſacramẽti pꝛi us in os xp̃iani dominicum coꝛpus in ⸗ traret qᷓ; alij cibi Ideoc; vbiq; moſ iſte ſeruatur.non enim q poſt cibos dedit dominus. ideo pꝛanſi vel cenati illud accipere debent. vt ilii faciebant quos
apoſtolus redarguit. Nam ſaluatoꝛqͥ
S
vehementius commen
daret miſterij i“
iius altitudinem. vltimum vero bvo⸗ luit infigere coꝛdibus⁊ memoꝛie diſci puloꝝ a quibus ad paſſionem digreſſu rus erat · Quo autem oꝛdine deincepᷓ ſumeret apoſtolis ꝑ quos eccleſias di“ ſpoſiturus erat reſeruauit docendum„
BeſacramentoetI
Nüũc quid ibi ſa
cramentum ſit ⁊ quid res videam. SVa
cramentum eſt inu iſibilis gratie viſibił foꝛma Foꝛma ergo panis vel vini q̃ ibi videt᷑ eſt ſacramentum.i. ſignuz ſacre
rei.qi pꝛeter ſpeciem quaʒ ingerit ſen
ſibus aliquid aliud ſacit in cognit ionẽ venire. Tenent ergo ſpecies vocabula
reꝝ que ante fuerunt ſcʒ panis et vini.
ouius autem ſacramenti gemina ẽ res vna ſcʒ ↄtẽta ⁊ ſignificata.⁊ altera ſig
nificata ⁊ non ↄtenta. Res ↄtẽta ⁊ ſig niſicata eſt caro chꝛiſti quam de virgie
traxit.⁊ ſanguis quem ꝓ nobis fudit. Res autem ſignificata ⁊ non contenta eſt vnitas eccleſie in pꝛedeſtinatis vo⸗
catis · iuſiificatis.⁊ gioꝛificatis. Nec ẽ duplex caro chꝛiſti. Ande iero dupli⸗ citer inquit intelligit᷑ caro chriſii? ſan guts. vlilla que crucifiꝝa eſt ⁊ ſepulta et ſanguis qui militis lancea effuſus ẽ. vel illa ſpiritualis ac diuina de q̃ ipſe ait. Laro mea vere eſt cib. et ſanguis meus vere eſt potus.⁊ niſi manducaue ritis carnem meaz ⁊ biberitis meũ ſan guinem non habebitis vitam in vobis
Sunt ergo hic tria diſtinguenda vnũ
qʒ tm eſt ſacramentum. alteꝝ quod eſt
ſacramentum et res · ⁊ terciuʒ qð ẽ res
⁊ non ſacramentum. Bacramentum et
non res eſt ſpecics viibilis panis vłyi
—
ni. Pacramentuʒ ⁊ res caro xp̃iꝓpꝛia ⁊ non ſacramentũ mi ſtica eius caro · Moꝛro illa ſpecies viſi bilis ſacramentum eſt gemine rei · quia
et ſanguis. Res
vtranq; rem ſignat · ⁊ vtriulq; rei ſimi litudinem gerit expꝛeſſam.
Aug' de ciui⸗
Fero. ſupepi
ine Mam ſicut panis p̃ceteris cibis coꝛpus reficit ⁊ſu entatet vinum hominẽ letiſicat ai
in jn „ li b ſ tate dei. 0
50
[ a
( anc
(m lalis
Bregoꝛiusin vie omelia paſca tE non li. g boc n cn oꝛp 1 nie ma in.
1 do
ſtolã ad epbe ſios.
De trib qui hic poſſunt d
ſtingui⸗ bdwt.

. — —
cn tw⸗ s.Ri d i fulsi veiit
in L.
3n6e ſa ntsfidels
ädebal.— Letinm duo modi manducãdi AVnus ſacramẽtalis ſcʒ quo boni ⁊ ma li edunt. Alter ſpñalis qͥ ſoli boni mã ude bis ducant. Vnde aug. Huid eſt chꝛiſtum
niſciri⸗
1„ endi
Suf.in li. ſẽ ecirum ⸗
—.—
inebꝛiat. Pic caro chꝛiſti interioꝛẽ po⸗ minem plus ceteris gratijs ſpiritualit᷑
reficit ⁊ ſaginat. Vnde calix tuus ine⸗ brians qᷓ; p̃clarus eſt. habet etiaʒ ſimi⸗
litudinem cum re miſtica que eſt vnitaf
fidelium.qꝛ ſicut ex multis granis ꝓfi ⸗ citur vñ panis. ⁊ eꝝ pluribꝰacinis vi num in vnum ʒfluit.ſic ex multis fide lium ꝑſonis vnitas eccleſiaſtica cõſtat. Ande apoſtolus vnus panis ⁊ vnñ coꝛ pus multi ſumus. Vnde auã.vn pais ⁊Vnnm coꝛp eccleſia ðꝛ. ꝓ eo ꝙ ſicut vnus panis ex multis granis. et vnum coꝛus ex multis membꝛis componit᷑ ſic ecclia ex multis fidelibus caritate
copulante ↄnecit᷑ hoc miſierium pacis
et vnitatis noſtre chꝛiſtus in ſua menſa ↄſecrauit qui accipit hoc miſteriũ vni
tatis.⁊ non tenet vinculum pacis.non
accepit hoc miſterium ꝓ ſe ſed contra ſe. Cuins etiam ſacramentum eſt coꝛ⸗
pus xp̃i ꝓpꝛium de virgine ſ umptum.
qꝛ vt coꝛpus xÿ̃i ex multis mẽbꝛis pu⸗ riſſimis ⁊ immaculatis ↄſtat ita ſocie· tas eccleſiaſtica ex multis pſonis a cri⸗ minali macula liberis ↄſiſtit. In cuius rei typo facta eſt archa domini de lig/
nis ſethim.que ſunt imputribilia ⁊ al
be ſpine ſunilia.
————
ICſcutuue
ſunt res illius ſacramẽti ita
Be duob modis manducãd.
—
manducare/ non eſt hoc ſolum in ſacra mento coꝛpus ei accipere. Wulti ẽ indigne accipiunt ſed in ipſo manere ⁊
babere ipſum in ſe manentem ſpũali᷑
em̃ manducat qui in vnitate chꝛiſti et cccleſie quam ſacramentum ſignat ma net. Mam q diſcoꝛdat a chꝛiſto nec car nem xp̃i manducat. nec ſanguinem bi/
bit. ⁊ ſi tante rei ſacramentum ad iudi
cium ſui quotidie accipiat. Vpiritya-
—
K lem manducationem aug · diſtinguens a ſacramentali ait. vt quid paras ven ⸗ trem ⁊ dentẽ/ crede ⁊ manducaſti CLre deſeem̃ in eũb eſt comedere panẽ ⁊ vi num.qui credit in eum manducat eum Iteʒ quomodo manducandus eſt xp̃ id eſt quõ ipſe dicit qui manducat car⸗ nein meam.⁊ bibit ſanguinem meuʒ in
me manet ⁊ ego in eo. Ii in me manet
⁊ ego in eo tunc bibit. qut vo non ĩ me manet nec ego in illo.⁊ ſiaccipit ſacra mentum acquirit ibi magnum toꝛmen tum. Item nulli ambigendum eſt tunc quemq; coꝛpis ⁊ ſanguinis domim ꝑti⸗ cipem fieri qñ chꝛiſti membꝛum efiicit᷑ nec alienari ab illius panis caliciſq; cõ ſoꝛtio.etiam ſi antequas illũ panẽ edat ⁊calicem bibat.de hoc ſeculo in vnita ⸗ te coꝛpis chꝛiſti ↄſtitutus abſcedat qꝛ ilivs ſacramenti beneficio non pꝛiuat᷑ qñ ille in hoc qð illud facramentum ſig nat innenit᷑. Inillo em̃ ſacramẽto coꝛ pus ⁊ ſangninem ſuum nobis commen ⸗ danit. qð et ſecit nos ipſos. Mã ⁊ nos coꝛpus ipſius facti ſumus. Iteʒ qui di⸗ ſcoꝛdat a chꝛiſto non manducat carneʒ eius nec ſanguinem ⁊ ſi tante rei ſacra mentum ad iudicium ſibi qͥtidie acq̃rit
Be erroꝛe quoꝛundam qui di
vꝛ
cunt a honis tantũm corpus chiiſtiſumi
Bec vba et alia
huiuſinodi vbi de ſpirit uali mãducatõ ne agit᷑. quidaʒ obtuſo coꝛde legentes
erroꝛis taligine inuoluti ſunt a deo vt
pꝛeſumpſerint dicere coꝛpus ⁊ ſangui⸗ nem xp̃i. a bonis tĩ ſumi ⁊ nona mal- Bed indubitanter tenendum eſt a bo
remedio pnie
nis ſumi.non modo ſacramentalit᷑.ſed
⁊ ſpirunalit᷑.A malis vᷣo tm̃ ſacramẽ⸗ taliter.i.ſub ſacramento ſeʒ ſub ſpecie
viſibili carnem chꝛiſti de virgine ſump tam ⁊ ſanguinem ꝓ nobis fuſum ſumi.
ſed non miſticaʒ que tm̃ bonoꝝ eſt Qð ſubditis ꝓbat᷑ teſtimonis Gregeſt
Greg.i libꝛo
dem in peccatoꝛib ⁊ indigne ſumẽtibꝰ dya. quarto.
e—
———

1.1 W X
era chiiſti caro⁊ verusſ anguis ſcli qʒipſam eficientiam habent · i. remiſ⸗ Auß. de vbif cet eſſentia non ſalubꝛi efſiciẽtia Item ſionem peccatoꝝ ꝓ qua videt᷑ oꝛari cu evangel. gug · multi indigne accipiunt coꝛp dñi ðᷓꝛ⸗ Perficiant in nobis domine que
de quibus apoſiolus ait. qui mõducat ſumus tua ſacramenta qð cõtinent vt et bibit calicem domi i indigne iudici“ qʒ nũc ſpecie gerimus reꝝ veritate ca m ſibi manducat? bibit. Mer qð do piamus. Reꝝ veritatem dicit ipſaʒ ef cemur qᷓ; ſit cauendum male accipẽ bo ſicientiam. quaſi per hec acramẽta pᷣ ⸗ num. Ecce em̃ factum eſt malum dum ſtat. vt ſicut ſacramentalit᷑ carnem xp̃i male accipit᷑ bonum ſicut econtra apo ſumimus ita ſpũaliter ſumamus· vl pe ſtolo factum eſi bonum- cum bñ accipiꝰ tit ſacerdos vt ẽp̃s qui nunc ſub ſpecie tur malum ſcʒ dum ſtimul ſathane pa panis.⁊ vini ſumit᷑ manifeſta viſiõe ſi⸗ cienter poꝛtat · ergo? mala ꝓſunt bo ⸗ cut in eſſentia diuinitatis eſt capiatur. nis· ſicut angelus ſathane paulo⁊ ſan/ Conſtat ergo a bonis et a malis ſumi cta obſunt malis · bonis ſunt ad ſalutẽ coꝛp xp̃i· ſ ed a bonis ad ſalutẽ · a mal malis ad iudicium. nde qui mandu ad perniciem. at ⁊ bibit indigne indicium ſibi mõdu cat ⁊ bibit.nõ q res illa mala eſt. ſed Je pereſi alioꝛum u1 dicunt qꝛ malus male accipit qð bonuʒ ẽ d Copns chꝛiſtinon ele n alta“ indigne ds ſumens coꝛpus xpi nð eifie riniiin iö vt qꝛmal eſt. maluʒ ſi qð accipit vel— qꝛ nð ad ſalutẽ accipit nil accipiat Lo! Wnt it es pus em̃ ⁊ ſanguis domini nihilominus 5
rat in illis quibus ait apoſtolus. qu † N alqj pꝛecedentium inſa⸗ mãducat indigne ⁊c · bis alijſcʒ pluri NM niam tranſcendentes q aperte oſtendit“ ꝙ etiam a malis verñ dei virtutem iuxta mo⸗ corpus xp̃i ⁊ ſanguis ſumit᷑ ·ſed ſacra dum naturalium reꝝ mentientes auda mentaliter nõ ſpiritualiter. cius ac ꝑiculeſius veritati contradicũt aſſerentes in altari nõ eſſe coꝛpus xp̃i De intelligentia quoꝛundam vel ſanguinem nec ſubſtantiã panis vel verboũin vini in ſubſtantiam carnis ⁊ ſanguinis puerti. ſed ita chꝛiſtum dixiſſe bẽ coi⸗ Becun du pos pus meum. ſicut apoſtolus dicit.petra 5 erat chꝛiſtus. Vicunt em̃ ibi eſſe coꝛp Zuä, ſop duos modos ſumendi intelligẽtia quo xp̃i tĩ in ſacramento.i.in ſigno.et tmñ ꝑlal· lii. rundam verboꝝ ambigue dickoꝛum di“ in ſigno manducari a nobis · qui erran⸗ ſtinguenda eſt · Ait em̃ auguſtin bon di occaſionem ſumunt a verbis verita⸗ accipit ſacramentum? rem ſacramẽti. tis. Vnde pꝛma hereſis facta eſt in di malus vo ſacramentum ⁊ non rem Sa ſtcipulis xp̃i i um em̃ diceret · niſi quis cramentum bic dicit coꝛpus xp̃i ꝓpꝛiũůũ manducauerit carnem meam ⁊ biberit de virgine natum Rem do ſpiritualem ſanguinem meum nõ habet vitam eter
„
chꝛiſti carnẽ Bonus ergo vtramq; xpi nam. I li nõ intelligentes dixerũt du⸗ carnem accipit · WMalus vo tĩ ſacraꝰ rus efi hic fermo.quis poteſt eum audi mentum · i.coꝛpus x̃i ſub ſacramento e ⁊ abierunt retro illis diſcedentibus Inð rem ſpiritualem. Iteʒ nõ mandu inſtruxit.xij. qui remanſerant · Spiri
cans manducat.⁊ manducans nõ mã tus eſi inquit qui viuificat· caro nichi
ducat · qind manducans ſacramentali ꝓdeſt verbaque locutus ſum vobis ſpi
ter allqñ manducat ſpũaliter ⁊ econu ritus ⁊ vita ſi unt· Intellexiſti ſpiritua⸗
6 ſo· Et qui manducant ſpiritualit veri« liter ſpůs ⁊ vita funt Intellexiſi car⸗ atem carni? ſanguinia dicunt᷑ ſumẽ naliter ſic ſpũs et vita ſunt ſedtihi non
6
1

⸗ ich le
ty ca Bef 4p xpi pe
ecie
deſi
un, bhn m
m nalt
—
„
wiai inuw emuh om coyj iipnin ſ ziſtbin
bick
ſigoti bör ſwin m
Zuzuſtin ſu
ger. ps·lij⸗
lunt vpiritraliter intelligite qne loen
tus ſum. non hoc coꝛp qð videtis mã⸗ ducaturieſtis.⁊ bibituri ilum ſangui nem quẽ fuſuri ſunt qui me crucifigẽt Baeramentũ aliqʒ vobis commẽdaui
pũaliter intellectum. viuificabit vos. caro autem non ꝓdeſt quicqᷓ;. Bũt etiã
⁊ alia illoꝝ inſanie fomitem miniſtran⸗ tia· Ait eñ̃ anguſtinus. donec ſeculuʒ finiat᷑ ſurſum eſt dominus ſed tamen etiam hic nobiſcum eſt veritas domini Koꝛpus em̃ in quo reſurrexit vno lo⸗ coeſſe opoꝛtet.veritas autẽ eius vbiq; diffuſa eſt. Item̃ vna perſona dens et bomo. vbic; ꝑ id quod eſt deus in celo per id qð homo eſt. Chꝛiſtus etiam di cit pauperes ſemꝑhabebitis vobiſcum me aũt non ſemꝑ babebitis. his alqjſqʒ
erroꝛis.
vtunt᷑ pꝛefati heretici in aſſertione ſui
ione omnia accipienda ſunt. non em̃ bis negat veꝝ coꝛpus chꝛiſtia fidelibꝰ umivel in altari eſſe. ſed his veritas a
poſtolos ⁊ in eis nos inſtruxit. ipſi?
coꝛpus non ꝑ partes diſcerptuʒ. vt pu tauerunt illi diſcipuli qui retroierũt integrum nec viſibilit᷑ in foꝛma huma ⸗ na ſed inuiibiliter ſuh foꝛma panis et vini coꝛpus ⁊ ſanguinem nobis trade ret. Quem ſenſum gugↄfirmat dicẽs ipſum quidem ⁊ non ipſum coꝛpus qð videbat᷑ manducabat᷑ ipſum inuiſibili ter. non ipſum viſibiliter Item et ſi ne ceſſe eſt iiud viſibiliter celebꝛari neceſ ſe eſi tamen inuiſibiliter intelligi. Ita
etiam intelligendum elt coꝛpus chꝛiſti
eſſe in vno loco ſcʒ viſibilit᷑ in foꝛma bu mana · vitas tñ eius.i.diuinitas vbiq;
eſt. Veritas etiam eius.id eſi veꝝ coꝛ⸗
pus in omnt altari eſt vbicunq; celebꝛa
tur. Pic etiam illud intelligendum eſt
pauperes ſemꝑ habebitis vobiſcũ. me autes non ſemper habebitis. Im coꝛpo
alemp̃ſentiaʒ ſczquacimeis ↄuerſa“
.
*
btmiitper lud g hondeſt inc&
lo eñ viſibilit. inuiſihilit autem eſt ĩal⸗
tari. qꝛ non in foꝛma humana apparet
ſed foꝛma panis ⁊ vini operit᷑; nde ⁊ inuiſibllis caro eiun dicit᷑ que vere eſt in altari. Ped qꝛ non in ſpecie ſua ap⸗ paret inuiſibilis dicit᷑. Zlit em̃ aug. B eſi quod dicimus qð moqis
omnib ap mini noſtri ieſu chꝛiſti carne ⁊ ſanguĩe
ſacramento ⁊ re ſacramenti.i.coꝛpoꝛe
chꝛiſti Sicut chꝛiſti perſona ↄſiat⁊ cõ
verus deus ⁊ homoqꝛ omnis res illa⸗
rumrerum naturam et veritatem in ſe ↄtinet ex quibus ↄfici᷑. Conficit᷑ autẽ ſacrificium eccleſie duobus. ſarramen
toet re ſacr amenti.i.coꝛpoꝛe chꝛiſti.
Eſt ergo ſacramentum ⁊ res ſacramẽti idem coꝛpus chuſti. ecce inuiſibileʒ di xit carnem chꝛiſti.q foꝛma panis oꝑ⸗ ta ſumit᷑ ⁊ tractat Ideoq; cdꝛpus x̃i diyit eſſe ſacramentum ⁊ rem. exq̃ cð⸗ firnat᷑ quod ſupꝛa diximus. Veinde addit qð magis mouet lectoꝛem Caro inquit eius eſt.quã foꝛma panis oper⸗ tam in ſacramento accipimus.et ſang ⸗ uis eius quem ſub vini ſpecie ac ſapoꝛe
potamus.caro videlicet carnis ⁊ ſan
guis ſacramentum eſt ſanguinis.carne
⁊ ſanguine vtroq; inuiſibili.intelligibi
li. ſpůali ſignificat᷑ coꝛpus chꝛiſti viſi⸗
bile ⁊ palpabile. plenumgratia ⁊ diui⸗
1
——————
ſibilis ſpecies panis vocat nominę car
nis. ⁊viibiliʒ ſpecies vini nomine ſan grinis· Inuiſibilis voerintelligibiis ðꝛcaro chꝛiſti, qꝛ ſecundum illã ſpecũ
Zluguſtin im
ligenter aꝛ tropo quodam vtit Bau. quo folent res ſignificantes rerum ſoꝛ tiri voeabula quas ſignant. ic em̃ vi⸗
nus ſap libroſniaꝝ P pꝛobare ↄtendimus ſacrificiuʒ eccleſie
Idẽ ineodeʒ

1.
Ita eſe intel
ſgendus alq,
vbis anauſti⸗ niconſirmat·
— 7
non videt᷑ earo k intelligit᷑· ita ⁊ ſang vis.Caro ð inviſibilis ðꝛ eſſe ſ acramẽ⸗ lum carnis viſibilis. qꝛ ſpecies panis tm quas non videt᷑ caro illa eſt ſacram̃ tum carnis viſibilis · qꝛ carne inuiſibili i. ſpecie m quam caro chꝛiſti nõ vide tur caro. ſignificat᷑ coꝛpus chꝛiſti. qð eſt viſibile ⁊ palpabile vbi ĩ ſua foꝛma apparet ita ⁊ de ſanguine accipi debet uem ſenſum cðfirmat aug aperiens qualit᷑ pꝛedicta intelligenda ſint. quia obſcure dixerat·
ↄſequenter dicẽs ita
panem vocari coꝛpus chꝛiſti cũ vere ſit
facramentum coꝛpoꝛis chꝛiſti. quod in cruce poſitum eſt · ſicut ipſ a immolatõ
que fit manibus ſacerdotis vocat᷑ chꝛi
ſii paſſio nõ rei veritate ſignificandi
miſterio ⁊ ſicut ſacramentum ſidei di⸗ citur fides · Vatis reſponſum eſt here“
Vug in libꝛo de ſacram̃tis Zmbꝛoſi
ticis ⁊ obiectionibus eoꝛu qui negant ven coꝛpus chꝛiſti in altari eſſe et panẽ in coꝛpus vel vinum in ſanguinẽ miſti⸗
ca ↄſeeratione converti · dicentes quis
audeat manducarè dominum ſuum · s etiam audeat dicere quotidie foꝛmari coꝛpus chꝛiſti de materia vel ſubſtãtis
que non fuit caro virginis.
Autoꝛitatibus ꝛobat verum üs c
———
conuincunt teſtimonia. Ait enim veri⸗
tas accipite eſt coꝛpus meum. Item ſermo valuit helie vt
ambꝛoſius · ſi tm̃
ignẽ de celo deponeret non valebit t̃ ſermo chriſti vt ſubſtantias mutet We
tocius inundi operib legit᷑ · qꝛ ipſe di⸗
—
xit ⁊ facta ſunt?
erant · Non em̃ minus eſt dare qᷓ; muta re nouas naturas rebus Iteʒ ſi oꝛdinẽ querimus viro mixta femina generare
conſueuerat. Liquet ergo ꝙ preter na
ergo hic queris nature
Priſtieſſe in altariet
obiciunt ili in diuino miſterio legẽ na ture ſectantes quoꝝ perfidiam ſubdita
Bermo ergo qui po tuit ex nihilo facere qð non erat nõ po
teſt ea que ſunt in id mutare quod nõ te commutat Er his
5
———
re oꝛdinẽ virgo generauit.⁊ quod
conficimus coꝛp eꝝ virgine eſi· Quid
coꝛpoꝛe cum pꝛeter natura ſit ipſe par tus ex virgine Item añ benedictionem alia ſpecies nominat᷑ coꝛpus ſignificat᷑. añ ↄſecrationẽ aliud ðꝛ. poſt ↄſecrationeʒ ſanguis nuncupa tur · Lum dicis amen beſt · veꝝ eſt. qð ſermo ſonat afectus ſentiat Itẽ aug in ſpecie panis ⁊ vini quaʒ videmres inuiſibiles.i carnem ⁊ ſanguinem ho · noꝛamus nec ſimilit᷑ pendim has duas
pamus cum fidelit᷑ fateamur añ ↄſecra
ſpecies ſicut ante ↄſecrationem pende
tionẽ panẽ eſſe ⁊ vinum · qð natura foꝛ:
mauit. Poſt ↄſecrationem vo carnem
oꝛdinem in xpi
poſt ↄſecrationẽ
—
.
30 n z 13 c0 gun tit d. vit ti8 ice indt lan i ſe y
Nug. libꝛo miaꝝ ꝓlperi
xpi ⁊ ſanguinem quod bñdictio ↄſecra am v vit. Item ambꝛoſius. panis eſt in alta“ Zmbꝛeſinſin n n ri vñtatus añ verba ſacra vbi acceſſit lbꝛo ð ſacra io vſecratio de pane xpi fit caro Nuð au mentis. v6 cu tem poteſt qð panis eſi eſſe coꝛpus xpi qi po conſecratione q̃ fit xpi mone in illa 5 dig 7e erant ſcʒ panis? vini et ſint quantũad den. ſpeciem et mutentur ßm ſubſtantiam. füde m. Itẽſi tanta vis eſt in ßmone domini vt de I. inciperent eſſe que non erant · qusnto? be i magis operatoꝛius ẽ · vt ſint que erant ven c ⁊ in aliud commutent᷑ · ⁊ ſic ꝙ erat pa cce m nis añ ↄſecrationem · iam coꝛpus chi“ vhr en ſti ẽ poſt ↄſecrationẽ· N ßmo xpi crea⸗ ſuit zn
turam mutat · ⁊ſic ex pane fit coꝛp' xpᷣi
⁊ vinum cum aqua in calice miſſum fit ſanguis ↄſecratione verbi celeſtis Itẽ aug. Picut per 1 piritumſanctum vera chꝛiſti caro ſine coitu creat᷑ ita ꝑ eun ⸗ dem ex ſubſtantia panis ⁊ vini idẽ coꝛ⸗ pus xpi ⁊ ſanguis? ſecrat᷑. Coꝛp chꝛi
ſti ⁊ vitas ẽ ⁊ figura Veritas dum co
puoi nis viniq; ſubſtantia efficit᷑. Figura ve ro eſi id qð exteri?1 entit᷑. Itẽ euſebi⸗ emiſenus. Inuiſibilis ſacerdos viſibi⸗
les creaturas in ſubſtantiam coꝛpoꝛis
⁊ ſanguinis ſui vbo ſuo ſecreta poteſta
conſtat verum coꝛpus chꝛiſti⁊ ſangui
nemin altari eſſe. immo integꝝ chꝛili ö ⁊ſi ubſtantiä panil..
ibi ſub vtraq; ſpecie
ſanguis virtutem ſpũs ex pã
alðſq; pluribus
ti coc
ne quodaʒ de I evigel n — e
be
dilas i
Euſebtem t ſenus· usmt ſeclcn
i
od
udh

uid par nem
e 8duz penie n unſ amen Mn nala⸗ 6 un oh ihi qi doui t. qM qen qaip o vſi
ic
Fn
V— emiſn „6*„
L
in coꝛp vinic ſubſtanttam in fangui
e modo conuerſionis.
——
„
utemqueri
tur qualis ſit illa cõuerſio. an foꝛmalis an ſubſtantialis. vel alterius generis difnite non ſufficio. Foꝛmalem tamẽ non eſſe cognoſco. quia ſpecies rerum ue ante fuerant remanẽt ⁊ ſapoꝛ ⁊ põ dus. Quibuſdam eſſe videtur ſubſian⸗ tialis dicentibꝰ ſic ſi ubſtantiam cõuerti in ſubſtantiam.vt hec eſſentialiter fiat illa Cui ſenſui pᷣmiſſe autoꝛitates con ſentire vident᷑. Bed huic ſententieſic opponit᷑ ab alijs. Bl ſubſtãtia panis in quiunt vel vini ↄuertit᷑ ſubſtantialiter in coꝛpus vel ſanguinem chꝛiſti. quoti die ſit aliqna ſubſtantia coꝛpus ⁊ ſang
vis xp̃i. que ante nõ erat.⁊ hodieẽ ali⸗ quid coꝛpus xp̃i qð heri nõ erat.⁊ q̃ti⸗ die auget᷑ coꝛpus chꝛiſti atq; foꝛmatur de materia.de qua in conceptione non fuit factum. Quibus hoc modo reſpon deri poteſt. quia nõ ea ratione ðꝛ coꝛp chꝛiſti ↄfici verbo celeſti. ꝙ ipſnm coꝛ⸗ pus in ↄceptu yirginis foꝛmatum dein ceps foꝛmet᷑ſed qꝛ ſu bſtantia paĩs vł vini que ante non fuerat coꝛpus xß̃i vet ſanguis verbo celeſti fit coꝛpus ⁊ ſang⸗ uis. Et ideo ſacerdotes dicuni ↄſicere coꝛpus chꝛiſti ⁊ fanguinem.quia eoꝛũ miniſterio ſubſtantia panis fit caro. et ſubſtantia vini fit fanguis xp̃i.nec ta⸗ mẽ aliquid addit᷑ coꝛpoꝛi vel ſanguini
seili. ſen nec auget᷑ coꝛpus xßi vel ſanguis. Si
Lcatum P
vero aueris moduʒ quo iqd fieri poſſit bꝛeuiter reſpondeo miſterium fidei cre di ſaluhꝛiter poteſi.inueſtigari falubꝛi ter nõ poteſt. ergo coꝛpus chꝛiſti pa nis mutatione in id non augmentatur. nec fanguis eꝝ vini ↄuerſione evolũ⸗ tati ⁊ potentie aſcribat᷑ qui iqem coꝛ pus de virgine eduxit ·fit ergo ſubſtan⸗ tia illa iſta ſine angmento.nec tamẽ cõ cedunt quidam ꝙ ſubſtantia panis ali
ndoſit caropi.⁊ ſifiat tar ⁊ð
—————
— ———
—— 3
ſicut ferina fadta eſt panis ⁊ aq na facta eſt vinum. nec tamen ðꝛ farina eſt paĩs ⁊ aqua eſt vinum. Ilij vo ↄcedunt illð ꝙerat panis vel vinum. poſt conſecra⸗ tionem eſſe coꝛpus ⁊ fanguinem non tñ equit᷑ panis eſi caro chꝛiſti vel vinum eſt ſanguis. qʒ ſubſtantia panis vel vi⸗ nipoſiq fadaeſt caroxpi velſanguis. nõ eſt ſubſtantia panis vel vini.i ed ca
ro? fanguis. Ideo diftinguendum vi⸗ det᷑ cum dicit᷑. ſubſtantia panis vel id quod erat panis modo ẽ coꝛpus chꝛiſti MManens eĩ panis non eſt coꝛpus xp̃i ß mutata i.id qð faca ẽ eſt coꝛp'?pi Mec dicimus ſi ubſtantiaʒ panis vl vini materiam eſſe coꝛpoꝛis vel ſanguinis. q non de ea vt de materia foꝛmat᷑ coꝛ pus.; ipſa foꝛmat in coꝛpus ilnd et ef
ficitur ülud. Inde aud. coꝛpus chꝛi Zug. in li. de
ſti dicimus illud quod ex fructibus ter trinitate. re acceptum ⁊ pꝛece miſtica ↄſecratum ſumimus in memoꝛiam dominice paſ⸗ ſionis. Quod cum per manus hominis
ad illam viſibileʒ ſpeciem pducat᷑ non
ſancificat. vt ſit tam dignum ſacramẽ
tum niſi operante inuiſibilit᷑ ſpũ dei
Aſſeruntdicum panem tran⸗ ein coꝛpus chüſti-
Quidaʒ peroſic
dicunt ↄuerſionem illam eſſe intellgen ⸗ dam vt ſub illis accedentibus ſub qui⸗ bus erat pꝛius ſubſtantia panis ⁊ vint poſt ↄſecrationem ſit ſubſtantia coꝛpo ris ⁊ ſanguinis. ſic tamenvt non eis apß ficiat. ⁊ ſic aſſerunt dicum panemtrã⸗ ire in coꝛpus xp̃i. quia vbi erat panis nunc eſt coꝛpnsxp̃i. nod ſi eſt. qd er⸗
go ſit de ſubſtantiapanis ⁊ vini Illi di cunt vel in pꝛeiacentem materiam re⸗ oini.vel in nihilum redigi. Alj vero putauerunt ibi ſubſtantiam pams ⁊ vñ
ni remanere. ⁊ ibideʒ coꝛpus chꝛiſier ſe⁊ ſanguinem.⁊ hac ratione dici illaʒ;
ſubſtantiam ſiert iſtaʒ.quia vbieſt bec
et illa. Quod mirum eſt ⁊ ipſ am ſubſtã tiaʒ panis yel vini dicũt eſe facramũtuʒ
cihc——— S S——
——— —— ————
—
3 . 1 3 1 1 33 1 16 1 7 1 1 11 1 36 8

Zmbꝛoſi ili bꝛo de ſacra⸗ mentis
Bregoꝛi.
1.1
Sed ꝙ nõ ſi ibiĩ ubſtantia niſi coꝛpus chriſti ⁊ ſanguis ex pdictis et ſubditis apte oſtendit᷑. Vit em̃ ambꝛoſi. Manẽ iſtum quem ſumimus in miſterio illum intelligo vtic; qui mann ſanctiſpiritus ſoꝛmatus eſt in vtero virginio · et igne paſſionis decoctus in ara crucis. Ma/ nis em̃ angeloꝛum factus eſt cibus ho⸗ minum. Ande ait· ego ſum panis viu qui de celo deſcendi. ⁊ iteꝝ panis quẽ
ego dabo caro mea eſt pꝛo mundi vita
Ex his nanq; duabus ſentent ijs apte dat᷑ intelligi · qꝛ panis ille ⁊ iſte· ñ duo ſed vnus panis · ⁊ vna caro.ꝓculdubio vnum efficit coꝛpus. Illud vere. illud ſane. qð ſumptus eſt de virgine· quod reſurrexit ⁊ in celũ aſ cendit. Item gre goꝛius. quis fidelium habere dubium poſit in ipſa immolationis hoꝛa ad ſa/ cerdotis voceʒ celos aperiri in illo xp̃i miſterio angeloꝛum choꝛos adeſſe ſum ma ⁊ ima ſociari. vnuʒ quidemeꝝ inui ſibilibus atqʒ viſibilibus fieri. Ides in eodem momento ⁊ in celum rapit᷑ mini ſterio angeloꝝ ↄſocianduʒ coꝛpoꝛe xpi ⁊ ante oculos ſacerdotis in altari vide tur. ſicut diuinitas verbi totuʒ implet nundum. ita multis locis illud coꝛpus
conſecratur.nec ſunt tñ multa ceꝛpoꝛa
xpi.ſed vnum coꝛpus? vnus ſanguis· Ideoq; ſiue plus ſiue minus quis inde pcipiat mnes ergo equaliter coꝛpus chꝛiſti integerrime · umunt. Moſtcon⸗ ſecrationem ergo non eſt ibi ſubſtantia panis vel vini licʒ ſpecies remaneant-
Eſt enim ibi ſpecies panis et vini ſicut
⁊ſapoꝛ. Vnde alud videtur aliud in/ telligitur.
Quareſubalia ſpecie.
ninem tradidit chꝛiſtus.⁊ deinceps ſu⸗
mendum inſtituit vt fides ſcʒ haberet meritum que eſt de his que non viden ⸗
tur. quia fides non habet meritum cui
bumana ratio pꝛebet experimenũ Et
ideo etiam ne abhoꝛreret
Subaliaautem
pecie tribus de cauſis carnem ⁊ ſang
Eregoꝛius i
cerneret oculus. quia non habemus in omelia paſca
vſu carnem crudam ⁊ ſanguinem ↄme⸗ dere. Huia ergo xpᷣm voꝛari dentibus fas non eſt. in miſterio carneʒ? ſangui nem nobis commendauit ·⁊ etiam ideo ne ab incredulis religioni xpᷣiane inſul
taret᷑ Ande auã· Nihil rationabilius
qᷓ; vt fanguinis ſimilit udinem ſumam vt ita ⁊ veritas non deſit · et ridiculum nullum fiat a paganis · qꝛ cruoꝛeʒ occiſi hominis bibamus. Me ergo hoc fieret ⁊ re veluti quidam hoꝛroꝛ eſſet cruoꝛiſ in ſimilitudinem accipimus ſacramen⸗ tum. Ex pꝛemiſſis iů liquet quare ſub alia ſpecie ⁊ quare ſub iſta hoc ſacram̃
l.
Aug'“.
tum dominus celebꝛauerit ⁊ celebꝛari
a nobis inſtituerit
Qnareſub dupliciſpecie.
Bed quare ſub
duplici ſpecie ſumit᷑cuʒ ſub alterutra totus ſit xps/ vt oſtenderet᷑ totam hu/ manam naturam aſſumpſiſſe. vt totam
redimeret. Manis eĩ ad carnem refer
tur. vinum ad animam. qꝛ vinum op tur ſanguinẽ in quo ſedes anime a phi⸗ ſicis eſſe dicit᷑. Ideo ergo in duab ſpe
ciebus celebꝛatur vt anime ⁊ carnis ſu
ſceptio in xp̃oꝛ vtriuſq; liberatio ĩno⸗ bis ſignficet. Galet em vt ambꝛcſius git ad tuitioneʒ coꝛpoꝛis ⁊ anime quod
percipimus. quia caro chuiſti ꝓ ſalute coꝛpoꝛis. ſanguinis do ꝓ anima noſtra
ofert᷑. Bicut pꝛefigurauit moyſes. ca ro inquit ꝓ coꝛpoꝛe veſtro offert᷑. ſang uis ꝙ anima. ß tamẽ ſub vtraq; ſpecie ſumitur qð ad vtramq; valet quia
Ambꝛoſi' ſu⸗ ad coun.
ſub
vtraq; ſumit ipſe totus chꝛiſtus. Pʒſi in altera tiñ ſumeret᷑ ad alterius tantu id ẽ anime vel coꝛpoꝛis nõ vtriuſc;pa⸗
riter tuitionẽ valere ſignificaret᷑ · Bub
vtraq; ſpecie tñ totus ſumit chꝛiſtus.
nec pius ſub vtraq; ·nec minus ſub alte ra ti ſumit᷑. Eadem enim ratio eſt · vt ait ylarius in copoꝛe xßiqinm⸗ na pᷣceſſit. de qͥ ðꝛ. uipl⸗ collegerat
Pyrlarius ·
be k m
8
x pa n 1 kch f Aw t 90 d deie it Sen deyſ Hahr hn t

N
——ĩ.— 8 —
quiminspa ſinpliciter non ſeruanit quod nos do me⸗ 13 rauerdt Pabhit min Et licʒ ſub vtracz minus exemplo ⁊ maqjtcrio docuit. ꝓo bo ſ pecie ſi umat totus chꝛiſtus tamen nö teſt ſimplicitati eius indulgẽtia dñi ve u conenio panionſi incarnem. nec nia concedi Nobis do non poteſt igno d vininil in ſanguinem. Nec debent di“ ſci. qui nunc a domino inſtrudi ſumus cti duo ſacramenta ſed vnum. auia ſub vt calicem domini cum vino mixtum ſe ilius„ vtraq; ſpecie idem ſumit᷑. Neq; debet cundum ꝙ dñs obtulit offeremus. Ex nan i iterari ſacramentum. quia benedidõñũ poc videt ꝙſiquis ſimpliciter vel ig⸗ um repetitur ſuper ſpeciem candem. Meq; noꝛanter vinuʒ offerat ſine aqua facra⸗ dcciſi alie ſubſtantie in ſacrificium veritatis mentum conficiat. Aqua vᷣo nullatenꝰ offerri debent. quia de alijs non poteſt ſine vino poteſt oßerri in ſacrificiũ.nec an onſecrari coꝛpus chꝛiſti vel ſanguis. panis niſi de frumento.nec gra nuʒ fru nne L menti niſ redadum fuerit in pancz. q ut Muare aqua admiſceatur. chniltus et panemſe dicit ⁊granofiu⸗ u 5 ₰ menti ſe comparat. uod rgo ſuß̃ di ns⸗ cenda eſt vino. quia aqua populum ſig tionem. non poteſt niſi ſimplicit᷑ vel ig⸗ nat qui per chꝛiſti paſſionem redempt? noꝛanter fiat. vel non poteſt id eſt non 8 Zulis papa eſt. Calix ergo dominicus iuxta cano debet. Quibuſdam tamen videtur hoc num pꝛeceptum aqua ⁊ vino mixtus de generaliter verum. Colligit᷑ etiam ſtb bet oſerri. uia videmus in aqua po⸗ pꝛedictis ꝙ chꝛiſtus vinum aq̃ mixtum v pulum intelligi. in vino oſtendi ſangui decit diſe cipulis Coꝛpus vᷣo tale dedit imn nem chꝛiſti. Cuz ergo in calice vino aqᷓ quale tunc habuit id eſt moꝛtale ⁊ paſ⸗ wn miſceat chꝛiſto populus adunaf.⁊ cre ſibile Nunc vero ſumit᷑ a nobis immoꝛ — dentium plebs ei in quem credit copu“ tale ⁊ impaſſibile. nec tamen maioꝛem mni latur. que copulatio aque ⁊ vini ſi mi habet efficientiaʒ. Eukariſtia quoq; in vim ſcetur in calice chꝛiſti vt mixtio illanõ tincta non debet dari populo ꝓ ſupple nine poſſit ſeparari. Nam ſi vinuʒ quis t mento communionis.quia non legitur ndoöſ offerat. ſanguis chꝛiſti incipit eſſe ſine chꝛiſtus alicui diſcipuloꝛũ pꝛebuiſe pa m nobis. Bi vero queritur an irritum ſit nem int inctum niſi iude. Tunc veronõ quod geritur ſi aqua pꝛetermittatur accepit iudas coꝛpus chꝛiſti ᷣ t̃ panẽ an Audi quod ſequit᷑ in eodem canone. coꝛpus vero ⁊ ſanguineʒ chꝛiſti añ cum on poteſt inquit calix dominieſſeaqᷓ alijs diſ cipulis perceperat. ip ſola aut vinuʒ ſolum niſi vtrũc; miſcea 1 Lins. tur Ztemcrpꝛianus⸗calit domininðð bi illa accidentia fundent᷑. tmb eſt aqua ſola aut vinũ ſolum niſi vtrq; n ceatur. ſicut nec coꝛpus domini po⸗ 2 qufeʒ D m teſt eẽ farina ſola nec aqᷓ ſola niſi vtrũ N. 29 XII 6 q; fuerit adunatũ ⁊ panis vnius compa ritur de accidẽtib' que nii ge ſolidatum. Bi quis tamen non intẽ⸗ remanent id eſt de ſpe⸗. vens introducere hereſim obliuione ṽ— ciebus ⁊ ſapore et pon ⸗ l ignoꝛantia aquam pꝛetermiſerit nõ vi dere in quo ſubiecto fundent᷑/ potiꝰmi detur eſſe irritum ſacramentum.; ille ⸗ hi videt᷑ f aenduʒ exiſtere ſine ſubiecto im grauiter eſt coꝛripiendus. Nam ⁊ gre qᷓeſſe in ſubiecto.qʒ ibi non eſt ſubſtã ⸗ ſ ni. coꝛum eccleſia non apponere aquaʒ di tia nili coꝛpoꝛis et ſanguinis dominici u citur. Quod etiaʒex dictis cypꝛiani vi q̃ñ afficit ilis accidentibus. Mon em̃ det poſſe colligi · Ait em̃ ſi quis de an/ coꝛpus chꝛiſti taleʒ habet in ſe foꝛmaʒ * teceſſoꝛibus noſtris vel ignoꝛanter vel ſed q̃lis in iudicio apparebit Remanẽt

qundas opi⸗
6
L
M
ergo illa accidentla ꝑ ſe ſi ubſiſtentia ad
miſteri ritum · ad guſtus fideic; ſuffra ium quibus coꝛpus chꝛiſti habẽs foꝛ
mam et naturam ſuam tegitur-
De fractione et partibus
Bolet etiaʒ que
ride fracõne ⁊ particione que ibi vide tur fieri vtꝝ vera ſit · et ſi vera fractio exiſtit /cuiuſ reiſi/vłinq̃rẽ fiat Lq; nonſit ibi alia ſubſtantia qᷓ; chꝛiſti. ſi in aliqua ſubſtantia eſt lla fractio in coꝛ⸗ poꝛe chꝛiſti videt eſſe. ſed econtra cuʒ ipſum coꝛpus incoꝛruptibile ſit. qꝛ im⸗ moꝛtale ⁊ impaſſibile in ipſo non poſſe eſſe videt᷑. Mam et chriſtus redarguit carnalem ſenſum diſcipuloꝛum qui pu tabant carnem xpi ſicut aliam in ptes diuidendam ⁊ morſib dilacerandam. Ideo quibuſdaʒ placet nõð lit ibi fra
gtioſicut videt᷑. ſed dicit᷑ frangi q vi⸗
detur frangi. Nuibus obicit᷑ quod ait ambꝛoſius· nihil falſi putandũ eſt in ſa
—
crificio veritatis.ſicut fit in magoum pſtigis vbi deluſione qu adam fallunt᷑
oculi.vt videant eſſe qð non eſt. Zdb illi dicunt non fallit nos viſus nec falli⸗ tur qs eſſet ſi crederet᷑ ita frangi vt vi del · Nec illuſio eſt· quia ad vtůitateʒ ſidei· non ad deceptionem ita fit · ſic et
chnſtus ſe oſtendit duob diſcipulis in
via in ſpecie peregrini· nec in eo tamen talis foꝛma erat. led oculi eoꝝ teneban tur ne eum agnoſcerent·.
Alioꝛum opinio-
Alij vero vicũt ꝙ ſicut ibi ſpecies panis eſt ⁊ non ẽ ibi res cuius vel in qua ſit la ſpecies/ ita eſt ibi fractio que nõ ſit in aliqua re.qꝛ nihil ibi rangit᷑ qð mirabiliter dei po ⸗
tentia fieri dicuni vt ibifit fractio vbi
nibil trangitur.
Alioꝛum opinio.
Alij tꝛadunt coꝛ
pus chꝛiſti eſſentialter frangi ⁊ duidi et tamen integꝝ ⁊ incoꝛruptibile
qð ſe colligere aſſerunt e ↄſeſſione be Conſeſſio be rengarij qᷓ ↄfeſſus eſt coꝛaʒ nicolao p
pa⁊ plurib epiſcopis panem? vinuʒ q̃ in altari ponunt poſi conſecrationeʒñ ſolum ſacramentum ſed etiam vex coꝛ pus ⁊ ſanguinem chꝛiſti eſſe.⁊ ſenſua⸗ jiter non folum ſacramento · ſed in ve ⸗ ritate manibus ſacerdotum tractari ⁊ frangi.⁊ fidelium dentibus atteri⸗
*
Sententia pꝛobabilioꝛ
Bed quia corp
xhiincoꝛruptibile eſt ſane dici põt fra⸗ ctio illa ⁊ partitio nõ inſ ubſtantia coĩ⸗
poꝛis.ſed in ipſa foꝛma panis ſacramẽ
tali fieri. vt vera fractio ⁊ ꝑtitio lit ibi que ſit nõ in ſubſtantia coꝛpoꝛis ſed in ſacramento iq eſt in ſpecie · Ve autem mireris vel inſultes ſi accidentia vide⸗ aitur frangi cum ibi ſint ſine ſubiecto- licet quidam aſſerant ea fundari in ae⸗ re.eſt ibi vera fractio⁊ partitio que fit in pane i.in foꝛma paniꝰ Ande apo⸗ ſtolus ait. panis quem frangimus quia ſfoꝛma panis ibi frangit᷑ ⁊ in partes di⸗ uidit· xp̃s vero integer manet ⁊ tolus eſt in ſingulis Ande aug qñ chꝛiſt' m
ducat᷑ vita manduca᷑· qͥ& audeat mã ducare dominum ſuum/? tamen vitas inuitans nos ad manducandumãit qui manducat me viuit ꝓpter me· Mec oc cidit᷑ xp vt manducet᷑. moꝛtuo viut
ficat qñ manduca᷑· reficit · non deſicit viuit manducatus qꝛ ſurrepit occiſus.
nec qñ manducani partes de illo faci⸗
mus? quideʒ in ſacramento ſic fit Itẽ noꝛunt ſideles quõ manducent carnem yi vnuſquiſc; accipit parten ſuñ eñ et ipſa gratia partes vocanl·per per⸗ tes manducat᷑ in facramentoet manet integer totus ꝓperte
W—
ſncramẽto ⁊ ndnet integer totus in ce
b. wanet integer totuʒ in code to⸗
a rengarij⸗
Aug' in fmo ne de verbit
euangeli
rtes manducatur in
m e
bi⸗ h hss M
ſes à e v de
uh
dud
rsig ſi
qðite cops a cunng ſmn i ſonch Enh e on e imosn ummt cene nem wn hne

N idi
opa n nezñ co a⸗
Inbꝛo.
s ſmat
Ideo iſta dicunt᷑ ſaeramenta qꝛ in eis
gliud videt᷑ ⁊ aliud intelligit᷑. videtur panis ⁊ calix qð ⁊ oculi renunciant qð autem ſides poſtulat inſtrueuda panis
eſi coꝛpus chꝛiſti.caliꝝ eſi fanguis Er
pis ſatis dat᷑ intelligi ꝙ fractio et ꝑtes que ibi vident᷑ fieri in facramento fiunt id eſt in ſpecie viſibili. Ideoq; vᷣbahe
reng arij ita diſtinguenda ſunt vt ſen ſuaſiter non modo ſacramenio in ve⸗ ritate dicat᷑ coꝛpus chꝛiſti tractari ma
nibus ſacerdotum.frangi vero ⁊ atte⸗
ri dentibus vere quidem/ in facramẽ to tantum. Vera ergo eſt ibi attritio⁊? partitio.ñ in ſingulis partibus totus ẽ chꝛiſtus. Ande iero. ſinguli accipiunt chꝛiſtum dominum ⁊ in ſingulis poꝛtio nibus totus ẽ.nec per ſingulos minui⸗
tur. ß integrum ſe pꝛebet in ſingul Itẽ
byl. vbi pars eſt coꝛpoꝛis eſt ⁊ totum.
Quidille partes ſignificent-
res ille ſignificẽt. ſergius papa tradit
inquiens triſoꝛme eſt coꝛpus chꝛiſti.ꝑs oblate in calicem miſſa. coꝛpus chꝛiſti
qʒ iam ſurrexit · monſtrat· pars come⸗ ſta ambulans adhuc ſuper terram ꝑs
in altari vſq; ad finem miſſe remanens coꝛpus iacens in ſepulchꝛo. qꝛ vſch i ſi il coꝛpoꝛa ſanctoꝝ in ſepulcriſ
erunt ⁊ ſicut partes ille miſticam tenẽt
1
ſigniſicationem.ita etiam ⁊ fractio paſ
ſionis chꝛiſti ⁊ moꝛtis eſt repꝛeſentatò Vnde ipſe ait · facite in meaʒ comme moꝛationem i.in memoꝛiam paſſiõis
⁊ moꝛtis mee NMam vt ait ambꝛo⸗ quia
in moꝛte chꝛiſti liberati ſumus · hui' in
edendo ⁊ bibendo carnem ⁊ ſanguineʒ
memoꝛes eſſe debem. Pʒ caueat qſq;
ne indigne ꝑcipiat qꝛ indicium mandu cat. Non eſt enim iſte panis q̃ vadit in
coꝛpus& panis vite eterne qͥ animè no⸗
ſtre ſubſtantiaʒ fulcit Pic ergo viue vt quotidie merearis acciꝑe· nẽ accedas
gicsindig indignus. Indignus eſt quialiter cele bꝛat miſterium q̃m chꝛiſtus tradidit.
vel qᷓ hñs moꝛtale peccatuʒ accedit ð
ſiſint peccata q̃tidiana vel nõ ſint moꝛ
tifera. anteqᷓ; accedatis dimittite debi toꝛib veſtris.ſi dimittis dimitet᷑ tibi et ſic ſecm accede. panis em̃ ſalutaris eſt ⁊ non venenũ. Pi ita accedis ſpiri⸗
tualiter manducas.ſpiritualit᷑ em mã
ducat qͥ innocentiam ad altare poꝛtat
Siilludſit ſacrificium ⁊ſiſe ⸗
pius mmoletur chꝛiſtus⸗
nqð gerit ſ acerdos ꝓpꝛie dicat ſacrifi cium vel immolatio ⁊ ſi chꝛiſtus quoti⸗
die immolet᷑ vel ſemel t̃ immolatus
ſit. Ad B bꝛeuiter dici poteſi illð quod offertur et conſecratur a ſacerdote vo⸗ cari ſacrificium ⁊ oblationem. quia me
moꝛia eſt ⁊repꝛeſentatio veri ſacrificij et ſancte immolationis facte in aracru
cis.⁊ ſemel chꝛiſius moꝛxi in cruceẽ.
ibiq; immolatus ẽ in ſemetipᷣo Nuoti“
die auteʒ immolat in ſacramentoqꝛ in
ſacramento recoꝛdatiofir illius qð fa⸗ cuʒeſt.ſemel. Ande auã-certuʒ habe
mus.qꝛ xp̃s reſurgens ex moꝛtuis ia;
non moꝛit᷑ ⁊c̃. tamen ne obliuiſcamur
qð ſemel factum eſt in memoꝛia noſtra
om̃i anno fit ſcʒ quotiẽs paſca celebꝛa⸗ tur. Munqd rociens xpᷣs occidit. ßᷣ tiñ anniuerſaria recoꝛdatõ repꝛeſentat qð
olim factum eſt. et ſic nos facit moueri tanqᷓ; videamus dominuʒ in cruce Itẽ
ſemel immolatus eſt chꝛiſtus in ſemet/ ipſo ⁊ tamen quotiie immolat in ſaẽ⸗
mento. quod ſic intelligendum eſt. q? in manifeſtatione coꝛpoꝛis ⁊ diſtinctio
ne membꝛoꝝ ſemel tantum in cruce pe⸗
pendit offerens ſe deo patriboſtiamre demptionis efficacem · eoꝝ ſcʒ auos pᷣ deſtinauit. Item amhꝛoſius ·in xpᷣo ſe mel oblata eſi hoſtia ad ſalutẽ potens · quid ergo nos · nonne per ſingulos dieſ
offerimus. et ſi quotidie ofieramus ad recoꝛdationem moꝛtis cius fit.⁊vnaẽ̃ hoſtia.nð multe. Vnomodo vna ⁊ non multe/ qꝛ ſemel immolatus ẽ xp̃ Noc
pfal·xx.
Zin. in ſen ·
tentijſ ꝓſperi
Ambng. ſuꝑ
eplaʒ ad heb⸗

autem ſacrificium exemplum eſt illius Idipſum ſemper · idipſum offertur. ꝓ
inde hic eſt ſacrificium.alioquin quoni
am in multis locis ofſertur multi ſunt
ptute ſa/ cramenti.
Ambꝛoſi“
Aug
We cauſa inſtitutionis
Inſtitutum eſt
chꝛiſti.non ſed vnus vbiq; eſt chꝛiſt. hic plenus exiſtens ⁊ illic plenus.ſicut qð vbiq; ofertur vnum eſt coꝛpus ita ⁊ vnum ſacrificium.chꝛiſtus hoſtiã ob⸗ tulit.ipſam offerimus et nunc.ᷓᷣ quod nos agimus recoꝛdatio ẽ ſacrificij. nec cauſa ſue infirmitatis repetit᷑.qꝛ perfi cit hominem.ß noſtre.qꝛ quotidie pec camus. Ex his colligit᷑ eſſe ſacrificium ⁊ dici qð agit᷑ in altari.⁊ chꝛiſtũ ſemel oblatuʒ.⁊ quotidie offerri.ß̊ aliter tũc aliter nnnc. Et eciaʒ que ſit virtus hu ⸗ ius ſacramenti oſtenditur remiſſio ſcʒ peccatoꝝ venialium.⁊ pfectio virtutis
poc ſacramentuʒ duabus de cauſis In augmentuz virtutis ſcʒ caritatis.⁊ in medicinam quottidiane infirmitatis. Ande ambꝛo. Pi quotiens effunditur
anguis chriſti in remiſſionem peccato
ruʒ eſſundit᷑ debeo ſemper accipere.qͥ ſemper pecco debeo ſempꝑ habere me⸗ dicinam. Item auã· Iter at᷑ quotidie hec oblatio licet chꝛiſtus ſemelſit paſ⸗ ſus/qꝛ quotidie peccamus peccatis ſi⸗ ne quibus moꝛtalis infirmitas viuẽ nõ
poteſt. Et qꝛ quotidie labimur quoti“
die chꝛiſtus miſtice immolat᷑ ꝓ nobis. Dedit enim nobis hoc ſacramentuʒ ſa lutis vt qꝛ nos quotidie peccamus et ille iam moꝛi non poteſt per b ſacramẽ tum remiſſionem conſequamur.quoti die commedit᷑ ipſe ⁊ bibit᷑ in veritate ſed integer ⁊ viuus manet. Item miſte rium ſidei dicit᷑ quia credere debes ꝙ ibi ſalus noſtra ʒſiſtit. Bi autem quera
tur vtꝝ quotidie ↄmunicandum ſit. au di quid inde tradit Aug. Quotidie in quit eukariſtiã accipere nec laudo nec
vitupero. omnibus tamen dominicis dieb ↄmunicandum hoꝛtoꝛ. Pi tamẽ
II
eſſe ſanctificatam ſi illoꝝ fiat officio.qͥ⸗
mens in affecku peccãdi eſt grauari ma gis dico eukariſtie ꝑceptione qᷓ; purii n cari Et licʒ qs pe:cato moꝛdeat ſi pec n 5 candi tñ de cetero non habeat volunta p tem ⁊ ſatijfaciat lacrimis ⁊ oꝛationibꝰ m accedat ſecurus.ß E de illo dico quem m E mortalia peccat a nõ grauant/ſi nõ fre⸗ gun quentius ſaltem ter in anno homines t cõmunicent. niſt ſoꝛte qͥs criminalibus nn impediat in paſca ſcʒ ⁊ penthecoſie.⁊ 8e in natali.omnes qᷓ communicent qͥ no⸗ mn luerint carere eccleſiaſticis luminibus. m 7 Si heretici ⁊ excommunicati. hoc ſacramentum conficiant · Blet etiã 3
queri vtꝝ pꝛaui ſacer⸗ ſ di
dotes h ſacramentũ cð a
ſicere queant Ad qð di pÿ 8 ci põt ꝙ aliq licet ſint pꝛaui conſecrant nb n vere ſcʒ que intus ſunt nomine ⁊ ſacra nn ſe mento.⁊ſi nõ vita qꝛ non in merito cõ nmn p ſecrantis k in verbo efficit creatoꝛis. ſutp er AVnde aug · intra catholicam eccleſiam Zugᷓ.in lib e in miſterio coꝛꝑis ⁊ ſanguinis domini. de coꝛꝑed nihil a bono mai? nihil a malo minus cNm perficit᷑ ſacerdote.qꝛ non in merito cõ Wn. ſecrantis· in verbo conficitur creato wo m ris ⁊ vtute ſpirituſſancti Lredenduʒ ẽ enim ꝙ in verbiſ chꝛiſti ſacramenta cõ ficiantun. ſic ipſe eſt qͥ baptiʒat. ita iße 9
eſt qͥ per ſpiritumſanctum ſuam efficit carnẽ ⁊ ſanguineʒ. Iteʒ gregoꝛius · pu tant quidaʒ ↄmunionẽ coꝛpoꝛis minuſ
Bregoꝛiue
ruʒ vita eoꝝ ocul videt᷑ ignobilis Neu in qᷓ; magnũ laqueũ incidunt.vt dinina ⁊ occulta miſteria plus ab alijs ſanctifi cata poſſe fieri credant Lũ vnidemq; ſpirituſſanct in tota ecclia inuiſibiliter ea miſteria ⁊ opando ſanctiicet?⁊ ſan⸗ ctificando benedicat VMiſterum iõ ðꝛ ꝙ ſecretam ⁊ reconditam habeat diſpẽ fationem. Vacrſficium vero quaſi ſa. crum factum. quia pꝛece miſtica conſe cratur ꝓ nobis in memoꝛiam dominice paſſionis. Sacramentum eſt in aliqua

Zug in fmo ⸗ ne de coꝛpœꝛe Anð picatur
niſſa.
Bregoꝛiꝰ ma ledicam male
dictionibꝰ ve⸗
in eis benedi⸗
cionibus vel
qcqͥd a vobis
benedicet᷑ vl de qonlam non ledixerit benedictionibus hereticoꝛun
— 2
celebꝛatione cumres ita fit vt aliqdſig
mificate rei accipiamus.ſacram̃ta ſunt
menta dicunt᷑. quia ſub tegumento vi⸗
ſibilium rerum diuina virtus ſecretius
ſalutem eoꝛundem ſatramentoꝛuʒ ope ⸗ ratur · AVnde a ſecretis virtutibꝰ vel ſa⸗
cris ſacramenta dicunt᷑ Panis ⁊ ca/ licis facramentum grece eukariſtia di citur.latine bona gratia interpꝛetatur ⁊qð melius coꝛpoꝛe ⁊ſ. anguine chꝛiſti
Bue ergo per bonos ſiue ꝑ malos mi⸗
niſtros intra eccleſiam diſpenſet᷑.ſacꝝ tamẽ eſt. quia ſpirituſſanctus viuificat
nec bonoꝝ diſpenſatoꝛum meritis am pliatur nec maloꝛum attenuat᷑. hocde
coꝛpoꝛe domini. hoc et de baptiſ mate
⁊criſmate ſciendum eſt ⁊ tenenqũ. qꝛ
virtus diuina ſecretius operat᷑ in eis ⁊ diuina ſolummodo eſt hec virtus ſiue
poteſtas non humane efficacie. Illi ve roqͥ excommunicati ſunt vel de hereſi
maniſeſte notati non videntur hoc ſaẽ
mentuʒ poſſe conficere. licʒ ſacerdotes ſint qꝛ nemo dicit in ipſa conſecratione
offero. ſed offerimus quaſi eꝝ perſona eccleſie.et iõ cum alia facramẽta extra eccleſiam poſſint celebꝛari/ de hoc non videtur.qð etiaʒ aug tradere videtur dicens. Recolite nomẽ ⁊ aduertite ve
ritatem. WMiſſa enim dicitur.eoꝙ ce
leſtis miſſus ad ↄſecrandum ⁊ viuiicã
dum coꝛpus adueniat iuxta dictum ſa
cerdotis dicentis. Vmnipotens dens
iube hec perferri per manus ſancti an⸗ geli tui in ſublime altare tuum ⁊c̃ Id“ circo niſi angelꝰ venerit miſſa nequaq;;
iure vocari poteſt. Munquid enim ſi
miſterium hereticus fuerit auſus vſur pare⸗angelum de celis mittit deus ob
lationeʒ eius conſecrare. axime cũ eiſdem per ꝓphetaʒ ↄminatus ſit dicẽs
maledicaʒ benedictionibꝰ veſtris. ꝙ ſi
benedictionibus eoꝛum ſe aſſerit male dicturum veritas. Quid erit de hoſtia ergo dicemus illam poſſe benedici ab
illo quem ſcimus a deo foꝛe maledictũ
tum ſua benedictione/ ſi enim deus ma
M
—* „
bit. Nunid benedickio maledicti ad ni
hilum poterit redigẽ vba veriſſima cõ minantis dei. Ex pis colligit᷑ ꝙ pereti cusà catholica fide pciſꝰ nequeat h ſa⸗ ramentum cõficere. qꝛ ſandi angeli q
puiꝰ miſterij celebꝛationi aſſiſtunt/ tñc
non aſſint qñ hereticus ⁊ ſimoniacus miſterium temerarie pᷣſumit · Non em̃
dubitari licʒ vbi coꝛꝑis dominici ⁊ ſan guinis miſteria gerunt⸗ ſupernoꝝ ciuiũ adeſſe ↄuentus. In huins aũt miſterij explet ione ſiẽ foꝛmaʒ uari/ it a oꝛdinẽ haberi.ſcʒ vt ſit ſacerdos.et intẽtionẽ adhiberi opoꝛtet vt illud facẽ intendat Sed ſi non credit de illo miſterioſiẽ ve ritas hʒ/nunqd poteſt intendè illud cõ
ficere/⁊ ſi non intendit /nund̃d conficit Bliqui dicunt etiã non rece de illo mi ſterio ſentienteʒ poſſe intendẽ/ nõ qdẽ
illud ↄficere/ qð iam eſſet recte crede⸗
e/h id ageret qð gerit ab alijs dů cõ⸗
ficit /⁊ ſic adhibet᷑ intentio /⁊ſi intẽtio dicat᷑ deeſſe ↄficiendi illud miſteriũ /tñ ex quo intendit ea dicere ⁊ agere q̃ ab alijs gerunt/ impletur miſterium Fllö etiaʒ ſane dici poteſt.ꝙ a bꝛutis anima
libus coꝛpus chꝛiſti non ſumi᷑ et ſi vi⸗
deat Nuid ergo ſumit mus.quid mã
ducatur. deus nouit. de hoc celeſti mi⸗ ſterio aliqua perſtrinximus a catholi⸗. cis fideliter tenenda. Qui enim hig cõ
tradicit hereticus iudicatur.
Quidfaciat hereticuʒ ⁊ quid it hereticus. 6
Me autem igno res qͥd faciat hẽticũ. vl qd ſit hẽticꝰ. au di bꝛeuit᷑ qͥd ide ſãcti doctoꝛes tradãt Pyl. ait. Extiterũt plures qᷓ celeſtum
vbopꝝ ſimplicitatẽ nõ vitas ip̃i abſolu tionẽ ſuſciperent.alit᷑ interpꝛetãte q
dictoꝝ vᷣtꝰpoſtularet. de intelligentia
enim eſt herelis non de ſcriptura eſt.et— ſenſus non ſermo fit crimen. Item in vij intelligentie ſenſus in crimine eſt.
bñdicunt ſan ctis ex vo coꝛ de vel qꝛqͥ in ique agũt be⸗ nedicũtur ab eis adulantur q; peccatoꝛi⸗ hus dummo ⸗ do diuiteſ ſit Jeroꝰmaledi caʒ benedicẽ⸗ tibꝰ vos id eſt quicqͥd a vobß bñdicet᷑ ꝑme
erit maledem̃
Z bꝛutis aia libus eukari ſiia nõ ſumit᷑
Wrego. ſupeꝛ eʒech Qui in expoſitõne ſa cri eloquij vt auditoꝛibus placeat. ali/
qd fingit ſua
vᷣba loquit᷑ ñ dei qͥ aũt in ð bis dñicis ali ter mis qp tulit ſenſerit
zſi ſub aloi
tellectu tñ ad
edificationeʒ
caritatis ten
dit. dñi ſunt vba q̃ dicit

Jero⸗ ſupſe
II
ꝙex verbis inoꝛdinate ꝓ⸗ ſatis incurrit hereſis Auã diffiniens qui ſit hereticus ait· hereticuꝰ? 3p alicuius tempoꝛalis commodi ⁊ maxi⸗
me gloꝛie pꝛincipatuſq; ſui gratia fal
ſas ac nouas opinicnes vel gignit vel
FIIII
Pieronimus
Sñ ðꝛ pnia.
Imbꝛcſiuſin ſermẽeõdꝛa⸗
Be penitentia
Dſt hoc de
penitentia agendum eſt. Menitẽtia longe poſitis deo neceſſaria eſt vt ap inquent · Eſt enm vt ait Zero⸗ ſe
pꝛop poſt naufragium · quia ſi
cunda tabula
quis veſtem innocentie in baptiſmo ꝑ
ceptam peccando coꝛruperit/ peniten⸗ tie remedio repare poteſt. Mꝛima ta⸗ bula eſt baptiſmus vbi deponit᷑ vetus homo ⁊ induit᷑ nouus. Decunda peni⸗ tentia qua poſt lapſum reſ urgim'. dũ vetuſtas reuerſa repellit᷑ ·⁊ nouitas ꝑ⸗ dita reſumit᷑ · Woſi baptiſinuʒ ꝓlapſi per penitentiam renouari valent · ſed ñ per baptiſmnʒ ·licet homini ſepius pe nitere ſed non baptiʒari PBaptiſmꝰ tĩ eſi ſacramentum ſed penitentia
facramentum ⁊ virtus mentis · Eſt em̃
penitẽtia interioꝛ et penitẽtia exterioꝝ;
Exterioꝛ ſacramentuz eſt. interioꝛ vir“ tus mentis eſt ·⁊ vtraq; cauſa iuſtifica tionis ⁊ falutis eſt · Atrum vero omnis exterioꝛ penitentia ſit ſacramentum- velſinð omnis cue hoc nomine cenſen⸗ da ſit/ conſequenter inneſtigabim. Z penitentia cepit iohannis pꝛedicatõ di⸗
centis. Menitentiam agite appꝛopinq̃
bit enm regnum celoꝛum. Enod autẽ
pꝛeco docuit idem poſt veritas pꝛedi/
cauit exoꝛdium ſumens menis a peni
tentia. Menitentia dicitur a puniẽdo. qua quis punit illicita qᷓ commiſit. pe · nitentie virtus timoꝛe concipit᷑. Vnde yſaias. a timoꝛe tuo demine cõcepimꝰ
⁊peperimus ſpiritum ſalutis Eſt autẽ
penitentia vt ait ambꝛo. mala pꝛeteri-
ta plangere·⁊ plangenda iteruʒ nõ cðõ⸗
dici᷑?
mittere. Itemgrego penitere eſt ante acta peccata deflere·⁊ flenda nen com mittere · Nam qui ſic alia deploꝛat vt alia tamen committat/ adhuc peniten“ tiaʒ agere · aut ignoꝛat. aut diſſimulat Quid enim ꝓdeſt ſi peccata luxurie s deſleat ⁊ adhuc auaricie eſtibꝰ anhelat his verbis quidam vehementius inhe rentes contendunt vere penitentem vl tra nõ poſſe peccare damnabiliter etſi grauiter peccauerit veram non pꝛecel ſiſſe penitentiam Qð etiam aljs muni unt teſtimonijs Vit enim doꝛus · irri ſoꝛ eſt ⁊ non penitens/ qui adhuc agit qß penitet. Nec videtur dcu poſcere ſubditus ſed ſubſannare ſuperb· Ca⸗ nis reuerſus ad vomituʒ. ⁊penitẽs ad peccatum · QMulti lacrimas indeſinen ter fundunt. ⁊ peccare nõ deſinunt · qͥl⸗ dam accipe lacrimas ad pnĩaʒ cerno·⁊ affectum pnĩe non habere. qꝛ in ↄſtãtia mentis nunc recoꝛdatione peccati lacri mas fundunt/ nunc reuiuiſcente vſu ea q̃ fleuerunt iterando ↄmittunt Zſaias de peccatoꝛibꝰ dicit Lauamini mundi eſtote. lauat᷑ ⁊ munq eſt qͥ et pꝛeterita plangit ⁊ flenda iteꝝ non ↄmittit. laua tur ⁊nõ eſt munq qͥ plangit aue geſſit nec deſerit ⁊ poſt lacrimas ea q defleue rat repetit. Item au · inanis eſt peni tentia quaʒ ſequens culpa coin quinat. Nihil ꝓſunt lamenta/ ſi replic ant᷑ pec cata. nihtl valet veniam a malis poſce⸗ re ⁊ mala denuo iterare · Item gres.q ↄmiſſa plangit· nec tñ deſerit pene gra vioꝛi ſe ſubicit · Iteʒ ambꝛo · Reperiũ tur infirmi qᷓ ſepius agendã penitentiã putant qͥ luxuriant᷑ in chꝛiſto. Mamſi vere in xpo penitentiaʒ agerent iteran dam poſtea non putarent. q ſicut vnñ baptiſma. ita eſt vna renitentia. alijſq; pluri vtuntur in aſſertione ſue opinionis.ßᷣ ambꝛo · diẽ hec vera peni⸗ tentia eſt ceſſare peccato Et itẽ magni ꝓfecꝰeſt renunciaſſe erroꝛi· Imbutos em̃ vicijs animos exuẽ atq; emẽdavᷣ tutiſẽ ꝑſecte ⁊ celeſtis gre ⁊ 1õ ſane ita diffiniri põt. enitẽtia eſt vt*q̃ com“ miſſa mala cũ emendationi pꝛopoſito
XIIII
*
Pis
Iſidor in li. bꝛo ð ſummo
beno.
ſoliloquioꝛũ. Fregorius Zmbꝛoſiuſin
libꝛo de vni/ ca penitentia
per epiſtolam ad coꝛint
Zog ſupoc tonariũ: xxõ Quidſit pnia
—
s5*8½
tb Mb or te nel em in chu 5 cben p* h o n ew n 1b o m b n ſon te gr h m W ien o ln l e
in kn o cun5 p6 ilzb o w k 01 Ihe
aut

ll UM Q AI te plangim 7odim plangẽda vlterius deret. Bed etſi de peccato ſuccedenti t ↄmittẽ nolumus qꝛ ſic penitentia ve/ penitentia agatur/⁊ penitentia oneð⸗ w raẽ in animo dolere ⁊ odire vicia. Añ ceſſit /⁊ alia ante e— at Beterming, illa vba pꝛemiſſa penitere eſt ante acta ſed illa tantum que ex cari—
3— k caritate pꝛodie „ tio pꝛemiſſo“ deflereet.f. non con. Rece ſic accpi runt. Illa enim ſola viua ſunt que i ca t m bbor poſſunt vt nõ ad diuerſa tempoꝛa. ſed ritate fiunt. Ideoq;ſiꝑ ſequentia pe
41 PP pec⸗ e ad ideʒ referantur. vt ſcʒ tempoꝛe quo cata moꝛtificantur/ per ſubſequentem nl deflet commiſſa mala nõ committat vo penitentiam reuiuiſcere poſſunt. ue lontate vel opere flenda Quod innuit᷑ voine caritate ſiunt moꝛtua et inania ex verbis conſequentibus. Mam qᷓ ſic generantur. ⁊ ideo per penitentiam re alia deploꝛat et cetera. Einc ang ait. uiuiſcere non valent. Bimiliter intelli nin Uu Cauendum eſi ne quis exiſtimet infan ⸗ gendum eſt ilud. Mihil pꝛoſunt lamẽ ⸗ ui dailla— qualia d agunt regnu; ta ⁊cetera. Et illud nihil valet ⁊ cete
— po— quotidie ꝑpetran ra. i enim replicantur peccata nichil l da· ⁊ elemoſinis quotidie redimenda. valet ad ſalutem. vel ad veniam in fine ſ In melius eſt enim vita mutanda. ꝑ pcedens lamentum.qꝛ nihil relinquit᷑ elemoſinas de peccatis pꝛeteritis ꝓpi/ de vite mundicia.qꝛ aut peccata dimi n ciandus eſt deus non ad hoc emendus ſa redeunt vt quibuſdaʒ placet cum re ä quodammodo vt ea ſemper liceat im⸗ plicant᷑ vel ſi nð redeunt eis tñ deletis mo pune cõmittere. Nemini enim dedit la ꝓpt᷑ ingratitudineʒ ita reus ⁊ immun Mu Famentum peccandi.⁊ ſimiſerando de dus cõſtituit᷑ cum adpuc in expiandis wim leat commiſſa peccata/ſi non ſatiſſacõ implicat᷑/ vt ſi deleta redirent. Beb n ſi congrua negligatur. Item pius papa tñ ſcʒ an peccata redeant p plenꝰage i nihil pꝛodeſt homini ieiunare ⁊ oꝛare ⁊ mus. Pimilit nihil valet ad falutẽ ob⸗ m. alia religionis opera agere niſi mẽs ab tinendam.vel ad mundiciã vite haben tan iniquitate reuocetur Nui ergo a malis dam veniaʒ de male factis poſcẽ.⁊ ma nihu ſic mentem reuocat vt commiſſa plan/ lefacta denuo iterare. Ita etiam intelli tcuM gat ⁊ plangenda committere non velit gendum eſt illud qð ideʒ augᷓ. alibi ait jnn nec fatiffacẽ negligat vere penitet.nec Ihe nitentia eſt quedaʒ dolentis vindi S lhn it ideo non eſt vera penitentia. quia foꝛꝰ; ca puniens in ſe qð dolet ↄmiſiſe. ⁊ in ¶ Angꝰin libꝛo engin ich te non de ꝓpoſito ſed caſu vel infirmi fra quotidie dolendũ eſt de peccato. qð de penitẽtia. un tate peccabit. Ille autem irriſoꝛ eſt et declarat ipſa dilectionis virtus. ſeni un non penitens qui ſic commiſſa plangit tere em̃ eſt penam tenere. vt ſempꝑ pu⸗ 1 vt plangenda voluntate vel oꝑe cõmit niat in ſe vlciſcendo qð commiſit pec⸗
md tere non deſinat. Ille etiam qui poſt la cando.Ille penam tenet qͥ ſemꝑ vindi nip crimas repetit que fleuit lauat᷑ adtem cat· qð ↄmiſiſſe dolet. pnia eſt vin ⸗
hu pus · ſed non eſt mundus.id eſt illa mũ dicta ſeinꝑ puniens in ſe qʒ dolet cõmt
i m dicia non eſt ei ſuſſiciens ad ſaluteʒ qꝛ ſiſſe. Duid reſtat nob niſi dolere in vita
o.b eſt momentanea non perſeuerans Itẽ vbi enim doloꝛ finit᷑ deſicit Zpnia. Bi
ro illud inanis eſt penitentia quaʒ ſequẽs vo pnia finit qd relinquitur de venia.
g cuipa coinquinat. Iic intelligenduʒẽ̃ Tamdiu gaudeat ⁊ ſperet de gr̃a.quã
in inanis eſt ſcʒ carens fructu illius peni/ diu ſuſtentat᷑ a pnia. dicit enim dñs.
ſnn z tentie quam ſequens culpa non inq̃nat vade ⁊ amplius noli peccare. nð dixit
um ² llius enim fructus eſt vitatio iehenne ne pecces. ð nec voluntas peccandi in
gü ⁊ adeptio gloꝛie. moꝛtificatur enim il“ te oꝛiat. qð auomodo ſeruabit᷑ niſi do
z la penitentia ⁊ alia ante acta bona ꝑſe loꝛin pnĩa continue cuſtodiat᷑. 5 ſemꝑ
6 5 quens peccatum vt nõ ſoꝛtiantur mer doleat.⁊ de doloꝛe gaudeat ⁊ nõ ſit ſa
i5 eeein auam meruerunt cum fierent.⁊ tis ꝙ doleat ð ex fide doleat. ⁊nõſem
quam haberent ſi peccatum non ſucce/ per doluiſſe doleat.
————

Zugꝰ ad ma⸗ cedonium.
Beterminatio intelligẽtie di⸗ ctorum⸗
De penitentia
perectoꝛum vel ad ſaluteʒ ſufficienti in
telligendum eſt · quod ſupꝛa diyit ſcʒ. Penitentia eſt vindicta ſemper puniẽſ qð commiſit. ⁊ alia huiuſmodi. Illud vero ſi penitẽtia finitur nihil de venia relinquitur dupliciter accipi poteſt Bi em̃ iuxta quoꝛundam intelligentiũ pec cata dimiſſa redeunt facile eſt intellige re nihil de venia relinqui.quia peccata dimiſſa iterum replicant᷑. Bicut enim ille qui ex ſeruitute in libertatem mãu mittit᷑. interim vere liber eſt. et tamen ꝓpter offenſam in ſeruituteʒ poſtea re⸗ vocat᷑ ·ſic et penitenti peccãta ve di⸗ mittunt᷑ ⁊ tamen pꝛopter offenſaʒ que
replicat iteꝝ redeunt. Pi vo non redi re dicant᷑ ſane poteſt dici. etiam ſic ni ⸗
pil de venia relinqui. nõ ꝙ dimiſſa pec
cata iterum imputen᷑· led qꝛ pꝛopler ingratitudinem ita reus eſt ⁊immundꝰ
conſtituitur ac ſi illa redirent
Ve ſolenni et vnica penitentia
Illud aũt quod
anbxoait. reperiuntur ⁊c ⁊ſic vnum
baptiſma ita ⁊ vna penitentia. non ᷣm generalem ſed ᷣm ſ pecialem moꝛem ec
deſie de ſolenni penitentia dictuʒ intel ligitur · ꝙ apud quoſdam ſemel celebꝛa ta non iteratur. Item illud aliud am⸗ bꝛoſij. Menitẽtia ſemel vſurpata nec vere celebꝛata eſt· ⁊ fructuʒ pꝛioꝛis au
ſert ⁊ vſuʒ conſequentis amittit. de ſo
lenni inteiligitur Bolemnis ergopeni
tentia vt ambꝛoſius in eodeʒ ait eſt que
fit extra eccleſiam in manifeſto in cine
re ⁊ cilicio que pꝛo grauioꝛibuo hoꝛrẽ⸗ diſq; ac manifeſtis delictis tantum im⸗ ponitur.⁊ illa non eſt iteranda. pꝛo re berentia ſacramenti.⁊ ne vileſcat?⁊ cõ temptibilis fiat hominbus. Añj aug.
quamuis caute ⁊ ſalubꝛiter ꝓuiſuʒſit.
O XM
vt locus illius pumilime penitentie ſe⸗ mel in cccleſia concedatur ne medici⸗ na vilis minus vtilis efſet egrotiſ. que tanto magis vtilis eſt que quanto mi⸗ nus contemptibilis fuerit · Quis tamẽ andeat deo dicere · quarẽ huic homini qui poſt penitentiam pꝛimam rurſus ſe laqueis iniqtatis obſtringit · adhuc ite⸗ rum parcis · Eꝛigenes quoq; de hat ſo lenni penitẽtia que pꝛo grauioꝛiꝰ cri⸗ minibus iniungitur ait. ſi nos aliqᷓ cul⸗ pa moꝛtalis inuenerit que non in crimi ne moꝛtali vel in blaſphemia fidei ſed ĩ ſermonis vel in moꝛum vicio conſiſtat hec culpa ſemper reparari poteſt · nec ĩ terdicitur aliquando de huiuſmodi pe nitentiam agere · F non ita de grauio ribus criminibus · In grauioꝛibus em̃ criminibus ſemel tantuʒ penitentie cõ
ceditur locus. Communia que frequẽ ter incurrimus ſemper penitentiam re cipiunt ⁊ ſemper redimuntur Commu nia dicit veĩalia peccata? foꝛte moꝛta lia quedaʒ alijs minus grauia que ſicut ſepe committuntur ita frequenter ꝑ pe nitentiam redimuntur⸗ ſed de grauioꝛi bus criminibus ſemel tantum agi᷑ pe“ nitentia ſcilicet ſolennis · Mam ⁊ de il
ls ſi iterentur iteratur penitentia. ſed
non ſolennis. quod tamen in quibuſdã
eccleſijs non ſeruat᷑.
Autoꝛitatibus pꝛobat ꝙ non freqũenter
peccata dimittantur per peni
femel tantum ſed
tentiam
AQuod vero pe
nirentia non femel tantum agatur · ſed
frequenter iteretur · et per eam frequẽ“ ter iterum venia pꝛeſtetur/ pluribus ſanckoꝛum teſtimonijs pꝛobatur · Vit
enim auã ſcribens contra quoſdaʒ he“ reticos qui peccantibus poſt baptiſmũ ſemel tantum dicebant vtilem eſſe pe
nitentiam. Ita adhuc inſtant perfidi
ſapiunt plus qᷓ; opoꝛtet non ſobꝛij. excedentes menſurẽ dicunt · xſiſemel
Dꝛigenes ſu⸗ per leuiticũ.
n n m b dr r
im fe1 „ tin o
gh7 tum e n3 pwt pon Pm nu me: m kalin nem
ban
ſ.t2 nes m euau oun, tutis ur. ſvoc ſmtin iondin gnlü
pupe

zng'ad ma⸗ ecedonium⸗
Jo. Criſo.
peccantibus poſt baptiſinn valeat pe nitentia non tamen ſepe peccantibꝰ p⸗ derit iterata · alioquin remiſſio ad pec/
candum eſſet incitatio. Vicũt em̃ quis non ſemp peccaret ſi ſemꝑ redire poſſʒ dicunt em̃ dominum incitatoꝛem mali ſi ſempꝑ peccantib ſubuenit. ⁊ eis pec ⸗
cata placere quibꝰ ſemꝑ pꝛeſto eſi gra
Prrant autem. conſtat enim ei pecca⸗ ka diſplicere/ qui ſemper pꝛeſto eſt ea
deltruere ſi ea amaret non femp ea de ſtrueret. Idem ad macedonium. intan tum hominum iniquitas aliquando P⸗
gredit᷑/ vt etiam poſt peractam penitẽ tiam poſt altaris reconciliationem vel ſimilia vel grauioꝛa committant.⁊ ta⸗ men deus facit etiam ſuper tales oꝛiri
ſolem ſuum.nec minus tribuit qᷓ; ante
tribuerat largiſſima munera vite et ſa
lutis.⁊ qᷓ;uis eius in eccleſia loc ille pe
nitentie non concedatur.deus tamẽ ſu per eos ſue patientie non obliuiſcitur. Ex quoꝛuʒ numero ſi quis nobis dicat dicite vtrum mihi aliquid pꝛoſit ad vi tam futuramſi in iſta vita illecebꝛoſiſ me voluptatis blandimenta contemp/
ſero. ſi me penitẽdo vehementius qᷓ;;ᷓ⸗ us excruciauero ·ſi vberius fleuero. ſi melius vixero.ſi pauperes largius ſi u⸗
ſtentauero.ſi caritate ardentius flagra
uero · quis veſtrũ ita deſipit vt huic ho
mini dicat nihil tibi iſta in poſterum ꝓ derunt · Vade ſaltem huius vite ſuaui
tatem fruere. Auertat deus tam imma
nem ſacrilegamq; dementiam.Itẽ io⸗
bannes criſoſtomus de reparatione lap
ſi.talis mihi crede /talis eſt erga homi⸗
nes pietas dei. Nunqᷓ; ſpernit peniten
tiam ſi ei ſincere ⁊ ſimpliciter offeratur etiam ſi ad ſummuʒ quis perueniat ma loꝛum.⁊? inde tamẽ velit reuerti ad vir tutis viam ſuſcipit libenter ⁊ amplecti⸗ tur ⁊ facit omnia quatinus ad pꝛioꝛeʒ renocet ſtatum. Quodq; eſt adpuc pꝛe ſtantius ⁊ eminentius etiam ſi non po/ tuerit quis explere omnem ſanſſacien⸗
di oꝛdinem. quantulamcunq;tamen et quamlibet bꝛeui tempoꝛe geſtam nõre ſpuit penitentiam.ſuſcipit etiam ipſaʒ
nee patitur quamuis exigue conterſio
nis perdere mercedem. Exemplis etiã hoc ideʒ aſtrui poteſt. Dauid enim per penitentiam adulterij ſimul ⁊ homici- di veniam impetrauit. grauiter tamẽ
poſtea deliquit in populi enumeratiõe qod populi multitudo pꝛoſtrata oſtẽ⸗ dit· Illud autem mirabile eñ ꝙ ange ⸗
lo ferienti plebẽ.ſe obtulit dicẽa.grex
iiſie quid fecit fiat manus tua in me/et 1n domuʒ patris mei. Quo facto ſtatim
ſacriſicio dignus iudicatus eſt. qui ab
ſolutione extimabatur indignus. Mec
mirumſitali ſua oblatione ꝓ popnlo. peccati ſui adeptus eſt veniam cũ moy ſes offerendo ſe pꝛo plebis erroꝛe pec
ata diluerit æis aliſq; teſtimonijt plu
ribus euidenter oſtendit ꝑpenitentiã non ſemel tantum ſed ſepius nos a pec catis ſurgere · ⁊ veram penitentiam ſe pius agi. Aoluntarie enim peccantibꝰ
vobis vt ait apoſtolus non relinquitu-
poſtia ꝓ peccatis ſecunda.ſed quia ſe ⸗ mel tantum chꝛiſtuʒ opoꝛtuit pati. nec
et deinceps vt iohannes criſoſtomus ſuper hunc locum ait. Bciendum inqt
ꝙ bic quidam exurgunt hoꝛum verbo⸗
rum occaſione penitentiam auferentes quali per penitentiaʒ non valeat pecca
toꝛ poſt lapſuʒ reſurgere ſecundo ⁊ ter
Zmbꝛoſi⸗
relinauit᷑ ſecundus baptiſmus. Relin quit vero ſecunda penitentia ⁊ tercia
Jo⸗ Criſo.
cio ⁊ deinceps. Verum etiam in b pe⸗ nitentiam non excludit nec ppiciatio
nem que ſepe fit per penitentiam ß ᷣm baptiſmum ⁊hoſtiam.
.
nopatelt penitere de vno ve⸗ e niſi
Tr
dẽ omnibus peniteat.
dictis autoꝛitatibꝰ ilo rũ erroꝛ ↄuincit᷑ qͥ peni tentiam ſepe agendãet
ꝑea a lapſi upeccãtes frequent ſ urgere diffitentur. ita eiſdem illoꝛum opinio
ꝙ plurihus irrecituſpeccgtiſ
N
Tſicut ß̃ Exv

bus aſtruere conant᷑. it em̃ ꝓpheta nicipl 1 go puniti ſunt poſtes nõ punient alio⸗ ſcriptura quod nephas
Naum ꝓph
Petermina⸗ tio p̃cedentiũ
Zug. ſuꝑcã“ ticum deutro nomij.
Beda qͥt mo⸗
dis contingat flagella.
Fero⸗ Segip icis et ſodo/ —,———
mitis. ——
lidit᷑ q plurib irrecitum peccatis aſ⸗ ſerunt de vno vere penitere · einſdẽq; veniam a domino cõſequi poſſe· ſine al terius penitentia · qð etiam autoꝛitati Non iudicabit deus bis inidipſumve vt alij tranſtulerũt nð cõſurget duplex tribulatio. Pi ergo inquiunt illi aliqs ſacerdoti fuerit ↄfeſſus vnum de duo⸗ bus peccatis vel pluribus. ⁊ de illo in⸗ iunctam ſibi penitentiaʒ a ſacerdote ſa tiſfactionem expleuerit ceteris tacitis · non ꝓ illo peccato amplius iudicanduſ eſt de quo ſatiſfecerit ad arbitrium ſa ⸗
cerdotis. qui vicem xp̃i in eccleſia gerit
Ideoq;ſi de eo iterum iudicet᷑ bis in⸗ idipſuʒ wdicat deus? ↄſurget duplex
tribulatio Ved de his ergo opoꝛtet t̃
intelligi illud qui pꝛelentib ſupplicijs conmitant᷑ in bonum ⁊ ſic perſeuerãt bulatio. qui vo inter flagella durioꝛes ⁊ deterioꝛes fiunt vt pharao · pꝛeſenti
ſuper quos non conſurget duplex tri
bus eterna ↄneckunt · vt tempoꝛale ſup
plicium ſit eis eterne pene inicium. vñ
aug · Inis ſuccenſus eſt ⁊ cetera · iqdẽ vindicta hic incipiet et ardebit vſq; ad
extremam damn ationem- B ↄtra illos
notandum eſt qui dicunt illud. non iu“
dicabit deus bis inidipſum ad om̃ia ꝑ tinere flagella. qꝛ quidaʒ hic flagellis
cmendan᷑ alðj bic ⁊ ineternum puniũ tur Quinq; enim modis flagella con ⸗
tingunt· vel vt iuſtis per patientiaʒ me rita augeant᷑. vt iob · vel ad cuſtodiam virt utum. ne ſuperbia temptet vt pau lo.vl ad coꝛrigenda peccata vt marie
lepꝛa. vel ad gloꝛiam dei vt dẽ ceco nã
to. vel ad inicium pene vt herodi · qua tinus pic videat᷑ quid in inferno ſequa tur. ᷣm illud duplici ↄtritione contere
eos. Illa ergo autoritas naum non co⸗ git nos ſentire om̃ia que tempoꝛaliter puniunt᷑ non vlterius a deo punienda. Nam et ſi ſup eundẽ locum. Zeronim dicat egiptios ⁊ iſrahelitas a deo tem ⸗ poꝛaliter punitos ne in eternu punirẽ
tur non eſi tamen de omnib' generali᷑
—
intelligendum· Vit e
Mueſitin rum
ñ ſic. ꝙ gen hu⸗
V. manum diluuio.ʒodomitas igne· egip tios mari et iſrahelitas in heremo per didit Pcitote igit᷑ tempoꝛaliter ꝓpec catis puniſſe /ne ineternuʒ puniret· dꝛ nõ iudicabit deus bis inidipſum. er ⸗
quin mentitur eſt dicere.
—
telligentia ꝑꝛemiſſo
pis vbis et caue ne de omnib generali
ter intelligas.ð de his tant um qui int᷑ flagella ipſa penitentiam egerunt ·cre dentes in deum hebꝛeoꝛuʒ qus ⁊ſi bꝛe
—
uem ⁊ momentaneam tñ non reſpuit de us. Oe autem qui per tempoꝛale flagel
lum non coꝛrigunt᷑ poſt eternalit᷑ puniã fideli de⸗
pꝛehẽſo in adulterio qui decollat vbi
tur. ibidem oſtendit agens dẽ
oſtendit leuia peccata bꝛeui⁊ tempoꝛa li ſupplicio purgari.
turnis eterniſq; ſutplicijs reſeruari ita
inquiens. Querat hic aliquis ſi fidelis
depꝛehenſus in adulterio decollet᷑ qͥd de eo poſtea fiat. aut enim punietur et falſum eſt qð dicit᷑ non iudicabit deus bis inidipſum. aut non punietur et op⸗ tandum eſt adulteris. vt hic bꝛeui pe⸗ na puniant vt fruſtrentur ibi cruciatus eternos. Zcd qð reſpondemus deuz vt oĩm reꝝ ita ſupplicioꝛũ quoq; ſcire men
ſuras ⁊ non pᷣueniri ſententiam iudi ⸗ cis.nec illi in peccatoꝛeʒ exercende de
hinc pene aufferri poteſtatem ⁊ magnũ
peccatum magnis ⁊ diuturniſq; lui cru
ciatibus. i quis do punitus ſit yt ille qui iſrahelite maledixerat? qui in ſab bato ligna collegerat/ tales poſtea non puniri · qꝛ culpa leuis pꝛeſ enti ſupplicð compenſat᷑ ·leuis eĩ culpã leui ſuppli⸗ cio compenſat᷑ · Eic ſatis innuit hiero⸗ grauia peccata ⁊ hic puniri graui ſup⸗ plicio.⁊ in futuro puni enda eternaliter
de quib penitentia nõ agit᷑ inler fagel k. Leuia vero que hic puniuntur⸗ leu
Qagna vo diu
b l en n nm 6 em pmn2 (50 vn ih ſchne vS 1 ſh ß tio 3 ſe put n ſaot er vei.1 1 céh wm i cin p ta
hiero“
1%
pe
Ru (a

bip pec R e Aio⸗
O
ech⸗
Imbꝛo. ſuꝑ octonariũ. Lx
pena compenſationem recipere. qð in bonis fieri nõ ambigimus.⁊ in mal foꝛ te etiam fit ita. Jatis iam apparet. qð illi de ꝓphetia induxerunt nõ facẽ pꝛo eis qui dicunt ei qui crimen ſibi reier uat/ de alio veniam pꝛeſtari ꝑ peniten/ tiam vlias quoq; autoꝛitates inducũt Ait eñ gregoꝛius. pluit dominus ſup vnam ciuitatem ⁊ ſuꝑ alteraʒ nõ pluit ⁊ eandem ciuitatem ex ꝑte compluit.⁊ ex ꝑte aridam reliquit. Cum ille qͥ ꝓxi mum odit ab alij vicijs ſe coꝛrigit vna eademq; ciuitas ex ꝑte compluit᷑. ⁊ ex parte arida remanet.qꝛ ſunt quidaʒ qᷓ cum quedam vicia reſecent in alqjs gra uiter ꝓdurant. Item ambꝛo.pꝛima cõ⸗ ſolatio eſt qꝛ nõ obliuiſcit᷑ miſereri de us. Pecunda ꝑ punitionem.vbi ⁊ſide ſit fides pena ſatiſfacit ⁊ reuelat. Ra⸗ tione quoq; vtunt᷑ dicẽtes.ſi quis vnũ peccatum ꝓfiteret᷑ altero tacito. ſatiſ⸗
factionem a ſacerdote iniunctam exple
uerit. nunquid ſi et peccatum tacitum cõuerſus fuerit ↄfeſſus. ꝓ vtroq; eipe nitentia iniungitur longe eſi h a ratiẽe ⁊eccleſie ↄſuetudine que ꝓ eodeʒ pec
cato nõ iteret nulli bis penitentiam im
ponit. fuit ergo illa peccati cõdigna ſa tiſfactio vnde et peccatuʒ deletũ videt
Quomodo accipiẽdaſint pꝛe
mia-
Pis reſponderi
poteſt ſic.illud greg.plun dominns ⁊c̃ Mon ad criminis veniaʒ h ad opꝑis pec cati deſertionem referendum eſt · vt iõ ꝑs ciuitatis dicat cõplui.quia ab actu et delectatione peccati cui añ ßuiebat modo ceſſat. non ꝙ eius veniam habe ⸗ at. Vocaturq; pluuia illa talis ↄtinen tia qua ab oꝑe peccati reuocaf᷑ quia ex
fonte gratie dei id coꝛdi inſtillat vt vel ſic paulatim ad penitentiam veniat.vł
euangelice ſnie ↄtraire videbit Bi em̃ Ppter miſericoꝛdiam qua quis ꝓximo
——— ——
ſuo nõ miſeret᷑ etiam q̃ dimiſſa ſunt re
plicant᷑ ad penam multomagis q̃ non ⸗ dum ſunt dimiſſa ꝓpter odium frater
tus eſt. n poteſt inchoare nouam vitã vt ait aug niſi peniteat eum veteris vi
te. quomodo ad nouitatem indulgẽtie
pueniet qui odij vetuſtatem non depo
numad penam reſeruari ꝓbant Etſi ille qui arbitriuʒ ſue voluntatis ↄſtitu
ſuit. Illud etiam qð ambꝛoſius ait.et
ſifides deſit pena ſatiſfacit ⁊c Non de fide intelligit qua credit in deum. ßᷓ de conſcientia delicti. Deeſt em̃ fides.cũ conſcientia peccati non ſubeſt. Mã cũ delicta omnia nemo intelligat.eſt aliqñ in homine peccatum cuius non hʒ con ⸗ ſcientiam · Ande apoſtolus. Nihil mi⸗ hi ↄſcius ſum.ß non in hoc iuſtificatus
Eum ergo quis flagellat᷑ ꝓ peccato cu
ius non eſi conſcius.ſi patient᷑ fert pe⸗ naʒ ⁊ humiliter ampleckit᷑. cogit ans ſe foꝛte peccatuʒ habere qð non intelligit P eo puniri a deo.pena illa ſatijfacit ⁊ releuat ʒuatũ Ad hoc aũt qð obicitur de ſatiſtactiõe illa ſi ſatiffactio nõ fuit. iterum imponenda eſt. Bi voiteruʒ im ponenda non eſt. ſatiſfactio fuit. ⁊ſi ſa⸗
tiſfactio fuit.veni am impetrauit. Re/
ſponderi poteſt ſatiſfactionem ideo nõ fuiſſe. quia ille dignos fructus pnĩe nõ ſecit. Eſt enim ſatiffactio penitentie vt ait aug.peccatoꝛum cauſas excidere. nec ſuggeſtionib earum aditum indul gere· Idẽ ſane qui ſcelerate viuũt nec
curant talem vitam moꝛeſq;ʒ coꝛrigere. ⁊ inter ipſa facinoꝛa ſua elemoſinas fre
quentare non ceſſant. fruſtra iõ ſibi blã
diunt᷑ quia dominus ait. date elemoſi ⸗
nam.⁊ ecce omnia munda ſunt vobis. hoc em̃ qᷓ; late pateat non intelligunt.
Zlug' in libꝛo de penitentia
Aug iench.
Wegeneribus elemoſinaruʒz.
inus puniat᷑ a deo qui diuturnio aoni ſũ n—— ⁊ actu peccati maius ſi⸗ PRu tq SEn ut
bi accumulaſſet toꝛmentum. Bi do ad indulgentiam reatus pluuia referatur
genera elemoſinaꝝ. que cum facimꝰad iuuamur. non ſolum qui dat eſurienti

cibum.ſitienti potuʒ et huiuſmodi ſed
etiam qui dat veniam pet enti/ elemoſi⸗
Quid ſit ele ·
moſina.
nam dat · ⁊ qui emendat verbere ĩquẽ
poteſias dat · vel cobercet aliqua diſci plina ·veloꝛat vt ei peccatum dimitta
tur elemoſinam dat· quia miſericoꝛdi⸗ am pieſtat · multa em̃ bona pꝛeſtantur
inuitis. quando eoꝛum ↄſulitur vtilita ti ⁊ non voluntati.;ᷣ ea maioꝛ eſt q̃ ex
¹
coꝛde dimittim qʒ in nobis quiſq; pec
cauit. Uinus em̃ magnu eſt erga cũ eſſe beniuolum qui tibi nihil mali feeit Illud multo grandius vt tuum etiã ini
micum diligas ·⁊ ei qui tibi malũ vult
et ſi poteſt facit. ſemꝑ bonum velis fa/ ciaſq; qð poſſis · qð ergo dominus ait date ele.⁊.o.m. ſev · ita ne intellectu · ri famus vt nõ credentibus in xpᷣm mũ da ſunt omnia ſi elemeſinas iſtas dede rint qui vult oꝛdinate elemoſinaʒ dare a ſe debet primum incipere ⁊ eam pꝛi⸗ mum ſibi dare. Eſt em̃ elemeſina opus miſericoꝛdie· veriſſimeq; dictum ẽ· mi ſerere anime tue placens deo. Won er go ſe fallant qui ꝑ elemoſinas largiſſi⸗ mas fructum ſuoꝝ vel pecunie/ impuni tatem ſe emere eſtimant in peccatis p⸗ manentes que ita diligunt vt in eis op
tent verſari. ui vo diligit iniquitatẽ
odit animam ſuam.⁊ qͥ odit animaʒ ſu
am nõ eſt miſericoꝛs ei crudelis. dili
gendo quippe eam ſm ſeculum. odit eã m deum. Pi ergo vult ei dare elemo ſinam ſuaz ꝑ quam fit munda/ odiat eñ m ſeculũ.⁊ diligat eam fm deum · hac elemoſins quam ſibi homo pꝛimitus de bet mundant᷑ interioꝛa · ad qð hoꝛtans xpᷣs ait. QMundate que intus ſunt.im mundis em̃ nihil eſt mundum ł polluta
ſunt eoꝝ mens ⁊ ↄſeientia vt ait aplus Immundi vo ſunt omnes quos nõ mũ
dat fides. q̃ credit᷑ in chꝛiſtum de qua ſcriptum eſt. Vundans fide coꝛda eo rum. h ne iſtas elemoſinas que fiunt de fruckibꝰ terre reſpuere xp̃s videret᷑ hec
inquit opoꝛtuit facere ſcʒ indiciũ ⁊ ca⸗ ritatem dei ⁊ illa non omittẽ.i.elemo⸗
ſinas fructuun terrenoꝝ · Ex his datur
iptelligi g in peccato moꝛtali permanẽ
O
es ⁊ſielemoſinas largas faciant nõ tñ
ꝑeas ſatiſſaciũt. quia inoꝛdinate agůt dum a ſe non incipiunt · nec ꝓpꝛie dict
tur elemoſina tale op. dů ſibip̃is cru⸗ deles exiſtunt. nõ placentès deo MWon
ergo dicenda eſt illa ſatiſfactio peccati
quam quis agit ꝓ vno peccato · dum ꝑ
durat in altero. quia nihil ꝓdeſt ieiuna
re ⁊ oꝛare.⁊ alia bona agẽ niſi mẽs re· uocet᷑ a peccato.⁊ ſialiañ ↄuerſus ta⸗
citum peccatum ſacerdoti fuerit confeſ
ſus/ de vtroq; imponenda eſt ei ſatiſfa ctio. qꝛ de pꝛimo condigne nõ ſatiſfeẽ⸗
Pecundum quoſdam fuitſu
tiſfactio-
Quibuſdam ta
men videt᷑ fuiſſe ſatiſfactio ᷣ infructuo⸗
ſa dum in peccato altero perſiſtit · ꝑci
piet᷑ tñ fructus eius.incipietq; ꝓficere
cum peccati alterius penituerit · Tunc
em̃ vtrunq; dimittif᷑ peccatum? ſatiſ⸗
factio pᷣcedeno viuificat᷑ q̃ fuerat moꝛ⸗
tua.ſicut baptiſmus illi qui accedit fi⸗
cte.tũc pꝛimitus valet cum fictio a mẽ⸗
te recedit ꝑ penitentiam /⁊ in huꝰ opi
nionis munimentum autoꝛitates indu ·
cunt · Ait em̃ auq · pium ẽ credere ⁊ no
ſtra fides;ᷣ poſtuſat vt cum gfa chꝛiſii in homine deſtruxerit mala pᷣoꝛa· etiã remuneret bona.⁊ cum deſtrui qð ſuũ nõ inuenit. diligit bonum qð in peccan
te plantauit. Item hiero · Bi qñ vide/
ris int᷑ multa peccata quenq; facẽ aliqᷓ iuſta opa nõ ẽ tam iniuſius de vt ꝓpt multa mala obliuiſcat᷑ paucorũ bonoꝝ ſed faciet eum metere ⁊ in hoꝛres con⸗
gregare q̃ bona terra ſeminauit hhec
dicta intelligimus de illo qͥ in caritate quodaʒ tꝑe bona facit et bonus ẽ. alio vo tempoꝛe malus eſt ⁊ multa peccata ſacit Mon ergo intelligendum eſt cum int multa peccata iuſta opa feciſſe. dſi ſimul eodemq; tpe peccata fecerit ⁊ iu ſta opera.; diuerſis tempoꝛib vtraq egiſſe. Miſi eĩ bonus foꝛet qñ bon fe cit.non ſeminaſſe diceret in terrà bõa.
tbB i 1 t9* romt m in 1 ühdbv (FN pom ni
50 P
5 durn ſhn dien li na mn . turk negg. ctup ila ns
donin wi ( Mit umi u
Pius papa.
Aug in libꝛo de pnia auto ritates indu“ cunt⸗
ieronimus

nm
hpn
dniꝝ c
plus in epi
Soeh
lel M
Veſtructis ergo malis poſt opera bona commiſſis pꝛioꝛa bona in caritate. ſcili tet facta que ſequentia mala moꝛtifica
uerant· penitentia de illis malis habi ⸗
ta. viuificant᷑ ⁊ remunerant. vñ apo ſtolus. Facientes fundamentum peni⸗ tentia ab operibus moꝛtuis.opa moꝛ⸗ tua nominans pꝛioꝛa bona ſignat. que per ſequens peccatum erant moꝛtua. quia hij peccando pꝛioꝛa bona irrita fe cerunt. hec ſicut peccando irrita fiunt ita ꝑ penitentiam reuiuiſcunt ⁊ ad me⸗ ritum eternitatis ꝓficere incipiunt Si militer ⁊ illud bonum amat deus quod in peccante plantauit. in illo ſcʒ qᷓ poſt illud bonum peccauit. Mon ſimul pec/ cans ⁊ bene operans extitit. quia taliſ hominis opus nð diligeret deus ad re⸗
munerationem.
e operibus bonis
ngin lino
1„
Poteſt etiam ac
ẽipi de opib' bonis que abaliquo fiunt
dum malus eſt.⁊ in peccato moꝛtali ꝑ⸗
ſiſtit vel ad tempꝰ vel vſqʒ in fineʒ que dicunt᷑ remunerari a deo ⁊ nõ dari ob⸗ liuioni.non qʒ ꝓficiant ad vitam eter⸗ nam obtinendam.ßᷣ ad tolerabilius ex tremi iudicij ſupplicium ſentiendum.ſi cut de fide ⁊ ceteris q̃ ſine caritate ha⸗ bent᷑. Auã ait. Bi quis non habẽs ca⸗
ritatem que pꝑtinet ad vnitatem ſpirit?
⁊ vinculum pacis quo eccleſia connecti tur in aliquo ſciſmate ↄſtitutus. ne xp̃ʒ neget · patit᷑ tribulationes. famem pꝑſe cutioneʒ vel flammas vel beſtias.vł ip
ſam crucem.timoꝛe gehenne. nullo mõ
iſta culpanda ſunt · Jmmo ⁊ hec laudã“ da eſt patientia. Non em̃ dicere potui ⸗ mus melius ei fuiſſe. vt chꝛiſtum negã ⸗ do nihil eoꝛuʒ pateret᷑ que paſſus ẽ cõ fitendo. eſtimandum eſt foꝛtaſſe tole ⸗ rabilius ei eſſe futuꝝ iudiciuʒ qᷓ; ſixpᷣm negando nihil eoꝝ pateret᷑. vnde illud qð ait apoſtolus. Si tradidero coꝛpus meum ita vt ardeam.caritatem autem non habuero nihil mihi ꝓdeſt Mihil ꝓ
Cito⸗
Batis arbitror
*
——— 6 — 8 3—
deſſe intelligat ad regnum obtinendũ non ad extremi iudicq tolerabilius ſub eundem ſupplicium.⁊ infta hec ꝓpt ca ritatem dicta ſunt. ſine qua in nobis nõ poteſt eſſe vera penitentia. quoniaʒ in bonis caritas dei eſt que tolerat õia
Merſtringit dicoꝛuʒ ſummã pealia addat.
Ex his oſtendi
bona que ſine caritate fiunt ꝓdeſſe qui dem ad tolerabilioꝛem penam ſentien⸗ dam.ß̃ non ad vitam obtinendam.illa etiam que in caritate quis facit ſi poſt ea ꝓlapſus fuerit. nec exurrexerit non eſſe in memoꝛia dei Eʒechiel dicit/ſi auerterit ſe iuſtus a iuſticia ⁊ fecerit in iquitatem nunqᷓd viuet/ omnes iuſticie eius quas fecerat non recoꝛdabunt᷑. in peccato ſuo moꝛiet᷑ ⁊ non erunt in me⸗ moꝛia iuſticie quas fecit. In cuius loci
expoſitione greg. ait. Mic nobis max? Bregoꝛ.
me conſiderandum eſt.quia cum mala committimus/ ſine cauſa ad memoꝛiaʒ tranſacta bona reuocamus. quoniaʒ in ꝑpetratione maloꝛum nulla debet eſſe fiducia bonoꝛum pꝛeteritoꝝ. Intelli/ gendum eſt hoc ad vitam ꝑcipiendã bo na pᷣterita non dare fiduciaʒ.⁊ ſi ad mi tioꝛem penam/ alioquin pᷣmiſſe autoꝛi⸗
tati auguſtinus obuiaret. bona ergo ſi
ne caritate facta ⁊ bona in caritate fa⸗ cta que committat᷑ moꝛtałculpa/ quaʒ nõ ſequens penitentia delet/ ad ſenſus mit ioꝛis pene pꝛoficiunt nð ad vite fru cum.
Autoꝛitates alias inducit con a eos qui dicunt de vnopec cato penitentiam agi alterotã
———
lis eſſe reſponſum quiaſſerunt de vno crimine penitentiam agi ⁊ veniam pꝛe
ſtari/alio in delectatione retento velp

——
M
——
1
onleſſionem non expoſito · qui nõmo⸗ do p̃miſſis autoꝛitativ confutant ſed etiam ſubditis Ait em̃ aug uſtin“ ſunt plures quos penitet peccaſſe b non om nino huantes ſibi quedam in quibus de leckent᷑.non animaduertentes dominũ ſimul mutum ⁊ ſurdum a demonio libe raſſe. ꝑhoc docet nos nunqᷓ; niſi de om nibus fanari. Bi em̃ vellet peccata ex parte reſeruari babentem ſeptem de⸗ monia ꝑficere potuit vi. expulſis/ex/ pulit autẽ. vñ · vt omnia crimina ſimul eicienda doceret. Kegionem vo demo num ab alio eiciens nullum reliquit de om̃ibus q liberatum poſſideret Oſten ⸗
dens ꝙ ſietiaʒ pecc ataſint mille/opoꝛ
tet de omnib penitere. Nunq; aliquẽ ſanauit dominus quem omnino non li⸗ berauit · Totum em̃ hominem ſanauit
in ſabbato quia ⁊ coꝛpus ab omni infir mitate ⁊ animam ab omni ↄotagione iu
dicans penitentem oportere ſimul do⸗ lere de omni crimine · Pcio enim domi num inimicum omni criminoſo Quo⸗
modo ergo qui crimen reſeruat de alio
reciperet veniam. ſine amoꝛe dei conſe queret᷑ veniam ſine quo nemo nunq; in uenit gratiam· hoſtis em dei eſt vů of⸗
3
fendit pſeuerant. Quedaʒ impietas in
e. dimidiam ſperare veniam Jaʒ em̃ ſine vera penitentia inueniret gratiam
*
—
Wenitentia em̃ vera ad baptiſmi puri
atem conatur ducere. Recte em̃ peni⸗ tẽs qced ſoꝛdis poſ purificationẽ bap tiſmi ↄtraxit. opoꝛtet vt abluarſ altem lacrimis mentis. h ſatis durꝰ eſt cuius mentis doloꝛem oculi non declarant-ß ſciat ſe culpabiliter duꝝ qui deflet dã na tempoꝛis vel moꝛtem amici /⁊ dolo
rem peccati non oñdit in lacrimis. quẽ ergo penitet/ omnino peniteat. Iẽ pe
nitentes ſi vere eſtis penitentes et non eſtis irridentes/ mutate vitam. reconci liamini deo. Menitentiaʒ agis· genua fleckis ⁊ rides/ ſubſannas dei patientiã Pi penitentiam agis penitette/ſi non penitet te /non es penitens /ſi ergo pe⸗ uitens cur facis que feciſi male. Vife
— .——
44
fidelitas eſt ab illo qui iuſtus ⁊ iuſticia
————
ciſſe penitet/ noli facere ſi adhuc facis
— 8
certe nõ es penitens · Item innocenti ſecundꝰ ammonen fratres noſtros ne falſis penitẽtijs laycoꝝ animas decipi ⁊ in infernuʒ ꝑtrahi patianf᷑·falſaʒ au tem penitentiam eſſe ↄſtat. cum ſpꝛe/ tis piuribus de vno ſolo pnia agit᷑ · vel
cum ſic agit᷑ de vno · vt non diſcedatur
ab alio.
Repetit de vera penitentia vt
——˙—
dgt
—
ſpicua fit noticia pnĩe vere ⁊ ſatiffactio
nis. Illa em̃ vera eſt penitentiaq̃ pec catum abolet · qð illa ſola facit que ſce⸗
lus coꝛrigit.· Illa voſ celus coꝛrigit q odium commii criminis ⁊ committẽ di cum deſiderio ſatiſfaciendi affert In das em̃ penituiſſe legit ſine aſſecutiõe venie · quia tali pnĩa nõ coꝛrexit crimẽ Vnde hiero Mihil iude pꝛofuit egiſſe penitentiam ꝑ quaʒ ſcelus coꝛrigẽ non potuit. Bic qñ frater peccat in fratrem
—
vt emẽdare non valeat ꝙ peccauit · po
teſi ei dimitti. Bin auteʒ ꝑmanent opa
fruſtra voce aſſumit penitentia Noc ẽ qð de eo ðꝛ· ⁊ oꝛatio eius fiat in pecca tum. vt nõ ſolum emẽdare nequiuerit ꝓditionis nephas · ſed ꝓpꝛij homicidij ſcelus addiderit caue qualit᷑ intelligas
illud vt emẽdare nð vale at ꝙ peccauit
⁊7̃. non em̃ emendatio hic intelligẽda eſt rei dempte recompenſatio delicti
expꝛobꝛatio ⁊ abhominatio· cum ſatiſ
factionis deſiderio. Demit em̃ iniuſte quis alicui qð reſtituẽ nõ valet · vt ocu lum vel vitam ⁊ huiuſmodi⁊ tamen ſi penituerit peccati cum amoꝛe cõdigne
ſatiſfactionis veniam hʒ. Nec iõ quiſq;
putet qui rem alienaʒ iniuſte abſtulerit quã reddere poteſt. de illo peccatò pe nitere ac veniaʒ conſequi non reſtituat ablatum. Qu amdiu enim res pꝛopter quam peccat um eſt non redditur ſi red di poteſt. nõ agitur penitentia ſed fin⸗
math.
Innocentius
ſecundus.
hiero⸗ ſuper

tm
N
pe eſ mii mittẽ
5
oint
im n
tin
O
KVI
Fohes · os au
Hebm.
duj de ſmo ne bito in mõ le⸗
itjt ſt
ducin l. 8 hentetia que tdẽda ſũt
Be tribus que in penitẽtig cõ ſideranda ſunt.
Npfectio
ne auteʒ penitentie tria
— obſeruanda ſunt.ſcilicʒ compunctio coꝛdis.con feſſio oꝛis. ſatiffactio opis. Qnde ioß. os aureum. pfecta penitentia cogit pec catoꝛem omnia libenter ferre.in coꝛde eius ↄtritio. in ore ↄfeſſio.in ope tota bumlitas. hec eſt fructifera penitentia vt ſicut trib modis deum offendimus. ſcʒ coꝛde. oꝛe. ope.ita tribꝰ modis ſa⸗ tiffaciamus. Sunt em̃ tres peccati dif⸗ ferẽtie. vt ait Aug.⁊ in coꝛde.⁊ in fa⸗ cto.⁊ in ↄſuetudine vel vᷣbo. tanqᷓ; tres moꝛtes.vna quaſi in domo.ſ.cũ in coꝛ de ↄſentit᷑ libidini.altera qᷓſi ꝓlata iã extra poꝛtam cum in factum ꝓcedit aſ⸗
ſenſio.tercia eſt male conſuetudinis tã
quã mole pꝛemit animus.vel noxie de fenſionis clipeo armat᷑ qji in ſepulchꝛo cuius iam putens. ec ſunt tria gene⸗ ra moꝛtuoꝝ que deus legitur ſuſcitaſſe huic ergo moꝛti triplici.triplici reme/ dio occurrit᷑.ↄtritione. ↄfeſſione. ſatiſ factione Kompuncio nobis ibi commẽ
datf. Bcindite coꝛda veſtra ⁊ non ve⸗
ſtimenta veſtra. ↄſeſſio ibi. Juſt in pn⸗
cipio ßmonis accuſatoꝛ eſt ſui.vere ẽ
confiet᷑ qui ſe accuſat. qui execrando malum ſibi imputat. Et ibi effundite co ram illo coꝛda veſtra Et item. CLonfite
mini alterutꝝ peccata veſtra. Patiſfa
ctio a iohãne pꝛecipitur. vbi ait facite dignos fruckus penitentie ſcʒ vt fm qᷓli tatem ⁊ quantitateʒ culpe /ſit qᷓlitas et quantitas pene. Mon em̃ par debet eſ⸗ ſe fructus boni opis eius qͥ nihil vel mi nus peccauit ⁊ eius qͥ grauius cecidit.
Ideo diſcretio penitenti valde neceſſa
ria eſt vt illa gerat que tradit aug. di cens. Lonſideret qualitatem criminis in loco. in tempoꝛe. in ꝑſenerantia in varietate ꝑſone.⁊ quali hic fecerit tẽp
tatione ⁊ in ipſins vicij multiplici exe
cutione. Vpoꝛtet em̃ penitere foꝛnicẽ
tem.m excellentiam ſuiſtatus vl oſi⸗ cij. vel hm modum meretricis ⁊ in mo ⸗ duz operis ſui.⁊ qualiter turpitudinẽ egerit ſi in loco ſacrato.ſi in tꝑe oratõi
XVI
conſtituto. vt ſunt feſtinitates ⁊ tem⸗
poꝛa ieiunij. L onſideret inquantum ꝑ ſeuerauerit ⁊ defleat ꝙ ꝑſeuerant᷑ pec⸗ natione. Bunt em̃ qui non ſoluʒ nõ vin cunt᷑ ß vltro ſe peccato offerunt nec ex pectant temptationem ß pꝛeueniunt vo luptateʒ ⁊ ptractent ſecum qᷓ; multipli ciactione vicij delectabilit᷑ peccãt. om ⸗ nis iſta varietas ↄfitenda eſt ⁊ deſẽda vt cum cognouerit qð peccatuʒẽ /cito inueniat deum ꝓpicinʒ. In cognoſcen do augment um peccati inueniat cuius
cauerit.⁊ quanta victus fuerit in pug⸗
etatis fuerit. cuius ſapientia ⁊ oꝛdiniſ
Immoret᷑ in ſingu iſtis ⁊ ſentiat mo⸗ dum criminis purgans lacrimis omnẽ qualitatem vicij defleat virtutem q in ⸗ terim caruit. Volendum eſt em̃ non ſo lum qð peccauit/ ß quia ſe vtute ßua ⸗
uit. Vefleat etiam quem offendens in
vno factus eſt omnium reus Ingratus
enim extitit qͥ plenus virtutibus deum omnino non timuit In hoc enim quiſqʒ
peccatoꝛ fit culpabilioꝛ quo eſt deo ac ceptioꝛ. Ideo enim adam plus pecca/ uit/ quia omni bono abundanit. Alio etiam modo oſfendens in vno factus eſi
omnium reus · qꝛ omnis virtus patitur
detrimentum ab vno vicio. onat ſe omnino in iudicio ⁊ poteſtate facerdo⸗ tis nihil ſui reſeruans ſibi.vt om̃ia eo iubente paratus ſit facere ꝓ recipiẽda vita anime/que faceret ꝓ euitanda coꝛ poꝛis moꝛte.⁊ hoc cuʒ deſiderio.quia vitam recuperat infinitam. Cum gau ⸗ dio enim facere debet immoꝛtalis futu rus/ que faceret ꝓ differẽda moꝛte mo riturus ſemper depꝛecet᷑ deuʒ. offerat deo mentem ⁊ coꝛdis contritionem.de
inde ⁊ qð poteſt de poſſeſſione. Tunc ſiqð offerat ſecurofferat/reſpeyit do⸗ minus ad abel ⁊ ad munera eius. Pꝛiꝰ
dicit ad abel qᷓ; ad munera eius. In in
dicio ergo coꝛdis conferenda eſt elemo
ſina tribuentis. Mec conſiderandum ẽ

ſio ꝑduerſoꝰ ſacerdotes
Eregoꝛius
qð non eſt di uidenda ↄfeſ
quantum/ ſed qua mente qua aſectiõe dat qð poteſt. Eui ergo ſua peccata re dimere vult tempoꝛaliuʒ oblatione/ p⸗ us offerat mentem · Laueat ne ductus verecundia diuidat apud ſe confeſſiõʒ vt diüſa diuerſis velit ſ acerdotii ma⸗
niſeſtare. Quidam enim vni celant qð
alij maniſeſtanda ↄſeruant qð eſt ſe lau dare· ⁊ ad ypocriim tendere ⁊ ſemper venia carere ad quaʒ ꝑ fruſta putat ꝑ/ uenire.Caueat etiam ne pꝛius ad do⸗ minicum coꝛpus accedat qᷓ; ↄfoꝛtet ſe bona conſcientia ⁊ doleat· qð nondum
udeat ſumere quem multuʒ deſiderat cibum ſalutarem. Cohibeat etiam ſea
ludis a ſpectaculis ſeculi qui perfectaʒ vult cõſequi remiſſionis gratiam Iſti ſunt digni fructus penitẽtie animẽ cap
tiuam elaqueantes ⁊ in libertate buan tes. ⁊ infra · Querat anima dignos fru ctus. ⁊ſi non dignos penitentie. Bunt enim digni fruckus virtutum qͥ nõ ſuf ſiciunt penitentibus penitentia em̃ gra nioꝛes poſtulat. vt doloꝛe ⁊ gemitibus moꝛtuus impetret vitam. Ex his oſten
—
ditur qui ſint digni i
que ſufficiunt minus vel parum peccã⸗
Queſitfalſaſatiffacio
ni fructus penitentie ac veraſ atiffactio ita ⁊ indigni fructus et falſa ſatiffactio
id eſt falſa penitentia. Ande greꝗᷓ⸗ falꝰ
—
ſas penitentias dicimus que nõ hm au
toꝛitates ſanctoꝛum ꝓ qualitate crim
num imponunt᷑. Ideoq; miles vel ne⸗ gociatoꝛ vel alicui officio deditus qð ſi ne peccato exerceriñ poſſit ·ſiculpisʒᷓ⸗
uioꝛibus irrecitus ad penitentiam ve nerit vel qui bona alterius iniuſte deti
tet. vel qui odium in coꝛde gerit Re
M
ructus penitẽtie bus vera ſatiſſactio explet᷑ ·⁊ ꝙ nõ om nes digni fructus ſunt digni fructus pe nitentie. Qð de illa penitentia intelli gitur que maiorum eſt criminum Mon enim ſufficiunt grauiter delinquentibꝰ
Etſicut ſunt vig
4
5
XVI
11
——— 5
. —.
cognoſcat ſe veram penitentiaʒ nð pol
ſe peragere · niſi negociũ relinquat vł officium deſerat.⁊ odium e coꝛde di⸗
mittat ·⁊ bona que iniuſte abliulit re ſti tuat. e tamen deſperet interim qchd
boni facere poteſt hoꝛtamur vt faciat;
vt deus coꝛ illius illuſtret ad penitenti am. cum ſit penitentia interioꝛ⁊ exte⸗ rioꝛ. de vtraq; per pꝛemiſſa ſatis aſpa ret que ſit vera ⁊ que ſit falſa.
Vetrib agionibꝰ penitentie-
ꝛedictis vero
½
cienqum eſi ꝙ tribus modis agitur
penitentia ante baptiſinu ſcz de pꝛio⸗
ribus peccatis · poſt baptiſmum de gra
ulbus que poſt committunt᷑· Eſt etiam penitentia venialiuʒ quotidiana q̃ etiã bumilium eſt⁊ perfecton. Ande au· tres ſunt actiones penitentie · quãs me
cum eruditio veſtra recognoſcit · Vna
Zug·alfeli
eſt que nouum bomineʒ parturit donec
per baptiſmum omninm pꝛeteritorum ablutio fiat peccatoꝛũ. quia nullus ſue
voluntatis arbiter · niſi peniteat eñ ve
teris vite. nouam inchoare poteſt. a q̃ paruuli ſunt immunes cum baptiʒant᷑. quia nondũ poſſunt vti libero arbitrio
quibus tamen ad remiſſionem oꝛigina
lis peccati ꝓdeſt eoꝛum fides a quibus
oferunt. Altera eſt actio penitentiep
baptiſmum que fit x illis peccatis que legis decalogus continet. Agunt ergo
pomines penitentiam ante baptiſmum
de peccatis pꝛioꝛibus. ita tamen vt eti
am baptiʒenf᷑· ſicut petrus ait. Agite Inadib ap
penitentiam ⁊ baptiʒet᷑ vnuſquiſq; ve⸗ ſtrum in nomine ⁊c. Igunt etiam peni
tentiam ſi poſi baptiſmum ita peccaue
5
liari mereantur. Eſt etiam penitentia bonoꝛum ⁊ humilium fidelium pene q⸗
Neq; ea nobis dimitti volum que di/ miſſa nobis mus
tidiana in qua pectoꝛa tondimus dicen tes Vimitte nobis debita noſra ⁊c
in baptiſmo non dubita

di⸗
eſi ſchä iat. tenti Fte/
aꝛ
„ ————
multitudo venialinʒita ag Frauat licut ynum grandepec
catum.
Sed illa que pu
crebꝛa ſorrepunt queſi collect contra nos fuerint ita nos grauabunt ⁊ oppri
ment ſicut vnuʒ aliqð grande peccatũ id enim intereſt ad nafragium/ an Vnograndi fluctu nauis operiat et ob/
ruat an paulatim ſurrepens aqua in
ſentinam ꝑ negligentium culpaʒ imple at nauem ⁊ ſubmergat Ideo ieiuniuʒ et elemoſine ⁊ oꝛationes inuigilẽt. In quib cum dicimus dimitte nobis debi ta noſtra ⁊c.manifeſtamus nos habere qð nobis dimittat᷑.⁊ in his verbis hu⸗ miliantes animas noſtras quotidianaʒ sßere penitentiam non ceſſamus.
Be ſatiſfacione venialium
Que autem pꝛo
uenialib ſit ſatiffactio ſufficiens Aug. inſinnat ita inquiens in ench. de quoti dianis ⁊ bꝛeuibꝰ leuibuſe q; peccatis ſi ⸗ ne quibus hec vita non ducit᷑ quotidia
na oꝛatio fidelium ſatiffacit. Eoꝝ enim
eſt dicere pater noſter qui es in ceł⁊ẽ. delet omnino hec oꝛatio minima et qͥti diana peccata.Welet ⁊ illa a quibꝰ vi⸗ ta fidelium etiam ſcelerate geſta. ßpe⸗ nitendo in melius ↄmutata diſcedit ſi⸗ cut veraciter dicił᷑. dimitte nobis de/ bita noſtra.ita veracit᷑ dicat ſiẽ et nos dimitti.debitoꝛibus noſtris.i. ſic fiat quod dicit᷑. quia ⁊ ipſa elemoſina ẽ ve⸗ niaʒ petentibus omnino ignoſcere Ex bis alijſq; pꝛemiſſis iam facile eſt intel ligere que ꝓ venialibus ſit exhibenda fatiſfactio. Buſſicit enim dominica oꝛa tio cum ieiunio aliquo ⁊ ele moſinis. ſic tamen yt pcedat ↄtritio aliquantula ⁊ addat cõfeſſio ſiad ſit facultas de qua confeſſione poſt tractabitur. Mꝛo gra uioꝛibus vero peccatis hec etiam in ſa/
tifackione adhibenda ſunt. ſed multo vehementius aic diſtrictius.qꝛ vt ait uã. ad agendam penitentiam nõ ſuf
icere vitam in melius commutare. ⁊g
malis factis rẽcedere/ niſi ⁊ de his q̃ fa ifaciat domino Ppenitẽtie
doloꝛem.per humilitatis Semituʒ peꝛ
contriti coꝛdis ſ
bus elemoſinis.
*
Tria pꝛoponuntur nerenda pꝛimuman ſine con eſſionedi mittatur peccatum
JFcoꝛitur queſtio multiplex. Iꝛi moenim querit᷑ vtrum abſq; ſatiſfadiõe ⁊ oꝛis confeſſione per ſolam coꝛdis ↄtritiõeʒ Peccatum alicui dimittat Becũdo an aliquando ſufficiat ↄſiteri deo ſine ſa⸗ cerdote Tercio an layco fi deli fada ya leat confeſſio. In his enim etiam dodi diuerſa ſentire inuenunt᷑ qꝛ ſuper hif varia ac pene aduerſa tradidiſſe vid⸗ tur doctoꝛes. Dicunt enim quidaʒ ſine ↄfeſſione oris ⁊ ſatiſfactione opiſ nem nem a peccato mundari.ſi tempus illa faciendi habuerit. Ilij vero añ oꝛis cõ feſſionem ⁊ ſ. atiſfactionem in coꝛdis cõ⸗
tritione peccatuʒ dimitti a deo.ſi tamẽ
volum ↄfitendi habeat.ynde Ppheta.
acrificium cooperanti
Aug. in libꝛo de penitentia
Dn
Teſtimonqjs Vixi confiteboꝛ aduer.m. inm. do.2 phat fſac tu.re.im.⁊c̃. quod exponens caſſiodo
rus ait. dixi.i. deliberaui apud me qð
tritione pec⸗
catuʒ dimitti confitebor et.tu.re. VMagna pietas 3
deiꝙ ad ſolam ꝓmiſſionem peccatum dimiſerit. votuʒ enim P operatione iu ⸗ dicatur Item auq. nondum Pnunciat ſed ꝓmittit ſe Punciatuꝝ /⁊ deus di⸗ mittit. quia hoc ipſum dicere. quoddã Pnuntiare eſt coꝛde. Hondum eſt vox in oꝛe vt homo audia: confeſſionem ⁊ deus audit. Item ſacrifi ium deo ſpi ⸗
ritus ↄtri.coꝛ.con E.alibi etiaʒ legi tur.quacunq; hoꝛa peccatoꝛ conuerſuſ fuerit ⁊ ingemuerit vita viuet ⁊ nõ mo ⸗ rietur. Non ðꝛoꝛe confeſſi us fuerit ſed
——————
—— 1 5*—— 2 — 2 66— 2—**

Zmbꝛo· inli Pꝛo 0 5 hꝛoð padiſo
Idem in e ſer⸗ mone—
dum nimur · illi quibus s dominus precepit vt oſten⸗
inge uerit. Ande dal in⸗ tam oꝛe tacente veniam int᷑⸗ hinc etiam lepꝛoi
derent ſe ſacerdotibꝰ in llinere anteqᷓ; gd ſacerdotes venirent· mundati ſunt
quo inſinuat q anteqᷓ; oꝛ noſtra
ſ aterdotibus aperiamus·. peccata cõ fiteamur · a lepꝛ peccati mundamur. Laʒarus etiam non pꝛius de monumẽ to e eductus ⁊p ⁊poſt a domino ſuſcita ſul citatus pdijt foꝛas vi
ret ſuſcitatio animẽ pᷣ⸗
cedere ↄſeſſionem. emo enim poteſt ↄſiteri niſi ſuſcitatus. q a moꝛo ve jut ille qui nð eſt perit ↄ feſſio. Nullus ergo ↄfitet niſireſuſ ritatus. nemo ve⸗ ro reluſcitat᷑ niſi qui a peccato oluit᷑. quia peccatum moꝛs anime eſt · quẽ vt eſt vita eius vita deus eft pis alijſq; pluribus autoꝛitatibus p pꝛo patur ante? feſſionem vel ſatifactiõ ſola naione peccatum dimitti· ð qui negant eadem determinarẽ la boꝛant⸗
Item autoꝛitatibꝰ econtra at ſinẽ e confe ti tpectnum 2
Hecnon in pui
enentie depꝛeſſionem ⁊ ſue opinionis aſſertionem autoꝛum teſtimonia indu“
cunt. Ait enim dominus per ſſaiam- Vic tu iniquitates tuas vi iſtificeris ambꝛo· non poteſt quiſqᷓ; ſqᷓ; iuſtifi“
Ztem cari a peccato. niſi ipeccatum ipſum an tea fuerit dfeſſus Idem dic icit. conſeſ⸗ ſio a moꝛte animam aperit paradiſum · ↄleſſio ſpem ſalutis tribuit. qꝛ non meret᷑ iuſtificari· qui in
vtta ſua non vult— ↄiteri Sl“
la ↄſeſſio nos liberat ue fit penitentia Eententis vera ẽ doloꝛ coꝛdis ⁊ ama
rit ndoanime ꝙ malis que quiſq; com
t Ptemichnonp poteſi quiſq; gra
iſi tiã dei accipere niſi purgatus fuerit ab omi ipeccato per— ²
eſſionen noni dimit
ſiberat. Confeſſio
nemet per biptimm. Ite, 46 te penitentiam qualis agit᷑ in eccieſia- Memo dicat ſibi occulte ago apud de⸗
Aus· ð pnia
um ago· nouit deus qui mihi ignoſcit
quod in coꝛde ago ergo! ſine cauſa di⸗ ct eſt· que ſolueritis in terra ſoluta e* runt et in celo · zſine cauſa claues vate ſunt · fruſtramus verbum xpi · Job diẽ Si erubui in cõſpectu pli peccats mea confiteri Item a ambiolins venialise e — quam ſequit᷑ dfeſſio delictoꝛum- m aus ſugeri ilum locum pſ ami⸗ nð ablorbeat— pꝛofunð · neq; vr. ſu“ per me. pu· os·ſu · Puteus eli ꝓfun ditas iniquitatis in qu ami cecideris
ob ·
ſ Zmbrcſies
Rng
nõ claudet ſuperte os ſuũ ſi tu nõ clau
dis os tuum⸗
Conſfitere ergo et dic de
pꝛofundis clamaui ad te domine
euades.
claudit ſuper illum qui in piũ
do contemnit · a quo moꝛtuo velut qui non it perit ↄfeſſio Idem nullus debi
enam. Ita enim impartitur
te grauioꝛis pene accipit veniaʒ · niſi lemcun;? ſilonge minoꝛem qᷓ debeat
a deo largitas miſericoꝛdie· vt non re“
inan at iuſticie diſciplina Item iero·
qui peccato? eſt plangat delicta ppria „ pwule⸗? ingrediatur ecclciam: de a ꝓpter peccatum ſuerat egreſus? vrne in ſacco vt pꝛeteritas ð deliciai per quas deum ofſenderat. vite auſte
e compenſet. pis alijſq; autoꝛità
tibus nituntur aſſerere. ſine confeſſioe vocis ⁊ aliqua abſolutione pene nemi⸗ nem a peccato mundari-
Lui ſen ententie e potius c conſni⸗
—
endumſ it⸗
mid ergo ſu up
his ſ ſentiendum quid tenenaum m Pane dici poteſi ꝙ ſine Sfeſſione oꝛis ·⁊ ſolu⸗
tione pene exterioꝛs— delenur
per ↄtritionem? pumilita
Ex quo eniʒ ꝓpo
ʒleſſꝝ⸗ deus dimittit
ſeſſio coꝛdis?
nüt e 3

i 5 M Wu w
au h
n
„
um
Augu„ ſu pEr
peccatiↄmiſſi.⁊ dehitum eterne mor/ tis relaxat᷑. Illa ʒ que ſi uperius dicta
ſunt de ↄfeſſione ⁊ penitentia vel ad cõ feſſionem coꝛdis vel ad interioꝛem pe“
nam referenda ſunt. ſiẽ ilõaug. ꝙ nul
lus ðꝛ veniaʒ ↄſequi niſi pꝛius quantu lamcunq; peccati ſoluerit penaz. vłde
eyterioꝛi pena accipiẽda ſunt. ⁊ ad cõ⸗
cut ilud. Nemo dicat occule ⁊c̃. Mõ⸗ nulli eĩ in vita peccata conſiteri negli
gunt vel erubeſcunt. Et iõ non merent
iuſtificari. Sicut em̃ pꝛecepta eſt nob
interioꝛ penitentia.ita oꝛis confeſſio? exterioꝛ ſatiſſactõ /ſi aſſit facultas Sñ
nec veꝛe penitens eſt q ↄfeſſionis vot
non hʒ · et ſicut peccati remiſſio munus
deiẽ · ita penitentia et ↄfeſſio ꝑquam peccatum deletur non poteſt eſſe niſi a
deo. At aug ait. Jam inquit donũ ſpi
rituſſancti hʒ qui ↄfiter᷑ ⁊ penitet. quia nõ poteſt eſſe ↄfeſſio peccati ⁊ compun ctio in homine ex ſeipſo. Tum em̃ ira⸗ ſcitur ſibi quiſqʒ ⁊ diſ plicet/ ſine dono ſpirituſſancti non eſt. Dpoꝛtet ergo pe nitentem ↄfiteri ſi tempus habeat.⁊ ta men anteq; ſit confeſſio in oꝛe ſi votum
ſit in coꝛde/pꝛeſtatur ei remiſſio.
Anttibus ꝓ⸗
bat g ſuffici/
31.
Bilufficit ſoli deoconfiteri
queſtionis articulum inſpiciamus ſciii
cet vtruʒ ſufficiat peccata confiteri ſoli deo/ an opoꝛteat ↄfiteri ſacerdoti Qui
buſdam viſum eſt ſufficere ſi ſoli deo fi at cðfeſſio ſine iudicio ſacerdotali ⁊cõ⸗ feſſione eccleſie. qꝛ dudum dixit. dixi
confiteboꝛ do. ⁊ tu. re.⁊c̃. non ait ſaẽ⸗ doti ⁊ tamen remiſſum ſibi peccatũ di⸗ cit · Item ambꝛoſius. Ideo fleuit petrꝰ quia culpa obꝛepſit ei. non inuenio qͥd dixerit. inuenio ꝙ fleuerit. laemas eiꝰ lego.ſatiſtactionem nõ lego. Pʒ quod defendi non poteſt/ ablui poteſt. lauãt
lacrime delicum quod voce pudoꝛ eſt
confiteri ⁊ venie fletus conſulunt et ve
temnentes vel negligentes referẽda ſi
recundie. hoc idem etiam maximus di cit epiſcopus. Item ichannes criſoſto us · Mon tibi dico vt te ꝓdas in pub⸗ licum.neq; aput alios acuſes. ſed obe⸗ dire te volo pꝛophete dicenti. Reuela vlam tuam ante dominum tuum. ergo tua confitere peccata apud verum iudi cem.cum oꝛatione delicta tua pꝛonun/ tia.non lingua.ſed conſcientie tue me moꝛia.⁊ tunc demum ſpera te miſeri⸗ coꝛdiam poſſe ↄſequi Pi habueris pec cata tua in mente ↄtinue nunqᷓ; malum aduerſus ꝓximum in coꝛde tuo teneb. n peccata tua dicito.vt deleas il⸗ la peccata. Pʒ ſi ↄfunderis alicui di⸗ cere. dicito ea quotidie in animatua. non dico vt ↄfitearis ea cõſeruo tuo vt tibi expꝛobꝛet. dicito deo qui curat ea
Mec enim ſi non dixeris.ignoꝛat ea cũ
faciebas ea pꝛeſto erat. cum admittene ea cognouerat Munqd ea vult ate cog noſcere. peccare enim non erubuiſti et ↄteri erubeſcis Dicito in hac vita vt
in alia requiem habeas. dicito ingem
ſcens ⁊ lacrimans in codice ſcripta ſũt peccata tua.ſpongia peccatoꝛum tuoꝝ lacrime tue ſint. Item ꝓſperi illi quo⸗ rum peccata humanam noticiam latẽt non ab ipſis confeſſa.nec ab alijs pub ⸗ licata Pi ea confiteri vel emendare no luerint deum quem habent teſtem. ip⸗ ſum ⁊ habituri ſunt vltoꝛẽ. quod ſiſui ipſi iudices fiãt.⁊ iudices veluti ſue in iquitatis vltoꝛes. hic in ſe voluntariaʒ penam ſeueriſſime animaduerſionis ex erceant ·tempoꝛalibus peniſ mutabũt eterna ſupplicia.⁊ lacrimis eꝝ vera coꝛ dis contritione fluentibus. reſtringunt eterni ignis incendia.⁊ infra. Facilius ſibi deum placabunt illi qui aut Ppꝛijs confeſſionibus crimen pꝛodeunt aut neſcientibus alijs ipſi in ſe voluntarie excommunicationis ferunt ſententiam ⁊ ab altari cui miniſtrabant non animo ſed officio ſeperati vitam ſuam quaſi moꝛtuam plangunt. Lertiq; reconcilia ti ſibi efficacis penitentie fructibus a deo non ſolum amiſſa recipiant. ſed eti
am ſuperne ciuitatis gaudi recipiant
2
Johes Criſo
ſom ſupꝑepi
———
9 9
——
Eb. ——

3
——
Eis autoꝛitatib innitunt᷑ qͥ ſufficẽ cõ⸗ tendunt deo ↄfiteri peccata ſine ſacer dote. Vicunt em̃ qꝙ hi quis timens de⸗ tegit culpam ſuaʒ apud homines ne in
de oppꝛobꝛio pabeat᷑.vł alij ſuo exem⸗
plo ad peccandum accingant et iõ ta⸗
ceat homini ⁊ reuelet deo.conlequitur veniam*
non ſufficit ſoli deo confite⸗
Zus. in ome
lia de pnia
Leo pa.the⸗
odoꝛo foꝛoli⸗ ne nſi E 5 W
riſitamen homini poſſit
tih ↄfiteri opoꝛteat. non ſolum illa au
toꝛitate iacobi.ↄfitemini alterutꝝ pec cata veſtra ⁊E. ß etiam alloꝝ plurib te ſtimonijs conpꝛobal⸗ Zlit enim aug.⸗
—
iudicet ſeipſum homo voluntate dũ po
teſt.⁊ moꝛes ↄuertat in melius · ne cu;
iam non poterit pꝛetẽr voluntatẽ a do mino iudicet᷑.⁊ cum in ſe ꝓtulerit ſeue
riſſime medicine.ßᷣ tamẽ vtiliſſime ſen
tentiam. veniat ad antiſtites per q́;s il⸗ li claues in eccleſia miniſtrantur tãnc bonus iam incipiens eſſe filius.mater“
noꝝ membꝛoꝝ oꝛdine cuſtodito a pᷣpo
„
ſitis ſacramentoꝛum accipiat ſatiſfactõ nis ſue medum in ofierendo lacrificiuʒ
contribulati coꝛdis deuotus ⁊ ſupplex Id tamen agat quod non folum ſibi ꝓ ñt ag ſalutem. betiam ad exemplũ ce teris. vt ſi peccaium eius non nodo in
graui eins malo· ſed etiaʒ in tanto ſcã
dzlo alioꝛum eſt atq; hoc expedi? vti litati eccleſie videtur antiſtiti in ntici⸗ am multoꝛum vel tocius plebis agẽ pe
nitentiaʒ non recuſet. ne letali plage ꝑ pudoꝛem addat tumoꝛem.cum tanta E
plaga peccati⁊ impetus moꝛbi.vt me dicata coꝛpoꝛis et ſanguinis domini differenda ſint autoꝛitate antiſtitis. de bet quis ſe remouere ab altari ad agen
dam penit entiam ⁊ eadem reconciliari Itez leg papa multiplex miſericoꝛdia
dei.ita lapſibꝰ ſubuenit humanis vt nðõ modo per baptiſmum ſed etiaʒ ꝑ peni⸗ tentiam ſpes vite reparetur. ſic diuine voluntatis pꝛeſidijs oꝛdinatis vt indul
„— ———— ———— 3— *
gentiam dei niſi ſucylicationibus facer dotum nequeant obtinere Lhꝛiſt em hanc pꝛepoſus eccleſe tradidi pote⸗
ſiatem vt confitentibus peniteniie ſa⸗
tiſfactionem darent.et coſem ſalubꝛi ſatiſfactione purgatos ad communòeʒ ſacramentoꝛum per ianuam recenciia tionis admitterent Jtem aus· Quem penitet/ omnino peniteat;⁊ doloꝛeʒ la crimis oſtendat. repꝛeſentet vitam ſu⸗ am deo per ſacerdotem Preueniat iu dicium dei per confeſiionem. Mꝛece⸗ pit enim dominus mundandis vt oſten derent oꝛa ſacerdotibus vocens cœꝛpo rali pꝛeſentia confitenda peccatq nen per icripta maniſeſtanda Vixu enim oꝛa mõſtrate ⁊ omnes non vnus ꝓom nibus non alium ſtatuatis nuncium 3 pꝛo vobis offerat munus a inoy ſe ſtatu tum. ſed qui per vos peccaſtis per vob erubeſcatis Erubeſcentia enim ipſaꝑ⸗ tem habet remiſſionis. Ex miſericoꝛ⸗ dia eniʒ boc pꝛecepit dominus vt nemo
peniteret in occulto. In hoc enim ꝑ
ſeipſum dicit ſacerdoti et erubeſcentiã vincit timoꝛe offenſi fit venia criminis fit enim veniale per confeſſioneʒ quod criminale erat in operatione/⁊ ſi nõſta tim purgatur. fit tamen veniale qu od commiſerat moꝛtale · WMultum em̃ ſa tiſſactionis obtulit qui erubeſcẽtie do⸗ minans nihil eoꝛum que commiſi nun⸗ cio dei negauit. Veus enim qui miſeri coꝛs ⁊ iuſtus eſi ſicut jeruat miſericoꝛ diam in iuſticia.ita ⁊ iuſticiam in miſe
ricoꝛdia. Epus enim miſericoꝛdie eſt peccanti peccata dimittere. ſed opoꝛ/ tet vt iuſtus miſereatur iuſte. Conſide rat enim ſi dignus eſt · non dico iuſticia ſed ⁊ miſericoꝛdia. Juſticia enim ſola
damnat. ſed dignus eſt miſericoꝛdia qͥ
ſpirituali laboꝛe querit gratiam La“
boꝛat enim mens patiendo erubeſcen ⸗ tlam. Et quoniam verecundia magna
eſt pena/ qͥ erubeſcit ꝓ chꝛiſto/ fit dig ⸗ nus miſericoꝛdia.
—
facilius eiignoſcit᷑⸗
MQuanto ꝑlurib⸗ quis con ie 5 ius eiignolcit
Aus. inli. 8 W
Söð crimina⸗ leſit veniale
SSsSSRSSR. S SPgNES.s,a* SEUS

ceſſit deus poteſtatem ligandiatq; ſol“ nendi. Et ideo quibus ipũ dimittunt.
M XV a— nde Patz qui 9 et deus dimittit. ſi tamen defuerit ſae ⸗ dos ⸗pximo vel ſocio eſt faeienda con ⸗ i quanto plurib ↄfitebitur in ipe venie feſſio. 6 turpitudinem criminis.tanto tacilcõ— 11 ſequit᷑ grauaʒ remiſſions. Ipſi em̃ ſa Qualem debes querere ſacer 6 u 2— cerdotes plus iam poſſunt ꝓficẽ. plus 16 Ropapa ↄfitentib pcere. Item leo papa Quã/ vis plenitudo fiꝗei videat eſie lauda⸗ P iſe. 6 bilis que ꝓpt᷑ dei timoꝛem apud homi“ x curet qui 93 . nes erubeſce non verct ⸗ tamen qꝛ non ſacerdoteʒ querereqͥ ſciat ligare ⁊ſol omnium ſunt huiuſcemodi peccata vt nere. Talem em̃ eſſe opoꝛtet qᷓ aliorũ iu eaqᷓ penitent iam poſcunt non timeant crimina diiudicat Sñaug. ui vult Zuf in li.3 Go publicare. Remoueat impꝛobabilcõ ꝝfiteri peccata vt inueniat gratiamq̃ Penitentia ſuetudo. ne multi a penitentie remedi ratſ acerdoteʒ qui ſciat ligare ⁊ ſolue⸗ n arceant᷑. duʒ aut e ubeſcunt aut timẽt re. ne cum negligens circa ſe extiterit Jn inimicis ſua faca reſerare. quib poſ/ negligat᷑ ab eo qui eum miſericoꝛditer im ſunt leguʒ pcelli ↄſiitutione. ſufiẽ ei monet ⁊ petit. ne ambo in foueam ca⸗ n confeſſio q̃ pꝛimum deo offert᷑ Tunc dant quam ſtultus euitare noluit Tan etiam ſacerdoti qui ꝓ delictis peniten taq; vis ↄfeſſion is eſt. vt ſi deeſt ſacer/ gap tium pꝛecatoꝛ accedit.tunc em̃ plures dos ꝓfiteat pximo. Bepe em̃ ↄtingit w ad penitentiam poterũt Puocariſipo penitens non poteſt verecundari co⸗ ew puli aurib non publicet᷑ ↄſcientia ↄfitẽ ram ſacerdote. quoniã deſideranti nec S 6 tis Ex his alqjſq; pluribindu bitanter temp nec locus offert. ⁊ſi ille cui con ⸗ 6 m oſtendit opoꝛtere deo pꝛimuʒ.⁊ dein ⸗ fitebit poteſtatem non habeat ſoluẽdi cuu de ſacerdoti offerre ↄteſſionem. nec ali fit tamen dignus venia ſacerdotis deſi m ſ ter poſſe ꝑueniri ad ingreſſum paradiſi derio qui crimen confitet ſocio. Mñ ieh3 ſiadſit facultas. dati enim ſunt lepꝛoſi dum ibant oſten 6 rc dere oꝛa vel ſe ſacerdotibus anteqᷓ; ad We tercioarticulo ſcʒ an ſuffi⸗ eos ꝑuenirent. Sñ patet dñm ad coꝛ 3 ciat confiteri layco inſpicere duʒ ex neceſſitate phibentur — 4d ſacerdotes peruenire Bepe quideʒ —.* duerunt eos ſani et leti. ſed dum que/ unir Tuncpꝛiuſq ug M runt anteqᷓ; perueniant moꝛiunt Bed nii pᷣmiſſis autoꝛitatibꝰqᷓ his ↄtradicẽ vi/ miſericoꝛdia dei vbiq; eſt.quia et in⸗ 1 nun dent᷑ reſpondeamus/ terciaʒ queſtionẽ ſtis parcere nouit.et ſinon tam citoſi⸗ wu intneamur. ð enim ſecunda q̃o con cut ſoluerentur a ſ. acerdote. Qui ergo ſů tinebat ſcʒ an ſine ↄfeſſiõe ⁊ iudicio ſa omnino confitetur ſacerdoti melioꝛiqᷓ; cerdotis ſoli deo ꝓfiteri ſuficient᷑ expe poteſt confiteatur.⁊ſi peccatum occul⸗ wii ditum eſt ⁊ certificatum pꝛemiſſisteſti tumeſt ſufficiat referre in noticiam ſa⸗ en monijs quod non ſufficit confiteri deo cerdotis. Nam in reſurrectione puelle ini ſine ſacerdote. nec vere humilis ⁊ peni pauci interfuerunt qui viderent. Won tens eſt li nõ deſiderat ⁊ requirit ſacer dum ei erat ſepulta nondũ extra poꝛ dotis iudicium.ßᷣ nunqt equiualet ali⸗ tam delata. nondumextra domũ in no⸗ cui confiteri ſocio vel ꝓximo ſuo.ſaltẽ ticiaʒ poꝛtata. Intus reſuſcitauit quã cum deeſt ſacerdos. Pane ad hoc po⸗ intus inuenit. Relictis ſolis petro⁊ ia teſt dici.ꝙ ſ acerdotis examen requirẽ cobo ⁊ iopanne et patre ⁊ matre puel⸗ dum eſt ſtudioſe.quia ſacerdotibꝰ con
le. in quibus figuraliter continentur ſa cerdotes eccleſie. Quos auteʒ extrain uenit. aduertenduʒ eſt quõ ſuſcitauit.

Flebat eniz turba poſt filium vidue fle hit martha ⁊ maria ſupplicantes ꝓ fra⸗ tre. flebat ⁊ turba mariam ſecuta In
qo docemur publice peccantib nõ ꝓ
pꝛium h eccleſie ſufſicere meritum La boꝛet ergo penitens in eccleſia eſſe ⁊ ad eccleſie vnitatem tendere. Miſi em̃ vni tas eccleſie ſuccurrat niſi qð deeſt pec⸗ catoꝛi ſua oꝛatione compleat · de mani bus inimici non eriplet᷑ anima moꝛtui CLredendum eſt enim ꝙ omnes oꝛatio
nes ⁊ elemoſine ecclie.et operà iuſticie
et miſericoꝛdie ſuccurrant recognoſcen ti moꝛtem ſuam ad ↄuerſioneʒ Ideoq; nemo digne penitere poteſt queʒ nõ ſu⸗ ſtineat vnitas eccleſie. Ideoq; non pe⸗ tant ſacerãotes ꝑ aliquam culpam ab vnitate ecceſie diuiſos Ex his ſatis a perit᷑ ⁊abſoluit pᷣmiſſe queſtionis arti tulus. Auerend eſt eĩ ſacerdos ſapi⸗ ens ⁊ diſcretus. qui cum poteſtate ſi⸗ mul habeat iudicium. q ſi forte defue⸗ rit.ↄfiteri debet ſocio. Beda vᷣo inter ↄfeſſioneʒ venialium? moꝛtaliũ diſtin⸗ guit ſup illum locum.ↄfitemini alteru⸗ trꝝ peccata veſtra· Vit eĩ coequalibꝰ quotidiana? leuia. grauioꝛa vᷣo ſacer doti pãdamꝰ·⁊ quanto iuſſerit tpe pur gare cureni. qꝛ ſine ↄfeſſione emunda⸗ tionis peccata nequeunt dimitti. Bed et grauioꝛa coequali pandenda ſunt
cum deeſt ſacerdos ⁊ vrget periculum.
Venialia vo etiã ſacerdotis oblata co⸗ pia licet ↄfiteri coequali ⁊ ſufficit vt qᷓ⸗ buſdam placz/ ſitñ ex ↄtempiu nõ e⸗ termittat᷑ ſacerdos. Tutius eſt tumen ⁊perfecti vtriuſq; generis peccata ſa⸗ cerdotib pandere ⁊ cẽſilium medicine ab eis quercre quibus ↄceſſa eſt pote/ ſtas ſoluendi ⁊ ligandi.
ic aperit qugliter ſupꝛadic?
—
te au toꝛitates intelligẽde lint
Lum ergoex hil alijſq; plurib teſtimonijs perſpicuum fiat ⁊ indubitabilit ↄſtet · peccatuʒ pꝛi.
O XVII
mum deo. deinde ſacerdotieſſe ↄfiten⸗ dum ⁊ ſi ipſe defuerit etiam ſocio illud iohannis criloſtomi ſuperius poſitum non ita eſ intelligendum vt liceat ali/ cui ſitempus habeat ſacerdoti non con fiteri.ſed quia ſufficit vbi crimẽ oceul⸗ tum eſi ſoli deo per ſacerdotem dicere et ſemel. Nec opoꝛtet publicari coĩaʒ
multis quod occultum eſt. Quod nota
nit dicens. non tibi dico vtte pꝛodas in publicum · ſicut enim publica noxa publico eget remedio tita occulta ſecte ta ↄfeſſione ⁊ occulta ſatiſſactione pur gatur. nec neceſſe eſt vt quod ſacerdoti femel confeſſi ſumus/ iterum confitea mur. ſed lingua coꝛdis non carnis apð verum iudicem id iugiter confiteri de⸗ bemus Vnde idem iohannes alt MEũc autem ſi recoꝛderis peccatoꝛum tuoꝛũ et frequenter ea in conſpectu dei ꝓnun ⸗ cies et pꝛo eis depꝛeceris⸗ cicius illa delebis. Si vero obliuiſcaris/ tunc eo⸗ rum recoꝛdaberis nolens quando pub licabũtur ⁊ in conſpectu omnium ami⸗ coꝛum et inimicoꝛum ſanctoꝛumq; en⸗
geloꝛum pꝛoferentur Ita etiam illud
ſi lacrime lauant delictum qð voce pudoꝛ eſt confiteri ad publicaʒ pe nitentiam referendum eſt · Ibi eĩ vir⸗ tutem lacrimarum ⁊ confeſſionis oſten denſ ſignificare voluit ꝙ lacrime occul te ⁊ cõfeſſio ſecreta ſicut que fit ſoli ſa⸗ cerdoti- lauant delictum qð pudet ali⸗ quem publice confiteri ꝙ vero dicit ſe
lacrimas petri legiſte non ſatiſſactionẽ
et conſeſſionem/ per hoc non excludit illa. UMulta enim facta ſunt c ue ſcrip ta non ſunt.et forte nondum facta erat inſtitutio ↄfeſſicnis q̃ modo eſt Bimili
5
ter ⁊ illð ꝓſperi.ſi ſui udices fiant mu
tabunt eterna ſupplicia. Et illud. faci⸗ lius der placabunt ſibi qui aut ꝓpꝛijs ↄfeſſionibus crimen pꝛodunt/ aut he⸗ ſcientibus alijs in ſe ſententiam eycom municationis ferunt/ ad publicam con feſſionem ⁊ ſatiſfactioneʒ referri opoĩ⸗ tet. Non em̃ ſolis ſacerdotib ius ligã di atq; ſoluendi datum eſi⸗ ſicuiq; ſuo arbitrio ſe pena vel excommunicatidis
hanc elis nem ↄfirmat
vba iohannis
— — S
—
„
—— —
—
g. 8 S E. ö 5 S. 8₰ 9 v F K b Sw„—*—
—
„
S
„ 5— 8 8 6

n d
m f
on ul ere z
das
M
ſwe Mpur triot nten isepi wide⸗
ni Pun ſi
wilh wcc
unmi
imi
cufſupe
Job. Lriſo.
2
d quid va⸗
.
— — —
„ .— —— ——
fententi ligare ⁊ abſqʒ facerdotali iu⸗
dicio ſeipſum deo et altari reconcili ari licʒ qð eccleſiaſtice inſtitutioni ⁊ oſue⸗ tudii penit?repugnat. Motius ergo ſi publice peccaſti/publice ʒfitere te re um ⁊ emenda. Bi vo occulte deliquiſti etiam ſic non taceas nec tñ dico vt pub lices/taciturnitas em̃ peccati ex ſ uper bia naſcit᷑ coꝛdis. Ideo em̃ peccatum ſuum quis celat ne reputet᷑ foꝛis q̃lem ſe iam diuino ↄſpectui exhibuit. qð ex fonte ſupꝑbie naſcit᷑. Species enim ſu⸗ perbie eſt ſe velle iuſtum videri q pec · catoꝛ eſt. atq; ypocrita ↄuincit᷑ /qui ad inſtar pꝛimoꝝ parentum ⁊ tergiuerſa tione vᷣboꝝ peccata ſua leuigare ↄten dit · ⁊ ſicut chaym peccatum ſuum reti⸗ cendo ſuppꝛimẽ querit Abi ergo ſuper bia regnat ⁊ ypocriſis/ humilitas locũ non hʒ. ſine humilitate vero alicui veni am ſperare non licet. vbieſt ergo taci⸗ turnitas ↄfeſſionis/ non ẽ ſperanda ve
nia criminis. Jam certiſſime liquet qᷓ; ſit deteſtabile peccati ſilentium ⁊ econ uerſo q̃m ſit neceſſaria ↄfeſſio. Eſt eniʒ ↄfeſſio teſtimonium ↄſcientie deum ti ⸗
mentis. Qui em̃ timet iudiciũ dei pec⸗ catum non erubeſcit ↄfiteri. erfech timoꝛ ſoluit omnem pudoꝛem. Confeſ ſio peccati pudoꝛeʒ hʒ.⁊ ipſa erubeſcẽ tia ẽ grauis pena. Ideoqʒ iubemur cõ
ſiteri peccata vt erubeſcentiam patia ⸗
mur ꝓ pena · Nam hocipſum ꝑs eſt di⸗
uinum iudicij. Si ꝗᷓ querit᷑ ad qͥd ↄfeſ⸗ ſio ſit neceſſaria cum in ↄtritione iõ de
letum ſit peccatum/dicimus ꝙ quedaʒ punitio peccati eſt ſicut ſatiſfactio oꝑis
Mer ↄfeſſionem etiam intelligit ſ acer⸗ dos qualit᷑ debeat iudicare de crimine per eam quoq; peccatoꝛ fit humilioꝛ et
De remiſſione ſacerdotis
Ic queri
ſoſet ſi peccatum omni⸗ no dimiſſum eſt a deo ꝑ coꝛdis ꝓtritionem exq
XVIII
penitens votum habuit ↄfitendi⸗ quid poſtea dimittat ei ſacerdote.video em̃ quo vinculo eum ligat ſcʒ tempoꝛalis pene.ſed non a quo enm abſoluat. Et ideo queroſi ante penitudinem quippe
coꝛdis anima rei maculam habet. ⁊ ſe
toꝛem peccati.atq; eterne vltions vin culo lig ata exiſtit. Pi vero añ ↄieſſio nem p coꝛdis ↄtritionem deus ꝑ ſeipm ine miniſterio ſacerdotis ⁊ debitũ om nino relaxat.⁊ animã interius purgat aↄtagiðe ⁊ fetoꝛe peccati.qd ergo mũ dat quid dimittit ſacerdos/ vbi ſũt cla ues ille quas dominus tradidit petro ⁊ ſucceſſoꝛibuseius dicens.tibi dabo claues regni celoꝛum.⁊ quecunq; liga⸗ ueris ſuper terram erunt ligata ⁊ in ce lo.⁊ quecunq; ſolueris ſuper terrã er̃t ſoluta ⁊c̃. vt aũt pꝛemiſſa queſtio pleni us explicari valeat. quaſi altius ducto rete de his clauib ⁊ vſu caꝝ diſſeramꝰ
1e clauibus.
laues iſte ſunt
non coꝛpoꝛales ſed ſpirituales.ſcilicet diſcernẽdi ſcia.⁊ potẽtia iudicandi.i. ligandi ⁊ ſoluendi.qᷓ dignos reciꝑe.in dignol debʒ exciudẽ a regno ecckaſticꝰ iudex. Nuiſit hʒ ius ligandi/ita⁊ ſoluẽ di · Qñ ambꝛo. dñs par ins et ſoluendi eſſe voluit ⁊ ligandi/qͥ vtrũq; pari con ditione ꝑmiſit. q̃ ſoluendi ius non hʒ nec ligaudi hʒ.⁊ infra. Lertumẽ ꝙ ec⸗ cleſie vtrũq; licʒ. hereſis vtrũq; nð hz. Jus enim b ſol pmiſſuʒ eſt ſacerdotib; Recte ð ecclia B ſibi vendicat q̃ veros ſacerdotes hʒ.hereſis vendicare nð po
teſt q̃ veros ſacerdotes non habet.
De vſuclauium
Vſuſweꝛo harũ clauiũ multiplex ẽ diſcerne.ſ.ligãdos ⁊ ſoluẽdos ac deinde ligare vł ſoluere Qui em̃ indignos ligat vl ſoluit ꝓpꝛia
ptãte ſe pᷣuat.i.dignũ huatòe ſe facit.
Ambꝛo.inl bapadiſo.

Rlioꝝ ſenten tia verio:
Si ſacerdos potẽſt dimittere
petiẽtinere peccatã⸗
Bʒquerit᷑ vtrũ a peccato ſoluere valeat ſacerdos· idẽ a culpa vt culpe maculã abſtergat · vel debitum eterne moꝛtis ſoluere valeat quidã arbitrati ſunt. cum peccatoꝝ du pliciter ligatus teneat᷑ vt pꝛedictum eſt
ſcʒ mentis ↄtagione a cecitate.⁊ debi⸗ to future pene alteꝝ curari per deum⸗
alten ſolui per ſacerdotem. atit᷑ em̃ per peccatum quaſdam tenebꝛas inte⸗ rioꝛes/⁊ maculas/ a quibus niſi libere⸗
tur piciet᷑ in tenebꝛas exterioꝛes. Kũ· autem liberat᷑ ab his ſuſcita᷑ a moꝛte
peccati · Ande apoſtolus. ſurge qͥ dor⸗ mis ⁊ illumin abit tibi chꝛiſtus. Solus em̃ chꝛiſtus non ſacerdos animam reſu ſcitat · ac pulſis tenebꝛis interioꝛib et maculis eam illuminat ⁊ mundat q ani me ſaciem lauat. Vebitum vᷣo eterne pene ſoluere ↄceſſit ſ acerdotibꝰ.qð in reſurrectione laʒari ſignatuu aſſerunt quem chꝛiſtus pꝛius per ſe interius vi ⸗ vificauit. deinde foꝛas exire iuſſit eñq; adhuc ligatum ſoluere apoſtolis pꝛece pit. quia vt aiunt ipſe int erius animaʒ acaligine maculaq; peccati emundat. ſacerdotibꝰ vero dedit vinculuʒ eterne moꝛtis ſoluere. Zlðj vo dicunt ſolum deum non ſacerdotem debitum eterne noꝛtis dimittere ſicut ⁊ animam inte⸗ rius per ſe viuificat. nec tamen diffidẽ ter ſacerdotibus traditam neſtatem peccata dimittendi⁊ retinendi. quib dictum eſt. quoꝛus remiſeritis peccata ⁊c̃. Picut enim chꝛiſtus tenuit ſibi po ⸗ teſtateʒ baptiſmi/ ita⁊ penitentie · Et ideo ſicut interius gratia ſua animam illuminat/ ita ⁊ ſimul debitũ etne moꝛ⸗ tis relaxat. Ipſe em̃ per ſeipſum pec/ cata penitentium tegit ⁊ tunc tegit/ qñ ad penam non reſeruat · Tnnc ergote⸗ git quando debitum pene ſoluit Ge au tem ipſe tegat aperte diclt Zog“ ex“ ponens illum locum pſami- uoꝛum
tecka ſunt peccata id eſt cooperta ⁊ ab⸗
D
olita i enim texit de peccata noluit
XVII
gduertere. ſi noluit aduertere/ noluit animaduertere iq eſt punire.ſed igno⸗ ſcere. Ita ergo dicit a deo tecta/ vt de us non videat id eſt eternaliter puniat Bidere enim dei peccata eſt ad penað imputare· auertere autem facieʒ a pec⸗ catis/ poc eſi ea ad penam non reſerua
re. Item ieronimus quib deus dimit
tit peccata·tegit ne in iudicio reuelen/ tur. Item caſſiodoꝛus qui grauia ha⸗ bent peccata/ alijs deus imputat alijs per miſc Lricoꝛdiaʒ non imputat Ex his aperte oſtendi᷑ ꝙ deus ipſe penitentẽ ſoluit a debito pene ·⁊ tune ſoluit quã⸗
do intus illuminat · inſpirando veram
coꝛdis contritioneʒ · cui ſ entencie ratio ſußragatur ⁊ autoꝛitates atteſtantur. Memo enim vere compungitur dẽ pec cato hñs coꝛ ↄtritum ⁊ humiliatu niſi in caritate. Eui autẽ caritateʒ hʒ dig ⸗
nus eſt vita. nemo aũt ſimul dignus eſt
vita ⁊ moue. Mon eſt ð tunc ligat? de bito eterne moxtis filius eiñ ire eſſe de ſyt ex qͥ diligẽ ⁊ penitere incipit. extũc ergo ſolutus eſt ab ira q non manet ſu per illum qͥ credit in chꝛiſtum. ſuper illum qᷓ non credit · on 3 poũmodin per ſacerdoteʒ cui ↄſitet᷑ ab ira eterna liberat᷑ a qua iam liberatus eſt p dñm ex quo vixit /ↄfiteboꝛ· Volus ergode us hominem interius mundat a pecea⸗ ti macvla ⁊ a debito cterne pene ſoluit q per ꝓphetaʒ ait · ego ſolus deleo ini
quitates ⁊ peccata ppli · Item ambꝛo⸗
verbum dei dimittit peccata ſ acerdos
xudex. ſacerdos quidem oſficum ſuũ exbibet ß nullius poteſtatis iura eyer⸗
cet. Idem ille ſolus peccata dimittit · qui ſolus ꝓ peccatis noſtris moꝛuus ẽ Item aug · nemo toliit peccata niſi ſol deus. qeſt agnus tollens peccat mũ⸗ ditollit aũt ⁊ dimittendo q̃ facta ſunt ⁊ adiuuando ne fiant /⁊ pducendo
vitã vbi omnino fieri non poſſunt his
alijſq; plurib teſtimonijs docet domi⸗ num ſolum per ſe peccata dimittẽ/ ⁊ ſi⸗ cut dimittit quibuſdam/ ita? alioꝛum quoꝛundam peccata retinet
Caſſiodoꝛus
Imbꝛo. auto ritatib ꝓbat idem.
Aug. contra ſulianum.
u m ſ a ete ſu Fe

——. S——
eſuerdotes eiczimitunt peccata et tenent peccata ſuo
modo.
„—.———
negamus ſacerdotibus conceſſam po ⸗
teſtatem dimittendi ⁊ retinendi pecca · ta cum hoc veritas in euangelio aperte Ausſapio.
doceat. inc aug ait Eccſeſie caritas
que per ſpiritumſanctuʒ diffunditur in
coꝛdibus eoꝛum qui participes ſui ſũt
peccata dimittit.eoꝛuʒ qui nõ ſunt te/
net Idem ſacerdotes poſſunt confiten tibus parcere quibus enim remittunt. remittit deus Laʒaruʒ enim de monu mento ſuſcitatum obtulit diſcipul ſol uendum. per B oſtendens poteſtatẽ ſol uendi conceſſam ſacerdotibꝰ Vixit eiñ quodcunq; ſol. ſuper ter.e.ſo.⁊ in ce⸗ lo ⁊c̃.hoc eſt.ego deus. ⁊ omnes cele⸗ ſtis milicie oꝛdines.et omnes ſanci in gloꝛia mea laudant vobiſcum ⁊ confir⸗ mant quos ligatis ⁊ ſoluitis non dixit quos putatis ligare ⁊ ſoluere.ſeq̃ inqͥs& exercetis opus iuſticie ⁊ miſericoꝛdie. aliter autem vel alia opera vf̃a in pec ⸗ tatoꝛes non ↄgnoſco. Idem cum vera⸗ citer ad deum ↄuerſo peccata dimittũ tur ab eis dimittuni quibus ipſe vera ⸗ ci conuerſione ↄiungit᷑.ſpirituſſanctus ea dimittit qui datus eſt omnibus ſan ctis ſibi caritate coherentib ſiue ſe no
uerint coꝛpoꝛaliter ſiue non Bimiliter cum alicuius tenent᷑ peccata.ab eis te
nent᷑·a quibꝰ ille coꝛdis pꝛauitate dil iungit ſiue notis coꝛpoꝛaliter ſiue igno tis. omnes mali ſpiritualit᷑ a bonis ſe
iuncti ſunt Ecce hic dicit peccata di ⸗ mitti ⁊ teneri a ſanctis viris. et tamen ſpiritumſanctum ea dimittere dicit Et q; maioꝛi ↄſideratione dignum ẽ Idẽ etiam dicit ꝙ deus per ſe vel ꝑ ſanctos ſuos tm̃ dimittit peccata. Ait enim ſic Pacramentum gratie dat deus/ etiaʒ per malos ipſam vero gratiam non niſi per ſeipſuʒ · vel per ſanctos ſuos · Et iõ remiſſionem peccatoꝝ vel per ſeipſum facit. vł per ipſius columbe membꝛaq̃
Ec ideo tamen
* t. ₰ ————————————— 3
bus ait. Bl cui dimiſeritis dimittent Ecce qᷓ; varia a doctoꝛibꝰtradunt᷑/ uꝑ bis.⁊ in hac tanta varietate qd tenen⸗ dum bic ſane dicere ac ſentire poſſum ꝙ ſolus dens dimittit peccata.⁊ retinʒ ⁊ tamen eccleſie ↄtulit poteſtatem ligã di et ſoluendi.ð alit᷑ iple ſoluit et ligat alit ecclia. Ipſe tñ ꝑſe tñ ita dimittit pcem.qꝛ ⁊ animam mundat ab interio ri macla.⁊ a debito etne moꝛtis ſoluit
Quõ ſacerdotes ligant et ſol⸗ uuntapeccatis
ſacerdotið ↄceſſit quibtamen tribuit poteſtatem ſoluendi ⁊ ligandi i.oſten
dendi homines ligatos vel ſolutos Vñ
dominus pꝛius lepꝛoſuʒ ſanitati per ſe reſtitnit. deinde ad ſacerdotes miſit.q; rum iudicio oſtenderetur mundat?.ita etiam laʒarum iam viuificatum/ obtu⸗ lit diſcipulis ſoluendum qꝛ ⁊ ſi aliquiſ apud deum ſit ſolutus/ non tamen in ſa cie eccleſie ſolutus habetur niſi per iu⸗
dicium ſacerdotis. In ſoluendis ð cul
pis vel retinendis/ ita operat᷑ ſatdos euangelicus ⁊ iudicat. Bicut olim lega lis in illis qͥ contaminati erant lepꝛa qᷓ peccatum figurat. Vnde Jero. ſuper
ligaueris ſuper terram erit ligatuʒ ⁊ in celis.⁊ quodcunq; ſolueris ſuꝑ terram erit ſolutum ⁊ in celis.Nunc inquit lo ⸗ cum quidam nõ intelligentes aliqd ſu⸗ munt de ſupercilio phariſeoꝛuʒ.vt dã ⸗ nare innoxios/ vel ſoluere ſe putãt no ⸗ xios.cum apud deum non ſententia ſa cerdotum/; reoꝛum vita querat᷑ In leuitico ſe oſtendere ſacerdotib iuben tur lepꝛoſi.quos illi non faciunt lepꝛo ſos vel mundos. ſed diſcernunt q mun di vel mundi ſint. Jta ⁊ hic apte oſten ditur ꝙ non ſequitur dens eccleſie iu⸗ dicium. que per ſubreptionem et igno rantiam interdum iudicat. Weus autẽ ſemper iudicat ſecunduʒ veritateʒ ⁊ in
matheũ. vbi dominus ait petrotibi da bo claues regni celoꝛum.⁊ quodcunq;

de penitentia
—————
remittendis velin retinendis culpis id
iuris ⁊ officij habent ec dotes· qð olum habebãt ſub lege lega⸗
es in curandis lepꝛoſis. Mij ergo pec⸗
cata dimittunt vel retinent/ dů dimil⸗ ſaa deo vel retenta iudicant ⁊ oſtendãt
onunt eĩ ſacerdotes nomen dei ſu
perfilios iſrabel/ ſeq ipſe benedicit vt dicitur in numeris · hunc modum ligan di ⁊ ſoluendi Zero ſupꝛa notuit
Alinem odus ligandi et ſol⸗
Ligãt quoq; ſa cerdotes dum ſatiffactioneʒ penitentie conſitentibus imponunt Soluunt cum de ea aliquid dimittunt. vel per eã pur gatos aq ſacramentoꝝ communionem admittunt quem modum ſ uperius leo papa notauit. Secundum hunc moduʒ dicuntur etiaʒ ſacerdotes dimittẽ pec⸗ cata vel retinere. Vnde uperi? aug· dixit · quibus remittunt remittit deus x Wpus enim iuſticie exercent in pec catoꝛes cum eos iuſta pena ligant/ opꝰ
miſericoꝛdie/ dum de ea aliquid rela⸗
xant vel ſacramentoꝛum communioni conciliant alta opera in peccatoꝛes ep⸗ ercere nequeunt Et notanduʒ quia qͥ& ſatiffactione penitentie ligant/ eo ipſo a peccatis ſolutos oſtendunt.qꝛ nõ im ponit alicui ſatiſfactio penitential/ ni⸗ ſi quem ſacerdos vre penitenteʒ arbi⸗ tratur. alij non imponit.⁊ eo ipſo pec⸗ catum retineri a deo iudicat. S auteʒ
Rug. ĩ libꝛo hoc ad claues ꝑtineat&uꝗᷓ· oſtẽdit di⸗ cens. Fruſtrat claues eccleſie quiſine
arbitrio ſacerdotis penitentiaʒ agit.ſi ſine oꝛis ↄfeſſione criminis indulgẽtia
impetrat᷑. Eſt et alius modus ligandi
et ſoluendi qui ꝑexcommunicationem geritur dum aliquis ßᷣm canonicam di⸗ ſciplinam tercio vocatus ad emenda⸗ cionem manifeſti delicti ⁊ ſatiſfacẽ vili pendens ſentencia eccleſie a loco of̃œis
et ſacramentoꝛum communione ⁊ ide
lium conſoꝛtio pꝛecidiur yt erubel cat
abent eccleſiaſtici ſacer?
———
et pudoꝛe ſceleris connerſus peniteat vt ſic ſpiritus eius ſaluus lit · ꝙ ſipeni⸗
tentiam ꝓfitens reſipuerit/ negate cd⸗
munioni admittit᷑.⁊ eccleſie reconcilia tur Kec eſt autem eccleſie anathema⸗ tiʒatio. hanc penam illis qui dione per cellunt᷑ infligit qꝛ gratia deiet ꝓtectio illis ampluus ſubtrabit/ ac ſibiiplis re⸗ hnquitur vt ſit eis liberum ruere in in⸗ teritum peccati In quos etiam maio? dyabolo ſemendi datur poteſtas. ꝛa
tiones quoq; eccleſie ⁊ benedictionum ac meritoꝛum ſuffragia eis nequach ſuf
fragari putant᷑.
Quomodo fm hos modos in teligenqum ſit illud. Quod
Becunduʒ hos
iigandi et ſ oluendi modos quõ verꝝ eſt quod dicitur quodcũq; ſolueris ſuper
terraʒ e.ſo.⁊ in ce.⁊ quodcunqʒ liga
ſuper ter · e. liga.⁊ in ce.⁊c̃ Alquan do enim oſtendunt ſolutos vel ligatos qui non ſunt apud deum ⁊ pena ſatiffa ctionis et excommunicationis interdus indignos ligant vel ſoluunt /⁊ indignoſ facramentis admittunt /⁊ dignos ad⸗ mitti arcent/ ſed intelligendum eſt hoc in illis quoꝛur merita ſolui vel ligari poſtulant⸗ Tunc enim ſententia ſacer/ dotiſ iudicio dei ⁊ tociuſ celeſtis curie appꝛobatur ⁊ confirmatur/ cũ ita ex di ſcretione ꝓdit vt reoꝛum merita nð cõ tradicant/ quoſcunq; ergo ſoluunt vel ligant adhibentes fidem diſcretionis reoꝛuʒ meritis ſoluunt vel ligantur in celis id eñt apud deum/ quia diuino iu⸗ dicio ſacerdotis ſententia ſic pꝛogreſſa. appꝛobatur ⁊ confirmatur. Enos ergo. fm mertta ſententia eccleſie pcellit le ⸗ dit ⁊ illi foꝛis ſunt apud deum. Qui au tem non meruit ſententia eccleſie nõ le dit niſ contemnat Ande oꝛigeñ Exit quis a veritate. a fide · acaritate· per hoc exijt de caſtris eccleſie?etiaʒ l epi
ſcopi voce non abiciatur icut econira
Vigenes ſu⸗ peꝛ leuiticum

el A aliquis non recko iudicio foꝛas mittit. ſed ſi non egit vt mereret᷑ exire nihil le ditur. Interdum enim qui foꝛas mitti turintus eſt. ⁊ qui foꝛas eſt intus vi⸗ detur retineri. Ecce qualis et quantuſ eſt vſus apoſtolicarum clauiuʒ Jã oſtẽ ſum eſt eꝝ parte qualiter ſacerdotes di
mittunt peccata vel tenent /⁊ tamen re
tinuit ſibi deus quandam ſingularẽ po
teltatem dimittendi vel retinendi. qꝛ ipſe ſolus per ſe debitum eterne moꝛ⸗ tis ſoluit ⁊ animam interius purgat.
ue ſint interioꝛes tenebꝛe⁊
Hic querit᷑ que ſit illa macula ⁊ que ſint ille tenebꝛe terioꝛes a quibꝰ deus interius anima Purgat cum veram penitentiaʒ immit tit we tenebꝛis ⁊ interioꝛicaligine ſa/⸗ tis facile eſt intelligere et reſpondere. Cum enim quis moꝛtaliter delinquit ⁊gratia virtutis pꝛiuatur ſi qua pᷣceſ ſit ⁊ naturalium bonoꝛum eliſionem pa titur. vnde ⁊ intellectus obtunditur.et totuo homo interioꝛ obtenebꝛat᷑ ⁊ ita quaſi caligine quadam mens obuoluit᷑ que caligo peccati pena eſt hanc vero deus pellit cum penitentiam immittit per quã perdita bona reſtituit et vicia⸗ ta repat. Ande ꝓpheta.nebulam ſicut cinerem ſpargit. k que eſt macula pec⸗ catia qua animam lauat. Ecce eĩ qͥs voluit facere homicidiuʒ et ꝑpatrauit quo patrato deſinit tam velle qᷓ facere nondum tamen vere ⁊ humiliter peni tet/nec cõfiteri pꝛoponit. ue ergo re mãſit ĩ aĩa eius macula.mala volũtas quidem fuit macula illius anime. b illa tranſit Wacula etiaz eſtſi penitere cõ temnit · ſed hoc eſt peccatum aliud a pᷣ⸗ cedenti Que ergo macula remanſit a 3 in penitentia purgat᷑ Molluta quideʒ eſt anima quouſq; peniteat ſiẽ erat duʒ in ea pꝛaua erat voluntas. Sicut enim qui tangit morticinum vel alud immũ dum ita pollutus eſt poſt tactũ quouſqʒ
2———— ———————
lauat᷑ /ſicut fuit dum tangeret ita poſi ctum peccati ita polluta remanet am⸗ ma ſicut fuit in ipſo actu peccati.quia ita eſt longe a deo per diſſimilitudineʒ qui eſt vita ⁊ mundicia mentis ſiũ fuit dum peccatum ageret. Ipſa ergo diſſi militudo que ineſt anime ex peccato.⁊ eſt a deo elongatio. anime macula in/ telligit᷑ a q̃ purgat᷑ in penitentia. añt ſolus deus facit qui ſolus ſuſcitat ani⸗ mam ⁊ illuminat. Quod ſ acerdotes ne queunt qui tamen medici ſunt anima/ rum. Ande ꝓpheta. Nunquid medici ſuſcit abunt ⁊ ↄſitebunt᷑ tibi quod ex Ponens aug. ait. Boni doctoꝛes rede medici dicuntur q viuentes curare mi⸗ ſterio poſſunt. ᷓ non moꝛtuos ſuſcitare Pola em̃ dei gratia reuiuiſcunt.
Quandohee claues denturet
* ——————
quibus ₰ Bſtquam
oñſũ ẽ q̃ ſint claues apli ce.⁊ quis eaꝝ vſus ſu⸗ per eſt inueſtigare quan do iſte claues dent᷑ ⁊ quibus dant᷑ hee (claues per miniſterium epiſcopi alicui in ꝓmotione ſacerdotij. Cumenim re cipit oꝛdinem ſacerdotalẽ ſimul ⁊ has claues recipit Bed non videt᷑ ꝙ om̃es vel ſoli ſacerdotes has claues habcãt quia pleriq; ante ſacram oꝛdinationeʒ ſcienti am diſcernendi habent. plures poſt conſecrationem ea carent jane di ci poteſt ꝙ alteram clauium iſtaꝝ.idẽ ſcientiam diſcernendi non habent om ⸗ nes ſacerdotes. Vnde dolenduʒ ẽ atq; lugendum. Multi enim licet indiſcre ti atq; ſcientie qua eminere deberẽt ſ a cerdotes exoꝛtes ſacerdotij gradum re cipere pꝛeſumunt. vita ⁊ ſcientia eo in⸗ digni·qui nec ante ſacerdotium nec p* ſcientiam habent diſcernendi qui ligan di ſint vel ſoluendi. Ideoq; illaʒ clauẽ in conſecratione non recipiunt. qꝛ ſem per ſcientia carent. Qui ðo ante ſacer dotium ſcientia diſcernendi pᷣditi ſunt
gnon omnis ſacerdos alte
—
ſcʒ ſcientiam

„—* 7 „—* 7 3.
ʒllioꝛum ſententia verio?
Alijſc; auteʒ vi
detur quoq et mihi placere fateo cun dis facerdotibus hanc clauem dari ſcʒ ligandi et ſoluendi.ſ ed nõ eam recte ac digne habent niſi qui vitam et apoſto⸗ licam doctrinam ſeruaut· Nec pꝛemil“ ſe auctoꝛitates malos ſacerdotes hanc oteſtatem negant habere- ſed illos ſo os digne ac recke ac poteſtate vti ſigni ficant qui pꝛediti ſunt vita et dodrina apoſtolica quia ſoli ipſoꝛum apoſtolo⸗ rum imitatoꝛes digne recteq; poſſunt ligare et ſoluere· ⁊ per dominum t antũ vel per ſanctos in quibu habitat ſpi⸗ rituſſancꝰ digne ⁊ recke fit remiſſio vel retentio peccatoꝛuʒ · fittamen? per i los qui ſancti non ſunt ·; non digne vł recte. Dat enim deus benedictionẽ dig
licet pabeant diſcretionem non tamen in eis eſt dauis · quia nõ valent ea clau dere vel aperire. Ideoq; cum ꝓmoue⸗ tur in facerdotem clauem diſcretionis recte dicil᷑ accipere quia ⁊ ante habita diſcretio augetur ⁊ fit in eo clauiſvt ea iam valeat vti ad claudendum vel ad a periendum·
gialteram cauem omnes ha beant ſcilicet potentiam ligan di er ſolũendi
Lunqʒ iam con
ſiet non oẽs ſacerdotes illas duas cla/ ves habere. quia ſcientia diſcernendt pleric; carent/ de altera i·potentia li gandi ⁊ſ oluendi · queritur vtrum om/ nes ſacerdotes eam habeant · Quidam enim hanc poteſtatem putant illis ſo/ lis eſſe conceſſam qui doctrinam ſimul ar vitam apoſtoloꝝ ſeruant Illas em̃ claues ꝓmiſit dominus petro ⁊ imita/ toꝛibus eius tantum vt aiunt qui etiaʒ autoꝛit atib vtunt᷑ in munimentu ſue opinonis · Noc enim dicunt auguſtinũ ſenſiſſe vbi ait ſuperius Remiſſionem
G vero hanc poteſtatem habeant om⸗ nes ſacerdotes Jero⸗ teſtat ſuper illũ aug' in li.d locum euangelivbi dominus dixit pe
baptiſmo— peccatoꝛum vel per ſeipſum facit deus bent inquit iudiciariam poteſtatem eã⸗ vel per columbe mẽbꝛa · dieit etiaʒ idẽ dem alij apoſtoli/ habet ⁊ omnis eccle
peccata dimitti vłteneri a ſanctiſ Idẽ ſia in epiſcopis ⁊ preſpiteris. Bed itᷣd
ſaꝑer exodum vbi de lamina aureale petrus eam ſpecialiter accepit/ vt om
git᷑erat autem lamina aures ſemperi nes mtelligant ꝙ quicunq;ab vnitate
Zug fronte ſacerdoris. hoc inquit ſigniſicat fidei ⁊ ſocietate eccleſie ſe ſeperauerit fidutiam bone vite uam qui vere per nec a peccatis ſolui. nec celuʒ poteſi in ſecteq; non ſignificatione ſed vitate ſa gredi. Item ꝙ ſacerdos etiam ſimaluſ Fre gintrs cerdos habet ſolus poteſt auferre pec ſit gratiam tñ tranffundit pꝛo ſue dig⸗ cata Item gregoꝛing.ili ſoli habent nitatis officio Vug · oſtendit dicens dt ctatu euanse inhac carne poſiti poteſtatem ligandi. ctum eſ a domñ in ñumeris ad moy liorum⸗ ⁊ſoluendi. Sicut fancti apoſtoli/qͥ ilo ſen? aaron ſ acerdotes. vos ponite no
men meum ſuper fllios irabel Ego do minus benedicam eos vt gratiam irg 3 ditio/ per miniſterium oꝛdinati tranffũ dat hominibus · nec voluntas ſacerdo⸗
ruʒ exempla ſimul cum doctrina tenẽt Item eꝝ dicis oꝛigñ hec poteſtas ſoli petro conceſſa eſt ⁊ imitatoꝛibus petri Pam quicunq; veſtigia petri imitant᷑
ne poſcenti etiam per indignuʒ miniſtr
trotibi dabo claues regni celoꝛuʒ · Na
Qt omnes ſa cerdotes ha
beãt poteſia
teʒ ligandict ſoluendi con⸗ firmat.
Oʒ etiãꝑin⸗ dignostranſ fundit᷑ gratia dignis.
Aus in li·q“ ſtionum noui et vent⸗
habent rede ligandi? ſoluendi poteſta tum obeſſe vel ꝓdeſſe poſſit · meriũ tem · Nis alijſq; teſtimonijs innituntur benedictionem poſcentis · Quanta aũt qui aſſerunt poteſtatemligandi ac ſol⸗ ſit dignitas ſacerdotali officij ⁊ oꝛdis vendtillis ſolis conceſſaʒ ſacerdotibuſ pinc aduertamus · Victum eſt de neã“
qui vita et doctrina pollent ſicut apo⸗
imccaypba intet cetern · Noe auten.
—
F F
nil
lac hil
enti nini

1 un ſq c ſo⸗ mi hs tiſgi odrin oſo oſint m uſi o niſel den n wni h i omistt s.Helt
pwln ſ aw ie
un n
m 6
ni u
Eſciuſ ſuper euiticum.
nibus veſtris.
L MI
aſemetipſo non dixit cum eſſet pon tiex anni illius ꝓphetauit.ꝑ qð oſten ditur ſpiritum gratiaꝝ non perſonam ſequi digni vel indigni/ß oꝛdinem tra⸗ ditionis. vt qᷓ;uis aliqᷓs boni meritiſic
non tamen poſſit benedicere niſi fuerit
oꝛdinatus vt officij miſteriuʒ exhibeat dei autem eſt effectum tribuere benedi
ctionis hinc euident᷑ oſtendit᷑ oꝛdo nõ
pꝛiuari poteſtate tribuendi gratiaʒ ob miniſtri indignitatem. Muic tamen au
guſtini ſentencie videt᷑ obuiare qð ait eſicius. Sacerdotes inquit non ꝓpꝛia
virtute benedicunt.; quia figuraʒ xp̃i gerunt/⁊ ꝓpt᷑ eum qui in ipſis ẽ pleni/ tudinem bñdictionis tribuunt. Mec ſo lum is qui ſacerdotium ſoꝛtitus ẽ/ ſed quicunq; chꝛiſtum in ſeipſo hʒ ⁊ eius ſi guram gerit ꝑ ↄuerſionem bonam ſicut
⁊moyſes ydoneus ẽ vt benedictionem preſtet Ecce hic habes ꝙ non ſoluʒ ſat dos ß omnis in qͥ chꝛiſtus habitat bñ/ dictioneʒ pꝛeſtat. h ⁊ alia eft benedictõ que ſolis ſacerdotib ↄgruit. alia q̃ ab omnib bonis communit᷑ exhibet᷑. Be⸗ niq; illi ſacerdotes in quibus xp̃s habi tat benedictionis plenit udinem tribuè
dicunt᷑ non quia ſoli illi tranſfundant
gratiaʒ /ß quia illi ſoli licite ⁊ digne id agunt/ nec ſubditos mala vita ſacerdo tis ledit/ ſi bona faciunt que ille dicit. Ande greꝗᷓ· multi dum plus vitam ſa
cerdotum qᷓ; ſuam diſcutiunt/ in erro/
ris foueam dilabunf᷑. minus ↄſideran
tes ꝙ ñi eos vita ſacerdotis lederet ſi
humiliter bonis ſacerdotuʒ ammonitio nibus aurem accomodarent.
Be hoc quodſcriptũ eſt in ma lachia-— benedictòõ
Dꝛemiſſeßoſen
tentie qua ðꝛ etiam ꝑmali ſacerdotis
miniſterium tranſſundi gratiam bene · dictionis videt᷑ obuiare qð dominꝰꝑ
malachiam ꝓphetaʒ malis ſacerdotibꝰ tomminat᷑.maledicam benedictioni
veſtris. Et alibi. ve bis qui vinificant animas que non viuunt. ⁊ moꝛtiſicant animas que non moꝛiunt᷑ Bi em̃ male ⸗ dicit dominus bñdictionibus eoꝛum.⁊ ſi anime quas viuificant non viuunt. ⸗
modo ꝑ eos gratia benedictionis trãl⸗
fundit · Ped ilud capituluʒ. maledicã ⁊cquidam referunt ad hereticos.qui ab eccleſia pꝛẽciſi ſunt.⁊ ad excommu
nicatos quoꝝ bñdictiones fiunt maledi
ctiones. his qui eoꝛũ ſequunt᷑ erroꝛes.
Illud vero alteruʒ ſcʒ viuificant ⁊c̃. ſu
per omnes illos ſacerdotes exponũt q abſq; claue ſcientie ⁊ foꝛma bone vite. pᷣſumũt ligare vel ſoluere. Sed nullus offic io ſacerdotis vti debet niſi immu
nis ſit ab illis que in alqjs iudicat.alio quin ſeipſum eondemnat. Qualem aũt/
opoꝛteat eſſe qui alioꝛum index conſti⸗ tuit᷑. Aug. deſcribit ita dicens. Bacer
dos cui omnis offert᷑ peccator añ queʒ
ſtatuit᷑ omnis languoꝛ in nullo eoꝛũ ſit iudicandus.q̃ in alio iudicare eſt ꝓmp
tus. Judicans enim alium qui eſt iudi⸗ candus condemnat ſeip̃m. Cognoſcat ergo ſe ⁊ purget in ſe qð alios videt ſi⸗ bi offerre.caueat vt a ſe ꝓiecerit c᷑d in alio damnoſum reperit. Animmad vertat ꝙ quiſine peccato eſt pꝛimus in illam lapidem mittat. Ideo enim libe ⸗ rauit peccatricem quia non erat qui iu
ſte ꝓiceret lapidem. quomodo lapida ret qui ſe lapidand cognoſceret MNul/
hs enim erat ſine peccato in quo intel
ligit᷑ omnes fuiſſe reos. Mam venialia
ſemper remittebant ꝑ cerimonias Mo ta nam venialia hic dicit et criminalia Fm legem/ vt venialia putabant que ꝑ cerimonalia dimittebant᷑j.ſine moꝛte vel mutilatione criminalia que moꝛtẽ vel mutilationem inferebant Bi quod ergo in eis erat peccatum criminale e ·
rat. In hoc ergo patentiſſimum eſt cri⸗
men ſacerdotum ⁊ deteſtabile qui non
pꝛius ſe non iudicant ⁊ alios alligant. Caueat ſpiritualis iudeꝝ ſicut non cõ⸗ miſit crimẽ nequicie/ ita nõ careat mu⸗ nere ſcientie. Opoꝛtet vt ſciat cogno/ ſcere quicid debʒ iudicare Judiciaria
NQualeʒ debʒ
eſſe videt ec⸗
cleſiaſticus.
penitentia
3

i 11 u
ninpoteſtas boe poſtlt vi quod de bet iudicare diſcernat. Viligens ergo
ineſtigator ſapienter inteꝛrogeta pec
—. .*. 5.*
nedicunt inque agentib adulanturq; peccantibus dummõ diuites ſint⸗
catoꝛe quod ſoꝛſitan ignoꝛat vel vere eundia velit occultre Lognito vo cri mine varietates eius non dubitet inue
ſtigare ⁊ locum ⁊ tempus ⁊ ceterã 5 ſu
pꝛa diximus quibus cognitis adſit be⸗ hinolus paratus erigere ⁊ ſecum on vs poꝛtare.⁊ habeat dulcedinem in affe dtione · diſcretionem in varietate. doce at perſeuerantiam. caucat ne coꝛruat ne iuſte ꝑdat iudiciariam poteſtatem· ¶ ⁊ ſi euim penitenti ei poſſit acquirere gratiam /non tamen mo reſtituat ĩ po teſtatem pꝛimam. Etſi petrus p lap⸗ ſum reſtilutus fuerit ⁊ ſepe lapſis ſacer votibus reddita ſit dignitas poteſtas non tamen eſt neceſſe vt omnibus con⸗ cedat᷑ quaſi eꝝ autoꝛitate Juuenit᷑ au oꝛitas que ↄcedit ⁊ quaſi imperat In venit᷑ autoꝛitgs alia que non concedit ſed vetat que ſcripture non repusnant ſed concoꝛdant. Lum eniʒ tot ſunt qui labunt᷑ vt pꝛiſtinam dignitatem e au toꝛitate deiendant /⁊ quaſi vſuʒ peccẽ⸗ di faciant ſibi. recidenda eſt ſpes iſta. Pi vero locus eſt · vbi iſta non concur rant/ reſtitui poſſunt qui peccant Ex pis ſatis ꝑpendit qualis debeat eẽ ſa cerdos quialios ligat ⁊ ſoluit diſcretuſ ſcʒ ⁊ iuſius · alioquin moꝛtificat ſepe a nimas/ que non moꝛiunt᷑ ⁊ viuificat qᷓ non viuunt ⁊ ita incidit in maledictio⸗ nis iudiciuʒ. Illud autem malachie.ſ. maledica n benedictionibus vris/ ſiue ſuper herelcos tantum? excommuni catos/ ſiue ſuꝑ omnes ſacerdotes q vi⸗ ta ⁊ ſcientia carentes benedicere pᷣſu⸗ munt/ dictum accipiat᷑ ·ſic intellii põt nmaledicam benedictionibus veſtris · i. his que in eis bñdictionib poſſidetis. quia faciam ea credere vobis in male/ dictionem non in benedictionem · quia et ſi benedicunt ſanctis/ non hoc faciũt ex vo coꝛde.⁊ iõ eoꝛum beuedictio eis vertit᷑ in maledictionem vel maledicã venedictionibus veſtris id eſt qð avob benedicit a me erit maledictum/ q be⸗
Ve his qui iu fine penitent⸗
8
Liendũ ẽ
——————
etiam ꝙ tempus penitẽ tie eſt vſq; in exirem
6
grticulum vite. Sleo
papa · nemo eſt deſperand dum in hoc coꝛpoꝛe ↄſtitutus eſt · auia nonunc; cð
difiidentia etatiſ differt᷑ ↄſilio maturio re ꝑficit᷑ Aud · tñ de penitentiam dif · ſerentibꝰita ſcribit. vi quis poſuuſ in vitima neceſſit ate · voluerit accipẽ pe⸗
nitent iam ⁊ accipit. ⁊ mox reconciiiã/
bitur ⁊ binc vadit fateoꝛ vobis non il⸗ li negamus qð petit · non pꝛeſumini quia bene hinc exit · ſi ſecurus hic exie rit ego neſcio. penitentiam dale poſiu mus ·ſecuritatem vero non. Nunquid dico damnabit᷑· nec dico liberabitur vis ergo a dubio liberari. age peniten tiam ðum ſanus es · ſi ſie agis dico tibi quia ſecurus es · quia penitentiam egi⸗ ſti co tempoꝛe quo peccare potuiſti. ſi
.
Leo papa
vis agere penitentiam quando ias pec
care non potes peccata te dimiſer̃t nõ tu illa. Jiem due res ſunt. aut ignoſci⸗ tur tibi aut non ignoſcit᷑. quid hoiuʒ tibiſit ſutuꝝ neſcio. ergo tene certum-
dimicte incertuʒ. quare dixit aug
cum penitentia que in fine agit᷑ in pſal mo appellet ſacrificium veſpertinum qð erat acceptabilius in lege. ⁊ in qua⸗
cunq; die inuocet᷑ de adſit·⁊ quacunq;
poꝛa ingemuerit et ↄuerſus fuerit pec“
catoꝛ vita viuet ⁊ non moꝛif᷑. Ped illa
dixit Aug. ꝓpter illos qui penitentias
vſq; in finẽ vite ꝓtrahunt · ⁊ tunc nõ ex dei amoꝛe videntur penitere ß timoꝛe moꝛtis quaſi eꝝ neceiſitate. Ande ide quaſi aperiens quare ſupio?à dixerit ait nollus expecet qñ peccare non pot Zrbitrij enim libertatem querit de' vt
delere poſſit commſſa non neceſſitatẽ
caritatem. non tĩ timoꝛem- quia non
Aug inlibro de penitẽti
in ſolo timoꝛe viuit homo. Euam ergo

UM
ſero penitet opoꝛtet non ſolum timere iudicem/ diligere. quia ſine caritate nemo ſaluus eſſe poteſt. Won ergo t̃ timeat penaʒ qui penitet anxiet᷑ pꝛo gloꝛia/ q̃ ↄuerſio ſi ↄtigerit alicui etiã in fine deſperandum non eſt de eius re⸗ miſſione. ß quoniaʒ vix vel raro eſt tã luſta ↄuerſio timendum eſt de peniten ⸗ te ſero. maxime cum filij quos illicite dilexit ſint pꝛeſentes. vroꝛ et mundus ad ſe vocet. multol ſolet ſerotina peni tentia decipere. quoniam deus ſemꝑ potens eſt. ſemp etiam in moꝛte iuuare valet quibus placet. Cum ergo op ſit non hominis h dei fructifera penitẽtia inſpirare eam poteſt quandocunq; vult ſua miſericoꝛdia et remunerare ex mi⸗ ſericoꝛdia/ quos damnare poteſt ex iu ſticia. Sʒ quoniam multa ſunt que im⸗ pediunt ⁊ languentem retrahunt ꝑicu
loſum eſt ⁊ interitui vicinum ad moꝛtẽ
ptrahere penitentie remediũ. Bʒmag num eſt cui deus tunc inſpirat ſi quis ẽ veram penitentiam. Sʒ i etiam ſic cõ uerſus vita viuat ⁊ non moꝛiat᷑.nõ ꝓ ⸗ mittimus ꝙ euadat omnem penam Mã pꝛius purganqᷓꝰ eſt igne purgationis. qui in alind ſeculum diſtulit fructuʒ cõ⸗ uerſionis Pic autem ignis ⁊ ſi eternus nõ ſit miro modo grauis ẽ. excellit eĩ omnem penam quaʒ vnqᷓ; paſſus ſit ali quis in hac vita. nunquaʒ in carne tan⸗ ta inuenta eſt pena.licʒ mirabilia mar⸗ tires paſſi ſunt toꝛmẽta ⁊ multi nequit᷑ quanta ſepe ſuſtinuerunt ſupplicia. Ex his ſatis oſtenditur qᷓ; periculoſum ſit differre penitentiam.vſqʒ in finem vite
ſi tñ etiaʒ tunc vera habeat᷑ penitentia hominẽ liberat ⁊ vitam moꝛtuo impe ⸗
trat. non ſic tñ vt nullam ſentiat penã
niſi foꝛte tanta ſit vehementia gemitus
⁊tritionis q̃ ſufficiat ad delicti puni ⸗ tionẽ.licʒ ergo ſit difficile vt tũc ſit ve⸗ ra pnĩa q̃ tam ſera venit qñ cruciatus ligat membꝛa.⁊ doloꝛ ſenſuʒ oppꝛimit vt vix homo aliqd cogitare valeat /me lioꝛ eſt tñ ſera qᷓ; nulla Mnĩa enim ſi in extremo vite hyatu aduenit ſanat ⁊ li berat. Multum ſera fuit latronis pe/
O
nitentia/ non fuit ſera indulgentia. licʒ latro veniaʒ meruiſſet in fine ð om nicrimine/non tñ dedit baptiʒatis pec candi ⁊ ꝑſeuerandiautoꝛitatem.
eh qui hic penitentiaʒ nõ
complenr.
de illis qui in hac vita penitentiam non compient· vtxꝝ tranſituri ſint ꝑ igneʒ vt ibi quaſi compleant qð hic minus fece⸗ runt/ idẽ dicimus ⁊ de iſtis eſſe ſentien dum ⁊ de his qui in extremis penitent ſiem̃ tanta fuerit coꝛdis ↄtritio ⁊ deli⸗ cti expꝛobꝛatio. vt ſufficiat ad punien dum peccatuʒ/ liberi ab alijs penis trã ſeunt ad vitam/ ⁊ſi inexpleta fuerit pe nitentia.quia ꝑſecte penituerunt ⁊ in ⸗ gemuerunt coꝛde. Qui vo nõ a deo cõ⸗ terunt᷑ coꝛde ⁊ ingemiſcunt ꝓ peccato ſi añ expletioneʒ penitẽtie diſceſſerint. ignẽ purgatoꝛium ſentiunt ⁊ graui?pu nlent᷑ qᷓ;ſi hic impleſſent penitentiam. HNoꝛrendum ẽ enim incidere in manus dei viuentis. Weus enim cum ſit miſe ⸗ ricoꝛs ⁊ iuſtus eꝝ miſcðᷣia penitenti ig⸗ noſcit non reſeruaus peccatum ad pe⸗ nam eternam. Ex üſticia vo impunitũ non dimittit delictum. aut enim homo punit aut deus. homo autem punit pe ⸗ nitendo. ⁊ eſt pnĩa interioꝛ ⁊ exterioꝛ. Pi ergo interioꝛ penitudo fuerit tanta vt ſit ſufficiẽs vltio peccati deus qui
nouit ab illo qui taliter penitʒ vlteriu
penam non exigit ʒi vo interioꝛ peni tudo non ſufficit in vindictã peccati nec exterioꝛ penitentia implet᷑/ deus qͥ mo dos ⁊ menſuras peccatoꝝ ⁊ penaꝝ no⸗ uit addit penam ſufficientẽ. Studeat ergo quiſq; ſic delicta coꝛꝛigere vt poſt moꝛtem non opoꝛteat penam tollerare Nuedam enim peccata moꝛtalia in pe nitentia fiunt venialia. non tamẽ mox ſanant. Sepe infirmus moꝛeret᷑ ſi non medicaret᷑non tamen ſtatim medicat? ſanat᷑ languet poſt victurus qui pꝛiuſ erat moꝛiturus. Nui auteʒ impenitẽs

moꝛi᷑ omnino moꝛif᷑ ⁊eternaliter cru ciaur. Vꝛ enim ſemper viueret ſemper peccaret ·.
Zeillocui ſacerdos indiſcre⸗
Ausĩ ench⸗
—
tiam
1Bo5 illo que
ritur qui ſatiſtactionem iniunctam im/ pleuerit que ignoꝛantia vel negligẽtia ſacerdotis peccato ↄdigna non ſuerit. vtrum de vua migrans ab omni pena liber ſit/ idem reſpondeo qð ſupꝛã de il lo qui penitentiam non compleuit. di/ xi. Qð ſi tantum eſt lamentum interio ris doloꝛis vt ſufficiat in vindictã pec ⸗ cati omnino liberat eſt. Bi vo nõſ uf⸗ ſicit doloꝛ interioꝛ ſimul cum pena in“
tus iniungit paꝛuam peniten⸗
juncta/ addet deus penam · O auteʒ in
terdum ſufficiat doloꝛ interioꝛ ad vin/
dictam peccati/ certum documentũ ha
bemus in illo latrone qui ſola mẽtis cõ tritione ⁊ ↄſfeſſione ſtatiʒ vt conuerſus fuit/ paradiſum ingredi meruit.ß quia
diſpenſatoꝛes eccleſie ↄtritionis quan
titatem non perpendunt/quibꝰ non eſt
datum intelligere occulta coꝛdiuʒ/ om⸗ nibus leges penitentie conſtituunt.tã magis qᷓ; minus de peccato dolentibus quoꝛum ſtudium ad hec pᷣcipue tende⸗ re debet/ vt coꝛdis doloꝛem quantum fas eſt cognoſcant ⁊ km ipſius modum
ſatiffactionem iniungant · Ande aug-
In act o penemie vbi tale commiſ⸗ ſum eſi vt is qui ↄmiſit a xpi etiaʒ coꝛ poꝛe ſeparet᷑ non taʒ ↄſider andaẽ mẽ
ſura tꝑis qᷓ; doloꝛis. Loꝛ enim contri⸗
tum et humiliatum deus non deſpicit · verum quia plerumq; doloꝛ alteri coꝛ dis occultus eſt alteri/nec in alioꝝ noti
ciam niſiꝑ verba vel alia quecunc; ſig nꝛ pcedit/ cum ſit coꝛam illo cui dicit᷑
Pemius meus a te non eſt abſcondi
Inneceſſitate non eſt negãda
tus. Rece conſtituuntur ab his quiec cleſjs pꝛeſunt tempoꝛa penitentie at ſat ſfaciat etiam eccleſie in qua pecca ⸗
ta pà remittunt᷑ · extra eaʒ quippe nõ
vlia peccata · Item iero. Menlurs tpis in agenda penitentia iõ non ſatis
—
remittunt Ipſa enin ſpiritumſanc
pignus accepit ſine quo non remittunt᷑ Apenſuram
aperte pꝛefigunt canones P vño quoq; crimine /vt de ſingulis dicant qualiter vnumquodq; emendandum ſit/ ſed ma gis in arbitrio ſacerdotis utelligentis relinquenduʒ ſtatuerunt quia apud de um non tantum valet menſura tempo⸗ ris qᷓ; doloꝛis · nec abſtinentia tantũ ci boꝛum quantum moꝛtificatio vicioꝛuʒ Ideoq; tempoꝛa penitentie ꝓ fide ⁊ cõ uerſatione fidelium penitentiuʒ abbꝛe uianda pꝛecipiunt · ⁊ ꝓ negligentia ꝓ⸗ telanda· ꝓ quibuſdam tamẽ culpis mo di penitentie ſunt impoſii.
ve moꝛientibus non ſit impo⸗
nenda ſatiffactõ innoteſceda
ri vtruʒ ſatiſfactionis lex moꝛituris ſit
Bolet etiaʒ que
imponenda de quo theodoꝛus cantua
rienſis epiſcopus in penitentionali ſuo
ſic ait ab infirmis ĩ periculo moꝛtiſ po⸗
ſitis pura inquirenda eſi ↄfeſſio pecca/
toꝛum. non tamen eſt illis imponenda
quantitas pnĩe ł innoteſcenda.et cum
amicoꝝ oꝛationibus ⁊ elemoſinaꝝ lar⸗
gitionib pondus penitentie ſubleuanð ſifoꝛte migrauerint. ſi vo conualverit penitentie modum a ſacerdote impoli“
tum diligent obſeruent. Alijs vo p̃h litate peccati/ penitentia decernẽda ẽ pꝛeſidentium arbitrio. nde leo papa
tempoꝛa penitudinis habita modera⸗
Peopapꝛ
tioñ conſtituenda ſunt tuo iudicio.pꝛo ut conuerſoꝛum animos ꝑſpexeris eſſe
deuotos.parit᷑ etiaʒ habere debes eta
tis ſenilis intuitum.⁊ reſpicere pericu
loꝛum quoꝛumcunq; vel egritudinum neceſſitates.
beniteutia velreconciliatio.
——
fu feh no do

.
Ml M XXI tunt„C endum Efiq Cilio ſecundo ſtatutumẽ. vt criſma vel vram 4 reconciliatio penitentium ⁊ puellarum P k tempoꝛe neceſſitatis non eſt negõda ↄſecratio a pꝛeſbueris non fiat Item penienia vel reconciliatio penitenti⸗ recõciliare quemqᷓ in dcl ſ5. quoq bus. Vnde leo papa. his qui tempe te e ee e. PPdbls quitempoꝛe ſbitero non liceat. puell on iter neceſſitatis ⁊ periculi vrgentis intan- ſecratio ↄſulterhlahtamen con⸗ ed ma tia pꝛeſidiun 8 ecratio ↄlulto epiſcopo ꝑ pꝛeſbiteruʒ ta pꝛelidium penitentie ⁊ moꝝ reconci fieri valeat. Vnde in cartaginenſi con entis liationis imploꝛant/ nec ſatiſfactio int cilio ſco pꝛeſbiter in ↄlulto eßo virgi ud de dicenda eſt, nec reconciliatio denegã“ nes non conſecret.crima vcro nunqᷓ — da · quia miſericoꝛdie dei nec mẽſuras conficiat. Pi᷑ pꝛecepto ep̃i poteſt pꝛe ⸗ ci poſſumus ponere.nec tempoꝛa diffini/ ſbiter conſecrare virgines ſic ⁊ recon ⸗ Mouz re. Qð ſi ita aliqua egritudine aggra ciliare penitentes. ſie uati ſunt vt qð paulo añ poſcebãt ſub wutu pꝛeſenti ſinificare nõ valeant/teſtimo Zn oblatio eiuſ ſit recipienda gu nia eis fidelium circumſtantiuʒ ꝓdeſſe qui currens g rntc S Currens ad penitentiã pꝛe ahum debent imnſc penitentie ⁊ reconciia Uenitur moꝛte ntia Pꝛe tionis conſequant᷑ beneſicium. Flius papa Zulius papa Bipꝛeſpiter penitẽntia; inn abnegauerit moꝛientibus reus erit ani Biautem queri marum. quia dominus ait cum ↄuerſ“ tur de illo qui ad penitentiam feſtinanf — fuerit tunc ſaluus erit. Aera enim cõ; ſacerdotem inuenite nõ potuit ⁊ ita de feſſio vltimo tem poꝛe poteſt eſſe. quia ceſſit. vtꝝ oblatio eiusſit recipienda di non modo tempoꝛis ſed etiam coꝛdis cimus qð eſt Sñ in concilio apanẽſi.ſi it deus inſpeckoꝛ eſt ſicut latro ꝓbat. aliquis fucrit moꝛtuus qui nonſit con⸗ eſſus /⁊ teſtimonium hʒ bonum ⁊ non geeſbirer no reconciliet in Poterat venire ad ſacerdotem. ſed pꝛe uh conlulto epiſcoponili in nece occupauit eum moꝛs in domo vl in via out ſitate. faciant ꝓ eo parentes eius oblationem — 4d altare⁊ dent redemptionem ꝓ cup — Mon debztamẽ mm preſbiter reconciliare penitentem incõ„De peccatis que poſt hanc vi⸗ iekm ſulto epiſcopo niſi vltima neceſſitas co ꝰpñ dimittuntur owm kele car 2 ndeletartagneſtconeulo. pre⸗ u kzinenli. iter inconſulto epiſcopo nõ reconci⸗ Wl Op y — liet penitenteʒ. nili abſente epiſcopo ſi 1 Bet etid Mr dm vltima neceſſitas cogat Cuiuſcunq;pe queri vtꝝ poſt hanc vi ⸗ nn l nitentis publicum crimeneſt ꝙ vmuer⸗ tam aliqua peccatare ſam commouerit vrbeʒ ante abſidea ſci mittantur S aliqua p? — licet introitum eccleſie manus ei impo/ hanc vitam remittant᷑ xpᷣs oſtendit in Sureli papa natur. Item aurelius eps dixit Bis euengelio pbiait qui peccauerit in ſpi⸗ in piculo ↄſtitutus fuerit et ſe reconci⸗ꝰ ritumſanctum non remittet eineq; u wn liari diuinis altarib petierit ſi epiſco/ ſeculo neq; in futuro. Ex hoc dat᷑ intel ſin pus abſens fuerit · debet pꝛeſpiter con ligi ſicut ſancti doctoꝛes tradunt ꝙ que gw ſulere epiſcopum. et ſic periclitantem dam peccata in futuro dimittent᷑. que eius pᷣceptoreconciliare. In conſulto dam em̃ culpe inh ſeculo relaxant 5 vero epiſcopo non poteſt excommuni dam vero parue etiaʒ in futuro.que catos vel publice penitentes pꝛeſbiter dem poſt moꝛtem grauant. ß dimittun ₰ reconciliare. Vnde in cartaginenſi cõ tur ſi digni ſunt.ſi bonis actibus inhac —

—
vita meruerunt vt dimittat ei · F. üi⸗ lis etiam qui edificant lignum fenum
ſtipulã dicit aug. ꝙ ignem tribulatio⸗ nis tranſitoꝛie inuenient cremabilia e
diſicia que ſe cum poꝛtauerunt cremã⸗
Zug.inlie
6
initatẽ dei.
tem. Ait enim ſic. poſt iſtius ſane cor⸗ pous moꝛtem donec de igne purgato rio veniatur ad diem damnationis ⁊ rẽ munerationis ſi hic tempoꝛis interual⸗ lo ſpiritus defunctoꝛum qui edificaue⸗ runt lignum. fenum. ſtipulam. huiuſ⸗ modi ignem dican᷑ perpeti quem alij ñ
ſentiunt qui huiuſmodi edificia nõ poꝛ
„ 6
tauerunt. vt inueniant ignem tranſito rie tribulationis venialia concremantẽ non redarguo. quia foꝛſitan verum eſt
ſed quia dicitur ſaluus erit quaſiꝑig⸗
nem contemnit᷑ ille ignis · Vrauioꝛta⸗
.
mẽ erit ignis ille qᷓ; quicquid poteſt hõ pati in hac vita · Nic aperte inſinuatur g illi qui edificant lignum. fenum ſti pulam. quedam cremabilia edificia · i.
venialia peccata ſecum poꝛtant que in igne emendatoꝛio cremant᷑. Vnde cõ⸗
ſtat quedam venialia peccata poſt hãc vitam deleri. 2
gantur in igne-
In illoautemig
.₰ℳ„———
ne purgatoꝛio alij tardiꝰ alij citiꝰ pur⸗ gant᷑ hᷣm ꝙ iſta peuntia magis vel mi
nus amauerunt. Ande au· poſt hanc
vitam ncredibile nõ eſt · nonnullos fi⸗
dcles ꝑignem quendam purgatoꝛium
ſt.
Fug ſapp̃s ccu⸗
quanto magis minuſue bõa ꝑeuntia di
lexerunt/ tanto tardius ciciuſq; ſaluari Nuid ſit edi ficare li⸗ fe
Vnde nõ fruſtra illa tria diſtinxit apo
amandi modos vel diutius vt lignũ/ vł minus vt fenum/ vel minimuz vt ſtipu lam ignem ſuſtinebunt · Qui vero ſup/ edificant aurum · argentum. kapideʒ pᷣ
cioſum de vtroq; igne ſecuri ſunt non
ſtolus lignum fenum ſtipulam que il“ li edificant. qui ⁊ ſi aliena non rapiunt
rebus tamen infirmitatibus conceſſis aliqua dilectione inberent. qui fm ſuol
ſol de illo eterno q cruciatutus eſt im pios ineternum ſed etiam de illo emen
datoꝛio quo purgabunt᷑ quidam ſaluã di. jpic obici poteſtſi ꝑlignum· fenum ſtipulam. venialia intelligunt᷑ peceata
et nullus adeo ꝑſectus eſt qui venialit᷑ nõ peccet. ergo qᷓ edificant · aurum àr⸗
gentum lapidẽ pꝛecioſum edificant eti am ſibi lignum. fenum. ſtipulam. ergo
pꝑignem tranſibũt. Zd qð dicim quia
non omnis qͥ venialit peccat lignũ· fe⸗
num. ſtipulam edificat ſicut econuerſo nõ omnis qui contem
lat᷑ deum. dili⸗
pinio·
Boluit.
git ꝓximum· ⁊ opera bona facit/ edii⸗
cat aurum argentum lapidem pꝛecio⸗ ſum.⁊ tamen in auro intelligit contẽ ⸗ platio dei. in argento dilectio ꝓximi ·
in lapide pꝛecioſo bona opa · illiqͥedi
ficant lignum ſenum ſtipulam. dominũ
contemplant᷑ ⁊pꝛoximum diligunt et
opera bona faciunt · nec tamen edificãt
aurum argentum lapidem pꝛecioſum· hec enim edificat qui ſic illa tria facit vt cogitet que ſunt dei. ⁊ quomodo pla
ceat deo. non mundo. Lignum vero et
fenum. ⁊ ſtipu · accipi poſſunt ſeculari⸗
—— 6
„
piditates vt amitti ſine animi doloꝛe ñ
Euid ſi edi
p·
um rerum q;uis licite ↄceſſaꝝ tales cu“
poſſint · Mec ergo edificat is qui cogi
tat que mundi ſ unt. quomodo placeat mundo. qui circa diuitias ſuas quodã
modo carnali aſectu tenef᷑ ·⁊ tamen e
eis multas elemoſinas facit. nec ꝙ eis
aliquid fraudis vei rapine molitur Ex
his ergo patʒ ꝙ non idem homo ſimul
hec ⁊ illa edificat. Illa em̃ edificatio
ꝑſectoꝝ tantũ eſt qui non cogitant pla/
cere mundo/ß tĩ deo. qui et ſi venia⸗
lter aliquando peccant feruoꝛe carita tis ita aſſumitur in eis peccatum ſicut
gutta aque in camino ignis. ⁊ iõ nůq;
fecum poꝛtant cremabilia. Nec autem inferioꝛ edificatio minoꝛuʒ eſt qui non t̃ deo etiam mundo placere cogitãt deum tñ pꝛeponunt. ſi vo mundum p
ponerent non ſuperedificarent ſed de⸗ ſtruerent fundamentum. Affeckones 8 carnales quibus dediti ſunt domibus
diugib /poſſeſionib/ ita vt nil ᷣponðt
ieye ſuſ
„———„— 5———

eſin oemen nſalui fenum„
eccata
enialit Umgr, Ant eti wergo quia Wü.ſe⸗ wnſo un. dili cit chſ igit uni, copin. ndonni nhict puin
ma ccuun hni am
——
x̃o illis tri ſignificant que in mẽtes
pfectoꝛuʒ non cadunt.⁊ſi alia venialia admittant. In coꝛdib vero minoꝝ in ⸗
terduʒ durant vſq; in fineʒ. qui cum ta libus edificijs tranſeũt.; diſſoluent᷑ in
igne. ipſi vᷣo merito fundamenti ſalui
erunt. Brauiſſimam tñ penam ſentient
Ex quo apparet quantaʒ hic miſericoꝛ diam exhibet deus ⁊ quantaʒ ibi exer
„
ceat ſeueritatem. cum ꝓ eodem pecca
to multo grauius ibi puniat qᷓ; hic.
Mpinio quoꝛundaʒcum
obie
——
Bed foꝛte di
iud eſſe ac
ipiendum de pena peccati
non de ipſo peccato.qð gregorius di⸗
cit quedam leuia in futuro dimittenda Pi enim veram pnĩam habuerit quis⸗ peccata omnia dimiſſa ſunt ei. ſed pe ⸗ nã foꝛte remanſit. Ideoq; ſi vere peni/ tens obqjt/ ſine peccato tranſit. Pi au ⸗
tem vere penitens non eſt/ in obitu ma culam poꝛtat que nunqᷓ; delebit᷑ Mui
Qð glics ve⸗ repenitet ⁊ nõ de õi ve
niali.
vo ediãcat lignum. fenum.ſtipulaʒ ve re penitet qꝛ bonus eſt ⁊ caritatem ha bet /⁊ in caritate de hac vita tranſit 3
ine peccato tranſit·non ſequit᷑. Verũ
quideʒ eſt qꝛ bonus eſt ⁊ caritatem ha bet ⁊ vere penitet/ ⁊ tñ cum veniali pec
cato tranſit qð non deleuit pnĩia Meni
tentia enim non delet niſi peccatum il/ lud qð deſerit homo.tale autem pecca tum ſepe in hac vita non relinquit᷑ ab
homine. ⁊ tñ vere penitens eſt ⁊ ſi non
de omnibus venialibꝰ peniteat. poteſt enim quis de omni moꝛtali ⁊ de om̃i ve niali penitere. excepto vno de plurib
venialib quideʒ.ſicut habet quis cari
tatem ⁊ vnum vel plura venialia. qð ð
criminalib nullatenus eſſe poteſt. Eſt em̃ aliquis bonus caritatem habens P
adhuc quodaʒ cupiditatis affectu amãſ hec ſecularia.talis exiſtẽs ſubita moꝛ⸗ te oppꝛimit᷑ In illo terreno afſectu moꝛ
tuus eſt. ⁊ tamen ſaluabit᷑ a quo nõ ſe bic abſoluit.ergo poſt hanc vitaʒab il
———
lopurgabit. Conſtat ʒ quedaʒpecea ⸗
ta ð leuia poſt hanc vitam dimitti. Bi
vo de pena peccati ilð intelligi voluiſ⸗ ſent autoꝛes/cur magis ↄmemoꝛaſſent leuia qᷓ; grauia. cum etiaʒ grauium pe ⸗
na hic inexpleta poſt banc vitam reſtet
Be 6 enerali confeſſione qui randuʒ eſt quid ꝓſit ↄfeſſio illa vbiſin gula peccata que quiſqʒ fecit nõ expꝛi⸗
munt᷑ Pane dici poteſt ꝙ omnia crimi
nalia ſeinel ſaltem opoꝛtet in ↄfeſſione
expꝛimi. niſi aliqua a mẽte exciderint. ſed qꝛ nemo delicta intelligit omnia ge
neraliter ſaltem ea ↄfitere quoꝝ memo riã non habes.⁊ ſic nihil celaſti de ſce⸗ lerib tuis· Venialia vo qꝛ innumera⸗
bilia ſunt ſufficit generalit᷑ ↄfiteri niſi
aliq̃ ſint frequent᷑ iterata. ꝑfectius ẽ tñ
etiaʒ illa expꝛimere ſi vales. Ideoq; qᷓ
lit fit ↄieſſio in eccleſia pꝛo
tidiegenera venialib ſcʒ peccatis q̃ qͥtidie aãmitti mus /⁊ ꝓ illis moꝛtijeris quoꝝ noticiã non habemus. Añ aug. veritatem di⸗ cit deo penitens qñ nihil illi de ↄmiſſis ſcelerib celat non ꝙ ⁊ ſi voluntate cela uerit deus ignoꝛet. ð veritateʒ ſibi dici
vult ab eo vt veniaʒ ↄſequat᷑. Si verod
mente aliqͥ exciderint. ↄfitet᷑ veritatẽ deo cum generalit᷑ dixerit. deus qͥ noſti occulta coꝛdis ⁊ oꝑa mea ⁊ delicta a te non ſunt abſcondita quibꝰ veniam lar/ giaris pꝛecoꝛ.et hec eſt veritas ↄfiten · tis quaʒ diligit deus. Vnde. Ecce eñ̃ veritatem dilexiſti. hic inſinuat᷑ ꝙ ge ⸗
neralis ↄfeſſio etiam moꝛtalia delet
rum intelligentia non habet.
—
non fecit.
Bicut autempe
nitẽs cel are non debet peccatũ ſ uũ qꝛ ſuperbia eſt ita nec hũilitatis cã fateri
NRemochfiteatur peccata que
Ztra pellagio
nos.

ſe reum illius qð ſ e non ↄmiſiſſe noſ cit qꝛ incauta eſt talis humilitas ⁊ pecca⸗ toꝛem ſtituit. Ande augcum bumi litatis cauſa mentiris/ ſi non eras pec/ catoꝛ anteqᷓ; mentireris/ mentiendo ef ficeris quod vitaras · Seritas in tenð eſt niſiita te dixeris peccatoꝛem vt iaʒ eſſe cognoſcas. Veritas autes ipla eſt yt quod es dicas.nam quomodo eſt ve ritas vbi regnat falſitas.
De penis ſacerdotis qui pec⸗ catu cãtum publicat confilentis
queatauteʒſa cerdos ne peccata ↄfitentium alijs pꝛo dat alioquin deponatur Vnde Preg ·
Zuã de ver⸗ bisapli·
——
Bacerdos ante omnia caueat ne de hil que ei ↄſitent᷑ peccata alicui recitet nõ ꝓppinquis. non extraneis.nec qð abſit aliqͥ ſcandalo Nam ſi fecerit depo natur. ⁊ omn dieb' vite ſue ignomi/ nioſus peregrinando pergat ð⸗ vo di/ cũ elt vt penitens eligat facerdotẽ ſciẽ tem ligare ⁊ ſoluere/ videt᷑ ↄtrarius ei qð in canonb' reperit᷑ vt nemo ſcʒ al terius ꝑrochianuʒ iudicare pꝛeſumat· ſed aliud eſt fauoꝛe vel odio ꝓpꝛiuʒ ſa⸗ cerdotem contemnere qð canones pꝛo pibent. aliud cecum vitare · Quod vr banus facere monet ne ſicecus cecũ du cat/ ambo in foueam cadant. Ait enim vrbanus ſecundus placuit vt nulli ſae/ dotum deinceps liceat quemlibet com miſſum alteri facerdoti ad penitentiaʒ ſuſcipere ſine eius cõſenſu cui ſe pꝛius ↄmiſit niſi ꝓ ignoꝛantia illius cui pꝛiuſ ↄfeſſus ẽ Vui vo ↄtrah facere tempta uerit grad ſui periculo ſubiaccbit.
„Si peccata dimiſſa redeant
tum in vera coꝛdis contri⸗ tione peccãta dimitti añ ↄfeſſioneʒ vel
latiſfactioneʒ· etiaʒ ei aliqũ in rimẽ
——
———— —— —*—
relapſurus ẽ querit᷑ ſi pcoꝛdis ↄtritio nem ↄſiteri ↄtemplerit · vel in peccatũ ideʒ vel ſimile reciderit an peccãta dt⸗ mniſſa redeant. cuius queſtionis ſolutio obſcura ẽ ⁊ perple᷑ a. alis aſſerennb alqj ſe cõtra negantib peccata lemel di miſſa vlterius replicati ad penam Qui vo dicunt peccata dumiſſan edire/ ſub/ ditis ſe muniunt teſtimonijs. Zmbzo⸗ git · donate inuicẽ ſi alt in alteꝝ peccat
Autoꝛitatibꝰ aſtrutt peccs
alioquin de repetit dimiſſa. Bi em̃ in his ↄtemptus fuerit/ ſine dubio reuoca
it jentenciaʒ ꝑ quaʒ miſcðiaʒ dederat
ſicut in euan gelio de kuo neqᷓ; legit. q in ↄſeruum ſuum impius depꝛehenſus eſt. teʒ rabanus neqᷓ; ſeruum tradidit deus toꝛtoꝛib quoaduſq; redderet vni verſum debitum. quia non ſolum pec⸗ cata que poſt baptiſmum homo egit re putabunt ei ad penam /ß etiam oꝛigi⸗ nalia q̃ in baptiſmo ſunt ei dimiſſa Itẽ. gregoꝛius⸗Ex dictis euangelicis ↄſtat qꝛ ſi ex coꝛde non dimittimus quod in nos delinouit᷑⁊ rurſumexigit᷑ quod iam nobis per penitentiaʒ dimiſſuʒ fuiſ ſe gaudebamus. Item aug· dicit deus dimitte ⁊ dimittet᷑ tibi.ß ego pꝛius di miſi. dimitte vel poſtea.nam ſinon di⸗ miſeris/ reuocabo te ⁊ quicquid dimi⸗ ſeram replicabo tibi. Iteʒ ꝗᷓ diuini be neſi cij oblitus ſuas vult vindicare in⸗ iurias. non ſolũ de futuris peccatis ve niam non merebit · etiaʒ pꝛeterita q̃ iam ſibi dimiſſa credebat ad vindictam ei replicabunt. Iteʒ beda. Reuertar Beda ſup lu⸗ in domñ meaʒ xẽ.timendꝰeſt ille vſicu cam. lus nõ exponendꝰ. ne culpa quaʒ i no bis extinctã credebam ꝑ incuriaʒ nos vacantes oppꝛimat Iteʒ quecunq; em̃ poſt baptiſma ſiue pꝛauitas heretica⸗ ſeu cupiditas mundana arripuerit mox omnium ꝓſternet in ima vicioꝝ · Item aug redire dimiſſa peccata vbi frater na caritas non ẽ/ apertiſſime dominus in euangelio docet in illo ſeruo a qͥ di⸗ miſſum dominus debitum petijt· coꝙ ille conſeruo ſuo debituʒ nollet dimit ⸗ tere his autoꝛitatib innitunt᷑ qui di⸗ cunt peccata dimiſſa ſi replicant᷑ redi?
Gres· in ome lia quadam

——
L
ſimpliciter. Quihꝰ oponit᷑. Si qð ꝛo H
ott pdicta re
* —
peccato de q̃ penituit ⁊ indulgentiã ac⸗ cepit iteꝝ punituꝛ non videt iuſtum R nat inueſtigare quid in actione peni⸗ punit P eoqð peccauit ⁊ non emenda⸗ tentie ſit ſckm ⁊ res. Pacramẽtum e ut/ilticia eſt aperta.ſi ðo requirttur ſignumẽ ſacre rei. Quid ꝗ hicſignuzẽ ꝙfuerit ↄdonatum vel iniuſticia nõeſt ⁊ãq̃eſt res ſacra huiꝰſigni. Quidam di vel iuſticia eſt occulta.videt etiam de cunt ſacramentũ hic eſſe qð exterꝰ tm̃ b5 bis inidipſuʒ iudicare.⁊ duplex ti gerit /ſcʒ exterioꝛ pnia que eſt ſignum bulatio cõſurger eqð ſcriptura negat- interioꝛis penitentie ſcʒ ↄtritionis coꝛ Dʒ ad b poteſt dici. ꝙ neq; duplex tri“ dis ⁊ humiliationis Gðſi eſt non ome bulatio ↄſurgit. neq; iudicat deus bis ſacramentuʒ euangelicũ id efficit q; fi indipſum. Benim fieretſi poſt ↄdigus gurat. Exterioꝛ em̃ penitentia nõ eff⸗ I atiſtactionem/⁊ ſufficientem penaʒ ite cit interioꝛeʒ. potius interioꝛ cauſa eſt rum puriret. nõ ſariſſccit digne ⁊ ſuf exterioꝛis. Dedadß inquiunt illi h eẽ ſicienter qui non ꝑſe uerauerit. Vebuit intelligenduʒ de illis ſacramentis q̃ in em̃ iugem peccati habere memoꝛis nõ nouo teſtamento inſtituta ſunt vt eſt ſa ad faciendum.; ad cauendum. debuit cramentũ baptiſini ↄfirmationis ⁊ co non obliuiſci omnes tribulationes dei poꝛis xp̃i. Bacram̃tuʒ do penitentie ſi que tot ſunt quot ſunt peccatoꝝ remiſ cut ⁊ ↄiugij añ temp gratie etiã a pꝛi⸗ ſiones. tot ergo debuit cogitare dona moꝛdio humani generis fuit. Atrunq;ʒ dei/ quot mala ſus ac ꝓ illis vſq; infi/ em inſtitutum fuit in pᷣmis parentibus nem gratias agere Ded quia ingratuſ Iteʒſi exterioꝛ penitentia ſcᷓm eſt. et ad vomituʒ ſicut canis redijt ante acta interioꝛ res ſacramenti.ſepius pᷣcedit bona moꝛtificauit.⁊ peccatuʒ dimiſſus res ſacramentum.qᷓ; ſcᷓm rem Bʒ nec reuocauit.vt cui humiliato añ de pec/ hoc inconueniens eſt. Nã ⁊ in alijs ſaẽ catum dimiſerat/ eidem poſtea elato⁊? mentis q̃ efficiũt qð figurant h ſi epe cõ ingrato impuet. tingit. Quidaʒ aũt dicunt exterioꝛem S penitentiam ⁊ interioꝛem eſſe ſcfm nec Alioꝛum ſententia. duo ſacram̃ta /ß vnuʒ vt ſpecies panis 2ini. non duo ſunt ſacramenta ł vnñ ——+ 2ſiẽ in ſacramento coꝛꝑis ita etiam in — ed qꝛ abſonuʒ hoc ſacramento eſſe tm̃ ſa videt᷑ vt peccata dimiſſa iteꝝ imputen cramentum ſcʒ exterioꝛeʒ penitentiã. tur placet quibuſdam nemineʒ ppecca aliud ſcfm ⁊ rem ſcʒ interioꝛẽ peniten tis ſemel dimiſſis/ iterũ a deo puniri. tiam.aliud rem ⁊ non ſacramentum ſcʒ Sʒ ideo dicunt᷑ dimiſſa redire ⁊ impu remiſſionem peccatoꝝ. Interioꝛ enim tari/ qꝛ ꝓpter ingratitudineʒ ita reus penitentia ⁊ res eſt ſ acramenti.i.exte ⁊ peccatoↄſtituit/ vt ante fuerat. Bic rioꝛis penitentie⁊ facramentuʒ remiſ enim qð dimiſſuʒ fuerat ðꝛ exigi/ quia ſionis peccati/ quam ⁊ ſignat ⁊ fac Ex remiſſionis percepte ingratus/ ita re terioꝛ quoq; penitentia ⁊ interioꝛis ſig vs fit/ vt ante fnerat. vtriq; parti que/ num eſt remiſſionis peccatoꝝ ſtionis ꝓbati fauent dodoꝛes. Ideoq alicui parti non pᷣiudicans ftudioſole ¶ Be ſacraĩto vnctiõ extreme ctoꝛi iudiciuʒ relinquo addens mihi tu
tum foꝛe ac ſaluti ꝓpinquuʒ ſub menſa R— dominoꝛum micas edere. veterp mil aẽ eti aliud ſacram̃tum ſc Muid ſit hic ſacramentumet vncdio infirmorũã fit in extremis oleo K per epiſcopum conſecrato et ſunt tria

3 g——
Detribus ge nerib vnctio niS⸗
genera vncttonis Eſt enim vnctioq fit criſi mate. que dicitur pꝛincipalis vnctõ quia in ea pꝛincipalier paraclitus dat Ande ⁊ ꝓpter abundantiaʒ ðtie duos liquoꝛes mixtos habet· oleum ſcʒ ⁊ bal ſamum oleum conſcientie. balſamum fame. Criſma vero grece vnctio latine dicitur.nec tamen omne oleũ ad vnctõ neʒ ſanctificatum criſma vocatur Bed illud ſolum quod miſcetur cum balſa⸗
mo quo capita regum? pontificum vn
guntur. quo etiam oleo baptiʒatos ſa⸗ cerdos vngit in vertice. et põtifeꝝ per impoſitioneʒ manus confirmandos vn git in fronte. Eſt ⁊ alia vnctio qua cã⸗ thecuminum ⁊ neophici vngunt in pe⸗ ctoꝛe et inter ſcapulas · in perceptione bapriſmi. Tercia vero vndio elt q̃ di⸗ citur oleuz infirmoꝝ de qua nunc agit
quibꝰ ſit inſtitutum hocſa
cramentum-
Hoc ſacramẽtuʒ
——
vnctionis infirmoꝛuʒ ab apoſtolis inſti tutum legitur. ait enim iacobus Infir⸗ matur aliquis in vobls inducat pꝛeſbi teros eccleſie ⁊ oꝛent ſuper eum vngen tes eum oleo in nomine domini⁊ alle⸗ niabit eum dominus.⁊ſi in peccatiſ ſit
dimittentur ei · In quo oſtenditur du⸗ plici ex cauſa ſacramenium hoc inſtitu
tum ſcʒ ad peccatoꝛum remiſſionem⁊ ad coꝛpoꝛalis infirmit atis alleuiatio nem Ande conſtat eum qui hanc vncõ nem ſideliter deuoteq; perceperit“? in coꝛpoꝛe et in anima alleuiari.ſi tamen expedit vt ĩ vtrocʒ alleuietur ſi foꝛ⸗ te coꝛpoꝛis valitudinem illi habere non expedit/ illam que eſt anime ſanitateʒ in hoc ſacramento acquirit. et ſicut in alijs ſacramentis ita et in iſto aliud eſi
ſacramentum. aliud res ſacramẽti Sa cramentus eſt ipſa vnctio exterioꝛ Res
ſacramenti vnctio interioꝛ. que pecca toꝛum remiſſione ⁊ virtutuʒ ampliatio ne perficitur et ſi ex contemptu vel ne⸗ gligentia ſacramentuʒ hoc pꝛetermitti
tur ⁊ periculoſum eſtet damnablle.
————
muerüt aliqui
ſi hoc ſacramentum iterari ponit · cum
baptiſmus ⁊ alia quedam ſacramenta ſemel ſaſcepta nõ iterentur gug · dicit⸗ Sacramentum non iterandum et ſacra mento non faciendam eſſe iniuriaʒ· led
poc dicit vbi ait de ſacramento baptiſ
mi ⁊ oꝛdinationis · Ande non videtur illud generaliter accipienduʒ ſed de ſa cramento baptiſmi⁊ confirmationis ⁊ oꝛdinationis que nullatenus non ſunt repetenda · quia ſemel tantum ⁊ non ſe pius datur baptiſmus? confirmatio?
oꝛdinatio. Sacramentum vero altaris.
⁊ penitentie ⁊ goniugij lepe iterari vi⸗
detur. quia ſepe ſacramentu coꝛpoꝛiſ
percipuur. frequenter penitentia agit
cõiugium ſepe contrabitur. Quare er⸗ go vnctio ſimiliter non poteſt iterari. Pi moꝛbus non reuertitur medicina ñ iteretur. Si vero moꝛbus nõ poteſt co hiberi/ quare medicina debet pꝛohibe ri /ſicut oꝛatio iterari poteſt. ita ⁊ vn⸗ ctio iterari poſe videtur. vtrac eĩ il⸗ lic commemoꝛat iacobus.⁊ vtrunq; il⸗ lic cooperatur ad ferendam alleuiatio⸗ nem coꝛpoꝛis ⁊ anime. Cur ergo nege⸗ tur vnctionem ſuper infirmuʒ poſſe ite rari ad impetrandam ſepius ſanitateʒ mentis ⁊ coꝛpoꝛis/ cum pꝛopter idem ſepe iteranda ſit oꝛatio.
Alioꝛum oppoſitio⸗
de omñ̃i ſacramento intelligi volunt ꝙ non ſit iterandum ſcilicet ſecundum to
tum illud quod pertinet ad ſacramen ⸗
tum dicentes quedam ſacramenta ſe⸗ pius poſſe ſuſcipi. quedam vero non⸗ nec tamen que fepius ſumuntur.totalt ter iterantur yt ſacramentum altaris ⁊ vnckionis que licet ſumantur ſepius tamen quia non iterum benedicitur ea dem hoſtia vel idem oleum non iterat
.
— S

——
W
———
ſunt.
———
nare ſepteʒ
ſacramentum eum iniuria Sʒ dicet d3 ſic et baptiſmus non iteratur. et ſi ali⸗
duis frequenter baptiʒetur dum eadeʒ
aqua non iterum benedicetur. Bed aſi ud eſt inquiũt illi de benedictionc aque qua ſit baptiſmus. aliud de benedictõ ne panis ⁊ olei. Moteſt enim baptiſmꝰ celebꝛari in aqua etiam non benedicta quia illa benedictio pꝛo reuerentia tan⸗ tum fit. ⁊ decoꝛe non virtute ſacramen ti. Ved coꝛpus chꝛiſti non poteſt confi⸗ ci niſi de pane conſecrato. nec vnctio il la fieri poteſt niſi ð oleo ab epiſcopo cõ ſecrato. Ideoq; illa ſanctificatio ad vir tutem ſacramenti pertinere videtur. In coniugio quoq; ſemel tantum bene dicitur quiſq; non ſepius benedicitur enim vt ait ambꝛo.cum pꝛima et nõ cũ ſecunda vxoꝛe. Zi ergo cum dicitur ſa cramentum non eſſe iterandum. nec in ⸗ iuria eſſe ei facienda/rationẽ dicti reſe ⸗ ras ad ſanctificationeʒ rei qua ſacramẽ tum expletur/ de omni ſacramento ge ⸗ neraliter id verum eſt. Si vero ad fu⸗ ſceptionem ſacramenti de quibuſdam verum eſt ꝙ nõ iterantur crebꝛa ſuſcep tione. de alijs vero quibuſdaʒ non. qꝛ frequenter ſumuntur vt hoc vnctionis ſacramentum quod in omni pene eccle ſia ſepe repetitur.
Be oꝛdinibus eccleſiaſticis.
ſiderationem ſacre oꝛdina tionis accedamus ſeptem ſunt ſpiritualium officioꝛum gradus ſi ue oꝛdines /ſicut ex ſanctoꝛum patrum dictis aperte traditur.et capitis noſtri ſcilicet iheſu chꝛiſti exemplo monſtrat᷑ qui omnium officia in ſemetipſo exhi⸗ buit ⁊ coꝛpoꝛi ſuo quod eſt ecclcſia eoſ/ dem oꝛdines obſeruandos reliqt Bep tem autem ſunt pꝛopter ſeptiſoꝛmem ðᷓ
tiam ſanctiſpiritus. cuius qui non ſunt
participes. ad gradus eccleſiaſticos in
3„ „ —
ibus diffuſa eſtfeptifoꝛmis gratia ſpi rituſſancti cum ad eccleſiaſticos ꝛdies
accedunt in ipſa ſpiritualis gradꝰpꝛo. motione amplioꝛem gratiaʒ percipere creduntur.
Quales aſſumendi ſunt adcle
rum⸗Clemens papa
Caleſautem ad miſterium ſpirituale eligendi ſunt cleri ci qui digne poſſint dominica ſacramẽ ta tractare Whelius eſt enim domini ſacerdoti paucos habere miniſtros qui poſſint digne op' dei exercere/ qᷓ; mul⸗
tos inutiles qui oꝛdinatoꝛi graue onus inducant. Tales enim ðecet eſſe mini⸗
ſtros chꝛiſti qui ſeptifoꝛmi gratia ſpiri tuſſancti ſint decoꝛi.⁊ quoꝛuʒ doctrina
⁊ conuerſationis foꝛma.eadem gratia in alijs tranſſundatur. ne celeſtes mar⸗ garitas ſpiritualium verboꝛum officio⸗ rumq; diuinoꝛuʒ ſoꝛdide vite pedibus conculcent. In ſacramento ergoſepti⸗
foꝛmis ſpiritus. ſeptem ſunt gradꝰ ec/ cleſiaſtici ſciicet hoſtiarij. lectoꝛes ex ⸗ oꝛciſte acoliti. ſubdyaconi.dyaconi. ſacerdotes/ omnes tamen clerici vocã tur iq eſt ſoꝛtiti.
Me corona et tonſura.
naculum eſt quo ſignantur in partẽ ſoꝛ⸗ tis miniſterij diuini. Coꝛona regale de
cus ſignificat. ⁊ uire deo regn re eſt. Sñ miniſtri ecclie reges eſſe debent vt
ſe ⁊ alios regant quib ꝑetrus ait Vos
eſtis gen electũ/ regale ſacerdotiuʒ ⁊c. ſummitas capitis deſuper nudat᷑ vt eo
rum mens ad dñm libera monſtret que reuelata facie gloꝛiam dei ↄtempletur
Pummitas enim capitis eſt eminentia mentis. denudatio capitis eſt reuelatõ mentis.clericus enim ſecretoꝝ dei non

Iidoꝛusili.
—
1 ignarueleſſe debet. Tondent᷑ etiam ca pilli vſq ad reuelationem ſenſuum ſcʒ bculoꝛum ⁊ aurium vt vicia in coꝛde et opere pullulantia doceant pꝛecidenda ne ad audiendum ⁊ intelligenduʒ ver bum dei pꝛepediat᷑ mens. ꝓquo ſerua to reddet᷑ in excelſis coꝛona⸗ Tonſure autem eccleſiaſtice vſus a naʒarenis ex oꝛtus videt᷑ qui pꝛius crine ſeruato de inde ob vite ↄtinentiaʒ/caput radebãt ⁊ capillos in igne ſacrifici ponebant. hinc vſus inoteuit vt qui diuinis culti
bus mancipant᷑/ quaſi naʒareni.i.ſan“
cti crine poſito inueniant᷑. Picut ad eʒe cpiel dicit fili hominis ſume gladiũ ac cutum ⁊ duc ſuper caput tuuʒ ⁊ barbã In actibus etiam apoſtoloꝝ pꝛiſcillam et aquilam B feciſſe legimus. aulus quoqʒ ⁊ alij quidaʒ diſ cipuli xpᷣi hoc ſe cerunt. Recte ergo in quibuſſubet gra⸗ dibus ↄſtituti clerici vocant. quoꝛum nomina ⁊ rationes nominum ſidoꝛus exponens ait Cleros? clericos hic ap pellatos eſſe credimus/ q mathias ele ctus eſt ſoꝛte· quem pꝛimump apoſto/ los legimus oꝛdinatum.cleros em̃ gre⸗ ce latine ſoꝛs vel hereditas dicit · Jð ergo dicti ſunt clerici/ qꝛ de ſoꝛte ſunt domini. vel quia parteʒ domini habẽt Beneraliter vero clerici nuncupati ſůt
omnes qui in eccleſia dei ſeruiunt quo⸗
rum gradus ⁊ nomina ſunt hec. hoſtia rius.lectoꝛ ⁊⸗
Ve hoſtiarijs yſidoꝛus
MBoſtiarij ideʒet
ianitoꝛes ſunt qui in veteri teſtamento
electi ſunt ad cuſtodiam templi vt non
ingrederet᷑ in illud immund Victi aũt hoſtiarij eo ꝙ pꝛeſint hoſtijs tẽpli Ipſi enim tenentes clauem omnia int?⁊ ex⸗ tra cuſtodiunt atq; inter bonos ⁊ maloſ pabentes iudicium/ dignos recipiunt indignos reſpuunt. Ande ⁊ eis cuʒ oꝛ dinantur claues eccleſie dantur ab epi ſcopo. Et dicit᷑ eis ſic agite tanqᷓ; rõ⸗
XXIHII
F
nem deo reqdituri ꝓrebus que clauib? iſtis recludunt yoc officium dominus in ſua perſona uſcepit quando flagelbo de funiculis facto vendentes et emen⸗ tes de templo eiecit · Ipſe enim ſe ho⸗ ſtiarium ſignificans dicit. Ego ſum ho ſtium. per me ſi quis introierit et intra. bit ⁊ egredietur. et paſcua inueniet-
„De lectoꝛibus yſidoꝛus⸗
Secund.cſtgra
——
dus lectoꝛum. lectoꝛes a legendo. ſicut pſalmiſte a pſalmis canendis vocati funt. Illi enim pꝛedicant populis quid ſequant᷑iſti canunt vt excitent ad cõ⸗ punctionem animos audientium. licet quidam lectoꝛes ita miſerabiliter pꝛo⸗ nuncient vt quoſdam ad luctum lamen tationemqʒ compellant. Idem et iaʒ ꝓ nunciatoꝛes vocantur qui poꝛro adnũ⸗ ciant· quia tam erit clara eoꝛuʒ vo vt etiam longe peſitoꝛum aures adimple⸗ ant Zd lectoꝛes autem pertinet lectio nes pꝛonunciare·et ea que ꝓphete nũ⸗ ciauerunt populis pꝛedicare vt iñ ex of̃ icio legant in eccleſia pꝛophetiae ⁊ le⸗ ctiones Vnde et ei vidente populo tra⸗ ditur ab epiſcopo codeꝝ diuinarum le⸗ ctionum et dicitur ei. Eiccipe et eſto verbo dei relatoꝛ. habituruſſi fideliter impleueris officium partem cum his qui bene verbum dei miniſtrauerunt. qui ad hunc gradum pꝛouehitur litera rum ſcientia debz eſſe inſtruckꝰ. vt ſen⸗ ſum verboꝛum intelligat· vim accentu um ſciat. diſtincte legat.ne confuſione pꝛolationis intellectum auditoꝛib au/ ferat. Zittendat quid indicat ine. quid interrogatiue ſit legendũ. vbi ſit in oꝛd tione facienda diſtinctio. Nec enim m le ſeruata int ellectum turbant et alios ad riſum ꝓuocant. auribus? coꝛdi cõ ſulere debet vox lectoꝛis Noc officium impleuit xpᷣs cum in medio ſenioꝛum li
bꝛum yſaie aperiens/ diſtinde ad intel
ugendum legit ſpũ domini ſupme ⁊̃

— ——
Mimns oꝛdo Zd endtz 7 ienſans et cntenu
z coꝛp xßi 65— dupliciter. Aut. 8 ſationem enk ariſtie ſal
— tem ſangvinis et ſic eſt dconatus. 23 e
dupliciter · dut
8. S oblatio nẽ materie ⁊ ſic eſſ ub N—draconatus.
ennſonon 2 3 ₰
dinat᷑ ad corp
chꝛiſti vut et ſic 3 ẽ acolitat qͥ accẽdit ce
. reʒ ⁊ p̃eminet circa va ſa in quib materia eu⸗ kariſtie continetur ſci⸗
—
3. vinum
———— ——
1 1
aw
dupliciter. Aut
xut miſticũ diſponẽ X tſic eſt lectoꝛiaus.
dumad digne ſumen 3*
dum ver corp chꝛi⸗ 67 i.dupliciter. Aut
ei 1
S Inpedinenti Nendo
malũpo⸗
minem et ſic eſt hoſtia ⸗ riatus qui—
catos
——
Illuminando intellcm̃
Remonẽdo dfabolũ 7

———
Ex quolectoꝛibꝰ dat intelligi quia gratia ſpiritu ali clarere debent. q alijs verbum dei annunciant · Pic oꝛ⸗ do foꝛmam et inicium a ꝓphetis acce⸗ iſſe videt · quibus ðꝛ. clama ne ceſſes quaſi tuba exalta vocem tuam.
——
exoꝛciſtarum. Exoꝛciſte autem ex gre⸗
co in latinum adiurantes vel increpan tes vocant᷑ · Inuocant enim ſuꝑ cathe/
cuminos ⁊ ſuper eos qui habent ſpiri⸗ tum immnndum nomen domini adiurã
tes per eum vt egrediat᷑ abeis. Adex? oꝛciſtam pertinet exoꝛciſmos memoꝛit retinere. manuſq; ſup energuminos et cathecuminoa in exoꝛciÿando impone
re. Bebet autem babere ſpiritum mũ⸗ dum qui ſpiritip immundis imperat. et malignũ expellere de coꝛde ſuo quẽ expellit de coꝛpoꝛe alieno. ne medici/ na quam alð facit ſibi nð pꝛoſit ⁊ dicat᷑ ei medice cura teipſum. Nij cum oꝛdi⸗ nant accipiunt de manu epiſcopi libꝝ exoꝛciſmoꝝ ⁊ dicit᷑ eis. Acctpite ⁊ ha⸗ betote poteſtatem imponendi manꝰ ſu
per energuminos vel cathecuminos P
Quintus eſt oꝛ
officio vfus eſt dominus quando ſaliua ſua tetigit aures ⁊ liguam ſurdi ⁊ mu⸗ ti dicens. Effeta qð eſt adaperire · per
poc docens nos ſpiritualit᷑ debere ape rie aures pꝛecoꝛdioꝝ hominum ad in“
telligendum. ⁊ 0ꝛ2 ad confitendum vt
pnlſo demoneſ pirituſſanctus vas ſuuz
recipiat. Noc etias officio vſus eſt xpᷣs
cum demontacos multos ſanauit. Nic
oꝛdo s ſalomone videt᷑ deſcendiſſe qui quendam modum epoꝛciʒandi inuemt
quo demones adiurati eꝝ opſeſſis coꝛ/ poꝛibus pellebant᷑· hnic officio manciꝰ
pati exoꝛciſte vocati ſunt de quibꝰ chꝛi ſtus in euangelio Bi ego in beelʒebub eicio demonia filij veſtri ſcʒ exoꝛciſte ĩ quo eiciunt.
Deacolitis
—.—
M
Quartolocoſuc
equnt acoliti. Acoliti vero grẽce lati ne ceroſerarij dicuntur a depoꝛtandis ccreis quando legendum eſt euangeliũ
vel ſacrificium offerendum Tunc enim accenduntur luminaria⁊ depoꝛtantur cum ſol co tempoꝛe rutilet/ ad ſignuʒ eticie demonſtrandum vt ſubtypo lu⸗
—
minis coꝛpoꝛalis illa lux oſtendatur de
qua legit᷑ · erat lux vera què il.o. h.u. i.h.m. Ad acolitum ptinet pꝛeparatõ
luminarius in ſacrario. Ipſe cereũ poꝛ
tat ipſe vrceoluʒ cum vino⁊ aaua ſug geſta p eukariſtia ubd yaconis pꝛepa⸗ rat. hij cum oꝛdinantur cum cdocti fue rint ab epiſcepo qualiter in officio ſuo agere debeant/ ab archidyacono acci⸗
piunt candelabꝝ cum cereo ⁊ vrceoluz
vacunm. Noc officium dominus ſe ha⸗
bere teſtatur dicens. Ego ſum lux mũ
di. qui ſequit᷑ me non ambulat in tene ⸗ bꝛis. E uius officij foꝛmam illi gerebãt
in veteri teſtamento qui lucernas cãde
6 labꝛi componebant ⁊ accendebant is/ ne celeſti. ad iluminandas tenebꝛas a⸗ quilonares.
——————
do ſubdyaconoꝝ. grece ypodyacones
vocantur. quos nos ſubdy acones dici mus. Nui ideo ſic appellant᷑ quia ſub⸗ iacent pꝛeceptis et officijs leuitaꝝ Eb
lationes enim in templo a fidelibus ſu ſcipiunt ⁊ leuitis ſuperponendas alta ribus deferunt. Nij ↄpud hebꝛeos na thanei vocabant᷑. id eſt in humilitate
domino ſeruientes. d ſubdyaconum
niſtrare. Vrceolum quoq; ⁊ aduamã⸗
nile ⁊ manutergium tenere epᷣo ⁊ pbi⸗ teris et leuitis ꝓ lauandis ante altare manibus aquam pꝛcbere. his le contt.
nentie imponit. qꝛ altari ꝓpinquanteſ
ab eis nõ ad effugãdas aeristenebꝛas
pertinet calicem et patenam ad altare chꝛiſti deferre ⁊leuitis trade eiſq; mi

S
damini qͥ fertis vaſa domini Ad hos etiam pertinet tm̃ de oblationibus po⸗
nere in altari.quantum ſufficere poſſit
populo. nec non corpoꝛales ⁊ pallas ⁊
ſubſtratoꝛia lauare.iij cum oꝛdinant᷑
accipiunt de manu epiſ copi patenaʒ et calicem vacuum.abarchidyacono ve⸗ ro vrceolum cum aquamanili ⁊ manu⸗
tergium. Poc officio vſus eſt dominus quando lintheo ſe pꝛecinxit.⁊ mittens aquam in peluim pedes diſcipuloꝛum
kauit ⁊ lintheo terſit.
Be dyaconis
Dyaconoꝛuz or
———
vaſa coꝛpoꝛis et ſanguinis chꝛiſti poꝛ/ tant. Ande illud implere debent Uñũ
—
do ſextum tenet locum ꝓpter ſenarijꝑ
fectionem. hic oꝛdo in veteri teſtamẽ⸗ to a tribu leui nomen accepit vltraxit Vicunt᷑ enim ⁊ leuite. ꝛecepit quip pe dominus moyſi vt poſt oꝛdinationẽ aaron et filioꝝ eius/ ꝓꝛſus tribus leui ad dinini cultus miniſteria oꝛdinarent ⁊pſecrareniur domino ⁊ ſeruirent pꝛo iſrahel coꝛam aaron ⁊filqjs eiꝰ in taber naculo. Ipſiq; geſtarent archam et ta bernaculum ⁊ omnia vaſa eius ⁊ in cir⸗ cuitu tabernaculi excubarent ⁊ in trãf poꝛtando tabernaculo ipſi deponerent rurſumq; componerent.. xx.voan⸗ nis et ſupꝛa iuiſi ſunt ßuire in taberna⸗ culo quam regulam in nouo teſtamẽto ſancti patres cõſtituerunt. qꝛ hec etas ad ferenda onera eſt robuſta Leuite ꝗ ex᷑ nomine autoꝛis vocati ſunt We leui enim leuite exoꝛti ſunt a quib in tem/ plo miſtici ſacramẽti miſteria explebẽ⸗ tur lhj grece dyacones latine miniſtri dicunt᷑ qꝛ ſicut in ſacerdote conſecra tio. ita in dyacono miniſterij diſpenſa tio habet᷑. Zd dyaconuʒ ꝑtinet aſſiſte re ſacerdotibus ⁊ miniſtrare in omnibꝰ que agunt in ſacramentis chꝛiſti ſcʒ in
O XM
mini? veſtire.crucem ferre. ⁊pꝛedica re euangelium ⁊ epiſtolam ad populum Mam ſicut lectoꝛið vet us teſta mentuʒ ita dyaconibus nouum pᷣdicare pᷣcep⸗ tum eſt. Ad ipſum etiam pertinet offi cium pꝛecum ⁊ recitatio cathecumino
rum nominuzʒ.ipſe pꝛemonet aures ha
bere ad dominum/ ipſe donat paceʒ. et ipe annunciat Oæ aũt huic oꝛdinia moy ſe ſtatutum eſt. hic etiam in nouo teſta ⸗ mento repꝛeſentat cuʒ dyacono ſi uper
leuum humeruʒ ſtola ponit᷑ ⁊ caſula in
diebus ieiunij complicat᷑ qꝛ qcꝗ̃d labo
ris ⁊ ſuſtinentie in hac vita tolerat᷑ qᷓſi
in leua poꝛtat donec in dextra ideſt in eternitate requies habeatur/ hic oꝛdo
ab apoſtolis celebꝛatus ẽ quando vt le gitur in actibus apoſtoloꝛuʒ.vij. viros
plenos ſpirituſancto ad hoc officiũ ele gerũt ⁊ oꝛatione pꝛemiſſa manus eius impoſuerunt Vnde ⁊ conſuetudo ino ⸗ leuit vt in onni matrice eccia.vij dya cones circa xp̃i aram qᷓſi ſeptem colum
be adſiſtant. Nij ſunt ſeptem angeli tu ba canentes in apocalipſi.qͥ quales eẽ
debeant apoſtol docet thimotheo ſcri
bens.lij cum oꝛdinant᷑ ſolus eßᷣus eis manum imponit. q ad miniſteriuʒ ap⸗ plicant᷑ ponit eis oꝛarium.i.ſtolam ſu per leuum humeꝝ vt per h intelligant ſe accepiſſe iugum domini ſuaue.qͥ ad
ſiniſtrã pertinentia/ diuino timoꝛi ſubi ciant. Accipiunt ⁊ textũ euangelij ve⸗
ri vt intelligant ſe eſſe pꝛecones euan⸗
gelij chꝛiſti.ij autem anteqᷓ; oꝛdinen tur ꝓbent vt docet apoſtolus. ⁊ ſic mi⸗ niſtrent nullum crimen habentes hoc officio vſus eſt chꝛiſtus qñ poſt cenã ſa
cramentum carnis ⁊ ſanguinis diſci pu
lis diſpenſauit.⁊ qñ apoſtolos doꝛmi⸗ entes ad oꝛationem excitauit dicẽs. vi gilate ⁊ oꝛate vt non intretis in temp ⸗ tationem.
DSe pꝛeſbiteris.
baptiſmo.in criſmate.in patena ⁊ cali B d quoq; inferre ⁊ diſponẽ Heptim éor 0
in altari. Componere etiaʒ menſaʒ do ⸗
pꝛeſbiterorum Pꝛeſbiter grece ſenior

M
interpꝛetat᷑ latine non modo pꝛo etate
vel decrepita ſenectute⸗ b ꝓpter hono⸗ rem et dignitatem quam acceperunt 5 ſbiteri nominant qui moꝛum pꝛuden⸗ tia ⁊ maturitate ↄuerſationis pꝛecelle⸗
re debent in pplo. Picut ſcriptum ẽ ſe
nectus venerabilis eſt nõ diuturna nec annoꝝ numero compuiata. CLani enim ſunt ſenſus hominuʒ et etas ſenectutis vita immaculata. Ideo autem etiaʒ pᷣ
ſpiteri ſacerdotes vocant quia ſaẽ dãt
—
qui licʒ ſint ſacerdotes tamen pontifi⸗ catus apiceʒ non habent ſicut epiſcopi quia ipli nec criſmate fronlem ſignant nec paraclitum dant · q uod ſolis debe ⸗
ri epiſcopis lectio actuum apoſtoloꝛum demonſtrat. Ande et apud veteres idẽ epiſcopi et pꝛeſbiteri fuerunt/ quia il lud eſt nomen dignitatis nõ etatis Ba
cerdos nomen habet compoſuũ ex gre
co ⁊ latino.qͥ eſt facrum dans ſiue ſacer dux. Picut enim reꝝ a regendo. ita ſa
cerdos a ſanctificando dictus eſt · con ſecrat enim ⁊ ſanctificat coꝛpus chuſti
Vnde antiſtes ſacerdos dictus ẽ ab eo ꝙ ante ſtat. pꝛimus enim eſt in oꝛdine
eccleſie. Ad pꝛeſbiterum autem ꝑrinet ſacraunentum coꝛpis et ſanguinis do⸗ mini in altari dei conficere. oꝛationes dicere⁊ dona dei benedicere. Qui cũ oꝛdinat inungunt ei manus vt intelli⸗
gat ſe accep ſſe gratiaʒ ↄſecrandi.⁊ ca
ritatis oꝑa debere extendere ad om̃es
Accipit ⁊ ſtolam que vtrumq; tenet la tus quia debet eſſe munitus armis iu⸗
ſticie. ↄtra aduerſa ⁊ ꝓſpera · Accipit etiam calicem cum vino ⁊ patenam cũ boſiijs vt ꝑhoc ſciat ſe accepiſſe pote⸗ ſtatem placabiles deo hoſtias offerẽdi
lxic oꝛdo a filijs aaron ſumpſit inicius
Pummos enim potifices ⁊ minoꝛes ſa⸗
cerdotes inſtituit deus ꝑ moyſen. q̃ ex
pꝛecepto dei aaron in ſummum ponti/ iceʒ.ſilios vero eius vnyit in minoꝛes ſacerdotes. Chꝛiſius quoq;· xij· elegit diſcipulos pꝛius quos ⁊ apoſtolos vo⸗
cauit· quoꝛ um vicem gerunt in eccleſia maioꝛes pontifices. deinde alos.lxx· ⁊duos diſ cipulos deſignauit.duorum
Bunt?a
————— ———————— D.
—˙—— 4 ——
vicem in eccleſia tenent pꝛeſbiteri An
autem inter apoſiolos pꝛincepꝰ extitit
petrus cuius vicarius? ſucceſſoꝛ ẽ põ
tifex ſummus. Vnde ðꝛ apoſtolicus
⁊ papa vocat ſcʒ pater patrum. Qua⸗ lis autem eligi debeat preſbiter apoſto lus ſcribens thimotheo oſtẽdit. vbi no mine eßi pꝛeſbiteru ſignificat Noc au tem oficio vſus eſt chꝛiſtus. cum ſeip ſum in ara crucis obtulit · idem ſatdos ⁊hoſtia.⁊ quando poſt cenam paneʒ et vinum in coꝛpus ſuum? ſanguinem cõ mutauit Ecce de ſeptem eccleſie gradi
*
bus bꝛeuiter elocuti quid ad quẽq; ꝑti
neat inſinuauimus · Cunq; omnes ſint ſpirituales ⁊ ſacri excellent tamen ca nones duos tm̃ ſacros oꝛdines apella ri cenſent. dyaconatus ſcʒ⁊ pꝛeſbitera tus. qꝛ hos lolos pꝛimitiua eccleſia le⸗ git habuiſſe.⁊ de his ſolis pꝛeceptum
apoſtoli habemus. Apoſtoli em̃ in ſin⸗ gulis ciuitati epᷣos et pꝛeſbiteros oꝛ⸗
dinauerunt. Leuitas etiam ab apoſto⸗
lis oꝛdinatos legimus quoꝛu maximꝰ
ſuit beatus ſteppanus. Vubdyaconos vero ⁊ acolitos ꝓcedente tempoꝛe ec⸗
cleſia ſibi conſtituit.
Quidſit quodhicdicit᷑ oꝛdo
iauteʒquerit
—————
ad ſit að hic vocal oꝛdo ſane dici po⸗ teſt ſignaculum eſſe ·i.ſacrũ quidam.
quo ſpiritualis poteſtas tradit᷑ oꝛdina
to ⁊ oß̃icium. Caracter ergo ſpiritua⸗
lis vbi fit ꝓmotio poteſtatis oꝛdo vl 5
dus vocatur. Et dicunt᷑ hij oꝛdines ſa
cramenta/ quia in eoꝛum perceptione 3 res ſacra. iq eſt gratia ↄfert quaʒ figu
rant ea que ibi gerunt᷑
—.——
Be nominib dignitatis etof⸗
—
dam non oꝛdinum kdignitatum velof ſicioꝛum nomina. dignitatis ſimu vet
lia que

—— 8
—
oſficij nomen eſt epiſcopus. Epiſcopa⸗ tus autem vocabulum inde dictuʒeſt ꝙ ille qui epiſcopuſefficit ſ uperintendat turam ſcʒ ſubditoꝛum gerens. ſcopin knim gꝛece /latine intendere ðꝛ Epiſco pi autem grece/ latine ſ peculatoꝛes in terpꝛetant᷑. Mam ſpeculatoꝛ pꝛepoſit? eſt in eccleſia. dictus eo ꝙ ſpeculet᷑ atq; Pſpiciat populoꝝ infra ſe poſitoꝝ mo/ res ⁊ vitam Pontifeꝝ eſt pꝛincepo ſa cerdotum quaſi via ſequentium. ipſe em̃ leuitas ⁊ ſacerdotes efficit.ip̃e om nes eccleſiaſticos oꝛdines diſponit
Se quadꝛipartitu oꝛdine epi Kopoꝛum
ſcopoꝝ qdꝛipartitus eſt. ſcʒ in patriar chis. archiepiſcopis. metropolitis et epiſcopis. atriarcha grece ſummus patrum interpꝛetat᷑ quia pꝛimum.id eñt apoſtolicum tenet locum vt romam antiochenus alexandꝛinus. ſed omniũ
ummus eſt romanus archtepiſcop' pᷣn
ceps epiſcopoꝝ. Archos enim grece la tine pꝛinceps ðꝛ/ metropolite autem a menſura ciuitatum dicunt Dingul em̃ Puincijs pꝛeeminent quoꝛum autoꝛita
ti ⁊ doctrine ceteri ſacerdotes ſubiecii We
ſunt. Solicit udo enim tocius ꝓuincie ipſis epis commiſſa eſt. Omnes autem ſuperius deſignati oꝛdines epiſ copi nũ cupant᷑ Nota ꝙ archiepiſcopoꝝ nomi ne pꝛimates ſuperius ſignſicaſſe videt᷑ ?⁊ metropolitarum quos nunc archiepi
ſcopos dicimus. Koꝛum autem diſcre Vxſi ab eis oꝛdi
tio a gentilibus introducta videtur qui ſuos flamines/ alios ſimplicit flamines alios archiflamines/ alios pꝛothoflami nes appellabant. Bacerdotes enim gẽ tilium flamines eſſe dicebant᷑/ qui ha⸗ bebant in capite pilleum in derat bꝛe⸗ uis virga deſuper habens aliquid lane qð cum ꝑeſtum ferre non poſſent/ fitũ tm̃ in capite ligare ceperũt Mudis em̃ capitibus eis incedere erat nephas. vñ et afilo quo vtebant᷑ flamines dicti ſũt
Vꝛdoautemepi
—
„——
qſifilamines. Sed in feſtis diebus filo depolito/pilleum imponebant P ſacer docij eminentia. Vates a vi mẽtis ap⸗ pellant᷑ cuiuſſignificatio multiplex eſt Lodo enim ſacerdoteʒ.modo ꝓphe tam modo poœetam ſignificat. Cantor vo vocatur qui vocem modulat᷑ in can tu Nuius ſunt duo genera pꝛecentoꝛ ⁊ ſuccentoꝛ. pᷣcentoꝛ q vocem pꝛemittit in cantu ſuccentoꝛ qͥ ſubſequent canen do reſpondet. Concentoꝛ autem dicit᷑ qꝛ conſonat. Qui autem non conſonat non ↄcinit/concentoꝛ nõ erit. his bꝛe uiter tractatis ammonendi ſunt chꝛiſti miniſtri.q̃tenus ſicut excellent oꝛdinis dignitate/ ita pcellãt vite ſanditate vt plebs eis cõmiſſa/ eoꝛumq; diſciplinis edocta/grat anter eis obediat. ⁊ eoꝛuʒ imitat ione de die in diem ꝓficiat.aq⸗ bus diuina ſacramenta pcipiunt ⁊ miſ⸗
ſarum ſolennia audiunt. Miſſa aute
ðꝛ vel qꝛ miſſa eſt hoſtia cuins comme moꝛatiofit in illo officio. vnde dicitur Ite miſſa eſt.i.ſequimini hoſtiaʒ q̃ miſ ſa eſt ad celeſtia tendentes poſt eaʒ vel quia miſſus celeſtis venit ad conſecran dum dominicum coꝛpus ꝑ quem ad al
tare celeſte defert hoſtia.vnde et dici⸗ tur ite miſſa eſt.
coꝛdinatis ab hereticis.
„
riſi heretici ab eccleſia pciſi et damnati poſſint tradere ſacros oꝛdines
queſtionem pplexam ac pene inſolubi⸗
lem faciunt doctoꝛum verba qui pluri⸗
mum diſſentire vident᷑. Vident᷑ enim quidam tradere hereticos ſacros oꝛdi nes dare non poſſe/nec illos qui ab eis oꝛdinari vident gratiam recipere Si cit em̃ innocentius arrianoꝝ ciericos videri ſuſcipiendos cum ſacerdot vel miniſterij dignitate alicuius. quib ſo lum baptiſma ratum eſſe permittit q5
nati.redeuntes ad eccle ie vnitatem debeant reoꝛdinari hãc
———

Cipꝛian mu tyrin epiſio⸗ laↄtra hereti cos⸗
in nomine patris? filʒ ⁊ ſpirituſſandi pil · Vicit etiam eos non poſſe dare ſpiritumſanctum queʒ amiſerunt. ⁊ oꝛ dinatos ab hereticis caput habere vul neratum.⁊ eum qui honoꝛẽ amiſit/ ho
noꝛem dare non poſſe nec illum aliqd
accepiſſe/ quoniam in dante nihil erat quod ille poſſet accipere Tradit etiaʒ b hereticis ꝑ manus im/
venientibus ab here poſitionem laicamtin tribuendaʒ com
munionem ·nec eꝝ bis aliquem clerica⸗
tus honoꝛem vel exiguum ſubrogare- Bregoꝛius etiam dicit ſacrilegam eſſe arrianoꝛum ↄſecrationem cum e eoꝛũ manu ↄmunio percipitur. Cpꝛianus etiam dicit · omnia quecunch ſaciũt he⸗ retici carnalia ⁊ inania ⁊ ſacrilega eſſe xeoꝝ altaria falſa.⁊ illicita ſacerdotia ⁊ ſacrificia ſacrilega · que moꝛe ſimiarũ
5
que cum homines non ſint foꝛmaʒ imi⸗
tant humanaʒ/ vultum catholice eccle⸗ ſie ⁊ autoꝛit atem ſibi vendicant · cũ ipi in eccleſia non ſint.⁊ cum ſint ſacrilegi ſacerdotium anminiſtrant ⁊ altare po nunt. Cum nec ſacrificari oblatio illic poſſit/ vbi ſpi · ſan.non ſit. nec cuiq; do minus per eius pꝛeces? oꝛationes pꝛo
ſit qui dominum ipſum violauit.
1
eronimusſuper aggeum
————
eronimuſquo Haſſerit omnia que offerunt᷑ ab bere⸗ ticis contaminata eſſe in ↄſpectu dñi. quia licʒ ſancta videant᷑ ſpecie ſui/ ta⸗
men quia ↄtacta ſunt ab illo qui pollu⸗ tus ẽ /poliuunt᷑ omnia. Idẽ odit deus ſacriſicia hereticoꝝ ⁊ a ſe ꝓiecit?⁊ quo tiens in nomine eino. ↄgregati fuerint deteſtat᷑ fetoꝛem eoꝛuz ⁊ claudit nares ſuas. Idem illi offerunt panem ſacrile gum? cetera.
eoa4 ad anatpolium conſtanti
Lo etiaʒ teſtat
—.—.——
S
—.———
extra eccleſiaʒ nec rata eſſe facerdotia nec vera eſſe facrificia · Idem etiam di
cit per crudeliſſimam veſaniam in alex andꝛina ſede omnem ſacramentoꝛũ lu
men extinctum. Intercepta eſt ſacrifi⸗
cij oblatio · defecit criſmatis ſancifica tio.⁊ parricidalibus manibus impioꝛũ
omnia ſe ſubtrapere miniſteria · Pis
alijſq; teſtimonijs aſtrui vident᷑ ſacra/
menta eccleſiaſtica pꝛecipue coꝛpoꝛis?
ſanguinis oꝛdinationis ⁊ confirmatio⸗ nis per hereticos non poſſe miniſtrari
Wutoꝛitates ponit que vicen⸗
Econtꝛa aũt alij
ſentire vident᷑ ꝙ ab herericis etiam pᷣ⸗
ciſis ſacri oꝛdines ſicut ⁊ baptiſm tra⸗ di valeant. nec ab hereticis redeuntes qui illic oꝛdinati ſunt ⁊ baptiʒati· iterũ
oꝛdinandi ſunt ſicut nec baptiʒãdi vñ aug. Ve hereticis etiam damnatis qð quidam dicunt baptiſma qð accepit /ñ
amittit qui recedit ab eccleſia. ius dan di qð accepit amittit/ multis modis ap
Fuäili. cõ⸗ tra epiſtolam d parmenia num.
paret inaniter dici. Mꝛimo quia nulla oſtendit᷑ cauſa cur ille qui illud baptiſ⸗
ma amittere non poteſt/ ius dãdi amit
tere poſſit Atrunq; enim ſacramentũ eſt et quadã conſecratione vtrunq; ho
mini dal illud cum baptiʒat᷑⸗⁊ illð cũ
oꝛdinat᷑ Ideo non licz in catholica ec cleſia vtrunq; iterari. Nam ſi quando
ex ipſa ꝑte vementes etiam ꝓpoliti ꝓ
bono pacis coꝛrecto ſciſmatiſerroꝛe ſu ſcepti ſunt. ⁊ ſi viſum eſt op eſſe vt ea⸗ dem officia gererent que agebant/ non ſunt rurſus oꝛdinandi/; ſicut baptiſm
in eis/ ita in eis manſit oꝛdinatio inte⸗
gra·qʒ in pꝛeciſione fuerat viciũ qð in
vnitate pacis eſt coꝛrectum non in ſaẽ mẽtis que vbicunq; ſunt ipſa ſunt ⁊cũ
ipſi expedire videt᷑ eccleſie vt pꝛepoſiti
eoꝝ venientes ad catholicam ſocieta⸗
— 5
tem honoꝛes ſuos ſibi non adminiſirẽt
non eis tamen ipſa oꝛdinationis ſacra⸗
menta detrahunt᷑ t ſuper eos mancnt

—
Dfü⸗
iſcen
Ideoq; manns non eis imponitur/ ne non homini h ipſi ſacramento fiat iniu⸗ ria/ ſicut autem in baptiſmo eſt ius ꝙ per eos dari poſſit. ſic in oꝛdinatione ius dandieſi.vtrunq; quidem ad perni tiem ſuam.ß aliud eſt non habere· ali⸗ nd pnicioſe habere. aliud ſalubꝛiter ha bere. Idem de his qui abeccleſie vni⸗
tate ſeparati ſunt nulla iamqueſtio eſt
quin habeant ⁊ dare poſſint b pernitio ſe habent Pnitioſeq; dant, qꝛ extra vin
culum pacis ſunt. neutri ſacramento in iuria facienda eſi.ſicut non recte habʒq
ab vnitate recedit. ᷓ tamen dat⁊ ideo redeunti non reddit᷑.ſicut etiam nðre cte dat qui ab vnitate recedit. tamẽ dat. et ideo qui ab eo accipit venienti ad vnitatem non iterat᷑. Idem aliudẽ
nõ habere aliquid. aliud eſt nõ iure ha“
bere. vel illicite vſurpare.lxec ergo ñ ideo nõ ſunt facramenta chꝛiſti ⁊ eccle ſie qꝛ eis illicite vtant᷑. non modo here tici b etiam omnes impij /ßilli coꝛrigẽ⸗ di ſunt ⁊ puniendi.illa auteʒ ſunt agno ſcenda ⁊ veneranda. Item gre. ꝙ dici tis vt qui oꝛdinatus eſi iterum oꝛdine⸗ tur valde ridiculoſum eſt. At em̃ bap ⸗ tizatus ſemel iteꝝ baptiʒari non debet ita qui ↄſecratus eſt femel in eodeʒ oꝛ
dine non valet iterum conſecrari. is
alijſc; aut oꝛitatibus videt aſſeri in om mibus impijs · etiam in hereticis pꝛeci⸗ ſis ⁊ damnatis chꝛiſti ſacramenta per⸗ manere cum iure dandi Poſſunt enim
dare pernitioſe. ⁊ quibꝰ dederint nõ ſunt iterum oꝛdinãdi. que pꝛemiſſis ex
oppoſito obuiare vident᷑.
Bec autẽ quidã
ita determinãt. Bicunt em̃ hereticos
accepta ſacerdotali vel epiſcopali vn ctione ab eccleſia recedentes. baptiſni quidem dandi ius retinere.; non habe
re facultatem tribuendiſ acrooꝛdineſ vel conſecrandi dominicũ coꝛpꝰpoſiq;
—— A—————— D——
preciſi ⁊ damnati ſunt ab eccleſia Bi⸗ cut degradatus epiſcopus non hʒ pote ſtatem largiendi ſacros oꝛdines facul ⸗ tatem tamen baptiandi nõ amiſit ð vero aug. ait intelligunt dictum de he reticis. qui non ſententia eccleſie/ ſed pꝛauitate ſenſus ſui a ſidei veritate ac doctrine vmtate diuiſi ſunt. qui licʒ ta⸗
les ſint/ ius tamen oꝛdinandi ⁊ conſe/
crandi habent.⁊ qui ab eis oꝛdinantur
ante manifeſtã pꝛeciſionem etiam ſi cũ
eis aperte exierint/ et ſententia eccleſie
damnati fuerintꝰtamẽ ſiredierint/ ite ⸗ rum oꝛdinandi nõ ſint.⁊ vbicunq; legi
tur de oꝛdinatis abhereticis ꝙ fuatis eis oꝛdinibus miniſtrare valeant/ vel iteꝝ oꝛdinandi non ſint/ de huiuſmodi accipiendum dicunt. Nam poſtqᷓ; pꝛeci ſi fuerint ⁊ damnati iudicio eccleſie/iuſ oꝛdinandi eis detractum aſſerunt vt de gradatis vel excommnunicatis. Alij ve ro dicunt ſacrament a ab hereticis 26
ciſis im foꝛmam eccleſie celebꝛata ver eſſe ⁊ rata. quia recedentes ab eccleſig ius dandi ⁊ conſecrandi non perdide⸗ runt.⁊ qui ſic ab hereticis oꝛdinantur cum redeunt iteruʒ oꝛdinandi non ſunt
MQue vo ab hereticis aliter qᷓ; ineccle⸗
ſia fiunt/ falſa ſunt ⁊ inania.⁊ quia ta⸗
libus oꝛdinari vident᷑/ non munus ſed
vulnus accipiunt⁊ ᷣm hanc diferenti⸗ am varie de bis loquunt᷑ doctoꝛes Qut dam vero dicunt eadeʒ ſacramenta ab heret iciſ pᷣeiſis poſſe celebꝛari quea ca
tholicis ſi ab illis foꝛma eccleſie ſeruet᷑ ab eis celebꝛata vera eſſe ⁊ rata quã tum ad ſe. Quantum vo ad effectuʒ fal ſa eſſe ⁊ inania. ⁊ in his q̃ me tracãt ⁊ in his qui male ſuſcipiunt. Ideo irri
ta ⁊ falſa. qꝛ quod ꝓmittunt ⁊ conferre
credunt /nõ retribuunt/ damnanda eti am dicunt᷑/ qʒ illicite dantib' vel /acci/
pientibus ſunt in iudiciũ. olluta eti⸗
am dicunt᷑ non quantuʒ ad ſe/ßᷣ ꝓpter
indignam hereticoꝝ tractationem J5 greꝗᷓcommunionẽ arrij vocat execratõ
nem. ⁊ innocentius bonoſij ordinatio⸗ nem. damnationeʒ. non ꝙ ita in ſe ſint ſed qꝛ male důtes vel accipientes tales

oſee⸗
M
zero⸗ ſuper acit · Sieut etiam lero· Vacriſcia eo
vanem luctus vocat non quãntuʒ ad ſe ſed quantum ad effecuʒ· Nonnulii ho
tradunt illos hereticos q in eccleſia oꝛ⸗
dinati ſunt/ ius oꝛdinandi ⁊ conſecran di etiam cum ſeparati fuerint habere
Qui ðo in ſciſmate vel hereſi peſiti ab
eis oꝛdinati ⁊ iniuncti fuerint/ illo iure
carent. Ideoq; cum oꝛdinare volunt
vulnus potius infigunt qᷓ; gratiam con ſerant. 2
Be ſimonia vnde dicit᷑ ⁊ quid
—
De ſimoniacis
vero non eſt ambigendum quin ſint he⸗
retici qui tamen ante ſentenciaʒ degl dationis ⁊ oꝛdinant et conſecrant. Et
licet ſimoniaci ꝓpꝛie dicantur qͥ inſtar ſimonis magi impꝛeciabilem gratiaʒ pᷣ cio conducere volunt.⁊ qui ꝓ miniſte ⸗ rio ſacro pꝛecium recipiunt in modum gyeʒi. Syezʒite vocandi ſunt omnes tà men et dantes ⁊ accipientes ſimoniaci dicunt᷑ ⁊ vtriq; eadem ſentencia per⸗ celluntur.
Be his qui ſcientera ſimonia
cis oꝛdinantur-
Differt tamẽ in
ter eos qui oꝛdinant᷑ a ſimoniacis ſciẽ ⸗
ter ⁊ eos qui ignoꝛanter. Nui enim ſci enter a ſimoniacis ſe ꝑmiſerint ↄſecra ri immo execrari/ eoꝝ conſecratio om⸗ nino irrita eſt. Nui vero oꝛdinant᷑ aſi moniacis.quos cum oꝛdinant᷑ neſciũt eſſe ſimoniacos qui ⁊ tunc ꝓ catholicis habent᷑/ eorũ oꝛdinatio miſericoꝛditer ſuſtinetur. i
e pis qui dicũt ſeemerecoꝛ poꝛalia non ſpiritualia.
Bi vo gliqui ob
iecerint ſe non conſecrationes emere
— —— 7—
ſed res iplas que ex conſecratione ꝓue
niunt/ penitus delipere ꝓbant᷑· Nam quiſquis hoꝛum alterum vendit ſine qᷓ̃ alterum non habetur/ neutrum vende⸗ re derelinquit
—.————
Viſtingioſimoniacoꝛum
Bimoniace aũt
—.
bereſis triptita eſt diſinctio vimonia ce eniʒ alij a ſimoniacis oꝛdinant VAlj
enim ſimoniace a nõ ſimoniacis. alij ñ ſimoniace a ſimoniacio Ande nicolaus apa. ſtatuimus decretum de ſimonia⸗ catripartita hereſi id eſt de ſimoniacis ſimoniace oꝛdinantibus vel oꝛdinatis. ⁊ deſimoniacis ſimoniace a non ſimo ⸗ niacis et ſimoniacis ñ ſimoniace a ſimo niacis. Pimoniaciſimoniace oꝛdinati vel oꝛdinatoꝛes fᷣm canones a ꝓpꝛio ð du decidant. Bimoniaci etiaʒ ſimonia ce a nen ſimoniacis oꝛdinati/ ſimilit ab officio remoueant᷑. Pimoniacos vero non ſimoniace a ſimoniacis oꝛdinatos miſericoꝛditer ꝑ manus impoſitionem ꝓ tempoꝛis neceſſitate in officio ꝑmit/ timus permanere. quod intelligendum eit de his qui oꝛdinank᷑ a ſimoniacis ig noꝛantes eos eſſe ſimoniacos. hos facit ſimoniacos non reatus criminis ſed oꝛ dinatio ſimoniaci.
lentera
reticis oꝛdinantur⸗
cernit alexander papa ſimoniacos om⸗ nino damnandos ac deponendos ſubin telligenduʒ eſt niſi violenter quis attra dus fuerit De his enim ⁊ a quibuſiibʒ pereticis violenter oꝛdinatis · dicit in⸗ nocentius ꝙ poſſunt habere alique co loꝛem excufationis ſi ſtatim viſcedunt ab eis ⁊ peſſimo eoꝛum conciliabulo re
moniacis velobhe⸗
—
* —„.
Alerander papað his quivio

Beetate oꝛdinandoꝛuʒitade/ radifum. ꝓpter ilicitum motum deni treuit nicolaus papa* tandum. Pꝛima vt natura multiplica⸗ ret.—*— exciperet᷑. et ₰— Vicium cohiberet᷑. Mam ⁊ ante pecca⸗ Bac N nquit cq tum dixit deus creſcite et miiple⸗ nones ſanxerunt vt ſubdyaconus nõ oꝛ mini.⁊ poſi peccatum omnib pene ho⸗ dinet ante.xiij. 2nnos. nec diaconus minib per diluuium ↄſumptis vero anle. xxv. nec pꝛeſbiter ante. xxx. de· ante peccatum inſtitutum fuerit coniu inde ſi dignus fuerit/ ad epiſcopatũ eli gium ad officium/ poſt peccatum vero gi poteſt.qð nos etiam pari modo ſer“ ad remedium ↄceſſum Aug.teſtar di/ Zug ſuꝑ ge⸗ are iubemuo. Item fabianus ſi quis Ceng. Qð ſanis eſt ad officium.egrotis nefis in li· dẽ Fxx.etatis non impleuerit annos/ nul“ eſi ad remedium. Infirmitas em̃ incõ⸗ naptijs ⁊ con lo modo pꝛeſbiter oꝛdinet᷑ et ſi valde tinentie q̃ eit in carne per peccatũ moꝛ/ cupiſcentijs. ſit dignus quia ⁊ ipſe dominus trigin- tua ne cadat in ruinam flagitiorũ/ exci ta annorum baptiʒatus eſt. et ſic cepit pitur honeſtate nuptiarum Bi ßo non docere. peccaſſent pmi homines/ ſine carnis in
6*.
centiuo ac feruoꝛe libidinis ipſi ac ſuc WDe ſacramento coniugij cuiuſ ceſſoꝛes coꝝ ↄuenirent. ⁊ ſicut remune mn
ititutio et cauſa oſtenditur. abile eſt aliquod bonum opus · ſic coi⸗
2— eoꝛuʒ bonus eſſet ⁊— ½*— Muia vero ꝓpter peccatum letalis cõ Aor Nm glia cupiſcentie lex membꝛis noſtris inheſit V ſacramenta poſt pecca/ ſine qua carnalis non fit ↄmixtio repre tum ⁊ ꝓpter peccatum penſibilis eſt ⁊ malus coitus. niſi excu⸗
— exoꝛdiũ ſumpſcrũt/ ma ſet per bona ↄiugij. trimonij ſacramentum etiam ante pec⸗ caium legit᷑ inſtitutum a domino nõ ta Quando ſecundum pꝛeceptũ men ad remedium ſed ad officium. Re uañdo ſecundum incn gen⸗ fert enm ſcriptura gencſis in adã miſ tiã̃ contradum ſit coniugium
ſo ſapoꝛe. atq; vna ee ta ⁊ exinde muliere foꝛmata/ virum † 1 5 ſpiritu intelligentem ad quem vſuz; 3 iiE 1 itutio mulier facta eſſet poſt extaſim ꝓpheti⸗ abuit pꝛeceptum. ſecunda indulgen/ ce dixiſſe. hoc nunc os ex oſſibus meis tiam Vicimus enim ab apoſtolo huma et caro de carne mea. ꝓpt᷑ hᷣ relinquet no generi ꝓpter vitandam foꝛnicatio/ homo patrem et matrem et adherebit nem indultum eſſe ↄiugium. Indulgẽ vxoꝛi ſue.⁊ erunt duo in carne vna ttia vero quia melioꝛa non eligit/ reme dium habet non pꝛemium/ a quo ſiqs We duplici inſtitutione conu declinauerit meret᷑ exiciale iudicium. g6. quod ſᷣm indulgentiaʒ cõcedit volun ⸗ tarium eſt non neceſſarium Zlioquin t tranſgreſſoꝛ eſſet qut illud non faceret Loniugi auteʒ Et poteſt ſane intelligi illud ſub pᷣ̃cep⸗ inſtitutio dnplex eſt vna ante peccatus; to dictum hominibus pꝛimis ante pec ad officium facta eſt in paradiſo. vbi eſ catuʒ. Creſcite ⁊ mulkiplicamini Quo ſet thoꝛus immaculatus. ⁊ nuptie ho⸗ etiam poſt peccatum tenebant᷑ vſqueq noꝛabiles /ex quibus ſine ardoꝛe conc facta eſt multiplicatio. Moſtqᷓ; ßmin⸗ perent. ſine dolere ꝑerent/ altera poſt vulgentiam matrimoni btractus fuit.
peccatum ad remedium facta extra pa ita etiam poſt diluuium quo vniuerſuʒ

5
.
vene humanum genus deletum eſt/ſe⸗ tundum pꝛeceptum dictum eſt filis noe · Creſcite ⁊ multiplicamini. Npul
tiplicato vero homine ſecundum indul
*
*
gentiam contractum eſt non ſecundum imperinm
hnmnode accipiatur in
1
tia au
Indul
tem diuerſis modis accipit᷑ ſcʒ ꝓ ↄceſ⸗ ſione ꝓ remiſſione · ꝓ permiſſione. Et eſt ꝑmiſſio in nouo teſtamento de mino ribus bonis ⁊ de minoꝛibus malis De
minoꝛibus bonis eſt coniugium qð nõ
meret᷑ palmam. eſt in remedium. De
minoribus malis id eſt de venialibus ẽ coitus/ qui fit cauſa incontinentie · Il⸗ lud em̃ ↄiugium indulget᷑ id eſt ↄcedit᷑
Illud vo id eſt coituſtalis permittitur
id eſt toleratur/ ita ꝙ non ꝓhibet.
Onuptie ſint bone
Fuerunt autez
nonnulli heretici nuptias deteſtãtes qͥ
daciani apellati ſunt· hij nuptias om̃i
no damnant · ac pires foꝛnicationibus alijſq; coꝛruptionibus faciunt nec reci“
piunt in ſuoꝛum numero coniugio vten
tes mares vel feminas. O autem res
bona ſit ↄiugium/ non modo ex eo pꝛo val ꝙ dominus legit᷑ ↄingiuʒ inſtituiſ ſe inter pꝛimos parentes.b etiam ꝙ in chana galilee nuptijs interfuit chꝛiſtus eaſqʒ miraculo ↄmendauit · aqua in vi⸗ num conuerſa. Nui etiam poſtea viruʒ dimittere vxoꝛẽ ꝓhibuit niſi cauſa ſoꝛ nicationis. Apoſtolus etiam ait. Vir⸗
go non peccat ſi nubat · Conſtat qᷓ rem
bonam eſſe matrimonium.alioquin nõ
eſſet ſacramentum. Vacramentuʒ em̃
ſacrumſignumeſt.„
guius reiſacramentumſitcõ
Lum ergoconiu
———
——
gium ſacramentum ſit ·⁊ ſacrum ſign eſt. ⁊ ſacre rei ſcʒ ↄiunctionis xpl et ec
deſie ſicut ait apoſtolus · Pcriptume inquit. Relinquet homo patrem? m
tres ⁊ adherebit vxoꝛi ſue et erunt duo
in carne vna · hoc autem eſt magnuʒ ſa cramentum. Ego auteʒ dico in chꝛiſto x in eccleſia/ vt enim inter coniuges i
iunctio eſt ᷣm ↄſenſum animoꝛum ⁊ ßin permixtioneʒ coꝛpoꝝ/ ſic ecckia chꝛiſto
copulat᷑ voluntate ⁊ natura/quia ideʒ
vult cum eo.⁊ ipſe foꝛmaʒ aſſumpſit ð
natura hominis · Copulata ẽ ergo ſpõ⸗
ſa ſponſo. ſpũaliter et coꝛpoꝛaliter.· id eſt caritate ac confoꝛmitate nature Eu
ius vtriuſq; copule figura eſt in ↄiugio onſenſus em̃ ↄiugum copulam ſpiri⸗
tualem xpi ⁊ eccleſie que fit per carita
tem ſignificat. Commixtio vo ſeuum
illam ũgnificat que fit per nature ↄfoꝛ⸗ mitatem. B
MQualiter intelligẽdaſint ver
ba mulier illa non pertiner ad
õmixtioſexuum
matrimonium cum quanon ẽ
Inde eſtꝙ qui
dam doctoꝝ dixerunt. illam mulierem non pertinere ad matrimonium.q̃ non
experitur carnalem copulam · Ait em
aug · Non dubium eſt illam muliereʒ ñ pertinere ad matrimomum/ cum qᷓ do⸗
cetur non fuiſſe ↄmixtio ſexus. Item
leo papa cum ſocietas nuptiarum ita
a pꝛincipioſit inſtitura/ vt pꝛeter comn⸗ mixtionem ſexuum nõ habeat in ſe xp̃i ⁊ ecdeſie ſacramentum. non dubiumè
illam muliereʒ non pertinere ad matri“
monium in qua docet᷑ non fuiſſe nuptia le miſterium. Item aus · Mon eſt per feckum coniugiuʒ ſine ↄmixtione ſexuũ hoc ſi fm ſuperſiciem verboꝝ quis acc perit/ inducit᷑ in erroꝛem tm̃/ vt dicat ſine carnali copula non poſſe contrahi matrimonium/ ⁊ inter marlã et ioſeph
Aug. inli. 5 ſoliloquijs
ui

—
non fuiſſe coniugium vel non fuiſſe per
ectum quod nephas eſt ſentire. Tanto enim ſanctius ſuit atq; perfectius/ quã to a carnali opere immunus/ ſed ſupe rius poſita ea ratione dicta intelligen
dum eſt non quin pertineat mulier illa
ad matrimonium/ cum qua non eſt per
mixtio ſexuum/ ſed nõ pertinet ad ma
trimonium.ꝙ expꝛeſſam ⁊ plenaʒ tene at figuram coniundionis chꝛiſti ⁊ eccle ſie Figurat enim illam vnionem chꝛiſti ⁊ eccleſie que eſt in caritate. ſed non il lam que eſt in nature confoꝛmitate Eſt ergo ⁊ in illo matrimomo typus diun/ ctionis chꝛiſti ⁊ eccleſie.ß illius tantum qua ecceleſia chꝛiſto caritate vnitur.nõ illius qua per ſuſceptioneʒ carnis capi⸗ ti membꝛa vniuntur. Mec ideo tamen minus ſanctum eſt coniugium qꝛ vt ait
Zug. in li.de Aus In nuptijs plus valet ſanctitas ſa
cramenti/ qᷓ; fecunditas ventris. Eſt
enim coniugium ſignum ſpiritualis cõ“
iunctionis ⁊ dilectionis animoꝛum qua
inter ſe coniuges vniri debent. Vnde
poſtolus ait. Viri diligite vroꝛes ve⸗ ſtras vt coꝛpoꝛa veſtra..
iugium. ⁊ que ſit efficiẽs cauſa ↄiugij.⁊ cauſa ꝓpt᷑ quaʒ contrahi debeat ⁊ que ſint bõa cõ
ingij.ꝛ quomodo per ea excuſetur coi ⸗
Otus carnalis ⁊ que ſint legitime perſo⸗
ne ad matrimonium· Bunt ⁊ alia plura in matrimonio conſideranda q̃ ſub cõ⸗
pendio perſtringemus.
Quidſit coniugium
Bunt ergo nup
tie vel mitrimoni viri mulieriſq; con ⸗ iunctio maritał int᷑ legitimas ꝑſonaſ in diuiduã vite ↄſuetudineʒ retinens&d
indintuã ↄſuetudineʒ ve pertinet ꝙ
abſq; ↄſenſu alterius neut᷑ ʒtinentiam
Pfiteri põt vel oꝛationi vacare.⁊ ꝙ int᷑
eos dum viuunt vinculum ↄiugale pma net vt alðj ſe copulare non liceat ⁊ vt in
nuiceʒ alter alteri exhibeat qð quiſq; ſi bi. hac autem deſcriptione legitimoꝛũ
⁊ fidelium tiñ matrimonium includit᷑.
Ve cõſenſu quiefficit cõiugiũ
₰. 3 6 6
ficiensautem
Mnueſunt conſiderandain cõ VBſt hocad uertendum eſt quid ſit cõ
pula carnalis.
cauſ ⁊ matrimonij eſt ↄſ enſus. non qui⸗ libet. per vᷣba expꝛeſſus. nec de jutu ⸗ ro⸗ß de pñti Pi enim ↄſentiant in fu⸗
tuꝝ dicentes accipiam te in viꝝ et ego
te in vxoꝛẽ. non eſt iſte ↄſenſus efficax matrimonij. Itẽſi ↄſentiant mẽte ⁊ nðõ expꝛimant vbis · vel alijs certis ſignis nec tal ↄſenſus efficit m̃imonium· Pi aũt vᷣbis explicant qʒð tñ coꝛde non vo lunt ſi non ſit coactio ibi vel dolus. ob⸗
ligmio illa verboꝝ quib' ↄſentiunt di⸗ Lentes/ actipio te in virum.⁊ egote in vVoꝛem/ matrimonium ſacit.
Aut Lꝛitatibuſp 20bg gſolus nlenſus facit matrimonium
Quod autemcõ
ſenſuo matri monium faciat ſubditis ꝓ bat teſtimonijs. Ait enim iſidoꝛusõ
ſenlus facit matrimonium Iteʒ nicola
uspæ ſufficiat ſolus m leges eoꝛuʒ
conſenſus/ de quoꝝ ↄiunctionibus agi tur·Qut ſolus ſi foꝛte in nuptijs defue
rit /cetera etiaʒ cum ipſo coitu celebꝛa
ta ß̃uſtrantur. Iteʒ ohannesciſoſo. Zo· Criſ. ſu
Matrimonium quidem non facit coĩ⸗
ris. ſed voluntas. ⁊ ideo non ſoluit il⸗ lud ſeparatio coꝛpoꝛis Item ambꝛo.
Mon defloꝛatio vᷣginitatis facit aingi⸗
um. b pactio ↄiugalis. Ex his apparet
ꝙ cõlenſus id eſt pactio coniugalis ma trimonium facit et extunc coningium
eſt/etiaʒ ſi non pꝛeceſit vl ſecutaſit co

Znbꝛoeinli
Iſidoꝝ in li/
bꝛo ethi.
Quandoincipiateſſe coniugi
———
III
————
ipſa diſpenſatione in qua padio ↄiuga us expꝛimit᷑ ↄiuges ſint/ ſanctoꝝ teſti ⸗ monia ꝓbant. Ait enim am bꝛo⸗Cum iniciat ↄiugium ↄiugij nomen adſciſci tur. cum coniungit᷑ viro ↄiugiuʒ ẽ non cum viri ammitione cognoſcit᷑. Ite dozus. Coninges verins agpellan
aßma deſponlationis fide qᷓuis adhuc inter eos ignoꝛetur ↄiugalis cõcubitus Item aug Koniun vocat᷑ ex pꝛima deſponſationis ſide qᷓ;ui ↄcubitus ag noſcat nec fuerat agniturus/ nec perie⸗ rat nec mendaꝝ manſerat ↄiugis appel latio/ vbi nõ fuerat nec futura erat car nis vlla commixtio ꝓpter qð fidele cõ iugiũ ambo parentes chꝛiſti vocari me ruerunt non ſolum illa mater ſed etiam ille pater eius ſicut ↄiun matris eius vtrunq; tamen mente non carne Ex his euidenter inſinuat᷑ ꝙ ex tempoꝛe qͥ int cedit conſenſus voluntarius ac mari⸗ talis qui ſolis coniugium facit veri cõ⸗ iuges ſunt ſponſus ⁊ ſponſa.
—————
toniugium ante carnalem co ediponſiet wonſe ſunt
Quidaʒ tamen
aſferunt verum ↄiugiuʒ non ↄtrahi an
23
te traductionem ⁊ carnalem copulã nec.
vere ↄiuges eſſe aliquos anteqᷓ; interce dat commixtio ſexus. ſed a pꝛima fide
deſpõſationis vir ſpõſus.⁊ mulier ſpõ ſa eſt.nõ ↄiunx. Sponſus autem ⁊ ſpõ ſas ↄiuges frequenter atpellari dicũt ⸗
nõð quia ſint/ ſed quia futuri ſunt cuius
rei ſponſioneʒ inuicem fecerunt ·⁊ ᷣm verba pꝛemiſſarum autoꝛitatum intel⸗ ligenda foꝛe tradunt.
undum quoſdamnon eſt
Quara
ipe poteſt monaſterium
„——
———
ionevtuntur-
—————
Auod enim ab Quod vero int
ſponſam ⁊ coniugem plurimum inter/ ſit. ex eo aſtruunt quia licet ſponle an te carnalem copulam inconſulto vel no lente ſponſo monaſierium eligere Muo ſacto. fponſo etiam licet aliam ducerẽ⸗
igerenõ exquelitoſponlicð⸗
enſu
—
ro velconiugata nec continentiam niſi
oniugatus ve
ex communi ↄſenſu ſeruare valet · nec
monaſterium petere· niſi vterq;conti
nentiam pariter profiteatur. vero li
ceat ſponſe monaſterium eligere. auto ritatibus ſanctoꝛum pꝛobatur · Ait em̃
euſebius papa· Neſponſatam puellam
4
non licet parentibus alij viro tradere.
tamen licet ſibi monaſterium eligẽ Itẽ geene eat legalia deſponſa⸗
tam ſi conuerti voluerit nullo penitus cenſuerũt damno mulctari. Kefert eti
am iero. ꝙ macharius inter chꝛiſti he⸗
remitas pꝛecipuus celebꝛato nuptiali conuiuio. cum veſpere thalamum eſſet
Exempla po
ingreſſurus. eꝝ vrbe egrediens tranſ⸗
marina petijt ⁊ heremi ſolitudinem ſi⸗ bi elegit. Peatus etiam alexius ſimili ter ex nuptis diuina gratia vocat? ſpõ ſam deſeruit et nudus chꝛiſto famulari cepit. is autoꝛitatibus ⁊ exemplis li quet licere ſponſis ſine conſenſu ſuaruʒ ſponſarum ⁊ econuerſo continentiaʒ ꝓ
—
nequeant continentiam P 3
terifine alterius conſenſu
——
gs coningatus vł goniugaa

Bocautemcon
ingatis nullatenus licet Non enim po⸗
———
teſt vir melioris vite pꝛopoſitum ſume
re ſine vxoꝛis conſenſu et econuerſo.
vñ greß ſcribẽs theutiſte patricie ſunt qui dicunt religionio gratia debere cõ⸗ iugia ſolui. Ande ſciendumẽ quia ⁊ſi hoc lex bumana ↄceſſit tñ ſex diuina ꝑp hibuit. Pi vero vtriſq; conueniat con⸗ tinẽtem vitam ducere hoc quis audeat acculare Bic em̃ nouimus multos ſanc
toꝛum cum ſuis coniugibus et pᷣus cõti
nentem vitam duxiſſe.et poſt ad ſůcte eccleſie regimina migraſſe. i vero cõ ⸗ tinentiam quam vir apetit mulier non ſequitur.aut quam vxoꝛ appetit viꝛ re cuſat. coningium diuidi non poteſt qꝛ ſcriptum eſt.Mulier poteſtatẽ ſue car
nis nõð habet ſʒ vir vimiliter ⁊ vir po teſtatem ſue carnis non habet ſʒ mulier
Item agatoſa latrix preſentium q̃ſta
eſt virum fuum contra voluntatem ſuã in monaſterium eſſe cõuerſum.qᷓ ppter
experiẽtie tue pᷣcipimus vt diligẽti inqᷓ ſitione diſcutias.ne foꝛte eius volũtate conuerſus ſit.vel ipſa mutare ſe ꝓmiſe rit et ſi hoc tua diligentia repererit et illum in monaſteriũ ꝑmanere ꝓuideat et hanc ſicut pꝛomiſit mutare vitam cõ pellat Si vero nichil hoꝛũ eſt nec qusõ ⸗ dam foꝛnicationis crimen ꝓpter qð li ⸗
cʒ vxOem dimittere pᷣdictam mulierem
cõmiſiſſe cognoueris. ne illius ↄuerſio vxoꝛis relicte in ſeculo fieri poſſit pditi
onis occaſio.volumus vt maritũ ſuum
ilietiam ſi iam tonſuratus eſt ſreddere debeas om̃i excuſatione ceſſi ante. quia niſi foꝛnicationis cauſa virum vxoꝛẽ di
mittere nulla ratio cõcedit. Poſtqᷓ; e
copul atiõe cõiugij viri ⁊ mulieris vnũ
n ren vir et vxoꝛ diuertere pꝛo ſola
eligiola inter ſe cõſenſerint vita nulla ten ſine ↄſciẽtia epiſcopi fiat. vt ab eo ſingulariter pꝛouiſo conſtituãtur loco. Hã vxoꝛe nolẽte vel altero illoꝝ etiam Ptali re matrimoniuʒ non ſoluit᷑. Iteʒ
Aug. Biabſtines ſine vxoꝛis voſũta⸗ te·tribuis ei fornicandi licentiam ⁊ pec
catuʒ illius tue ĩputabit᷑ abſtinẽtie Itẽ nicola papa. Scripſit nobis thaberga regina ſe velle regia dignitate vłcopu la exui.⁊ ſola vita huata eſſe contentã deſiderare.cui ſcripſimus. non hoc ali ter fieri poſſe niſi eñdem vitaʒ vir eins lotarius elegeꝛit Ex his patet ꝙ ↄiuga tiſine ↄmunt cõſẽſu monaſteri eligere continentiã ꝓſfiteri vl habitũ religioĩs ſumere nõ valent. ⁊ſi fecerint reuocari debẽt vponſi vero poſſunt ſine ↄmuni ↄſenſu monaſteri eiigere Vnde vide⸗ tur inter ſponſum ⁊ ſpõſam ↄiugiũ non eſſe. Ideoq; aſſerũt a pᷣma ſide deſpõ ſationis ↄiuges appellari.nõ re pᷣſentiũ ßß ſpe futuroꝝ. qꝛ ex fide quam ex deſ⸗ ponſatione ſibi inuicem debent. poſtea efficiunt᷑ ↄinges. Pꝛemiſſas autẽ vuto ritates quibus aſſerit᷑ ꝙ conſenſus ma trimoniũ facit. ita intelligi volũt vt cõ⸗ ſenſus vel pactio coniugalis nõ ante co itum faciat matrimonium ſed in coitu. Bicut enim defloꝛatio virginitatis non
facit matrimoniũ niſi p̃cedat pactio cõ
mugalio ita nec pactio ↄiugalis. anteqᷓ;
aſit copula carnal. Ex pactione ergo
cõiugali ſpẽſi ⁊ ſpõſe fuerit añ coitum.
In coitu vero efficiunt᷑ coniuges facit
em̃ pactio coniugalis vt q̃ pus erat ſpõ
ſa in coitu fiat coniunt.
Beſpõſioadpꝛegica cũdeter minationeluperioꝛrum
——
co?pus efficit᷑. non poteſt ex ꝑt ecõuer.—. r ti ex ꝑte remanere in ſeculo Iteʒ ex 18 aute ttare
viůj ·ſinodo. Bi quis coniugatus cõuer
tiad monaſteriuʒ velit nõ eſt recipiẽdꝰ niſi pꝛius a ↄiuge caſtimoniam ꝓſitẽte fuerit abſolutus. Tales ergo tũc ſine culpa ſequũt criſtũ /relico ſeculo.ſi ha bẽt ex pari voltate caſtitatis cõſenſũ
miſſio viri ⁊ mulieris ð cõtrahẽdo ma kmonio. Mõ eſt autem ibi conſenſus de preſenti et eſt deſponſatio habens
cõlenſum de pꝛeſenti id eſt pactionem coniugalem que ſola facit coniugium

————
n illa ergo diſponſ atione. vbieſt pol nonita debet intelligi quaſi vfoꝛ vere ſicitatio ↄtrahendi matrimonij.ſponſi nöõ fuerit ex quo pactio ↄiugalis inter⸗ tantum? ſponſe fiunt nõ ↄiuges · et ta ceſſit. ſed quia nonduʒ traducta fuerat
libus ſponis licet ſine communt ↄſen/ nec res vxoꝛia interceſſerat ſcilicʒ ↄcu ſa cõtinentiam ꝓfiteri⁊ monaſterium bitus diugalis.
eligere · In ea vo deſponſatione vbi. ̃onſenſus de pꝛeſenti ↄiugium ↄtrahi⸗ tur. et ab illius deſponſationis pꝛima Raliter accipitur in his alis capitulis ſponſd
6 ſide veri ↄiuges appellant᷑ · hm hanc di
ſtinctionem deſponſationis de ſponſis varie loquunt᷑ doctoꝛes⸗ In 6 interceſſerit ↄſenlus de Pꝛelenri? põ n epuuls ſio futuri. Secundum quem modum il —1— d lud decretuʒ intelligit ſiquis ſponſam 8 Fliquan 0 Enl filij oppꝛeſſerit.⁊ poſt filius eius eaʒ du ponſas vocant que talem habuerunt Fert pater poſtea non habeat vxoꝛem deſponſationem vbi fuit pactio ↄiuga“ nec mulier virum/ filius qui patris fa⸗ lis de pꝛeſenti.⁊ ille vere ↄinges ſunt cinus ignoꝛauit aliam ducat. Ii con⸗ AQnde grego. Pi quis vxoꝛem deſpon iunx illa fuiſſet/ qð vtiq; foꝛet ſi in ſpõ ſauerit vel ſubarrauerit. quanqᷓ; poſt · ſalibꝰ pactio ↄiugalis interceſſiſſet. nõ modum pꝛeueniente die moꝛtis eius ne permitteretur ſponſus aliem ducere. quiuerit eam ducere in vrœꝛem· tamen Npechis autem pena non nubendi e nulli de conſanguinitate eius licʒ acci/ rigoꝛe infligitur vt alij terreant᷑ Item pere eam in ↄiugio.et ſi inuentum fue ex eodem Muidaʒ deſponfauit vxoꝛeʒ rit factuʒ ſeparet omnino Iteʒ Julius et dotauit. vt cum ea coire non potuit. papa· Ji quis deſ ponſauerit vxoꝛezet qua clanculo frater eius coꝛrupit ⁊ðᷓ⸗ fubarrauerit vel pꝛeueniente die moꝛ uidam reddidit Wecretum eſt vt qᷓuis tis vel irruentibus quibuſdam de cau“ nupta non potuerit eſſe legitimo viro ſis eã nõ ↄgnouerit · nec f eius nec vll“ deſponſatam tñ fratris rater habereñ de ↄſunguinitate ei eandẽ ſibi tollat in poſſit. ſed mechus⁊ mecha ſoꝛnicatio voꝛẽ vllo vnqᷓ; tpe Iteʒ gle oi“Qui nis quideʒ vindictam ſuſtineantiicits deſponſatam pximi ſui puellam cepe vero eis coniugia non negent᷑· De illa rrit in ↄiugium anathemaſit pſe. 7om deſponſatione poc intelligi debet vbi nes ↄſentientes ei. quia fm legem dei non ſit ↄſenſus diugalis de preſenti. noꝛi decernitur. Nam diuine legis eſt alioquin non liceret eis alia ſoꝛtiri con mos ſponſas appellare coniuges · vt in iugia Becundum hoc etiam illud intel gx ↄcilio to⸗ euangelio accipe mariam Ziugem tuaz ligi debet. Btatutuʒ eſt a ſacro duẽtu letano. ⁊ in deutronomio. ſi quis alterius ſpõ vt ſi quis ſponſaʒ alterius rapuerit pu ſam in agro vel quolibet loco oppꝛeſſe⸗ blica penitentia mulcet᷑. ⁊ ſine ſpe con rrit vel adduxerit in domum ſuam mo⸗ iugij maneat·⁊ ſi ipſa eideʒ crimini cõ⸗ rial. quia vxoꝛem ꝓfimi ſui violauit. ſentiens nõ fuerit /licentia nubendi alj non que iam vpoꝛ erat · ſed que a parẽ“ non neget᷑. Aparet hanc fuiſſe deſpõ⸗ tibus vror fieri debebat. Ex bis colli ſataʒ ſine padione coniug ali de pꝛeſen gitur ꝙ ſponſe quedam ↄiuges ſunt añ ti.⁊ ideo non fuiſſe coniugem · cui vinẽ ↄmixtionem ſexuum. ß ſoꝛte illud mo te ſponſo/ alteri nubendiſicentia nõ ne uet. qʒ in fine capituli ðꝛ non que iaʒ gatur. Bunt em̃ quedam nuptialia pa vpoꝛ erat· q̃ vroꝛ fieri debebat. qð ca de futuro cx quibus ſponſi et ſpoſe

ino⸗ o⸗
———
5
tia interdum dicunt᷑. ꝓpꝛie tamen ſ põ⸗
alia dicintur quedam ſolennia paa
nuptialia.
uare mor nõtradant᷑ ſpõte
pactis vbi eſt tamen ſponſio futuri. ait Aug Inſtitutum eſt vt iam pacte ſpon
*
ſus dilatam.
us ſponſaſit vidua moꝛo
pono et quenon.
Et eſt ſciendum
„
ꝙ üla ſponſa que tantum in futuro eſt pacta moꝛtuo ſpõſo nõ remanet vidua quia non fuerat vir eius. Ande ſi quis eam duxerit ad facros oꝛdines ↄſcen/ dere non ꝓhiber᷑. qꝛ non duxit viduaʒ Vidue enim maritus eque ſicut biga ⸗ mus ſacerdos fieri ꝓhiber. Ex tali au tem copula nullus arcetur a ſacris oꝛdi nibus.
Qui alterius ſponſam eo moꝛ
——
ecundum hoc intelligendum eſt qð ait pelagius papa de illo qui moꝛtuo ſponſo/eius ſponſaʒ duxit in vxoꝛem. nihil eſt inquit quan⸗ tum ad hunc articulum attinet quod ei obuiet de canonicis inſtitutis. quin ad ſacros oꝛdines ꝓmoueri valeat. Sive ro talis ſponſa fuiſſet. inter quã ⁊ ſpon ſum eins ↄſenſus de pñti interceſſiſſet eo moꝛtuo vidua remanſiſſet /cui copu latus in ↄiugio vlterius ad ſacros oꝛdi
tuoducit adſacros oꝛdines ac
——————
* „—
vocant᷑· nec exinde cðiuges ſunt et eſt pacio quedam ↄingalis de pꝛeſentiqᷓ ponſum ⁊ ſponſam etiam ↄiuges facit ⁊ vtraq; pactio deſponſatio. vel ſponſa
ſe non ſtatim tradantur ne vilem babe⸗ At maritus datam quam ſupirauit ſpõ⸗
— 55— D
nes nõaccederent cum viduz durerit. cſ ʒ ambigenduʒ quin ſolus de p
ſenti ↄſenſus ↄiugium efficiat.⁊ ex in⸗ de veri ↄiuges appellent.Ideop'ta⸗
lem ↄſenſumſi quis alij ſe copulauerit
etiam ſicarnis ↄmixtio illic ſequat ad
pꝛioꝛem copulam reuocanceſi.
Siconſenusdefuturocuʒ in
Ic queri debet vtruʒ ↄſenſus de fturo addito etiam ju⸗ Ara ciat. vt ſi qͥs pꝛomittat.vel eliam inrer alicui ſe vſq; ad tempus placitum illaʒ
duckuruʒ.⁊ illa ꝓmittat vel iuret ſe Uli
nupturam. nunqd tal ſponſio eos ↄiu⸗ ges fecit. Si mutato Pppoſito alter ve
vterq; ad alienam copulam tranſit/ nů
quid ob pꝛioꝛem ſponſioneʒ iuramẽto ſubnixam/ ſecunde federationis pactũ ſcindet᷑. Lonſidera qꝛ longe alind ẽ ꝓ
mento/ ↄiugium effi
D XXVI
mittẽ·⁊ aliud facere. Qui ꝓmittit? nðõ
dum facit· Mui ðᷓ ꝓmiſit ſe in vxoꝛem ductuꝝ aliquas /nondum eã duxit vxo⸗ rem.⁊ que ſpopondit ſe nupturam /nõ dum nupſit. Quõ ergo ↄiuges appella ri poſſunt/qͥ nonduʒ ↄtrahunt.ß in fu⸗ turo ſe ↄtracturos iurando pꝛomittunt Iteʒſi ex vi iuramenti ad futuꝝ ꝑtinẽ⸗ tis mox efñciunt᷑ ↄiuges/cur iurant in futuro ſe fackuros qð in pñti eſiciunt᷑. Item ſiex qͥ iurant moꝝ efficiunt᷑ ↄiu/ ges/ tunc hanc rem efficiunt/ qñ iurant ſe facturos/ quod in pꝛeſenti efficiunt᷑. Ideo dico qꝛ coniugium tunc non fuit ſed futurũ pꝛomittitur. vi vero ille p vxoꝛem duxit. ⁊ illa marito nupſit con ⸗ iugium vtriq; fuit.⁊ non poteſt diſſolu: Pꝛecedens ergo mendacium vel per⸗ iurium/ penitentia eſt coꝛrigenduʒ.ſed
coniuginʒ ſequens non eſt diſſoluendũ Mon autem ſic eſt quando iuramentuʒ
coniugij pꝛeſentis conſenſus atteſtatio ne firmatur. quia poſt talem conſenſuʒ ſiqnis alij ſe copulauerit/etiam ſi ꝓleʒ

X
DSetermiatio
ue ad neceſ ſitateʒ que ad decorem per tinent ſacra/
menti.
L1— EII
pcreauerit/ iritum debet fieri.et ipſe ad pꝛioꝛem copulam reuocari.
ne vidẽtur ohuigre pꝛemiſ ſis nouellarum inſtitutio.
Dꝛemiſſe auteʒ
fentencie videtur obuiare illud quod le ges tradunt. i qs tactis diuinis ſcrip turis iurauerit mulieri ſe eam legitti ⸗ mam vxoꝛem habiturum vel etiaʒ ſi in oꝛatoꝛio tale facramentum dederit/ ſit illi legitima vxoꝛ.qᷓ;uis nulla dos nul⸗
la alia ſcriptura interpoſua ſit. Bedh
oſtenditur quid fieri vel eſſe debeat/ ñ
g tunc fiat · Non enim per illud iuram̃
tum tunc fit vxoꝛ. ſed fieri debet/ quia iuramentum eſt. Moteſt ⁊ de illo iura⸗
mento hoc dictum intelligi vbi de pᷣlen
ti conſentiunt ac ſe inuicem ſuſcipiunt Iilietiam ſentencie qua dictum eſt ſo⸗ ſum ↄſenſum facere coniugiuʒ videtur
obuiare quod Euchariſtius papa ait. Flliter legitimum non fit ↄiugium niſi
68
ab his qui ſuper feminam dominationẽ pabere videntur ⁊ a quibus cuſtoditur
vxoꝛ petatur/ et a parentibus ſponlet
⁊ legib' docetur.⁊ ſacerdote vt mos
eſt benedicatur /⁊ paranimphis cuſto diatur.ac ſolenniter accipiatur Item ita legitima ſcitote eſſe ↄnubta aliter
vero pꝛeſumpta/ non ↄiugia · ſed adul
teria vel foꝛnicationes ſunt niſi volun
tas ꝓpꝛia vel ſuffragata fuerit et vota ſuccurrerint legitima · hoc aute⸗ nõ ita intelligendum eſt·tanqᷓ; ſine enumera⸗ tis non poſſit eſſe legitimum coniugiũ
ſed quia ſine illis non pabet decoꝛem? poneſtatem debitam In huius enim ſa
cramemti celebꝛatione ſicut in alðs que a ad ſubſtantiaʒ ſa cramenti/ vt ↄſenſus de pꝛeſenti qͥ ſo⸗
dam ſunt pertinenti
lus ſufficit ad ↄtrahendum matrimoni
um quedaʒ vero pertinentia ad decoꝛẽ
⁊ ſolennitatem ſacramenti· vt paren⸗
tum traditio. ſacerdotum benedictio?
puiuſmodi ſine quibus legitime fit cõ⸗
iugium. quantum ad virtutem nõ quã
Ol XXVII
tum ad honeſtatẽ ſacramenti Bine his ergo non quali legitimi ↄiuges/ ſed qſi adulteri vel foꝛnicatoꝛes cõueniunt vt illi qui clanculo nubunt.⁊ vtiq; foꝛni⸗ catoꝛes eſſent niſi eis ſuffragaretur vo luntas vᷣbie expꝛeſſa de pꝛeſ enti. que legitimum inter eos facit matrimoniuʒ Vam ⁊ conſenſus occultus de pꝛeſen/ ti per verba expꝛeſſus coniugium facit licet nonſit ibi honeſtus contract us. matrimonium nõ ſanxit conſenſus qui in occulto fiunt · Bi enim alter alterum dimiſerit nõ cogitur iudicio eccleſie re dire.⁊ cõmanere quaſi cum cõiuge. qꝛ non poteſt ꝓbari teſtib ↄtractus qui in occuito ſibi conſ enſerunt.eundem con ſenſum voluntarie in manifeſto ꝓfiteã⸗ tur/ tunc vtiq; pꝛopꝛia voluntas ſuffra gatur ⁊ legitima vota ſuccurft ad ſan⸗ ciendum coniugium quod pꝛius occul⸗ te fuerat contractum · Voluntãꝰ ego verbiſexpreſſa in occulto ad hoc ſuffra gatur vt fiat ↄiugium · manifeſte vo ex pꝛeſſa ſuffragatur vt ſanciat ⁊ roboꝛet ac liberum fiat eccleſie de hoc iudicart ſi expedierit.
De quareſit conſenſus illean
decnali cõpᷣuld ande cohabi tatione an de allo⸗
Hic queritur cũ confenfus de pñti matrimoniðm faciat cuins rei conlenſus ſit ille. an carnalis copule. an cohabitationis· An vtriuſq; Pi cohabitationis cõſenſus matrimo num facit tunc frater cum ſoꝛoꝛe/ pa ter cum filia poteſt ↄtrahere matrimo⸗ nium. Pi carnalis copule tunc int᷑ ma/ riam ⁊ ioſeph non fuit diugium. Mꝛo poſuerat em̃ maria in vᷣginitate mane⸗ re niſi deus aliter facere iuberet· Em qð videtur angelo dixiſſe. Quomodo ſiet iſtud quoniam virum non cognoſco id eſt me ñ cogniturã ꝓpoſui. Mec enim quia virum tunc non cognoſcebat· ne⸗
ceſſe erat inquiri quomodo poſſet ha Peda ſun l
—
bere filium ß quia nunqᷓ; ſe cogniturã cam.
ka ſipi
Pn n m

m
*— .
.— ½ 2
rẽfuit illec⸗
ſenſus.
uare de la⸗
tere viri ſoꝛ⸗
—
. .—. *
Eecce in quas
poſuerat · Vicit enim beda. ꝙ in vir⸗ ginitate manere diſpoſuerat. Bi ergo
ↄtra ſunm pꝛopoſitum poſt conſenſit in
carnalem copulaʒ videt᷑ facta voti rea mente. ⁊ſi non opere violati. Dicam
ergo ꝙ conſenſus cohabitationis vel carnalis copule non facit ↄiugium.ſed conſenſus coniugalis ſocietatis verbis
Fm pꝛelens tempua expꝛeſſus vt cũ vir dicit. Ego accipiam te in meam nõ do⸗ minam non ancillaʒ ſed coniugẽ Nuia enim non ancilla vel domina datur. i nec de ſummo. nec de imo a pꝛincipio foꝛmata eſt. ſedð latere viri. ob coniu galem ſocietatem.ſi de ſummo ſieret. vt de capie.videret᷑ ad dominationeʒ creata. Pi vero de imo vt de pedibus
videretur ad ſeruitutem ſubicienda. 5
quia nec in dominam nec in ancillaʒ aſ ſumitur fads eſt de medio id eſt de la⸗ tere quia ad coniugalem ſocietatem aſ ſumitur. Cum ergoſic conueniunt vt dicat vir accipio te in meam coniugem ⁊dicat mulier accipio te in meum virũ his verbis vel alis idem ſigniſicanti/ bus expꝛimit᷑ conſenſus nõ copule car⸗ nalis vel cohabitationis coꝛpoꝛalis/ ß
coniugalis ſocietatis. Ex qua opoꝛtet
eos cohabitare. niſi foꝛte cauſa religio nis pari voto coꝛpoꝛaliter ſeparent᷑ vl ad tempus vel vſq; in finem.
Coactioexcludit conſenſuʒ cõ len
Doꝛtz au
tem conſenſum coniuga lem liberum eſſe a coac⸗ tione. Coadus enim cõ ſenſus qui nec conſenſus appellari de⸗ bet.coningium non facit ſicut teſtatur vrbanus papa ſcribẽs ſanctio regiara⸗ gonum in hec verba · We neptis tue cõ ingio quam te cuidam militi datuꝝ ne⸗ ceſſitatis inſtante articulo ſub fidei pol licitatione confirmaſti. hoc equitate di ctante decreuimus vt ſi illa virum illuʒ
omninoſicut dicitur renuit.⁊ in eadeʒ De erroꝛeqᷓ euacuat cõſenſum
„
———
D
————
voluntatis autoꝛitate perſiſtit/ vt vi⸗ ro illi ſe pꝛoꝛſus deneget nupturã/ ne ⸗
quaq; eam inuitam ac renitentem eiuſ
dem viri cogas coniugio copulari Iẽ ſi verum eſſe conſtiterit quod nobis le⸗ gati ioꝛdanis principis retulerunt ſci⸗ licet ꝙ ipſe coactus ⁊ dolens filiam ſu⸗ am flenteʒ ⁊ pꝛo viribus renitenteʒ rai
naldo ideſponſ auerit/ quoniam legum tcanonum autoꝛitas talia ſponſalia ñ
ꝛobat ne ignoꝛantibus leges ⁊ cano nes nimis durum videatur⸗ita ſenten ⸗
ciam temperamus. vt ſipꝛinceps cũ aſ lenſu filie id quod inceptum eſt perſi⸗
cere voluerit concedamus.ſinautem le
gatus noſter vtraſq; partes audit et
ſi nihil fuerit eꝝ pte rainaldi quod am⸗ plius impediat ab ipſo ioꝛdane ſ acra⸗ mentuz quo conſtent hec que dicta ſunt accipiat/⁊ nos canonum ⁊ legum ſcrip⸗ ta ſequentes.deinceps non perhibemi quin alij viro ſi voluerit pꝛedicta eiꝰ fi⸗
lia tantuʒ in domino nnbat. Exbis ap
pꝛret coniugium fieri inter conſentien tes ⁊ ſpontaneos.non inter renitentes
⁊inuitos. Veruntamen qui inuiti⁊ co
acti coniuncti ſunt. ſi poſtea abaliquo
tempoꝛis ſpacio ſine contradictione et
querimonia cohabitauerit facultate di ſcedendi vel reclamandi habita conſen tire videntur. et conſenſus ille conſe⸗ quens ſupplet. quod pꝛecedens coadio
In libꝛo pandectarum.
Lonſentire aũt
E
pbat/ qͥ euidenter non ↄtradicit ᷣm il lud. In ſponſalib eoꝝ ↄſenſus exigen⸗ deſt quoꝝ in nuptijs deſiderat᷑. intel⸗ ligit᷑ tñ ſemper patri filia cõſentiẽ /niſi euident᷑ diflentiat. Item ſponſalia ſiẽ
nuptie ↄſenſu fiunt ↄtrabentium/ ⁊15 ſẽ in nuptijz. ita ⁊ in ſponſalib patri familias filiã ↄſentire opoꝛtʒ. q̃ i pris volũtati ñ repugnat ↄſentire intelligit᷑
.„.——— ————————————

——
actio impedit vel exclu 8 dit conſenſuʒ. ſed etiaʒ N— E. erroꝛ. Mon autem om⸗ nis erroꝛ ↄſenſuʒ impedit · Eſt enim er roꝛ alius perſone. alius foꝛtune. alius conditionis · alius qualitatis. Erroꝛꝑ⸗ ſone quando hic putat᷑ eſſe homo ille. eſt alius erroꝛ foꝛtune/ qu ando puta tur eſe diues qui pauper eſt ⁊ econer ſo Erroꝛ ↄditionis quando putat eſſe liber qui ſeruns eſt · Erroꝛ qualitatis quando putat eſſe bonus qui malus eſt erroꝛ foꝛtune/ ⁊ qualitatis ↄiugij con/ ſenſum non excludit. Erroꝛ vero con/ ditionis ↄiugalem conſenſum euacuat Ve qua ↄditione poſt modum tractabi mus · Erroꝛ quoq; perſone ↄſenſuʒ cð⸗
.
iugalem non admittit vt ſi quis feminã
nobilem in cõiugium petat ⁊ ꝙ ea alia
ignobilis tradat ei nõ eſt inter eos cõ iugium. quia non ꝓſenſit vir in iſtaʒ. in aliam vt ſi ds ꝓmitteret mihi ſe vẽ⸗ diturum aurum⁊ p auro ofierre mihi
auricaicum ⁊ ita me deciperet nunqᷓt
diceret cõſenſiſſe in auricalcum nunqᷓ;
volui emcre auricalcum.nec ergo inil⸗ lud ↄſenſi. quia ↄſenſus non nili volun tatis eſt. Bicut ergo erro? materie ex⸗
cludit ↄſenſum. ita ⁊ in ↄiugio erroꝛp
ſone Bed obicit᷑ de iacob qͥ ꝓrachel vij · annis ſeruierat? ſuppoſita ẽ ei lya nunquid erroꝛ perſone excludit ↄiugi⸗ um cum non in eam. ſed in rachel ↄſen ſcrit. Ped quod ibi factum eſt in miſte/ rio geſtum non impꝛobe tradi᷑. ibi ta⸗
men ⁊ ſi non pꝛeceſſit. ſecutus eſt ↄſen ſus. nec eꝝ illo ↄcubitu cui ↄſenſum pᷣ⸗
ceſſit foꝛmicarij iudicant᷑/ cuʒ ille mari
tali allectu eam cognouerit /⁊ illa vxo⸗ rio afectu debutum ꝑſoluerit putans lege pꝛimogenitarum ⁊ paternis impe
ris le illi iure copulat am. excuſat eti am quia dei conſilio in miſterio ita adũ
eſt. hodie etiam excuſaret᷑ ille · cui in ⸗ ſcio vxꝛis ſoꝛoꝛ lectuluʒ eius ingreſia
ſe fubiceret. que cum ſine ſpe coniugij
perpetuo maneri cenſeat /ile tamend
Premiſſis ali denð
cognouit eam ꝑ ignoꝛ antiam eꝝ cuſat. quoq per ſimile ꝓbat Pi enim dyabo⸗ lustranſſigurans ſe in angelum lucis⸗ credat bonus/ non eſi erroꝛ periculoi 2 autem vir ille in illam mutierem nen
ↄſenſerit ex ſimili oſtendit᷑· Pi qshe⸗ reticus nomine aug · vl ambꝛoſij alicui
catholico ſe offerret/ eũq; ad lue fidei
imitationem vocaret/ ſi ile aſſentiret/
in cuius ſentenciam ſidei diceret᷑ ↄſen⸗
ſiſſe non in hereticoꝝ ſectam. ð in inte⸗
gritatem fidei quã ule hereticus ſe mẽ tiebat habere. Erroꝛ vo foꝛtune ↄſen⸗ ſum non excludit. Qui enim nubit pau peri putans eſſe illum diuitem non po⸗ teſt renunciare pꝛioꝛi ↄditioni qᷓ;uis er rauerit nec erro? qualitatis· vt ſi quis ducat in vroꝛem meretricẽ vel coꝛrup tam quam putat eſſe caſtam ⁊ virginẽ on poteſt eam dimittere—
e coniugio marie⁊ ioſeph
4d ad
eit de modo illius ↄſenſus qui int ma⸗ riam et ioſeph interceſſit. Pane credi poteſt non ſolum mariam ſed etiam io⸗ ſeph apud ſe diſpoſuiſſe virginitatem ßuare velle niſi de altter iuberet eoſq; ſic ↄſenſiſſe in ↄiugalem locietatem. vt vterq; de altero reuelãte ſpiritulancto intelligeret ꝙ virginitateʒ ſeruare vel⸗ let.niſi deus alit᷑ inſpiraret ð illam vo⸗ luntatem verbis nõ expꝛeſſerant. poſt⸗ ea vo expꝛeſſerunt ⁊ in virginitate per manſerũt. Lonſenſit ergo maria in ma ritalem ſocietatem.ᷓ non in carnalẽ co pulam. niſi de eadem ſpecialit deus ß⸗ ciperet. cuius etiam ↄſilio in maritalẽ
ↄſenſit copulam. quia virginitateʒ ſer vare volebat. ⁊ ið non aliter ↄſeniſſet
in coniugalem ſocietatem/ niſi familia⸗ re dei ↄſiliuʒ habuiſſet. de qua au. ſic ait. BPeata maria ꝓpoluit ſe ſeruatu⸗
ram votum virginitatis in coꝛde.ß ip⸗ ſum votum non expꝛeſſit in oꝛe · Vub⸗
iecit ſe diuine diſpoſitioni pꝛopoſuit ſe
ſeruaturam virginitatem. ni deus alt
zug inli. vicijs ⁊ ↄcu/

Audein li. bono diugali
„———,——
permanſit.
perfectum inter eos fuit cõ⸗
nter quos
——— —
vu aug. erfectumn ſuit ↄiugium.per fectum quidem nõ in ſigniſicatione ʒ in ſanctitate. Banctioꝛa ſunt enim coniu/ gia pari voto ↄtinentium. nde aug. uod deo pari voto ⁊ ↄſenſu vouera/ tis/ ambo ꝑſeuerant᷑ reddere debuiſtis a quo ꝓpolito ſi lapſus eſt ille/tu ſalteʒ ꝑſeuera non qꝛ pariter temperabatii a commixtione carnali.ideo maritus tu⸗ us eiſe deſtiterat.immo vo tanto ſan/ ctius ↄiuges manebatis quanto ſanctio raↄcoꝛdit placita ſeruabatis. Jperfe⸗ ctũ ergo fuit marie ⁊ ioſeph ↄiugiuʒ in ſanctitate. periectum etiam fuit hm tri⸗ plex bonum coniugijfidem ſcʒ pꝛelem ⁊ ſacramentum. vmne enim nuptiaꝝ bonum vt ait aug. impletuʒ eſt in illis Parentibus chꝛiſti fides.pꝛoles.ſacra⸗ mentum. Mꝛolem cognoſcimus ipſuʒ dominum ſidem quia nullum aduiteri um. Bacramentum quia nulluʒ diuoꝛ⸗ tium. ſolus ibi nuptialis concubitus ñ fuit. quia in carne peccati fieri non po teꝛat ſine pudenda ↄcupiſcentia carmſ que accidit ex peccato. Vine qua con/ cipi voluit qᷓ ſine peccato futurus erat. ⁊licet non interceſſiſſet ↄiugalis ↄcu⸗ bitus ↄiuges tamen vere fuerunt men⸗ te non carne ſicut ⁊ parentes.qᷓ;uis am
—
ꝛoſius· dicat perfectum fieri ↄingium
ꝑcarnalem copulã In omni inquit ma trimonio cõiunctio intelligit ſpirituał
quaʒ ↄfirmat ⁊ ꝑficit ↄiunctoꝛum com mixtio coꝛpoꝛalis. Fed intelligendum eſt cõingium perſfici commixtione cor⸗
terei reuelaret. Tommittens ergo vir ginitatem ſuam diuine diſpoſitioni cõ⸗ enſit in carnalem copulam. non illã ap petẽdo/ diuine inſpirationi in vtroq; obediendo.poſtea vero ſimul cum viro labijs expꝛeiſit et vterq; in virginitate
Kcramentum
—.———.——
—— —2 6.
Rnctitatem ↄiugij/ß quantum aq ſigni
cationem. uia perfectius vnionẽ xp̃i
⁊ eccleſie tunc figun at. Expoſito que ſit
eſficiens cau ſa matrimonij.cõſequens
eſtoſtendere ob quam cauſam ſ. olcat vł debeat contrabi matrimonium. Eſi er
go finalis cauſa contrahendi matrimo
nij pꝛincipalis Pereatio ꝓlis. ꝓpter h enim inſtituit deus coniugium int pꝛi⸗
mos parentes. quibus dixit. creſcie ⁊
multiplicamini ⁊c̃. Secunda eſt p pec catum ade vitatio foꝛnicationis Ande apoſtolus ꝓpter foꝛnicationẽ vnuſqſqʒ habeat vxoꝛem ſu az · ⁊ vnaqueq; habe at virum ſuum. Bunt ⁊ alie cauſe hone ſte vt inimicoꝛum reconciliatio ⁊ pacis reintegratio Bunt etiam ⁊ alie minus honeſte cauſe ppt᷑ quas aliquando cõ/ trahit᷑ vt viri mulieriſqʒ pulcritudo q̃ animos amore inflamatos ſepe impel/ lt inire coniugium vt valeant ſuuʒ ex⸗ plere deliderium. Nueſtus quoq; ⁊ di⸗ uiciarum poſſeſſio fequenter eſt coniu gůj cauſa.⁊ alia multa que cuiq; diligẽ tiaʒ adhibenti facile ẽ diſcernere Nec eſt aſſentiendum illis qͥ dicunt non eſſe coniugium ꝙ ꝓpter has cauſas minus honeſtas ↄtrahit᷑ Conſtat enim ex pꝛe miſſis coniugium fieri ex communi cõ⸗ ſenfu verbis de pꝛeſenti expꝛeſſo qᷓ;uiſ amoꝛ ad hoc attraxerit. Euius rei do⸗ cumentum pꝛeſtat iacob qui rachel de⸗ coꝛam facie et venuſto aſpectu amauit eamq; multum diligens ait erniaʒ ti bi ꝓ rachel.vÿj. annis. In deutrono/ mio etiam legit. i videris in medio captiuoꝝ mulierem pulcram ⁊ adama/ neris cam. volueril q; vxoꝛem habere⸗ introduces eam in domum tuam ⁊ẽ.
malus finis
—
———
ono contrahat coniugiuʒ. quãdo ſpe cies contrahentis mouet animum/ con iugium tamen bonum eſt. quia vita ma
poꝛali/ non quantum ad veritatem vel la vel intentio peruerſa alicuius ſchm
„
Se cã finalis
—,———

non ↄtaminat · Vablit auteʒ coniugiũ marie et ioſephalias cauſas ſpeciales ſcʒ vt ðgo ſolatio viri ſuſtentaretur ·⁊ vt dyabolo partꝰcelaret᷑·vt ioſeph el⸗ ſet teſtis caſtitatis. defendens eam ab inſamia ſuſpicionis ·ne vt adultera dã⸗ naretur⸗
Betribus bonis coningi
Pſt hoc ð
4
KXNM bonis coniugh que ſint —— 2qualiter coitum epcu
) ſent /vicendum eſt. tria
Ang⸗[upge unt pꝛincipalit bona ↄiugij Añ aug⸗
neſim. Muptiale bonum tripartitum eli ſcili⸗ cet ſides. ples · ſacramentum In fide attendit/ ne poſt vinculu coniugale cũ alio vel alia coeat᷑ · In ꝓle vt amanter
fuſcipiatur/ religioſe educet᷑ In ſatra
mento vt coniugium non ſeparet᷑ et di
miſſus vel dimiſſa nec cauſa ꝓlis alte“
ri coniungat·
„Ve duplici ſeparatione-
Beparatioautẽ
gemina cſt coꝛpoꝛalis ſcʒ ⁊ ſacrament a lis Coꝛpoꝛaliter poſſunt ſeparari cau⸗ ſa foꝛnicationis. ⁊ ex communi conſen⸗ ſu cauſa religionis.ſiue ad tempus ſiue vſq; in finem. Bacramentaliter vo ſe/ parari non poſſunt dum viuunt⸗ ſi legi time ꝑſone ſint. Qpanet enim vinculũ coniugale inter eos/ etiam ſi alijs a ſe
Aug. in li.ð diſcedentibus adheſerint. Ande auß
bono ↄiugali vſq; adeo manent inter viuẽtes ſemel inita iura nuptiarum/ vt potius ſint in terſe coniuges etiaʒ ſeparati qᷓ; cũ alijs quibus adheſerunt. Item manet inter viuentes quoddaʒ coniugale vinculũ. qð nec ſeparatio/ nec cum altero copu⸗
latio poſſit auferre Bicut apoſiata ani ma. velut de coniugio chꝛiſti recedens etiamſide ꝑdita/ ſacramentum fidei ñ amittit/ qð lauacro regenerationis ac cepit. Redderet enim redeunti ſiam
t eſt ſciendum
ſiſſet ablcedens abet autem h quire ceſſerit ad eumulum ſ upplicij ·nõ ad me ritum pꝛemij. Item quibus placuit e conſenſu ab vfu carnalis concupiſcen⸗
tie imperpetuum ↄtinere/ abſit vt vin“
„
culum inter illos ↄiugale rumpat᷑ ·im⸗ mo ſirmus erit. quo magis ea pacta ſe cum gerunt. que carius vcoꝛdiuſq; ſer uanda ſunt non voluptaris coꝛpoꝛun
nexibus/ b voluntarijs animoꝛ m affe⸗ cibus. Et attende ꝙ tercium bonũ cð iugij dicitur ſacramentuʒ · non ꝙ ſit ip ſum coniugium/ quia ciuſdem rei ſa⸗
cre ſignum eſt. i.ſpiritualis ⁊ nſepara bilis coniunctionis chꝛiſti ⁊ ecclelie
——
iugie
ob aliquibus ↄtrahi coniugiuʒ qui hec tria bona non comitant᷑. Veeſt enim fi des vbi vir cum alia/ ⁊ mulier cuʒ alio coit. hoc ergo bonum ita coniugio ad heret/ vt eꝝ eo ſiaſſit/ amplius commẽ detur coniugium. ſi nõ aſſit/ non inde adnihilet. Nue enim adultera eſt/ non
ideo coniunx non eſt. Immo ſiↄiunꝝ ñ eſſet/ adultera non foꝛet. QO cũ ſit cul pꝛ committi᷑. ſacramentum vero non caſſat Ponum quoq; ꝓlis non omnb? adeſt coniugibus Quidam enim pari voto ↄtinentiam puant.alij ꝓpꝛietatiſ
defecku vel alterius rei cauſa generane non valent. nec omnes illi etiam qͥ pꝛo
lein recipiunt bonum plis habent NWã
bonum plis dicit᷑ non ipſa ꝓles vel ꝓ“
lis ſpes que ad religionem non refert᷑· immo ad hereditariam ſucceſſionem vt
cum quis heredes terrene poſſeſſionis habere deſiderat /b ſpes ac deſiderium quo ꝓles ad hec querit᷑ vt religione in
foꝛmet᷑. Vulti ergo ꝓlem habent d tamen bono plis carent. nec ideo tñ cd
iuglum eſſe deſinit · Sacramentum ve“ ro ita inſeperabiliter coniugio adheret legitimaꝝ ꝑſonaꝝ vt ſine illo coniuhn
non eſſe videat · quia ſemper manet int
*
* ———

6
„ Ziug. in li.e bonoↄiogali 3
% ⸗ —. * — „ 2 3„——
viuentes vinculuʒ ↄingale. vt etiaʒ in/ terueniente diuoꝛtio foꝛnicationis cau ſa/ ↄiugalis vinculi firmitas non ſolua tur. Abi vo non inter legitimas perſo nas ↄtrabit᷑ ↄiugium/nõ adeſt illð bo⸗
num quod ðꝛ ſacramentuʒ.quia poteſt oluitalium copula.de quibꝰ poſt dice
tur.& vero ↄiugium ſit inter cos qcõ iugali affectu non tamen gratia ꝓlis/ explende libſdinis ↄueniunt/ nec foꝛni carij ſed ↄiuges apellent᷑/ oñdit auß.
inquiens Solet queri cum maſculus ⁊ femina nec ille maritus/ nec illa vxoꝛ alterius ſibimet non filioꝛum pꝛocrean doꝛum/ ſed ꝓ incontinentia ſolius ↄcu bitus cauſa copulant᷑ ea ſide media vt
nec illa cum altero/ nec ille cum altera
faciat id/vtrum nuptie ſint vocande.⁊ poteſt foꝛtaſſe non abſurde hoc appella ri connubium ſi vſqʒ ad moꝛtem alicui? coꝛum. id inter eos placuerit.⁊ pꝛolio
generationem qᷓ;ʒuis non ea cauſa con
iuncti ſunt/ nõ tñ vitauerint. vel noluit ſibi naſcifilios. vel etiam in opere ma⸗ lo aliquo agant ne naſcant᷑ Ceteruzſi vel vtrunq; vel vnum eoꝝ deſit non in⸗ uenio quomodo has nuptias agellare poſſimus. Etenim ſi aliquam ſibi ad tẽ pus adhibuerit. donec aliquam dignã bonoꝛibus aut ſuis facultatib inueni⸗ at quã in coniugio adducat animo ipſo adulter eſt.nec cum illa quam cupit in⸗ uenire/ ſed cum iſta cum qua ſic cubat vt cum ea non habeat maritale ↄſoꝛti⸗ um Ecce ↄiuges dicunt᷑ qui ſolius con cubitus cauſa ↄueniunt. ſi tamen ꝓlis
generationem aliquo malo dolo nõ vi⸗
Se his qui pꝛocurant venena
Qui vero vene
na ſterilicatis ꝓcurant /nõ ↄiuges ſed
foꝛnicarij ſunt. Vnde aus. Zliquãdo eonſqʒ peruenit hec libidinoſa crudeli
tas/ vel libido crudelis/ vt etiam vene ⸗ Lüe F60 tria bo
na ſterilitatis ꝓcuret/ et ſi nihil value
——
rint ↄceptos fetus inter viſcera aliquo modo extinguat vel fundat. volendo ꝓ lem ſuam pꝛius interire qᷓ; viuere. aut ſi in vtero viebat/ occidi anteqᷓ; naſci.
Pꝛoꝛſuoſi ambo tales ſint/ coniuges ñ ſunt. ⁊ ſi ab initio tales fuerunt/ nonſi bi per ↄnubium ð per ſtupꝛum potius
duenerunt ſi vero ambo tales nõ ſunt⸗
audeo dicere. aut illa quodammodo ã
mariti meretrix /aut ille adult vxoꝛis.
Muãdo ſunt homicide qui ꝓ⸗
Hic queri ſolet
de his qui aboꝛtuʒ ꝓcurant quando iu dicent homicide vel non. tunc puerpe
rium ad homicidiuʒ pertinet/ quando
foꝛmatum eſt ⁊ animam habet vt aug.
ſuper exodum aſſerit. Infoꝛme autem
puerperium vbi non eſt anima viua/lex ad homicidium pertinere noluit. Viẽ
etiam aug. S infoꝛme puerperium nõ
hʒ animam. ideoq; mulctat᷑ pecunia.ñ
reddet᷑ anima ꝓ anima.ſed iam ſoꝛma
to coꝛpoꝛi anima dat᷑? non in conceptu coꝛpoꝛis naſcit᷑ cum ſemine deriuata.
Mam ſi cum ſemine ⁊ anima conſiſtits
anima/tunc ⁊ multe anime quotidie pe reunt cum ſemen fluxu nõ ꝓſficit natiui tati.pꝛimum opoꝛtet domum compa
ginari.⁊ ſic habitatoꝛem induci. Cum
ergo limamenta compacta non fuerint
Semina paulatim ſoꝛmant᷑ in vtero et tamdiu nð reputat᷑ homicidium/ donec elementa confecta ſuas imagines mem ⸗ bꝛaq; ſuſcipiant. Ex his apparet tunc eos homicidas eſſe. qui aboꝛtum ꝓcu⸗ rant cum foꝛmatum eſt ⁊ animatum pu erperium.
—
per hec bona
Se excuſatione coœitus que fit
na in aliquo ↄiugio ſimul concurrũt ad
„ .* 7*. 4 U 7 X XI 1 5* 3 7* *—— ——* 15

bono Zingali
gxcufationem coitus carnalis valent · Quando enim ſeruata fide thoꝛi cauſa plis ↄiuges ↄueniunt /ſic excuſat᷑ coutꝰ
vt culpam non habeat · Quando vo de
ſiciente bono ꝓlis · fide tamen ſeruata conueniunt cauſa incontinentie non ſic excuſatur vt nonhabeat culpam/ P ve⸗ nialem. Ande auß· Coniugalis concu bitus generandi gratia non habet cul/ pam. Concupiſcentie vero ſaciande. tamen cum ↄiuge ꝓpter thoꝛi fidẽ/ve⸗ nialem habet culpam. Item hoc qð cõ ingati victi ↄcupiſcentia vtunt᷑ mnuiceʒ vltra neceſſitateʒ liberos ꝓcreandi po nam in his ꝓ quibus quotidie dicimus dimitte nob debita noſtra x. Vbi au“ tem bec bona deſunt fides ſcʒ et pꝛoles non videtur coitus defendi a crimine Ande in ſentenciolis ſexti pitagoꝛici legit᷑ Omnis ardentioꝛ amatoꝛ ꝓpꝛie vxoꝛis adulter eſt. Item iero. Vapiẽs iudicio amat ↄiugem · non afectu.non regnat in eo im per voluptatis ·nec p̃⸗ ceps fertur ad coitum · nihil eſt ediqᷓ; vxoꝛem amare quaſi adulteram. q di ⸗ cunt ſe cauſa humani generis vxoꝛibuſ iungi imitent laltem pecudes ·⁊ poſtqᷓ; venter vxoꝛis intumuerit nõ pdant fi⸗ lios/nec amatoꝛes ſe vxoꝛibus adhibe ant ſed maritos Idem in matrimonio
opera liberoꝝ conceſſa ſunt · volupta⸗
tes autem que de meretricum amplexi bus capiuntur in vxoꝛe damnate-
Se indulgeutia apoſtoli quo⸗ modoſit accipienda-
Bʒſi concubituſ qui ſit cauſa ꝓlis culpa caret⸗ d apo⸗ ſtolus ym indulgentiam pmittit ita em̃ ait. Eoc autem dico ᷣm indulgentiam Cui enim pꝛeſtat venia niſi culpe Mer hoc etiam quidaʒ ꝓbare volunt nupti⸗ as eſſe peccatum · b vt pꝛedictumẽ In“ dulgentia alia eſt ↄceſſionis. alia pmiſ⸗
ſionis. Egerat apoſtolus de nuptis et
de carnalicoitu ⁊ ad vtrunqʒ retulit il/ lud. hoc autem dico fm indulgentiam
XXXI
Indulgenl enim nuptie m ceſſioneʒ
⁊ concubitus nuptialis quifit tantum
cauſa ꝓlis. Loncubitus voqui eſt pꝛei
neceſſitatem generandi/ob incontinen
tiam indulget᷑ km permiſſionem quis ibi aliqua eſt culpa leuis. Ideoqᷓ nò
iubet᷑ nec ↄcedit᷑ permittit quia non
eſt laudabilis ß venialis. de hoc au⸗
ſic ait. Foꝛte aliquis dicet ſi veniaʒ cõ
ceſſit apoſtolus/ ergo petcatũ ſunt nup
tie. cui enim venia niſi peccato ↄcedi᷑
plane · quod infirmitati permiſit km ve
niam audeo dicere peccatum eſſe. veni am nanq; ↄcedens apoſtolus ↄcubitu;
attendit Ziugatoꝛum vbi eſt incontinẽ tie malũ. Incontinentie malum ꝙ vir
cognoſcit vxoꝛem etiam vltra neceſſi ⸗ tatem ꝓcreandi liberoe· ß et ibiẽ nup⸗ tiarum bonum. Mon enim quia incon?
g ſit malum incont inentie
tinentia malum eſt/ iõ ↄiugium. vbi eſt concubitus pꝛeter intentionem genera tionis nõ eſi bonum. non ꝓpt᷑ illud ma
lum/ culpabile eſt hoc bonum hillud
malum fit veniale/ ꝓpter bonu nuptta le. Quod non repꝛehendit apoſtolus.
ſed malum incontinentie. Idem ↄcubi
tus qui non fit cauſa ꝓlis/ nuptie non cogunt fieri/ ß impetrant ignoſci.ſi ta ⸗ men non ita ſi poꝛa que oꝛationi debent᷑ nec immutẽ⸗ tur in eum vſum qui eſt ↄtra naturam Concubitus enim neceſſarius cauſa ge nerandi inculpabilis. ⁊ ſolus ipſe nup⸗ tialis eſt. Ille vo qui vltra neceſſitatẽ ꝓgredit᷑/ non rationi ð libidini obſeqͥ/ tur.⁊ hũc non exigere/ ß reddere ↄin ⸗ gi ne foꝛnicet/ ad ↄiugẽ ꝑtinet. Si ve ro ambo tali concupiſcentie ſubiciunt ⁊ rem faciunt que non eſt nuptiarum.
cuius delicti nõ ſunt nuptie hoꝛtatrices
ſed de pꝛecatrices. decus quidem con⸗ iugale eſt caſtitas ꝓcreandi? reddẽdi carnalis debiti fides/ hoc eſt opus nup tiarum. qð ab omni peccato defendit apoſtolus dicens Won peccat virgo ſi
nupſerit. Cum ergo cuipabilis non ſit
generãdi intentione ↄcubitus q ꝓpꝛie nuptijs imputandus eſt · Euidfm ve
niam ↄcedit apoſtolus/ niſi ꝙ cðiuges
t nimis vt impediat tem
———————
ta

ſtnin
ontwi
M 8
———
le. vi enim abſq; peccato non poiß ſie
detur dicere
debitum carnis expoſcum. non ꝓpagi nis voluntate.ſed libidinis volu ptate
Mue tamen voluptas non ꝓpter nup⸗ tias cadit in culpam/ ß ꝓpter nupt ias accipit veniam. Immoderata ergo ꝓ
greſſio m veniam ↄcedit᷑ MQuo circa
⁊hinc laudabiles ſint nuptie. qꝛ etiam
illud qð non pertinet ad ſe/ ignoſci fa⸗
ciunt ꝓpter ſe. Non enim concubitus
iſte quo ſeruit᷑ ↄcupiſcentie/ agitur vt
impleat ſetus quem poſtulant nuptie.
Vimnnino ergo in genere ſuo nuptie bo⸗ ne ſunt. quia ſidem thoꝛi uant.⁊ ꝓlis
ſuſcipiende cauſa vtrunq; ſexum com/
miſcent ⁊ impietatem ſeparationis hoꝛ
rent. Banckitati etiam coniugij nec cõ iunx infidelis obeſſe poteſt.; potius fi delis ꝓdeſſe infideli. vt apoſtolus docʒ
Ex his oſtendit ꝙ ↄiuges qui cauſa p lis tantum ↄueniunt. vel qui exigenti bus debitum reddunt/ defendit a pec ⸗ cato ſanctitas ↄiugij. bonumq; nuptia ⸗
ri ↄcubitus coniugalis/ non pꝛecepiſſʒ dominus poſt diluuiũ eos copulari di⸗
cens. creſcite ⁊ multiplicamini cum iã
ſine carnali concupiſcentia non poſſunt
commiſceri,
Qð non omnis delectatiocar⸗
nis peccatum eſt.
Bʒ foꝛte aliquiſ dicet omnem carnis ↄcupiſcentiaʒ ⁊ de lectationem que eſt in coitu malam eſſe ⁊ peccatum.quia ex peccato eſt.⁊ inoꝛ dinata. ⁊ nos dicimus illaʒ concupiſcẽ
tiam ſemper malaʒ eſſe. quia feda eſt. ⁊ pena peccati/ ß non ſemp peccatum ẽ
Bepe enim delectat vir hin camem in aliqua re. vt requieſcendo poſt laboꝛẽ
edendo poſt eſuriem. nec tamen tal de
lectatio eſt peccatum niſiſit immodera ta ſic ⁊ delectatio que fit in coitu coniu gali cui aſſunt illa tria bona a peccato defendit᷑. Aidet᷑ tamen beat gregoꝰ· aliter ſentire ſcʒ ꝙ ſine peccato nõ poſ ſit fieri carnalis ↄmixtio dicens Vir cũ
0
X
Ppꝛia ↄiuge voꝛmiens niſi lotus aqug eccleſiam intrare non debet. qᷓ;uis di ſe hominum nationes de hac re diuer/ ſa ſentiant ⁊ alia cuſtodire videantur. Romanoꝛnʒ tamen ſemper ab antiqo ⸗ ribus vſus fuit/ poſt ammixtionem pꝛo pꝛie ↄingis. ⁊ lanacri purificationeʒ q̃ rere.⁊ ab ingreſſu eccleſie pauiuluʒ tẽ⸗
perare. nec h dicentes culpam deputa
mus eſſe ↄiugium.ß quia ipſa licita ad mixtio coniugis/ſine voluptate carnis fieri non poteſt/a ſacri loci ingreſſu eſt abſtinendũ. quia voluptas ipᷣa ſine cul
pã eſſe nullatenus potet.
dictis obuiet intelligendum eſt in illis qui non gratia ꝓlis ↄueniunt quoꝝ vo luptas non eſt ſine peccato.⁊ vix aliqui reperiri poſſunt adhuc amplexus car/ nales experientes. qui nð interduʒ cõ ueniant pꝛeter intentionem pꝛocreãde
ꝓlis. hoc anteʒ quociens fit. abingreſ
ſu eccleſie abſtinendum eſt.⁊ ꝙ ita in telligenduʒ ſit gregoꝛius ↄſequent᷑ oſtẽ dit. vi quis vero ſua coninge. non cu⸗ pidine voluptatis raptus.ß tantũ cre/ andoꝛum liberoꝛum gratia vtitur.iſte pꝛofecko ſiue de ingreſſu eccleſie ſiue de ſumendo coꝛpoꝛis dominici miniſterio eſt iudicio relinquendus.quia Pphibe/ ria nobis non debet accipere qui in ig⸗ ne poſitus neſcit ardere. Kum vero nõ amoꝛ ꝓcreande ſobolis. ſed voluptas dominat in opere commixtionis habe ant ↄiuges etiam de ↄmixtione ſua qð deſleant. Tunc autem vir quip amix⸗
tionem ↄiugis lotus aqua fuerit etiam
ſacram conmunionem valet actipe cũ ei ſm pꝛefinitam ſentenciam eccleſiam etiam licuerit intrarct.
Be ſ olutione carnalis debiti.
Breg · confir
mat delermi⸗
ſtini.

1 M
——
———
—
———— 3
eſt. ꝙ ců in omnibus aits vir preſt mu teſtimon s. Ait emñ aug Bidicat vir Aus. ſup. pᷣ
lieri vt caput coꝛpori.eſt eñ̃ vir caput„tiner iã volo nolo autẽ vxorẽ⸗ nõ po xlxi. mulieris in ſoluendo tamen carnis de⸗ teſt. Ouod enim tu vis illa non vult⸗ bito pares ſunt · Ideo apoſtolus vtriq; Vonquid per continentiam tuam ill
pariter precipit· in hac cauſa ſibi inui“ debet fieri foꝛnicaria. Si alij nupſerit
cem ſubici inqens · vir debitum reddat te viuo adultera erit. Non vult tali lu
„—
vxori ſimilit᷑ ⁊ vfoꝛ viro. qꝛ mulier nõ cro deus tale damnum cõpenſari · Red habet poteſtatem ſui coꝛpoꝛis ſed vir · de debitum et ſi non exigis redde pꝛo ſimiliter et vir non habet poteſtatẽ ſui ſanctificatione perfecta deus tibi com/ coꝛpoꝛis · ſed mulier · Quia nec mulier putabit /li non quod tbi debetur exigis ad alium virum nec vir adaliam inuli⸗ ſed reddis quod debes vxoꝛi Idem ſe erem poteſtatem pabet ſui coꝛpoꝛis. cundus verba apoſtolica etiam ſi vir cõ 1 Mec vir ad continendũ/nec mulier po tinere voluiſſet et tu noluiſſes debitum teſiateʒ habet ſine mutuo conſenſu ſed tibi reddere cogeretur et illi deus im alter aiterius poteſtatem habet coꝛpo putaret continentiam ſinon ſue ſed tue ris /vt poſcentialteri non liceat alteri concederet infirmit ati ne in adulteriũ clo negare debitum In hoc em̃ pares ſunt caderes. uiſquiſ ergo compatiens in.
quia nec vironec mulicri coꝛpus ſuum firmitati vxoꝛis reddit non eigit debi licet alij tradere · ſed ſibiinuicem debi/ tum aut ſi pꝛopter pꝛopꝛiam infirmita“ toꝛes ſunt in hac cauſa. ne peccandi de tem ducit vxoꝛem plangens pocius · qa tur occaſio/ per quod non dominiũ tol ſine vxoꝛe eſſe nõ potuit qᷓ; gaudens qꝛ litur viro ſed vitium Webent enim ſibi duxit ſecurus expectat diem nouiſſ imũ coniugati · non ſolum ipſius ſexus ſui Idem vna cauſa ſola eſſe poteſt qua te commiſcendi fiqem liberoꝛum pꝛocre⸗ ad id quod vouiſti non modo non hoꝛta
andoꝝ cauſa que pꝛima eſi in iſta moꝛ remur⸗ ſed etiam pꝛohiberemus imple
talitate ſocietas veꝛum etiam ufirmi“ re.ſi foꝛte tua coniunꝝ hoc tecum ſi uſci
tas inuicem excipiẽde ad illicitos con pere animi vel carnis inſirmitate recu⸗ cubitus deuitandos mutuam quodam ſaret · nam vouenda talia non ſunt a cõ
modo ſeruitutẽ · vt et ſialteri eoꝛum cõ⸗ ingatis /niſi ex cõſenſu et voluntate cõ in tinentia plaeeat niſi ex alterius conſen muniet ſi pꝛe pꝛopere factum fuerit ma j65 ſu non poſſit · Ad hoc enim neuter ha? gis eſi coꝛrigenda temeritas/qᷓ; perſol⸗
bet poteſtatem ſui coꝛpoꝛis· duod adeo uenda pꝛomiſſio. Non enim deus exi⸗ verumeſt/vt etiam ꝙ nõ filioꝛũ ꝓcreã git ſi quis ex alieno aliquit vouerit. ñ; doꝛum ſed infirmitatis et incontinẽtie potius vſurpare vetat alicnum. Idem cauſa expetit vłille de matrimonio vel apoſtolus nec ad tempus vt vacet oꝛa la non ſibi alterutrum negent · ne per tioni /niſi ex conſenſu voluit coniugem 4 1 poc incidãt in damnabiles coꝛruptelas carnali inuicem fraudari debito Idem Z e inli. 5 Reddere enim debitum coniugale nul manifeſtum eſt ita voluiſſe legem · fem adulteris cd
lins eſt criminis· exigẽ autẽ vltra gene nam ſub viro eſſe/ vt nulla eius vola ä ghe⸗ rõdi neceſſitatẽ culpe ẽ venial· Joꝛni abſtinentie cauſa vouerit reddãtur ab cari ðo vel mechari puniẽdiẽ crimis. ea⸗ niſi auctoꝛ fuerit vir permittendo· nam cum ad peccatum ciuſdem viriꝑti 2 neuter continere valeat ni“ nere voluerit lex.ſi pꝛius permiſerit et ſiex commum conſenſu poſtea ea pꝛohibuerit/ non tamen dixit vt faciat mulier quod vouerat/ quia ꝑ
1 1 80d Pero miſſa iam pꝛius a viro——
eſſe peccatum. quia abnuit ſine ↄſenſu vyoꝛis vir ↄti conceiſerat.nðtamẽ mulieri e boc iul nẽ ñ valeat ſubditis ꝓat ſuʒ dedit. vticuʒ pꝛius vir ei cõceſlerat

i .
Ex ↄcilio re⸗ menſi. ZAug. in li. de .
Pleris .— 1
poſtea ſi ꝓhibuerit contemnatur. Cx his apparet ꝙ vir vel mulier continen ⸗ tiam deo offerre nõ poteſt ſine commu ⸗
ni ↄſenſu. nec alter alteri debitum ne gare debet · ſi vero quilibet eoꝝ alterũ a ſuo iure abſoluerit/ ad pꝛeteritam ſer
uituteʒ nunquid reuocare poterit Poc
enim videt᷑ aug. ſupꝛa voluiſſe. quibuſ dam videtur ꝙ mulier non diſcedens a domo viri.que viro permittente conti
nentiam ꝓmiſerit eodem ꝓhibente ſol uere non valeat et hoc ꝓpter dignita⸗
tem viri qui eſt caput mulieris. ſed me
lius hoc intelligit᷑ in tali caſu/ vbi vir concedit mulieri vouere ↄtinentiam.⁊
ante votum ꝓhibet implere/ ſi vero ha
bitũ mutauerit non poteſt reuocari ᷣm
illud. Qui vxoꝛem ſuam velare permi
ſerit/ aliam non accipiat/ ſed ſimiliter conuertatur. S
lit a coitu.
poſcenti ſit ſemper ſoluendum /non li⸗ cet tamen qualibʒ die poſcere.vñ aug. Criſtiano cum vxoꝛe ſua aliquando li⸗ cet ↄuenire. aliquando non/ ꝓpt᷑ pceſ ſionis enim dies ⁊ ieiunioꝛum aliquan ⸗ do non licet ↄuenire.quia etiam a lici ⸗ tis abſtinendũ eſt/ vt facilius impetra ⸗ ri poſſit qð poſtulatur. Idem quotiẽs enim vel dies natiuitatis vł relique fe ſtiuitates aduenerint/ non ſolum ↄcu⸗ binarum ↄſoꝛtio.ß etiam a ꝓpꝛqjs vxo
ribus abſtinere. Item ambꝛo. Si cau⸗
ſa ꝓcreandoꝝ ſuoꝝ filioꝝ ducitur vxoꝛ
non multum tempus conceſſum videt
ad ipſuʒ vſum.quia et dies feſti ⁊ dies ꝓceſſionis ⁊ ipſa ratio cõceptus ⁊ par⸗ tus iuxta legeʒ ceſſare vſum carnis his debere tempoꝛibus demonſtrant. Jero. videtur diſſentire a pꝛe
Illiauteʒ quod
—————.
didum eſt reddere debituʒ non eſſe pec
catum videt᷑ obuiare qð ait iero. Qui⸗ cunq; vxoꝛi debitum reddit?vacare nõ
poteſt oꝛationi. nec carnes agni edere
FJero in quo
——
dam bmone
Ites ſi panes pꝛopoſitionis ab his qui vxoꝛes ſuas tetigerant ↄmedi non po
kerant Euantomagis panis qui de ce lo deſcendit.non poteſt ab his qu con⸗ iugalibus pauloante heſere complexi
bus violari atq; ↄtingi non ꝙ nuptias condemnemus/ ꝙ eo tempoꝛe qͥ car/ nes agni manducaturi ſumus/ vacare a
carnalibus operibus debeamus. Eoc capitulum maxime ad miniſtros eccle⸗ ſie ꝑtinere videt᷑ quibus non licebat ſa cra officia celebꝛare/ atq; miſteria tem⸗
poꝛe coniugalis amplexus quo etiaʒ pᷣ ⸗
ſentia ſpirituſſancti non dat. ñ idem ait · Connubia legitima carent quideʒ
peccato. nec tamen tempoꝛe illo qͥ con ⸗ iugales actus gerunt᷑ pꝛeſentia ſpirituſ
Quibus tempoꝛibꝰ ceſſanduʒ
ſancti dabit᷑/ etiaʒ ſi ꝓpheta eſſe videa
tur qͥ oſſicio generationis obſequitur.
Necſoluʒin ope
re carnali obſeruanda ſunt tꝑa.etiam in celebꝛandis nuptijs. ſm iliud. Non opoꝛtʒ a ſeptuageſima vſq; ĩ octaus pa ſce et tribus ebdomadibus ante feſtum ſancti iohannis.et ab adueutu dñi vſqʒ poſt ephiphaniam celebꝛare nuptias. Quod ſi factum fuerit ſeparent᷑. Item nicolans papa Wec vxoꝛem ducẽ nec coniugia facere quadꝛageſimali tẽpo⸗ re ↄuenire poſſe nullo modo arbitroꝛ
Bediuerſis coniugijlegibus·
de antiquis patribus qᷓ plures ſimul legunt᷑ ha⸗ buiſſe vxoꝛes vel cõcu⸗ binas vtrum peccauerint. Ad qð dici⸗ mus ꝓ varietate tẽporũ varia inuenii
Berit hic P
FJero⸗ ſuper
Muibus temporibus nõſunt celebꝛande nuptie.
ex ↄcilio ver“ deni.
Eicolaus ad ↄlulta bulga⸗
XXXII.
——

X
viſpenſatio ↄditoꝛis· Ab exoꝛdio eniʒ tempoꝛis inter duos tantuʒ adam ſcʒ ⁊ cuam inchoatum eſt ↄiugium/ deo ꝑo ade dicente. homo adherebit vxoꝛi ſue ⁊erunt duo in carne vna et ßm inchoa/ tionis modum inter duos tantuʒ ꝑom nem ſucceſſionem tempoꝝ ↄiugium cõ traberet᷑. ſipꝛimi homines in obedien⸗ tia ꝑſtitiſſent. Woſt eoꝛum verocopu⸗ lam filð ⁊ filie eoꝛum matrimonio con⸗ iuncti ſunt vnus vni tm. Ideo autem fratres ſoꝛoribus ſunt copulati/ qnð erant alie mulieres vl viri. quibus ade filij vel file iungerent᷑. Wꝛimus omni um lamech duas legitur ſimul habuiſſe
vxoꝛes.⁊h in eo arguit quia ꝓ expte tione carnalis voluptatis id feciſſe per
pibetur. Moſtea vo cum iam pene om nes homines falſis dijs ſeruirent pau⸗ cis in cultu dei permanentibus conſul⸗ tum eſt a deo piures in matrimoniũ co⸗ pulare ſibi ne illis paucis deficientibus cultus ⁊ noticia dei deficeret. Añ abꝛa
bam viuente vxoꝛe ad ancillam intra⸗
uit ⁊ ex ea genuit · iacob etiaʒ liberis? ancillis ſe copulauit. ⁊filie loth. patre ebꝛio vſe ſunt Kum eniʒ ceteris in ido
atria relictis abꝛahamn et filios eius in
peculiarem populum ſibi vominus de⸗
legiſſet/ rite fecunditate multaꝝ mulie
rum populi dei multiplicatio quereba“
tur. quia in ſucceſſione ſanguinis erat ſucceſſio religionis. Ande etiam in le⸗ ge. aledicta erat ſterilis que non re
ſinquebat ſemen ſuper terrã. Kinc eti⸗
am ſacerdotibus coniugia decreta ſunt quia in ſucceſſione familie/ ſucceſſio eſt
offici. Mon ergo abrahaʒ vel iacob de
liquit · quia pꝛeter vxoꝛem filioser an cilla queſiuit /nec illoꝛum exemplo pꝛe
ter ↄiugale debitum ſecunditateʒ in ali qua licet alicui querere cum illoꝝ con/
ugia noſtroꝝ equant᷑ vᷣginitati.⁊ im/
moderat᷑ vſus cõiugij noſtri tempoꝛis
turpitudineʒ fere imitet᷑ foꝛnicationis
ilius tempoꝛis· Deb augſic ait An tiquis iuſtis non fuit peccatum ꝙ pluri
bus feminis vtebant᷑ nec ↄtra naturã bor faciebant cum non laſciuendicau⸗
————————
D FE
—
n ſed gignendihoe facerent nec contra moꝛem. qꝛ eo tempoꝛe ea fiebant. nec dtra pꝛeceptum. quia nulla lege erat P
pibitum. Idem obiciunt᷑ iacob q̃tuoꝛ
—
vxoꝛes qð quando mos erat⸗ crimẽ nõ
erat. ſic patriarche ↄiugib excipienti/ bus ſemen ſuum miſcebant/ non con⸗
cupiſcentia perficiende voluptatis/ ſe puidentia ꝓpagande ſucceſſionis. ſiẽ
apoſtoli auditoꝛibus ſuis admirantib
doctrinam ſuam ↄdelectebant᷑ nõ aui⸗
ditate conſequẽde laudis/; caritate ſe minande veritatis. Idem alibi. Vnti⸗ quis tempoꝛibus cum adhuc ſalutis no ſire miſterium velaret᷑ iuſti officio pꝛo⸗ pagandi nuptias ↄtrahebant non victi libidine. ducti pietate. qui multo faci
us otinere poſient ⁊ vellent. Atebã⸗
tur tamen ↄiugibus.⁊ plures vni viro habere licebat · quas caſtius hẽbat quã nunc vnam quilibet iſtoꝝ in quib vide mus qð fm veniam concedit apoſtolus pabebant enim eas in opere generãdi non in moꝛbo deſidertj. Item ambꝛoſi us · Dixit ſara ad abraham. Ecce con/ cuſit me dominus vt non pariam. In tra ergo ad ancillam meam vt filium fa cias eꝝ ea· ⁊ ita factum eſt.ↄſidera pꝛi mum ꝙ abꝛahaʒ ante legeʒ moyſi ⁊ añ
euangelium fut. Mon ergo in legez c
miſit abꝛaham ß legem pꝛeuenit. Non dum em̃ interdictum videbat᷑ · Becũdo conſidera non ardoꝛe aliquo vage ſuc⸗ cenſus libidinis non peculantis foꝛme captus decoꝛe ancille ↄtubernio cõiu⸗ galem poſt habuit thoꝛuʒ.ß ſtudio que
rende poſteritatis ·et ꝓpagande ſobo⸗
lis. adhuc poſt diluuiũ raritas erat hu mani generis ·erat etiã religionis De⸗ niq; ⁊ loth ſancti hanc filie cauſaʒ que rende poſteritatis habuerunt. ne genuſ deſiceret humanum ⁊ ideo publici mu⸗ neris gratia.pꝛiuatam culpam pꝛete⸗
xit. Item augᷓ· Juſt qᷓ;uis cupiat dil/
ſolul ⁊ eiſe cum chꝛiſto·tamẽ ſumit ali
mentum non cupiditate viuendiß offi⸗ cio ↄſfulendi vt maneat að neceſurium eſt ꝓpter alios. ſic miſcerifeminifiure
nuptiarum ofcioluʒ fut ſancis viriꝰ
*

— 2 8
1.1
non libidinofum. Nð enim eſi cib ad ſaluteʒ hominis.hoc eſt concubitus ad
ſalutem humani generis ·⁊ vtrunq; nõ eſt ſine delectatione carnali.q̃ tamẽ mo dificata et refrenante tꝑantia in vſum
naturalem redacta. libido eſſe non po⸗
teſt. autem in ſuſtentando vitamil⸗
licitus eſt cibus. hoc eſt in querenda ꝓ le foꝛnicarius vel ülicitus concubitus ⁊ qð eſt in cibo licito immoderatioꝛ appe
titus eſt in ↄiugib veniale ⁊ ↄcubit⸗
Bon pꝛefertur pirginitas io⸗
—
Vn 6 in li. de virginibus
——
gali caftitati abꝛahe Aug. oſtendit in quiens. Sicut non eſt impar meritũ pa
tientie in petro qui paſſus eſt. ⁊ in iopã
ne qui paſſus non eſi. ſic non eſt impar meritum continentie in iohanne qᷓ nul⸗ las expertus eſt nuptias.⁊ in abꝛahaʒ qui filios genuit nam illius celibatus. et iſtius connubium per tempoꝛum di/ ſtributionem chꝛiſto militauerunt. ſed
continentiam iohannes in opere.abꝛa
ham in ſolo habebat habitu. ¶elioꝛ
eſt autem caſtitas celibum qᷓ; nuptiarũ Quaꝝ vnam abꝛaham habebat in vſu ambas autem in habitu. Caſte enim cõ
ingalit virit. eſſe autem caſtus ſine cõ⸗
iugio potuit ð tunc non opoꝛtuit. Iteʒ Jero. quis ignoꝛet ſub aita diſpenſa/
tione dei/ omnes retro ſanctos einſde
fuiſſe meriti cuiꝰnũc xpiani funt Nuo/ modo autem abꝛaham placuit in coniu gio. ſic nunc virgines placent in caſti⸗
tate. Beruiuit ille legi ⁊ tempoꝛi ſuo. ſeruiamus et nos legi ⁊ tempoꝛi noſtro in quos fines ſeculoꝛum denenerunt.
Ex his apparet · ꝙ ſancti patres ante le
gem ſine peccato plures habuerunt vx ores vel concubinas Eas em̃ nunc vxo res appellat ſcriptura nũc concubinas Rachel tamen ⁊ lia ambe vxoꝛes fue ⸗
runt/ non ↄcubine Pi qͥs opponat. ꝙ ſi
dem thoꝛi non ſeruabant iliipatres. di
41— „—
Qsð vo caſtitas
virginalis non pꝛeferat in merito ↄiu
nentia ipdicitur.
cimus in ſ ernaſſe fidem thoꝛi. qunð
alijs Fᷣ ꝓpꝛijs vxoꝛibus vel ancillis mi
ſcebant. Ecce que fuerit ↄſuetudo.in
hac re ante legem. Legis vero tempo⸗
re interdixit moyſes carnalem copulaʒ fieri cum matre. cum nouerca cum ſo⸗ roꝛe.cum nepte.cum amnica. cum ma · tertera · cũnuru ⁊ alijs quibuſdã Iper miſit autem dinortium fieri dato libel lo repudij In quo vir ſcribebat cauſas
Pquibus vfoꝛem repudiabat Ipermi lit autem aliaʒ ducere dato pꝛioꝛi libel
lo quod pꝛopter duriciam coꝛdis eoꝛñ permiſſum chꝛiſtus dicit. Non vt con/ cederetur diſcidiuʒ.ſed vt tolleret᷑ ho⸗ micidium. Mermiſit fieri mala neſie⸗ rent peioꝛa. ⁊ hoc permittendo nõ dei
iuſticiam demonſtrauit.ſed in peccato
re minuit culpam.
—,———— 2
Cuilicebatplures hẽrevelnõ
Sʒ nũquid ſub
lege licebat habere plures vxoꝛes vu⸗ di qd ſcriptum ẽ in deutronomio Non hẽbit vxoꝛes plurimas q̃ alliciant ani mã eius ſuꝑ queʒ locum ait augᷓ. UMa
nifeſtum eſt ſalomoneʒ B pꝛeceptũ tran
ſiſſe. Wauid auteʒ plures babuit. nec p ceptum pꝛeterijt Permiſſum eſt enim regi plures habere. non plurimas q̃ al⸗ liciant animam multiplicare. Cum tñ addit᷑ vt ñ eleuet᷑ coꝛ eins alienigenas ꝓhibituz eſſe videt᷑ AVeruntamen mul⸗ tiplicatio vxoꝛũ generalit᷑ ꝓhibita eſt. Mermiſſum eſt auteʒ regi plures habe
reł non multiplicare. Veniente auteʒ
plenitudinis tempoꝛe qͥ xp̃i gra vbiq; eſt dilatata. reductaeſt lex nuptiaꝝ ad
pꝛiorem honeſtioꝛemq; inſtitutionẽ vt vnus vni in figura chꝛiſti ⁊ eccleſie con
iungaf. Nec querit᷑ electio muneris in ſucceſſione generis/ in perfectione vi te ⁊ſinceritate ſcientie ⁊ virginitas fe⸗ cunditati pꝛefert᷑ ⁊ ſacerdotibus conti
We virginitate mẽtis⁊ carniſ
4
Que erat cõ⸗
ſuetudꝰ lega

nec plene legitimi.nec omnino inlegi⸗ timi per frigiditatem. per conditioneʒ
u XXXlIII
MBelioꝛ eſt auteʒ
vginitas mentis q; carnis Añambꝛo⸗
Pi enim tales iungunt᷑ ignoꝛant᷑ ↄmã⸗
Imbꝛo. inli mentis qᷓ;carnis Samt ienimtales u autↄ
bꝛo de virgi ¶ Volerabilius eſt menteʒ virginẽ qᷓ; car nere poſunt quibuldam accidentibus
nibus. nem habere · vtrunq; bonũ eſtſiliceat. cauſis.⁊ eiſdem deficientibus diuidi i non liceat ſalteʒ non homini caſti
Aus in li. de bono ↄigali
Sn
deoſimus. Virgo ꝓſtitui poteſt. adul⸗ terari nõ poteſt nec lupanaria infamãt caſtitatem· caſtitas etiam loci abolet
infamiam · Ideʒ non poteſt caro añ coꝛ
rũpi niſi mens añ fuerit coꝛrupta Itez iſidoꝛus · non poteſt coꝛpus coꝛrumpi niſi pus animus coꝛruptus fuerit Uñ da enim a contagione anima/caro non
peccat In fine huius capituli aperitur
quõ veꝝ ſit niſi anima ꝑꝛius fuerit coꝛ⸗ rupta/ coꝛpus non poſſe coꝛrumpi ſcili cet peccato. Illud etiam auguſtini ad⸗ uertendum eli ſicut inquit ſanctius eſt moꝛi fam⸗ qᷓ; ydolaticis veſci ita ſan⸗ ctius eſt defungi ſine liberis /qᷓ; ex illici to coitu ſtirpẽ querere Vndecunq; vo naſcant᷑ homines ſi parentum vicia nõ ſectent᷑⁊ deum recte colant⸗ honeſti et ſalui erunt. Vemen em̃ ex q̃licunq; ho⸗ mine dei creatura eſt. ⁊ eo male vtenti male erit/ non ipſum aliqñ malum erit
De perſonis legitimis
oncſuper
ꝛ attendẽ que ꝑiene fint legitime ad ↄtrabendũ ma
trimonium Legitime iudican? ꝑſone
hm ſtatuta patꝝ que diuerſa ſunt. alie nanq; fuert legitime añ legeʒ · alie ſub lege· alie in tꝑe gratie Iteʒ in pꝛimiti ua eccleſia quedaʒ erant legitime q̃ mo
do non ſunt. eaꝝ vero q̃ modo legitime
ſunt vel illegitime. quedam ſunt plene legit ime. quedã omnino inlegitime. ñ dam medie plene legitime ſunt quib non obuiat votum cõtinentie vel oꝛdo ſacer vel cognatio vel diſpar cultus vł conditio. vel nature frigiditas et ſiqͥd eſt aliud. penitus vero inlegitime ſũt
per votum · per oꝛdinem. ꝑ cognaticnẽ per diſparem cukum. Medij do ſunt
—
cauſa frigiditatis debitum reddere nõ
Be hil enimqui
VPefrigidis ſeparandis
poſſunt /ↄſulit beatus gregoꝛius. vt P maneant/ ſi mulier cauſat᷑ dicens vo⸗ o eſſe mater et filios ꝓcreare decreuit et vterq; eoꝝ. vij· manu pꝛopinquoꝛuʒ iuret. quod vnqᷓ; carnaliter cõuenerũt ⁊ tunc mulier ſecundas nuptias contra pat· Vir autem qui frigide nature eſt⸗ abſq; ſpe coningij permaneat. Rit em̃ ſic. vnterrogaſtis de his qui matrimo⸗ nio ĩuncti ſunt et nubere non poſſuntſi ille aliam vel illa aliuʒ ducere poſit. ð quib ſcriptum ẽ Bir ⁊ mulier ſi ſe con iunxerint ⁊ poſt dixerit mulier de viro g coire non poſſit cum ea · ſi poteſt pꝛo bari qð dicit ꝑiuſtum iudicium aliũ ac cipiat Bi vero ille acceperit aliaʒ/ ſepa rent᷑. Item ð his requiſiſti qui ob hãc cauſaʒ frigide nature dicunt ſe non pol ſe inuicem operaʒ carnis danles com⸗ miſceri Iſte vero ſi non poteſt ea vti ꝙ vxoꝛe habeat eaʒ quaſi ſoꝛorem.quod ſi retinaculum ↄiugale voluerit reſcin dere maneant vtriq; innupti. nã ſi huic non potuit naturaliter cõcoꝛdare quo modo alteri ↄueniet. Igit᷑ ſi vir aliam vxoꝛem vult accipere/ manileſta patet ratio qꝛ ſuggerente dyabolo odij fomi
tem exoſam eam habuerit. ⁊ ideo eam
dimittere mendacij falſitate molit᷑ ð
ſi molier cauſat᷑ ⁊ dicit volo eſſe mater
etfilios ꝓcreare · Aterq; eoꝛum ſepti⸗
ma manu ꝓpinquoꝛum tactis ſacro ſan
ctis reliquijs iureiurãdo dicat.vtniqᷓ
ꝑ commixtionem carnis coniunci · vnd
caro effecki fuiſſent. Lunc videt᷑ mulie
rem ſecundas poſſe contrahere nuptis
bumanum dico. ꝓpter infirmitatẽ car
nis eoꝛuʒ vir auteʒ qui frigide nature

.
1
eſt. maneat ſine ↄinge. ſi ⁊ ille aliaʒ coniugem acceperit. tunc hij qui iura uerant periurij crimine rei teneant et Penitentia peracta pꝛioꝛa cogant᷑ reci⸗ pere connubia. Noc ſeruanduʒ eſt cum
vterq; idem fatet᷑ · Ped vir ſi aſſerit ſe
debitum reddidiſſe vyoꝛi ⁊ illa diffitet᷑
xui potius fides habenda ſit /merito qᷓ/
ritur. Dehita ſtatutum eſt. Pi qͥs ita cceperit vxoꝛem ⁊ habuerit eam aliqͥ rempoꝛe ⁊ ipſa femina dicit. ꝙ nunqᷓ; coiſtet cum ea.⁊ ille vir dicit ꝙ ſie fecit
in veritate viri ↄſiſtat/ quia vir eſtca⸗ put mulieris/ hoc de naturali impoſſi/ bilitate ſtatutum eſt.
Se his qui maleficũs impedi
ticoirenon poſſunt.
—.
impedimento hoc tenendum decernit᷑
De ſi per ſoꝛtiarias et maleſicas ↄcubi lus non ſequitur hoꝛtandi ſunt quibuſ iſta eueniunt et ſpiritu contrito et pu/ miliato deo ⁊ ſacerdoti de omnib⸗ pec
catis confeſſionem faciant/ et lacrimis
atq; elemoſinis/ oꝛationibus ⁊ ieiunqjs
donino ſatiffaciant/ et perexoꝛciſios
ac cetera eccleſiaſtice viſcipiine muni/ mina miniſtri eccleſie tales ſanare pꝛo
eurent. Quod ſi non potuerint ſepara⸗
ri valebunt Bʒ poſiqᷓ; alias nuptiasexꝝ
pecierint illis viuẽtib quib' iunde fue ⸗
rint pꝛiorib qͥ reliquerant. etiſi poſ⸗ ſibilitas concumbendi eis reddita fue⸗ rit reconciltari nequibunt. Quoq infi⸗ ne huius capituli continetur ex rigoꝛe
magis dictum intelligenduʒ eſt qᷓ; ex ca
nonica equitate Vel intelligendum eſt non poſſe reconciliari pꝛioꝛib' niſi iudi cio eccleſie quo diuiſio facta fuerat.
O
furioſus neq; furioſa matrimonium cõ⸗ trahere poſſunt/ ſed ſi contracum fue/ rit non ſeparentur. Item nicolaus pa⸗ pa · Eij qui matrimonium ſ ani contra xerunt et vni ex duobus vel ambobus amentia vel furoꝛ vel aliqua infirmitaſ acceſſerit ob hanc infirmitatem talium coniugia ſolui non poſſunt. Bimiliter
N
et etiam ſcienduʒ de his qui ab aduer ſarijs excecantur vel membꝛis truncã⸗
tur vel a barbaris ex ſecti fuerint.
Be his qui cum duabus ſoꝛo⸗ ribus doꝛmiunt.
De his etiaʒ qui
aliqua macu
K. Ccoꝛpoꝛis
cum duabus ſoꝛoꝛibus vel cum duob fratribus doꝛmiunt videnduʒ eſt quid cenſeant canones. Qui doꝛmierit cum duabus ſoroꝛibus ⁊ vna ex illis añ fue rit vxoꝛ/ neutraʒ ex ipſis habeat nec ip
ſiadulteri vnq; in coniugio copulentur
Er aurelianẽ toncilio
————
Item nec ꝓpꝛie vxoꝛi licet ſibi redde
re debitum quam ſibi reddidit illicitaʒ
ſoꝛoꝛem eius cognoſcendo nec etiam
poſt moꝛtem vxoꝛis licet ei vel adulte⸗ re copulari. Item ʒacharias papa.con cubuiſti cum ſoꝛoꝛe vxoꝛis tue ſi feciſti neutram habeas ⁊ vjoꝛ tua ſi nõ fuerit conſcia ſceleris ⁊ ↄtinere non vult nu ⸗ bat in domino cui vult. Tu vero ⁊ ad⸗ ultera ſine ſpe coniugij maneatis et dñ viuitis penitentiaʒ agite Quod ait cui vult nubat. intelligendum eſt poſt moꝛ⸗ tem viri. Ande grego. Qui vxoꝛes ſu as in adulterio depꝛehendunt/ nec ille
nec illa aliam vxoꝛem accipiat. vel ali um virum qᷓ;diu ambo viuunt. ſi vo ad
ultera moꝛtua fuerit/ vir eiſi vult nu/ bat · adultera vero nunqᷓ;. ⁊ſi moꝛtuus
ſuerit vir eius. ſed omnibus diebus pe⸗
nitentia lamenta perſoluat.
4 urioſiquoque 1 on eſt dimittenda vxoꝛ pꝛo dum in amentia ſunt matrimonium cõ“ gli f trahere nõ valent. Qñ fabianus Neq;
—
laſen defoꝛmita⸗

Jero. ð moꝛ te fabiole.
—————— ——————
Hic de illo adul
terio agit qð cum cognato viri vel cuʒ
cognata vxoꝛis Zmittil illud etuʒ ſci enduʒ eſt ꝙ ꝓ aliqua infirmitate vł ma cula coꝛpoꝛali/ non licʒ viro vfore di⸗ mittere ⁊ econuerſo/ ß debet alter al teri ſubſidia ꝓuidere. Qnde aus⸗PBi vyoꝛem quis habeat ſterilem ſiue debi lem membꝛis vel cecam vel claudaʒ vł ſurdaʒ velſi quid aliud.ſiue moꝛbis vł laboꝛib.doloꝛibuſq; ↄfectam et qͥcqͥd excepta foꝛnicatione excogitari poteſt vehementer hoꝛribile/pꝛo ſocietate fi⸗
deq; ſuſtineat.
Eodẽ iure vtitur vir ⁊ mulier
Ve etiam notandum eſt ꝙ cum do minus concedat vroꝛe dimitti cauſa foꝛnicatõ nis viro eadeʒ licentia non tollit᷑ femi nis Ande iero. ꝛecepit dñs vxoꝛem non dimitti excepta cauſa foꝛnicatiõis et ſi dimiſſa fuerit manere innuptam. quicquid viris pꝛecipit᷑/ boc conſ equẽ ter redundat ad feminas. Non em̃ ad⸗ ultera vpoꝛ dimittenda eſt.⁊ vir mech tenendꝰ. Item apud nos quod non licʒ feminis eque non licet viris. et eadem ſeruitus pari conditione cenſetur. Ex bis oſtendit ꝙ mulier poteſt luper foꝛ⸗ nicationem virum ↄuenire vt vir mu/ herem. Ande innocentius papa Tri⸗ ſtiana religio adulteruʒ in vtroc; ſexu pari ratione condemnat/ ł viros ſuos mulieres non facile de adulterio accn⸗ ſant.viri autẽ liberius vroꝛes ſuas ad ulteras apud ſacerdoteſ deferre conſue nerunt.⁊ iõ mulieribus ꝓdito eaꝝ cri mine negal communio viroꝝ ante latẽ te ↄmiſſo /non facile quiſq; ex ſuſpitio⸗ nibus arceatur qui ſubmouebitur/ ſi e⸗ ius flagicium detegatur-
ꝙ foꝛnicariam nequit dimit⸗
tere vir niſiipſe expẽrs fuerit
I
D XXXV
et econuerſo⸗
Bi vero querit an aduſt adulteras poſſit dimittẽ cauſa foꝛnicationis vicimus qʒ neqͥt adulte ra vxoꝛ dimitti a viro /niſi ⁊ ip̃e experſ ſoꝛnicatõis exiſtat ⁊ econũſo · xñ au⸗ Nihil iniqui? ẽ qᷓ; cauſa foꝛnicatõis di mittẽ vxoꝛeʒ /ſi⁊ ipſe ↄuincit᷑ foꝛnica⸗
ri. Wecurrit enim illud in qͥ alteꝝ iudi“
cas teipſum ↄdemnas. Nua pꝛopt qͥſ⸗ quis foꝛnicationis cauſa vult abicẽ vx orẽ/ pꝛioꝛ debʒ eſſe a foꝛnicatione pur⸗ gatus.qð ſimilit ⁊ de femina dixerim Icdeʒ indignant᷑ mariti ſiaudiant adul ieros viros pẽdere ſimiles adulteris fe minis penas. cuʒ tanto uiꝰ eos puniri opoꝛtuerit.q̃ntomagis ad eos ptinet. ⁊ vtute viri eſſe. ⁊ exẽplo regere femi⸗ nas. Ex his apparet ꝙ adult adulterã dimittẽ non valet ⁊ econuerſo.
ꝙpoſſunt reconciliari qui ſe⸗ parantur caũſa foꝛnicationis
Bi quis autem foꝛnicationis eppers foꝛnicariaʒ dimi/ ſerit alij copulari non poteſt. b ↄtinere opoꝛtet vel ad dimiſſaʒ redire ſic et ð ſeminis. Ande ⁊ apoſtolus. kis qͥ ma
trimonio iuncti ſunt pꝛecipio non ego
ſed dominus vxoꝛeʒ a viro non diſce dere. ꝙ ſi diſceſſerit manerè innuptam aut viro ſuo recõciliari.⁊ ð viro addit ⁊ vir vxoꝛẽ non dimittat. Sʒ ambꝛo· ait · Jõ non ſubdit de viro ſiẽ᷑ de mulie re qvia licet viro aliam ducere. Bedh a falſarijs in ambꝛoſij libro poſituʒ cre ditur. Bupplendum enim in viro quod de vxoꝛe pᷣmiſit · aperte dicit auguſti ſic. Nuare non addit de muliere q p⸗ miſit de viro non ꝙ ſimileʒ ſoꝛmã vult intelligi At ſi dimiſerit qð caufa foꝛni cationis permittitur. maneat ſine vxo re aut reconcilietur vxoꝛi. Ideʒ ſi nec nubere illi ↄceditur viuo viro a quo re ceſſit nec huic allerã ducere · via vfo⸗ re quam dimiſit · multo minus fas t ii⸗
Aus. ſupepi ſtolã ad Coꝛ⸗

LI
vroꝛ. dominus ſolaʒ foꝛnicationis cau
ſam excepit. ceteras o vninerſas mo
keſtiasſique extiterint iubet ꝓfide cõ⸗ ingali ⁊ ꝓ caſtitate foꝛtiter ſuſtineri.et mechum dixit. qui a ſuo viro ſolutam duxerit. Ex his oſtendit᷑ ꝙ ſi cauſa ſoꝛ nicationis fit ſeparatio non poteſt vir
vel mulier in gliam tranſire copulam. Poſſunt autem reconciliari ⁊ cohabi/ tareſi pꝛins dimiſſuʒ alter reuocare vo
Que pꝛedictis vidẽt᷑ obuiare
Nicit tamẽ iohã
nes criſoſtim ſicut crudelis et iniquus
eſt quicaſtam dimitit.ſic fatuns eſt ⁊
iniquuſqui retinet meretricem hatro
nus enim turpitudinis eſt qui celat cri men vxoꝛis. Item iero. Lum mulier vnam carnem in aliã dimiſerit ⁊ ſe foꝛ⸗ nicatione a marito ſeparauerit. nð de
bet teneri ne virum quoq; ſub maledi cto faciat. dicente ſcriptura. Nui te ⸗ net adulteram ſtultus ⁊ impius eſt Idẽ
gd amandum ſcribens pꝛeibiterum de
ſerat ſicgit. Rem nouam loquo! immo
non nouam ſed veterem que vetertste pꝛiua polluit ꝑ adulteriuʒ Iteʒ relatũ
ſtamenti autoꝛitate confirmat᷑. Pireli
querit ſecundum virum mulier ⁊recð ⸗ ciliari voluerit pꝛioꝛi non poteſt.
Veterminatio
intelligenda ſunt de illa que ab aduite
rio recedere noluit. nec per penitentiã peccatum delere. Eð̃ ſi vir ſcient᷑ pati
tur conſentire videtur. Pi enim in ad“
ulterio ꝑſeuerare elegit. patronus tur
itudinis ⁊ lenocinij reus maritus ha⸗
bebitur niſi eam adulterij ream facere volnerit · Bi autema peccato receſſe rit ⁊ per penitentiam illud purgauerit Weterminatio
quadam que xiro ſuo viuente ali nup⸗
poterit viro reconciliari. Ande aug Quid tibi duruu videtur vt poſt adul⸗
terium reconcilietur coniunxũ fides aſ ſit non erit durum Cur enim adhuc de
putamus adulteros quos credimus pe
nitentia eſſe ſanatos. Idẽ non erit tur
pis nec difſicilis etiam po patrata et
purgata adulteria reconciiiutio coniu
gh · vbiper claues regni celoꝛuʒ nõ du“ bitatur fieri remiſſio peccatoꝛuʒ nõ vt
poſt viri diuoꝛtium adultera reuocet᷑. ſed vt poſt chꝛiſti conſoꝛtium adultera cipere peccatricem que penitentiam e⸗ git ſed non ſepe · tem hermes. Si vir ſcierit vxoꝛem ſuam deliquiſie et non
egerit penitentiam mulier ſed perma
net in fornicatione ſua ⁊ vir viuit cum illa.vir reus erit ⁊ particeps peccatie⸗ ius. ſi mulier dimiſſa egerit.penitẽ ⸗
tiam ⁊ voluerit ad virum reuerti debʒ recipeſe peccatricem que penitentiam egit ſed non ſepe.
non vocetur. Item gregoꝛius debet re
De illis quiſeante polluerũt
ber adulterium.
Bolet etiaʒ que
ri an valeat duci ĩ ↄiugiũ que pꝛius eft polluta ꝑadulterium. Deh leop apa
oit. Mullus ducat in matrimoniuʒ quã
——
elt aurib ſanctoꝝ ſacerdotuʒ quendam alterius vxoꝛẽ ſtupꝛo violaiſe.et inſuꝑ meche iuramentum dediſſe qð poſt le⸗
gitimi mariti moꝛtẽ ſi ſuperuiueret du⸗
ceret eaʒ in vxoꝛẽ.qð et fadum ẽ Tale
ergo ↄnubiũ ꝓhibemus ⁊ anathemati ʒamus.Eis alijſq; autoꝛitatib vetan“ tur in ↄiugiuʒ copulari qͥ ſe pꝛius adul
Ex ↄcilio ti⸗
terio maculauerunt.ß econtra auã.te
ſiat dicens Wenicʒ moꝛtuo eo cum qᷓ;
fuit veꝝ connubium. fieri poteſt conin
gium cum q̃ preceſſit aduiterium Idẽ poſſe fieri ſane licitas nuptias ex perſo nis illicite ↄiunctis honeſto placito ſub
equente manifeſtum eſt.
———— I U *————„ 4 e
icita cum quſbuſſibet ſtupꝛa commit⸗ tere. Idem. vt non facile dimittatur
8 1 1 1 1 3 1 11 1 3 3 13 3
—
5

L u
Bʒhecxtimg
autoꝛitas ð concubinis loauit᷑ pꝛobi⸗ bens concubinam poſſe tranſire ad ho⸗ neſtum placitum nuptiarum ſi caſtita⸗ tem ⁊ ſidem ſeruare velit. Mꝛima ye⸗ ro autoꝛit as auguſtini de illis ait qͥ de peccato penituerunt ẽt nihil in moꝛte viri machinati.nec viuente viro fidem adultere dedit mechus/ ꝙ eam in con⸗ iugio duceret ſiſ uperuiueret Qui ve ⸗
ro boc facuunt/ pꝛemiſſis als autoꝛita
tibus pꝛohibentur copulari.
Si pꝛo extrema cõditione va⸗ leat vxoꝛ ſepararia viro ⁊ ecò
Mnc ð cò ditione videamus an va
leat coniugium diuidẽ. Ad quod dicimus quia
nerſo⸗
non negatur ingenua poſſe nubere ſer uo/ ſed ſi neſcitur eſſe ſeruilis conditio nis libere poteſt dimitti cum ßuit eiuſ fuerit depꝛehenſa. m illud Si quis in genuus homo ancillam alterius vxoꝛeʒ
*
acceperit. ⁊ eſtimat ꝙ ingenua ſit.ſiip
ſa femina fuerit poſtea in ſeruitutem de iecta /ſi eam a ſeruitute redimere poteſt faciat. ſi non poteſt/ ĩ voluerit aliaʒ ac⸗ cipiat. Si vero ancillam eam ſcierat. et collaudauerat.poſt eam vt legitimã pabeat. Item ex eodem. Vi femmna in
genua acceperit ſeruum.ſciens ꝙ huus
eſſet⸗ habeat eum. quia omnes vnum patrem habemus in celis/ vna lex erit viro ⁊ femine. Cum dicitur ſciens illũ ſeruum datur intelligi.ꝙ ſi neſ cierit il
lum ſeruum eſſe/ nõ cogitur manere ců
ipſo. Bi enim conditionis dolum pati⸗ tur/ non cogit᷑ adherere ei cuius frau/ de decepta eſt. Si autem ſcierit vir cõ ditionem mulieris⸗ vel econuerſo⸗non valet eam dimittere · Ande ʒacharias pꝛpa · Si quis liber ancillam in matri⸗ monio acceperit/ non habet licentiam
dimittendi eam.ſi conſenſu amboꝝ cõ
iuncti ſunt/ niſi ðb foꝛnicationem · de il
lis agit quibus alterutrius conditiono ta eſi quando coniunguntur.
Be copula fui et ancille diuer ſoꝛum dominoꝛum
Queritur etiaʒ
ſibuꝰ vnins ancillam alterius acceperit
an ſit int eos ↄiugium Ve h etiaʒ ita
ſiatutum eſt. Vickuʒ eſt nob ꝙ quidam
legitima huoꝝ matrimonia poteſtatiua
quadaʒ pꝛeſumptione dirimant nonat tendentes illud. qð dens ↄiunxit hõ ñ ſeperet vnde nob viſum eſt vt cõiugia puoꝝ nõ dirimant᷑ etiaʒ ſi dierſos do minos habeant · b in vno diugio permã nentes dominis fuiant illis.⁊hin illis obſeruanduʒ eſt vbi legalis coniunctio fuit ⁊ ꝑ voluntatem dominoꝝ. Attẽde finem huius capituli vbi videt᷑ innui pᷣ ter voluntatẽ dominonꝝ inter kuuʒ ⁊ an cillam non poſſe ↄtrahi ↄiugium. vel ſi ↄtrahit᷑ non eſſe ratum · Quibuſdaʒ ta
men videtur inter eos poſſe fieri ↄiugi um · dominis ignoꝛantibus. De viroqui ſe facit ſeruum vt
Zlud ctimno
tanduʒ /ꝙ ſi mulier viꝝ libeꝝ acceperit ⁊ ilſe vt cauſaʒ pᷣſtet diſcidi ſe alicuiuſ ßuuz fecerit. nec ille vxoꝛẽ dimittẽ nec illa ob vinqulum ↄiugij in ſeruituteʒ re
digi poterit. Ande illud ꝑlatuʒ eſt ad
ſanctam ſinodum. ꝙ quidam ingenuus
ingenuam acceperit vxoꝛem·⁊ poſt ſi⸗
lioꝛum ꝓcreationeʒ occaſione diuoꝛtij cuiuſdã hunz ſe fecerit · vtꝝ Zmuliereʒ neceſſario tenere debeat et ſi tenuerit an illa etiam ßuituti ſubici debeat que ſitum eſt. Judicatũ eſt vxoꝛeʒ minime debere dimitti non tamen ob chꝛiſile gem muliereʒ in kuituteʒ redigi dille nõ ex ↄſenſu ↄiugis ſe fuuʒ fecerit que libeꝝ ipſa maritum acceperat·
In tiburienl

VBeetate contrahentium
eccleſiaſticd remoneantur oſficio Cete
—
————————— —
8— *
coningium. Beinterfectoꝛibus ſuarũ con ⸗ wgum 1 Wncergo Fis adicienduʒ XXX quidam oꝛdines in qui/ His 4 UCien 11 VII bus nullatenus poteſt eſt de occiſoꝛib ſuaꝝ ↄiugum. Vequi 4 contrabi coniugium.et bus nicolaus papa ſcribit radulpho bi i interceſſerit copula fit diuoꝛtium vt turicenſi archiepiſcopo. Interſectoꝛes acerdotium dyaconatus ⁊ ſubdyaco/ ſuarum cõiugumſine iudicio. cum non natus. In alijs vo permittit ſoꝛtiri cõ addis adulteroꝛnʒ vel aliquid huiuſio iugium niſi religionis habitum ſumpſe di/ quid aliud habendi ſunt qᷓ; bomici rint vel ↄtinentie votum fecerint Añ de. Acper b ad penitentiam redigẽdi leo papa. Clericos lectoꝛes hoſtiarios quib penitus denegat piugium Pic he acolitos.ſi extra votũ ⁊ ha/ videt᷑ nicolaus permitte maritis ꝓ ad bitum inueniunt᷑ et ↄtinentiam ꝓfiteri ulterio aut alio huiuſmodi vxoꝛes ſual nolunt vxoꝛem ducere virginem eccia interficẽ /ß eccleſiaſtica diſciplina ſpiri romana ꝑmittit /non viduaʒ vel repu⸗ tuali gladio non materiali criminoſos diataʒ qꝛ deinceps nec ad ſubdyacona feriri iu bat. vnde ideʒ nicolaus„Inter tum ꝓuehi poterunt. nec laycus vxo hec noſtra ſanditas addere ſtuduit. ſi rem ſoꝛtitus mii vginem. vel bigamus cuius vxor adulterium perpetrauerit? thag adclericatum ẽ ex cartbagineni cõ vtrum marito eius fm mundanam legẽ S cllio· lacuit ep̃os pꝛeſbiteros dyaco interficere liceat. Ved ſancta dei eccle nenſiↄciſio nos fubdyaconos eriam ab vxoꝛib ab ſia nunqᷓ; mundanis conſtringitur legi
elle añ.xij. annos ſᷣm leges matrimoni
empoꝛa copulam inierint ſeparari poſ ſunt.qᷓ;uis voluntate ⁊ aſſenſu paren tum iuncti ſunt. Mui vo in puericia co pulati poſt annos pubertatis nolunt ſe
Hoc etiam ſcien
um inire nequeunt. ꝛſi ante pꝛedicta
relinquere.ß in ↄiunctiõe ꝑmanere. iã
exb eſſiciunt᷑ ↄiuges.⁊ deinceps neqᷓ⸗
unt ſeparari. teʒ ſponſalia anteſeptẽ
nium ʒtrahi non poſſunt.ſoloenim cõ⸗
ſenſu ↄtrahunt᷑. qui interuenire nõ po
teſt niſi ab alterutra parte intelligatur
qð inter eos agit᷑. Wuo illa executi ſu⸗
mus cum aliorũ quoꝛundam adiectione
quibꝰ coniugiuʒ ſolui poteſi nec tamen
ſolui ſemꝑ neceſſe eſt.nunc de alijs que pſonas illegitimas penitus faciunt ad ⸗
dendum eſt ⁊ pꝛimum de oꝛdine.
In
„
hinere· Euodſi non fecerint etim av
quo oꝛdine nequeat fieri
ros vero clericos ad hoc non cogit Itẽ leo paꝑa Leꝝ ↄtinentie eadem eſt mini iris altaris/ que epiſcopis ⁊ pꝛeſbite ⸗
ris qui cum eſſent layci vt lectoꝛes lici te vroꝛes ducere potuerunt.ᷓ cũ ad p⸗
dictos ꝑuenerunt gradꝰ/cepit eis nõ li cere qð licuit. Item in vj ſinodo. Si quis eoꝛuʒ qͥ ad clerum accedunt volue rit nuptiali lege mulieri copulari/ hoc
gñ oꝛdineʒ ſubdyaconatus faciat. Iteʒ
calixtus papa pꝛeſbiteris dyaconibus ſubdyaconibus monachio concubinas habere ſeu matrimonium ↄtrahere pe⸗
nitus interdicimus.ↄtrada quoqʒ ma trimonia ab huiuſmodi ꝑſonis diſiun ⸗ gi ·⁊ ꝑſonas ad penitentiaʒ debere re ⸗
digi.iuxta ſanctoꝝ canonum diſtinctio ⸗
nez iudicamus. Item grego. Mullũ fa cere ſubdyaconuʒ epiſcopi pꝛeſumant niſi qui ſe caſte victuruʒ ꝓmiſerit. quia nullus debet ad miniſterinʒ altaris ac⸗ cedere niſi cuius caſtitas ante ſuſcep ⸗
tum miniſterium fnerit appꝛobata.
bus. gladium non pabet niſi ſpiritualẽ

Aug ad in lianaʒ de ſan⸗ cta viduitate
3„ 3 4 ² 7
Item pius papa Auicunq; pꝛopꝛiam
vxoꝛem abſc lege ⁊ſine cauſa interſe
cerit/ aliamq; vuerit/ armis depoſitiſ
publicam agat penit entiamn ⁊ſi contu⸗ max extiterit/ et anathematiʒet᷑ vſq
quo conſentiat.
De voto
eſt teſtificatio qnedaʒ ꝓ
miſſionis ſpontanee /qᷓ deoa deſhis que dei ſunt ꝓpꝛie fieride bet. Sunt tamen ⁊ vota ſtultoꝛum que
frangenda ſunt ·
Be votoꝛumdifferentũs·
Bcienduz vero
ꝙ votoꝛũ alind eſt commune. aliud ſin⸗ gulare. Cõmune vt illud quod in bap
tiſino omnes faciunt cum ſpondent rè/
nunciare dyabolo ⁊ pompis eius Bin⸗ gulare vt cuʒ aliquis ſponte pꝛomittit ſeruare virginitatem vel continentiaʒ
vel aliguid puigſmodi. Item ſingula⸗ re votum. aliud eſt pꝛiuatum. aliud ſo⸗ lenne.· pꝛiuatum eſt in abſcond ito factũ ſolenne vero in ↄſpedu eccleſie facum
Ite pꝛiuatum votum ſi vilet᷑/ pecca⸗
tuʒ eſi moꝛtale · ſolenne vo violare pec catum ⁊ ſcandalum eſt. qui pꝛiuatũ fa ciunt votum ↄtinentie/matrimoniũ cõ trabere non debent. quia contrahendo
moꝛtaliter peccant · ſitamen ↄtraxerit non ſeparent᷑. quia pꝛobari non poteſt
qʒ occulte factum eſt. Qui enim ſolen
niter vouent/ nullatenus ↄiugiuz inire
queunt. quibus non ſolum nubere/ ſed
et velle damnabile eſt. nde aud. In coniugali vinculo ſi pudicicia ſeruatur
damnatio non timet᷑/ ſed in viduali ch
tinentia.⁊ virginali excellẽtia/ virtus
mneris amplioris expetit᷑/ qua expe⸗ dita ⁊ electa ⁊ voto oblata. iam non ſo lum capeſcere nuptias · ſed etiaʒ ſi non
*.
Bncsvo
to inſpiciamus. Votuʒ
—
nubat nubere velle damnabile eſi So
ventibus enim virgintatem vel vidui⸗ tatem non ſolum nubere ſed etiam vel le damnabile eſt. Muod apoſtolus oſtẽ dit thimotheo ſcribens· Adoleſcentio res viduas denita Lum enim luuria? te fuerint in chꝛiſto nubere volunt idẽ
cum poſt votum continentie in delicijs egerint vitam non dico nubunt ſed nu ⸗
bere volunt in chꝛiſto. quaſi tunc nõ ſit
peccatum. ſed ꝙ ſic oſtendit lubdens
pa. da. ⁊ quare fubdit quia pꝛimam fi.
irri. fe.⁊ ſi non nubendo tamen volen⸗ que a ꝓpoſito cecidit
do vt voluntateʒ appareat eſſe damnatam ſiue ſequant᷑ nuptie ſiue non · Wamnat em̃ ꝓpoſiti
fraus/ damnant tales qꝛ ↄtinentie fidẽ pꝛimam irritam ſecerunt id eſt votum
vel in voto violato fidem quaʒ in bap
tiſmo ꝓſeſſi ſunt. vi autem ꝙ volũta⸗
te mbendi damnant᷑ ↄſtat ſi eã affectui mancipauerint reuocanduʒ i eſſe inir⸗ ritum· eaſq; arcendas redire ad ꝓpoſi⸗ tum. Ande gregorius viduas a ꝓpoſi⸗ to recedentes viduitatis ſuper quibus
nos conſuluiſti. credo te noſſe a ſancto paulo niſi ↄuertantur olim eſſe damna
tas quas ⁊ nos apoſtolica autoꝛitate dã nandas ⁊ a communione fidelium atq; a liminibus eccleſie arcendas foꝛe cen⸗ ſemus vſq;quo obediant epiſcopis ſuis
et ad bonum quod ceperunt inuite aut
voluntate reuertant
De virginibus non velatis
De virginib au
tem non velatis ſi deuiauerint a pꝛede
ceſſoꝛe noſtro innocentio papa tale de
cretum habemus. NEee que nondum ſa cro velamine. recte tñ in ꝓpoſito virg nali ſemper ſeſimulauerunt permanere
licet velate non fuerint/tñ ſi nupſerint aliquo tempoꝛe his agenda penitentia eſt. qꝛ ſponſio earum a domino teneba tur. Si enim inter homines ſolet bone
fidei ↄtractus nulla ratione diſſolui q̃n tomagis iſta pollicitatio quam cvʒ deo
Breg · ad bo nifacium

——
pepigit ſolui ſine vindicka non poterit.
Itemſi virgines nonduz velate taliter publica penitentia puniunt᷑ ⁊ a cetu fi⸗
delium vſq; ad ſatijfactionem excludũ tur/ quantomagis vidue que ꝑfectioꝛis
etatis ⁊ maturioꝛis ↄſilij exiſtunt et ha bitum religionis aſſumpſerunt ⁊ dein⸗
de apoſtatauerunt atq; ad pꝛioꝛem vo
mitum ſunt reuerſe a nobis ⁊ ab omni⸗
bus fidelibus a liminibus eccle ⁊ ace⸗ tu fidelium vſq; ad ſatiſfactionem ſunt eliminãde et carceribus tradende. Ex
bis apparet vgines vel viduas voto cõ
tinentie aſtrictas ſiue fuerint velate ſi⸗
ue nð. nullatenus ↄiugium ſoꝛtiri poſ⸗
ſe. Quoditidem de omnibus inteliigẽ
dum eſt qui ↄtinentiaʒ vouerint Quod
em̃ ante erat licitum.poſt votum ſit il⸗ licitum. Mon eſt pꝛetermittendum qð innocẽtius papa de viduis et puell de⸗ creuit que chꝛiſto ſpiritualiter nubũt.
i poſiea publice nupſerint non eas ad ⸗
mittendas eſſe ad penitentiam niſi hij quibus ſe iunxerant de mundo receſſe⸗ rint. Di em̃ de hominib hec ratio cu ⸗ ſtodit᷑ vt quecunq; viuente viro alteri nupſerit adultera habeaf᷑. nec ei agen
de penitentie licentia ↄcedit᷑ niſi vnns
de illis fuerit defunctus. quantomagis de illa tenenda eſt que añ ſe immoꝛta⸗ li ſponſo ↄiunxerat ⁊ poſt ad humanaſ
nuptias tranſmigrauerit. Attẽde ꝙ nõ
ſolum ↄiugium talibus negare videtur ßetiam locum penitentte. Sed nõ ita intelligenduʒ eſt. vt aliqñ excludant᷑ a
pnĩa que digne penitentiam agere vo ⸗ lunt. F ille non ſunt admittende ad pe
nitentiam que ab inceſtus copula diſce dere nolũt. quia poſt religionis ꝓpoſi
tum nen poteſt deo reconciliari per pe⸗ nitentiam que ad habitum ſue ꝓfeſſio⸗
nis redire neglexerit.tunt ille cui ſe cõ
innxerat ei defuncus erit/ cum abeius
añ̃ illicitis amplexibus hec penitus re⸗ ceſſerit. Cum ergo dicit᷑ eas nõ eſſe ad
mittendas ad penitentiam/ niſi hij qui
bus ſe iunxerant de mundo receſſerint ſubaudiendum eſt eis. Tunc em̃ eis vi
ri de mundo recedunt ⁊ defungunt᷑/ cũ
—— w
ab eoꝛum ↄcupiſcentia iſte ſe alienant
quem ſenſum ſimilitudo ſubdita decla rat ⁊ ↄfirmat.
Quaʒgrande malum ſit adul
terium.
—
Lum vir et mu lier legitime diundti ſunt/ ↄſtat alteruʒ altero vivente. ad aliam non poſſe tran ſire copulaʒ. alioquin adulterium com
mittit. de quo clemens papa ait. in omnibus peccatis adulteriuʒ eſt ʒuius Iecundum nanq; in penis tenet locum quem pꝛimum illi habent qͥ aberrant a deo. rauiſſime ergo peccant adulteri grauit᷑ foꝛnicarij. h cunctis his grauiuf inceſtuoſi.q̃s omnes tranſcendunt con tra naturam delinquentes. vnde aug.
Zdulterij malum vincit foꝛnicationem
vincit ab inceſtu. peius enim eſt cum matre qᷓ; cuʒ aliena vxoꝛe doꝛmire ſed hoꝝ omnium peſſimum eſt qð ꝓtra na ⸗ turam ſit. vt ſi vir membꝛo mulieris nõ
ad hoc ↄceſſo vtat᷑. hoc execrabilit fit in meretrice.ß execrabilius fit in vroꝛe
Peillis quigoſttongmcp⸗
tiuitatem redeunt.
———
Bic queritur de
ill feminis que putantes viros ſuos in
teremptos vel in captiuitate vel ab ini
qua damnatione nunqᷓ; liberandes in
alioꝛum ↄiugia tranſierunt. ſiilli qͥ pu tabant periſſe remeauerint/ vtrum eis
reddi debeant. et an ſecundi foꝛnicati ſunt. ⁊ ipſe ree adulterij. deh leo pa pa ait ſic. Neceſſe eſt vt legitimarũ fe⸗ dera nuptiarum reintegranda eredamꝰ ⁊remotis his q̃ hoſtilitas intulit⸗cuiq;
id legitime refoꝛmet᷑ qð intulit. procu
randumqʒ eſt vt recipiat quiſq; qð pꝛo pꝛium eſt.ne culpabilis iudicet᷑.⁊ qua i alieni iuris peruaſoꝛ habeat/ qui pſo nam eius mariti qᷓ iam non eſſe eſtima bat/ aſſumpſit. Bic enim multa q̃ ad
—— 3 *.—————— ——
——

os qi in captiuitatem ducti funt per⸗ tinebant in ius alienum tranſire potue
runt. ⁊ tamẽ plene iuſticie eſt. vt eiſdẽ reuerſis reſoꝛment᷑ Ideoq; ſi viri poſt
ongam captiuitatem reuerſi. ita in di
69
lectione ſuarum ↄiugum perſeuerant-
yt eas in ſuum cupiant redire ↄſoꝛtium
omittendum eſt ⁊ incuipabile ivdican⸗ dum quod neceſſitas intulit.⁊ reſtituẽ
dum qð fides poſcit. Pin auteʒ alique
mulieres ita viroꝝ poſterioꝛum amoꝛe
ſunt eapte ⁊ malint his coherere qᷓ; ad
jegitimum tranſire conſoꝛtium/ merito
ſunt notande · ita vt eccleſiaſtica com ·
munione pꝛiuent᷑ · que de re excuſabi/ li contaminationem criminis elegerũt
MRedeant ergo in ſuum coniugia ſtatũ. aquia ſicut mulieres q̃ ad viros ſuos reũ
ti noluerint impie ſunt habende ita ille
que redeunt merito ſunt laudande Ex pia oſtendit᷑ illos qui talit iungunt᷑ vt credant virum interemptum per igno⸗
rantiam aliquam ecuſationem habe ·
re de peccato ⁊ tantum pꝛimam copu⸗
lam eiſe legittmam non ſecundam.ve⸗ niam tamẽ habere/ ſicareat obpꝛobꝛio
male volunt atis · ved ſi quis relicta in patria ſua vxoꝛe in longinquam abiẽs
regionem aliam ducat vxoꝛem deinde penitentia ductus eam dimittere velit aſſerens ſe aliaʒ habuiſſe que viuit nec
eccleſia ꝑmittat. que qʒ ile aſſerit ig/
noꝛat. queritur an in hac ſecunda copu
la ſit ↄiuginʒ. Bane dici poteſt nõ eſſe piugium ⁊ mulierem de crimine excuſa riper ignoꝛantiam. virum autem adul⸗
teriuʒ admiſiſſe· Bed ex quo ad pᷣmaʒ redire volens nec valens cogit᷑ eccleſie viſciplina hanc tenere. incipit excuſari
per obedientiam ⁊ timoꝛem dehꝙ po⸗
XXXIX
ſcenti mulieri debitum reddit a qua ſe nunqᷓ; poſcere debet ⁊ ſic de alijs bu
iuſmodi ſciendum eſt.
De diſpari cultu-
Biſt hoc de
—————
———— ——
„ ₰ 4*„ —* —
ec eſt enim vna de cauſis quibus plo⸗
ne inlegitime fiunt ad ↄtrahendum ma
trimonium. Non enm licet xp̃iano cũ gentili vel iudea inire ↄiugium qꝛ etiã in veteriteſtamento ꝓhibitum elt ſide/ les viros infideles ducere vxoꝛeſ domi no dicente. Non accipies vxoꝛem de fi liabus alienigenaꝝ filis tuis ne tradãt eos poſt deos ſuos Juxta hoc domini pꝛeceptum indeoꝛum coniugia cũ alie ⸗
nigenis inita heſdꝛas ſeparauit P ideʒ etiam in nouo teſtamento ſeruat᷑. Vn ·
de auz Ne nubat femina niſi ſue reli⸗ gionis viro. vel ne vir taleʒ ducat vło
rem. Idem enim vt dicis iubet domi⸗ nus. docet apoſtolus vtrunq; pꝛecipit
teſtamentum. Itẽ ambro· caue xpia⸗
ne gentili vel udeo filiam tuam trade te.caue ne gentilẽ vel iudeam vel alie⸗ nigenam id eſt hereticam? omneʒ alie nam a fide tua vxoꝛem accerſias tibi. Item ſi quis iudee ſiue xp̃iana indeo ſi
Zmbꝛo. inli bꝛoð patrir
ue iudes xp̃iano carnali ↄſoꝛtio miſce“ atur quicunq; tantum nephas admiſe⸗ rit a xp̃iano cetu ꝓtinus ſegreget᷑ Ex
his aljſq; pluribus teſtimontjs apparet
non poſſe ↄtrahi ↄiugiuʒ ab his qͥ ſunt
diuerſe religionis ⁊ fidei.
Ve coniugio fidelis et infide
ſiserduotum infidelium
Huic autẽ vide
tur obuiare qð apoſtolus ait de impã⸗ ribus coniugis· Ego dico non domin Biquis frater habz vxoꝛem infidelem ⁊hoc ↄſentit h. cum.il.nõ di. illam et ſi qua mulier ⁊c̃. Sed aliud h eſſe aliud illud euident᷑ oſtendit aus· Ibi em̃ agi tur de illis ↄiugijs fidelium ⁊ infideliũ que ↄtrahunt ab eis in diſpari religio⸗ ne ⁊ fide manentibus. Apoſtolus vero
Zã ad pol⸗ lentium.
sit de illis que vnius eiuſdemq; infide
iitatis fuerũt quando ↄiunct ſunt. Vʒ
cum veniſſet euangelium alter ſine alte ra credidit. Intelligis ne quid dicã vt
tende vt rem ipſam diligentius expla
nẽ Ecce diuges duo vn inſdelitati ˙
at

f
fuerunt quando diuncti ſunt. nulla de
uila de cia pmittit a foꝛnicãte diſcedere.Et in ——— e———*— hominis— eſt maioꝛin P Etnout tetamentiquo coꝛde. nec vera eius pudicicia cum con ppibet᷑ fidelis cum infideli copulare cõ inge dici poteſt · qꝛ omne qð non eſtex encrer ugium lam ſunt coniuges ⁊ ambo ad ſide peccatum eſt.qᷓ;ᷓuis veram fidel ha delcũ ifiqeli huc lunt infideles Tales ſunt adhuc ñ beat pudiciciam etiam cum inſidelicõ les ↄiundi ſunt. Venitqʒ euangelijp̃/ iuge que non habet veram. Ideo autẽ dicatoꝛ credidit eoꝝ vnus vel vna. ſed nec iuberi.qui nec dõtra iuſſionem dñi ita vt infidelis cum ſideli habitare con gentiles ſuerunt ambo ↄiundi. Licitũ 3 ſentlat.nõ iubet dominus vt fidelis in ergo erat per iuſticiam fideli inidelem ˙ fidelem dimittat taliter ↄiunduʒ. nec dimittere/ ßlicitum non erat faciendũ apoſtolus iubet vt non dimittat⸗ bcon⸗ Ppter liberam beniuolentiam. Euidẽ ſult. vt ſi quis aliter agat non ſit tranſ ter apparet ⁊ inter infideles ↄiugiuʒ eſ greſſoꝛ.ſicut ⁊ de virginibus conſ ulit. ſex⁊ apoſtolum de illis agere.qui in in ⸗ onet ergo qð eſt ucrandi occaſio/ ſidelitate Hiuncki fuerunt. ⁊ poſt alter 8 tum poſſit licite relinquere. non ex; adfidem ↄnerſus eſt. cum quo etisʒ fi K Znil pedit. Tunc enim non expedit id qð li delis habitare ↄſenſit.⁊ hec non dimit bwip citum eſt quando permittit᷑ quidem. ßᷣ tere fideli ↄlulit apoſtolus. quia ſoꝛte c vſus ipſius alijs afſert inpedimentum per ſidem jaluabit᷑ iſidelts. 3 ſalutis.ſicut diſceſſio fidelis ab infide⸗ li quam non ꝓhlbet wooond ec2 De foꝛnicatione ſpirituali ob 6 illo non eſt iniuſta. apoſtolus ne fiat uam poteſi dimitticontunr. 9 conſilio caritatis ſuadet.vt nemo in ea g R⸗ —— pcõſilj voluntate libere faciat. Ex bijs mon- IxG ſt moen ſtrat inter fideles ↄiugium eſſe. ⁊ conſi Mote tamen li * liuʒ opoſtoli nõ obuiare pᷣcepto vomini cite dimittere.q in infideli eſt ſoꝛnica quo iubet fidelem non iungi infideli et tio ſi non coꝛpoꝛis tamen mentis. Cau ſi ↄluncti fuerint ſeperari. Legit᷑ ẽ ꝙ ſam em̃ foꝛnicationis dominus excepit 4 heſdꝛas vpheta· immo dominus ꝑeus ¶ Foꝛnicationem vero generalem ⁊ vni iuſſit iſrahelitis vxoꝛes dimittẽ alieni uerſalem intelligere cogimur.non mo⸗ ʒ g. in mo genas. p quas ibant ad deos alienos. do ſcʒ coꝛpoꝛalem.ß̃ ⁊ ſpiritualeʒ de 5 cr 3 non ille ꝑ maritos acquirebantur deo. augait. Idolatria ⁊ quelibet noxia ſu Rece hoc pꝛecepit.quia ꝑ moyſen iuſ perſticio foꝛnicatio eſt. vVominus aũt . ſerat dominus ne quis vxoꝛem alieni/ permiſit cauſa foꝛnicationis vxoꝛeʒ di genam duceret WMerito ergo qs duxe mitti. non iuſſit. etſic dedit apoſiolo rant domino ꝓhibente/ dño iubente di locum monendi. vt qui voluerit nõ di zmboſius miſerunt. q vt ait ambꝛalius Nonẽ mittat · poteſt tamen licite dimittẽ Vi * imputanduʒ matrimoniuʒ qð extra de enim foꝛnicatio carnis deteſtanda ẽ in cretum dei factum eſt.b non cognoſcit᷑ coniuge. quantomagis foꝛnicatio men emendanduʒ. vt quando— tis.i.infidelitatis. Ans„ li copulat᷑. Pʒ vt git aug. Cum cepiſ Anei ſetgenti euangelium p̃dicari iam cõ⸗ o quibus vicis poſſit di⸗ iunctos gentiles gentilibꝰcomperit cõ mitti- iugibus·ex quibus ſi non ambo— rent.ß vnus vel vna.⁊ infidelis cum Bi auteʒ queriſ—
deli ↄſentiret habitare/ nec ꝓhiberi a
dño debuit fidelis infidelem dimittere nec iuberi. Ideo non ꝓhiberi qꝛ iuſti
an ꝓpter aliud viciuʒ niſi ꝓpter infide
litatem vel ydolatriam poſſit dimitti.

Zug. inli.s attende qð aud. att Si infidelitas foꝛ fmone dñi in nicatio eſt· ⁊ dolatria infidelitas et
monte
auaricia jdolatria. non eſt dubitandũ 4 auariciam foꝛnicationem eſſe · Quis ergo quamlibet illicitam concupiſcen/ tiam poteſt a ſoꝛnicationis genere ſepa rare.ſi auaricia foꝛnicatio eſt. Ex quo
intelligi᷑ ꝙ vpter illicitas ↄcupiſcen“
tias · non tantum que in ſtupꝛis cũ alie
nis viris vel feminis cõmittuntur ᷣ ob
qu allibet aue animam a lege dei aber⸗
.
rare faciunt ⁊ pernicioſe coꝛrumpi pol⸗
ſit ſine crimine.⁊ vir vxoꝛem ſuam di⸗
xug. de ſide mittere.⁊ vfoꝛ virum Item rectiſſime
et operibus ⸗
or tua. niſi mihi de latrocinio diuicias congeras · vel niſi ſolita lenocinia exer ceas.aut ſi qd alinq facinoꝛoſum vł fla gitioſum a viro ſuo expetat · Tunc il/ le ſi veraciter penitens eſt. habetq; fi⸗ dem per dilectionem operantem mein bꝛum qð eum ſcandaliʒat amputabit·
Ex his apparet ꝙ non ſoluʒ infidelitas
ſed etiam quelibet ↄcupiſcentia q̃ per⸗
nicioſe turpiterqʒ coꝛrumpit foꝛnicatõ ſpiritualis eſt/ per quam vir vxoꝛẽ vel vroꝛ virum dimittere poteſt.ↄſulit ta⸗ men apoſtolus ne fidelis dimittat infi⸗ delem volentem cohabitare nec a deo reuocare.
gi fideli liceat aliaʒ ducere in fieli diſcedente veldimiſſa
ũdelis dimittat infideleʒ · vel infidelis
aſideli diſcedat. an liceat fideli aliam ducere. Aidet autoꝛitas teſtari ꝙ vi⸗ vente illa alteram ducere non valeat ·
Imbꝛoſins. Zmbꝛoſius enim verba apoſioli expo⸗
exↄcilio mel⸗
⸗deni.
nens git. Alioquin ſi diſceditis ab in/ uicem ⁊ volentes cohabitare dimittitiſ
⁊ alijs vos copulatis adulteri eſtis.⁊ fi li veſtri qui de hac copula naſcunt᷑ im mundi id eſt ſpurij ſunt. Iteʒſi quis ha buerit vxoꝛem virgineʒ ante baptiſmũ viuente illa poſt baptiſinum alteraʒ ha
bere non poteſt. Lrimina enim in bap
——
dimittit᷑ ſi viro ſuo dicat. non ero vx⸗
Bic queritur ſi
tiſmo ſoluuntur non diugia
dentur
Bed ecõtra am bꝛoſteſtar vi infidelis dicit apoſto⸗ lus diſcedit/ diſcedat · Non ei eſt ſer uituti ſubiectus frater aui ſoꝛoꝛ in hu/
Que pꝛemiſſis contraria vi⸗
iuſmodi. qꝛ non debet᷑ reuerentia con⸗
ingij ei qui hoꝛret auctoꝛem diugij 1õ
eſi enim ratum ↄiugij matrimoniuz qð
ſine deuotione dei eſt.⁊ ideo nõ ẽ pec? catum ei qui dimittitur ꝓpter deuʒ. ſi alij ſe copulauerit. Contumelia enim creatoꝛis ſoluit ius mr̃imonij circa euʒ qui relinquit᷑ ne accuſet᷑ alij copulatus Inſidelis autem diſcedens et in deum peccat ⁊ in matrimonium neceſi fuan/
da eifides cõiugij. qui ideo receſſit ne audiret chꝛiſtum eſſe deum xp̃ianoꝛum coniugioꝛũ Bi vero ambo crediderint per cognitionem dei ↄfirmat ↄingium
Beterminatio
Ittende hic pꝛe
dictiſ ↄtraria poſſe videri ita vt ſibi am
bꝛoſius ↄtradicere videatur. ð diſting ueuduz eſt hic aliud eſſe dimittere vo⸗
lenteʒ cohabitare. aliud dimitti ꝓpter deum ab illo qui hoꝛret nomen chꝛiſti ·
Ibi enim lex beniuolentie non ſeruat᷑ ſhic veritas cuſtodit᷑.⁊ ideo cum liceat dimittere volentem cohabitare non ia men ea vinente aliam ducere licet · di⸗
ſcedente vero ſequi non opoꝛtet et ea
viuente aliam ducere licet. Ved non eſt intelligendum niſi de his qui in infi⸗ delitate fibi copulati ſunt. ᷣſi ad fides vterq; ↄuerſus eſt. vel ſi vterq; fidelis matrimonio coniundus eſt. ⁊ polt alter eoꝛum a fide diſceſſerit ⁊ odio fide cõ iugem reliquerit dimiſſus diſcedentem non comitabitur. nec tamen illa viuen te alteram ducere poterit quia int e0& fuerat rat ↄingium qð nõ põt diſolui
ſi

. ** ²— ₰ — 8*
Zuc. in li. de
ſene
ide⁊ opibus
eſſe intẽr iñfideles ⁊ quare
————
nulli qui inter infideles aſſerunt non eſ ſe coniugium.quia nec rata nec legiti ma eſt eoꝝ copula. Rata non eſt. quia ſolui poteſt/ nec legitima quia apoſtolꝰ ait. Nmne qð non eſt ex fide peccatuʒ eſt/eoꝝ autem coniunctio non eli ex fi⸗
de.⁊ ideo peccatum eſt. Non eſt ergo
coniugium quia nullum coniugium pec
catum eſt Auguſtinus etiaʒ dicit. quia
non eſt vera pudicicia infidelis cumſi/ deli. Sed vera negat eſſe pudicicia /ñ ꝙ infidelium ↄiugium non ſit verum; qꝛ non hz illud triplex bonum qð excu ſat coitum ⁊ meret᷑ pꝛemium en ril⸗ lud apoſtoli. Vmne quod non eſt exſ de peccatum eſt. non ita intelligenduʒ eſt. vt qͥcqd fit ab infidelibus peccatuʒ ſit. omne quod fit ↄtra fidem.i.con/ ſcientiam male fit.⁊ ad gehennam edi
ſicat.vel in omni eo qð infidelis facit
peccat. non quia illud facit ð quia non eo modo illud facit quo debet non refe rens ad debitum finem.
g legitimum ſit coniugiuz in
fidelium ⁊ non ratuʒet᷑ quare
———.
Lopula ergoma
ritalis que eſt inter infideles coniugiũ
eſt legitimum/ ſed non ratum legitimũ
quia eli inter legitimas perſonas/ h nõ ratum/quia ſine fide. Loniuginʒ vero fidelium eſt legitimum ⁊ ratuʒ.ſitamẽ legitime ſunt perſone. autem legiti ma ſit infidelium coniunctio auꝗteſta⸗
tur dicens Axoꝛ legitima ſocietate cõ
iuncta ſine vlla culpa relinquit᷑. ſicũ vi ro xp̃iano ꝑmanere noluerit. Ex heti am ꝓbat ꝙ inlideli ad fidem ↄůſo apo ſtolus ↄſulit infidelem non dimittere.
qð non faceret ſi non eſſet inter eos le
gitimum ↄiugium · legitimum eſt quod legali inſtitutione vel ꝓuincie moꝛibuſ
—*. 3 ——— —
Auidaʒ dicunt coniugiuʒ nõ
X
———
non ↄtra inſſionem domini ↄtrabitur.
Ve cognatione carnali et ſpiri tuali et pꝛius de carnaſi
eſt de cognatione aliqd di⸗ cere. Eſt autem cognatio alia carnalis. alia ſpiritualis Mꝛimuʒ de carnali cognatione ⁊ affinitate inſpi ciamus. Cognati ʒᷓ vel aſfines in vij. ʒ du vel infra copulari nõ debent. vnde gre Mꝛogeniem ſuam vnumquenq; vſq; ad ſeptimam obſeruare decernimꝰ generationem.⁊ quamdiu ſe agnoſcũt affinitate ꝓpinquos/ ad coningaleʒ co⸗ pulam accedere denegamus qð ſi fece⸗ rint ſeparent. Item nicolaus papa.ð conſanguinitate ſua nullus vxoꝛem du cat vſq; poſt generationem ſeptimam vel quouſq; parentela cognoſci poteſt. Item nulli ex ꝓpinquitate ſui ſangui⸗ nis vſq; ad ſeptimum gradum vxoꝛes ducant. Mis autoꝛitatibus alqjſqʒ plu ribus ↄſanguineoꝝ coniunctiones ꝓhi⸗ bent᷑ vſq; ad ſeptimum gradum. Euõ autem gradus conſanguinitatis com⸗ putandi ſint /yſidoꝛus oſtendit ſic.
Be computatione graduũ cõ ⸗ ſanguinitatis.
Beries conſang
uinitatis vj. gradibus dirimitur b mo
do. filius cfilia qð eſt frater ⁊ ſoꝛoꝛ ſit
ipſe truncus illis ſeoꝛſum ſe iuncis/ ex radice illius trunci egrediuntur iſti ra⸗ munculi/ nepos ⁊ neptis. pꝛimus pꝛo nepos ⁊ pneptis.ſecundus abnepos ⁊ abneptis. tercius adnepos et adneptis
quartus trinepos ⁊trineptis.quintus
trinepotis. nepos et trineptis neptis ſextus. Attende ꝙ ſex gradus tantum
ponit yſidoꝛus. quia truncum int᷑ gra ⸗ dus non computat. Alij vero qui ſeptẽ gradus ponunt truncum inter gradus computant varie nanq; computant᷑ ãd
Bres · epiſco pis gallie

ontanguinitatis · Alij enim patrem in pꝛlmo gradu. filio in.j. ponunt. Alij pꝛimum gradum filioꝰ appellant negã tes gradum cognationis inter patrem et filiuʒ eſſe. cum vna caro ſint pater ⁊ filius. Autoꝛitates ergo que conſang · vinitatis cautelam vſq; in ſeptimum 5 dum ꝓhibent. patrem ponunt in pᷣmo graduIlle vero que vſq; ad ſextuʒᷓ/ dum phibent pꝛimum gradũ filios ap pellant. atqʒ ita fit vt eedem ꝑſone m
vij. gradu⸗ patrem vero in primo ᷣdu
ponit qui fratres dicit eſſe pꝛimuʒ gra⸗ dum. modo computat ʒachaias papa inquiens. parentele gradus talit᷑ com⸗ putamus. Ego et frater meus vna ge⸗ neratio ſumus. pꝛimumq; gradum ef⸗ ſicimus Rurſus filius meus. fratriſq; mei filius.. generatio ſunt·⁊ ſecundũ gradum faciunt atq; ad hunc modũ ce⸗ tere ſucceſſiones. Inter illos vero qui ſex computant gradus ⁊ illos qui.vij. computant gradus nulla in ſenſu exi ſit dierſitas.qᷓ;uis in nunero gradu⸗ um varietas videat. Vltima vero ge⸗ neratio ſi a fratribus ſumat iniciuʒ nu⸗ merandi.vñj · inuenitur. Quare vᷣo. vj computet yſidoꝛus ipſe aperit dicens.
Eachariasa liter ↄputat.
Quare ſex 3“ duõ ↄputant᷑
paginum oꝛdinibus dirimens vſq; ad vltimum gradum ꝓtraxerit/⁊ ꝓpinq ⸗ tas eſſe deſierit.tunc primus lex in ma trimonij vinculuʒ eam recipiet ⁊ quod ammodo incipiet reuocare fugientem. Ideo autem vſq; ad ſi extuʒ generis ð dum conſanguinitas ↄſtituta eſt. vt ſiẽ vj. etatibus mundi generatio ⁊ homi⸗ nis ſtatus finitur. ita ꝓpinquitas gene ris tot gradibꝰ terminetur In his ſex gradibus omnia ꝓpinquitatum nomi na ↄtinent᷑/ vltra quos nec affinitas in ueniri nec ſucceſſio poteſt amplius pꝛo pagari· Becundum alios ſeptem ideo computant᷑/ vt ita poſi ſeptem gradus ſponſus ſponſe iungat/ ſicut poſt hanc vit am que vñj. diebus agit᷑/ eccla xp̃o
Anare ſeptẽ
gregoꝛius auguſ. angloꝛum epiſcopo a
——
hanc diuerſitatem inueniant᷑ in vfet
Conſanguinitas dum ſe paulatim pꝛo
iunget᷑. Nis autem occurrit illud quod
D K
qno requiſitus ferat · quotta genera/
tiõe debeãt copvlari.reſcribitſie Sue dam lex romana permittit· vt ſiue fra⸗
tris vel ſoꝛoꝛis ſeu duoꝝ fratrum ger⸗ manoꝛum ſeu duarum ſoꝛoꝛum filius?
filia miſceant᷑. Bed experimento didi⸗
cimus eꝝ tali ↄiugio ſobolem non poſ⸗ ſe ſuccreſcere Ande neceſſe eſt vt ãrtã
vet quinta generatio fidelium licent ſi
bi ↄiungatur ved poſt multum tempo Johes criſo. ris idem gre · a felice meſſine ſiciie pÿ̃ Conſtantino ſule requiſitus. vtrum auguſtino ſcrip“ politano eßo
ſerit/ vt angloꝛum quarta generatione
contracta matrimonia non ſoluerentur
inter cetera talem reddidit rationein.
MQuod ſcripſi auguſtino angloꝝ epiſco⸗ po ipſi etiam angioꝛuʒ genti que nuper ad ſidem venerat ne a bono quod cepe
rat metuendo auſterioꝛa recederet ſpe cialiter ⁊ nõ generaliter me cognoſcas ſcripſiſſe. Nec iõh eis ſcripſi vt poſiqᷓ; in fide fuerint ſolidati ſi infra ꝓpꝛiam
conſanguinitatem inuenti fuerint nõ le
parent᷑ aut infra affinitatis lineam id ẽ vſq; ad ſeptimam generationem iun ⸗
De affinitatis gradibus. Mnc ð af finitate videndumẽ de
dqua gregoꝛius ait oꝛ ro de affinitate quaʒ di
citis parentelam eſſe que ad virum ex
parte vxoꝛis ſeu que ex ꝑte viri ad vx
oꝛem pertinet. manifeſtar atio eſt.qꝛ ſi m diuinam ſentenciã ego ⁊ vxoꝛ mea
ſumus vna caro ꝓfecto michi ⁊ illi mea
ſuaq; parentela ꝓpinquitas vna effici⸗ tur. Quocirca ego ⁊ ſoꝛoꝛ vxoꝛis mee in vno ⁊ pꝛimo gradu erimus · filius ve
ro eis ſecũdo gradu erit ame· neptis vo in tercio Jdq; vtrimq; in ceteris ã⸗
gendum eſt fucceſſionibus · Vroꝛeʒ vo
ꝓpinqui cuiuſcunq; gradus ſit/ ita me
opoꝛtet attendere quemadmodum ip⸗ ſius quoq; gradꝰ aliqua femina Ppꝛle
ꝓpinquitatis ſit. Quod nimiruʒ vxoꝛi
XKLI
5 ihlt.
ni

7 „ „
—————— 3 8
Lola poln
Ex ↄciio ma
in ↄcilio mel⸗
denli.
Fbianus pa
pa.
.* „ *
mee de ꝓpinquitate viri ſui ĩcũctis cog
nationis gradibus conuenit obſeruare Qui vero alioꝛſum ſentiunt antechꝛiſti funt. Item iulius papa. Equalier vir coniungat᷑ ↄſanguineis ꝓpꝛijs et con⸗ ſanguineis vxoꝛis. Item idoꝛus Pa ⸗
ne conſanguinitas que in ꝓpꝛio virocõ
ſeruanda eſt/etiam in vxoꝛis parentela
de lege nuptiarum cuſtodienda eſt. qꝛ
cðſtat eos duos fuiſſe in carne vna. õ q; communis eſt illis vtraqʒ parentela
tẽ iulius papa Mulluʒ in vtroqʒ ſexu
pmittimus ex ꝓpinquitate ſui ſangui ⸗ nis vel vxoꝛis/ vſq; in. vij. generatio⸗ nis gradum vxoꝛem ducere vel inceſti macula copulari. qʒ ſicut non licʒ cuiqᷓ; de ſua conſanguinitate xp̃iano /ſic nec de conſanguinitate vxoꝛis ↄiugem du⸗ cere/ ꝓpter carnis vnitatem Itẽ greg. De affinitate ↄſangninitatis per gra⸗ dus cognationis placuit vſq; ad vñj.ge nerationem obſeruare. Nam ⁊ heredi⸗
tas rerum per legales inſtrumentoꝛum
difſinitiones ſanccita/ vſq; ad ſeptimũ gradum heredum ꝓtendit ſucceſſioneʒ Non enim eis ſuccederent- niſi de pꝛo
Pagine cognationis deberef᷑. is au⸗ toꝛitatibus inſinuat᷑ ⁊ que ſit affinitas
⁊vſqᷓ; ad quem gradum ſit obſeruãda ſcʒ vſqʒ ad ſe eptimum.
———
concedere in. v.generatione inter affi⸗ nes ↄtrahi ↄiugium. ⁊ in quarta etiaʒ
ſi ↄtractum fuerit non ſeparari Ait em
fabianus papa. Ve ꝓpinquis d ad affi nitatem per viꝝ ⁊ vxoꝛem veniunt ⸗ de
functa vxoꝛe vel viro.in quinta genera
tione iungant᷑. In quarta ſi inuẽti fue rint/ non ſeparent᷑. In tercia vero pꝛo pinquitate non licet vxoꝛeʒ alteriu ac cipere poſt obitum eius. Equaliter vir iungat᷑ in matrimonio eis qui ſibi con
ſanguinei ſunt?t vroꝛis ſue conſangui neis poſt moꝛtem vxoꝛis. Ecce hic con
—— * —..—
Bed alij vident᷑
———
KlI
ceditur in quinta vel quarta ꝓpinqui⸗ tate affimum fieri ↄiugium. Julius eti am papa ait. Ptatutum eſt vt relictaʒ patris vxoꝛis ſue/ relictam fratris vxo ris ſue/ relictam filij vxoꝛis ſue nemoſi bi in matrimonium ſumat.relictaʒ vxo rem conlanguineoꝛum vxoꝛis ſue vſ
in terciam ꝓgeniem/ nemo in vxoꝛẽ ſu⸗
mat. In quarta vero ⁊ quita ſi inuen ti fuerint /non ſeparent᷑. Ecce qᷓ; varie de afinitatis obſeruatione loquunt᷑ au ctoꝛes. lij enim vſq; ad ſeptimuʒ gra dum eam obſeruari ſanciunt. Alij ve/
ro in quinto vel quarto matrimonia cõ
tracta non diuidunt. Sed illi veritatis rigoꝛem/ iſti minime diſpenſationeʒ vi dent᷑ ꝓponere. Poteſt enim ecclia di⸗ ſpenſare in copuia affinium vſq; ad ter
cium gradum. ſicut greg. diſpenſauit in quarto gradu conſanguinitatis Il
Sreg·
le autẽ non eſt pꝛetereundum qõgreg·
venerio epiſcopo ſcripſi. Bedem apo⸗
ſtolicaʒ ↄſulere decreuiſti.ſi mulier co pula nuptiali extraneo viro coniuncta
cognationi eius pertineat/ ſi eo defun ⸗ cto cognatio maneat. vel fub alio viro
cognationis vocabula diſſoluant᷑vł ſi
ſuſcepte ſoboles poſſunt legitime ad ÿ⸗ oris viri cognationis tranſire copulam
ſivna caro fuerit/ quõ aliquis eoꝛnʒ po
Varietraditiones de affinita
alteri. Noc minime poſſe fieri creden ⸗ dum eſt. Moꝛro vno defundo in ſuꝑſti
te affinitas non delet᷑/ nec alia copula
ↄiugalis affinitatem copule pꝛioꝛis ſol uere valet.h nec alterius coniunctioniſ ſoboles placet ad affinitatis pꝛioꝛis vi
ri conſoꝛtium tranlire i quis ergo ſa
crilego ⁊ temerario auſu in defunco q̃⸗ rit ꝓpinquitateʒ extinguere vel ſub al⸗
tero affinitatis vocabula diſſipare.vel ſuſceptas ſoboles alterius copule pꝛo⸗
pinquitati pꝛioꝛiſcredit legitime ſocia ri hic negat dei verbum validũ eſſe q; dixit. Erunt duo in carne vna ecce hic
Pbibet ſi moꝛtuo pꝛimo viro vxoꝛ eiuſ alqj nupſerit filios de ſecundo viro ge nitos ducere vxoꝛes de cognatione pßo
ris viri · quia filie mediante matre ad
Julius papꝛ
„

Innocencins Pap
1el cognationem pꝛioꝛis viri pertinent cũ quo mater eor vna caro extiterat Noc idem etiam innocencius papa ait„Bi que mulier ad ſ ecundas nuptias trãſie? rit ⁊ ex eis ſobolem genuerit nullaten poteſi ad conſoꝛtium cognationis pꝛio ris viri contingere · Eoc autem obſer/ uandum eſt vſq; ad ſeptimum generis gradum ſed maxime vſq; ad tercium ⁊ quartum ſicut ſupꝛa poſitum en
Siconiugiusluin ceogui notaconſangumitate diuidun
tur*
. 6
4*
eccleſia infra predictos gradus con
angumitstis Ziunctos ſeparet Siau tem ignoꝛanter coniuncti erint in cõ⸗ pectu eccleſie ⁊ poſtmodum ꝓbata cõ⸗ ſanguinitate eiuſaem iudicio ſeparari Querit᷑ vtrum copula illa coniugiũ fue rit · Quibuſdam videtur non fuiſſe cõ⸗ iugium · quia non erant legitime perſo ne ß tamen de crimine excuſant᷑ ꝑig⸗ noantiam et quaſiceniugium reputat quia bona fide ⁊ per manum eccleſie cõ
enerunt. Ende et ſilij ecoꝛum legitimi
. pabentur · Alij vero dicunt fuiſſe con iugium licet non eſſent legitime perſo
ſone quia talium diunctiones vocãt ca
3 nones coniugia. Qubus perſonis te ſtificanti bus ſint diuidenda coniuga⸗
trimo Notificamus tibi vt cum tres vel duo eꝝ ꝓpinquioꝛib eius qui accuſat᷑ hanc ꝓpinquitatem iuramento firmauerint vel ſi duo vel tres eꝝ ant iauioꝛibus ge nuenſibus qui hec ꝓpinquitas ẽ no/ ta qui bone fame et veracis teſtimonij ſint remoto amoꝛeti omni malo ſtudio pꝛcdicto modo firm uerint ſine moꝛa ↄiugia diſſoluant᷑ Cõ ſanguineos vero extraneoꝝ nullus ac⸗ cuſet vel conſanguinitateʒ in ſinodo cõ putet⸗ ꝓpinqui ad quoꝛum noticiam pertinet. vi autem ꝓgenies tota defe⸗ rerit ab antiquioꝛibus ⁊ veratioꝛib qͥ bus ꝓpinquitas tota notã ſit. epiſco pus canonice requirat? ſi inuenta fue rit ſeparent᷑ · Ecce quibus accuſantibꝰ ⁊teſtificantibus dirimenda ſit conſan“ guineoꝛum coniunctio que coniugiũ vo catur.
Viſtinctio vtilis
——————
Et eſt ſiendum
—
agunt quarus teſtimonio conſanguineo
rum ſit dirimenda coniunctio. Vñ xr⸗
vanus papa · Vi duo viri veltres con⸗ fanguineitatem iureiurando firmaue/
rint vel ipſi ſoꝛte confeſſi fuerint coniu⸗
gia diſſoluant᷑. Pi vero neutrum con⸗
tigerit epiſcopi eos per fideʒ chꝛiſti ob
teſtentur⸗quat enus palam fateantur ſi ſe recognoſcunt conſanguineos ſi ſe iu
dieio epiſcopoꝝ ſegregauerint alia ma
———.
„
moꝛe. pꝛecio et
—
Hic dicendumẽ
ꝙ aliud eſt foꝛnicatio.aliud ſtupꝝ. ali⸗ ud adulteriũ. aluud inceſtus. aliud rap tus· Foꝛnicatio licet ſi genus omnis il
liciticoĩtus qui fit extra vxoꝛem tamẽ ſpecialiter intelligit᷑ in vſu viduaꝝ vel in meretricuʒ vel concubinaꝝ. Ptupꝝ ꝓpꝛie eſt virginum illicita defloꝛatio·
Zidulterius eſt quaſi alieni thoꝛi viola
tio.vnde adulterium ðꝛ quaſi alterius thoꝛi acceſſio. Inceſtus eſt conſangui⸗ nearum vel aſinium abuſus. Vnde in ceſtuoſi dicuntur qui conſanguineis vl
D de perſoniſ affinibus ſuis abutunt᷑. Raptus admi
titur cum puelia violenter a domo pã/ tris educit᷑· vt coꝛrupta in vxoꝛem ha beatur.ſiue puelle ſiue parentibus ius illata conſtiterit. hic moꝛte mulctatur- ſed ſi ad eccleſiam conrapta confuerit pᷣ nilegio eccleſie moꝛtis impunitateʒ in retur. Attendendum eſt etiam illod al
lexandꝛt aquod ait ꝙ frater ſoꝛoꝛ ve vx
oꝛis tue cognati dicunt equiuocatiõis iure lit ⁊ nceitate vulgaris atpellatõis
nia non ꝓhibeant ↄtrabere Jdẽ Richerio g nuenſi eßo
Quiqſit foꝛ⸗
quid hſurr guidſt a
Nuid ſit ince
Quiãſt rap

en Ab
5
1*
5. Fihian
50
— „
—————
porins qᷓ vla cogratieniſcauſa Axor enim fratris fratriſſa. potins qᷓ; ↄgnata
vocat᷑. WMariti frater leuir dicit᷑ duo ⸗
rum fratrum vxoꝛes ianttrices vocant᷑ q̃ſi eandem ianuam intrantes. Viri ſo ⸗
roꝛ glos appellaf. Poꝛoꝛis auteʒ vir ñ
habet ſpeciale nomẽ nec vroꝛis frater
Weſpirituali generatione
E parenta
pedit vt non ſint legitime ad ineundas
nuptias Tria quedaʒ ſunt. ↄſanguini⸗
taſ.aſſinitas.⁊ ſpiritualis germanitas
Conſanguinitas eſt inter eos qᷓ iungun tur fᷣm lineam generis Affinitas inter eos qᷓ genere quidem non ſunt ↄiuncti
ſed mediante genere ſunt ſociati verbi gratia Vxoꝛ filij fratris mei que non ẽ
de genere meo per ipſum qui eſt de ge
nere meo mihi affinis facta eſt ⁊ ego illi Bpiritualis ꝓximitas eſt inter compa⸗
trem ⁊ commatrem ⁊ inter eos quoꝛuʒ
vnus alteꝝ de ſacro fonte leuauit vł in⸗
catheʒiʒatione aut ↄfirmatione tenuit Eſt etiam inter filios ciuſdem hominis
curnales ⁊ ſpirituales.
niſintfiluſpirituales
Filij etiam ⁊ filie ſpirituales eorũ ſunt
qui trine merſionis vocabulo eoſ ſacro
baptiſmate tingunt. Vicitur etiam ſpi
nalis filia ſacerdotis que ei peccata conſitet᷑ vnde ſinachus papa Vm nes quos in penitentia ſuſcipimus ita noſtri ſpiritualeſ ſunt filij vt ⁊ ipſi quoſ vel nob ſuſcipientib vel ſub trine mer“ ſionis yocabulo mergentib vnda bap“ tiſmi regenerauit. Pilueſter etiam am
—
ſunt qͥs de ſacro fonte leuamus vet in catheʒiʒatione ſeu ↄfirmatione tenemꝰ
3* . —
monet vt ad ſuaʒ filiam penitentialem
nullus ſacerdos accedat. qꝛ ſcriptuʒ ẽ
in autoꝛitate ſilueſtri Omnes qͥs inpe
nitẽtia accepim ita ñifili ſunt in bap riſmo ſuſcepti. quoꝝ omnium flagitio⸗
ſaↄmixtiocſt. anteʒↄpater ⁊ ↄma ter ſibi iungi nequeant nec pater ſpũa
lis net mater filie vel filio ſpiritualicꝙx
conſilio maguntienſi docef᷑· Ve eo qð interrogaſtis ſi aliquis filiolam ſuaʒ du
xerit vxoꝛem et de eo qui concubuit cũ
Ex ↄcilio ma guncienſi.
matre ſpirituali ⁊ de eo qui filium ſuus
uauit hac cauſa vbi diſcidium fieret cõ
iugůſi poſt in tali copula poſſunt ꝑma ⸗
nere ſic reſpondendum eſt. Bifiliolam aut ↄmatreʒ ſuaʒ aliquis in ↄiugiuʒ du
N lium gradunʒ famoſa que baptiʒauit et vxoꝛ eus eum de fonte le
ſtione aliqd licʒ minus ſuf ſicienter diximus iaʒ de ſpirituali cop natione addamus q̃ etiam perſonas im
xerit ſeparandos eſſe iudicamus et ᷓui
penitentia plectendos. Bi vero coniu⸗
ges legitimi vel vnus vel ambo ex indu
ſtria hoc fecerint vt filium ſuum de fon te ſuſciperent ſi innupti manere volue⸗ rint bonum eſt. Pin auteʒ qᷓuis penitẽ⸗ tia inſidiatoꝛi iniungat᷑ ⁊ ſimul maneãt
⁊ſipꝛiuaricatoꝛ ↄiugij ſuperuix᷑erit a⸗
diugij maneat. Ex his apparet ꝙ aliqͥs
filiolam ſuam vel commatrẽ non poteſt
cerrima penitentia mulctetur ⁊ ſine ſpe
ſibi copulare nuptialiter.⁊ſipꝛeſump tum fuerit ſeparandi ſunt. Nui auteʒ le
gitime ↄiuncti ſunt non ideo ſeparandi
funt · qꝛ alter eoꝝ inſidiole filium de tõ
te leuauit Quod etiam nicolaus confir mat dicens · Noſſe deſideras vtꝝ muli er que viri filium ex alia femina genitũ
de ſacro fonte leuauerit poſtmoduʒ poſ
ſit cum eodem viro copulari quos ideo
Micola p̃pa-
coniungi poſſe decernimus quia m ca
nones ſacros niſi amboꝛum ↄſenſu nul“
lius religionis obtentu debet coniunt vimittere coniugem cum apoſtolus pꝛe cipiat nolite fraud ari inuicem n.f. ex⸗
5ad.t.⁊c. Item dictum eſt nob quaſ“ dam feminas deſidioſe. quaſdam vero
fraudulent᷑ vt a viris ſuis ſeparent᷑·p⸗ pꝛios filios coꝛam epiſcopis ad confir⸗ mandum tenuiſſe. Vnde nos dignũ du
ex cõciiota⸗ bilonenſi.
ximus vt ſi qua mulier filium ſuum de ſidia. aut aliqua fraude coꝛã epiſcopo

re vi
RII
re
tenuerit ad ↄfirmanduz ꝓpter fallaciã
vel fraudem qᷓ;diu viuat pniam agat· tamen a viro ſuo non ſeparetur. vtem
iohãnes papa ad limins ſancti petri ho
mo nomine ſiephanus veniens noſtro p̃ ſulatui innotuit ꝙ fiium ſuum in extre mo vite poſitum nondum baptiſmi vn⸗
da lotum. abſentia ſacerdotum cogen⸗ te baptiʒauit eumq; ꝓpꝛijs manib ſu⸗
ſcepit atqʒ ꝓ huiuſmodi negocio reue⸗ rentia tua pꝛefatum hominem a ſua cõ iuge iudicauit eſſe ſeperandum. quod
fieri nullatenus debet dicente ſcriptu ra. qð dens ↄiunxit homo non ſeparet et dominus non dimittere vxoꝛem niſi
cauſa foꝛnicationis iubet/ et nos tanta autoꝛitate freti dicimus dimittendum eſſe ⁊ inculpabile iudicanduʒ qð neceſ⸗
ſitas intulit. aʒ baptizandi op laicis
fidclibus. ſi tamen neceſſe fuerit libere ↄcedit᷑. Ande ſi ſupꝛadictus homofiliũ
morientem aſpiciens ne animam ꝑpe
tuo perire dimitteret vnda baptiſmi la uit vt eñ de poteſtate moꝛtis eriperet
bene ſeciſſe laudat᷑ Ideoq; ſue vxoꝛi
ſibi iam olim legitime ſociate impune duz vixerit iudicamus manere ↄiuncũ nec ob hoc ſeparari debere lhis alijſq;
pluribus autoꝛitatibus edocet᷑ ↄinges
non eſſe ſeparandos ſi poſt legitimã co
pulam alter alterius filium de fonte le⸗
nauerit vel in ↄfirmatione tenuerit
Quidpꝛemiſſis obuiet.
is autẽ obuia
dct᷑ qð deus dedit. papa ait per uenit ad nos dyaconus ſanctit atis ve⸗ ftre epiſtolam deferens ꝙ quidam viri ⁊ muliereſ pꝛeterito ſabbato paſcali ꝓ
magno populi incurſu neſcientes filioſ ſuos ſuſcepiſſent de lauacro. Cupis er go ſcire an ꝓpter P debeant viri acmu
lieres ad ꝓpꝛium vſum redire vel non.
Wos vero hac re meſti pꝛioꝝ inquiſiui“
mus dicta. ⁊ inuenimus in archinis.i.
armarijſ apoſtolice ſedis iam talia con
—
———
ſcopis ab hac apoſtolica ſede volentib'
rituales vel adoptiui filij naturalivꝰ co
ſcire vtrũ viri ac mulieres redirent ad pꝛopꝛium thorũ beate memoꝛie ſancti patres Julius papa· Vnnocentius ⁊c
ieſtinus cum epiſcopoꝝ multoꝝ conſen
ſu in apoſtoloꝝ pꝛincipis ecclelia ꝓhi⸗ bentes talia reſcripſerunt ⁊ ↄfirmaue⸗ runt.vt nullo modo ſe in coniugio reci⸗ perent viri ac mulieres quicũq; alia ra tione ſuſceperunt natos.ſed ſepararent
ſe.ne ſuadente dyabolo. tale viciuʒ in
ualeſcat Item ſi quis filiaſtrum vel fi⸗ liaſtram fuam ante epiſcopum tenuerit ad ↄfirmationem ſepꝑetur ab vxoꝛe ſua
⁊ aliam nunqᷓ; accipiat. Mec autem vel
ad terroꝛeʒ dicta ſunt non ꝙ ita eſſ fa⸗ cienduʒ. p ne illud fieret ſummo opere cauendum. vel de illis eſt intelligendũ
qui pꝛius filios ſuos viciſiim de fonte
ſuſceperunt qᷓ; fierent ↄiuges. Mꝛemiſ
ſis autem autoꝛitatibus omnino ↄſen ⸗ tiendum eſt vt ſiue ꝓpꝛium ſiue tantuʒ virifilium. mulier de fonte ſuſceperit non ideo a viro ſeparet᷑. Euod et de vi ro ſimiliter opoꝛtet intelligi.
Be copula ſpiritualinʒ vel ad optiuoꝝ et naturalium filioꝝ
— 4 5 3 1 3 ½ Snn*.
„
pulari nequeant. Micolaus papa teſta Picolaus pa tur ita inquiens. Ita diligere debet ho pa ad conſul/ mo eum qui ſe ſuſcepit de lacro fonte/ g bulgarorũ —— t bugaroru ſicut patrem. Inter fratres ⁊ filias ſpi rituales gratuita ⁊ ſancta communio ẽ que diccnda nõ eſt conſanguinitas ſed habenda ſpiritualis pꝛoximitas. vnde inter eos arbitroꝛ non poſſe fieri lega⸗ le coniugium quia nec inter eos qui na tura ⁊ eos qui adoptione filij ſunt ve nerande leges matrimonia contrahi ꝑ“ mittunt. Item ſi inter eos non contra De copula fi bitur matrimonium quos adoptio iun“ lioꝝ qͥ ante cõ git qᷓ;to potius a carnali opoꝛtet inter paternitatem ſe contubernio ceſſare quos per celeſte vel poſt nati ſacramentum regeneratio ſancti ſpiri ſunt.
———

——**
—
41
ifilij qui ante paternitatem
vel poſtnati valent coniungi⸗
Boc autem qui
dam volunt intelligere de illis tm̃ filijſ
quibↄpatres facti ſunt De alijs vero qui ante compaternitatem vel poſt ge/
niti ſunt ↄcedunt ꝙ legitime ⁊ licite iũ
Vrbanus pa pa ·
netrinitatis baptiʒauerit ⁊ ꝙ ſpũali⸗
aſcalis papa-
cundus poſt compaternitatem genitos
Extriburiẽſi
concilio
Bolet etiaʒ que
Nicola pᷣpa
Conſtantieñ ſic ſcribit. Sciſcitat᷑ a nobis ſanctitas „ veſtra.ſi
leat vnam poſt alteram in qͥ meminiſſe
debes ſcriptum eſſe. erunt duo in car⸗ ne vna Cum ð ↄſtet ꝙ vir ⁊ mulier vna caro eſficiunt᷑/ reſtat viꝝ compatreʒ cõ⸗
gi poſſunt/ quibus videtur conſentire
vrbanus ſecundus dicens. Buper qui⸗
bus ↄſuluit nos tua dilectio. hic videf᷑
reſpondendum vt ⁊ baptiſmus ſit ſi in⸗
ſtante neceſſitate femina pueꝝ in nomi
um parentũ filij· vel filie. ante vel poſt compaternitatem genite poſſunt legiti
me coniungi.pꝛeter illam perſonam q̃
compatres eſſecti ſunt.
Paſcaliſvero ſe
copulari ꝓhibet ſcribẽs regino epiſco⸗ po poſt ſuſceptum filium de fonte vlfi
liam ſpiritualem qᷓ ex compatre velex
cõmatre fuerint nati matrimonio ↄigi
non poſſunt. Illud etiaʒ notandum eſt
qð in triburtenſi ↄcilio legif ſi quis ſue ſpũalis ↄmatris filiaʒ foꝛtuitu ⁊ ita cõ tingente reꝝ caſu in cõiugium duxerit maturioꝛi ßuato habeat ↄcilio atq; le⸗ gitimo ↄnubio honeſte operam det
iquis ducere poſſit duas cõ matres alterãm poſtõlteram
ri/ſi ↄmatrem vxoꝛis poſt eius obitum
G ———
KI.
ſtitu mulieri.cuius aſſumpta vxoꝛ cõ
poſſe coniungi que commater eius erat
cum qua idem fuerat vna caro effectus huit autem illud ↄtrarium videt᷑. Qui ſpiritualem habet compatrem cuius fi⸗ lium de lauacro acceperit ·⁊ vxoꝛ eius commater non eſt⸗licet ei defuncto cuʒ patre/ eius viduam ducere in vrpœꝛem qͥ;s nulla generatio ſpiritualis ſecernit
Item eÿ epiſtola paſcalis pape. Poſt vxoꝛis obitum cum commatre eius con
iugio copulari nulla vero ratio vel au toꝛitas videtur ꝓhibere. Mon enimꝑ
carnis vnionem ad vnionem ſpiritus ꝑ
tranſitur. Ded ſciendum eſt.quod au⸗
toꝛitas nicolai ð illo ait. qui vxoꝛi ſue debitum reqͤdit poſtqᷓ; commater illius extitit.alie vero autoꝛitates de illoa gunt cuius vxoꝛ poſtqᷓ; a viro ſuo dere
linquitur illiuſcommater efficitur nec poſt compaternitatem a viro ſuo agno
ſcitur vel de viro potius agunt. cuius
vxoꝛ ante defungitur qᷓ; ab eo agnoſcat
i vir et vxoꝛ poſſint ſimulte
nere puerum olet etiaʒ que ri ſi vxoꝛ cũ viro ſimul debeat in baptiſ
mo ſuſciꝑe puerũ · de b vrbanus ait · ꝙ vxoꝛ cũ marito ĩ baptiſmo ſimul nõ de beat ſuſcipe puerũ nulla auẽte videtur vel reperit᷑ ꝓhibitum · ſed ipſa puritas ſpũalis paternitatis ab om̃i labe et in ⸗ famia ↄſeruet᷑ immunis decreuimuſ vt vterq; ſimul ad h aſpirare non pᷣſumãt
q vero piaculare flagicium ↄmiſit qu
duabꝰ ↄmatribus vel ſoꝛoꝛibulnupſit.
magna penitentia debet ei iniungi.
quis ducere valeat. Ve h nicola papa We üxijnuptiſa ðincepſ
quis duas ↄmatres habere va
Bcienduʒẽetiã
ꝙ non ſolũ pᷣme vel ſche nuptie ſunt lici te ſed etiaʒ tercie et quarte non ſunt dà nande. Vnde aug Becundas nuptias
mater eius erat ⁊ ideo viꝝ illi femineñ
Extriburieſi

Zmbꝛo. ſop plaʒ ad coꝛ.
1 omnino licitas apoſtolus ↄcedit de ij.
autem ⁊ q̃rtis ⁊ de vtraq; plurib nup⸗ tijs ſolent homines mouere queſtiones Sʒ quis audeat diffinire qð nec aplin video diffiniſſe Ait enim vi doꝛmierit vir ei cui vult nubat/ ñ dicit pꝛim vel ſecunqꝰ vel tercius vel quotuſlibet nec nobis diffiniendum eſt/ qð non diffinit apoſtolus Vnde ⁊ bꝛeuit᷑ reſpondeam
nec illas nuptias debeo důnare nec eis
verecundiaʒ numeroſitatis afferre nec
ↄtra humane verecundie ſenſuʒ audeo dicere vt quotiens voluerint nubant
nec ex meo coꝛde pꝛeter ſcripture auto
rritatem quotaſlibet nupt ias damnare Idem teſtat᷑ iero. Ego nunc libera vo ce exclamo nec damnari in eccleſia bi⸗
gamam immo nec trigamam ⁊ita lice⸗ re quinto ⁊ ſexto quemadmodum ſecũ
do marito nubere. apoſtolus tñ biga⸗
mos a ſaẽdotali honoꝛe excludit. Sed
hoc non facit ꝓ vicio bigamie immo ꝓ ſacramẽti virtute vt ſit vna vnius ſicut vnica vnici. Illud tamẽ ceſarienſis cõ
cilij videt᷑ innuere bigamiaʒ eſſe pecca
tum. Pꝛeſbiteꝝ inquit in nuptijs biga
mi pꝛãdere nõ ↄuenit · qꝛ cum pnĩa bi gamus indigeat qͥs erit pꝛeſbiter qͥ ta⸗ lib nuptijs poſſit pꝛebere ↄſenſum Vʒ hoc de illo intelligi poteſt qᷓ pꝛime vxo ri inſidiatus putat᷑ deſiderio ſcðe. vel ꝙ ſignaculo ſacramenti.illud ð⁊ qð in bigamo non ſeruat. Amhꝛoſiug etiam
Dicit ꝙ pᷣme nuptie tĩ a domino ſunt
inſtitute. ſecunde vero ſunt permiſſe.⁊
pꝛime nuptie ſub benedictione dei cele⸗ bꝛant᷑ ſublimiter vero ſecunde etiam in pꝛeſenti carent gloꝛia.
VSe reſurrectionis et iudici cõ Dicione⸗
Bſtremo
de ↄditione reſurrectioꝰ nis ⁊ modo reſurgentiũ nnecnon ⁊ de iudic ⁊ m ericoꝛdie emalit ate bꝛeuiter diſſeren⸗ dum eſt. Qmnib queſtionib q̃ de hac
——— ——
re moueri ſolent fatiffacere non valeo. reſurrecturam tñ carnem omnium qui cunq; nati ſunt atq; naſcent᷑ et mortui ſunt ⁊ moꝛient nullatenus ambigẽ de⸗
bet xßianus. Ait em̃ iſaias reſurgent
moꝛtui/⁊ reſurgẽt qͥ erant in ſepulcris ⁊ apoſtolus. Molumus vos igno.f. de reſurrectionis. E enim oſtendens nobis in ver. do. qꝛ nos qui vi.qui.ſ.in ad ⸗ nen. do.non.pꝛe eos qui doꝛmi. Qm̃ ipꝛe. do.in iu.⁊ in vo. at ⁊ in cu. deſ. de ce.⁊ moꝛ. qui in chꝛiſto ſunt re.pꝛi mi de.tamen nos qui vi. qui relin.ſu. ta.cum illis in nu. obui.chꝛiſto in aera ⁊ ſie ſemper cum eo erimus. his verbis ⁊ veritas re.⁊ cauſa atq; oꝛdo reſurgẽ
tium pꝛeclariſſime inſinuat᷑.
Lauſa enĩ reſur
rectionis moꝛtuoꝝ erit vox tube que in aduentu iudicis ab omnib audietur.⁊ cuius virtute excitabunf᷑ moꝛtui.et de monumentis reſurgent. Ande ꝓpheta dabit voci ſue voceʒ virtutis.i. effectũ
reſuſcitandi moꝛtuos.⁊ iohannes euã
geliſta ait. Venit hoꝛa in q̃ omnes qui in monumentis ſunt audient voceʒ filij dei ⁊ ꝓcedent boni in reſurrectionẽ vi te.mali ðᷣo in reſurrectioneʒ iudicij. Bi vero querit᷑ cuius vel q̃lis erit vox illa apoſtolus dicit ꝙ erit archangeli.i.ip ſius chꝛiſti qͥ eſt pꝛinceps archangeloꝛũ vel voꝝ erit alicuius vel plurium ange loꝝ. Eademq; ðꝛ tuba.qꝛ erit manije/ ſta ⁊ nouiſſima /qꝛ poſt eõ non erit alia hec tuba vt ait augᷓ eſt clamoꝛ de qͥ ðꝛ in euangelio. Qedia node clamoꝛ fa/ ctus eſt/ecce ſpon.ve. ex.ob.ei· Tube nomine aliqʒ euidens ⁊ pꝛeclaꝝ ſignuʒ intelligit᷑. Eð vox archangeli et tuba
dei ab apoſtolo ðꝛ in euangelio vox ſi-
lij dei.⁊ clamoꝛ appellat.qð ſignũ moꝛ
tui aud ient ⁊ reſurgent.
De noce media

———
2 . —
1.1———
— N
en no
ce dicit᷑ vent rus vt ait aus Non pꝛo pꝛo hoꝛa tempoꝛis quia tunc veniet cuʒ
nð ſperatur media ergo node ſcʒ cum
valde obſcurum erit id eſt occultum ve
niet. Vies eniʒ vᷣomini ſiẽ fur in nocte ita veniet Poteſt tñ non incongrue in telligi medie noctis tempoꝛe venturus qꝛ vt ait caſſiodoꝛus. tempoꝛe. pᷣmo genita egipti percuſſa ſunt. quãdo eti⸗ am ſponſus venturus eſt.pluribꝰ etiam locis ↄteſtant᷑ autoꝛes ꝙ aduentus xp̃i dies dicitur domini non pꝛo qualitate tempoꝛis; rerum. quia tunc cogitatio nes ⁊ ↄſilia ſinguloꝛum patebunt. Añ in daniele vetuſtas dieruʒ ſedit. ⁊ libꝛi aperti ſunt coꝛam eo · libꝛi ſunt conſciẽ tie ſinguloꝝ. que tunc aperient᷑ eis vel alijs.⁊ tnnc implebit᷑ nihil occultũ qð non reuelet᷑. Adueniente autem ſum⸗ mo iudice /non ſolum aeris tenebꝛe il ⸗
luminabunt᷑ ſed etiam abſcondita
dium manifeſtabunt᷑. Kirtute ergo di uina fiet vt cuiq; oꝑa ſua bona vel ma ⸗
la cuncta in memoꝛiam reuocent᷑ ⁊ me⸗ ritis intuitu mira celeritate cernant᷑ vt accuſet vel excuſet hominem 5ſ cientia eaq teñe damnet᷑ vel ſaluet.
E Be memoꝛia eleckoꝛuʒ ſi itunc FeeEnn mals teneat.
——
—————————
tuncaſſit memoria preccdentiũ maloꝛum ſicut bonoꝛum. Quedam au/ toꝛitates vident᷑ bonos tradere nõ ha
bituros tunc memoꝛiam pꝛecedentium
maloꝛum id eſt peccatoꝛum vel toꝛmen toꝛum. Ait enim iſaias. Ego creo ce⸗ los nouos ⁊ terram nouaʒ ⁊ non erunt in memoꝛia pꝛioꝛa ⁊ non aſcendent ſu⸗ per coꝛ gaudebitis ineternum Item obliuioni tradite ſunt anguſtie pꝛioꝛes
⁊ abſcondite ab oculis veſtris· que de
futuro exponẽs iero. ait. obliuioni tra dentur pꝛioꝛi mala.quia foꝛſitan iu fu⸗
turo hꝛiſine cᷣnberſandns memoꝛia
Re pſalmum octuageſimum ſeꝑtimũ
Sh domini canit qͥ miſerie non me
nilentiam tecta et deleta illic etiaʒ tegi alʒ· ala vero cunctis ꝓpalari.
— bis qui viui Snt
—
illi qͥs viuos inueniet xß̃o vnh om̃ino
en⸗ illos in ꝑuo ſpacio ⁊ paſſuros
ehtne nos vrgere videt᷑ vbi dicit Dẽs
multitudineʒ coꝛpoꝝ in aere qðᷣanmõ ſeminari atch bi Plinus immort aliter
omnino delin Scitte⸗ bonif eternis ne ſit pars malorum pꝛioꝛis an guſtie memoꝛari. Bed hec et his ſimi/ lia poſſunt accipi ſic vt non excludant memoꝛiam pꝛecedentium maloꝛum/ ß ex ea moleſtiam ⁊ leſionem amoueant Won enim eoꝛum memoꝛia ſanctos cõ triſtabit. vel eoꝛum beatitudinem ob⸗ fuſcabit/ ß gratioꝛes deo reddent Vñ
git greꝗ· Euomoqo ineternum miſeri
minit. Quomndo autem plena beatitu do ſi memoꝛia reatus mentem tangit. ed ſepe leti triſtium meminimus.et fani doloꝛum meminimus ſine doloꝛe. ⁊ inde amplius leti ⁊ grati ſumus Ex his apparet ꝙ ſipꝛioꝛum maloꝛum me⸗ moꝛiam ſancti habebunt in futuro non eis t amen erit ad penam vel gloꝛie de⸗ rogationem ſed ad gratiarum actionẽ Bi vero querit᷑ vtrum peccata que fe⸗ cerunt electi pꝛodeant tunc innoticiam omnium ſicut mala damnnandoruʒ.om⸗ nibus erunt nota. non legi hoc expꝛeſ⸗ ſum in ſe criptura. Ande non irrationa biliter putari poteſt. peccata hic per pe
moꝛituri ſunt. an ipſo tꝑis punctoqͥ ra pient obuiam xß̃o ad immoꝛtalitatem S mira celeritate ſint tranſituri Mon em̃ dicenduʒ ẽ fieri non poſſe. n iſi ꝑaera in ſubline poꝛtent᷑ in illoſj pacio ⁊ moꝛian
tur ⁊ feuiuiſcãt. Ad hunc aũt ſenſuʒ;
oꝛtem ⁊ accepturos immoꝛtalitatem in xpo viuificabimur.⁊ alibi Að ſemi
nas non viuificat᷑ niſi prius moꝛiatur Cur autẽ nob incredibile videat᷑ ilam

III O RLIIII 3
——
—
Quomodointelligit chꝛiſtu iude viubꝛum ⁊ m̃oꝛtuoꝛüm̃
——————
incoꝛruptibiliter reuiuiſcere. cuʒ cré mani coꝛpoꝛis— 4 damus in ictu oculi fuiuram reſurrects tamen gloꝛia ac ſpecie impaſ bilitatis nem i in membꝛa ſine fine— induentur. ta velocitate rediturum antiquiſſimsꝰ dehis potius audire doctioꝛes· Bier⸗ Rum* go ſanctos qui reperiemur chiſto veni— ente viuentes eiq; obuiam rapient᷑ cre WPlent gU M diderimus in eodem raptu de moꝛtali ee RI pus coꝛpoꝛi exituros ⁊ ad eadẽ mop/ tem nonnullipercunca“ immoꝛtalia facta redituros. Nullas in W riz querere anin eades verb apoſtoli patiemur anguſtias. ge⸗ neraliter accipientes illud quod dictuʒ omnes reſurrecturiſint. Quidam puta eſt. Qmnes quidem reſurgemus ſcʒ tã verunt omnes reſur ecurog fmmẽſu boni qᷓ; mali.ſed non omnes immutabi ram etatis ⁊ſtature chꝛiſti. deo quia mur ſeʒ in ſolennitatem reſurrectionis apoſtolus ait · Donec occhtramue om Deß etiam ambꝛoſius ait in ipſo rap“ nes in virum perfectum inmenſurs eta tu eoꝝ qui vivi reperient᷑ moꝛs erit et tis plenitudinis chꝛiſti. Bedpis bis reſurrectio vbi anina quaſi per ſopoꝛẽ non eadem reſurgentibus aſſignat ſia⸗ — egreſſa de coꝛpoꝛe eidem in momento tura ſed etas. mnes enim in eadem eddat᷑. Econtra vero ſcribens ad mar etate reſurgent· in qu chꝛiſtus moꝛtu cellam iero. deteſtari videtur dicens. us eſt. et reſurrexit · cuiuſcunq; etatis Euoſdam in fine ſeculi adueniẽte xpßo moꝛtui fuerint · Virum autempoluit ñ nõ eſſe moꝛituroo. ß vinos repertos in vt diſtingueret ſexum vt ſignificaret immoꝛtalit atem repente mutandos. perfectionem virium quam tune habe ⸗ poꝛum autem qð verius ſit non eſt hu bunt, ſed non omnes eandem ſtaturaʒ Zuo inlis mani iudicij diffinire. ccpoꝛis obtinebunt. Ande auqe õ Sneln 2 S in nienſuram coꝛpoꝛið vel ſtature⸗ ciuitate Oel⸗ 5uia vnuſquiſq; ſuam recipiet ſenſutm coꝛpoꝛis quaʒ vel habuit in iuuentute etiam ſi ſehex obijt vel fue
— d rat habiturüs ·ſi añ eſt defuncus Etas—5 Bis autez g Cl vero erit illa ad quam peruAit chꝛiſt enduʒ eſt dupliciter intelligi ꝙ dicitur ſcʒ iuuenilis vt circa.xx.annos Tri/
chꝛiſius iudicaturus viuos ⁊ moꝛtuos ginta enim xuum annoꝛum et triuʒ mẽ Aut enim viui accjpiunt᷑ qͥ in aduentu ſum erates chriſti in qua moꝛtuns eius viui reperiunt᷑· licet in raptumo/ eſt xeſrtexit · Mon eſt autem fas di⸗ Auguſtinus. riant᷑ ⁊ moꝛtui q ante deceſſerant vel cere ꝙ; in reſurrectione accedat coꝛpo* viui et moꝛtui accipiunt᷑ iuſti ⁊ iniuſti. ri magnitudo quaʒ nec habuit hic. nec habiturum diu viuendo. nec maio Quomodo omnes incoꝛrupti ra corpoꝛa red igenda ſunt ad modum dominici coꝛpoꝛis. Meriret enim mul
um de illis coꝛpoꝛibꝰcum nec peritu⸗ Lun S 5. Ex pꝛedi rus ſit capillus vt ait dominus. Lapil ctis ſane credi valeat · ⁊ omnes reſurre lus de capite veſtro non peribit. cturos credendum eſt. etiam ꝙ omnes reſurgent incoꝛrupti non vtiq; impaſſi Aſeſur et quicquid fuit de bileo qꝛ moꝛtem patient᷑ eternam ſed ſu coꝛponil 4
.
in cadem parte coꝛpoꝛis⸗
7
ſine diminutione membꝛoꝝ omnia hu⸗

Congrua ſil⸗ tudo ꝑexem⸗ pum ſiatue
creat᷑ caro. in quemlibet puluerem ci
— neremne ſoluat᷑ in quoſlibet alitus au?
raſq; diffugiat /⁊ in quamcunq; alioꝛũ
hominum cibum carnem B mutetur illi anime pundo tempoꝛis redibit qua il⸗
lam carnẽ pꝛimitus vt bomofieret cre
ſceret viueret animauit. Ipſa ergo ter rena materteſ aua viſcedente anima fit cadauer non ita reſurrectione reparabi 2 vt ea qua dilabuntur ⁊ in allaſatq; alias reꝝ ſpecies vertunt᷑ qᷓ;uis ad coꝛ⸗ pus redennt vnde dilapla ſunt ad eaſ⸗ dem quoq ʒ coꝛpoꝛis partes vbi fuerũt neceſſe ſit Alioquinſi capill're⸗ dit tã crebꝛa tonſura detrait. ſi vn guibus ꝙ tociens depꝛeſſit exſectio im moderata ⁊ indecens cogitantibus re/ ſurncionem i 2 i5 non ceet bus occurrit i modusʒſi
ſetu ibet 1 dlabilis me
talli igne liqueſceret vel oteret i in p
verem vel ↄfunderet᷑ in maſſa vellet artifex rurſum eꝝ illiu ⁊quantitate reparare nichi ad eus integritatem que partie
terie cui membꝛo ſtatue redderet᷑ duz tamen totum ex quo ↄſtituta fuerat re ſtituta reſumeret. ita deus mirabiliter
atqʒ ineffabiiter artifex de toto qͥ caro cum ſua carne; vt cuʒ dyabolo eiuſ uq angelis puniant᷑.vtrum vero ipſi cũ vi
noſtra extiterat eam mir abili celerita te reſtituet. Nec aliquid attinebit ad
eius reintegrationem vtꝝ capilli ad ca
pillos redeant ⁊ vngues ad vngues an
quicquid eoꝝ perierat muter in carnẽ
⁊ in partes alias coꝛpoꝛis reuocet᷑ cu: rante artificis ꝓuidentia ne quid inde cens fiat. Indecoꝛum quippe aliòd ibi non erit.ſed quicquid futuꝝ eſi b dece bi nec futur eſt ſinon decebit.
— gran ſine omni igemit-
deo dtenen maericcd de qua wortl; fandoꝝ inte ergo ſanctoꝝ coꝛpoꝛg ne v defoꝛmitate ſit coꝛpoꝝ ſubſtantiam vel in ipſa elemen ta vertat in quoꝛu mcunq; animaliuʒ vk
nis caro creat᷑. Aliquid peribit nium particulaꝝ ante diſperſaꝝ colle⸗ ctione reintegrabit naturalis ſubſtan ⸗
Fimal
De au
tem queri ſolet an eum
bic habitis reſurgant. h auteʒ au aſſerit. dubium relinquit ita ſe
diffinit an tunc ha
e igendum eſt. 5
„3
ngit. Kelurgent
bus ↄſequenter ac ine vllo vicio/ſi⸗ ſine vlla coꝛrup
nium reſur⸗
tia coꝛpoꝛis ſ ſanctoꝛumq; coꝛꝑa ſine om ni vicio fulgida ſicut ſolrefuigent pꝛe ⸗ ciſis cunctis deſoꝛmitatib quas hic ha buerunt.
Muicunq; ab illa ꝓditioni maſſaqᷓ per
adaʒ fada eit non liberabunt᷑ ꝑ chꝛiſtũ
reſurgent quidem etiam ipſi vnuſqͥſqʒ
cis ⁊ deloꝛmitatibus ſuoꝝ coꝛpoꝛũ re
ſurgant quecunq; in eis geſtanerunt in requirendo laboꝛe quid opus eſt Kon enim fatigare noe debeti certa eoꝛum . quorum erit mnatio Ecce nõ abeant defoꝛmitates quas hic habuerunt repꝛoboꝝ coꝛpoꝛa
¶ non conſumuntur coꝛpoꝛa 5 que tuncarqebun unt
Bin
habitudo vel pnlcritude certa ⁊ ſempiterna?
te⸗in quib tanta ſas erit. ꝓpt qð cum pculdubio coꝛpoꝛa ſint futura nõ piritus Px his aſparet ꝙ vna erit etas o gentium ſcʒ iuuenilis. ſia na ſcʒ quam quiſqʒ habyeriti in iuuenil etate vel erat habituruò. ſi ante eſt de fundus nec de ſubſtantia de c guah
Auc · ĩench⸗
——

Aug. ſuꝑge⸗
ℳ
nelim.
x——
ſit ille ignis
I1
—— ————
de coꝛpoꝛib maloꝛm quomodo in igne
ardeant et non ↄſumantur aug⸗ varis
exemplis aſtruit et ſempiternis ignib' ea ardere ⁊ non ↄſumi illa combuſtione ſicut animus cuius pꝛeſentia coꝛp vi⸗ vit ⁊ doloꝛeʒ pati poteſi.⁊ moꝛi nõ po⸗ teſt li oc enimn erit tunc etiam in coꝛpo rib damnatoꝛũ quod nunc eſſe ſcunus in animis omnium.
mantur⸗
Queri etiam ſo
let an demones coꝛpoꝛali igne ardeãt ad qð aud·reſpondens ait ·ur nò di
camus qᷓ;uis miris. tamen veris modis etiaun ſpiritus iucoꝛpoꝛeos poſſe pena
corpoꝛalis ignisaffligi ſi ſpiritus homi num etiaʒ ipſi incoꝛpoꝛei ⁊ nunc potu
runt includi coꝛpoꝛalibus membꝛis et
tunc potuerunt coꝛpoꝝ ſuoꝛũ vincuł in ſolubiliter alligari Behenna illaq̃ ſtag num ignis ⁊ ſulphuris dicta eſt coꝛpo⸗ reus ignis erit ⁊ cru:iabit damnatoꝛũ coꝛpoꝛa hominum vel demonum; ſoli
da homiuum uerea demonum. Anus
eeuim vtriuſqʒiguis erit vt veritas ait·
Qual vel vbi ignis ſit aud ſic reſpondet. Ignis eternus
cuiuſmodiſit ⁊ in qua mundi vel reruʒ
ꝑte futurus ſit. hominem ſcire arbitro?
neminem niſi foꝛte cui ſpiritus diuinus
De quo igne ſi querit᷑. qualis vel vbi
oſtendit.
Sianime ſine coꝛpoꝛibus ſen tiuntinem coꝛpoꝛalem
Kum autes con
—
ſtat animas igne materiali in coꝛpoꝛi/ bus cruciandas.queri ſolet an interim
ante reſurrectionem coꝛpoꝝ anime de ⸗
functoꝛum repꝛoboꝝ materiali igne cõ
crement᷑ De hoc ulianus toletane ec
leſe epiſcopus greg dicta ſecutus ita erplit. Vi viuentis hominis incoꝛpo/
reus ſpũs tenet᷑ in coꝛpoꝛe.cur nõ poſt
moꝛtem etiam coꝛpoꝛeo igne teneatur Teneri autem per ignem ſpm̃ dicimus vt in toꝛmento ignis ſit. videndoatq; ſentiendo. De autem non ſolum viden⸗ do h etiam experiendo anima ignis tor mentuʒ patiat᷑ ex euangelio colligitur vbi veritatis voce · diues moꝛtuus dici⸗ tur in inferno ſepultus.cuius anima ꝙ in igne teneat᷑ inſinuat cum abꝛahã de pꝛecat dicens. Mitte laʒaꝝ vt intin/
gat ex.d.ſ.m a· vt re.l.m. qꝛ cru. in. p. f. Dum ergo peccatoꝛem diuiteʒ dů
natum in ignib veritas ꝑhibet qͥs ſapi
ens repꝛoboꝝ animas teneri ignib ne⸗
get. ꝛecipue cum humanam anima coꝛpoꝛs ſinilitudinem habere doceat aug· ita inquiens. ꝓfiteri animam ha⸗ bere poſſe ſimilitudineʒ coꝛpoꝛis ⁊ coꝛ poꝛalium omnino membꝛoꝝ quiſqs re nuit. poteſt negare animam eſſe que in
ſomnis videt vel ambulare ſe vel ſede⸗ re vel huc atqʒ iluc.greſſu vel etiaʒ vo
latu ferri.B ſine quadã ſimilitudine coꝛ poꝛis non fit. ꝓinde ſi hanc ſimilitudi- nem etiam apud inferos gerit non coꝛ⸗ poꝛaleʒ ß coꝛpoꝛi ſimilem ita etiam in locis videt᷑ eſſe non coꝛpoꝛalibꝰ ð coꝛ poꝛaliũ ſimilib ſiue in requie ſiue in do loꝛibus. In caſſiani etiam voluminib
legit᷑. ꝙ nõ ſit ocioſe. neq; nihil nõ ſenꝰ
ciant. cum diues ille in inferno ſe flam ma cruciari clamet. vnde ꝓbatur ani⸗ mas defunctoꝝ non ſoiuʒ ſuis ſenſibus non pꝛiuari. ð nec iſtis affectibus ſcili⸗ cet ſpe/triſticia/ gaudio/ ac metu care⸗ re.⁊ ex his que ſibi in ilo generali exa mine reſeruant eas quidaʒ iam incipe⸗ re pꝛeguſtare.
Se aboꝛtiuis fetibus et mon
A—„
Illud etiã inue ſtigari opoꝛtet ſiaboꝛtiui fetus et mon⸗ ſtra reſurgẽt ⁊ qualia de qͥ aug. ita ait ccurit de aboꝛtiuis ſetibus queſtio qͥ
ũ nati ſunt in vteris matꝝ.; nõ ita vt iã poſſint renaſci Si em̃ reſurrecturos
nelim.
Zng. ſpge
½
1
ug. ĩench.
—————
—

11
* 5
eos dixerimus · De his qui iam ſoꝛma tiſunt tolerari poteſt vtrunqʒ quod ð:
Infoꝛmes vero quis non ꝓcliuius pe⸗
rrire arbitret᷑. ſicut ſemina que cõcepta ſimul non fuerunt. Bcrupuloſe quideʒ int᷑ doctoꝛes queri ac diſputari poteſi.
quando incipit homo in vtero viuẽ.an
ſit quedaʒ vita occulta que nonduʒ mo tibus viuentis appareat. Megare eniʒ vixiſſe puerperia que ideo membꝛatim exſecant᷑ vt eiciant᷑ eꝝ vteris pꝛegnan ·
tium.ne matres etiaʒ ſi moꝛtua fuit ib relinquant᷑ occidant impudẽtia nimia
videt᷑. Ex quo autem incipit homo vi/ uere ex illo vtiq; iam moꝛi poteſt.moꝛ⸗ tuus vo vbicunq; illi potuit moꝛs eue⸗
nire quomodo ad reſurrectioneʒ non ꝑ tineat reperire nequeo Meq; enim et monſtra que naſcuntur ⁊ viuunt quan
tumlibet cito moꝛiant᷑ aut reſurrectu⸗ ra negabunt᷑ aut ita reſurrectura cre · denda ſunt. Bed potius coꝛrecka eoꝛũ emendataq; natura. Ahſit enim vt illũ bimembꝛem quem nuper natum in oꝛi ente fratres fideliſſimi qui eum vidert
retulerunt.⁊ ſanctus ierg. ſcriptum re ⸗
liquit vt vnum hominem duplicem ac non potius duos qð futuꝝ erat. ſi ge⸗
mini naſcerent᷑ reſurrecturos eſtimemꝰ ita ⁊c̃.que nimia defoꝛmitate monſtra dicuntur ad hum ane nature figuraʒ re
ſurrectione reuocabunt᷑.
SDe monſtris %e bimẽbre
O ug. ſuꝑ io.
W—„———
— „
We diuerſis animarum recep-
Beterea ſciendum eſt ꝙ omnes anime vt ait auqᷓ. Cũ
diuerſas habent receptiones. bone ha ⸗ dent gaudium.male vo toꝛmenta. Sʒ
cum facta fuerit reſurrectio ⁊ bonoꝛuʒ gaudium amplius erit ·⁊ maloꝛum toꝛ menta grauioꝛa quando cum coꝛpoꝛe toꝛquebunt᷑. Ex his oſtendit᷑ ꝙ maius eerit gaudium ſanctorũ in reſurrectione pluſqᷓ; uerit ante ⁊ ꝙ diuerſa recep⸗
Z
tacula habebunt anime ſandoꝛum Se
de hoc ſeculo exierint
2 —————— . — .** . .
quibus idem aud ait · Tempus qð int hominis moꝛtem ⁊ vltimam reſurrectõ
nem interpoſituʒ eſt animas abditis re ceptaculis ↄtinet ſicut vnaqueq; digna eſi vel requie vel erumna ꝓ eoqð ſoꝛti
ta eſt in carne dum viueret.
eſuffi
Aug. de ver“
uffragüs defundoꝛum au guſtinusMencheri
eſt vt ait augᷓ. defunctoꝛum animas pie tate ſuoꝛum viuentium releuari.cuʒ ꝓ illis ſacrificium mediatoꝛi offertur vel
elemoſine fiunt in eccleſia. hec eis tñ Pſunt qͥ cum viuerent hec ſibi vt poſt
ea poſſent ꝓdeſſe meruerunt.
——
iumodi
1*
di modus nec tam bonus vt non requi/
rat iſta poſt moꝛteʒ. nec tam malus vt ei non ꝓſint iſta poſt moꝛtem. Eſt vero talis in bono vt iſta non requirat.⁊ eſt rurſus talis ĩ malo vt nec his valeat cũ hec vita tranſierit.adiuuari. Quocirca hic omne meritum comparat᷑ quo poſ⸗
ſit poſt hanc vitam quiſpiaʒ grauari vlł
releuari. Memo enim ſperet qð hic ne/ glexit cum obierit apud deum ꝓmere, rri. Mon ergo iſta que ꝓ defunctis com mendandis frequentat eccleſia illiapo
ſtolice ſunt aduerſa ſententie qua dicũ eſt. Qmnes aſtabimus añ tribunal xp̃i vt referat vnuſquiſq; ᷣm ea que ꝑ coꝛ/
pus geſſit ſcʒ bona vel mala. qꝛ etiam hoc merituʒ ſibi quiſq; cum in coꝛpoꝛe
„Quibus proſint gꝛationes et elemoſineet ſacrificiumet hu⸗
viueret comparauit vt poſſent ei iſta x
deſſe Mon enim omnibus ꝓlunt ·⁊q̃re non niſi ꝓpter differentiam vite quum quiſqʒ geſſit in coꝛpoꝛe. Lum ergo ſa
crificia ſiue altaris ſiue quarumcunq;
aliaꝝ elemoſinaꝝ ꝓ baptiʒatis omnib

offerunt᷑. ꝓ valde bonis gratiaruʒ adð
nes ſunt · P non valde malis ſunt ꝓpi eiationes · ſed ꝓ valde malis.⁊ſi nulla
nib de vbis apoltoli
vlug de ver⸗ bis apoſioli·
ſunt adiuuamenta moꝛtuoꝝ. tñ qualeſ cunq; viuoꝝ ↄſolationes ſunt. quibus vero ꝓſunt.vel ad h ꝓlunt vt ſit plena remiiño vel certe vt tollerabilioꝛſit ip⸗ ſa damnatio. Oꝛationib ergo ſancte ec deſie ⁊ ſacrificio ſalutari et elemoſinis que ꝓ eoꝝ ſpiritib offerunt᷑. Mon eſt dubium moꝛtuos adiuuari vt cum eis. miſericoꝛdius agat a domino qᷓ; eoꝛum peccata meruerunt. Poc enim a patri⸗ bus traditum tota obſeruat eccliã vt ꝓ eis qᷓ in cõmunione coꝛpoꝛis ⁊ ſangui nis vñi deſuncti ſunt cum ad ipſum ſa⸗ criſiciuʒ loco ſuo commemoꝛent᷑ oꝛetur ac ꝓ illis quoq; id oſſerri ↄmemoꝛetur Non eſt ergo ambigendum iſta ꝓdeſſe defunctis.; talib qui ita vixerunt ante moꝛtẽ vt poſſint eis hec vtilia eſſe poſt moꝛtem. aʒ qͥ ſine ſide operante per dilectionem eiuſq; ſacramentis de coꝛ⸗ poꝛe exierunt fruſtra illis a ſuis huiuſ⸗ modi pietatis oſficia impendunt᷑. cuiꝰ dum dic eſſent pignoꝛe caruerunt non miſericoꝛdiam ſibi teſauriʒantes. irã
Mon eĩ moꝛtuis noua merita compa/ rant᷑ cum ꝓ eis aliqd boni operant᷑ ſui ſed eoꝝ pꝛecedentib conſequentia iſta reddunt᷑. Mam iſtam quiſq; finiens vi taʒ. niſi qð in ea quiſqʒ meruerit nõ po terit habere poſt eam · Ecce quib?⁊qᷓlt
ter ꝓſint.illa que ꝓ defunctis frequen⸗
tat ecclia mediocriter malis ſuffragan“
tur ad pene mitigationeʒ ediocrit᷑ bonis ad plenam abſolutione⸗ Quinõ habent tante perlectionis merita vt nõ
indige ant iuuari per pauperes quoꝛuʒ
eſt regnum celoꝝ qͥs ſibi fecerunt ami/
cos de mammona iniquitatis Quoꝛuʒ tanta eſt ꝑfectio vt his adiutoꝛijs nõ in digeant q̃les ſunt apli ⁊ martyres. At enim ait aus. Iniuria eſt pꝛo martire
oꝛare in ecckia.cuius nos debemus oꝛg
tionibus commendari. pꝛo alijs auteʒ
defunctis oꝛatur.
xe offichs ſepulture
Di XIV
efequiaꝝ. Idem aug ita dicit pompa
De pompiſvero
Zug.in fmo
funeris agmina exequiaruʒ ſumptuoſa neðᷓbio apli
diligentia ſepulture viuoꝝ ſunt qualia cunq; ſolatia non adiutoꝛia moꝛtuoꝛuʒ Si aliquid ꝓdeſi impio ſepultura pꝛe⸗ cioſa oberit pio vilis vel nulla.pꝛecla⸗ ras exequias in ↄſpectu hominum pur purato illi diuiti exhibuit turba famu“ loꝛum.ß multo clarioꝛes in ↄſpectu dñi vlceroſo illi paupi miniſteriũ exhibuit angeloꝝ qui eum extulerunt non in mar moꝛeum tumulum in abꝛahe gremiũ
Sit tñ cura moꝛtuos ſepeliẽdi ⁊ ſepul“ Aus.in eodẽ crus ↄſtruendi qꝛ hec in ſcripturis ſan
ctis int bona opera deputata ſunt. nec ſolum in coꝛpoꝛW patriarcharum alio rumq; ſanctoꝝ.b etiaʒ in ipſius dñi cor
poꝛe · qui iſta fecerunt laudati ſunt· im
pleant ð hec homines erga ſuos officia
poſtremi muneris ⁊ ſui humani lenimẽ ta meroꝛis. Aeꝝ illa que adiuuant ſpi
ritus defunctoꝝ ſcʒ oblationes ofones multo obſeruantius ꝓcurent·
Se duobus bonis quoꝛum al“
ter plura poſt moꝛtẽ habet au⸗
3
Bolet moueriq
ſtio de duob' vno diuite altero paupe⸗
re pariter k mediocriter bonis que pꝛe
dictis ſuffragijs indigent ⁊ meruerunt
pariter poſt moꝛteʒ iuuari.p altero vo id eſi ꝓ diuite ſpeciales ⁊ communes fi unt orationes multeq; elemoſinaꝝ lar⸗ gitiones. ꝓ paupere vo nõ fiunt niſi cõ munes largitiones.⁊ oꝛationes · Que⸗
rit᷑ ergo an tĩ iuuef᷑ paupꝑ paucioꝛb'
ſubſidis quantuʒ diues amplioꝛib' Si non pariter iuuat᷑ non ei reddit᷑ m me rita. UMeruit em̃ pariter iuuari qꝛ pa⸗ riter boni extiterunt.ſi vero tm̃ ſufira⸗
Sane dici poteſt non ei magis valuiſſe
generalia et pecialia quẽ pauperi ſola
6
gů ↄſequit᷑ quantuʒ viues quid ↄtule⸗ runt diuiti illa ſpecialiter pꝛo eo facta
Reſpenſ.
—

generalia ſuffragia.⁊ tamen ꝓfuerunt titiones noſtre vt quoddãmodo eas of diuiti ſpecialia non quidem ad aliud vF ſerant deo.⁊ de his 5ſulant? ꝙ deo im magis aliquid ad idem ad qð genera bente implendus eſſe cognouerint. hoc lia vt ex pluribus ⁊ diuerſis cauſis vnñ nobis euidenter vel latenter repoꝛtent perciperet᷑ emolimentum. Moteſt ta ¶ Vnde ʒ angelus hominibait. cũ oꝛa/ men dici illa plura ſubſidia ↄtuliſe di retis olationem veſtraʒ obtuli deo.ad uiti icelerioꝛé ablolutòeʒ non blenioꝛeʒ omnia quedam ſcienda ſufficit deo ſua
perſectio. hʒ tamen nuncios.i.angeles Aug · inlibꝛo q ipus ſuffragis i iungbunt non qui ei que neſcit annuncient. Mon p· de trini. me qiocriter boni quii— in enim ſunt vlla que neſciat. ß bonum co venientur rumeſt de operib' fuis eius ↄſulere ve rritatem-⁊h eſi qð ei dicunt non nulla Je Sed it eruz ue nunciare. non vt pſe ab eis diſcat. ſed qu* vt ab eo ipſi per verbum eius ſinexoꝛ ritur de ur de aliquo mediocriter bono qͥ tali poꝛali ſono nunciant etiaʒ quod volue bus indigens ſuffragijs in ipſo conſum rrit ab eo miſſi ad quos voluerit totum mationis ſeculi articulo cum reliqs mi abillo per illud verbum eius audiẽtes grabit ſi ſaluuſ fuerit ꝓ eo non offertur id eſt in eius veritate inuenientes/ quid vlterius ſacrificium vel oꝛatio vel ele; ſbi faciendum quid quibꝰ⁊ añnunciã⸗ moſina nec habebat tante perſectionis dum ſit. Maʒ ⁊ nos oꝛantes eum nõ eũ merita.que his ſuffragijs non egerent docemus qꝛ nouit vt ait verbum eius/ Munqt ergo ſaluabit᷑ eſtimo cuʒ quaſi pater veſter quid vobis neceſſariuʒ ſit per ignem tranſeuntem ſaluari meritis puuſqᷓ petatio ab eo. Mec iſta ex tpe x interceſſionibꝰ celeſtis eccleſie que ꝓꝝ Ignouit/ ß futura oĩa tpalia atq; in eis nidelib' ſemper intercedit voto ⁊ meri“ etiam qd ⁊ qñ ab illo petituri ineranꝰ 40 donec impleatur chꝛiltus. uos ⁊ de quib rebus vł exauditu 6 rrus vel nõ exauditurus eſſet ſine initio Sni doſãci giicatian au ante pꝛeſciuit Non ergo dicit᷑ angelus Aug inlibꝛe Siunt pꝛ pꝛecẽs ſu licantiumet et dei oꝛat iones noſtras offerre deo qua⸗ ðgr̃a noui te guomodo i interce ünt pꝛo nõ nõ ſi deus tunc non nouerit quid velimus ſtamenti. S adt dominum 111vo indigeamus que omnia anteqᷓ;i ant ſicut et poſtqᷓ; facta ſunt nouit. ᷣqꝛ B fo te ueris neceſſe habet rationalis creatura ⁊ tpa d les cauſas ad eternam veritatem refer⸗ nunquit pꝛeces ſupplicantiuʒ ſancti a au/ re ſiue petendo quid erga ſe fiat cõ diunt ⁊ vota poſtulantium in eoꝝ noti“ ſulendo quid faciat. ciam perueniunt Mõ eſt incredibile an mas ſauctoꝛuʒ que in abſcondito faciei Quog dicum usſtwe eangerat⸗
dei veri luminis illuſtratione letant in K nctis animabus ipſius ↄtemplatione ea que foꝛis agun⸗
tur intelligere quantum ills ad gaudi“ 1: F eli um vel nobis ad auxilium ꝑtinet. Viéẽ̃ A teʒ ange 1 enim angek ita ⁊ ſanctis q̃ deo aſſiſtunt opver U eius cunt petitiones
petitiones noſtre innoteſcunt in verbo ni ⁊ͥd de his implenduʒ ſit. ⁊ quid dei qð ↄtemplant vnde ⁊ dicunturan non Cur non credamus ⁊ aĩas ſancto geli oꝛationes ⁊ vota noſtra offerreðo rum dei facieʒ ↄtemplantiuʒ in eus ve nnon qꝛ eun doceant. ß q eius volunta ritate intelligere pꝛeces hominum et ̃ 3 a in.5 tem ſuꝑ eis ↄſulunt. Ande aud ange“ implende ſint vel non Inde eſt ꝙ deus ₰ deñ i qui ſunt apud deum ateſent 8. eaudire pꝛeces S nõ ſolũ
———————
———————„——
—

— e D
—,—
1 —— III
101
guando eeckui mancipiat„Fetiam qñ innoteſcit curie angeloꝛum ⁊ ſanctaruʒ animaꝝ/ quid inde futuꝝ ſit vel non. et
quid cognoſcunt in det voluntate eſſe
volunt ⁊ ipſi Adeo enim ſuperte volů⸗ tati addicti ſunt vt nihil pꝛeter eius vo⸗ luntatem queant velie · Intercedunt
ad deum ꝓ nobis ſancti.⁊ merito/ duʒ illorum merita ſuffragant᷑ nobis ⁊ affe
etu dum vota noſtra cupiunt impleri. Quod tamen non faciunt niſi in volun tate dei implenda didicerint Qꝛamus
ergo vt intercedant ꝓ nobis. i.vt me
rita eoꝛum nobis ſuffragent᷑/ et vt ipſi eternam damnandotuim pen⸗ ciatus ſine intermiſſione perpetuos hu mano miſereũtur affectu. atq; in futuꝝ
velint bonum noſtꝝ· qꝛ eis volentibus deus vult ⁊ ita fiet. Exꝝ pꝛemiſſis ↄſtat g cum quibuſdam miſericoꝛdius agit
deus qᷓ; eoꝝ peccata meruerint ſcʒ cum
mediocriter malis qui ſuffragis eccle⸗
„Si valde malis detur mitiga⸗
Ed queri
xipſi in aliqua eaꝝ pe ⸗ narum mitigatione dei miſericoꝛdiam ſentiant vt minus qᷓ; me
ros.qð ↄfirmant iacobi autoꝛitate di⸗ centis Judicium ſine miſericoꝛdia fiet
Zug. ſupoc li qui non fecit miſericoꝛdiam. auã.
Lonariuz.
etiam ait Mhiſericoꝛdia hic exhibetur ſcʒ ad iudicium in futuro. Idem diſtin guens quomodo omnes vie dominiſi ⸗ cut miſericoꝛdia ⁊ veritas ait erga ſan
dos omnes · vie dei miſericordia veri⸗
tas.qꝛ ⁊ in iudicando ſubuenit ⁊ ita ñ deeſt miſericoꝛdia ⁊ in miſerando id ex hibet quod ꝓmiſit ne deſit veritas Er⸗ ga omnes autem quos liberat et dãnat omnes vie ſunt miſericoꝛdia ⁊ veritas quia vbi nõ miſeretur vindicte veritas datur dicens vbi non miſeret᷑ dat intel ligi aliquid a deo fieri vt non miſeret᷑
ſd his occutri qðᷣait caſſiodoꝛus ſup
tur hic ð valde mal vtx
ruerint puniantur uidam autumant eos nullam reuelationem pene habitu ⸗
—— „———————
dei ſemper adiuncte ſunt. Ergo ⁊ in pu
nitione maloꝛum non eſt iuſticia ſine mi ſericoꝛdia Ideʒ de iudicio ⁊ miſericoꝛ dia ait. hec duo mutua ſocictate ſibi iũ guntur In his bꝛeuiter omnia opa dei includit Aug. quoqʒ reſpondenſillis qᷓ repꝛoboꝝ ſupplicia finem habiturs cõ⸗
tendunt ita illoꝛum repellit opinionem
aſſerens repꝛobos perpetuo puniẽdos vbi eoꝛum ſupplicia mitigari aliquate⸗ nus non neget. fruſtra inquit nonnulli
eternam damnandoꝛum penam ⁊cru ⸗
eſſe non credunt. Non quidem ſcriptu
ris aduerſando diuinis. ſed ꝓ ſuo mo/ tu dura quoq; molliendo ⁊ in leuioꝛem flectendo ſententiam qua putant in eis
terribilius eſſe dicta qᷓ; verius Mon em̃ inquiũt obliuiſcetur miſereri deus aut
contineat in ira ſua miſericoꝛdias ſuaſ hoe quidem in pſalterio legitur Ved ð
his intelligitur qui ſunt vaſa miſericoꝛ die quia et ipſi non pꝛo meritis ſuis;
deo miſerante de miſeria liberant᷑ aut ſi hoc ad omnes eſtimant pertinere non
ideo neceſſe eſt vt vamnationem opinẽ
tur finiri poſſe eoꝛum de quibus dictuʒ
eſt Ibunt hij in ſupplicium eternumne hoc modo putetur habitura finem feli⸗
citas eoꝝ de quibus econtrario dictum
eſt. Juſti autem in vitam eternam. Bʒ
penas damnatoꝛum ceteris tempoꝛibꝰ eſtiment ſi hoc eis placet aliquaten?mi tigari.⁊ ſic quippe intelligi poteſt ma ⸗ nere ira dei in illis id eſt ipſa damnatõ
hec enim vocat ira dei non diuini ani
mi perturbatia vt in ira ſua id eſt ma⸗
nente ira ſua non contineat miſeratões
uas. non eterno ſupplicio fineʒ dando ſed leuamen adhibendo vel interponẽ⸗
do cruciatibꝰ. quia nec pfalmus ait ad
pietate dei. hee due inquit res iudicio
Aug. iench.
ↄtra illos qui aſſerunt mo
—
ruʒ cruciatus
finiendam iram ſuam vel poſt iraʒ ſua
ſed in ira ſua Que ſi ſola eſſet alienari a regno dei. carere magna multitudi dulcedinis dei.tam grandis tzmen rſt
pena. vt ei poſſint nlla toꝛmenta que
A

5
ni
Augnſtin
1 8
nouimus comparari ſi illaſit eterna iſta autem ſit qᷓlibet multis ſecullon⸗ ga. Uanebit ergo ſine fine moꝛs per petua damnatoꝛum ·et ipſa omnib e rit communis. ſicut manebit communi ter omnium vita eterna ſanctoꝛum. Ec ce ita aſſerit hic penas repꝛoboꝛum nõ eſſe finiendas quod non impꝛobat ſi di⸗ catur.eoꝛum ſuſplicio aliquod leuamẽ adhiberi.vnde ⁊ nõ incongrue dici po⸗ teſt deuʒ ⁊ ſi iuſte id poſſit non omnino tamen punire malos in futuro quantus
meruerunt. ſed eis aliquid quantum⸗
*.*
monet ad duerſionem vel ſi ↄtemnit ex
cecat᷑ ad damnationem. Occultum er/
go iudiciũ dei pena ðᷣꝛ qua iudicat pur
gando ↄuertendo vel excecando Judi
cia quoq; dei interdum aſpellantur di ſpenſationes eiuſdem omnibus rebus⸗
vnde qᷓ; in compꝛehenſibilia ſunt iudi
cia eius. ⁊ iudicia eius abiſſus muita.
Judicium autem quo in futuro iudica
bit intelligit᷑ ſentencia qua ventilabit᷑ areã id eſi diuident᷑ localii boni a ma lis miniſterio angeloꝛum. ⁊ iſti in vita; ducent᷑. illi in ſagpliciuʒ mittentur qui nunc ſimul mixtiſunt.*
De ſentencia
cunq; maliſint de pena relaxare.
tates-
—
Per PlalVi⸗
——
Beterminat pꝛemiſſas autoꝛi
Qð ergodictum
„—.————
eſi iudicium ſine miſericoꝛdia fieri iliq non fecit miſericoꝛdiam. Ita intelligi poteſt ꝙ iudicium damnationis fiet il⸗ li qui non fecit miſericoꝛdiam pꝛo eo ꝙ fuit ſine miſericoꝛdia.vel fiet ei iudici? um ſine miſericoꝛdia.liberante ⁊ ſaluã te qui tamen in aliqua pene allcuiatio⸗ ne miſericoꝛdiam dei ſentiet. Ita cum dicitur a miſericoꝛdia hic iudiciuʒ in fu turo non negetur quin in futuroſit mi⸗ ſericoꝛdie eſſectus.⁊ in electis quiꝑmi ſericoꝛdiam ab omni miſeria liberabũ⸗ tur ⁊ in repꝛobis qui minus qᷓ; merue⸗
rint cruciabuntur. Bed hic nõ ſine cau
ſa dicitur fieri dei miſericoꝛdia ⁊ iudi⸗ ciuʒ in futuro. quia ⁊ hic multis modis miſeret᷑ deus quibꝰ non miſerebit tũc Aoeat enim deus nunc peccatoꝛes et iuſtificat qð tunc non faciet.⁊ tuuc red
det ſingul ᷣm merita ſua manifeſte iu⸗
dicabit qui nunc occulte iudicat.
e occulto iudiciodei⸗
Luius occultuʒ fu iudiciũ vt ait aug. intelligit pena qua
quiſq; vel exercet᷑ ad purgatiovem vel
.
ſticia dei ⁊ pietatem. id eſt miſericoꝛdi anr ſupꝛa cuſſiodoꝛus duas eſe res di⸗ xit que ſemꝑ adiuncte ſunt iudicio dei.
Iuſticia em dei ⁊ miſcðia nen due res
fed vna res.i· vna diuina eſſentia eſi ſi cut ſupꝛa plurib' autoꝛitati oſtenſum
eſt. qꝛ non eſt deo aliud eſſe miſericoꝛ; ¶ Be opibus ⁊
dem qᷓ; miſericoꝛdiam. nec iuſtum qᷓ; iu ſtici am.b ideʒ pꝛoꝛſus. net aliud eſt ei eſe miſericoꝛdem qᷓ; iuſtum. vel miſeri coꝛdiam qᷓ; iuſticiam. omniuo ideʒ eſi qꝛ non denominatiue. ſed eſſentialiter hec de deo dicunt᷑ Lur ergo dicit ſcrip tura de operibus dei quedam eſſe mi⸗ ſericoꝛdie. cuedam iuſticie. Si ergo iu ſticia dei miſericoꝛdiaẽ. quecunq; ſũt opera miſericoꝛdie eſſe vident iuſticie ⁊econuerſo. Pis rñderi poteſt ſic illio ocutionibus quibus huiuſiodi opeiũ fiunt diſtiuctiones vt alia miſericoꝛdie glia iuſticie alia bonitati attribuantur non diuerſitas ſubiacentis id eſt rei his vocabul ſignificate expꝛimitur. ſed va rietas ſenſuuʒ ⁊ effectuum in creaturis
iuſticie ⁊ miſe
ricoꝛdie dei⁊
——
bonitatis
monſtrat Ium enim dicit deus iuſtus
vrl iuſticia eſſent ia diuina pꝛedicatur⁊ etiam ꝙ ipſe ſit diſiributoꝛ⁊ index me ritoꝛum intelligi datur ta ⁊cum dici⸗
tur miſericoꝛs eſſentia diuina pꝛedica
tur ⁊ inſup ꝙ pſe ſi miſeroꝝ liberatoꝛ

U
intelligi dat · Bimiliter cum dicit᷑ bo⸗
8 nus eſſentia diuina pꝛedicat᷑.vt cum di
cit᷑ deus.⁊ inſuper auctoꝛ omnium bo⸗ noꝝ oſtendit. Ita ⁊ cum dicit᷑ deus eſ⸗ ſentia diuina pꝛedicat᷑ et ipſe timenqꝰ oſtendit᷑. Inde ergo quedaʒ opera mi ſericoꝛdie. quedam iuſticie dicunt᷑. nõ quin diuina eſſentia hec ⁊ illa operef᷑ ⁊ quin hec et illa ſint opera diuine eſſen⸗ tie que dicit᷑ miſericoꝛdia et iuſticia. ᷓ quia quedam ſunt quibus oſtendit᷑ in/ dex ⁊ equus diſtributoꝛ. quedam qui bus oſtenditur mileratoꝛ: MMiſericoꝛs enim dicit᷑ in natura. miſeratoꝛ in exhi bitione. et in quibuſdam operib dicit᷑ eficctus eſſe miſericoꝛdie. in quibuſdaʒ efiectus iuſicie.non ꝙ aliud efficiat iu⸗ ſticia.aiiud miſericoꝛdia dei. Bi ad eſ ſentiam refcras/ ſed quia ex quibuſdã efiecip intelligit iudex.ex quibuſdaʒ miſeratoꝛ vel vt qubuſdam placet iu⸗ ſtus ⁊ miſericoꝛs/ ſed ᷣm hoc occurrit queſtio quomodo ex alijs oſiendatur ⁊ ex alijs miſericoꝛs cum ſit ideʒ ei eſſe iu ſtun ⁊ eſſe miſericoꝛdem. Pienim m candem rationem dicitur iuſtus ⁊ miſe ricoꝛs ex eo opere quo intelligitur iu/ ſins imelligit᷑ miſcricoꝛs ⁊ econuerſo.
VBod dixi fupꝛa quia cum dicitur dens
juſtus ⁊ miſericoꝛs ita eadeʒ diuina eſ⸗ ſentia ſignicatur.⁊ ßᷣm eam idem pꝛe⸗ dicatur vt etiam quedain diuerſaintel lig antur. Intelligimus enim perh enʒ eſſe mileratoꝛem ⁊ iuſtum iudicem, qð
cuident᷑ oꝛigenes oſtendit dicens. m
nia que dei ſunt chuſtus eſt. ipſe ſapiẽ t' eius. ipſe foꝛtitudo/ iuſticia ſandi⸗ tas /iple pꝛudentia. ſed cum vnuzſit in
ſubiacenti ꝓ varietate ſenſuum diuer
ſ nuncupatur vocabulis. Aiiud enim ſign fia ſapientia aliud iuſticia. Eñ enim ſapientia dicit᷑ diſciplinis te diui narum humanarumq; rerum inſtituere intelligitur. quando iuſticia diſtribu/
et pꝛudentia cum dicit᷑ doctoꝛ ⁊ demõ
ſtratoꝛ bonarum vel malarum rerũ vel
— — 5
Zutoꝛitatibus pꝛobat
uomodo niueſeicdi cantur miſericoꝛdia⁊ veritas
Moſt hoc cõſide
quedã iuſticie alig mijericoꝛdie alia bonitatitribui
dam opera miſericoꝛdie/ quedam iuſti
cie/ quedã bonitati attribuant in ſcrip⸗
turis facile eſt reperire. ⁊ de miſericoꝛ dia quideʒ ⁊ iuſticia manifeſtum eſt. ð bonitate vo ⁊ miſericoꝛdia amplius la tet ß au. docet illa opera ꝓpꝛie ad mi⸗ ſericoꝛdiam pertinere quibus aliqui a miſeria liberantur.vid bonitateʒ vero
non ſolum illa.ſed facturam ⁊ guberna
tionem naturalium ita dicens. ad miſe ricoꝛdiam pertinet ꝙ a peccatis mun⸗ dat.⁊ de miſeria liberat. Id bonitatẽ vero ꝙ celum ⁊ terram et omnia valde bona creauit vt eſſent idem celi non in digent miſericoꝛdia vbi nulla eſt miſe⸗
rria in terra hominis abundat miſeria ⁊
ſuperabundat dei miſericoꝛdia. Uiſe ria ð hominis ⁊ miſericoꝛdia dei plena eſt terra. non celi qui non indigent mi/
ſericoꝛdia. indigent tamen regente do
mino. Mmnia enim indigent domino ⁊ miſera ⁊ felicia.quia ſine illo miſer nõ ſubleuatur · felix non regitur. Iteʒ ali⸗
bi miſericoꝛdia eſt erga miſeros. boni/
tas erga quoſſibet Interdum tamẽ.mi
ſericoꝛdia large accipit vt bonitas
rari opoꝛtʒ. ex qͥ ſenſu vniuerſe viẽ ð
mini dicant milericoꝛdia ⁊ veritas hic multiplicem recipit expoſitioneʒ. Vni
uerle em̃ vie domini quib ad nos veit
vt ait aug. ſuper pſalmum.intelligunt᷑
duo aduentus.pꝛimus in qͥ manifeſtaʒ
⁊ multiplicem miſericoꝛdiam nobis ex hibuit. ⁊ ſecundꝰ in quorequirẽdome⸗ rita iuſticiam exhibuit. niuerſe etiã vie dñi id eſt quibus ad dominuʒ aſcen
dimus ſunt iuſticia q̃ a malo deciinamꝰ
6
Nuã. ſup ps
——

5
4—
—
2——————————. ——————— k 4 A .
L. VM
L
— miſericoꝛdia qua voinntiiit ʒn
his enim duob omne bonum meritum includit᷑. Ved cum ſuperius caſſio.di ⸗ xerit in his duobus omnia opera dei in cludi.merito queri poteſt an ĩ om̃i ope domini hec duo mutuo ſibi iungantur. Quibuſdam placuit non in omni opere domini hic duo ↄcurrere ßm effectuʒ di⸗ co.nam ſm eſſentiam non dinidit᷑ miſe ricoꝛdia a iuſticia/Pᷣ vnum eſt. Verum ßᷣm eſſectum non in omni opere vomini dicunt eſſe miſericoꝛdiam ⁊ iuſticiam. Sed in quibuſdam tantum miſericoꝛ/
diam ⁊ in alijs iuſticiaʒ atq; in als mi
ſericoꝛdiam ⁊ iuſticiam. Faient᷑ tamen dominum omnia que fecit miſericoꝛdi⸗ teꝛ agere⁊ iuſte. referentes rationeʒ di i ad dei voluntatem que iuſticia eſt et miſ ericoꝛdia non ad effectus miſericoꝛ⸗
die ⁊ iuſticie qui ſunt in reb. Alijs au ⸗
tem videt᷑ ꝙ ſicut dicit᷑ deus omnia o⸗ pera ſua iuſte facere ⁊ miſericoꝛdit᷑ ita coneedendumſit in omni opere dei inſti ciam eſſe ⁊ miſericoꝛdiam.i.clementiã m eſſeckum vel ſignum. qꝛ nulluʒ opus dei eſt in quo non ſit effectus vel ſignuʒ equitatis ⁊ clementie ſiue occulte ſiue a perte aliquando enim manifeſta eſt cle
mentia ſiue benignitas ⁊ occult a eaui⸗
noliauendo econuerſ o.
Be ſ ſententia iudicj
—-—.————
queri qualiter dabit᷑ iu dicij ſententia. Ped nõ eſt perſpicuum id expli
bis.qꝛ apoſtolus in momento ⁊ in ictu
oculi miſterium ↄumandum tradit Bʒ
Plet etiã
care Non enim ſcriptura aperte diffi⸗ nit an voce illa ꝓferant᷑. Venite bene⸗ dicti. ⁊ ite maledicti. an virtute iudicis ita fian ↄſcientijs ſinguloꝝ ita atteſtan/ tibus vt modo ðᷣꝛ futuꝝ vt iudicis po⸗ tentie eſſectus ipſius dictione ſignifice᷑ Flla etiaʒ eſuriui ⁊ non dediſtis michi manducare ⁊ huiuſmodi magis ↄſcien tijſexpꝛimenda plurimi putant q; ver“
iudadten rreckionis ſtatum tñ 1
runt non ad iudicium qui iudicij ſentẽ ciam ⁊ maloꝝ increpationes ⁊ bonorũ
pᷣmia vbis expꝛimenda aſſerunt.
2 ucicabun ſnai 7— 5
NMon autem ſol ſol“
iudicabit/ ſed et ſancti cum eo iudicabunt nationes. Ipſe enim apo ⸗ iolis ait ſedebitis ⁊ vos ſuꝑ dyodecim ſedes iudicantes.xij.tribꝰ iſrael. Mec eſtputandum ꝙ. xij · apoſtolis tantum hoc pꝛomiſerit chꝛiſtus. Abienim ſe⸗
debit paulus qui plus omnibus labora
bus
—
vit ſi non ibi ſedebunt nõ.xij. Mer. xij ergo ſedes perfectio tribunalis.i.vni
nerſitas iudicantium intelligitur ſcili⸗ cet omnes perfecti qui relictis omnibus ſecuti ſunt chꝛiſtum · per · xij.trib vni ⸗ uerſitas iudicandoꝛum Judicabunt ve
ro eos ſancti non modo comparatione ſed etiam autoꝛitate ⁊ poteſtate vnde gladij ancipites in manibus eoꝛum idẽ
ſententia de bonis ⁊ de malis in pote
— eoꝛum i vero queritur que erit oꝛum poteſtas vel autoꝛitas in iudicã
— non ante poſſe ſciri qᷓ; videa
tur niſ diuin revelatione quts didice⸗
candi erunt⸗.
Eruntautẽ qua
tuoꝛ itt in iudicio Vue quipe ſũt
partes electoꝛumſ cilicet et repꝛoboꝛuʒ vt gregꝛinmoꝛ ꝛalib ait Bed boni oꝛdi nes eiſdeʒ ſingulis partibus continent᷑ Fllij enim iudicantur ⁊ pereunt.alij nõ
—— eoꝛuz aui uu⸗
Freg. ſ uper
Job.
iudicantur ⁊ pereunt alij iudicantur?
regnant. alij non iudicant᷑ et regnant. Judicant ⁊ pereunt quibus dominica
in clamatione dicet᷑. Eſuriui ⁊ non de
diſtis mihi man.⁊c. Non iudicantur ⁊
pꝑeunt quib dominus ait. qͥ non credit

tam iudicatus eſt. Eoꝝ enim damnatò toti eccleſie nota eſt ⁊ certa. ⁊ iõ dicun tur tunc non iudicari. Quia ad ↄſpecũ diſtricti iudicis cum aperta damnatiðe ſue infidelitatis accedent. Qui vero ꝓ feſſionem fidei ſine operibus habent iu dicabunt᷑ ⁊ peribunt.i. redarguent᷑ vt pereant. Nui vo nec fidei ſacramenta tenuerunt/ increpationem iudicis in ſe fieri nõ audient.qꝛ infidelitatis ſue te
nebꝛis pꝛeiudicati eius quem deſpexe⸗
runt inuectione redargui non merent᷑.
Illi ſaltem verba iudicis audient qe⸗ ius fidem ſaltem verbo tenuerunt. Illi in dãnatione ſua eterni indicis nec ver
ba ꝑcipient q̃ eius reuerentiã nec vᷣbo⸗
tenus ßuare voluerunt ⁊ iõ illi iudican
di iſti non iudicandi dicunt᷑. Ex electo rum vero parte alij iudicant᷑ ⁊ regnant ſcʒ qui vite maculas lacrimis tergunt
⁊ elemoſinaꝝ ſuperinductione operiunt
quibus iudeꝝ veniens in dextra ↄſiſten tib dicet eſu.⁊ dediſtis mihi manduca re. Alij autem non iudicant᷑ et regnãt qui etiaʒ pꝛecepta legis perfectioꝛi vir tute tranſcendunt. qꝛ non hoc ſoluʒ qð
lex pꝛecipit implere ↄtenti ſunt/ſed et
qð ad perfectionem ↄſulit᷑ implere ſtu⸗ dẽt.de quib' ꝓpheta ait · Vominus ad iudicium veniet cum ſenatoꝛib populi
ſui. Et ſalomon de eccleſie ſponſo lo ⸗
quens ait. Mobilis in poꝛtis vir eiꝰ qñ ſederit cum ſenatoꝛibus terre.⁊ iob ait Mon ſaluat impios ⁊ pauperibus iudi cium tribuit læij ergo rece ſub genera li iudicio non tenent᷑ ß iudices veniũt.
qꝛ et pꝛecepta generalia viuendo vice
runt ⁊ emibus relictis chꝛiſtum ſecuti
ſunt. Recte pauperi iudiciuʒ tribuit
qui quanto huic mundo magna humili
tate deſpeci ſunt tãto tũc maioꝛis cul
mine poteſtatis excreſcent de talibꝰ ꝛ
MQui vicerit dabo ei ſedere mecũ ĩ thꝛo
no meo ſicut ⁊ ego vici ⁊ ſedi cuʒ patre meo in thꝛono eius. Vincens dominus cum patre in thꝛono ſedit · qꝛ poſt paſ⸗ ſionis certamen ⁊ reſurrectionis palmã ꝙ pater eſſet equalis omnibus claruit.
Robis vero in thꝛono filij ſedere eſt ex
eiuſdes filij poteſtate indicare Qui em̃
iudicandi puncipatum eꝝ eius virtute percipimus quaſi in thꝛono eius reſide mus. Ex his apparet ꝙ etiam perſectio res ſancti cum chꝛiſto iudicabunt pote⸗
ſtate. ⁊ quare quidam dicunt᷑ iudican
di.alij non iudicandi.
e oꝛdine indicij et miniſte⸗
——
F10 ang* elo?um*
Lum autem in
euangelio legat ꝙ dominus mittet an ⸗
gelos ſuos qui colligent de regno eius
omnia ſcandala ⁊ mittẽt iniquos in ca⸗
minum ignis Et item exibunt angeli ⁊ ſeparabunt malos de medio iuſtoꝛuʒ⁊
mittent eos in caminum ignis · Et iteꝝ mittet angelos ſuos cum tuba et ↄgre gabunt electos a quatuoꝛ ventis·⁊ cuʒ ꝓpheta dicat. Kongregate illi ſanctos
eius miniſterio angeloꝝ illa impleri du
bitandum non eſt. Womino enim veniẽ te ad iudicium pꝛecedet ante euz ignis
quo comburetur facies mundi huius ⁊ peribit celum ⁊ terra. non hm lubſtan⸗ tiam/ ſed ᷣm ſpeciem que immutabitur celum quidem gerẽum non ethereum- Tĩ enim aſcẽdet ignis in iudicio. quã tum aſeenderunt aque in diluuium Il
le autem ignis malis qͥ reperti fuerint
viui erit ↄſumptio. bonis vo non. Vt enim ait augᷓ. B erit incendium mundi ſanctis qð fuit caminꝰtrib pueris In quibꝰ ſi aliquid purgand um fuerit ꝑ il⸗ lum ignem purgabif᷑. lijs vero nul⸗ lam ingeret moleſtiam urgato vero ꝑ ignem mundo. ⁊ ad iudicium venien
te domino. emittetur vox illa magna qᷓ̃
reſurgent om̃es moꝛtui.⁊ tunc miniſte⸗ rio angeloꝝ ventilabitur area. qꝛ boni
ↄgregabunt ibi de quatuoꝛ partib oꝛ⸗ bis angelico miniſterio qͥ ⁊ rapient᷑ ob
uiam chꝛiſto in aera. repꝛobis in terra
quaʒ dilexerunt remanentibus Et tũcc
pꝛeconia illa bonoꝛum eſuriui et dedi⸗
ſismibi manducare ·Et increpatiões
e

Ne
tan
ca
v
N XVmn
ille maloꝝ eſuriui ⁊ non dediſtis michi manducare ⁊c̃. ꝓferent᷑. vel ſono voca li.vel alio modo. Veniq; ꝓfertur ſentẽ tia ſuper vtroſq;. Venite benedicti et ite ma.⁊c̃. ⁊ miniſterio angelorum vir⸗ tute deicooperante mittent᷑ mali in ca⸗ minum ignis hoc eſt in infernum.
Si poſtiudiciũ demones pre erunt ho ommibus a s Adp puntẽe ü
——————
„St tſoletc queri*
— malis ad puniendum preſint de ⸗ mones poſt iudiciũ quos earnifices toꝛ
toꝛeſq; animarum ſcriptura appellat. appoſtolus dicit ꝙ xpᷣc tunc euacuabit
omnem principatum ⁊ poteſtatẽ et vr tutem. Wum em̃ durat mundus angeli angelis. demones demonib'. homines hominibus preſunt.ß omnib collectis.
iam omnis pꝛelatio ceſſabit/ hinc qui/
dam putant polt iudicium demones nõ
habere poteſtates cruciandi homines
ſicut modo.ſed vt demoneſ virtute dei cruciari ſine creature miniſterio aſſe?̃t
ſic repꝛobos homines ibi non per oꝑa⸗
tionem demonum. virtute diuina tm̃
eternis ſubici cruciatib ꝛemiſſa ta⸗
men autoꝛitas non id cogit cõſentire q̃
⁊ſi aſſerat. tunc non demones demoni bus. nec homines hominibꝰpꝛeeſſe.nõ
diffinit tñ an demones pꝛeſint homini ⸗
bus ad toꝛquendum. Vnde quibuſdaʒ
videt᷑ eos ſic cõſtare hominibꝰ toꝛtoꝛes in pena.ſicut ertiterunt incentoꝛes in
. cupa.„
we foꝛmai iudicis
Blet etiã queri in q̃ foꝛma chiſt?
iudicabit in foꝛma vtiq; ſerui iudicabit q̃ omni ⸗
bus in iudicio apparebit vt videant ma
li in quem pupugerunt. Viuinitateʒ ve ro eius mali non videbunt. Vñ iſaias Tollat impw ne fideat glenem dei.
n
pumanitatem vt timeãt Zi
uinitatem vo non. ne gaudeant. diuini tas em̃ ſine gaudio videri non poteſt
ecpperebittcin ſnafui
ma pumana ſtet et eum apparituꝝ querit᷑ in foꝛma illa gloꝛioſa apparcat ſiẽ vere eſt. an in foꝛma qᷓlis in paſſione extitit Quiqaʒ putant a mal talem videri qua lem crucifixeft.i.infirmaʒ qꝛ diẽ ſcrip tura vt videant in quẽ pupugerũt /ß ag
te auſᷓ dicit· foꝛmam ui gloꝛificatam
a boniſ⁊ a mal tunc videriſic. cũ in foꝛ ma Fui gloꝛificata iudicanteʒ viderint boni ⁊ mali/ tollet᷑ i impius vt non vide
at claritatem dei q̃ deus eſt quam ſoli
mundo coꝛde videbunt. qð erit eis vi⸗
ta eterna foꝛma 3 humana in xp̃o glo⸗
rificata videbit᷑ a cunctis. vñ et xp̃s ðꝛ iudicaturus qꝛ filius hoĩs eſt. Ita em̃ legit᷑ in euangelio iohis. Et poteſtatẽ dedit ei iudicium facere. qʒ ſilius hoĩs
eſt/ non ꝙ ipſe ex virtute hominis ſit in dicaturus.vel ꝙ ipſe ſolus ſine patre ⁊
ſpirituſancto ſit iudicium facturus ᷓᷣqꝛ ipſe ſolus in foꝛma hui iudicans boniſ ⁊ malis videbit Lum pater non mudi⸗ cat quenqᷓ;. ß omne iudiciuʒ dedit filio non ita eſt intelligenduʒ qſifilius ſolus iudicet ⁊ non pater⸗ ßqꝛ foꝛma filihu⸗ mana cunctis in iudicio apparebit nõ in
foꝛma infimaß gloꝛioſ a. Judicabit? au
—
tre ⁊n ſpirituſ ancto et aparebit terribit
impũs.⁊ mitis iuſtis Erit enim terròr malis.et lumen iuſtis.
Muare ſect ecund lus ſuſciaturus
Et ſicut 5ꝛ
— ſecundũ foꝛma ſerut iudicaturus pꝛopter cauſam pꝛemiſſam ita etiam dicit ſuſcttaturus moꝛtuoium
nni ßui
Nuare chꝛi⸗ ſtus ðꝛ iudica
turus.

ſecundum bumanitateʒ · cum tamen vir tute diuinitatis ſit ſuſcitaturus. no hu mãitatis. Ded hac ratione illud dicit quia in humanitate ſuſcepit que ẽ cau ſa noſtre reſurectionis id eſt paſſionem et reſurꝛectioneʒ. Ideo ei aſcribit᷑ ſecũ dum hominem ſuſcitatio moꝛtuoꝛum.
Ande ausᷓ per verbum filiuʒ dei fit ãi
marum reſurꝛectio. Mer verbum facũ in carne ſilium hominis/ ſit coꝛpum re⸗
ſuꝛrectio. Iteʒ iudicat ⁊ ſuſcitat coꝛpo ra non pater ſed filius ſecundum diſpẽ
ſationem humãitatis in qua minoꝛ pa⸗
tre ẽ.xp̃ein eo ꝙ eſt filiꝰ dei.ẽ vita que
viuificat ammas · In eo ꝙ eſt filius ho⸗ minis iudex. Ecce ſecundum ſoꝛmã hu manitatis dicitur ſuſcitaturus coꝛpoꝛa ⁊ iudicaturus. Judicaturus autẽ quia
illa foꝛma ũctis in iudicio appaꝛebit
⁊ ſuſcitaturꝰ quia in eadem foꝛma me rituʒ ⁊ cauſam reſurꝛectionis noſtre ſu ſcepit.⁊ quia ſecundum eandem formã vocem dabit qua moꝛtui de mõumẽtis reſurgẽt ⁊ procedent.ſecũdum ꝙ deus ẽ.viuificat animas. nõ pater tantũ.qꝛ non tantum pater vita eſi ·ſed et filius
cum eo.⁊ ſpirituſſanctus eadem vita ẽ que pertinet ad animaʒ non ad coꝛpus Coꝛpus enim non ſentit vitam ſapien⸗ tie/ ß anima que illuminat᷑ a lumine et᷑ no. licʒ ergo xpᷣs potentia diuinitatis
viuificet animas ⁊ ſuſcitet coꝛpoꝛa. et
iudicet non ocio ſe t amen ⁊pꝛeter rõ nem ei ßᷣm foꝛmam dei tribuit᷑ viuifica
tio animaꝝ. ⁊ ſᷣm foꝛmam hui iudicium ⁊ reſuſcitatio coꝛpoꝝ.
Se loco iudici
Putant quidaʒ
dñm deſcenſuꝝ in valle ioſaphat in üu/ dicio eo ꝙ ipſe per ioheleʒ ꝓphetas ſic loquit᷑ Congregabo oẽs gentes ⁊de⸗ ducam eas in vallem ioſaphat ⁊ diſcep tabo ibi cum eis. In cuius capituli ex ⸗ poſitione ita reperi.ſhoc quidam pue⸗ riliter intelligunt ꝙ in valle que ẽ in la tere montis oliueti deſcenſurus ſit dñs
ad iudicium. qð friuolum eſi. q nð in
terra. ſed in ſpacio huius aeris ſedebit ↄtra locum montis oliueti ex qͥ aſcẽdit ⁊ſicut iohannes criſoſiomus dic· An⸗ geli deferent ante eum ſignuʒ crucis vñ in euangelio. Veritas dicit ⁊ tunc op⸗
parebit ſignum filij hominis ⁊c. Jola⸗
phat autem interpꝛetat᷑ iudicium dñi · In valle ergo ioſ aphat.i.iudicij domi ni ↄgregabunt᷑ omnes impij. Juſti ve ⸗
damnationis· ſed in nubib eleuabunt᷑ eiabrio
Ve guglitate luminarium et
tempoꝛis poſtiudicium
—
iudiciuʒ dño in foꝛtitudine ⁊ poteſtate magna ſol ⁊ luna dicunt᷑ obſcurari nõ ſui luminis pꝛiuatione/ F ſuperuenien⸗ te maioꝛis luminis claritate Virtutes quoq; celoꝝ.i.angeli dicunt moueri⸗ non metu damnationis vel aliqua ꝑtuꝛ batione pauoꝛis/;ᷣ quadam ammratõ
celi pauent aduentum eius. Ente diem
vo iudicij ſol ⁊ lung eclipſim patientur
Picut iohel teſtat᷑ dicens· Pol ↄuerte
tur in tenebꝛas ⁊ luna in ſanguinem an
teqᷓ; veniet dies dñi magnus ⁊ hoꝛribi lis Vagnus vo dicit᷑ ꝓpter magna q̃ ibi fient. Cum auteʒ fuerit factum celũ nouum ⁊ terra noua.tunc erit lux lune ſicut lux ſolis teſtante iſaia ⁊ lux ſol ſep templiciter.i.ſicut lux ſeptem dieꝝ.qꝛ qᷓ;tuʒ luxit ſol in pꝛma ↄditione ſepteʒ dieꝝ ante peccatum pꝛimi hominis tĩ lucebit poſt iudicium· Qinoꝛata eniʒ fuit lux ſolis ⁊ lune alioꝛumq; ſiderum per peccatuʒ pꝛimi hominis. ß tunc re⸗ cipiet ſol mercedem ſui laboꝛis.qꝛ ſep templiciter lucebit.⁊ tune non erit vi⸗
ciſſitudo diei et noctis · ̃ tantum dies.
Ande ʒacharias. Et erit dies vna que
nota eſt dño nõ dies neq; nox.⁊ in tem⸗
poꝛe veſperi erit lux· qꝛtunc non erit varietas diei et noctis que modo eſt/j
ro non deſcendent in vallem iudicij i·

6
„————
aug in ench⸗
continua dies ⁊ lux Iſaias tamen vide tur dicere ꝙ tunc non liceat ſol vel lu ⸗ na loquens ↄgregationes beatoꝝ⸗non erit tibi mquit amplius ſol ad lucendũ per diem. nec ſplendoꝛ lune illumina/ bit te/ ſed erit tibi dñs in lucem ſempi ternam. Sʒ his verbis non negat ſoleʒ ⁊ lunaʒ tunc lucere. ꝰſignificat his qui tunc erunt in eterna beatitudine nulluʒ lucis vſum pꝛeſtare · q vt ait iero.ſuꝑ eundem locum. Celi terreq; ſolis atqʒ
lune vobis ceſſabit officium ⁊ erit ipſe
dñs lumen ſuis imperpetuum. oteſt etiam intelligi illud iſaie ratione ea di
ctũ.qꝛ ſol ⁊ luna tunc non habebunt oꝛ 6 Btela eniʒ a ſtella ideſt elect? ab eleccto
tum ⁊ oecaſumſicut nunc.vñ iſidoꝛil⸗ lud iſaie q̃ſi exponens ait poſt iudiciuʒ ſol laboꝛis ſui mercedem ſuſcipiet. vn/ de ꝓpheta lucebit ſeptempliciter ⁊ nõ veniet ad occaſuʒ.nec ſol nec luna · ſed in oꝛdine qͥ creati ſunt ſtabunt ne impij in toꝛmentis ſub terra poſiti fruant᷑ lu ce eoꝝ. vnde abacuc.ſol et luna ſtetert in oꝛdine ſuo. Ecce aperte dicit ſolem ⁊ lunam tunc lucere. ð ſtabiliter perma nere vbi etiam ſigniſicat infernum eſſe ſub terra Bi vo querit᷑ quis ſit vſus lu cis ſoł et lune tunc fateoꝛ me ignoꝛare qꝛ in ſcripturis nõ memini me legiſſe.
celoet in inferno⸗
Pe differentia manſionum in
N Bſt reſur
rectionem do facto vni⸗
ſuos fines habebunt ci⸗
nitates due vna xp̃i. alia dyaboli · vna
bonoꝝ · altera maloꝝ · vtraq; tamen an geloꝝ ⁊ bominum iſtis voluntas. ill fa cultas non poterit eſſe peccandi vł vlla
conditio moꝛiendi. Iſtis ineterna vita
felicit viuentib.ill infeliciter ineterna moꝛte ſine moꝛiendi poteſtate duranti⸗ bus · qm̃ vterq; ſine fine. in beatitudi ne iſti.alius aiio pꝛeſtabilius. In miſe
ria ðo illi alius alio tolerabilius ꝑma nebunt. Ex his aſparet ꝙ ſic boni dif“
uerſo impletoq; iudicio
————
minus.ita ⁊ mali differenter in inferno
punien᷑. Bicut em̃ in domo pris i.in
regno celoꝝ manſiones multe ſunt idẽ
pꝛemioꝛuʒ differentie.ita ⁊ in gehenna
diuerſe ſunt manſioneſ.i.ſupplicioꝛum differentie. Vmnes tamen eternaʒ pe⸗ nam patient᷑ ſicut omnes electi eundeʒ habebunt denarium quem paterfami/
lias dedit omnib qͥ operati ſunt in vi⸗ nea nomine denarij aliquid omnibꝰele⸗
ctis cõmune intelligit᷑ ſcʒ vita eterna.
deus ipſe qͥ omnes fruent᷑/ ß impariter
ferenter gloꝛificabunt᷑ alij maius. ali
Eaſſiodcꝛu
Mamũẽ erit differens clarificasio co
poꝝ. ita differens glia erit animarum.
difſert in claritate mentis ⁊ coꝛpoꝛis. Alij em̃ alijs viciniꝰ clariuſq; dei ſpeci
em ↄtemplabunt᷑ ⁊ ipſa ↄtemplãdi dif ferentia diuerſitas manſionum vocatur
Vomus ergo eſt vna.i. denarius ẽ vm
ſed diuerſit as eſt ibi manſionum.i. dif ferentia claritatis. qꝛ vnum eſt ⁊ ſum/ mum bonum beatitudo ⁊ vita omnium
id eſt deus ipſe. E bono omnes electiꝑ⸗
fruunt᷑/ß alij alijs plenius. Merfruen ⸗
tur ðo videndo per ſpeciem. non ꝑſpe ⸗ culum in enigmate. habere ergo vitam
eſt videre vitam.i.ↄgnoſcere deum in ſpecie. Vñ vitas ait in euangelio· hec eſt vita eterna vt cognoſcant te. ⁊ quẽ miſiſti ieſum xp̃m eſſe vnum ⁊ ſolũ veꝝ
deum.B eſt habere vitaʒ.i. cognoſcere te/ nõ eſt ipſa cognitio q̃ tu es.hꝑ cog⸗ nitionum habere bonum qð tu es.i.vi
Fi omnes homines volunt eẽ
beati
——ͤ—
ri de beatitudine vtꝝ eam omnes velit
⁊ ſciant que ſit vera beatitudo.de hoc
ang. in. xiij li.de trinitate ita diſſerit
hin eſt cum capeſcende retinendeq; beatitudinis voluntas vna ſit omnium
Zug. i l· xi de trinitate
vnde tanta exiſtat de ipſa beatitudine rurſus diuerſitas voluntatum. non ꝙ

——„—— 5————
eam aliquis nolit.k ꝙ non omnes eam
norint. Bi enim eam omnes noſcerent
non ab alijs putaret᷑ eſſe in virtute ani⸗
mi. ab alijs in voluptate coꝛpoꝛis.ab a
lijs atqʒ alijs alibi atq; alibi Quõ ergo omnes amant qð non oẽs ſciunt. Nuiſ poteſt amare qʒ neſcit ſicut ſup̃ diſpu⸗ taui. Cur ergo beatitudo amat ab om nidus. nec tamen ſcit᷑ ab omnib an foꝛ te ſciunt omnes que ipſa ſit/ b non om⸗ nes ſciunt vbiſit ⁊ inde ↄtentio eſt. an
foꝛte falſum eſt qð ꝓ vo poſuimus bea
te viuere omnes homines velle. Si em̃
beate viuere eſ. verbi gratiafmanimi
yirtutem viuere quõ beate viuere vult qui b non vult·nonne verius diximꝰho ille non vult beate viuẽ qꝛ non vult m virtutem viueꝛe qð ſolum eſt beate vi⸗ nere. Mon 3 omnes beate viuere volũt immo pauci B volunt /ſi nð eſt beate vi⸗ uere niſi m virtutem animi viuere qð
multi volunt · Ita ſane falſum erit.vn
de nec ipſe cicero dubit auit · ait enim. Peati certe omnes eſſe volumus.abſit vt h falſuʒ eſſe dicamus. Quid ergo an dicendum erit/ etiã ſi nihil aliud ſit bea te viuè qᷓ; m virtutem animi viuere. ⁊
tamen qͥ hoc non vult beate viuẽ vult.
Mimis quideʒ b videt᷑ ablurduʒ. Ta⸗
leenim eſt ac ſi dicamus q̃ non vult vi uere beate. beate vult viuere. Iſtaʒ re
pugnantiam quis audiat.q;s ferat. Et tñ ad hanc ↄtrudit neceſſitas ſi⁊ om̃es beate viuẽ velle veꝝ eſt ⁊ non om̃es vo lunt ſic viuẽ. quõ ſolum viuit᷑ beate An
ills ab his anguſtis potuerit nos erue⸗
re. Bi dicamus nihil eſſe beate viuere
niſi viuere ſᷣm delectationem ſuam.⁊ iðõ
falſum non eſſe ꝙ omnes beate viuẽ ve lint. qꝛ omnes ita volunt. vt quẽq; de⸗ lectat. Bʒ id quidem falſum eſt. elle
Mec tam miſeꝝ eſt non adipiſci qð ve ⸗ lit. qᷓ; adipiſci velle qð nõ opoꝛtʒ Nuiſ
ita cecus ſit vt dicat aliquem iõ beatũ qꝛ viuit ut vult.cuʒ ꝓfecto ⁊ ſi miſer eſ
ſet inus tñ eſſet.⁊ ſi nihil eoꝝ q̃ ppe
ram voluiſſet habere potuiſſet. ata em̃ voluntate vel ſola miſer quiſq; efi
KIX
——————,
eit᷑.ß miſerioꝛ cum deſideriuʒ male vo luntatis implet᷑. Quapꝛopt᷑ qm̃ verum eſt ꝙ omnes homines eſſe beati velint. idq; ardẽtiſſimo amoꝛe afpetãt. ⁊ ꝓpt᷑
hoc cetera quecunq; appetũt. nec dlqᷓ; poteſt amare qð omnino ad vel q̃le iu neſcit. nec põt neſcire qͥd ſit qð ſe velle
ſcit. ſequit vt omnes beatam vitam̃ ſci ant. Vmnes auteʒ beati habent qð vo
lunt. qᷓ;uis non omnes qͥ habent qð vo⸗ lunt ↄtinuo ſint beati. Continuo autẽ
miſeri ſunt qui vel nõ habent qð volũt
vel id habent qð non recte volunt Bea⸗ tus ergo nõ eſt. niſi qͥ ⁊ habet omnia q̃ vult ⁊ nihil vult maie.ille quippe beate viuit qͥ vmit vt vult. nec male aliquid vult Cum ex his duobus ↄſtet beata vita licʒ in malis ſit aliqͥs bonus. nõ ta men niſi finitis omnib malis eſt beatus Cum ꝗ e hac vita. qui in his miſerijs
fidel ⁊ bonus eſt venerit ad beataʒ vi ⸗
tam. tunc erit ve qð nunc nullo modo eſſe poteſt vt ſic homo viuat quomodo vult. Mon enim ibi valet male viuere. aut volet aliquid qð deerit. aut deerit quod voluerit qͥcqͥd amabit᷑ aderit nec deſiderabit᷑ qð non aderit. ⁊ omne qð
ibi erit. bonũ erit. ⁊ ſummus de ſum⸗
mum bonum erit.⁊ qð eſt omnino bea⸗ tiſſimum.ita ſemꝑ foꝛe certũ erit Bea
tos auteʒ eſſe ſe velle omnium hominũ eſt.beatos ſe eſſe velle omnes in coꝛde ſuo vident. nec tamen omniũ eſt fides qua ad beatitudinem perucni᷑.
Si quidde deo cognoſcit ali
—
quis quodibi non intelligant
Bolet etiaʒ que
enim qð non deceat eſt eſſe miſerrimũ
ri vtꝝ aliauid ð deo cognoſcat aliquis magis meritus vt petrus.qð nõ cogno ſcat aliq̃s minus merit?.ut linus lu
„ 0„„ rib videt ꝙ omnia de deo ad beatitu⸗
dinem ſpectantia omnes ↄmuniter ele cti cognoſcant; different᷑. Nihil em̃ in
deo noſeibile maius digniuſq; videtur c eum intelligere trinum ⁊ vnum Eoc
—
Quidſit btũ
Zoi
cuit
———

*
— er velin— .4— necq E lqle e
itam.
tqö—
uc5 gu
no— qöve R unt 4 — omn ſe be eali b etbe x .nö+
ſbeat*
m
ea„ 3 vono. in
tdee 3 erit n d mne S eſur N inob ru1n bom S in co„* eſi
cite* lig 1
——
qt tali nõch . beni ni Uem üe E
o
iuitate dei
————————————
——
thocäriſol;
ſcent Vnde ſequitur vt non ſit aliquid
beatitudini pertinens incognitum ali· cui beatoꝝ. Vnnes ꝗᷓ cuncta illa vide
bunt quoꝝ cognitio ſeruit beatitudini. k in modo videndi diſferent. Alius em̃ alio magis. alius alio minus fulgebit.
X—
Bolet etiaʒ que ri an in gaudio diſpares ſint. ſiẽ in cla⸗ ritate cognitionis differunt De Paus. git· Wulte manſiones in vna domoe
De paritate gaudi
runt ſcʒ varie pꝛemioꝝ dignitates Sʒ vbi deus erit omnia in omnib erit. eti
am in diſpari claritate. par gaudiuʒ vt qð habebunt ſinguli commune ſit omni
bus. qꝛ etiam gloꝛia capitis omniuʒe
rit per vinculum caritatis. Ex his dat
intelligi ꝙ par gaudium omnes habe ·
bunt. ⁊ ſi diſparem cognitionis clarita temet per caritatem que in ſingul erit perfecta.tantum quiſq; gandebit ð bo no alterius. quantum gauderet ſi in ſe⸗
ipſo haberet.; ſi par erit cunctoꝝ gau ⸗ dium. videt᷑ ꝙ par ſit omnium beatitu do.qð ↄſtat omnino non eſſe Ad qð di ci poteſt ꝙ beatitudo par eſſet ſi ita eſ⸗ ſet par gaudium. vt etiaʒ par eſſet cog
nitio. quia hoc non erit/ non faciet pa
ritas gaudij paritatẽ beatitudinis.po
teſt etiam ſic accipi par gaudiuʒ. vt nõ referat᷑ paritas ad intentionem affectio nis gaudentium. ad vniuerſitateʒ re rum de quibꝰ gaudebitur qꝛ de om̃ire vñ gaudebit vnus gaudebunt omnes.
————.
„Bi maioꝛſit peatitudo ſanco⸗
—
beatitudo fanctoꝝ maioꝛ ſit futura p
ſi
iudicium qᷓ; interim ſine omni ſcrupulo credendum eſt eos habituros maioꝛeʒ
gloꝛiam poſt iudicium qᷓ; ante. qꝛ ⁊ ma
ius erit gaudium eoꝛuz vt ſup̃ teſtatus
5
——
eſt aug.et amplioꝛ erit eoꝛuʒ cognitio Vnde iero. eracto iudicio amplioꝛẽ
gloꝛiam ſue claritatis deus demonſtra
bit electis. Bi quem mouet quid op ſit ſpiritib defunctoꝛũ coꝛpoꝛa ſua in re/ ſurrectiõe recipere ſi eis poteſt ſine coꝛ⸗ poꝛib ſumma beatitudo pꝛeberi diffi/
Jeronin ſu⸗
per Qee.
cilis queſtio eſt.nec poteſt a nobis per
fecke diſfiniri.ß tamen dubiuʒ non eſt ⁊
raptam ad carnis ſenſib hominis men
tem ⁊ poſt moꝛtem ipſa carne depoſita nec ſic videre poſſe incommutabilẽ ſub
ſtantiamſicut ſancti angeli vidant ſie
alia latẽtioꝛi cauſa.ſiue ideo qꝛ ineſt ei naturalis quidam appetitus coꝛpꝰ am ⸗
mimiſtrandi quo retardat᷑ quodammo ⸗
do.ne tota intentione ꝑgat in illð ſum
mum celuʒ donec ille apetitus ↄquieſ⸗ cst. Woꝛroſi tale ſit coꝛp cuius ſit dij
ſicilis ⁊ grauis amminiſtratio ſicut hec
caro que coꝛrũpit᷑ multomagis auer⸗ titur mens ab illa viſione ſummi celi. Pꝛoinde cum h̊ coꝛp iam non anima ⸗ le k ſpirituale receperit equata angeliſ
habebit ꝑfectum nature ſue moduʒ obe
diens ⁊ imperans viuificata.⁊ viuii
cans tã ineffabili facultate vt ſit ei glo⸗ rie qð fuit ſarcine.
— —
queſtio ex pꝛemiſſis du cens oꝛiginem. Bupꝛa eniz anguſtinus loquẽs
de malis in inferno damnatis.⁊ bonis
in celo gloꝛificatis dixit. ꝙ nec bõis vo, lnntas.nec malis facultas eſſe peccan di poterit.⁊ de honis quideʒ ↄſtat. ſed de malis a quibus voluntatem malam non remouet querit. quomodo ſit verũ eos non poſſe peccare immo quõ veruʒ
Si mali in inferno peccabunt
ſit eos non peccare cum malam habeãt
voluntatem. Nuidam autumant illam
malam voluntatem non eſſe peccatum ſed ſupplicium tm̃. Alij vero peccatum
Solut im di
uerſos
eſſe fatent᷑. b per illud eos non mereri
aliqᷓ; penam qꝛ non eſt ibi locus merẽdi

1
Auã. in libꝛo de fide ad pe
Ilud ergo peccatũ dicunt non eſſe me ſitum ſupplicij ſupplicium malimeri⸗
ti qð in hac vita pꝛeceſſit. Ve hoc au/
tem aug. ita dicit. Tempus acquirẽdi vitam eternaʒ in hac tĩ vita deus ho⸗ minibus dedit vbi voluit etiam penitẽ
tiam eſſe fructuoſam. Ideo hic penitẽ
tia fructuoſa eſt. qꝛ poteſt hic homo de poſit a nequicia bene viuere. ⁊ mutata
voluntate merita ſimul operaq; muta
re·⁊ ea gerere que deo placeant qð qui
in hac vita non fecerit habebit quidem penitentiã in futuro ſeculo de mal ſuis
ſed indulgentiam in ↄſpectu domini nõ inneniet · qꝛ ⁊ſi erit ibi ſtimulus peni/ tudinis.tñ nulla ibi erit coꝛrectio volũ
tatis. Etalib enim ita culpabit᷑ iniq⸗
tas ſua vt nullatenus ab eis poſſit vl di ligi vel deſiderari iuſticia. Voluntas e
nim eoꝝ talio erit vt habeat in ſe ſemp
malignitatis ſue ſupplicium.nunqᷓ;ta⸗ men recipere poſſit bonitatis affectum qꝛ ſicut illi qͥ cuʒ chꝛiſto regnabunt nul las in ſe male voluntatis reliquias ha ⸗ bebunt.ita illi qͥ erunt in ſupplicio en ignis cum dyabolo ⁊ angelis eius depu tati ſicut nullam habebunt vlterius re gatio. Vane exterioꝛes tenebꝛe intelli gi poſſunt quedã malignitas odij ⁊ vo⸗
quiem · ſic bonam nullatenus poterunt habere ·⁊ ſicut coheredib chꝛiſti dabit᷑
perlectio gratie ad eternam gloꝛiaʒ · ita conſoꝛtib dyaboli cumulabit ipſa ma ⸗
lignitas penam añ exterioꝛibꝰ deputa/ ti tenebꝛis nullo illuſtrabunt᷑ interioꝛi lumine veritatis Ex his apparet repꝛo
bos in inferno penitentiam ſic geſturos vt per eam pꝛauam voluntatem non de
ſerant ⁊ illa maligna voluntas erit eis
ad cumulum pene. per quaʒ tñ non me
rebunt qꝛ nullus meret᷑ niſi in hac vita
Quaredicuntur tenebꝛeexte rioꝛes.
e ille tenebꝛe quib inuoluent᷑ ma⸗.
quare li.in gehenna dicunt᷑ exterioꝛes. quia
tunc mali penitus extra lucem coꝛpoꝛa
i 3 „.
— 1— „—
——
euim et ſi patiant᷑ tenebꝛas in cecitate mentis non tamen penitus extra luceʒ dei ſunt. nec coꝛpoꝛali luce pꝛiuantur. De hoc anã ·ſic ait. vra dei ⁊ in iudi/ cio erit. ⁊ð eſt in cecitate mentis cum
dantur mali in repꝛobum ſenſum. Ibi
exterioꝛes tenebꝛe erunt. qꝛ tunc pec⸗
catoꝛes penitus erunt extra deñ Euid eſt enim penitus eſſe extra deum niſi eſ
ſe in ſumma cecitate. Biquidem habi⸗ tat deus lucem inacceſſibilem. hee aũt
tenebꝛe hic iaʒ incipiunt in peccante cũ ab interioꝛi dei luce ſecludif᷑.;ᷣ non pe
nitus dum in hac vita eſt. Ecce q̃re ibi peccatoꝛ ðꝛ pati exterioꝛes tenepꝛas.
⁊non hic · q ibi ſecludet᷑ penitus a lu⸗
ce dei qð non hic. Ved quõ intelligen ⸗ da eſt illa ſecluſio. an qꝛ nõ vide bũt de um per ſpecieʒ · Picut nec aliqs videt hic deum per ſpeciem. an per diſſimili⸗
tudinẽ quaʒ facit peccatum inter deum
⁊ hominem. Picut et hic multi ꝑ uia peccata elongant a deo an quia deum
oderunt ita vt velint eum non eſſe. BVʒ
⁊ hic multi deñ odeꝛunt de quib ſcrip tum eſt. Buperbia eoꝛum q te oderunt aſcendit ſemper · Que eſt ergo illa elon
luntatis. que tunc excreſcet in mentibꝰ repꝛoboꝝ ⁊ quedam obliuio dei. quia toꝛmentoꝝ interioꝝ ⁊ exterioꝝ doloꝛi⸗ illis ad cogit anduʒ aliqd de deo vix vł
co afficient᷑ et turbabunt᷑ vt ab
raro vel nunqᷓ; mentem reuocent. At q;
nimio pꝛemuntur pondere adeo ſtupe ⸗ ſcunt ⁊ turbant᷑ vt interim in alia cogi
tationem non extendant k illuc tendit
impetus cogitatiõis vbi ſentit᷑ uis do/
loꝛis. Ped in hac vita nullus adco ma lus eſt. vt penitus ſecludat᷑ a cogitatio
ne dei. qui nec dum ꝑdit appetituʒ bea⸗
titudinis ⁊ quendaʒ boni amoꝛem quẽ
naturaliter hʒ rationalis creatura. Il⸗ las autem exterioꝛes ⁊ pꝛofundiſſimas tenebꝛas repꝛobos ꝑpeſſuros poſt iudi
cium dicit aug. oponens de illo diui len ⁊ ſpiritualem ſcʒ dñi erunt. Nunc
vidit abꝛaham. et in ſinu eius laʒarum.
6
Aus ſupp̃

ecitat 2 luce amur in ind tis cu n. t pec iEu mni endab bet ecante
enet clig ichürt vih nerdet viden W ſcr oderu ila el inte o vi 2
m. 7
—
₰ S 6
4
————— —
Rguſtin ſu⸗ per pᷣʒ
cviũj.
—
uius ↄparatione coactꝰ eſt ↄfiteri ma⸗ la ſua vſqʒ adeo vt ⁊ fratres eius roget
ab his pꝛemoneri.qð ante iudicium fa ctũ legit. ſed poſt iudicium in ꝓfundio ribus tenebꝛis erunt impij vt nullã dei lucem videbuut cui ↄfiteant᷑.
We animabꝰ pamnatoꝝ ſi quã
no cruciant᷑ noticiaʒ habent eoꝝ q̃ cir⸗
ca ſuos in hac vita gerunt᷑. ⁊ ſi aliquo
modo doleant ſuꝑ infoꝛtunijs ſuoꝝ ca- roꝝ. anc queſtionem aug ↄmemoꝛat
parte eam explicans. eꝝ parte vero inſolutam relinquens. Ait enim. que/ ret aliquis an vllus doloꝛ tangat moꝛ/
tuos de his q̃ in ſuis poſt moꝛtem ↄtin gunt. vel quomodo ea que circa nos ⁊ gunt nouerint ſpiritus defunctoꝝ Cui reſpondeo magnazʒ eſſe queſtiones nec in pñti diſſerendam. Veruntamẽ bꝛe⸗
uiter dici poteſt ꝙ eſt cura moꝛtuis de
ſuis caris vt de diuite legitur qui dum
toꝛmenta apud inferos pateret᷑. leua uit oculos ad abꝛabaʒ.⁊ int᷑ alia dixit
Pabeo enim quinq; fratres vt teftetur illis ne ⁊ ipſi veniant in hunc locuʒ
mentoꝛum Pabent eĩ moꝛtui curaʒ ð
viuis qs ſciunt viuere. qꝛ nec in locis penaꝝ vident eos.vbi diues ſine fratri bus erat.nec in requie beatoꝝ vt laʒa⸗ rum ⁊ abꝛaham quamuis longe agno⸗ ſcebat. Mõ tamen iõ ↄſequens eſt eos
ſcire que circa caros ſuos agunt᷑ hic vł leta vel triſtia.
uõ accipiẽda ſunt que de la⸗
ʒaroet diui
te leguntur
rat quomodo intelligat qð ð laʒaro et diuite legit᷑. audiat auguſtini reſpon⸗ ſum dicentis. Pi qͥs putat auimas coꝛ⸗
habentnoticiam coꝛů quepiẽ
olet ſi repꝛoboꝝ anime q̃ nunc in infer
iquis autezq̃
—
DI P
poꝛe exutas locislcoꝛpoꝛalibꝰcontine ri cum ſint ſine coꝛpoꝛe. non deerunt qᷓ faueaut ⁊ diuitem ſitientem in loco coꝛ poꝛali fuiſſe ↄtendant. ipſamq; animã coꝛpoꝛeam pꝛeparaſſe linguam.⁊ ſtillã de laari digito cupijſſe Bed melius ẽ dubitare de occultis qᷓ; litigare de in⸗ certis diuitem in ſupplicio. pauperem in refrigerio eſſe non dubito. Pʒquõ intelligat diuitis lingua. digitus laʒa ri.flamma inferni.ſinus abꝛahe. ⁊ pu iuſmodi/ vix a manſuetis /a ↄntioſis nunqᷓ; inuenit᷑.
—
Siſe vident boniet mali
ueri etiam ſo
—
let vtrũ viciſſim ſe videant illi qͥ ſunt in
interno ⁊ illi qui ſunt in gloꝛia.ſiẽ ſan/ cti tradunt /⁊ boni malos. et mali bo/ nos vident vſq; ad iudicium. poſt iu dicium vo boni videbunt malos.ßᷣ non
mali bonos. vnde grego. Infideles in
imo poſiti ante diem iudicij fideles ſuꝑ ſe in requie at tendunt uoꝛuz gaudia pol ↄtemplari non poſſunt.
De chaos int bonos ⁊ malos.
—
Bed cum ſancti
malos in toꝛmentis videant nonne ali qua ↄpaſlione erga eos mouent᷑ Mon ⸗ ne eos de toꝛmentis liberari cupiunt. Recole illud euangelicũ qð abꝛahã di uiti rñdit Inter nos ⁊ vos chaos mag num firmatũẽ. vt hij qͥ volunt hinc trã ſire ad vos non poſſunt. neq; inde huc tranſmeare Quid eſt illud chaos inter bonos et malos. niſi hinc iuſticia. inde iniquitas que nullatenus ſociari valẽt. Zideo em̃ iancti dei iuſticie addicti ſunt vt nulla cõpaſſione ad repꝛobos tranſ re valeant. ⁊ nulla ꝓ eis int᷑ ſanctos fi at interceſſio. Quõ ð inde volunt aliq́ tranſire ad illos.ß non poſſunt. quiaii ði iuſticia admitteret non fieret eis mo leſta liberatio eorũ. vel ita dicuntur ſe

44—— ——— 8 2— S———— Le 6——————————& K 2*. . e 3 5—————.„*——— 3—————— 2 — 86—. 2 w„—————— — 6 e, 7 2 8
———————
velle ⁊ ñ poſſe.nõ qꝛ velint ⁊ nõ poſſint ßqꝛ ⁊ſi vellent non polſent eos iuuare uBeh ita gre · ait. Viẽ repꝛobia peis ad gliaʒ fanctoꝝ tranſire volũt.⁊ñ po ſunt.ita ⁊ inſti ꝑ miſcðᷣiaʒ mẽte ire vo lunt ad poſit os in toꝛmẽtis vt eos libe rent. nõ poſſunt. qꝛ iuſtoꝝ anime ⁊ſi nature ſue bontate miſchiaʒ habent iã
tuno auctoꝛis ſui iuſticie ↄiuncte. nta
rectitudine ↄſtringuntur vt nulla ad re
pꝛobos compaſſione mobeant᷑. &viſi impioꝝ pena non mi⸗
nuit beatotum Slonim
——
———
Poſtꝛemoqueri
tor. un pena repꝛoboꝛũ viſa vecoloꝛet gliaʒ veatoꝝ · an eoꝝ beatitudini ꝓfici⸗
at. De ita greg·ait· Zpud animũ in
ſon ð obfuſcat beatitudinem aſpecta pena repꝛoboꝝ · qꝛ iam vbi ↄpaſſio mi⸗ erie nò erit · minuẽ beatoꝝ leticiam nõ
valebit.⁊ licʒ iuſtis ſua gaudia ſuffici⸗ ant. ad maioꝛem t gliaʒ vident penas maloꝝ qᷓs ꝑ g̃as euaſerunt qqͥ deicla rit atein vident nil in creatura agit᷑ qð videre nõ poſſint. Non eſt aũt miranð ſi fanci ið immoꝛtales repꝛobos vide⸗
ant mẽiis intelligentia cũ ꝓphete mo“ tales adhuc videre hec oĩa meruerunt Egredient᷑ electi non loco intelligẽ tia. vel viſione manifeſta ad videndum
impioꝝ cruciat? qͥs videntes nõ doloꝛe gificient᷑. ß leticia ſ. aturabunt᷑ agẽtes Fr̃as de ſua liberatione. viſa impioꝛuʒ ineffabili calamitate Añ ifaias impioꝝ toꝛmẽta deſcribens ⁊ ex eoꝝ viſione le ticiã bonoꝝ expꝛimens ait Egredient᷑ elccti ſcʒ ⁊ videbunt cadauera viroꝝ qᷓ pᷣuaricati funt in me. vᷣmis eoꝝ nõ mo⸗ riet ⁊ ignis nõ extinguet᷑ et erũt vſqʒ
ad ſacietatẽ viſiõis om̃i carni.i.electii
Letabit em̃ iuſtus cũ viderit vindickã k ec de pedib ſedentis ſuꝑ ſoliũ ex
eſfaʒ qͥs ſeraphin vuab alis velabant ſcriptoꝛi ⁊ ſinon auditoꝛi cõmemoꝛaſſe
fufficit qͥ a facie exoꝛſus ſedentis ꝑme⸗
dia ad pedes vſq; via duce peruenit
Explicit lber ſententiaꝝ

num a tuoꝛ libꝛoꝝ ſententiarumi om?
ncipitre regiſtũ oꝛdinem alphabeti collecti üdiſtinctionu; quà
nes pene cncluſiones ⁊ diſtin 10nes ⸗
c
&bſolutionist 40
teſtas peccatoꝛum data eſt tm̃ ſ. acer/ dotibus.li.g.q̃i. 18. a. per totum· et
di. 1/„
Abſoluit᷑ et ligat peccator aplcter li..di /i8.c Ihſoluendi et ligandi poteſtas quo/
modo qualiter qua auctoꝛitate ſacer/
dotibus data eſt.li. di.ig.per to⸗
tum etdi. 1Maet.d. per totum.
Abſoluendi et ligandi poteſtas quan ⸗ do datur ſacerdotibus.li.. di. ¹9. L.per totũ.
Aboꝛſum qui pꝛocurãt homicive ſi üt. li.⁊.di.z1.g.
Abꝛaham ⁊ iopannis caſtitas quid no
bis ſignificent.I. g.di. 3. d. Tboꝛtiuoꝛuʒ anime quomodo cũ fetu
reſurgẽt li. g.di.⸗ in ꝙtremo iudicio.
Accidens non caůt i in deum. li.1. al. 26„d„
Vctus malus et mala pohete quare
duplex ſit peccatum. li.⁊ totum.
Actus voluntatis et intelleciue et me moꝛie differunt · li.⁊.di.ʒ9.b.
ctus qui boni ſunt vel non boni.li. 2z. di. Ko. a. Actuum difſerentia eſt tnperti.i. 3
2.di 0. C.
Actus hominis indicant᷑ z eaiſam intentionem li. L. di. o·d. f Acus et voluntas omnis ſine fide eſt mala.li. 2.di. 1. a. per totum. Zictu et reatu quando eſt eccaũ· i·
Feie quando mancut vel ſint S
et quomodo ſunt in tranſubſtantiatio
ne panis et vini in coꝛpue et ſ. nunz. chꝛiſti. li..di.iu.a.per totum.
Accolitatus oꝛdo quid ſit · 7 auid ſt ei 3
us officiũ.li..di.⁊ 2.f..
Accuſat conſcientia omnia opera que
homo vnquam fecit i inextremo iudicõ 6
d Adam et eua vtrum coitum in paradi ſo fecerunt.li.⁊.di.⁊ per totũ 2
Adam et eua ſinon peccaſſent vtrum tunc ipſi⁊ ceteri homines famęʒ in pa
radiſo hahuiſſent. li.⁊.di.xo. 5
Adami. elu u pomi mins peccauit
Zdam aite vnues habuerit.li.⁊qi. L9b.
ZAdam eiedus eſt de paradiſo pꝛ epter
peccatũ.li.⁊.di.⁊ꝗ.c.
Adam quomodo de eſu pomit immoꝛ
talitatem r non eſt aecutus.i.⁊di.
Ilde peccatum quomodo in omnes ho mines tranſiuit li.x. di.ʒo.a.
Abſtinendum eſt ab vxoꝛe pꝛopꝛia pꝛo
pter aliquos dies.li. g · di.ʒxe⸗
Ade peccatum quaꝛe fuit grauiuſ pec ato alioꝛum homi inum.li..di.33. d
Idamet ena vtrum meruerunt peni⸗ tentiam.li.x.di e
Ade ⁊ eue peccati que fuit cauſa pꝛin
cipalis.ſi.L.di.ʒg. a. per totũ ·
Adoꝛare quomodo debemus anim m chꝛiſti vel hu manitatem chꝛiſti. li.ʒ,
Icitum regni quare non appemit cir cumciſio. li. g di.ʒ·k.
Adultoꝛum fides quomodo plus valʒ 5 pr bapiſindoꝛum. i. 2.
Zde bei quomodo oꝛdina⸗ tum fuit apꝛincipio·. gdi. ʒʒ·a.
totum. Adulterium raptus inceſtus foꝛnica/
tio quomodo differunt.li..di. gi.e
Adoptiui filij vtrum naturalibvs cd⸗
pulari poſſunt li Adi. Kxd⸗ Aereum celtz quomodo comburetut igne pꝛecedente in udicl

optatlne miſſone hnnnt
li.i.di. vi. per toum. Affectus voluntatis in chꝛiſto eſt qu plex li3di. 1. a per totum. Aſfines in quo gradu matrimoniũ con trahere poſſunt · i. Kdi o.aper t tum et di..a.—
Iiffinitas inter bomines que ſit velᷓ
non ſitli.x · di · aper totum. Agendi potentia in nobis a quoſit·i
Z. di · R. A8 ere an dens dicath
cũ Luibafdss q q; eoꝝ pectat mereant 2
„l. L* di. Sm.
Aitare: an in ſe habeat copn chꝛiſti. i. di.10.4. et. b.
Amoꝛ mens et notitia in anima noſtra imaginẽ trinitatis facit·li. 1.di.. Amoꝛ charitas et dilectio patris etfi⸗ l et ſpirituſſanci K. 1.di.io. a.a. Rmer patris et ſülqj quo ſe iuuicem amant ẽ ſpirituſſanctus· i.i·di.Mb Amoꝛ ac charitas et ſpirituſſandus ã charitate et nos diligimus deñ et mo⸗ — li.1.di. 1Mc.
Amnoꝛes mundi et terrenarum rernʒ
uomodo pꝛeparant diuerſa edificia. li.. di. 11. per totum b.
3 noſtra eſt imago⸗.1.di. z.f 2
nima dicitür ſimple reſpectu coꝛ⸗ poꝛis·li. dl.8.f.. Anathema ſit qui aliud qᷓ; eſt de trint⸗.
tate docuerit.li.1.di. u.c. 6 xinime an de celo pꝛeſens reduci ad
coꝛpoꝛa terrena pꝛopter aliqua meri⸗ ta.li.1. di. ub
Angeli aure creati ſunt. a.di.. Zinima qbare ſit copon nndai
* 1. di.1. h.
Angeli quomodo anam⸗ eutiſ ſũt li. L. di. 2. b. Rng eli vbi creati ie Angelis quatuoꝛ data ſůt inicio ſub⸗ ſtantie.li.x·di.za. Angeli non ſunt omnes enaet in ſub ſtantia.l. Ldi.b. 8
ngeli qui ſunt dignines vel non. zki. 3˙6*
bouinen·. Sd.
agln non pacintir deſedimi in ii An zei vtruʒ pabeant aliqua commu
nia in ſe.li„L. di.3e
BZingeli an quidam boni cuidam nd.
fuerunt creati.li.⁊· di.ʒ· f.
Angeli an ſtatim ceciderunt poſt
tionem·li.⁊. di.ʒef.
Angeli ante caſum triplicem cot⸗
nem habuerunt. di.ʒ ·g
Angeli ante caſum habebant dilectio⸗
nem. li. L. di.. b.
Angeli non fuerunt creati mileri. 4
di. A. 4.
Ringeli mali vtrum ſuum caſum pꝛ eſct uerunt et angeli boni ſuam beatitudi⸗
nem.li.⁊. di.
Zngeli an fuerunt creati venu. l.
di. g.c.
Angeli quidã peſt creationem deo ad
heſerunt et quidam a deo receſſerunt · di.“. 9.
Angelos ad deum connerti vel auerti
quid ſit. li.x.di..b. Angeli non ſunt creati in acn cenuer⸗
ſionis vel auerſionis volvntatis.li.⁊
di. 1e.
Angelis qualis gratia fuit data in c5
uerfione ad deum.li. ⁊.di..d.
Angelis bonis gratia fuit data et ma⸗
lis non.li.Z. di. 1. e.
Angeli vtrum de omni gradu et omni⸗ bus choris coruerunt. li.2. di. 6. a 2
totum.
Angelus lucifer an fuerit omnibus an
geli excellentioꝛ. li.x. di.6. b. Angelus lucifer et ſocij eius vnde ceci derunt.ibidem.c.
Ingeli vtrum adinuicem habent pꝛe lationem U.⁊.di.6.d.
Zingeli mali in infernum deſi cendunt. alternatis vicibus.li.⁊.di.6.f.
Angeli boni quare von poſunt pecca⸗
re.li.⁊di. A. a.per totum.
Angeli mali quare non poſſunt bouz velle. di. Ab.
Angeli boni vel mali an iuvare poſſi ö

Zngelt naq qũo poſnt aiau eue⸗ 3
re.ibidem.g.
Angeli an habeant coꝛpoꝛa pſis natu⸗.
raliter vnita.li.⁊di.g.a.
Angeli vel deus vtꝝ moꝛtalibus in ſpe
cie ſue eſſentie apparuerit.li.⁊ di.g.
Angeli mali non poſſunt animabus no
ſtris illabi.Ii.⁊di.S.c.
Fingeli mali an itrauerunt vel intrare poſſunt coꝛpoꝛa vel coꝛda noſtra. li.2
di.9„C.
Zngeloꝝ oꝛdo dicit mritiende ccte
um ſpirit uũ.li.x di. oeb.
Angelio omnia dona ſunt commmmnia.
li.Z L.di. JeC⸗
Sngeloꝝ quilibet oꝛdo eius rei cenſe e
tur in nomine quaʒ accepit in munere. li.x.di.9.d·
Angeloꝛũ diſtinctio oꝛdinũ an fuerit a
creatione ſua li.x.di. ye.
Ringelul vnus an alio in ſuo oꝛdine ſit
excellentioꝛ et dignioꝛ.li.x.di.yf·
ngelus ſi non peccaſſet an tñ bomo
aluaref„li. Ldi..h⸗
Angeli quot permanſ erunt i cau. vtrum tot homines faluabuntur..x.
ði..i. Angeli omnes mittunt᷑ tanqᷓ; nunch. li.xdi.i0.a.
ngeli qui mittuntür recipiunt coꝛuʒ denominationes quoꝛum gerunt ofſici
um.li.Ldi.io.b.
Angeloꝝ nomina quomodo accipiunt᷑
et intelligunt᷑.li. x·di.iocc.
Angelos duos habʒ quilibet homo ab
exoꝛdio vite ſue.li.Zdi.1i.a.
Angeli an ꝓſficiant in cognitione rerũ exterioꝝ.li.x.di.n.b. Animalia vtrum ſunt facta ad punien dum hominẽ vel nõ.li.xdi.i.b
Nnimalia vtꝝ in pꝛincipio omnia ſint
creata.li.Ldi.i.c.
Anima qũo inſpirata ẽ a deo vt homo viueret.li. Ldi.Ab. Anima ade quando creata ſt. i.⁊.di
1MC.d.f.
Anima hominum quando et quomodo 3
creant᷑. li.⁊di.1Mc.
Anima ade quare non in paradiſo fuit
creat᷑a di.14. f.
Angelo— iao a que ſun
Finima: etkaroanin baptiino purgan tur li, 1. di. 32. c.
Anima quare non eſt tali⸗ quals ſu i treatione.li.⁊. di.ʒ. h.
Znima yna qũo nobilioꝛ e ala.i. 2 Anime qe penam bapent ante b. ptiſmum vel poſt. li.⁊.di.ʒ⁊k Animam et carnem qũo aſſumpſit dei filius totã. li.3. d. Z. a.ptotum. Anima et caro filij dei qũo ſunt ↄiun ⸗ cta et vnita. li.ʒ. di. Z.aꝑ otum. Anime chꝛiſti vnio ad caruẽ quid eſt⸗ 3 K.5di ſeꝑata non eſt vnn u. d. 1
Anima chꝛiſti año ſit adoꝛinda.. 3. di.9. c. Animã aliam et carnẽ q ab adam qũo potuit deus ſumere. li·ʒ· di·12. a. Animn chꝛiſti añ omnia ſcit cũ deo vel non habet parẽ ſcientian cũ deo · iz. di. 12 9
Rnimna chꝛiſti v vtx in moꝛte ſerit ſp
taa carne·li.ʒ. di.xi. a. pertotõ Anime diſſimilitudo ex peccatis auo⸗ mõ intelligit᷑li. ·di. 18. h Anima et verbũ et caro qũo in moꝛte non fuerint ſepata. li.ʒ. di. L1.4. Anima chꝛiſti vtrum in triduo moꝛtis
uerit hõ.li.ʒ.di.xx.4.
Antiquoꝛũ fides fuit et eſ ſides no⸗ 3 ſtra.li. 5. di.X1. bet Antiquis ſufficiebat t̃ quatuoꝛ cre dere de chꝛiſto. li.ʒ. di.2*. c. inimã alterius debemus plus dilige
re q; coꝛpus noſtrũ. li.ʒ. di.x).c. Amicos et inimicos diligere auid ma“
ioꝛis pꝛemij ſit. li.ʒ. di. ʒoa. Animalia bꝛuta non manducant nec
poſſunt manducare coꝛpus chꝛiſtinec mures licet accipiant hoſtiã.. 3 di- Be.
Anime puniunt᷑ poſt be vitã duplet igne.li..di. xgper totum. Annoꝛum numerus

—
matrimoniũ qu i⸗ eſſe debet. i..di⸗
56e. znne repꝛoboꝝ deſunctoꝝ qũo igne
añ reſurrectionẽ toꝛquebont᷑ ⁊ que ma
la etiã cuʒ hoc ſuſtinet · l. Ldi. a6
Anime aboꝛtiuoꝝ qũo cum letu reſur⸗
gẽt in extremo iudicio.li.di.ax · h Auime qũ exeunt de hoc ſeculo habẽt
dinerſa habitacula..⸗ xdi.—
totum. Anime vel coꝛpoꝛis gaudiũ vel pena. qũd augmentat poſt reſurrectionem.
et grauioꝛ ſit qᷓ; pꝛius.li.g.di..a
Anime gũo iuuant᷑ elemolinis oꝛatio/
nibus et ſacrificio altaris..x. di. . bec. d⸗
Anime qũo non iuuant nec eis pdeſt pompa et ↄſumptuoſitas magna in ex equijs que fiunt in quibuſdam terris
Ri. di. ge:ſ.g · Inime qũo etiã iuuant interceſſioni⸗
bus ſanctoꝝ et curie celeſti. li.·di.
L1..
Angeli vtxꝝ oꝛationes oferunt deo.li.
K. di· ALh.
Anime ſnctoꝝ ⁊ angeli vtxꝝ pꝛeces no ſtras intelligant et vident implendas vel non. li. Adi. Lii.
Angeli qusle miniſteriũ habere debent
in indicio-li. A. di. Ae.
Angeli poꝛtant arma chiiſti ad iudici
um extremũ li.. di. 8.e. Animã iuſtoꝝ vtx obfuſcat pena repꝛo boꝝ. li. Ldi⸗ 10n.
pꝛobatio et cognitio dei que ſit.li.i
di.ʒ6 ꝑ totũ Aptitudinẽ moꝛiendi vtx homo habu erit in ſtatu innocentie. li.⁊di. 19·c.
Aptitudo monẽdi qũo fuit in filio dei
li.ʒ. di 16a.
Zpparer e in qua 6 vult cnſuoi in iudicio.li. ⁊·di. g.a.
Ique vtrũ ſunt ſuꝑ celos et qũo facte
ſuntli.⁊. di. 18.4.b.p totũ. Aque in terra qũo in vnũ ſunt osrega
te. li.x. di.1 x· d.e.f.
2 Zlquat m̃ et non in alio liauoꝛe debet ſieri baptiſmus.li. x· di.ʒ. f. Zqua et. vbi quis renatus fue ⸗
tit qiomodd intelligit·. a.di· Lc· A q̃ quare debeat admiſeeri vino in ca
kce.li. g. di uh. Aqua ſi non infundit᷑ calici vtꝝ ſit pec catũ vel viciũ li.x· di·i.i. Arhitriũ liberũ non habent aiali.ſ ed tm̃ homo.li·x. di.⁊ Lf Arbitriũ lberũ quidi in ſe ſit·i. ⁊. di. Arbttrium liberum quid ſt quale quo modo fiat quantum. i. L.di. ZL1. a.ꝑ totũ et b. Arbitrium liberum aliud eſt in deo 5 in creatura.li.x.di. L.Cc. Arbitrium liberũ quale ſit in ſanctis. li. æ di.X1.d⸗
Rrbitrij liberi ſunt in homine quatu⸗
oꝛ ſtatus. li.⁊.di.Z1.g⸗
Arbitrij libertas ẽ tripleꝝ. ibidẽ.h. Arbitrü liberuʒ n on ſemp eſt pariter liberum in ſingulis.li.⁊. di. xi. Arbitrium liberum cauſat acum 8ra⸗ tie. li. x.ri.xMMc
Archie piſcopus quis s dicat᷑ et au ſit li.g di. xm·
Zrma chꝛiſi qũo poꝛtant᷑ ad diudicium li. xvi. a8.e.
Auxilium et potentia ſunt hemini da⸗ ta a deo..x·di.⁊x·a · ꝑtotũ. Auctoꝛ maloꝛum non eſt deus.li.⁊ x.di 3Mf.
Zugmentatio non fit in tranſ ubſtanti atione ſacramenti.li.A·di·.b· Auctoꝛitas ⁊ poteſtas ſanctoꝛum in iu
khomies que ſi li.&· di. g. c
Vaptiſmovimit
titur peccatum oꝛiginale duplici rati⸗ one. li.x. di.32 a. ptotũ.
Baptiſmus duid ſit et a aavo purgat.
li. Z. di. 32.b. Baptiſmus an purgat animã et carnẽ
ji.. di.2.. E„ Baptiſmus quare mutat circunci o⸗ nem li. Ldi. 1n.
Paptiſmus ichannis quid prezur
bat ⁊ quis eius cffectus.li. R·di.⁊d.
e

ie omn
Fſtſ al. P i.x. 1
q e ſide F ſnd. ie(un bid. h.
dpurt*
.
n* ta didcn r
eminida
%
et quare dieitur iohannes.
Baptiſmus iohannis vtꝝ veru dici
ſacramentũ.li..di.xf. Baptiſmi iohannis foꝛma aue u.i
dem.g.
Waptiſmus iohannis año ſiden ondi⸗
nauit ibidem.
Paptiſmus quid eſt in ſe e eeanalter. li. A.di.ʒ.a.
Paptiſmi foꝛma avalo eſt. l. xdi. b. ꝑtotũ.
Vaptiʒatus quis in nomine chuſti vtxꝝ
ſit baptiſatus. li..di.ʒ.c.
Vaptiſari quis poterit ſub quolibet nomine trinitatis ſcʒ patris tm̃ filij tm̃ vel ſpũſſancti t̃.li. L.di.3.d.
Baptiſni inſtitutio qñ facta ſit. di.ʒ v.i⸗
Baptiſm mus in nullo pumoꝛe vebet ie ri niſi tm̃ in aqua et quare hoe · i. 2. 3 di.ʒ. f.
Baptiſandus quotiens et qů immer ⸗
gendus eſt.li. di.ʒ. g. Vaptiſmi cauſa que eſt·
li. a.ibidẽ.i.
MBaptiſmi ſacramen:ũ etrem ſacramẽ ti quidam ſuſcipiunt quidam vero non
li..di. x.a. ꝑtotũ. Baptiſmus paruuloꝝ et adultoꝝ q qũo differunt ad ſaluandũ vel damnandũ li.⸗di. Q·d.e.
Paptiſmus verus dat boni⸗ et malis di.“1.4.
Vaptiſmus vtx poteſt dari nomine tri
nitatis in hereſi vel auocunq; ſciſ mate
li. ·di..b.c.
VWaptiſare pueꝝ vtꝝ poteſt omnis ho li. L.di.6.ap totũ. Vaptiſare an poſſit beretcn.. K.
di.6.b.
Baptiſia trin nero e vnus—
ſinus. di.6.c. MBaptiſari vtʒꝝ poſſit fetusi in ner ma
terno. li. A· di.&·d·
Baptiſari vtꝝ quis poſſit oꝛ dine ver/ boy trinitatis puerſo non tñ ſub hereſi
net ſub erroꝛe ſed. li. x.di. 6.c. 6
Baptizatus cuis in aqua iocoſe et nõ intentione recka vtꝝ ſit baptiatuo. k. Sdi.68
Paptiſatus quis ſine intentione rege/ non eſt hepelsm⸗ li. x· di Paptiſandi enpoꝛa tm̃ duo funt i in anno ſeruantes ym inra amiqua ã re⸗ nocata.li.x.qi.6. i. Baptiſandus cuid petere debeat. et qũo reſpondere debet.li. x· di. 4· k· Paptiſandus quibus renunciarẽ de · bet. li.L.di.C.l
Baptiſmum debet necrdee cathe
ciſmus. li..di.6 m. n.o.*
Baptiſinus quid facit et quis ſit eius effeckus.li.xdi. Kꝑtotũ. Baptiſmum vel alia ſacramenta vtrũ miniſtrare poteſt ſciſmaticus vel here ticus vel qui ab eccleſia receſſitli. di. L1. aꝑtotũ.
Baptiſmo vtrũ vir et vx oꝛ eins ſimul et ſemel puerũ poſſunt ſuſcipere. l. 2 di. 33
PBaſamus vtꝝ addat crmui. l. 2.
—i. 13C. Peneplacitum ſcientia et pieſcienti
quomodo ſunt cauſe et non cauſe rerũ
li. di.ʒ8ep totũ, eatioꝛ vtrum ſuerat chꝛiſtus poſt
moꝛtem vel ante moꝛtem kbꝛoz·i.
18. c. Wenedictio euiuflibet ſacerdotio vtr ſit bona.li. x. di.iy· d
Wenedictiones omniũ ũ facerdotũ vtrũ
ſint effectuales. li. x. di.i9. eeg.
PBenedictiones ſponſi et ſponſe ſunt
ptinentia quedam.li. · di.⁊8b.
Beatt in celo nihil aliud volunt pꝛeter
hoc quod deus vult li. K. di. K. k. Peati in celo quid habent quid vidẽt
quo fruuntur et qnalem vitam habent K.L. di.xheptotũ.
PBeati qui ſint ·li.&. di. K. d.et. f. Weati vtum vident omnia.li. zdi. 29.g.ꝑ totů
Beati vtrũ omnes par gaudiũ babe⸗ ant. li. · di.

sgiti anſit ans.bid⸗
onus cognoſcit deus in eſſentia li·
.di.z.c Bonitas ſapientia et potentia vna eſ
in dei eſſentia. li..di. 3x · d·et · e·
Ponitas ſpirituiſancto/ ſapientia filio potentia patri attribuitur libꝛo.i.di. 32.f.
Bonñ ſacere non ſemꝑ faci effectũ ani me. li.1. di. a6 c.
PBonñ facere vult deus etnð Sma.
1.di. 6aꝑ totũ.
Ponũ fieri vult et nõ 5 malũ. li..di.
K6. b.ptotũ. Ponũ nultipliciter excipit᷑ velle ner
fectu.li. 1. di. a6c. Ponum quando eſt et malum quando eeſt velle hominem quod deus vult·i.1 5
di. a8. a.
Wonũ non poſſunt velle mal ngcl li. 2. di. Mb.
Vonũ quare non dixit dens oper pni⸗
me diei. li.⁊. di.12.c.
Pona opera fiunt vinerſimode. et tñ
quandoq; ſine frucku · libꝛo.⁊. di. ⁊6. P Fonoꝛum tria ſunt genen. ib..
di.⁊6.n.
VBonũ minui ſemp eſt maum.l. L.di. 3.d
Ponum nunqᷓ; dicitur malum nec ma lum bonum dicüur. hbꝛo.⁊. di.ʒ
C. d. C. et 23 PBonum omne pꝛocedit a deo· ibꝛo.⁊
di.3. c.
Ponumi idem habuit chꝛiſtusi in conce
ptione quod poſt moꝛtem habuitli. 3. di.18. c.et ꝑ totũ.
ona opera ſine charitate facta quid valeant. li..di. vnf.et. d.et.18. f. Pona pereuntia qñ amant quid tunc hõ facit. li.g. di.⁊.b.
Ponum triplex eſt in matrimonio pꝛo
pter quod non debemus violare bonũ 2iugij.li. Ldi. 51..
onũ coniugi dicit ſ acramentũ. 4 di.ʒuc.
Taritas
Pon omne efut i in viugio marie et io⸗ ſeph. di.ʒo.bec.d Wonitas iuſticia miſericoꝛdia et ſa apien
tia quomodo idem ſunt in deo ubꝛo. 2 di. 26. 5.
Boni et mali quamdin et quando ſe i in
uicem vident · li. di. o·k⸗ Ponos et inter malos quantũ interit li. di.*o.l.
Poni et mali vtrum ad inuicem tran/ ſire poſſent ſivellent· l. X.dio.n m.
23.a.
Laritas amoꝛe et vilecio patris et filʒ
eſt ſpirituſſanctus. l.1.di. 10.4
Uaritas quando refertur ad ſubſtanti⸗ am trinitatis et a fiium t
li. Ldio.b. Caritas que eſt vnio patri et ſi ſpe
cialiter ſpirituſſanctus dicitur. quod nomen et filio communiter con⸗
Fanta qua denm ndiligimus et pꝛoxi⸗ mum eſt ſiriulanduslibꝛo.i. di⸗
1c. Caritas noſtra et ſpes dicit den.. di. 1. d.
Caritas que eſt in ſpirituſancto non in eo ſed in nohis pꝛoficit vel deficit ü.. di. 1e.
Laritas qũo teta trinitas dieit et de
ſſ. li.i.di. 10 P totũ.
Tauſa ſumma et pꝛima omniũ eſt vo
luntas dei.li.i.di. an.d. Caritas fides ſpes operatio auonodo ſunt equalia.li.ʒ. di. ⁊1e.
Caro chꝛiſti non ↄcupiſcebat otra 3
ritũ ü. li.ʒ. di. 1N.(*
Karitas eſt maioꝛ et veir⸗ 3
21f.
quioſit
in ſe et quid operatur· ibꝛo. z. dſtin.
—.
———

—
Caritas ei finis pꝛecepti fm venon ki.ʒ. di.L1.g.
Caritas que virtus ſit pro.z. diſin.
21½
arixas et dilectio qũo ſei inuicẽ Shabet li.. di.Aꝑtotũ. aritatis gradus ſunt dueni...
1)h. Karitas vtn a babeꝛt. ü. Laritas enacuabit᷑ cum— dilgi⸗
mus li.ʒ di.ʒ1. b. Laritatẽ qualẽ chꝛiſtus ad no hahu ⸗
it.li.ʒ. di.ʒ1.c.
Cardinales virtutes ſunt quatuoꝛ.li.ʒ di.ʒʒ.a. Et quare ſic qicant᷑ ęt quis ef fectus cox b.
LEaſtus timoꝛ fuit in chziſto et in bes
tis.li.ʒ. di.3ge⸗
Caritas eſi mater omni virtuti li. 3
di.ʒ6, a.ꝑ totũ
— quis ↄtra facit magis vel mi nus peccandoli·A· di.z6. d.
Catheʒiſare et catheciſmus qũo intel
ligit᷑. li..di.6mn.o.
Caritatem extra nen facit bona opera
ſed moꝛtua. libꝛo.. di.·ſer di,
11f.
Lalicis infuſio debet fieri cum vino et
aqua. li. ⁊„di. 11h.
Caſus angeloꝛum an fuerit de omni
gradu et choꝛo. libꝛo.⁊di.&.a. per
tolũ.
Caſum ſuum vtrũ pꝛius bomo ſciucrit i.2.di.2. k⸗
Carttas quid operat᷑ in bomine. i.⁊.
Caliti qũo cuſtodita ſuert in vwiſ o li.x.di. ⁊e⸗ Caro in quã cibus tranſit qño in reſur reckione deponit li. xdi. ʒo.g
Caro in conceptu coitus quo polluit li.Z.di. ʒi. ꝑ totũ·
Caro et anima viꝝ in baptiſino purgã tur. li.Z. di· 324 zhec.
Cnla et pꝛima oꝛigo que fuit ꝙ awam
peccauit i. ⁊·di. jx ·a⸗
Caritas e quid 2 cuius ſi t cpun. di.z8. b.c.
Kauſa et intentio iudicant bominis⸗ 4 tum.li.⁊. di·o.d.e. 5
Tapitalia vicia quot ſunt?t aoe. ⸗
di. x. 8.
Carnem ſumpſit filius dei.non pater neg ſ pirituſſanctus libꝛo. ʒ·di.. b·per
totũ. Narneʒ quomodo ſumpſtt deifilius et
animam li.ʒ di.⁊.a.ꝑ totũ.
Karo et anima qũo ſuntↄiunda..3.
. Car chꝛiſt quomodo fuit foꝛmatai in
ptero yirginis.li. ʒ. di. x. h.c. aro eſt facta piuina natura quomodo
hoc intelugitur/l.ʒ. di.* 1.E.
K aro chꝛiſti að animam et verbũ ad animam et carnem quomodo dicitur. li.ʒ. di. 1. E„ amem et aliam animam quomodo potuit deus ſumere qᷓ; de genere ade. le. di. w a. ꝑ totũ.
Cantoꝛis oꝛdo ĩ ſacris quid ſit et quiv ſt eius officiũ.li.a. di ·⁊xR. n
Lamio debitum vtrum negandum ſi in matrimonio exiſtentihus. li. L. di. 3ac.b..
anonel t̃ duos ſacros oꝛdines afpel
lant.li. K.di.2g.k.
Vaſtitas iohannis ⁊ abꝛaham cuius ſit
meriti. li. x di.ʒ·d. Laſtitas et ↄiugiũ quid melius ſit.li.
Kdi.3ʒ. d.
Nhaos magnum inter bonoo et malos quale ſit.li.x.di. o.
Telum quomodo et qñ deus ceaut. li.2di.1, a.b Ceremonialia W ceſuernt 1. di. 36. 6
Celum et terra qñ et aũo ereata—
li.⁊.di. 11a. Eelum aereum et non cheremm quo modo mutabitur in S iudicio. li.·di. gAe.
poꝛi angeloꝛum · ·ſůt. wwen t.
9

nbene— ci
di · 1.8 inumciſo vnde vent. qio vebut fi
eri.li.. di.i.h. incumeiſio qu are data fuit www. k
di.1.kl-
Lücu mciſio quare ocana die inſtituta fuit. et cum cultello petrino quare Kie ri debet ·li. ·di.1. m Circumciſione non faca in parulis 7 ſimoꝛiehantur quid ibi.ibꝛo. K. di. ircumne ſio et legala qñ icen erũt.
R.2. di„₰. p.
Kinttates due pabebũt ſuos fines poſt indicium. libꝛo. xdil. Seaper to/
CLircumciſio quare non apperuit n obis aditum regni celeſtis. libꝛo. Sdiſtin. 5.k.
Zianin poteſtas ligandi et ſouendi. vata ſacerdotibus quomodo eb
tür.li di. 18.a.
Cluium poteſtas quando datur.li.⁊
di. 19.4.
Clauium poteſtas non datur in ſacerdotibus. libꝛo.x· diſtinct.i9.b.c pe Clerici quare omnes dicunt babenes oꝛdines ·li. · di. ⁊gb Claritate quali reſurgent clecti i in in⸗ dicio.libꝛo. 2. diſtinct, 2 L. to⸗ tüm. 8 Claritas ſolis et lune qu ais erit poſt indicium.li. g.· di· RBb
Wognitio dei ꝑ creaturas qucmodo vo
ratur omnipotens et Fens liew di z.a.ptotũ.
1 ognoſcitur deus bonns eternus ſpi ẽns in eſſentia· l.i.di·ʒ c. Lonfitemur dei vnigenitum filium na
tum ante ſecula.li.i.di.y. h.
Woeterne et coequales ſunt tres dipi⸗ ne perſone. li. i.di. 19. Cognoſcit deus pꝛeterita et futurali.
1. di. ꝑ totũ. ognt et apꝛobatio dei quo modo
Rit. E. 4 P w. Loꝛpoꝛa terrena an nt re nnode
poſſunt de cclo pꝛopter merita. li..di
ub.
L oꝛpushumanũ auare anime ſit ↄiun ctum.li.L di.1h.
Woꝛpoꝛalis natura año ſit ctai di. 2. d.
Lonceptus in vtero virginis cſt chri⸗
ſtus totus et perkectus bomo. li.ʒ. di⸗
. p ttũ
Loꝛpus noſtrum non eſ r edentum. ſed anima · li·ʒ · di·1 e Coniugium quare ⁊ qñ fuit nfuun L. Ldi.L. F.
Lonfirnntionis foꝛma que ſit... di.
Confimationis acramentum ſous ſummus ſacerdos dare poteſt ſcz epᷣus li..di. Mb
Confirmari quare debet homo poſ ba ptiſmum. li.⁊ · di. c
1 onfirmationis virtus? r quif eninnationis facramentum qũare ſit dignius baptiſmo..i.di. A. d⸗ Koꝛpus chꝛiſti auare viaticũ dici᷑.li. Adi.8· 4 S
aipot chꝛifti pꝛefiguratio anomo⸗ do facta eſt in mari rubꝛo· ibꝛo · L.di. Ba. S Coꝛpoꝛis et ſnguinis chꝛiſti confectio que ſit foꝛma · li.& · di. d.c· Coꝛpoꝛis et ſanguinis chꝛiſti ſacramẽ tum quare chꝛiſtus inſtituit· ibidẽ. d. oꝛpus chꝛiſti tĩ ieiunis dare debet. li.x.di.Sð.e. oꝛpoꝛe in chꝛiſti tria ſunt dicenda li. A. di.8.f.
1 oꝛpus chꝛiſti manducatur diuerſimo
dea ſumentibus. libꝛo. x · di. ↄ· a· per
totũ. Loꝛpus chꝛiſti quidam dixerunt non
eſſe in altari.li.x di.10. b.
Woꝛpus et ſanguis chꝛiſti quendo ſ ub ſtantiatur-li. Kedi. u. a. ꝑtotũ.et ei nonfit augmentatio. ibidẽ. b.

nr 1.1 b
tim
ch
ütun
—
wiut
Forr et ſanguis criſti quare qntur
aliena ſpecie.ibidẽ e. Coꝛpus criſti quare ſub duplici pecie ſumili. di.u.f.
Loꝛpus criſti an poteſt conñei ſub ii
ſpecie ibidẽ„F⸗ k. Coꝛpus moꝛtale et paſſibile dedit cri⸗ ſtus diſcipulis in cena domini. nunc ve
ro immoꝛtale X. diſtinc. 411.1.
Coꝛpus intindum nõ detur vopulo li.
„ di.1.m.
Loꝛpus non ſangitur. et quare dicit᷑
trifoꝛme.lib. A.di.i.b. c. et debet digne ſumi.ibidẽ.d. Koꝛpoꝛis criſti ſacrificium quare fuit inſtitutum.li..di.1⁊.f. et quare di⸗ cit᷑ m iſteriũ fidei. ibidẽ.g.
Loꝛpus criſti quotiens quis ſumere te net ibidẽ. h.
Woꝛpus criſti non poteſt icere ymo
niacus ecommunicatus. libꝛo.„. di. b.
oꝛpus criſti non nanduct᷑ abutis
et a vermibus.li. xdi.iʒ·e. Coꝛripit᷑ homo a deo auinq modis.· i
Lonfeſſio debet ſemꝑ eſſe integ vera
totaliter.ibidẽ e.
Confiteri opoꝛtet omnia peccata indiuiſe li. 4 8 di. 11 ₰ E
Contritio vtꝝ peccata deleat ſine vfel ſione · libꝛo. S abec. per to⸗ tum.
Confeſſione nõ faa an peccatũ dimt tatur.li.g di.N.a. Wonſitendum vtrum ſit laico.li. 2.di 1e.et cui pꝛimo et ſecundaio· idi⸗ dem. ₰
Confeſſoꝛ debet pure et ntegre andi⸗ re confeſſionem infirmi.libꝛo.— di. 10.e. ibidẽ.
Confeſſoꝛ non debet iniungere penitẽ
tiã iniungat ſi ↄualuerit.ibidẽ Conſfiteri vtxꝝ ſit neceſſe omnia pecca⸗
ta ctininali ach moꝛtalia.ii.
roneſio generalisi in eceea ia pꝛonn ciata aualem babet effectum. i. Ldi⸗
gaici⸗ infuſio debet ſen cum vino et aquali.L.di. u.h.i.
naturaliter vnita vtx! hꝛbet ngeli. li. 2. di.8. 4.
Noꝛda vel coꝛꝑa auduplitter oñ⸗ det dyabolus.li.⁊di.g.c. Communia ſunt omnia dn.
li.⁊di.y.c.
Congregatio aquar in rnapento ² ſupꝛa Ftselbrce di.x d.ef-
Coꝛpus eue auomodo tuß aux. di.ig.ꝑtotũ
Coitum vtrum pꝛimi pꝛrentes i in pmr diſo fecerũt et ſi feciſſent an ne peccaſ ſent. li.⁊ di.x0.g.b.ꝑ totũ Cogitatio bona ſiue voluntas qũo pu uenit fioẽ.li.⁊di.⁊h.
et gratia auid 12 rãte grutia vtꝝ homd ezuů añ peccatũ · li.⁊di.xh·d. Concupiſcentia carnis aũo di nit. i
2. di.3od. Concept carne in coitu qũo caro vol
luit li.⁊.di.ʒi. ꝑ totũ
Lonceptio et natiuitas W dicint 12 di.ʒ1 k.
Concupiſc centie efeau et ven. i 1. di.ʒ⁊.. d.
Concipit homo icæ ſ— e qus re hoc. 6.
Vonſenſus et voluntas peccaui aun⸗ tũ ſit ·li.⁊.di. ax. a.
Coꝛpus et anima filij dei etaio ſun v ta.li. 3. di.Z.
Conceptus eſt filius dei de pir tupn⸗ cto et ſine peccato.li.ʒ di.ʒea.ꝑ totũ t de cirne puriſims vir ginis marie. ibidẽ. b. 8*
—
Conceptione filus de natura bum ana
non aſſumpſit berlonẽ ·net e ccontra i. totñ„

3 6 1
4 omnclius nod legit eredidiſe.
li.ʒ. di. L. d. Coningium ꝙ bona res ſu.i. xxi.
6.d.
Coitus coniugalis an fiat cũ ũpeccato. ibidẽ.c.
Vonſecrare et oꝛdinare vtʒ potet ſy⸗ moniachs. li.x · di.⁊1.b. Conſecrare an poteſt ſmpler nelpr⸗ ter virgines. li.⁊di.⁊0.g
Conficere criſma vtʒ poteſt pꝛelby ter
ie„. vi. 20.g. oncentoꝛ auis dicat.li. · di.2 K.n Coniugiũ ad quod mulier tenere non g.di. 16. f.* oningiũ matrimoniale quid ſit. i. 2 di. xM.a. per totũ. Et qualiter ſ erua ri debet.ibidẽ.b. Foniugiũ matrimoniale qñ remouen/ dů ſit.li. Kdi. 18 L Coniugiũ qñ impedit᷑ per erroꝛẽ ⁊ con ditionẽ.li. di·ʒo · a· Coniugiũ marie ⁊ ioſeph fuit pfectum ⁊ vex. ii.⁊· di. ⁊6. d. et di.ʒo. b.c.d Continentiã vtn vir et mulier deo of⸗ ferre pñt ·. di.ʒ⁊c. Woitus vtx ſine peccato fieri poteſt in
matrimonio· libꝛo. L. di. i.h. et di.
52
Ponſiteri nullus pumilitatis cauſa de bet peccatum quod ignoꝛat veraciter ſe feciſſe.i.⁊. di.xi.h. Confeſſioneʒ nullus facerdos pꝛodere debet.li..11.et pena eiuſdẽ.i. Fontemnere et negligere vnctionẽ ex“ tremã. li. x. di.⁊3f.
Coꝛonai in cple qid ſignificat. li.x di.L.b.
Copula matrimonij qñ ñ impedit pmo ueri ad oꝛdines.li.. opula matrimonij qñ debet revocari li.æ di. 18. get di.49. b. Conſenſus matrimonialis ẽ ẽ duplex.. 1 L. di. LMf.et.28.4.
Conſenſus occultus in matrimonio n5
iudicat᷑ ab eccleſia. li. di.⁊g. b. Lonſenſus matrimonialis quibus ver
initus qũo añq obugn. l..di.⁊9. a · t qñ nullũ obſtaculũ
40
poteſt pabcre.ibidẽ.b.
Conſenſum opoꝛteteſſe in ſponſaibu
li. di.29.c. 1 oningiũ oꝛdinatũ eſt inter m viri
lẽ et muliebꝛẽ diuerſis canſis · i. Fdi⸗ zodet.e.
xoniugiũ vtxꝝ vxñt et gare poterit quod mala intentione vel ꝑuerſa vita ↄtrahit᷑. L.g· di.zo. f. Coniugi choꝛalis violatio fier nõ de⸗ bet ꝑ aduiteriũ pꝛopter tripleꝝ bonuʒ matrimonij·i. Ldi · ʒi.a.per totũ et
di.16.d. Coningij ſeparatio cſt duplex· li. 42
di.ʒ1. b.
Voniuges vere que ſunt Mbꝛd ·di⸗ 5
Loninges vtxꝝ coitũ exercere pñt ne peccato·li. xdi.ʒi.b. et di·ʒx · b. Coningiũ cuomõ a pꝛincipio oꝛdina⸗ tñ fuit tempibus ade et poſt. l. 534. P totũ.
Loncvbitus ↄiugalis cui anniut 4. .di 35c.
Concubitus oñq; eſt licitus ⁊ qñq; nð et aſſimilat᷑ cibo.li..di.ʒʒ ·c. Coniũgium qñ ſeparat vel non. li. 2. di.3 ·b.
Coniugiũ cauſa foꝛnicationis ſepara ri poteſt.li.x· di.ʒ. a·
Coniugiũ inter ingenuũ et ancillã qðo
ſepatur vel nõ.li. x.di.ʒõ. a. Copulatio matrimonij quanto nume⸗
roonnoꝝ ieri poteſt. li.x. di. z6.e. Coniugiũ auando ſtare nõ poteſtpꝛo
pter oꝛdines. i i. K·di. 3. per to⸗ L oniugiñ ũſi nler ↄtrahit cũ alid cre dens virũ ſuũ interemptũ an ſtabit·i. „ di.38. 8.
1 oniugium ſi ↄtrahit vir in alia terra extranea pꝛima vroꝛe viuente qo ſiet li..di.38.h.
——————— 2
————

rti
Coniugium uomodo rpandan eß.
inter fideles et infideles.· ibꝛo· 2.di. 39⸗4. Xoniugium ſue copula inter infidelet qnomodo noneſt ratum.li.g Xdi zy a P totũ„
qñ matrimoniũ impe 3 vel fonte leuatio* awo fieri nõ debet.ibidẽ.c. Continentiam qui vouent quomodo ſeruandum eſt de die 2 di. ʒ8. CdE Continentiam vtrun vir. mulier deo offerre poſſit. ibꝛo.*. di. z⁊ a. t. d. Continentie et incontinentie impari/ tas intelligit᷑.li.x.di.ʒʒ.d. Copulam carnalem interdixit moiſes fieri cum conſanguineis et affinibus. et quare hoc fecit. libꝛo. Sdtindio Re„3E.
Lontinentia qo ſ. xerdotbo indics
Coitũ perlicitum qᷓ qᷓ malum ſit ſipe
querereli. Qdi.ʒz. i.
Cognatio carnalis eſt z. 2.
di. o.a. Et in qua linea matrimoniũ
ↄtrahere poteſt. Cognatio affnitatis qñ ſepat matri/ moniũ li. di. xi.f.
Nonlanguinei et affines quomodo in
nicem vocantur ſuis nominibus in lati no.li. Adi. Li. f.
Conſanguineoꝛum ttia funt genera. li
„.di. ⁊.4.
Lognatio ſpirtuals vñ cauſat᷑.li.* di. a.b. Copulatio matrimoniaiter ſ piritua⸗
lium filioꝛum cum naturalibus filijs vtrum ſieri poteſt vel non. libꝛo. A.
diſtinctio. a⁊eet de üljs adoptin
ibidẽ.
Copulatio matrimonij vtrum inter vi⸗ rum et commatrem ſue vxoꝛis fieripo — obitum ſue A· diſti.
—
Cognitio omnium veatonmi in ce. vtrumſit par vel non. libꝛo. Siſn⸗ 8. Fogitatio ad deum vtrum penitüs ex cludi poterit. ibꝛo.g. diſtinctione. 10. f. Creatura mundi dicitur bno et qu re hoc. li.i.di.ʒ.a.
Creatura nulla poteſt videre deum.
et tamen homo non poteſt we
deũ Jli.1. di.z. b.
Lreatura in qualibet appareret reſti⸗ gium trinitatis libꝛo.i.diſinione. 3.d.
Frit patrem et flium et ſpiritũ
fanctum verum eſſe deum. o..di. 3.R.
Creatira in alia aparuerit qᷓ; ſpirituſſanctus. lbꝛo.. diſtiuctione
16 E* Creatura nulla a ſe et per ſe quicquẽã
facere poteſt. libꝛo.i. diſtinctione. Lreatoꝛ vnns eſt pater filius et ſpiri/ tuſſanctus libꝛo.i.di.i6. b. i. ⁊di 16. 4*
Freatoꝛ tantum meſt deus· ibꝛ. di.
Er eſcere quomodo dicitur chꝛiſtus i in ſua infantia. lihꝛo tercio.diſtincione.
Eriſtus pabet duas ſapientige ſeadu⸗ gs naturas. libꝛo tercio· diſindione.
1.c.
Criſtus moꝛi wou et wt. i·d. 1. c. Criſtus vtrum muam aubitai.i. z. di. 1Md⸗
L riſti triſticia año ueligun. iz. di. 1A.e.
Triſtus non ſibi ſed membꝛis ſiſs uis re⸗ demptionem meruit a peccato a dya bolo et a pena vt reſeraret eelũ.li.ʒ. di.i8.a. Et quid ſibi meruit cum moꝛ⸗ te ſua. li 3. di. ig.a. Lrucis in patibulo quid aius ſ ibi e nobis meruit · i.ʒ· di.idb. 5

Criſueeſticert os et hoſtia ẽt pꝛeci um noſire redemptionis et recontilia
tionis.li.ʒ. di.Lo.C⸗
Eriſtus eſt ti aitus atribus. iz di.
20 6 D S Criſti anima nmorte it ſeparat⸗ a coꝛpoꝛe. liʒ. di. 21.a.pꝑ totũ.
Lriſti anima quomodo ſe parata eſt a
carne et verbo vel nen. libꝛo.ʒ. di.1 4. b.
Criſti moꝛs ꝙñ 0 fuiti in trid uo dierum ſl. i.a.a.
vtrũ vbiq; juerit in bumonita e
vel deitate vel in anima poſt moꝛtẽ vel añ·li.ʒ· di·2xb. Vredere ciſto deũ deo in deñ non ſũt idẽ.li. ʒ. di.⁊· b. Lredere qũo debeat vt rece credat. li.ʒdi. 23.d. Lredere eſt illa que videmus ⁊ etiam quenon videmns· Re·li.ʒ. di.2.ꝑ totũ. — antiqui tĩ quatuoꝛ de cri o. li z.di·?1.c⸗ Credere qũo legitur coꝛnelium. u. 3. di.1. d ſpein ſed non fidem re⸗ urgendi.li.ʒ. di.x6.d. ——— habnit licet nõ öſhem. 2 dẽ. li.ʒ.di.⁊M.a.ꝑ totũ Lriſtus non habuit mndanũ timoꝛẽ li.3. di.ʒ·f⸗
Criſti in nomine baptiſams an ſit ta
tiſatus.li. K. di.ʒ. E.
Criſmate tangere frontem peminis. quare ſemel conceſſum eſt pel byters
li.. di · MMC.
Criſmatis ſacramentũ debet ſumi aie
iunis.li. g. di.Nf.
Creata vtꝝ animalia ſunti in nnapn
l.x.di. vd. Freare quare voluit deus mloo 1.2 di. 23b.
Crimen quid ſit et cũo ntaigin..
Lriſus nenẽ decimatuꝰ nec peccaut
k..di. 3—.
Triſtus dieitur rabuſe quniit
tes..ʒ · di. g. b.
Criſti animã quõ Svchemus donr. i z.di.9.C⸗
Lriſtus non cſt glenaßn bemin..1.3
di. 1. a. ꝑtõiũ.
Criſius cũo et qualiter poten v dei fiius. li.ʒ di.i.c. Lriſtus nõ eſt dei adoptiuus nec vt põ
li.ʒ. di. 10. d. Lriſtus non dicit᷑ natura filius vt na/
tura dicit᷑ deus.li.ʒ. di⸗10.e
Criſtus qũo dicit᷑ filius virginis. li ⸗ di. 10f.
Criſium factum nec creatum nec crea, turam eſſe quomodo hoc non debet concedi.libꝛo. Sviincien⸗tx⸗P totũ.
Lriſtus cũo dr̃ pꝛimogeniius et vnige
nitus. li.ʒ. di. 11.c·
Lriſtus in vtero conceptus eſt virgi
nis totus et perfectus· i.ʒ. di. 1z. a. p totũ.
Lriſma vnde et auomodo fit. i.. di 2C.
Criima pꝛeſbyter 3 ecrare poteſt.l. KL di. ZOgEt di. ʒb
riminalia et venialia vtrum cnnia
cpoꝛtet ↄfiteri.li.·di.x1. f Lriſius dicit i ponlus er ccleſia n pon
ſa.li..di.x6 c.
Criſti etas auot annor fuit.li. K di⸗ L
riſtus vtrum ſolus udicabit in x
tremo iudicio. vel non.libꝛo. L·di. L. b. Lruciatio qualis eſt et erit poſt ſen
tentiam etremi iudich⸗ libꝛo. S. Nh.
x riſtus in qua foꝛma aparebit ini iu⸗ dicio iudicaturus.li.di.&8. a. Criſtus ſolus inter ꝑſonas trinitatis
iudicabit.li..di. ag.b. Criſtus qua virtuteſ uſcitabit mortu/ os· li·x·di. ð·c⸗
A ruciatus impieꝝ videntes elect vtz doloꝛe aſicient᷑. x·di.. o.

oure 3
7
ucitt
—.
oun
wu .n.
c vigi
ℳ
da ſen
.Kd
tn S
—
buni F4. mnu
O0
—
V
3
Datuz ve
Lreaturam omneʒ quare viigit ders
.ʒ.di.2.c.
Vriſtus fuit plenus gratia et virtute. k.z. di.z“1. b. 3
Curam vtrum moꝛtui habent de ami/ 6
cis ſuis.libꝛo x. viſinctione
0.5.
Criſtus fuit homo inter duo Fm naz
krů· lz· di.⁊x. a.
—
quod refertur.li.i.di.ig. b. Vamnari vtꝝ poſſit pꝛedeſtinatus it. 1. di. Lo. b.
Vauid e ſemine vel ex muliere quare dei filius natus eſt. libꝛo 3. diſtincio.
Lee.
VSamnandis an charitas ab iplis babe
atur.li ʒ. di.1. a.
Damnatoꝛum peccata ſicut in ertre⸗ mo iuvicio patent omnibus homini
bus. ſic et electoꝛum peccata tunc
omnibus patebunt· ibꝛo.ʒ. diſtincti.
gʒ. f. VSamnati vel damnandi qua pul chꝛi⸗
tudine rel urgent· ibꝛo.&· diſtinci one
g2.. Vamnati quomodo patiuntur eternis
cruciatibus et tamen moꝛi poſiuntli.
“ Damati quali igne meiaunt. li.*
di. e
Sannatoꝛum ignis quo cruciutur. vbi ſit · li.x·di. A x.f.et.g. Pamnati non tam ſeuere puniuntu pe
nis quantum puniri meruerunt pecca⸗
tis.li. x·di. 6. a.
Damnahuntur quidem etiã udicabũ
tur.li.·di. Ad.
Pamnatoꝝ voluntas mala an ſi pecca
tum ſᷣm quod ſpirituſſe dicitur ad
tũ.li.x.di. 0. b. Vamnati vtrũ penitentii gelur iut mn inferno. li.gdi. 0.c.
Vampnatoꝝ paruuloꝝ añ baptiſnm
que ſit pena. li.x.di.ʒ.c Meus vnus ſolus eſt in trinitate pſo narũ. li.i.di. L.a. et di.⁊ʒ.e. Veus poteſ ſciri ꝑ homineʒ quamuis
imiſibllis ſit creaturis.li.1. di.ʒ.b.
Veus qũo melioꝛ ſit omnibus creatu
ris.li.1.di.ʒ. b. Veus cognoſcit᷑ eternus vonu et ſa⸗ ꝑiensli.i1. di.z.c.
Veus vnus ſolus et omniũ creaturaꝝ li.1. di.ʒ.k.
genuit deñ et qũo bae ac ſit. — vnñ et tres pſonas tenet fides noſtra catholica.li.1. di. ⁊c Dens eſt eternus vere et pꝛopꝛie non habens pꝛeteritum et futnrum. li..di Z. a.ꝑtotũ.
VDei eſſentia ſola vere et pꝛopꝛieſi im⸗ plex eſt. li.i.di. e
Veus quare dicit᷑ iuſtus bonus vel ma gnus.li.1. di.8.g.
Veus non dicit᷑ ſi ubſtantia. ibꝛ o.1. di 8. h.
qeus vnns eſt pater et fiiu et wiri⸗ tuſſanctus.li.i. di.9. a.
Vei filij generatio eſt incffabi o.u.1.
di.9. f.
eus dicitur ſpes et charitas nſr.
li.1. di.1Md.
Veus quomodo ⁊ dicitu trinus.ib. 1. di. 19. h.
Deus trinus ẽ et tñ numerus pſonarũ
qntitatẽ enentie nõ facit li·1.di. 19.h
Vei filij dicimur nos chniſian et ao l.1. di. L6.e.
Vens qũo cognoſcit pñti et ſuunn l 1.0 di. 3*1. b. C.
Veus qũo vbiet qñ eſt vbi et non tñ vbiq; ẽ ibi hitat.li.1.di.ʒAc.ꝑ totũ Weus ao ſcit et neſcit onnia.i.i.di 4 preſciuit mlta que mõ non pꝛe⸗ ſcit qũo hoc ſit.li.i.di. 21.d⸗

—————————— „ 5—
—
——
e ———
——
—— .
——
S
3 3 5 1 3 2 . 18 i i6 1 3 1 ₰* i 8 . 1 3 6 5 1 1 6 6 1 1 * 4 3 ſ 6 1 „ † 1 16 13 3 4 — 3 6 1
DPeus ttinitas quedam poteſt facere
quedam vero non/li idi · x· a. per totum.
Vens faci que] vult et quomodo vut.
Seu qie ſacere et que non facere ſua
potentia poteſt et voluntate, li.i.di.
ꝑ totũ et· x ꝑtotũ.
Wewo vtrum poſſʒ melioꝛa facere que ⸗
ecit et alia qᷓ; que recit. li.i. di. ⁊x · b
Veus vtrũ ſemp vnit hoc quod imel
voluit·li.1.di. L.c
Bei vluntas ét eiectio quid ſit cũ eẽn
tia. li.1.di..ꝑ totũ.
VPei voluntas nec vult mala fieri. nec
vult mala non ſierrrl 1. di. S6 ·per toiũ.
Vei voluntas año eſt eſficaꝝ. i.i.di.
AAp totũ.
voluntas gũo ſemp implet. li.1.
ve voluntas bona quandoq; mala eſt
in kenin bio⸗ i.di. 8.b. et perio
tum, Vemonel cũo Zrernti deſcendunt ad infernũ. l.Z. di.6e.
Seus vnũ peccare potel vel non. i. ⁊ di.. a.
Vemones mali obſinatitripici ſcien“
tia vigent · li.⁊.di.c
Wemdnicꝝ ſcientia et nigromantia vñ venit. li.2.di. A. d.
ieus nunqᷓ; moꝛtalibus aparit ſed angelis. li. 2. di. S. b
Vemones qũo nõ poſſunt i ilabi anima
bus. li.⁊.di. g.c.
Vemonis vrꝝ obſidere pñt coꝛda vel
coꝛpa humans. li. ⁊. di.ð.c.
Vecimus oꝛdo hominũ non erit in pa
radiſo.li.⁊.di..g. Venominationes angeli recipiunt ab
officio miſiionis ſue.i.⁊. di. 0.4
Weus operatur P modis. li.⁊. di. 12g⸗
Beclinare a malo non ſe emp meret pal nä, li. 2di. 2c.
Welictũ et peccatũ cuomodo diferunt li. 2. di. 22.f.
veenet quid eſt.et qũo t.li vn
di.⁊ʒ· b.c·d.e· f. Vei filius quomodo et qualiteri incar ⸗
natus eſt.li.ʒ· di.1. per totũ et di. 2
ꝑtotũ. Veus quomodo auimam aliam et car
nem quam de genere adam lumere po
tuit.li.ʒ.di 11. a. ecimatus non ẽ aſh nec pec. auit
l..di.ʒ. c.
Veus qũo dicit᷑ homo factus. li.ʒ.di,
A. b. ꝑ toiũ eo homine et carne moꝛtua qũo in/
telligi᷑. li.ʒ. di. Li. b⸗
Vecem pꝛecepta omnia moꝛ ⸗ talia peccata. li.ʒ. di.3. aꝑtotum⸗ iecidentis confeſſione abſq; vtruʒ ob latio ſit recixienda.li.&di.Ldei- Veſponſatio auidſt. ubꝛo. x·ditin⸗
2N.d⸗ ebitum carnis negandum non eſt i in
matrimonio.li. ⁊ · di · 32 aper toiũ. Venarij nomine duid ngnificet accipi
in celo.li.x.di.⁊ꝗ · b⸗ 2 iſlerentia diuinarũ perſonarũ quali
ter eſt. li.i.di.6 ·ꝑtotũ.
Vuinã elientiã non genvit pater.li.i
di.. a.ꝑ totů.. Vilectio charitas amoꝛ patris et fiij ẽ ſpũſſanctus. li.i0. di.i0.a.
iuine tres ꝑſone ſunt coeterne et co
equales.li.1.di 199* Wiuinarũ perſonaruʒ nulla alia exce dit eternitate poteſtate vel magniuudi
ne. li. 1.di.i9. b.
Viuina eſſeſitia vna ẽ quãuis tres per ſone.li.i.di 19. C.
Diuinarum perlonarum multiplicita⸗ tevel ſingularitate non clt maioꝛitas
aliqua.l.i.di. 19. d.
iuinarũ perlonurũ duomõ vna eſti in
alia li. 1.di. 19. Viuerſe partes nõð ſunt in per ſonio tri
mitstis.li.1 di. 1.f. g
Viuerſitas perionarum ⁊vna eſſentia trinitatis qualis chi- 1.di. 2. a. per
totum.

adi.„
met x mere
—
mniam—
nnz e 1. 49½
moneti paw kct 3 vaflhe mcco iece bnpa
nplet⸗
miotitas wd. ſonomi
aeſint 3pe
—— 3. 8 8
viigmt ſe inuicẽ pater et ſilis. et
rituſſanctus.li.i.di.ʒ. a. Wilectio quomodo ⁊ qualiter ſe eften dit in trinitate.li.i.di. ʒ⁊. f. g⸗
ilectio triũ pſo onarũ W ſieelie⸗ di.
52. P totũ.
Fiuiſio ꝑſonarũp pꝛopꝛietates nals
eſt. li.1.di.ʒʒa.
Vifferentia et ynitas perſonarumet
tranſlatio nominum quomodo ſit·li.i di.3x. ꝑtotũ.
Biſpoſitio qũo intelligit ad dei.i. di.ʒ.b.c.
Viectionem qůo l pabuerunt angeli a a caſum.li.x.di.ʒ · h.— Wrabolns non temptat pominem vi ⸗
cio illo quo ſemel inuictus ab bomine.
li.. di.6.g.
Siſtinctio oꝛdinum Sglomm vtrum
fuerit ſic a ſua creatione libꝛo.⁊. di. He. Bignioꝛ et excellentio: eſt vnus ange
lus alio in oꝛdine li.⁊di. f.
Vie pꝛima foꝛmauit dens luceʒ et q̃d
luꝝ ſignificat. i.⁊di.iʒ · a. b. S Vies accipitur niplier iwro·di 6
.d.e.f.
Piei pꝛime opus. libꝛo.⁊di. tz. ver
totũ.
Die ſe ecundate tercia et quarta quid ope
ratus eſt deus ·libꝛo.⁊diſtin.i Kper totum.
Wie quinta ſexta et eptima quid ope
ratus eſt devslibo⸗diſin per bitur S eſt. l z. di.
totũ.
ie ſeptima quare quieuit dens— opere· libꝛo. ⁊.di 11i. et,get di.
ꝑtotũ. qũo ſex operatus eſt.
abolus odit humiles pꝛopter ſuz ** di.32. b.c.d.
Dilectio dei duplciter ↄſiderat i.
ſupbiã.li.⁊. di.x1.a.
Vyabolus quanta mala ſcit int emp⸗
tatione eue.li.⁊di.X1.ꝓꝑ totũ Dyabolus tribus modis temptauit hominẽ.li.x.di.⁊1.h.
Vyaboli peccatũ non eſt remediablle
ſed hominis tm̃.li⁊di·xm⸗ Diuina natura eſt caro facta qũo intel ligit᷑.li p.di. 1.c.
giig⸗ natura qño homint aceepit.
p. di
Vinina natura non eſt nata de vigin
ſed tm̃ humana.li. ʒ. di.8. a.
Viligere deũ? aot debenu
liʒ.
li.z. di..ꝑ totũ. 4 Vilectio et charitas qũo en3
di. 2M. a. b.ꝑtotum.— Viligendo pꝛoximum quid per pꝛoxi⸗
mum intelligitur. li. 3din⸗et
18a.ꝑtoiũ.
Viligere deum ex toto coꝛdea anima 4. menie quomodo intelligitus. l.ʒ. di. Ae.et quomodo in hac vita inplet
ibidẽ. f.
iligentia ſunt quatuoꝛ vuel et pre
omnibus.li.ʒdi.8. a.
Siligendi oꝛdo debet ſciri diigendum ſit.li. 3·di⸗ 3
T4
W ligere quomodo dicimus de.3.
di.39. b.c.ꝑtotũ.
Wiligere animam alterius plus tenet 6 q; coꝛpus noſtrũ. li.ʒ· di.⁊h.c. Wiligendi qũo ſint mali parenteſvelfi
lü.li.ʒ. di. Lyf.
Wiligere quomodo et quando debemm inimicos di.
30 P totũ.
Viligere amicos et inimicos quid ma
ioꝛis meriti ſit.li.ʒ di. ʒo. a. Viligamus ſi ꝑfecte charitas euacua⸗ 51. b.
Viligit deus omnẽ creaturaʒ aio.i.ʒ
di.ʒ⁊..d.
Vilectio der erga nos queſvelns eſt. li. 3. di.3 a.ptetü.
Pilexit deus electos ab eterno er nõ re
pꝛobos. li. ʒ· di.37e⸗
Wiſſimilitudo anime apeuatio a
intelligit.li.x. di.i8.h.
Viaconatus oꝛdo in ſacris quid ſit ſit
quid eius ofſiciũ.li.x.di.⁊x b.

ilcdio quaii⸗ debet eſſe inter ʒiun
ctos matrimonialiter. li..di. ⁊b⸗ Biebuo et temponbus quando non de
bent nupcie cel ebꝛari· libꝛo x.diſtin. 3
32. f. Diuoꝛtium quando fieri debet et in
quibus rationihus.libꝛo. 2. di.3. b.cd.e.ſ⸗g⸗
Diuoꝛtium quando pꝛopter foꝛnicati⸗
onem ſieri poteſt. li.x.di. 3. a.ꝑ to⸗ tñ. etdi. ʒß. a. ꝑ totũ.
Piuoꝛtiũ quomõ fit ratione oꝛdinũ ſu
ſcepteꝝ.i.. di.ʒn. a. ꝑtotũ.
Die iudicij vtrum electis tunc aſſit in memoꝛia pꝛecedentium peccatoꝛum. vel toꝛmentoꝝ li. di. ʒ e Viuitẽ in ſuglicio et laʒarũ in refrige rio qůo intelligitli.g· di. o.i. Vonum quod ſpirituſſanctus eſt ꝑhoc diuiduntur et dantur alia dona. li.1. di.ig.a. Wonum et datum dicitur ſpirituſſan. ctus.li.1.di.i8. b. x6.f. Von abile vel donum qua pꝛopꝛietate
ſpirituſſanctus dicit᷑·li.i.di.ig.d. onoꝛum de diuiſione ſpirituſlancki ⁊ quomodo pꝛoccdit filius ⁊ ſpirituſſan dus a patre.li.. di.18. ptotũ.
Vona omnia ſunt communia angelis.
li.Z. di..c.
Voꝛmiente adam quare eua de latere eius ſit foꝛmata.li.x. di. 18d. Voloꝛem timoꝛem et paſſionem quo/ modo ſuſtinuit fiius dei. li.z. di. 11. a.ꝑ totũ.
Vona ſpůſſancti vicunt virtutes.. 3 di. 32 a.ꝑtotũ.
Voioꝛe vtrum afficientur electi viden ⸗ tes impioꝛum cruciatus. libꝛo. L. di. 10.0.
Dubium vtꝝ chꝛiſtus vnqᷓ; pabut.. §. di. 1. D.
Vulia eſt quedã oꝛatio vel cultus dei. li.ʒ. di.y. b.
Wuplici ſub ſpecie quare ſumit᷑ coꝛ/ pus et ſanguis chꝛiſti. li.& · di.u.f. Vuplex eſt inſtitunio coniugij ſacra/ menti li.g.di.x6.a. kr⸗
ple eſt ſeputio matrimonð·li. 2. di. Zieb.
Eclipſi im patien
ſol et luna in iudicio. libꝛo x·di·
8ef.
Edificia diuerſa p— ſun. li.* di. Z1. b.
Edificiũ celeſte cũo pichatut li. x· di
Li,c.
Efficaꝝ eſt ſemp e dei.libꝛo.i
di. A.
Egritudine grau ati et muti vtrum ſa
cramenta percipiant li. ⁊ · di.x0. f.
Elegit deus duos voluit. libꝛo. 1di.
xi.cæꝑ totũ. Electio dei et voluntas quid cũ eſſen⸗
tia. li.i.di.. ptotũ.
Elatio eſt peccatũ pꝛimoꝝ parentũ.
li.x.di.⁊x⁊.⁊ ꝑtotũ·
Electos et non repꝛobos dilexit deus ab eterno.li.ʒ di.ʒe⸗ Elemoſina in peccato moꝛtali dat nõ
placet deo nec ſatis facit dilecis·
li. Q. di. 11. d.
kKleckoꝛum in memoꝛia vtrum ſit pecca
toꝛum pꝛecedentium remiſſ io.li. K. di. 5.e.
Electoꝛum peccata hic deleta vtrum publicentur in iudicio omnibus.li.& di. ʒ.f.
Electi et ſancti qua claritate reſurgẽt in iudicio.li..di. aLa
Elemoſinis et oꝛationibus et ſacrificõ altariſ quomodo iuuantur anime in pe nis exiſtentes.li.x · di. b.c. d.
Electi videntes cruciatus impioꝛum. vtrum doloꝛe afficientur. lbꝛo. 2. di. Epiſcopoꝛum foꝛma verboꝛumi in con/ firmatione que ſit. ibꝛo. K. di. Aa. ꝑ totum.
Epiſcopus et non alius debrt confr⸗
mare.li. K. di.b. Epiſcopus quare dicit et qũo unt.. li. x.
*
—————

Epiſcopoꝛum oꝛdo eſt quadꝛipertitus 6
k Adi.Lm·
quales dicunt adinuiceʒ tres pſone diuine.li.i.di.ʒiꝑtotũ Eaualitas eſt pſonarum nntat.i. 1. di.19ꝑ totũ
Equalitatis et ſimilitudinis nomen nõ ponit aliquid. li.i.di.ʒ1c. Erroꝛ qualis matrimonium mpedit li.æ.di.ʒo.a.ꝑ totũ
Eſſentia vna eſt perſi onaruʒ trinitatis li.i.di.⁊.b.c.
Eſſentiaʒ vnius dei nteligit menſi vrä U.1. di.3“.
Eſſentiam diuinam non genuit pater li.i.di.. a.
Eſſentia diuina ſola ẽ* incommutabilis li. 1 ½ di. 8. d.
Eſſentia diuina 1 ola eſt vere ſimplex. li.i.di.g.e.
kEſſentia vna eſt patris et filij et ſpũſ
ſancti.li.i di.9.b⸗
Eſſentia quomodo non generatur. li. 1.di. 1p totũ.
Eſſentia ſpirituſſanct qualis ſit.li.i. di. 18. h.
Eſſentiã filij qũo pꝛeſtat gnertio pa“
tris.li.1. di. i8g⸗
Eſſentia diuina vna eſt quãus triple in ꝑſonis.li.i.di·9c
Effentia diuina non diuidit᷑ in trinita⸗ te ꝑſonarũ· li.i. di. 19f. Eiſentu indiuina non ſunt omnia li.i di.ʒ6a.
Eſſe et velle an idem ſit in ie
di. g.b.
Eſus de fructu ligni paradiſi · vtꝝ fuit malus vel nõ.li.x.di.iMkR⸗
Eſu pomi qualiter adam eſt aſſecutus li. ZL. di.1
Etas que ſit ad ↄtrahendũ natnmen um. li. Ldi.ʒ6. d·
Eternitas ẽ in trinitate ſine pꝛincipio li.i.di.⁊9· d.
Etemitas ymago vſuo in auitus ſunt li. 1. di. 31.d.
Etas oidinandoꝛum ad ſacros rdies li.K di.?. 6
Etate quali reſurgent pomines i in iu
chꝛiti quot juit L 3
di. K8. a. Eua quare de latere Ade fada eſt et
non de alia parte coꝛpoꝛis·li.⁊. di. i8
e·li. g.di.⁊8c.
Fua quare adam doꝛmiente facta eſt. li.x.di. 18.d. Eua qũo qualiter vbi et de a oꝛma ta eſt. li. xdi.i8.a⸗
Eua et adam ſinon peccaſſent. vtrum famem poſtea in paradiſo habuiſent. ⁊ceteri homines. li.⁊di. 10.e.. per tu ua vn plus peccaui 5 am in efu li.x.di. 24e Eua et adam vtꝝ meruerunt peniten
„ tiam. li. L. di.5e⸗
Fuangelium quare dicitur compꝛime re manum et animum lex vero tantuʒ manum et non anmum libꝛo.ʒ·di. Lo.c.. uchariſtie ſacramentũ quis inſtituit li— di. Zeb.
ucn iſtia intincta non debet dari po⸗
ulo.li. di. u.o.l.m.m.
Eucharitãc quotiens in anno quis ſu⸗
mere tenet li. di.Xh.
Fxercitationis tres ſunt ſpecie. i.§
di. 1. d.
Ex oꝛciſare vel exoꝛciſmus co intelli gitur li.di.6m·
Ex communicatus non poteſt confice⸗ re coꝛpus chꝛiſti. li.ʒ· di·· b. Ecommunicatus excluſus eſt ab ec ⸗ cleſia catholica. et diuiſus ab omni ſut fragio ſanctoꝛumet ab omni merito.
et eſt in poteſtate dyaboli ſi uſte ſen/
tentiatus eſt.li. ·di.i8.e·
Vxcommunicatusab eccleſia vtꝝ em
per ſit damnatus. li. K.di. 18.f. Excommunicatoꝰ et publice peniten⸗ tes vtrũ pꝛeſbyter reconciliare potch li.K.di.L0.g.
Exoꝛciſtarum oꝛdo auiò ſit.li.&. Le.
Extremo, in indicio omnia quecunq; pomo fecerit ſunt in eius memoꝛia. li⸗

Exan ponpoſ et nimia ſumptuoſi tas ron ꝓſunt aĩabus. li·xdi.xe⸗
Eraudibiles vel nõ exaudibiles oꝛatð
noſtras vtrum anime ſancti angeli dei in celo coꝛã deo videant et inteli⸗
gant. li. K·di. K. h. Extremum iudiciũ an per ſolũ chiſẽ
fit aut non.li. di. A.b. Extremi iudici ſententiã aue pꝛece⸗ dunt.li.Kdi. aMf. Extremi iudicijſ eti qubus ver/
bis fit et qũo dicet᷑.li. x· di.xg
xterioꝛes tenebꝛe que ſint ·et quare ſic dicant᷑ rli. 2.di. 1o. d. ef. Nreludiytrum quis poterit omnino a togitatione deieli. di. o.f. Exterioꝛes epien qñ int mbunt re⸗ di 10.
et p n e vore aune ceatur. i. 1d.
Jar⸗ deus quio vult et aud nõ ð vult
li.1.di.a⁊.
Facere vtrum potuiſſet deus melioꝛa
qᷓ; que fecit. i. i.di. b. c.⁊pꝑtotů
Jacere qũo aliquid poſſunt mal ange
h. li.x.di..g.
Factus eſt hõ ad im n et ſmiliti
dinẽ dei.li.⁊.di.i6 a ꝑtotũ.
Famem vtrũ pꝛimi parentes habuiſſẽt ipꝑadiſo ſinð õ peccaſſent li.Z. di⸗20e
Facere debemus omnia proprere deü. l.Z. di.38. f.
Femina vtꝝ poteſt bapulure vel non.„
li. A.di.6. a. Femineo in ſexu vtꝝ d deus bwmin na
turã aſſũpſiſſe potuiſſet. li.ʒ. di.ic Fides vna cſt apoſtoloꝝ patrircharũ ũ
et pꝛophetarũ.ii.i.di.ʒ.. Filiũ non genuit pater nereſſitate v
voluntate aut volens ·li.i.di.6. a b 6 Filiũ non poſſe gñare non eſt deim“
potentia fiiij.li.i.di. b.
Filij et patris potentia non eſt alia qᷓ; 3 vnus gignit alter vero r i.1.
di,. cd.
Jüe qůo— ſt vi i.r30
Fun cũ dicis ei patrem dicis.i.i.
di.
Filij. eſt ineffabilio.li.i di. 9
zu l' ſemp naſcit᷑ a patre · l.1.di.y·g iliũ dei ↄfitem̃ natum ante tempoꝛa
ibidẽ. h.
Fllius et ſpůſſandus diſimilier vo
cedunt. li.1.di. z. b
Filius non dicit cinna. l.ot
.c.
Filius et půlandus miſſus eſt.li.i di. 11. c.
Filius aliter aſſumpſit creaturã i qua aparuit et gliter ſpũſſ.li.di.16.e. Filius qũo minoꝛ dicit patre li. di⸗
Filij et patris amoꝛ ẽ ſpũſſandus 5
ſe inuice amant et nos.li.i.di.i1. b.
Filius dei qũo pꝛocedit a patre.li.i. di. 18.e.
Filio eſſentiã qũo pꝛeſtat generti pa tris.li.1. di. 18.g
Filius dei dicit panis noſter 7 redem ptoꝛ ñ.li.i.di.i8.e·
Filius cũo eſt in pr̃e li.1. di. 19.e. Filio— quo pater maio non 1. di⸗ 1o.
—
Jiliũ et n cum dicim duos nõim
pcnimus quantitateʒ dualitatis.li. 1.
di.XL. d. Filio dei nato densẽ. li.. di. ⁊6. e.
Filj dei dicimur nos chꝛiſtiani.li.1.
di. 26 e, Filius et pater qũo ſunt pꝛincipia et ſpũſſanctus.li.i.di·⁊.an.
Filij generatione et de diſtinctione. 3
1.di. 9. ꝑtotum
Filius pater ⁊ ũſſ andus diligunt ſe
inuicẽ. li·i.di. ʒ⁊·a⸗
Filius qũo id eſt quod vater nð öen. i⸗
1. di.ʒ L b.
Fieri non vult deus mala licʒ Rnt ſe ed vult bona fieri.li.i.di. x6b. Firmamentum quomodo et quandoſa ctum eſt. et quare dicitur fumamentũ
. di. igb. Fides qũo pꝛecedit bonã voluntate „terciã fu puniunt Pppter pen pntũ vqad

d.
*5
di6.
pꝛnipui e dlpmſ
rnöcſ.i
ʒſint ſ ndo —
——————
—
3 3 ütns quis ſit ſt
l. Z. di.38.b.
Finis fideliũ quis ſit li. x. di. 38. c. d
Fide non habita omnis actus et volũ⸗ tas ſunt mala.li.⁊di. 1.a. totum.
Fides accipitur tripliciter. lz. di. 23 aper totum.
intentio et voluntates differunt .
ter ſe.li.⁊. di.ʒ3.g.h.i.k
Filius dei miſſus quando quare qua⸗ lis in mundum.li.ʒ· di. 1. a. per totuʒ Filius quomodo in incarnatione ſum“ pfit tot am naturam humanamli. ʒ⸗ di. 1. a.b.c.per totum. Filius quomodo aſſumpſit carnem et animam.li.ʒ. di.x.a. ꝑtotum Filius quomodo conceptus eſt de ſpi⸗
rituſancto ſine peccato.li.ʒ. di.ʒ·a·ꝑ
totum. Filius dei quomodo a quo et abaliter
ↄceptus et natus eſt. li.ʒ. di. ·b.c. d
ilius dei quare dicitur natus ex mu⸗ lere vel a ſemine dauid.liʒ.di. Le.. Filio dei concepto humana natura nõ aſſumpſit perſonam nec econnerſo. K.
3.di. 1.4 P totum.
Filius dei creditur et homn nan⸗
ram aſſumpſiſſe et diuina humanam.li
3. di. 1. b. Filius dei quomodo ẽ dicitur fictus ho
mo. li.ʒ. di.1.d
Filius dei non eſt compoſitus ex dua · bus naruris. li·ʒ. di. ð ·a. ꝑtoum.
Filius dei eꝝ tribus eſt ſubſtantijs con
poſitus· li.ʒ· di.ð·b.c. Filius dei qualiter poteſt dici chꝛiſtus
li.ʒ· di. i0.a.
Filius adopt uns non tictur cꝛnu
li.ʒ. di·10.d⸗
Fiiuſ non dicitur chꝛiſtus natura ſicut
dicitur natura deus.li.ʒ. di. 10.e.
Filius virginis quomodo ẽ S chu⸗
ſius.li ʒ· di. 10.f.g⸗
Filius dei quare in bumanſtate paſi bilem naturam—
P totum. 5
Filius dei quomodo habuit moꝛiendi
Sriudinem.idi6a.
Flius dei quate debůit ct voluit en homomoꝛtalis.i.ʒ · di.19 · d. et ꝑ totůũñ Filius hominis vtrum dici poteſt de ſcendiſſe de celo et vbiq; eſſe ſicut ⁊ eſi· lius dei. li.ʒ. di di. 11.f. Fides demonis vel malibominis auo 2
modo capitur. li.ʒ. di.23.c.
Fides in deum deo deum abnedo in telligitur.li.ʒ. di 23. b.
Fides quomodo deſcribit᷑ ad io auo
creditur ·li.ʒ di/23.d. Fides quomodo in coꝛde bonmon nn videk. li.z. di.22 e. quidẽ in ſe oꝑans oli.3. 1 ides interdũ pꝛecedit ſpem et hꝛrita
tem quoad actum.li.ʒ di. ⁊3g.
Fides cſt pꝛopꝛie non vparentiũ.i 3
pi. LL..
Fides etri in paſiont ᷣanni
fuit.li.ʒ. di.⁊xc·
Fides non eſt de his ſe emp aue ignon
tur⸗li.. di ·L d.
Fides videt pꝛeficere ᷣm tempis pro
ceſſum.li.ʒ. di. xxa
Fides antiduoꝝ juit ſides woſra3 di. L1. b. c⸗ des ſpes et opꝛratio auddmmodo
nt equalia li. 3. di.L1e.
Fide et ſpe maioꝛeſt cht.. t
1*1f.
Finis pꝛecepti? cert ců ns
tur.li.ʒ. di ·. idem ⁊ ſpem licet chuiſtus non nhabu
ſt tñ habuit charitatẽ.li.ʒ di⁊M.. Fieri quid tibi non vis nulli facias in telligit. li.3. di 3g.
Fides quid faciat in tpnnon. 2 di. K.a. Fwes adultoꝝ? paruul qũo dMent
in baptiſno. ii. di. f Fidẽ cño debet petereet pufterid 5
prifndus.i. L. di. 6. k.
Fidei miſteriũ quare dict coꝛpus e⸗ ſti.li.x. di..g⸗ Fides ⁊ ples in mimonio rñt.li. 2. 3
Pe⸗ adeptivtꝝ n aturalb di.z1.d
ſiijs coplari poſſnt li. ʒ. di. ⁊⁊.d
Filins dei in humaitate apparens indi
cabit iexur emo iudicio li. xdi.

vomnta quomodo ſit et ſpi⸗.
rritualis ereatura·li. Z, di.2. d. Joꝛinauit deus pꝛima die lucem. li.⁊
3i. ma.b. ꝑtotũ·
Fonmatio hominis quomodo dicitur. 6
l. Z.di.. ptotũ ·
Joꝛma omnis eſt a deo tam ydolonm 2 ᷓalioꝛum⸗li.. di.3. d. Foꝛma baptiſmi qualis eſt li. 2. di.
8 J.b. c. d.
Foꝛma veꝛboꝛum confirmat enis cum
criſmate que ſit. l.x.di. A.aꝑtotũ.
Foꝛnicatio facit diuoꝛtiuʒ et e
li. Q.di.14.
Foꝛnicatio vincit malum dulter. i.
2di. 38.f.
Foꝛnicatio ſtupꝛum adulterium inc⸗
8 ſtus raptus nõ drñt.li. L. di. 1e. Fontis leuatio vel cenfirmatio per
quos non debet fieri.li..qi. v.f. Voꝛmai in qua apparebit chꝛiſtus iu in
vicio indicaturus.li..di. Q8. a.
Fracio vtruʒ ſit coꝛpoꝛis chꝛiſti in al tari. li. Adi. 1. b. c.
— quid ſit. i.di. 1.f. oꝛmapſiciendi coꝛpus chꝛiſtiet lan⸗ guinem li. g.di.8.c.
Foꝛma ſpecies pondus ſapoꝛ qomo do manent in ſacramento panis et ta⸗
men eſt coꝛpus chꝛiſti et non panis vt puus. li. 2.di. u.et..a
Futura et pꝛeſentia cognoſcit deus.
i. 1.di. 3“. ꝑ totũ.i.et. f.
facere———
aphael quomodo ineliguntur. f di. 10.c.
Waudium par vtrum habeant beutii in
celo. li. g. di. g9h.i. Waudium et pena quomodo anen⸗ taturli. g. di. R. a. Wenuit deus deum. li.1.di. Benuit pater filinʒ non neterne nõ volens. li.1. di. e. a. enerate filium non eſt aliquid ſ cum diine voluntatiyel potentie. i.
Ge abrielm michel
et gigni nð eſt alia nn
patris et filij. li.1. di. Ad.
Weneratio dei iſil eſt nefabilis li.*.
di.9.f.
enitus non dicitur ſptituſancuo ü⸗
cet a patre pꝛocedit. 1.i.iʒ. a. f. Weneratioa patre quomodo pꝛeſtat ef
ſentiam ſilio.li.i.di18.g.ꝑtoium Wenito et de ingenito perſonarum 6 8 1. di. 28. apꝑtotum.
emina pꝛoduckio irituſlandi.. 1
di. 12.2. ꝑ totũ. Weneratio diuina quomodo inte ugie 8 li.1. di. a. ꝑtotũ. Feneratio mendacij tria ſurt.z. Fenerali cenſeſt o in Fci⸗— quid valet.li. x di.x1.g Venera tria ſunt ynctionum. l. x.di 2„b. 8 wenera cantoꝛum duo o unt u. 2v. Weʒite vocantur in omni ſacro. 4 di. L1.e.
Wles quio ſit et qu verſ ona ſic— li.. di. 1 f.
Sreci dicunt ſ piritumſ⸗ ndum tm̃ a pa tre pꝛoeedere.li.1. di. u. b. Wꝛauitas peccati quanta ſit. li. 2. di 22. totů.
Bꝛatia eſt duplex.li.⁊. di. 26 3. mꝛatia qͥd facit in effectu. li. 2. di. 26 c.d.ꝑ totum.
Wnatiam pꝛeueniunt gn be ſ
ne merito.li.Z. di.x6. k. Pratia opans ⁊ cooperans quid faci⸗ unt li.L. di. 16. m
ꝛatia non eſt actus ſed cauſat actum li. di. 1c.*
ꝛatia cooperante vtꝛum pomo egu⸗
tt ante peccatum.li. ⁊.di.⁊9. a.
Srauius quare fuit peccatum ade ce⸗
wuuion ſunt quedam peccata que ⸗
dam leuiora,li.⁊ di. gʒ a. ꝑ totũ.
ratie plenitudinem vnde accepit chꝛĩ ſtus. li.3. di. 16.b. caritatis ſunt viun. i. s.

diſtinctione.⁊y.g. Wꝛatia ⁊ veritate plenñ eſſe criſtũ qũo
intelligit in euangelio. li.ʒ. di. ʒn. b. Wꝛadus ſacroꝝ oꝛdinũ ſeptem ſunt li.
di..4..
² 4
P pꝛecio ſymoniaci ſunt li.g. di.⁊. c
Gꝛadu in quo conſanguinęi et affnes
contrahere poſſunt matrimonium.li. qũo.li.i.di.ʒ ꝑ totũ. Mereſis vel ſciſmatis tpꝑe vtrũ baptiſ mus ꝓſit ſuſceptus.li.g.di.1.b. Pereticus an baptiʒare poteſt vel nõ.
. K.di.6 b.
Neretici quidã dicunt coꝛpus criſti nð eſſe in altari. li.. di. 10. a. Pereticus quare non poteſt conficere acramentũ criſti.li.x. di.tʒ.b. pereticus verus quis homini ſit. li. Pereticus ſiue qut receſſit ab eccleſia et fide catholica vtꝝ poteſt dare velmi niſtrare baptiſmũ vel alia ſacramenta l..di. 1. a.ꝑtotũ. Pereſis ſymoniaca eſt tripartita.li. æ
Pereticus vel ſymoniacus vtꝝ oꝛdina
Nomo dicitur creatura mundi.li. 1.
Pomo poteſt ſcire deñ licet inuiſibilis
6
2ominẽ viꝝ deus melioꝛẽ feciſſe pot u
iſſet. li.i.di. ax·ꝑtotũ.
ominis voluntas eſt bona vel mala. l. 1. di. a8. ꝑ totũ. homineʒ velle qð deus vult qñq; vult bonũ quandoq; malũ.li.i.di. 28.2.ꝑ totum.
Pominũ oꝛdo decimus nõ erit in padi
Brꝛatiã impꝛeciabileʒ volentes ducere
etdi K a. homo quidam quicuuq; ſit verbo dica
KWomo vty faluret᷑ ſiangelns etiã nð . peccaſſet Ji di 9 3 h.
omines tot ſa uabunur quot angeli
remanſerunt ſine caſu.li.x.di.1. Eomo quilibet habzʒ duos angelos ab
omo quando factus ſt. l.⁊.qi. 1g. getqi hominẽ ad puniendũ vtꝝ animaliacre
a ſunt vel nð. li.⁊. di. 1n. bꝛ
omo factus ẽ ad imaginẽ et ſimilitu ⸗ dinẽ trinitatis dei.li.⁊.di.i6a. Pominis foꝛmatio m deã qůo intelli⸗ git. li. ⁊.di.1M.a. ꝑ totũ. Pominis anima qũo et qñ creat. li.⁊ di. 1A.c. ꝑtotũ. omo eſt foꝛmatus etra padiſum li. homo vtꝝ poterat moꝛi in ſtatu inno/ centie. li.⁊.di.i9. a.ꝑ totũ. hominis peccatũ eſt remediabile dya boli nõ. Re.li.x.di.xum.
Womo pꝛimus habvit triplicẽ ſciam. mox vt creatus fuit li.⁊.di.⁊ʒ. f. g. h
komo pꝛimus habuit omnẽ notitiã ad omnia.li.Z.di. 23. i. Nomo pꝛimus vtꝝ pꝛeſciuit caſuʒ ſuũ Pomo habet quatuoꝛ ſtatus ſui liberi arbitrij. li.⁊.di.Z1 e. Homo vtꝝ peccare poteſt im liberũ ar bitriũ. li.⁊di.2S8. 2. omo vtx añ peccatũ eguerit gpa coo perante. li.⁊.di.⁊9.4. omo flagellat a deo quinq; modis.
Pomo quare concipif᷑ cum tñ toncipit᷑ Eomo factus ẽ filius dei et non pater vel ſpũſſanctus.li.ʒ.di.1. a.
omo qũo dicit᷑ filius dei.li.ʒ.di..
tur aſſumptus.li.ʒ. di.1.g. MHomo componit᷑ ex duabus ſubſtan ⸗ Hominẽ vtꝝ aſſumpſit deus vel nõ.li.
z.di..

onin ali e anim n dc carnem q de
genere adã qũo potuit deus ſi umere. i. ſ.. di. 12.a.
homo totus ⁊ pfeckus fuit criſtus con ceptus in vtero virginis ·i.ʒ. di.tʒ. a — ſtatus ſunt quatuoꝛ.li.ʒ di. 16 b.
keoſtia et ſacerdos eſt criſtus ꝓ noſtra reconciiatione. i. 3.di. ⁊0.c. Pomocaro animo verbũ in moꝛte cri⸗ ſti quomodo triduo vrinebat i.ʒ. di. 29.
homine deo ⁊ carne moꝛtua intellgit
li.ʒ.di.⁊1 b.
keomo an chꝛiſtus erat vbiq in moꝛte homo. li.ʒ. di.⁊⁊b.
omo peccatoꝛ qũo ſit diigenduo.·i jpemo duilipʒ vty pote baptiſmũ da re⸗li. N di.6 4.
ee eſt em̃ coꝛpns meũ cũo quidã eꝝ ⸗ ponunt hec verba. li. Zdi.10. a. ſhoſtia an frangit᷑ in altari vel nõ li. ⁊ di. ix. b.c. quare fran Sit i in tres es. ibidẽ.c.
Woſtiã quaʒ criſtus obꝛulit offeremus et noð·li. · di·.e.
poſtiarius oꝛdo quid ſt· Wb. x.di.
1g. c.
Pomicide ſunt qui borſum pen ant.
li..di.ʒ1. g⸗
5 homines vndecunq ſ vicia ſugiunt ſalui fiunt.li.&·di.ʒʒ.k.
k ominũ reſurrectio fiti in voce tube.li L.di. ʒ. b.
ſeomiiibus hominibus quare imidet drabolvs.li.⁊. di.⁊1.a. Puman naturã quare aſſumpſit filius
dei et nõ pater. li.ʒ · di· 1i. per totũ.
lhumanẽ naturã totã ⁊ animã qũo ſum pſit dei filius. i.ʒ. di.x. a.per totũ. umana natura nõ öaſſumplit plonam
li.ʒ di.*. P totũ.
ꝑumanã naturã credimus filiũ dei aſ
ſumpiiſſe et diuinã bumane. vnitẽ 3.li.z. di.d.
pinarttat qũo icit npſſn diui
ſanatura·.z⸗ di-. d.
„.
vnniliate criſi a moꝛte redempti F*
mus Hi.ʒ. di8.4.
ſeumanitas deitas ẽt anima criſi año
fuerũt et adhůc ſunt.· i. ʒ. di. ⁊æ. d·p totũ.
ſknmilitatis cauſa nllus debet fiteri peccatũ quod ſe veraeiter neſcit teciſ⸗ e
vel nõ. li..di.⁊1. h. umani tate— criſtus i in ud
— benoꝝ in celo et maloß in inferno qualiter erunt ⁊ ſunt cviuſli
bet hominis poſti idicii extremũ 4 2
di. KA
ſint et quid ſint.li. r A.c. Jeinnis et ſobꝛijs tiñ debent dari ſa⸗
cramenta. li. di„Af.
Idolũ nnllũ iam ẽ ſed qůo nnant 4 5— di.—„ c*
Idolũ eſt a deo. ibidẽ.d.
Ignoꝛantia vtꝝ excuſet peccatũ i.⁊
di.⁊⁊ f.get di.1e.ꝑtotũ ·
gnoꝛantia eſt triplex. li.⁊. di. 24g gne duplici puniunt᷑ anime poſt bãc
vitaml. Ldi. A. a.per totum. ei di. g
Ignis qualis ſit quo dampnati—
bunt᷑ li.Q.di. ARe.f.
Isnis pꝛecedit iudiciũ qrem.i..
di. KAf.
Janis dampnatoꝝ quo cruciant᷑ wi ſ
li.. di xR.g.
Illicito in coitu qᷓ; malũ ſit habere po
eros. li. di.ʒ. i.
Imago trinit atis eſt anima noſra.· ü.
Imagott initatis eſt i in mente non.
ibidẽ ·g.
Imago trinitatis ginine alio mõ eſtin aĩa noſtra qᷓ in trinitate.li.1.di.ʒ. b.
Imago diuerſimode capitur· i. di. 3i.d.
Imago auomodo equatur enii.. di. z1⸗ f.

Imaginẽ et ãniitãin dei factus eſt
põ. li.Ldi.16. a.ꝑtotũ.
Imago dei dicit᷑ homo et quate.li. 1.
di.16. f. Immolatus ẽ z ſemel criſtus p nobiot in cruce.li. ⁊ ·di.ixe.
Impedimentũ matrimoni fit diueis
modis.li. di.ʒo.4. ꝑ totũ. di. 28. di.Xedi.⁊Me.ſ.
Inuiibilis deus a creaturiꝰ poteſt tet
ri.li. 1.di.ʒ. b.
Incommutabilis dicit dei eſſentia tm̃
l.1. di. 8. d.
dicit᷑ generatio fili... i.9.f.
Ingenitus quomodo capitur. ü. 4i
18.2.c.d.ꝑ totũ.
— finis et voluntas diſſerunt ·li
Inteiigeni memoꝛie et volũtatis ac
tus differunt ·li.⁊.di.ʒ9. b. Intentio qũo iudicat hominẽ et cauſa . di. o. d.
Infidelis vtꝝ bona opa facere poſſit·
ii. x.di. L1.b⸗
Iniciũ omnis peccati eſt ſi wweru.i. 1. di. K2 h.
r ẽ fils nð pater vel ůr⸗ anckusli· · di·1.ꝑ totũ. Incanatio filij qũo facta eſt.li.ʒ.di. 1. a. di⸗eedi. aet ꝑtotũ. Incarnationis criſti operatio quare at
ribuit᷑ ſepius ſpirituiſandoi.ʒ. d.
.ꝑ totũ. — criſtus quomodo creuit. li.. i.. b.
n inferno vtꝝ fuit aia et coꝛpus criſt vel nõ.li.ʒ. di.x⁊. e.ꝑ totũ. Inimicũ quantũ diligere debemus li. ʒ. di.⁊9.g.h⸗
—— diligere maioꝛis nerti..
Inilectu et n apientie ſpůn añ ait
ſerunt.li.ʒ.di.3·
Intelleckus et ſcientia quomodo dife runt a dono ſpirituſſancti eta natura
bominis vel non. i.z. di. zrf⸗
Fnſtinta ſuerunt ſ erantnt⸗ pꝛopter—
tria.ii..di.i.d. Inſtitutio baptiſmi qñ ñſit faca. i. 2 S di.ʒ.e.ꝑtotũ.
Inmerſio baptiſandi aũo fieri debet.— li. g.di 3g⸗
Intentio regenerandi debet in bæpti⸗ ſando haberi.li..di.6.h. Infirmo vtꝝ penitentia debet iniungt h..di. Lo.e. Si vero ↄualuerit qũo ſe habeat in penitential. x· di.xo. ibidem.
Inſirmus ſi negligit et ↄtemnit inn⸗
gi ſacramento.li.&.di. ⁊ʒf.
Inſtitutio ↄiugij ſacramenti duple⸗ li. A.di. 26. a.
—— cuis ſit·li. v. di.36. a.
Interfectoꝛ vxoꝛis qũo punit ab ecce
ſia.li. x.di.ʒA.b.
— malus ſi. i.x. 4... 1. LleE.
Joen⸗ vbiſi.li.· di.a. h·
nfideles ſi contrabunt. u.Kdi. 37. 2.P totũ.
Incoꝛrupti vtxꝝ reſurgemus omnes in
extremo iudicio.li. ⁊di.ʒi. In extremo iudicio habentur in me
moꝛia omnia que homo ſecit.li. K. di. „3. d.
Intercedere dicunt pꝛo nobis ſinct.
et eoꝛũ merita vt nobis pꝛol ſnt. l.
di. Q1.l.
In inferno vtxꝝ repꝛobi geſturi ſ unt ve 3
nitentiã.li. Kedi. 10.c.
Jocoſe viꝝ quis poſſit in aqua bepti
ʒari. li. di.6.g.
Ichannis baptilr mus auid fecit et vtꝝ
fuerit ſacramentũ et cuius foꝛme fueru
et iterabat vel non.li..di.xe.f. g Joſaphat in valle vr erit diciũ li.K
di. A8d.
Ipoſiaſis quid ſignificat et g non de
bemus vti.li.i.di.x6a· ꝑtotũ. Ipocritaẽ qui nõ vult ↄfiteri peccatã ſua.li.x.di.Mg⸗
Iteratio ſacramenti criſmatis nõde ⸗ bet ſieri.li.g di. Af.

6 6——
non. li..di.23.g. Ite miſſa eſt auomodo in ncligunr. „.di.22.0.
Indeis an ab ipis criſus vclit pati. li.1.di. 28c. Fuuare vtx poſſunt angeli boni ma lihomines.li.Z.di A.
Judiciũ actus hominis ſit m intentio nẽ et cauſam. li.⁊.di. o. d. Juſtterimus ꝑ moꝛtẽ crii..z. din b. e.di. L0b.
Inſiicia gei ndenpli ſumvv. iz. di.
ZO. b.„
Juſticia omnino cl inmottali.i. 3.
di.ʒʒ.c.
Judicis miniſter nõ peccat occidendo
alquẽ.li.ʒ.di.ʒX.g. Julurandũ habet tres conites. 3. Zutnen qũo u falſõ mõ. li.. i.
39.b Jurare quandoſit peccatum.li.ʒ z.di.
39.f.
Frinen quare indei irmant p vi⸗
uum deũ li.ʒ.di. ʒy.h.
Jurare qũo dici᷑ l. 3. di.39. h⸗ Judiciũ ſumit qui indigne ſumit coꝛ/
pus criſti.i.gdi.ix.d.
Judicare volens ſacerdos ſoluere et li gare peccata hominũ debet eſſe iuſtus
ẽt diſcretus· l.x.di.i.per totũ. Judex pꝛeſidens debet eſſe ſacerdos i i
ʒnia.li. · di. Lod. Indicio in extremo reſ urrectio pomi⸗
nũ ſit in voce tube.li.g.di. gʒ.b. Judex in die iudicij.an veniet die vel
nocte. li. di. S3c. Fuuant anime in penis oꝛationibus i ie iunijs elemoſinis et ſacrificio
Kdi. Z.b.c. de. f.g.
Judiciũ dei an fiat miſericoꝛditer: iu ⸗
ſte vel non: li di. 26 ab.
Zudiciũ dei occultũ cñ intelliʒit bi
dem.c.
uſticia bonitas miſericoꝛdia ſapien
tia idem ſunt i in deo· l. Ldi. 26.d.
ʒternt qnsden n ctanent⸗ antac
Et dicunt᷑ vie qñt.ibidẽ.f. Juſticia et miſericoꝛdia dei tz xſnt 5 omni opere dei. li.. di. g6. 5— Judicij ſnia neſcit᷑ quibus fiat verbis li.Adi-Aa. per totũ. i.g Judiciũ extremũ vtꝝ in pſona criſti fit L. Sdi. Ab. Indicio in extr emo que ſit ſandoꝛum poteſtas in iudicando libro. x.diſtin⸗ Kc 5 Indicabuntur et dannsbunt li..di. aN.d. Zlij damnabunt et n5 indicabunt᷑.ibidẽ. Judicio in extremo quale miſter 5 an⸗ geli facient.li.di. Me. Iudicio in extremo ignis pꝛecedet de⸗ um. Et qualis et quid facit· i. L. di. KA. f. Judicij Inĩa data qo creatio pene fit li.Q.di. LN.e.
Juicare que ꝑſonaꝝ trinitatis.l. S.
Fuci extremũ in quo loco mũd fi 3 li. A.di. aS.d.
Judicio quare ſol et luna ebrurent. li. Adi. 8.e. f. 8 Judicio facto qua claritate ſol et luna luceant.li. x.di. a8.g. h. Judicio facto qualis ſit habitatio bo⸗ noꝝ et maloꝝ.li. g.di.&. a. Juſtoꝝ aias vtꝝ obfuſcat pena bex.li. L. di. o.n.
atus Acde vo
mientis quare apertum eſt. libꝛo.⁊ 1. di. 18. d. ẽ cultus ſoli deo debitno.l. 194 1 ri habet ſub ſe oꝛationẽ qe aicit dulia.li.ʒ. di.y.b. Laico an ſit conftendum libꝛo..
Lamech legit᷑ pꝛimo duas vroꝛe ba⸗
buiſſe. i.. di.33. b.
ezarũi in refrigerio et diuitẽ in ſ upli⸗
cio qio inteligit᷑..xꝛdi. v.b.

cit.. mul.„ vloridi 1 mchann
ueſletn nb» 3 u
ecc
nd dlto.— iche nlbo.K. „nmn
auin w
Ler nupciaruʒ quando reducta eſt ad pioꝛẽ gratiã et honeſtatẽ.et qůo ꝑꝛi ⸗ ns fuit li. xdi.ʒ;.g. Legittime quedã pſone ſunt et que⸗ dam illegittime. et quedã medie ſũt ad ↄtrahendũ.li.g. di. 3x.a. Legittimũ quidſit et añ megi l 2.di. 39⸗d⸗ VLenie quis ſic vocetur. l. f.
1. qunre dicit compꝛimere manũ et
nð nð anim. euangeliũ vero manũ et ani
mũ.li.ʒ.di. o. c. Legalia et circũciſio añ erninta in
f..di.ʒ. h.
Lectoꝛis oꝛdo in ſacris quid ſit et as
eius oſiciũ. ·li. y· di.⁊·d.
Lignũ vite et ſcientie boni et mali qũo
eapit᷑ et ꝙ diuerſa ligna erant in ꝑadi
ſo.li..di..i.
Ligni vite et ſcientie comedere frucũ vtꝝ fuerit peccatũ.li. 1. di. 1.k. Liberũ arbitriũ quid ſit.li.⁊.di.⁊g.
d. et. L. b.
Liberũ arbitriũ non hñt alalia. fe tñ
ſenſum ·li.⁊. di.⁊g. f. Liberũ arbitriũ quid ſit quis eius effe cus.li.2. di. ⁊1. b.
Liberũ arbitriũ aliud ẽ in creat ura 3.
in deo. li.X.di.⁊·c.et in ſi anctis qua
le ſit.li.x.di. ⁊hRd.
Liberi arbitrij ſtatus ſunt quatuo: in
pomine. li.⁊di. Lt. e.
— eſt riplex.li.x.di.x1. g.
ibertas quedã eſt ad bonũ quedã ad
malũ li.⁊. dr̃.L1. h.
Liberum arbitrium non ſemper eſtin
ſingulis pariter liberum. libꝛo.⁊ di·
1.1i.
kLittera qño itelligit᷑ occidit. i.z. di
Lo.d.
Ligandi poteſtas data ſucerdotibus. li..di..d.
Ligandi et foluendi poreſa qũo in⸗ telligitur data ſacer dotibus in clauib. li. K.di.i8.4.
Ligat᷑ peccatoꝛ et ſoluit owleter
totũ.
Ligatus ſnia cnnietti
ſ ſit damnatus.li. g· di.ig. f⸗ igandi et ſoluendi poteſtas non da/
tur omnibus ſacerdotibus.li. xdih 6
b.c. d.e. f.et qñ daf᷑.a.
Ligare et ſoluere volens ſacerdos de ⸗ 3 bet eſſe iuſtus et diſcretus ad ndican⸗ 3 dü.li. di. 19.f.g.
oqui ignoꝛans puer vtrĩ baptien
debeat. li. g.di.6. k.
Loco in quo criſtus ndicaturusi.i.
Ldi. 8.d. Lncifer dixit aſcendã i in ce nteligt
tur.li.L. di.Le. 3 Lucifer viꝝ fuerit nenioromimn
angeloꝝ.li.2. di.6.b. Luciſer et ſoci e eius vñ icccibennt·i.
L.di. 6 C.
. vtꝝ ſit in ulemo igtu..
Lucem foꝛmauit dens puma die.li.
di ¹3.2 et quid intelligitur ꝑeam · ibi
quare ſacta ſunt i in c.l.
3 di.12. 1.
Luxuria vtꝝ ſemp fiit in qereicio ma
trimoniali coĩtus. li.di.ʒi.h. Lune et ſolis quis ſit vſus poſt vun —
3% aioꝛ en pater ſilio in uo. et in quo non· i.i.di. 16. g.et di.⁊6. d. alus miniſter vtrum poteſt dare ſ⸗ 2 cramenta in peccatis · li. · di.⁊ MManducat coꝛpus dñi diuerſo ciectu li..di.y. a. ꝑ totũ. Eala vita ſacerdotis nõ riciat acrs menta.li. ·di.·a. Marie et ioſeph coningium i verñ et xdi. ⁊6. f. di.⁊8· 5 Wbun non vlt deus Kenue

n gñq; veſ wni v q5 de
us vult · li.1. di. 88˙ Wane et veſpe dies vnus qũo intell
gik·l⁊. di.iʒ. d. e. VMalũ vitare nonẽ ẽ meritoꝛiũ palne.
li.2. di.2gec.
halas quare dens ant creaturas
Malũ vnde venit et i in quo eſt. li. ⁊.
palũ ümnqᷓ dicit bonñ nec ewonñ ma ö.i.—.
* aria ↄcepit et ze tſi ine peccato.ii 5.di.ʒ. a. b.ꝑ totũet di.x.
Whalis et bonis daf verus baptiin 6
li.x.di.*.a. Materno in vtero vtx poſſit fetus ba
Maledici veſtris qũo
intelligit᷑.li. g.di.i9eg⸗
Matrimoniũ quare qñ vbi mnſitutũ
eſt. li.g·di.⁊6. 4.
MPatrimoniũ vtꝝ ſenp habuit pꝛece
. ptů.l. g. pi.26. b.
3 Matrimoniũ vtx fit c peceato.1.s 2
oi.16. ed.
atrimonũ quid ſit facramentũ. ptʒ l..di.26. d.
Matrimoniũ cum qua muliere ſtare ñ poteſt. ibidẽ.f. Matrimoniũ quid ſit dinit u. 2. di
2„.a. atrimoniũ qũo debet ſewari. 2 atrimoniũ quuo verbis i. 1. 4 di.2.c. f. 3 MMatrimoniũ anale mpedit pmoue⸗ ri ad oꝛdines.ibidẽ.e. Mhatrimonij copula qñ reuocanda i. gdi. 28.a Matrimoniũ habet qvel ptinenti⸗ pecialia.li. L.di. 18. b. Matrimoniũ marie quale fuit.. A di.28. d. di.26 f.
hatrimoniũ qñ nullũ poteſt ber
obſtaculũ. l. K„ di.—
Vatrimonium opoꝛtet ſenptr habe
re conſenſum. li. X.di. 8abi. 29e
atrimoniũ impedit qñq p erroꝛ 7
ↄditionẽ.li.ʒ. di.ʒo. a. Natrimoniũ fieri debere inter ſeum que ſit 0. 5.li. A.di.ʒo.e. Matrimoniũ vtꝝ licitumſit ↄtrahe/ re cũ mala vita vel puerſa intentione.
li.„. di.ʒo. patrimonium non debet violari: pꝛo
pter triplex bonum. li. K v.n totũ
patrimonij ſepatio a hoꝛo E dvple K. L· di.ʒi.b. UMatrimoni ſine ſ acramento eſſet n5
poteſt.li. L. di. 31. d. Natrimoniũ coitus vtꝝ fiat ſne pec
cato.li..di.ʒi h.3⁊. b. hatrimonium quando reformatum
eſt ad pꝛioꝛem ſtatum et gratiam.li. 4 di.ʒ;. g.
Watrimonium contrabendũ quedan
pſone ſunt legittime quedẽ non. li.
di. 3* L.Ptotũ.
atrimonium qñ iuuenes trahee pñt vel nõli. x · di. ʒ6 d.e. Oatrimoniũ qũo ſeruari debet inter occiſos s.l. g. di. 3b.c
Watrimonium qñ ſoluit᷑ per votů t
„di.8g. a*
Matrimonium ſi contrahit mulier cre dens pꝛimum moꝛtuum quid fiat· li.* di. 38.g.
Matrimoniũ qñ tenet inter deles ⸗ li. g. di.ʒy. a. b e. Natrimonium in qua linea conſang ninitatis vel affinitatis valet.lib. x·
di. Lo. a. di. g1.a.per totum·
Matrimoniũ quomodo et qñ ſepatur ſi mulier ſecundas nupcias habuerit et pꝛolem cum ſecundo viro. ibꝛo. ⁊.di. Li.b.
Mhatrimonium ſi fuerit fadumi igno⸗
ranter inter onpnpinotli ⸗
Atc. Vatrimonium quomodo et quanto
per cognitionem ſ biritualem impediat᷑
li.di.x⁊b.

Marimonium qũo mat nerf os et filias ſpũales. ibidẽ.c.
Matrimoniũ vtꝝ ſilij adoptiui cũ na turalibus ↄtrahere poſſunt. li. Ldi. 2.d.
Matrimonium vtrum filij pirituales
cum naturalibus contrahere bol unt i Kdi. a⁊e. Whatrimoniũ vtꝝ poſſe fieri inter viꝝ
et commatrẽ vxoꝛis ſua vroꝛe moꝛtua
li. x. di.L.f.
Rhalus adeo vtrũ quis eſe poſſt vt penitus excludat 2 cogitatione dei.li.
di Vali et boni an vident ſe et quãdiu.
et gñ.li.. di. 10.k.
ali et boni quantuʒ chao inter ſe hñt.li. ·di. o.k. Nhali et boni vtꝝ alter ad alterũ tran
ſire vellet et poſſet. li. x· di. o.m⸗ Mens noſira intelligit vnñ deum eſſe
in eſſentia.li.1. di.ʒ.i.
Memoꝛie intelligentie et voluntatio
actus differũt.li.⁊.di.ʒy.b. Meritũ vtꝝ effectu ſuo animã de relo ad coꝛpus terrenũ reducere voſt li.1 di. Li.b.
Melioꝛa voiſt deus facere q tect. i
peritũ non eſt gratia. I.⁊di. 1. c Vediatoꝛ quare ſolus dei filius dicit᷑
k.ʒ. di. 19.g.hei.k⸗l. Mediatoꝛis fides quid ecit in anti/ quis et modemis. li.ʒ. di.x1.
Mbendacij ſunt tria genera. li.ʒ. di.
58.a. ꝑP totũ. VMendaciũ quale ſit veccut. u.3.
envacium quomodo dicit 13.0
58c.d
Mechie nomẽ quid eſt necherti
.di.3NI.
Merſio trina in baptiſnoẽ vnus ba⸗ ptiſnus· li.⁊ · di.·c. di. ʒ. g·
MWentis virginitas ẽ melioꝛ virginita
te carnis. li.g.di.ʒʒ. h⸗
VMemoꝛia queſit bominibue 7 ſundis
Moꝛtali
in extremo iudicio.li. Zdi. g. d.e.
Mherita ſanctoꝝ i celo qũo nobis pw⸗
ſunt. li. Ldi· an.l.
Miſſus eſt filius et pñſſanctus et non pater · li.i. di.vi.c. Miſſus eſt fiius duobus nonis. i.. di. 16. b. Vhiſteriũ fidei qure dict kcũ · li.g. di. m.g.
Viſſio ſpũſſancti qualis ſtl. di. vi P totũ.
UMiſſio filij ⁊ pꝛoceſſo půnnci a qua
lis. li.i. di· 16.ꝑtotũ.
Miſſio ſpůſſancti a patrg et a ſipſo. qũo ſit cariras et ſpes noſtra.li.idi⸗ 1/N ꝑP totũ*
Mhittunt unnes angel unch. li.
2.. di.10. aeC. iſſio filij i mundũ aualis et quare facta ẽ.li.ʒ. di.i. a.ꝑtotũ. Miniſter iudicis non pectat aliañ oc ⸗ cidendo li.ʒ. di.3.g Qiniſter malus poteſt dare omnia ſa cramenta.li. K.di. 1.4. QMixtura qũo fit in ſacramento olei ſancti.li. Q. di. ⁊.c. Miſericoꝛdiul agit deus cũ ũ quibuſdã qᷓ; eoꝛu peccata meruerunt l.x. di. *1. Vhiſericoꝛdiã facit deus damnatis vt
non tantũ puniãt quantũ peccata me⸗ ruerunt. li. g.di. z6.a. di·6 eb.
Uiſericoꝛdia bonitas iuſticia idẽ ẽſüt in deo.li. x.di · s6.d. Miſericoꝛdia et veritas quare dic tur vie dñi.li.g. di. a e Mhiſericoꝛdia et iuſticia vtꝝ ſint in oi oꝑe dei vel nõ.li.. di. 26 iſteriũ quale habebunt angeli i in in
dicio. li. x· di. Ae⸗
Motus voluntatis ẽ dupleꝝ in nobis
li.x.. di. us vtꝝ deus aaruerit vel
angelili. Ldi. Z⸗b.
VMoꝛtalis vel non vtrum poterat eſſe
homo inſtatu innocentie li⸗ h⸗
ꝑ totũ
„—

Moꝛien aptitudinem vtrum homo
habuerit in ſatu innocentie· i.x. di.
S cai peccandi varij ſint. ibroe. di
en aptitudinem qũo babuit fi
lins dei.li.ʒ. di.16 4. poꝛi voluit et noluit criſus. i.3. d
. 1b.c.
oꝛs criſti quiq ſibiipſi et nobio me
— ruit.li.ʒ di.18. geh⸗
S MMRdn criſti quanta et quid in nobis operat.li.ʒ. di.i9·ꝑ totũ
poꝛs crifti redemit aias et non coꝛ⸗ pus. ibidẽ.
Moꝛte chꝛiſti quare redenpti et non
alio mõ.li.ʒ.di.o.
Mons criſti ſepauit auimã a coꝛpoꝛe li.ʒ. di.x1.
MRPoꝛs criſti nð ſepaut aĩam carnẽ et
verbũ.li.ʒ. qi. 21.9 ꝑ totũ
Moꝛtuo hoie deo ⁊ carne qũo intelli⸗ xit᷑.ibidẽ.b.c.
Mpoꝛs chꝛiſti qũo in triduo fuit.li.ʒ.
S
oꝛtis tempe qũo criſus vbiq; erat tm hominem deum anim am. li.ʒ. di. L1.b. c. Moꝛtalia peccata omnia redncuntur d decẽ pꝛecepta. l.ʒ. di.36 e. Mortale et paſſibile coꝛpus dedit cri⸗ 5 diſcipulis ſuis in cena. ibꝛo..di poꝛtua qũo erunt opera bona ꝑpec⸗ catũ* qũo b pniam poſt reuiuiſcũt.li. Voꝛtale peccatũ quãta mala facit in hoie. li.⁊.di.i8.g. Moꝛtalia et venialia peccata poteſt quis oia penitere excepto vno vel plu⸗ ribus venialibus.li. K.di.⁊1.e. Vpoꝛi qũo contingit viuos añ iudiciũ ẽt qũo reſurgent M..di. gz.g.
otui qua virtute ſuſcitant ad idi
ciũ.li. x· di.xg.c. poꝛtui vtꝝ curã habeant dee micis et caris.li. Ldi.na.b.
ulie poſt mnnſnauci. ti.. ⸗
18 a.b.
Multitudo celeſtiũ ſirtnũ dicit oꝛ⸗ do angeloꝝ.li.⁊. di.9.
LMulier quare de latere ade ſonmnat
eſt. li.2. di.1g. c.ꝑtotñ
ulier circũdabit virũ ſineligit. li.
Fd. 5 a. Mutis ab egritudine vtx ſacramenta
debeant dari.li·g.di.⁊o.f.
gultiplicatio vxoꝛum in lege pꝛohi⸗
bita eſt. regi vero non libꝛo· x· diſtin
Vundus celum et terra. quomodo
conſumentur igne pꝛecedente i in iudi⸗ cio. lix.
Maſc titur ſempfi
liuoa patre. li.1. di.9g.
Matum confitemur vnigenitum dei ſi,
lium ante tempoꝛa.. libꝛo.idiſtinctio⸗
ne. 9. h. Nntus ẽ filius non aũt untuſnan li. 1. di. a.
Mato filio quid— apatre. li..
di.i8. f.
Naturas Jia fecit deus. ibr. 2.di. 23. d.
Watiuitas qñ dicit᷑i in poie et ſ con⸗ ceptio.li.x.di. ʒi. k.
MNaturã totã humanẽ nnt iu
li.ʒ. di.x. 9* Matus et conceptus eſt ſiius deſy ũ⸗ ſanckoſine peccato.li.ʒ.di. ʒ.b.
Naturahumana chꝛiſti qõo ſaca eſi in
Nam quare qcit criſtus 4 imeda
uid. li.ʒ. di.x.e. Natura humana in conceptione ciſi
non aſſumpſit perſonam nec econuerſo
li.z. di..a.
diuina eſt caro au⸗ Wo. Qi1, c.
nan e duabus cmpo oni it ton. li.z.—

g. mn
wdfncio aputr.I.i. oa.di.
vieacn⸗
ſunmt iiu
dzb. iolccn
———
mpf
. 8 8 6. 6 8. 12 3 3 „ 5 N 6 3 3 1 1 3 3 4 1 ² 6 1 . [ 3 3 3
6
nauri ex tribus compoſitus ẽſilius Vatura diuina nõ eſt de virgine nat
l. 3. di.9. g.
Patiuitates duas dicit babuiſt criſt?
l. 3·di.g. b.
Matura nõ dicit criſtusfiliꝰ vt natur
dicitur deus.li.ʒ.di.ioe.
Matura humanã aliã et aliã aĩam qũo
potuit ſumere deus. li.ʒ. di.ix.a.
Maturã paſſibilẽ quare accepit dens. fülius l 3.di. 1. 8.
Matus homo vndicunq;ſi vicia paren tum non ſequitur ſaluns erit. li. 2.di
53. K⸗
Meceſſitate non genuit pater filium.
nec volens nec nolens.li.i.di.6 4.
—— quis ſit. i.x.di.6.n. eceſſitatis tꝑe pnĩa nonẽ ẽ neganda
li.di.⁊0.f.
Megari an poſſit carnis debitũ inmñ̃i monio exñtibus. li.x. di.ʒ2. a.c.e. higromantia vñ venit pꝛimo. li.⁊. di K.⸗d.
Miſi auis renatus ent aio intel igit
otitia mens et&meꝛ in anima roft ra
quomodo faciunt imaginẽ trinitatis.li 1.i.zb.
Momina dei ſunt nutipſck. Wo. i. di.8 S⸗
Momina dinerſa de deo auare aeunt li.i.di.⁊L.a.
otiones ⁊ pꝛopꝛietatestriũ ꝑſ onaꝝ tres ſunt. li.i.di.x6. b.
Moia diuerſa ꝓpter varios ſatus
deus. li.i.di.ʒ1.a. Mouñ nihil fit ſub ceio. t..4..4.
1.di. z.
Mouem ſunt choꝛi ngloun ·i. 2.
di.9. a.
Momina angeloꝝ qũo intelignt ü.2 di.10.c.
Woꝝ fuit tenebꝛoſa pꝛinot widuo. li.⁊
di. 8. g. Mox quare— aca a.we. di. ii.
notitia ad omnia papuit den. n.. di.3. Momen datũ eſt criſto 35 eſt ſi ip onmne nomen quomodo hoc inteligit. i.z.
di.19. d. Momina plura ſint et nõ s odinum ſed Wnm et dignitatum. libꝛo..di. Lel Voſcibile nihil dignius ſine maiva 3 deñ in trinitate.li. Ldi. Sg.g.
Mupcie qᷓ bone ſunt qñ vbi qͥuare qũo
iſtitute ſunt. li. x.di. ⁊g· d.
Mupcialia pacta quedã! ſunt de futuro
quedã de pñti.li. x.di.⁊.d.
Nupcie auibus tõpibus et diebus non MNupcie vtꝝ ſieri poſñ int mer fiiolã*
ommatrẽ.li.g.di.x.d.
Mupcie vel caſtitatẽ ſeruare quid me⸗ lius.li.„ di.33. d.
Mupciaꝝ lex qñ reducta ẽ in pꝛioꝛẽ bo neſtatẽ. li.g.di. 33.S. Mumerus annoꝝ ↄtrahere potentẽ.li. L. di.z6. d.e.
Mupcias ad ſecundas ſi mulier tranſie
rin et pꝛolem habuerit. li..di.xi.b Napcie vtꝝ fieri poſſent inter filios ad optionis et naturales et inter natura ⸗ les et ſpirituales.li. gdi. g.di. Kx· c.d.
Mupcie vtꝝ fieri poſſ nt inter virum 7 commatrẽ ſue vxoꝛis vxoꝛe moꝛtua li. Adi. a2f.
Mupcie ſecunde tercie et quarte non ſunt licite.. X ⸗ di. KA. b.
W Lbduratio⸗ qua
re it. ſ.i.qi.xi. Li. a.
Sbſtinati ltz ſint demones in malo tñ
vrgent ſeie aeumine triplcis l.⁊.di. ℳ„C.
vbſeſſum bominẽ qůo intrat rnbe lus.li„. di.8.c.
Vbſtinatio peccati quid z.b.2 di. 253 b 5 C 6 d.e„ f.

Euiã aioi in aera reſ p. c5
intelligit᷑.li. g · di. gʒ·g eth. WVbſcuratio ſolis ⁊ lune qualiter ſit in
extremo iudicio · l.di. S8eeeſ
Vecidit la et nõ õ euangeliũ qũo intelli
git· li.ʒ·di.god.e⸗
ctaua die quare cireũciſio ſieat i
di.1.i m.
Vcciſoꝛ vxoꝛis analiter pnniet᷑.. 2.*
di3b.
Vccultũ iudiciũ dei an dicit li. 2*
di. a6.c.
Doit dyabolus bumiles nopter ſui uñ ſu iã. li.xZ.di.xi.a.
bſeat qus in vno oim reus ẽ año in
Sſeri vtn quis poſſt ſine pane et vi⸗
noſacriſiciũ.li.g.di.u.g. h.i. k·
Vferimus nos coꝛpus criſti in ſui me“
moꝛiã. li..di.ix.e.
erre ↄtinentiã vtꝝ poſſi t vir et mu
lier deo.li. Q·di.ʒ⁊.c.
endimus deum tnpliciter. i. 2i
iei ſanctũ criſna ole inmoꝝ vñ ſiat.li.di 2C.
Wlei vnctio a quo et quare uſiut⸗ ſ
li.. di. ⁊3.d⸗ Vlei vnctionem negligere vel contem nerẽ quale malum ſit. li.g.di.⁊ʒ. f.
Vlei vnctio an iteranda ſit vel non. ü.—
.di.23g.
Vnnpotentia qualis ſitin nnte.l 2
monſion qũo nclisit unntate.i 1.di. 5Kg
Vmnia ſunt ſi iiec⸗ den. ſ.. „*. c 5
Vmniũ rerum vnus eceator. ⁊d
1.9
Pmne 95 non ẽex ſwe cõo nelist
K. di.&ʒ.g.h.
Eperatio ſpñſſancti in nobio ane ſit.
li.1.di. 1. f. Lperatur deus quatudꝛ nodi. li. 4 di.x. g⸗
ꝑtotũ.
pus ſecunde tercie aun aui. i.2
di. 1 · ꝑtotũ
Npus quinte ſerte ſeptime diei. l.⁊⸗ di.ra⸗
pera bona ſiũt diuerſe modis li.⁊
di.6. perans et cooperans gra aue facit li. di.2. 16.c. Vpera bona vtꝝ infideles facere pñt ·. li.⁊.di. ib. Epera incarnationis quare ſepius ſ pi⸗ rituiſancto attribuunt᷑. li.ʒ. di·⁊·a. Vyperatione fides ſpes et charitas qũo ſunt equalia.li J. di. 21.e. ere in quolibet dei vtꝝ ſit iuſticia ⁊ miſericoꝛdia.li. L.di. 6.f. Operatione vtx tm̃ ſandti iudicabũt in extremo iudicio vel etiã auctoꝛitate et poteſtate. li.. di. A·c· Ndines angeloꝝ viʒ nouem ſint·li.⁊. di. 9. a Dꝛdo angeloꝝ quilibet cenſet᷑ eins rei
nomine qᷓ; plenius accepit.li.x.di.yc Mdinũ diſtinctio angelor vtx ſit·i.⁊
di. 9e. Daꝛdo decimus hominũ non erit in pr diſo. li.⁊.di.9. g. Nꝛiginale peccatũ non ẽ actus deupi/ ſcentie. li.⁊.di.ʒ0.c Vꝛiginale peccatũ qũo pꝛoceſſit in om nes hoĩes.li.⁊di. ʒo. b. Vꝛiginale peccatum qũo fit in culpa fi pollutione.li. 1.di.zi. a. b.c. d.e. F⸗
iiginale peccatũ dimittit in baptiſ⸗ mo duplici ratione.li.⁊ di.ʒꝛ a. per
totum.
Vꝛiginale paccatũ quid canfatin aia.
vel in carne.li.⁊.di.ʒ⁊.e.
Mꝛiginale peccatuʒ dicit᷑ neceſſariũ e Ennes quidẽ reſurgemus ntelligt..
voluutariũ. li.x.di.ʒ⁊f.
Vꝛigo cauſa pꝛimi peccati aue fuit 1. x.di.3g.„AP totũ.
Vꝛde diligendi quis ſit. li.ʒ. di. 19.
Vꝛdine verboꝝ in baptiſio peruerſo ·
non ex hereſi vel erroꝛe. ſed loquele

—
— r iuki zwcint vk⸗
en 4 xnſt.l. „p
*
tanoꝛantia vtrů qis ſit britzitns.l. 2
di.6.e.
Vꝛdines ſeptẽ ſunt. li.x.di.⁊x.a. Wꝛdo boſtiarij lectoꝛis exoꝛciſte ſubdy at᷑oni oꝛdo ſacerdotalis.li. 2.di.
P totũ.
Vꝛdo cantoꝛis. oꝛdo accoliti. et oꝛdo epiſcopoꝛũ. quadriptitus canones tñ duos oꝛdines ſacros apellant. bocj ptz
l. L di. ⁊ L 5 Vꝛdinũ non nomina ſed dignitatum et
officioꝝ plura ſunt. li..di.⁊L.l.
Vꝛdinare et conſecrare vtꝝ ſymonia · tus poteſt. li.g.di.x. b. d. f. 6.
Vꝛdinandoꝝ etas qualis eſſe debet li.
K. di. ⁊.. h.
Viꝛdo matrimonialis quis ſit et quid ſi gnificat.li. 2.di.⁊6 et.xA. ꝑtotã. Nꝛdines ſacri qui diuoꝛtiũ faciunt.li.
K. di.ʒAa.
Dꝛationibus elemoſ ynis et facrificio altaris quo iuuant᷑ anime in penis ext
ſtentes.li..di. anb. e.d.e.f.
Vꝛationes noſtras vtꝝ angeli et ſan ⸗
ci deo offerunt.li..di..h.i.
S iliũ neceſſitate.li.i. di.6.a.
MPatris ⁊ fiijnon ẽ alia potentia gene
rare et gigni·l. 1.di. K.d.
Patrem qñ nominas tunc filiũ 5
li.1.di.y.e. Mater gignit ſemp filiũ.li.i.di. 9.g.
Matre et afilio pꝛocedit ſanctuſſpũ 6
l. 1.di. 1A. 4.
Water nunqᷓ; miſſus ẽ li.i.di.vi.c.
piter maioꝛẽ filio. li.i.di.i6.g.
patris et filij amoꝛ ẽ pſſandi.li..
di.iM. b.
Patris generatio qũo pꝛeſtat eintiam
ſilio.li.1.di.18. g.
Mꝛter qũo eſt in filio. t..4i. n. f.g. MPater in quo non cſin maioꝛ Meli
di.20. d.
ater nõ genu
Vater qure dictur ſolus.l. A.
L1. a.
Watrem et fuñ cum duos acin..
1di.Lg. b.
Pter et filius qũo funt pꝛincipia etñ
ſpũſſanctus li.i.di. 19.4.
Pater ẽ pꝛincipiũ totius deitatis. l.
di.⁊9. b. Pat filius et ſ půſſanctus a ſe du— gunt li.1.di.ʒ2. a. S eſi quod filius non eft.ſ. 1. 4. L. b* 5 F criſti placuit.li.i.qi.⁊ 8. d aſſo criſti vtt deus voluit. li.1. 4.* 8.e.
— aſſio criſti placuit et diß blicuit ſanc
tis virie. li.i.di.ag. d.
eſttriplex.li.⁊.di.1A.g. aradiſus terreſtris vbi ſit..x. di.
1/4.h
Maradiſus habet in ſe diuerſa ligna
vite et ſcie.li.⁊. di.1. i.
Paradiſi fructũ edere vtr fuerit malũ
H.x.di.1A. k.
Mater quare non ẽ miſſus i inmm ſe
filius. li.ʒ. di.1. a. b.
Maſſibilẽ naturã quare aſſumpſit fü 5* dei.li..di. 11a. Paſſio criſti quid ſibi et nobis neruit li.ʒ.di. 18.a.b. Paſſusẽ dei filius et nõ paſſus.li.ʒ. di.⁊1.c. Parentes pꝛimi ſi nõ peccaſſent mem bꝛis genitalibus qũo vita eoꝝ fuiſſet. li. L.di. xoa. Parentes bonos et malos ⁊ alios qũo diligere debemus.liʒ. di. ⁊29.f.g. Paruuli an ſaluent ꝑ fidẽ elenantiũ.li L. di.* d.e. MWaruuli qui moꝛiebantur incircumciſi quid de eis fiebat.li. x.di.i.o. Panis et vinum vtrum poſſunt con ⸗
berti in camem ꝛſengrinem· i. x.di.
10.a„b. Mane et abſq; vino vtꝝ ſacriſcium of
kferri poſſit. libz. di. u. b.etek.
wfrf· l

1
———
—
Paſue et nortale coꝛpus dedit cri
ſtus diſcipulis in cena li. A di. n.l.
Panis intinctus non debet populo i in
ſacrificiũ dari·l. g.di.u.m· Manis et vini ſpẽs vtꝝ ſit vnů üſackm„
li. A· di.. S. Parentibus a quibuſcunqʒ natus vi
cia eoꝝ non ſequit᷑ ſaluus erit ·. g.di 53.k.
Narticulis ⁊ membꝛis omnibus reſur
gemus in iudicio extremo.libꝛo..di
Lg.a.
Lm. Perſonaꝝ trinitatis vnaẽ nnu et
ſßa. li. 1.di.L. b.
Perſone trinitatis tres ſunt coeterne di. 19. a.
Pene peceati ſunt etiã quedã peccata l.L.di. 56.a.
Perſonarũ diuinarũ pluralitas vel ſin
gularitas non eſt maioꝛ vel minorli. 1.
di. 19 d. Pp tatü. Perſonarũ diuinarũ diſerentia. 1.
E L0.4.
Perſdne tres ſunt vnus deus et vna eſ ſentia.li.1.di.⁊3. a. e. Perſonas plures cum dicimus eſet in
deo excludimus diuerſitatem.li.i.di.
Lb. Perſonaꝝ pꝛopꝛietates treoſ unt. i.n di.L6 b. pſonaꝝ ꝓpꝛietates qᷓ ſũt.li.i.di. 2 Perſone tres qũo ſunt equales ſiles 8 li.1.di.i9. ꝑtotũ. Merſonaꝝ diuiſio et pꝛopꝛietates.. 1.di.3ʒ ꝑtotũ. Perſonarum differentia et vnitas et
tranſlat io nominũ qũo ſit.l.i. di.ʒ 2.
ptotũ.
Merſonaꝝ trium gũo vna ẽ ẽ eſſentia t. 1.di.3gc.
Peccare vtꝝ poteſt deus— boni an⸗ geli.li.x. di. A. a.
Peccatũ ſi angelus non teciſſet anbo
mo ſaluaret᷑.li. 2. di.9. h. Mcẽ̃oꝛ qũoſit diligẽdus li.z. di. 29.b Meccatũ pꝛimi parentes ſinõ ð leciſſent
Matriarcha auis dicatur. libꝛo. ⁊.di
an genitali peccãſſent. i l.di. 20.2 Ppeccatũ pꝛimoꝝ parentũ eſt elatio.
L. di.11.a. Peccatũ ade maius in eſu q; u·i. Wectati fit triplici mõ.ibidẽ.f.
ekan vtꝝ ecuſet᷑ ignoꝛantia. li. ⁊
di.⁊L.f.g.. eccatũ quodcunq; q; graue ſit. li.x. di.⁊g.ꝑtotũ.
Peccare vtrum poſſit homo ſemper m liberum arbitrium. li.x.di.x8.ꝑ
totũ. peccatũ ade qũo omnes hoĩes dam⸗
nauit.li ·L. di. 30. a. Peccato oꝛiginali multa attribunntur
noĩali.⁊ di.ʒo.c.
Peccato exñte quare hõ concipit l.
1. di.px..g.
Peccatũ quale inputat paruulis natiſ li.?.di.ʒʒ.a.b.
Peccatũ quale parentũ redũdat in pu eros li.L.di.ʒʒ.ab.
Meccatũ ade vtꝝ fuerat grauius pec
catis alioꝝli.⁊.di· ʒʒ· d Menitentiã vtꝝ meruerunt adã ⁊ena li.x.di.ʒʒ e.
Peccata parentum punit deus in ter⸗ ciam et quartam generationẽli.Xdi 53. geh. Peccati pꝛimoꝝ parentũ oꝛigo.li.⁊. di.3g. a.pꝑtotũ.
Peccatum a quo venit.libꝛo.⁊.di. 3b.
Weccatũquid i in ſe eſt. l. di.ʒ1. a. et ꝑ totũ.
Periuriũ quomodo et qñ iſit. li.ʒ. di. 39.4.
Peccatũ quale ſit actus et quale nõ. Ii L. di.ʒ1. e.f.g.h.
Peccatũ quantũ malũ operat.li.⁊. di.ʒ. h. i.
Peccatũ qñ dicit᷑ peccatũ et qñ pena.
peccati vel nõ · I.⁊.di.ʒð ꝑtotũ. Meeccatũ dicit᷑ voluntas mala. li.2. di 5P totũ.. Peccatũ dicit᷑ eſſe nihil. ihꝛo. 2„di⸗ 3„. b.

Auo
uheu
encht i
d
kdasinte
—
tenoſn
bis un
8
„
nü oigl.
auln
3— * „
eeatũ voluntariũ vtx ſemp ſirpecca/
tũ.li.L.di. x1.ꝑ totũ. Veccatũ non ſit niſi voluntate.li.⁊. di. 1.c. d.e.f. Meccatũ cum ↄſenſu ⁊ voluntate quã Peccata duo an ſint ↄſenſus et voun⸗ tas.ibidẽ.
Peccatum qñ eſt in actu et reatu.li.⁊
di.Lgb.c.
eccatũ et delidũ quomõ differunt.
Neccata capitalia que et quot ſunt li.
Peccatũ ſuperbie quatuoꝛ habet ſpe⸗
Pectaton quedã ſunt grauia quedã le Uioꝛa.li.ZL. di. 3a⸗
Jeccatũ in ſpũmſandũ quale ſit. li.⁊
di. ʒ.b.c.d.e.f.
heccatoꝛis obſtinatio quomodo fit.
Peccatũ in patrem et in filũ..x.di. Peccatũ non fecit criſius nec decima⸗ kug li.ʒ. di.ʒ„C.
Perſona qũo capit᷑ et intelligit cum
aia.li.ʒ. di.*.f.
Perſona ſit qůo intelligi᷑· i.ʒ. di.
6ptotũ. Perſona non dicit᷑ criſtus ᷣm hoiem h.z. di. 10a.
Peccare vtꝝ dens potuit in bumana
natura.li.z· di·N. b.„ Penã ſuſtinere vñ accepit filius dei.li Peccatũ dicit᷑ vinculũ et quare li.z. di.9. a. Mꝛecepta moꝛalia reducunt ad decem pꝛecepta.li.ʒ. di.ʒ6.e.
₰„
Peccans timoꝛe pene inimicus iuſti⸗
Veccatoꝝ remiſſio qũo ſepiuo attri⸗ buit᷑ ſpirituiſancto.li.ʒ. di. ʒMe·
Peccatum non facit miniſter indicis.
Veccatum quod neſcienter fit coꝛripi
tur a deo vll non· l.x.qi.v.c Petere quid et quomodo reſpondere debet baptiʒandus· li. xdi.6 k.
Menitentiam nullus ſacerdos debʒ in
iungere pꝛo peccatiſ alteri ↄfeſſis li. Venitentia ẽ res et ſignũ interioꝝis ⁊ exterioꝛis ſacramenti. li..di.⁊4. b. Wenitentiã vtꝝ repꝛobi geſturi ſunt in
inernor. g di. 6 Wenitentia cuius vtilitatis ſiʒ. li. Penitentia ẽ ſecunda tabula poſt nau
fragiũ. li..di.1g. a.„
Menitentia eſt duplex· i.g.di.ig. b⸗ Penitentia vera pꝛimo incepit.li.⁊ Menitentie virtus que ſit. lib. x.di· Menitentia qũo qñq; eſt infruckuoſa. Menitentia ſolenns que ſit. li.x.di· Mer penitentiã ſurgit hõa peccatis· Pniam reſpuit deus· li. g.di. vi. b. hnia non ois pꝛodeſt. li. di.i.e. f Penitentia que dicitur falſa.li.&di r1.g.h.i. Penitentie perfectio conliſtit in tribuſ Penitentia debet eſſe in pena equa⸗ lis culpe.li.· di.i6 · b enitentia agitur tribus modis.li.& niĩa habita vtꝝ peccatũ dimittat ñ⸗ ne ↄfeſſione oꝛis. li.x.di.1M. a. Pnĩa tarda ſcʒ in fine vite quid valet li..di.⁊0.b. c.
Mnia inſufficiens iniunda quid fiet li
nia debet iniungi a ſacerdote.li.⁊ d Pnia pura ab infirmis diſtricte ẽ inqui renda.ibidẽe·
nĩa non ẽ neganda tpe neceſſitatis.

Menitentes caro vtr po
teſt pꝛeſpyter reconciliare. ibidem.g.
Wenitentis crimen publicũ quod totã
vꝛbẽ commouerit vtꝝ pꝛeſbyter poteſt
reconciliare.li.g.di. 10.h. i.
Penitere quis poteſt de omni moꝛtali et veniali Ex cepto vno moꝛtali et pluri
bus venialibus. li. g.di.x1.e.
Peccatũ montale quanta operatur li.
Peccat dupliciter a peccato poluit᷑.
li.„L. di. 18.b.
eccata ſunt ↄfitenda duobus modiſ
i. di.iM.
Peccatũ an ſit laico vfien. i.„ 4
1N. E.
Meccata venialia* gra uioꝛa chot de⸗
leanf᷑. li. Ldi. 6.d.
Perfeckio penitentie ↄliſtit i in tribus. li.K.di.i6.a.
Pꝛo peccato moꝛtali elemoſyna non fatiſfacit. li.a.di.i.d.
Pena ſacerdotis reuelanti oſeſſ⸗ ſibi li. K. di.⁊1.i.
Meccata qũo remittunt᷑ poſt hanc vi⸗ tam quo ad culpam et penã. li. K. di. 8
—„9. 5
peccata diuerſa ꝑ diuerſa fiunt edii
cia.ibidẽ. b. Meccatũ ſemel dimiſſum ꝑ coꝛdis con
tritionẽ vtꝝ homo iterũ puniat pꝛo eo
li. L. di.xx. a. Pacta wonſalia que ſunt. ib. K. di.
2. d. Merſone ad contrahendũ matrimoniã
quedã ſunt legitime quedã ilegitime. 8 li..di.32 a.
eccatũ contra naturẽ aue eſt et 5 malũ.li.x.di. ʒ8.f.
pena et gaudium qũo augmentanf᷑. aiabus et coꝛpoꝛibus poſt reſi§
nẽ.li. di. Q.a.
Mena minuit᷑ animabus ꝑ oꝛationes.
elemoſynas et ſ acrificiũ altaris. l. g. di.*. b
Pena damnatoꝝ vtꝝ tantaſit quantã
meruerunt.li..
Pn alalis erit poſt extremũ iuditi
um.li.g.di. QN.
Peccandi voluntas vtxꝝ ſit in malio
bonis.li..di.o.a.
Plenum gratia ⁊ veritate ntelligiur
li. 3.di. g*. b
Plẽnitudo omnis gratie quomodo fu it in cꝛiſto li.ʒ. di.tz. ꝑ totũ di. i8.be Potentia in nobis a quo ſit·i·⁊. di.
a.
Mo tentia tonitas ⁊ ⁊ð eſt vna eſentiai
Fotentia patriſiailo bonitaoſpi rituiſancto attribui᷑. li.i.di ʒg. f. Potentia dei quanta ſit · li.i.di.—
ptotũ MPotentia dei quedã voteſ qued non li.1. di. gʒ. ꝑtotũ.
Potentia et auxiliũ a deo ſunt. i.a.
di.LL. a.
Potentie regis non debemus reinere
li.x.di. xc.
Moꝛtauit criſtus peccata nr̃a qůo in⸗
telligit᷑.li.ʒ. di.i9. f.
Motentia miniſtrandi ſacramenta m⸗
de eſt. li. di. 1. a.
Wontifices reges cathecumint et infir
mi a quibus vngant᷑.li..di. ⁊3. b.
Pontifex ſummus quare quis dici᷑.
li. x.di.⁊.l.
Poteſtate vtx ſancti iudicabunt.li. g
di. QAc.
Pꝛoceſſio ſ Sgemina.li.1. a
1.9.et. 1
Pꝛelati ecdeſie nec viriſanct prtũ⸗
ſanctũ dare pñt.li.i.di.ige. Pꝛincipium quomodo dicitur inter patrem et filium et piritumlancũ.i 41 di.⁊9. a. Mꝛopꝛietates ꝑſonaꝝ nõ Sauguunt ab eſſentia.i.i.di.ʒʒ. a. Mꝛopꝛietates qũo ater ſunt in diuis li. 1.di.ʒʒ. b. Mꝛeſcia et ſcia dei qũo cognoſcit ð ön rita pñtia futura.li.i.di.ʒ.ꝑ totũ.
Medeſtinatio a deo qũo i. 1.d ₰1.
—

ue edſunt. li.1 anfa qio in mntayn
minei
quis dici᷑ ·
nina.li.1.
m
cur—
ſngunt unt in qiui
1 ꝑ tol⸗
8 S
pouidenti dũo mgit 4 deo k ibidem.
ꝑtotũ
o. ꝑtotũ
Pꝛedeſtinatus vtꝝ— eameri 6
1.di. Ko.c. di.i.c.
ſcit. d
ponit diuerſ 8 wolo.l. 1
1*1 b.
Pꝛelationẽ pabent angeli ad inuicẽ li.
L.di.6d.
imogenitus ⁊v vnigenitus a aut
criſtus.li.ʒ.di..c.
Pꝛeciũ noſtre reconciliationis ſacer⸗ dos et hoſtia criſtus ẽ·li.ʒ.di.xo.c. Poximũ diligere quid ꝑ pꝛoximũ in⸗
telligit᷑. li.ʒ.di.⁊A. d. et.⁊8·.
Mꝛecepta duo ſunt diligere de ⁊ po
ximũ.li.ʒ.di. xMC⸗
Proximus noſter ẽ criſtus angelus et—
hõ.li. 3. di.. d. qi.⁊. b.c·et di. 29.
5 f.
Mꝛecep ptai quibns tabuli ſchta ⁊ qũo intelligenda ſint ſextũ et ſeptimũ in ſe chnda tabula ſcripta vbi requirenda
ſunt. i.ʒ⸗ ci. HoO⸗A
ꝛepuciũ quare crnneecnt in ma S
re lapideo aitro.ibitẽ. m.
MWeſbyter vtꝝ poteſt virgines. 0 gabꝛiel intelligunt᷑ li.Zdi.io.c.
re.li..di.0.g.
Peſbyter vtx voen aim ſe rre di.2gg⸗
ſidẽ.
Pꝛecentoꝛ quis dicatur. bꝛo. K. 4. 8 cũo drñt·li. L.di. ie. Rapiem̃ omnes in aera obui criſtoi in ttelligit᷑·li.x.di. g3. g.b. Rebus etſignis qũo vtĩet iuñ.i.
1g. n.
Poles li ſi ne matrimon non e S...
di.ʒi. d.e. Pꝛoleʒnð recipiunt niſi qui ſiti in ma tnmoni · ibidẽ.
Wꝛecepta dei ſ un decem · bꝛo·ʒ Ai..
Ppreces noſiras vtꝝ, et ſandi n
telligant eadibies coꝛam deo. i.. F ſcientia vñplacitũ dei qũo 6 nt cauſe et non cauſ e rerũ.li di. 8
di.„*. — vtxi in batino aia. 1.
i.be rcdenintio auid ſsniñcat· d.
Wniunt aie poſt hanc vitã awpi 6 ne.li.x.di.x1c Perũ vm viret vxoꝛ ſimul de baptit ₰
mo ſuſcipere pñt · li. g.di. ax. g Pꝛeſcientia dei cuius meriti ſt R.
Pulchꝛitudo rpꝛoboꝝ qualiſſit in re
4 ſurrecione.li. Mꝛeſciuit deus multa a mõ non pꝛe*
Quatuoꝛ ſñ t an te omnia. li.⁊. di.x.a.b.
Quatuoꝛ ſunt virtutes enne⸗ liʒ S
di.ʒ a.
——. ſunt timoꝛes. t.z. di. 3.c.
Quotquot in criſto baptizati eſiis cri⸗
ſtum induiſtis qũo inte i. vdi. b..
äun ſunt baptzand vel non.. 2.4 f
*
Muotiens in anno tenet᷑ n copuf ecriſti. li. x · di.h. Muinq; modis flagellat deus boient
„ di.1“1. ab. 3 Auantitas et auxliue debet eſe pnie uadriparitaẽ ꝙiccper ordo. t. 2 di.3g.m. Nuarte tercie et ſecunde nupcie vtrz ſint licite.li. 34 di. 2x.h.
appael micha
Ratio et ſenſu alitas aũo drñt · l.⁊·
Raptus ſtupꝛũ fomicatio acetiun
1di.1 ꝑtotũ.

Rerũ omnium vnus eſt creatoꝛ.li.⁊. Remediabile ẽ peccatũ hoĩs et nõ dy Reſurgentibus hoibus qũo caro de ponil᷑. li. 1. di.zo.g.. Res quedam a deo non ſunt.li.⁊.di. Reatu et in actu qñ eſt peccatũ.li.⁊. di. a2 b. Reatus qlo accipit᷑ in ſacra ſcriptura li.x.di. axc. Redemptionẽ a dyabolo meruit criſt nõ ſibiſed membꝛis ſuis.li.ʒ.di.is. Redemit nos criſtus moꝛte ſua. li. ₰ di. S. h. Redimi nõ potuit᷑ hõ niſi moꝛte criſti. Redempti ſumus in anima et non ſm toꝛpus.li.ʒ.di.i.e.
Redemptoꝛ qũo dicit᷑ pater filiu ſpi
Redempti ſumus iuſlicia dei ⁊ nõ nra li.ʒ. di.xob.
Reconciliationis nr̃e pꝛeciũ hoſtia et
ſacerdos ẽ criſtus.li.ʒ.di.⁊o.c.
Keſurrectionis ſpeʒ babuit criſua nð
tñ fidẽcli.ʒ. di.⁊6.d. S Repꝛobos nõ dilexit deus abeterno.
Remiſſio peccatoꝝ attribuit ſepe ſpt⸗
tituiſancto.li.ʒ. dʒA. e. kem ſacramenti ſed non ſacramentũ
quidam peipiũt.li.g.di.g.a.
Renatus vbi quis fuerit ex aq̃ et ſan/ ctoſpũ intelligit᷑.li.i.di..c. Rennnciare quibus debet baptiſandꝰ
emptio noſtradicit fiius dei. li. Repꝛobatio quare fit. libꝛo.i.di. N.
. Reconciliare vtrum poteſt pꝛelbyter
publice penitentes vel excommunica ⸗ Remittunt᷑ aliqua peccata poſt hane vitam tamg culpa qᷓ; a pena. li. di. Veges et pontifices quo oleo inungan tur.li. K.ci.⁊z. b.
*
Romanus pontiſex tenet pꝛimũ locuʒ
inter patriarchas.li.g.di.⁊g.m. Reddere debitũ carnis vtꝝ fit ſine pee csto.li..di.ʒ1.h. et di.ʒ⁊.b. Reſurtedio general erit oĩm hoim añ diem iudicij.li.x.di.&ʒ.a.b.in tuba Reſurrectionis vox que ſit.li.⁊.di. Reſurgere et moꝛi qñ debẽt qui viuũt ante diem iudicij.li..di.xʒ.g.h. i. Reſurgent in qua etate homines li. x Reſurrectio repꝛoboꝛum qualis erit in coꝛpoꝛe.li. g.di. xx.c. Reſurrectio aboꝛtiuoꝝ qũo fit in iudi Regnabunt quidam cum criſto et non iudicabuntur et quidam iudicabuntur li.xdi. x.d. Regnare qũo debet vnuſe quiſq; poſt
Regnabit que pſonaꝝ trimtatis in ex
tremo iudicio.li.x.di. g. b. Repꝛobi vtxꝝ geſturi ſunt pniam in in, ferno.li..di. 0.c.
Repꝛoboꝝ aſpa pena vtꝝ obtenebꝛat
3
aias iuſtoꝝ.li.x.di..n.o.
di.xo.f.i Sapientia qũo attribuit᷑ filio.I1.1
miniſtrari debent infirmis mutis.l. 3
————
Keminiſcere pñt opa bonaꝑ peccata Bapientia t̃
mottificata. li. g.di.x. f di.32.e. Reconciliatio non ẽneganda peniten; ¶ Bapia qũo intelligit faca a deo, li.
„
—
———

——
8 Saltabuntur tot homines qbot re⸗
.— angeli ſine caſu. libꝛo.⁊.
Papientias duas habet ciuoßn du 98 naturas.li.ʒ·di.iʒ. 6.
Sacerdos et hoſtia ẽ ẽ criſus. i.z. di.
Bapientia qũo accipit et intelligit᷑ li. 3. di.ʒ. a. Bapientia et ſcientia differunt. ibidẽ.
et. b.
WBapientiã et ſcienti vtr babet bomo li.ʒ. di.ʒ.b. Bapientia dei nonẽvtponins.i. 3.
di. 51.g. Bacrilegiũ tribus modis commitit li
5. di.ʒX. d.
Bacramentum quid eſt et quid igniñ cat omnia que de ſacr amento dicunt.
li.. di.t.a. ꝑ totũ. Bacramenta fuerunt,/inſtituta propter 8 tria.li. 1.di. 1.d Sacramentum conſiſtit in duobus.li. Sdi. 1.e.f. acramenta noue legis ſunt ſeptem. li. quando erant danda. ibidẽb.— Pactamenti rem quidã vercpiunt t
li..di. ⁊ · a·
Pacrificiũ vtj poteſt eri ine pane
et vino. li. · di.11. k. Sacrificiũ dicit᷑ illud qð ſucerdos ger i
in altari. li..di.e. PBacramenta vel ſacrificia non attenu⸗
ant᷑ per malũ ſacerdotẽ.li. L.di.iz.d.
Pacrificiũ qño excipit᷑ et intelligit li
K* di. 15C. expletio foꝛmã requiri.
Futiſcio qualis eſſe deben. 5
di.16 b.
Sacerdotibus: nõ omnibus vat vote ſias clauiũ ligandi et ſoluẽdi.l. 3 di.
2. 6 dee f.g. acerdos ſi non ſatis imponit pꝛ pe/
nitentia quid tune fiet— li. vdi
20.6.
Scrzos deittin 6 bet pꝛeſidere tanquam uder i.x. di.
L0. d. Pacerdos integrã ednieſione infirm 3 debet audire.li. x.di.⁊0.e.
Pacerdos non debet negare pniam ne
ceſſitatis tꝑe.li.a.qi.xo.f.
Bacerdos nullus debet ad penitentiã
recipere aliquẽ qui alteri ſe acerdoti con feſſusẽ. li..di.⁊1. k.
Sacramenta que terant᷑ et eue es..
di. 23.g.
Sacerdotalis oꝛdo au n.w.. 4.
2. 1.
Bacros oꝛdines canones tm̃ duo a6
hellant. li.. di2g. k.
Bacerdotes quomodo in pꝛimitiua ec cleſia vxoꝛes habebant.li. L·di.ʒʒ. a. Facerdotibus ↄtinentia caſtitatis in dicta.li..di.ʒʒ.g.
Bapientia bonitas miſ ericoidia et in⸗
ſticia quomodo idem ſunt i in dewl. 2
di. 26d.
WBanctis viris qũo placuit moꝛ crii
li. 1.di.„8.d. Icientia et pꝛeſcientia dei qũo ſunt cẽ rerũ vel nõ li.i.di.ʒ8 ꝑ totůũ
et velle in deo ſunt lini.di. x*. c
cientia triplici fuit pꝛius homo pꝛe/ ditus poſt cteationem· ibꝛo· xdiſtin. 23. f. Pcientiã omnẽ vtn aia criſi babet ců
deo.li.. di. 1g.a.
Pciſmatis tꝑe vtꝝ baptiſmus dar v teſt.li.&di..b.c.
Scientia et intellectus quomodo diſte, runt a dono ſpirituſſancti et anatura
hominis.li.ʒ. di. ʒ. f. Ferpentis in ſpecie quare decepit dy
abolus pominem. libꝛo. x. di.⁊i. b.p totũ Fenſualitas et ratio año diierunt. 2.di.x.g.h.l. Beptem dona ãſſanct dicunt virtu tes·li.ʒ. di. 3x ·a. Inia excommunicationis ligatus ab
eccdeſia vtꝝ ſemꝑ ſit damnatus vel isn .

Bera ſiue tarda pnĩa quantũ valet t.
.di· z0.b.c. Pepatio thoꝛi matrimonialis eſt du ⸗
plex·li. Kdi. 51. b. di.zx. zö·c· d·e
et di.3.g. Polus in quo dicit et aure.i. 1. di.
. a
Pola qũo poteſt eẽ ẽplo ona trinitatis.li
2di.2.1. b. Polc quare factus c.li.⁊. di.. h. FPoluendi ct ligandi poteſtas data eſt facerdotibus. li..di.1A. d⸗di. 18. a ñ. 194.bec⸗ — a heccatis dplicter fit.i. 8 *di⸗1b. Boboles de ſecundi npci qñ matri moniũ impediũt li.K·di. Li. b.c.
Pol ⁊ luna qũo obſcurant in iudicio ⁊ quomodo lucent poſt iudiciũ.li.ʒ.di §S8 f.g⸗h.i. Fignis et rebus quibus vtim̃ et fruim̃ li.1. di.1. a. Pimpler vere ⁊ pꝛopꝛie fola ẽ dinina eẽntia.li.i.di.g.e. Pimplex dicit᷑ aĩa reſpectu coꝛꝑis.li. 1. di.8. f.—
implex quare dicit᷑ deus li.i.di.g.i
imiles dicunt treoplſone. li.1. di. iʒ
ptotũ.
itus dei quis ſit et qũo vbiq ſit. li.1
di. N. P totum.
Findins ⁊ ad imaginẽ trinitatis
factus ẽ homo intelligit᷑. li.x.di.i6.a
Bignum qũo dicit et intelisit i. K.
di.1.a.c.
Simbolus quid n neligt A. 2
di.6. m.
Srmoniacus vtꝝ conſecrare voten li.
„. di. L1. b.c.d.
Fmoniaci ſunt qui gratiã i impꝛecia⸗
bilẽ pꝛecio conducere volunt. li.K.di 21. C.E.
enptt.. Kdi .
Ppũſſanctus ẽ amoꝛ caritas et qiecio
patris et filij.li.i.di.io.c.di.iq. b. c
— veedit a patre et filio. li
pi mſanctũ dieũt greci tĩ ꝓeedere 3
patre. i.1. di. n. 6 E genitus..i. A.. a. Ppũſſ.⁊ filius diſſilr peedit a patre. li 1.di.. b.
Ppũffandus nõ eſt natus ſe ab vtrog ꝓcedit. li. 1. di. xec⸗
Ppũſſanctns nõ dicit᷑ genitus nec in/
genitus.li.i.di.13. e.ꝑ teü Ipũſſancti ꝓceſſio ẽ gemina.li.i.qi. 1. a. Et qũo dat᷑ et qũo pcedit. ibið ab.c. di. 16. a.
Spũſſandus nõ pꝛius nec magis apa⸗
tre qᷓ;afilio ꝓcedit. li. 1.di. 1⁊. b.
Spũmſanctũ non pñt dare pꝛelati ec⸗ cleſie.li.i.di.ig e.
Ipũſſanctus dat aſeipſo. t.di 1 q. 1N
Ppũſſanctus pater ⁊ filius vtꝝ opant᷑ li.i.di.v1. a
Ppũſſandtus et filius miſſ ſunt e non pater.li. 1. di.11.c.
—— mittit licet nõ s videat li.
vpũſandus nõ eſt magis in illis crea
turis in quibus apparere dicit᷑ qᷓ; in ali
is. li.1. di.i6. d.
Bpũſſanctus alitet aſſumpſit creatu ⸗ rã in qua apparuit qᷓ filius li.i.di. iõ e Vpũſſanctus ẽ caritas qua nos deũ di⸗
ligimus⸗li.i.di.iMMc nõ tener᷑⸗ Ppes nñ̃a caritas deus · ibꝛo.i.
di. 1A. d. Spũſſanti gratia non in eo ſed in no ⸗ bis pꝛoſicit et deficit.libꝛo.i.di.iM.
.
pũſancus dicit don et datũ.li.i. di.ig.b.d. Spũſſandi nomen qũo in ſeipſo capit᷑
li.1. di.18.c.
Ppũſſanctus qũo eſt in pare et fiio.
li.1. di. 19E. Spirituſſanctus dicitur trinitatio. li.
1. di. 16.g„
Ppirituſſancti podudio apud latinos et grecos.li.1.di. u.per totum. ix. ꝑ totum m doctoꝛes latinos.iz. per to⸗
tum. pirituſſancti de diuiſione donoꝝ ·l.i 1 di. i8ꝑtotũ.
————————
————— S
————

.
uunmn
ſcd ab ptro
tus necin
Rü.
r
d. u. b.
repielatic ot cnt iſnt mn
n viden l.
in illo cea
c qin
pſit cruatu⸗
enet. evs.lbio.1.
woyt
ure etfüo.
gpiſen⸗ pater et fiu⸗ riigi
ſe.li.1. di.32. a.
Ppes noſira et caritas qũo ſůſnc
eſt.li. 1. di. 10. d· ꝑtotũ · Ppũalis creatura aũo nata ſt. l.. di.Z.d.
Spirauit deus in pominẽ v viñ face⸗ ret.li.⁊. di.1Mab.
Ppũ iſancto quare opus incarnationio attribuit᷑ ſepius...di. Aa.
Ppes ſides caritas año ſi unt ell
l.z. di. L1.e.
Vpes cuius virtutis ſit et auis effeck eius.li.ʒ. di. 2 6. 9.
Ppes et fides qũo diſingunt᷑i in ope ratione.li.ʒ. di. 16.c.
Spũſſancti ſeptẽ dona ferũt in criſto et in angelis li.ʒ. di.ʒab.
Ppũs ſapie et ſcie nihil diferũt. i.ʒ. di.*1.9 Spĩ⸗ ſciẽtie auomodo datur..ʒ. di.
Ppũiſanco attribuit peccatoꝝ remiſ-
ſio. li. di.ʒ.e.
Ppũſſancti eff⸗ cus quis ſit. i. 3. a.
Sponſionẽ debet facere baptiʒandus. vel paternus ꝓ eo· i.x. di· 6. I. Ppecie remanente panis et vini ẽ tĩ
coꝛpus et ſanguis criſti.li.x· di.n.c.
dee. Ppecie quare ſub duplici ſumitur coꝛ⸗ pus criſti et quid ſignificat. li. di.u f 66
Pponſus dicitur criſtuſſj vonn eccn
li..di.x6 e.
Sponſalia que ſunt vel dicunt 4. 2. di. LNC.
Pyponſalia optet aenun tabee l. S di.2 C⸗
pititualis pꝛorimitas e ſi. 1. 2. di. 22.4.
Bpirituales f aui ſint. b. 2. di. Zpiritualis cognitio ex tu⸗ cper bus ſit.ibidẽ.
Ptatu innocentie vtrum homo pote⸗ rat moꝛi velt non. et vtmum pe
.
40 c.
Btatus. antu euz v.
16.b.
Btatura in qua rels rgent omnes v mines.li.⁊·di.. a. Bubſtamia ⁊ cẽntia vna ẽ triũ p onu
li. 1. di.L. b.c.
Bubſtantia non dicitur denWo. 1
di. g.b.
Bumma et pum⸗ anſii onni üeſt vo⸗
lũtas dei.li.i.di..d.
— quatuo ecie· i.
gndenbia eſti iniciũ omnio veccu i⸗
Subſtantia panis et vini iqño vveri 6
in coꝛpus et ſanguinẽ criſti.i. 4 di· u
a. di„108. Pubdiaconatus oꝛdo u.. 2.. di 228.
PBummus vnnt aur au dicct.
li.. dig1.
Tarda peniten
— 4 quanti valet. li. A.di. L0. b.c.
Tabule due in quibus decem pꝛecepta
ſcripta ſunt. li.ʒ. di.ʒA.
Tabula ſecunda poſt nufngi dicit
pnia. li. di.1g. a.
Tpalis pceſſio pinati... di.x.
a.b.c·d.e.
Tpaliter qũo n dicunt de deo et
ſbi ↄueniũt et relatiua · i.i.di.· ʒo totũ. Temptare nõ audet diabolus! in pec ·
cato in quo i ſemel denict E 2 boie
li.⁊.di.6.g.
Terra ⁊ celũ qñ creata nnt.. di
Terra diuerſis nominat noninbo.
4.2. dz b Terra.„ ndea..

di..g Tenebꝛe noctis quare facte ſi unt. i 1.
di. 12i⸗ Temptatio daboli qᷓ mala ſit. li.x.
di.⁊1.ꝑ totũ.
—— dyabolns vominen tribus
F⸗ eſt duplex·li.2 di. 11
emptari quare ꝑmiſit deus homincʒ
dyabolo ·i⁊ · di.⁊z·à.
Tampoꝛa itẽ duo ſunt in annd bapti
ſandi.li. g.di.6.i.
Feupv penitendi auamin durat · u . empoꝛa in quibus nupcie non ſint celebꝛande. li. Ldi. 32 f.
Tenebꝛe exterioꝛes quare dicunt᷑.
„ di.*o. d.e.
Tenebꝛas exterioꝛes qñ intrabunt re⸗
pꝛobi.li..di. o.g. Terrenũ coꝛpus vtꝝ aia introire p teſt ꝑ meritũ.li.i.di. 21. b.
Tidꝛẽ qᷓ̃dꝛuplr hůit fili' dei liʒ di 1 b
Timoꝛes ſunt quatuoꝛ.libꝛo.. di. Timoꝛ ſeruilis et inicialis et inicium
ſap entie dicitur in diuerſis locis. li.ʒ.
Timot eaſtus ſuit in criſto et beriist ẽ. li.di.3ge.f.nõ mundanus. Timoꝛ pene aualio— in crio. li.z.
pi. 3f.. Totus deus e non totus gůo intelli gilli.ʒ. di.LLe.
Toꝛquet homo auinq modis a deo.Ii
2„ di. 11.9. Tonſura clerici in capite u ſit l. 2
di. Lg. d.
Totis vtxꝝ erat critus in wpulcw.i 5. di. 12. b.
Trinitas perſ nari en ynus de.i
5 di.L. 4. Trinitatis veſtigů paret n antʒ
creaturauli. 1.diez.d.
Trinitatis notitia qũo bꝛber poreſt. i
Ldiz. e.
Trinitatis mahoi in aĩa noſtra.is. 1. di.z. f.
Tenebꝛa fuit nof pꝛimo triduo.i.⁊ 4 nitatẽ eredimus vnñ denmli.
Trinitatis pſone ſunt weeme. i.
di. 9.c.
Trinitatem totam quandoq; charitas
repꝛeſentat. quandoq; filium tm̃.li.i.
di. 102 b. Trinitatis opatio ẽindiuivſis ⸗ 1. 1.
di. 1n. b. Trinus quomodo diciur dens.
di.19. h⸗
Triitatis pſona qño poteſt eſſe vu.
li. 1. di.21.b. Tres pſonas cũ dicimus quntitatem numeriin deo non ponimuſnomine tri
narij.li.1. di. 1.. Cꝛ
Trinitas dicit᷑ eſſe iyirtuſſanus.i.
1.di. ⁊6.g.
Triũ perſonarũ qũo vna eſt eſſentia.li
1di. L.c.
Triſtis vtꝝ vnqᷓ fuit criſtus et qũotri
ſticia intelligit li.3. di.i.E.
Traditus ẽ criſtus a patre a ſeipſo ⁊ a
iuda. li. 3.di. LO.d.
Triduo dieꝝ ſpacio aũo fuit moꝛs cri
ſti.li.ʒ.di.La. Tranſubſtantiatio panis et vini in coꝛ
pus et ſanguinẽ criſti qñ et qũo fit.li. . di.ii. 4. Trifoꝛme dicit᷑ coꝛpus criſti. li. g.di.
.
Tria ſunt genera vnctionm.li.x·di. 23b.
Triplex bonum eſt in matrimonio po pter quod non debet violari. li. 5 di⸗
5i.4.
Tria ſunt genera emnounecpx. di. L.95
le ioſ aphat.
erit iudicium etremm· ibꝛo. Sd
d.
kun vtʒ erat ßm.
vel deitatẽ ante moꝛtẽ vel poſt moꝛtẽ.
l.3. di.22.. b.e
———————

i. keſeſoh. antititen
omietri
ſſentia.i icioni ih mots ci
in incoꝛ ie. l.
li. K.di. .x·d.
noniopn h. Edi⸗
welK
ml. ls.l. 1.
kebi duerimode capit ibv·n. d.
28.h.
et 5 idẽ fint in deo.li.
di.*
Ze quod deus voi ainñ
eſt malũ.li.i.di. S. a.
Aelle bonũ non pñt angeli mali.li.⁊.
di. A. b.
Aeſpere et mane dies vnus qũo intelli
gitf᷑.li.1. di.s · d. Merbũ qũo factum ẽcli.ʒ.di.⁊ d·
Aerbo quidã homo aſſumptus qũo in
telligi᷑·li„5 di 1 8„
Aerbũ a carne et aĩa non fuit ſepatum in motte criſi. li. ʒ. Veritate et gra plenus ẽ criſtus. l.z.
di.ʒ. b.
Aenialia peccat delent per oblatio/ nẽ ſacriſicij.li. ·di..f. Nenialibus et ꝓgrauioꝛibus peccatio
quomodo ſatiſſcti. fieri debet. li. 2.
di.16.d.
Venialia peccata qño poſt hanc vitam remittunf᷑.li. g· di.x. a. Nenialia et moꝛtalia peccata poteſt
quis omnia penitere excepto vno et pluribus venialibus li.&di.x1.e.
Venialia et moꝛtalia vtꝝ omnia optet ꝓſiteri. li. 2.di. x1. Nendere qui volunt gratiam et piri⸗
tualia quales ſint reputandi. l. S.di.
Berbis quibusm xtrimoniũ orab li. g.di. ⁊Mc.
Velle in celo nihil aliud dicunt᷑ beati. q quod deus vult.li x di. 1. Aiberi quare nõ poteſt deus a creatu
rali. 1. di..
Airio ſanctis qũo placuit paſſiog criti.
Zir vꝛino foꝛmatus elt. ibꝛo. ⁊. 4.
1 b
Aitare malũ non eſt ſemꝑ victor. i. di„ TKC⸗
— quid
irtutẽ caritatis vtꝝ adã habuit a an
te peccatũ.li. 1.di,29b.
Bcia aptil 2 n uu
di. ax.g.
NVirgo maria ocepit ſne peccato.·. 5
di* 3.2 b.
res ligat ·li.ʒ. di.19.4.
Birginis filius qũo dicit anus· iz. gi. Ainculũ dicit᷑ peccatũ qꝛ nos peccato
Birtutes cardinales ſunt quatuon.l.ʒ 6
di.ʒʒ. a.uneſic Si
33.b.
Sirtutes dicunt feptem don⸗ ſpüſn
cticli..di.32.
Airtutes omnes dheren inicẽ.16
di.ʒ6„Q
Virtutes omnes nnllus equalte voi det Ai.ʒ· di 36 b. c.
AViaticũ quare dicit coipus criſti ü. 2
di.8.a.
Vita mala ſ cerãbtis nõ deturbat fa
cramenta.li.·di·iʒ.a⸗
Virgines ↄſecrare. pbꝛ l. ℳ
di.10.g.
Vini⁊ panis peci es vty ſit vni ũſucra
mentũ vel duo·li. x· di. u.g.
Winculũ quale ſit in mr̃imonio.li.
di. 1/Nb.
Vir et vxoꝛ qualiter habere ſe debent
in matrimonio. l. Ldi. 16. Pweü.t di.LMptotũ.a
Airginitas marie ſ vecule⸗ cis bapui
li.. di·zo · d
Vir et vxoꝛ pares ſunt in nbeen⸗ 2
exigendo debitum carnis. i. x.diſti. 3 L1 9.
Vir ⁊mulier vtrum deo continentiam
off erre pñt·li.&· di·ʒ? ·c
Vm et vxoꝛ vtrum aiter ab altero car
nis debitũ petere.li. x·di.ʒ⁊ ibidem Airginitas mentis ẽ melioꝛ qᷓ; 5 carnis.
li.x · di·ʒʒ · h.*
NViui qũo ante ivdiciũ moꝛiunt ern e ſurgũt/li· K·di.3.g⸗
Vie dñi quare dicunt᷑ nncow et
veritasli.& · di· 6e NVirtute qua ſuſcitant᷑ moꝛtui ad iudi
ciũ.li.&· di· 38.e.
8

——
ſtũ in iudicio.l.g.di. g.a.
Aitam etemam babere quid ſit·li..
di. K9. c.
Vita in eterna aua ſt ſau beato
Vident beatii in celo omnia que ſunt.
et nihil ignoꝛant. li.g.di. 9. g.
3 Bideri vtxꝝ ſit voſſbile malos a bonis
. L.di. 0. k. Videntès eleci maloꝝ cruciatus vtrũ doloꝛe afficient᷑ li. di.w.o. Vnus ſolus deus in mibus ꝑſonio.li. Sd. 7 Vnitas eſſentie eſt in trinitate pſonaꝝ li.1.di.⁊. b. Vnů deñ eſſe in eſſentia üellisit meno noſtra. li.1.di.ʒ1. 3 AVnum deũ fides noſtra pꝛedicat tres pꝑſonas. li. 1.di. Sc. Vnigenitũ dei filiũ ↄfitem̃ ante tpa na t. li.1. di.9. h. Vnus eſt deus et tres pſone et vna eſ⸗ ſentia.li.i.qi..ꝑtotũ. Vnitas ꝑſonarũ in ſingulari qũo capit᷑ k. 1.di. 2N.i.
AVnus eſt creatoꝛ omnium rerũ.i.⁊..
di.1. a. Vnio anime criſti ad caruẽ et verbi ad animã et carnẽ quid ſit. li.z. di.“Le.
Vnigenitus et pꝛimogenitus qũo dici
tur griſtus. li.ʒ.di. u.c.
Ungere frontẽ hominis criſnate qua⸗ re tm̃ ſemel ↄceſſum eſt pꝛeſ brterio l.
Kdi. A.e. Vnctionis ſi acramentũ et qũo ſit et qñ
miniſtrat᷑.li.g. di.⁊. a.
Vnionũ tria ſunt genera.li. F.di. b. Vnctio duo5 babet— i. Ldi.
23c.½ Vnctionis ſacramentũ a quo et pꝛop⸗
ter quid inſtitutũ eü. li. L.di. 23. d. Vnctio exterioꝛ et interioꝛ auid ſit li. Kdi. 2 e.
Vndionis ſucramenti ſtiterar⸗
Auen in qua foꝛma videbimuo chut⸗
Vngenda in eftremls membꝛa que ſũt volens nolens vel neceſſiate nõ genu⸗ it pater filiũ.li.i.di.6.a.
Soluntas ⁊ potentia dei que potẽſt fa cere et que non.li.i.di. F3·Ptotum- Voluntas et clectio dei auid ſit. i.i.di A. b.
Voluntas dei eſt cã pꝛima omniũ. l.* di. X1. d.
Voluntas dei qũo vult et qũo non. i⸗ 1.di. 6.ꝑ toũ.
Voluntas dei eſt efficax.li.i. 4.„. 8
Ptotum.
Voluntas dei ſemper implet u. d. LA. b. c.
WVoluntas hominis eſt bona et mala li. 1. di. 8„3*
Voluntas mala pꝛimoꝝ parentũ vñ ve nit.li.L.di. ZL. h.
Woluntatẽ malã vñ babuit vno. di. 2zC.
Voluntas naturalis ẽ in anima rutio⸗ nali.li.2 di. 22. e.
Voluntas in ſeipſa quid eſt.li. 4. 16b.
Voluntas bona pꝛeuenit quedẽ dona dei.li.Z.di.x6. f.
Woluntas mala eſt btatmi.⁊. di 5P totũ.
Voluntas vtxꝝ ſit recta vel puna aio cognoſcit᷑.li. X.di. z8. a. 3
Voluntatis finis quis lit in extremo.
li.2 2.di.ʒ8. b. c. d.
Voluntas ſinis et intentio uiſemnt.. iidẽ.g. h.i. k.
Boluntatis actuſdifferunt a memoꝛia li. ⁊. di.39. b.
Voluntatis motus ẽ ẽduplexi in nobis. li.⁊.i.2 29.C. d. Boluntas et actus ſine ide non valet. li.⁊. di. 1. a.
Voluntariũ peccatum quale ſit.i.*.
di. xi.c.d.e.ſ.
Voluntas et ↄſenſus peccandi qᷓ ᷓᷓgrn
ue peccatũ ſit. li.⁊.di. g⁊.a. Voluntas bona et mala non veniũt 5 deo.li.⁊.di.xRa.

bucpet
rögn epotc Protum Mt., 10 mn.li. ionn. l. d. etl.udi. tmaal. mü vñ ve bomo.l.2 inuratioe liadi. ud dona i..di pmagi extrem. ifent. nemoꝛis in ui. on valcl⸗ ſit.i.⁊ iöß
2 Kn 4„—
*
oluntatis aſſectus ẽ dupleꝝ in criſto
li.ʒ.di.1Aa. 3 Vota que ligant et que non · l. ·di⸗ A ſunt duplicia pꝛiuata et ſolennia Votoꝝ fractio quale ſit peccatũ· i.A. Aoce tube erit reſurrectio generalis. li.x.di. aʒ · b. J. quis faciet vocem. ibidẽ.c. Voluntas peccandi et facultas vtxꝝſit in bonis et malis·li.⁊ · di. o.a· Volũtas mala damnatoꝝ vtꝝ ſit pec Aſura qui ſi et qũo dicitur.li.ʒ·di. Aſus confirmationis et effectus eius · Atero in matrimonio vtꝝ poſſit fetus baptiʒari.li..di.õ.d. AVult dens ſemp hoc quod ſemel volu⸗ it. li.1 di.SC· Aoꝛes duas vel plures habuit vnus vir a pꝛincipio ade et poſt adã·li.* Axoꝛes quandã habuerunt ſacerdo · Ax oꝛẽ ducere et aliã dimittere ꝑmiſit moyſes.li. 7 di.33 E. Ayoꝝ multitudo in lege eſt ꝓhibita re gi vero nð.li. g.di.33 f. Ayoꝛis interſectoꝛ qũo puniet᷑ ab ec cleſia.li. di.3Ab⸗c· Axoꝛẽ ſiducat vir in alia terrapꝛima adpuc viuente et econuerſo quid fiet. Axoꝛ fratris qũo m̃ vocat᷑ li. Kedi- Ayoꝛ et vir vtrũ ſimul poſſunt lesare
pneri de baptiſmo.li·· di.Zx.g·
Finitũ eſt regiſtrũ ᷣm oꝛdinẽ al phabeti cœllectiuũ omniũ diſtin cionũ quatuoꝛ libꝛoꝝ Vententi arũ omnes pene ↄckuliones et di⸗ ſinctiones 7

—)
Moiniones pꝛim Eec nomia trinus vnus et huiuſi pꝛiuant ſiue excludunt vt qů dicij doꝛitate Eilla.⁊.di·et.⁊gd hoc pꝛobat auctoꝛitate Aug. 1 lus non addit᷑ vni ꝑſone ſed totiti Equalitas et ſmiitudo non pe
X
In angelis pꝛemiũ pꝛeceſſi m ſalem.ni.di.c.6. Mihil de cibj bumane nature fuit in adam · bit
An ima eruta coꝛpoꝛe dicit᷑ pe quendã habitũ. ibidẽ. nec videt᷑ ł et fuit Kug· opio 4
acramenta veteris legis eti mo iohannis non ponentes ſpen lis manus.di.⁊. Aeſta nes ſacerdoꝛes habent eam.di. duerit fit bigamus.di.⁊Mc quia bigamvs eſt.ibidem.
X —

—
—

———
*—
6
——
e A
—

———