E Fr⸗ c ta c„—
3 Spuſcula beati Anſelmi archiepiſcopi ãtuariẽſis“ oꝛdinis ſanctiiðᷣenedicti.

puſculoꝛum ſiue libꝛoꝛum in hoc viumine contentoꝛum annotatio-
xur deus homo.li.ij. Pe incarnatione verbi.li.j. ipe conceptu virginali et peccato oꝛiginali.li.j⸗ eclaratio cuiuſdam ſuper eodem. Monologion.li.— Pꝛoſologion.li.). 5 He pꝛoceſſione ſpirituſſancti.Epiſtola. De caſu diaboli.dialogus.j.
Mꝛo inſipiente.li.). ontra inſipientem.li.]. emiſeria hominis.li.. De diuerſitate ſacramentoꝛum. Epiſtola.ſ⸗ De fermento et aʒymo. Epiſtola.). We membꝛis et actibus deo attributis.li.] dde voluntate dei.li.y). de concoꝛdia pꝛeſcientie et pꝛedeſtinationis: neenon gratie dei cum libero arbitrio.li.]. De libero arbitrio.dialogus.]. De veritate.dialogus.). De ſimilitudinibus.li.]. crucis.li.j. WMeditationum.li.].. Pe meditatione redemptionis humane. li.j. De paſſione domini. dialogus.).
Speculum euangelici ſermonis:ſiue ſtimulus amoꝛis. Womelia euangelij ᷣm lucam: Intrauit ieſus ⁊c̃ De excellentia virginis marie.li.].—
Epiſtolarun.li.. Se unagine mundili.ij.

¶ꝛincipaliũ ſeytentiarũ
ixta alphabeticũ oꝛdineʒ
opuſculoꝛũ beati Anſelmi Irchiepiſcopi CLãtuarieñ. Annotatio.
JTtio que
S dam eſt rationalis: vt dare elemoſynam: quedam irrationalis vt actio ignis calefaci entis.li. de Beritate.ca.v. Vctio queq; ſignificat aut verum aut falſum: Jbidem. ca.ix. Acquiſitio venie nð ẽ dijferẽda: ne diuturnioꝛ receſſꝰ difficilioꝛẽ ope tur reditũ.li.de Wẽſu.crucis. S. Ad Adam ſi nõ peccaſſet: ipſe ⁊ totum genus eius per ſe ſtetiſſet ſine ſuſ⸗ tentatione alteriꝰ creature.lib.ij. Cur deus homo.ca.viij. Adam ſinõ peccaſſet:ß ſola eua:ipᷣa ſola piſſet:et nð totũ genꝰ hñanũ. i. de ↄcep.ᷣgi.⁊ pec.oꝛig.ca.ix.
Ad cognoſcendã ſummã eſſentium: maxime accedit᷑ ꝑ ratiõalẽ mentẽ. lib · Wono.ca.lxiiij. Et quod ipſa mens ſit eiꝰ ſpeculũa imagoꝛoſtẽ⸗
ditur ibidem.ca.lrv.
Ade ⁊ eue ſaluatioꝛ pulchꝛe oñdit᷑ li.ij. Cur deus homo.ca.xvj.
Ad ꝓbandum deñ eſſe:non trratio ⸗ nabiliter cõtra inſipientẽ adducit᷑: MQuo maius cogitari non põt:au/ ctoꝛ ipſe declarat.li.inſip. W.
AVe Zer deſcribitur cum multis alijs.li.
1. de imag.mundi.ca.xxiij.
Af Aiectiões q̃ttuoꝛ notant᷑: ad quas alie reduci poſſũt:ſcʒ gaudiũ:do⸗ loꝛꝛſpes⁊ tioꝛ.li.de mẽſu.cru. S.
Ig Zgilitas que eſt ſecunda ꝑs beatitu dinis q̃ ſit: pulchꝛe ꝑ ſolis radiuʒ oſtendit᷑:et eius cðtrariũ ſcʒ pon ⸗ deroſitas:que ⁊ pars ſecũda miſe
rie eſt:veclarat.li. de Bili.ca.Ij.
Al Zliquid idem eſſe iuſtũ ⁊ iniuſtum contingit diuerſis conſiderationi/ bus,li.]Cur deus homo. ca.vij.
Annotatio pꝛicipaliũ ſentẽtian
Aliquid eſſe quo maius cogitari nõ
poteſt: multis rationibꝰ ꝓhaf.li. contra inſipien. A. B.
TC.
Altercatio inter hominẽ iuſtũ ſeu be atificatum: ⁊ angelum ei peccata obijciẽtẽ:notat᷑.li.de Jimi.ca.lx).
Amat ſe ſummꝰ ſpũs:amat ſe pater: amat ſe filiꝰ:⁊ alter alteꝝ.li. Wo ⸗ Amicitia nona ps(nolo. ca.xlix. heatitudinis: q̃ ſit:ondif: et eius cõtrariũ ſeʒ inimicitia pars miſe⸗ rie qualis futura ſit damnatis:de⸗
claratur.li.de Zmili.ca.lxij.
Amoꝛ: doloꝛ ⁊ timoꝛ tãtus
ede⸗
het in hoĩe:vt nec vllam letitiam mñdi ſentiat:oẽm quoq; delecta ⸗ tionẽ ⁊ quietẽ ab illa vera quiete retrahentẽ expellat.li.). Cur deꝰ
Amoꝛ ip̃e quo ſe amat
(hõ.ca.xx.
ſummꝰ ſpũs:tantꝰ eſt:quãtus eſt ipſe ſpũs.li. Wonolo.ca.I. Et qð idem amoꝛ ſit idipſum qð eſt ſummꝰ ſpũs:⁊ tamẽ ipſe cũ patre ⁊ filio vnꝰſpũs:oñdit᷑ ibidẽ.ca.lj. Item ꝙ totus ꝓcedat a patre:totus a filio: ⁊ tamẽ ñ ſit niſi vnꝰ amoꝛ: demonſtratur ibidem.ca. lij. Amoꝛ ille ꝙ nõ ſit eoꝛum filius:pꝛo
batur. ibidem.ca.liij.
Et ꝙ idem amoꝛ ſit increatus ⁊ cre⸗ atoꝛ ſicut pater ⁊ filius: Et ꝙ poſſit dici ſpiritus patris ⁊ filij:
pꝛobatur ibidem.ca.lv.
Amoꝛ btẽ marie virgĩs ad filiũ: qᷓ;
—
pfectꝰ fuerit ⁊ filij ad matrẽ:⁊ q́· mõ excedat om̃es amoꝛes quoꝛũ cũq; parentum:oſtenditur lib. de Arxcellẽ. be.ma. vir.ca.iiij.* Amoꝛ quo regnñ celeſte emit᷑: quis ſit: oſtenditur Epiſtola.ij. C.D.
Angeli boni nõ fuerũt cõfirmati e caſu maloꝛũ: ſed ſuo merito.li.j.
Tur deus homo.ca.xvtj. Angeli ante caſuʒ maloꝝ vtrũ facti
ſint in nů ero ꝑfecto aut
nõ:inue ⸗
ſtigatur ibidem.ca.xviij. Angeli boni añ caſum maloꝝ pecca⸗ re potuiſſe:oñdit᷑.li. de caſu diabo
Angeli boni quomõ cõ /¶
firmati lint ĩ ſuo ſtatu:et mah in ca⸗
Im
Zn

ſu ſuo: demõſtratur ibidẽ:ca. vj. Ingeli dum ad hoĩes miſſi veniũt: abh ethere coꝛpus ſumunt.li.]· de imagine mundi.ca xxiiij. Angelica ſalutatio: ⁊ hñilitas vir⸗ ginis:⁊ dei incarnatio notatur.li. De Excel. btẽ. 3 hgeloꝛnec hoĩ:hũani generig redẽ ptio cõgruebat:ſoli aũt deo bᷣ con⸗ uemebat.li.). cur deꝰ homo.cd⸗V⸗ Angelo malo:ſicuti nõ poſſe recupa re qð deſeruit:eſt pena peccati:ita angelo bono nõ poſſe deſerere qð tennit: pᷣmiñ eit iuſticie.li.de caſu AIngelo bonoꝛetiã(dia.ca.xxiiij · ſi hoc ſolo dica᷑ nõ poſſe peccare qꝛ nunc habet ſciam ex caſu mali: hoc tñ illi eſſe ad gloꝛiã oñditur. Angeloꝝ nñerus qᷓ(ibidẽ.ca. xxv. ceciderũt reſtituẽdꝰ eſt de hoĩbꝰ. hui⸗. W de hoò. Itẽ ꝙ alij angeli ꝓ illis(ca. xv. 2 nöpoſnt reſtitui: ꝓbat᷑ ibidẽ ca. Angelũ ⁊ aĩam: dicimꝰ ſe/ ¶xvij · cundũ ſubſtantiam: non ſecundũ relationẽ.li.de incarn. vbi.ca.iij. Angelũ nõ potuiſſe hahere a ſe pꝛ 3
mam voluntatem: pulchꝛe pꝛoba/
tur. li. de caſu diaboli.ca.xij.
Angelñ malñ nõ decuit ſcire quia ſi
peccaret qð puniret᷑:Et hoc mul ⸗ tis er cauſis:ß ⁊ nec bonꝰangelus
p ſcire debuit. li.de ca. dia.ca· xxiiij Angelus q̃liter laudandꝰ ſit de ſuã inſticia: Et ꝙ ñ neceſſitate ð liber tate iuſtꝰſit: oñdit.li.ij. cur d. hõ. Angelꝰ accepta ſola volu(ca.x. tate btitudiniſ:ꝙ nec aliud poſſer
velleꝛnec illã non velle:⁊ quicqͥd
vellet nõ eẽt iuſta vł üiuſta nolũ tas: declarat᷑.li.de caſ.dia.ca.xiij. Itẽ ꝙ ſilr fiat:ſi ſola ſit accepta vo⸗ lũtas rectitudinis: et iccirco vtrã q; volũtatẽ accepit ſil: ⁊ vt inſtꝰ ⁊ vt btũs eẽt:pᷣ oñdit᷑ ibi.ca.xiiij. Angelus deſertoꝛ: cur ad iuſticiã re
dire nõ poſſit: oñdit᷑.li. de ca.dia ⸗ Angelus malꝰ quð(boli.ca.xxij. ſe fecerit ininſtũ:⁊ bonus ſe iuſtũ:
declaratur ibidem.ca.xxiij. Angelus malꝰ:ſic deo gr̃as debet,p bonis que accepit ⁊ deſeruit: ſicut bonꝰqᷓ accepta pᷣuauit. bidem. Ingelus malꝰ nõ potuit pᷣſcire ſe ca ſurũ: nec etiã ſuſpicari potuit fu⸗ turaʒ pᷣuaricationẽ.ibidẽ.ca.xx]j⸗ Angelꝰ malꝰ ſcinit ſe nð debere vel le hoc qð volendo peccauit:et de bere puniri ſi peccaret: pꝛobatur hoc.li.de caſu diabo.ca.xxij. Angelus ⁊ hõ peccauerũt ꝑ poteſta tẽ peccãdia liberũ arbitriũ. Et ꝙ quãuis potuerint ßᷣuire pctõ: nð tñ potuit eis dominari peccatum: oſtendit. li. de libero arbi.ca.ij. Item poſtqᷓ; ſe fecerũt ᷣuos pctĩ: li⸗ beꝝ habuerũt arbitriũ.ibi.ca.iij. Et ad quid habuerint libertatẽ qrbi trij ante peccatũ: inueſtigat᷑ ibidẽ. Angelꝰ ⁊ homo:quõ habeãt ptãteʒ ſeruãdi rectitudinẽ quã ñ habẽt: oſtendii ꝑ exemplũ: ſcʒ de videre montẽ ⁊c̃·li. de li.ar.ca.iij.⁊ iiij. Anima ratiõalis ad hoc eſt facta vt ſꝑ amet ſummã eſſentiã.li.mono ⸗ Ziũa iummã eſſen(logi.ca lxvij. tiam ſemper amans:⁊ꝙ aliqñ vere ⁊ btẽ viuat: ꝓbaf᷑ ibidẽ ca.lxviij.
Znima humana imoꝛtalis eſſe:oſtẽ
ditur ibidem.ca.lxix.
Q aut ſemꝑ miſera: aut aliqũ vere
heata exiſtat: ꝓbat᷑ ibidẽ.ca.lxx.
Item ꝙ nulla anima pꝛiueturſum
mo bono iniuſte:⁊ qð om̃ino ad ipſum ſit: demõſtrat ibidẽ.ca. lxx). Anima ſpõſa chꝛiſti: mox vt venire ceperit vlectatio mala: reijcere de bet:ne in t fedata aſ⸗ ſiſtat.Ii.de Bilitudinibus.ca. xl. Anima ſic ſe cõfirmare debet ad di⸗ lectionẽ dei:ſicut ipſe ſe habet ad eam. Et hoc maxime in ſex: de qᷓ⸗ bus agitur.li.de mẽſur. crucj. S. Animalis ſiue carnalis dicit omnis qᷓ ſcõm carnẽ viuit: Qui vo ſpũ facta carnis moꝛtificat: oĩa iudi cat:⁊ ip̃e a nemine iudicatꝰ li· de icar. v.ca.ij.⁊ li. de ſili.ca.clxix⸗
— —
3
8S82
8

Ap
Pꝛncipaliũ ſententiarũ
Anime victus:eſt amoꝛ dei ⁊ pꝛoxi mi: Qut igit᷑ dilectionẽ q̃ anima dehet ſuſtẽtari tollit:qᷓntũ in ſe eſt
animã occidit.Ii.de Simi.ca.cl. Anime plura ſunt nomina: vt ſpũs: mens: ratio:animꝰ ⁊c̃. Et ĩ ea eſt ſpiritus ſeu ratio q̃ſi vir: volũtas vt ſpõſa: appetitꝰcarnis q̃ſi adul ter. ibidem. ca. clxx). Anni quattuoꝛ partes notantur.li. 5de imag. mundi.ca. ixr. Annus dicit᷑ ab innouãdo: eo ꝙy cũ⸗ cta trãſeuntia inouat. Ael etiã di titur q̃ſi anulꝰʒeo ꝙ in ſe renolui⸗ turvt circulꝰ.&t multis modis ac cipit, li.ij. de imag.mũdi.ca.x. AVppetitus q;s oẽs apls vocat carnẽ dcupiſcentiq̃: inq̃ntũ ſũt:nð ſũt mali vel ininſti: ſed qꝛ ſunt in rõ⸗ nali creatura vhi nõ dehẽt eſſe: di cunt iniuſti. li. de cõcoꝛ. gr̃e. ⁊ li. Spi malinon(arhi. NM. unt aliud qᷓ; q̃dam cõmoditatis neceſſitates: Et ꝙ volũtas ⁊ ap⸗ petitꝰ nõ ſit idẽ: oñdit᷑ li. de Sili. Aphꝛica cũ in ea contẽ/(ca.cxxj. tis deſcribit᷑.li.de imag.in.ca.xix.
Ir Aſcendenti tria ſunt neceſſaria: ſcʒ
At Nu Zuctoꝛ ſcz anſelmus ꝓhat infantes
innocentia: beneficium ⁊ p̃latio. li.de Simili. ca. cxvx). Aſia vnde dicat̃:⁊ que cõtineant᷑ in ea:⁊ de paradiſo terreſtri: ac flũi⸗ nibus inde exeuntibꝰ⁊ noĩbus ip ſoꝛũ agif᷑.li.j. de imag.m.ca.x.
Aſia minoꝛ cuʒ regionibus ſuis: Et
troia deſcribitur ibidem.ca. xvij. Atomus quid ſit: oſtẽditur li.ij. de
ſine baptiſmo decedentes debere dãnari.li.de ↄcep.vᷣgi. ⁊ pecca. oꝛigi.ca. xxvij. Auctoꝛ ipſe dicit ſe grecos eſſe ſecu tum in eo ꝙ dicit ſummãõ trinitatẽ poſſe dici tres ſubſtãtias: qui gre⸗ ci confitentur tres ſubſtantias in
vna eſſentia:nam hoc ſignificant
in deop ſubſtantiam quod nozꝑ
pſonam. In pᷣfa.li. Monolo.⁊ li.
de incar. ver. ca. viij. Itẽ aſſerit ſe eſſe ſecutũ in ſuis dictis doctoꝛẽ ecckie auguſtinũ in libꝛis ð trinitate: ⁊ pla glia pᷣmittit. ibi. Auctor pᷣmonitio q̃liter accipiẽda ſint eiꝰ dicta. li.]. cur deꝰ hõ.ca.ij. Auctoꝛis hũilis ſubiectio ergavꝛbã
nũ ſũmũ pontificẽ:Cui ⁊ ad coꝛri
gẽdũ ſi qͥd falſitatis:aut coꝛroho randũ ſi quid veritatis exiſtat: li bꝛñ ſuñ ⁊ dictamẽ cõmittit. In p fa.li.de incar.v. Et.ca.j.eiuſdẽ. Auctoꝛis pᷣmonitio ne quiſquã te⸗ mere ſe ĩmergat ĩ cõdenſa difficil⸗ limarũ queſtionũ: niſi pꝛius in ſo⸗ hditate fidei: conquiſita moꝝ ho neſtate ⁊ ſapientie grauitate: ne ꝑ multiplicia ſophiſmatum diuerti⸗ cula ĩcauta leuitate diſcurrẽs:ali qua tenaci illaqueat᷑ falſitate.li. de incarn. verbi.ca.ij. Auctoꝛitates ſcʒ ex iob: Mnuis face⸗ re poteſt mũdum de inunũdo con ceptũ. ſemine ⁊c̃. Et illð pð. In iniquitatibꝰconceptus ſum ⁊t̃.ex ponunt li.de cõcep. virgi.⁊ pec. oꝛigina.ca. vij. Symus ⁊ fermentũ: non differunt ubſtantialiter ꝓut aliqui putãt. Epiſtola de ferment. ⁊ aʒym. A. Zptiſmus tollit ab hoĩe oꝛi⸗ b ginalem iniuſticiam: ⁊ omnẽ culpam impotentie:⁊ omneʒ coꝛ ruptionẽ quam ꝓpter peccatũ pꝛimi hominis incurrerat?ꝑ quaʒ inhonoꝛat̃ deus. li. de cõcoòꝛ. gfe ⁊libe. arbit. T. Baptiʒati ⁊ martyres:cur nõ ſtatim jooꝛnptibiles fiãt:alia ratiõe oñ ditur.li. de cõcoꝛ.gfe.⁊ lib, ar. p. Beata virgo maria: q̃ntum ꝓfuerit hane creature:oſtendit᷑ li. de Ex⸗ cellen. ma. virgi. ca. ir. Itẽ q̃ntũ ꝓfuerit om̃t creature: etiã brer humans:decarat᷑ ibidẽ.ca. x Itẽ alio mõ hoc ipm: ⁊ ꝗᷓliter om̃is creatura ad vtilitàtẽ 3 ſit fa⸗
S5
Ba

etaa. monſtrgtur bidem:es. xj. Beati in patria ſie ſe inuicẽ diligũt: vt quiuis nõ minꝰ aliũ qᷓ; ſeipſum met:nec minus de gloꝛia alioꝛũ q; de ʒpꝛia gaudeat.li. Mꝛoſolo. 2. xv. Et li. de Bimili. ca. lrx· Hti in pf̃ia tĩ gaudehũt q̃ntñ anis bůt⁊ tm̃ amahñt q̃ntũ coꝗſcẽt: h nec oculꝰ vidit: nec aurt au⸗ diuit:nec in coꝛ hoĩs deſcẽdit:iðo mexplicabile relinquit᷑ illud gau dium. Zbidem: ca.vltimo. Beati quõ dij dicãt᷑:notat᷑:Et illud pð. Ego dixi dij eſtis ⁊c̃.ꝑ ſiliru dines pulchꝛe exponit·li. de Sili. Beatis vna erit(ca.lxvj. ⁊ lxvij voluntas.li.de Bimili.ca.lxiiij. Beatitudines coꝛpoꝛis ⁊ aĩe: qua ⸗ tuoꝛdecim eẽ. Et ꝙ cõueniat illas diuici in ꝑtes: oſtendit ꝑ ſimilitu dinẽ ĩ pomo. li.de Bimi.ca.xlvij. Beatitudines ilie q̃ ſint: demõſtrat tbidem.ca.xl viij. Et ꝙ ſeptẽ pᷣnci pales ꝑtes beatitudinis ⁊ miſerie ãd coꝛpus ptineãt:cetereo ani⸗ mam concernant: decaratur ibi⸗ dem:ca.lviij. in fine. Beatitudo ſine qua nullus põt eſſe beatꝰ qͥ eã nõ vnlt:q̃ ſit:notat᷑.li. de ca. dia.ca.xij. in fine. ⁊ ca.xiij. Beatitudo inſtoꝝ nð ꝓmit(pto. titur niſi iuſtis ſine om̃i ĩinſticia. li.de concoꝛ. gr̃e ⁊ lib. arb. R. Bcatitudo quã habuit adã in padi ſoanteq; peccaret: nõ ꝓmittitur nob ꝑ haptiſinũ: ðᷣ illa quqᷓ habitu vns crat quãdò cõpletꝰ eſſet nñe ⸗ rus hoĩm qui aſſumẽdi erant ad pficiendã ciuitatẽ ſupnã. ibidẽ.& Beatꝰquiſq; ĩilla admirabiit⁊ gloꝛi Kicata diſpoſitiõe ſupne hierlin:ſic qð adept⸗ fuerit: amgbit: vt ſtatinn ſuũ potioꝛi gradu ĩmntari non velit.li. de Simili.ca. lxiiij. Beatꝰbonñ qð ſemel adept? ẽ:am pliꝰderenõ p̃t. li. de Jiti.ca. lxx. Bñficia hoĩ a chꝛiſto erhibita: pul⸗ chꝛe fornanf. In meduatiðe·re⸗ demptiõis humane:ca. vj. Et de
ratijs agẽdis ſuh bis· eoncludit᷑ Enn. vltimo. Bona iuſtoꝝ fruẽtibus ſũmo bono que ⁊ q̃nta ſint quo ad coꝛpus qᷓ; ad aĩam: oñdit i.ꝓſolo.ca. xxv· Bona loqui de alijs mł(ꝑ tñ ꝓdeſt:etiã audiẽtibꝰ.li. de Zi⸗ Bonitas cuiuſq; fide(mi.ca.cin⸗ lis vtilis eſt deo ⁊ omnibꝰ bonis ꝓbat illud.li.de Bimi.ca. xliij. Bonitas boni hoĩs inutilis exiſtit dãnat! ⁊ demonibꝰ.ibidẽ.ca.xlv. Bonus hõ de oĩbus hominibus ho nis ⁊ malis vtilitatẽ ſibi acqrit. li. de Bimi. ca.clxj.* cBlicẽ cooꝑire coꝛpali: aut pã ⸗ no cõplicato ĩ miſſa ⁊c̃.qͥd re⸗ pñtet:⁊ qᷓ; vtile⁊ decens exiſtat:no⸗ tat ĩ epla de diũſita.ſaẽm.x. d. Canis putridus tolerabilius fetet hominibus: qᷓ; anima peccatrix deo li.de miſeria hominis. T. Caſtellj quid dicatur:diuerſimode oñdit᷑ ĩ homel. Intrauit. B. ⁊. C⸗ Catholico nõ licet diſputare:quoni am qð catholica eccleſia coꝛde cre dit:⁊ oꝛe cõfitet nõ ſit: ſed ſꝑ eã dem fidẽ indubitanter tenẽdoꝛ et ſcðm illam viuẽdo:hũiliter quã⸗ tum poteſt:querere rationẽ quo⸗ modo ſit. li. de incarn. Vhi.ca.ij. Caucaſus mons:ꝛ deſcribit᷑ cñ inha⸗ bitatoꝛibus ⁊ regionibꝰ cõnexis: videpulchꝛa.li.j.de Imag. mñ. Cauſa qjre infantes haſcũ(ca.xv tur in pctis: nõ eſt ſic in ꝑentibus icut fuit in adam:hocꝓbatur li.
decep. virg.⁊ pec.oꝛig.ca.xxv
Cauſa redditur quare virgo Waria nõ affuerit:dñ filins eius chꝛiſtus apiebatur.li.de paſſio. do. C.
Celi due ſr ianue.li.j.ð ima.mñ.ca.
Celi climata ſt q̃ttuoꝛ.ibidẽ.(xxv.
Celum dicit᷑ quaſi caſa helios.i.do⸗ mus ſolis:vłquaſi vas celatũ: qꝛ ſtelliſẽ iſignitũ. li.) ð imag. mũ.
Chritas eſt exhibẽda ⁊(ca.xxv.
Cs
Ce
nõ exigẽda:Ft qui charitatẽ ĩ coꝛ Ch
de retinet: b vnde de gras ei ſcit

principaliũ ſententiarum
habet. li. de Simili.ca.clxxix. Chꝛiſti crux.xv.pedũ hahuit longi⸗ tudinẽ.li.de paſſione domini. k. Chꝛiſti paſſio pulchꝛe deducit᷑ ⁊ tã⸗ qᷓ; pñs ĩ ſpeculo intuet᷑. In ſpecu ⸗ lo euãg.ſerm.per longum. Chꝛiſtñ potuiſſe mẽtiri vel nõ men ⸗ tiri:quomodo intelligi debet:oſtẽ ditur li.ij. cur deus homo.ca.x. Chꝛiſtũ debere pati ⁊ debere nõ pa ti: declaratur ibidẽ ca.xviij. Et li. deveritate.ca.viij. Chriſtũ ſeqͥ ĩ via ꝑfectiõis:volũta⸗ ti hoĩm ⁊ libero arbitrio relinqᷓt᷑: non aũt poteſtati: ⁊ cur hoc:oſtẽ dit᷑. li. de menſur.crucis.C. Chꝛiſtus dev qꝛ veritatẽ⁊ iuſticiam vinendo ⁊ loquẽdo indeclinabili ter tenuit:hint iudaicus populus tra ip̃m cãm ꝑſecutiõis ſumpſit. li.y cur deus homo.ca.ix. Chꝛiſtus ideo moꝛti nõ obligaf᷑: qͥa nõ— cur deꝰhõ.ca.x. Et li.de medita.redemp.h.ca.iij. Chꝛiſtus quãuis incõmodoꝝ ño ticeps ſit:nequaq; tñ miſendicẽ⸗ us erit. li.ij. cur deꝰhõ.ca.xij. Itẽ ꝙ cũ cetert infirmitatibꝰ nis nd habeat ignoꝛãtiã: oñdit᷑ ibidem Chꝛiſtꝰ dum ludibꝛia ⁊(ca. xiij. moꝛtẽ ſubijt: exemplũ ſalubꝛe ge neri hũano dereliquit.li.ij. Cur de us homo.ca.xviij. Et.li. de medi ta.redempti. hũa.ca, iij Item dedit moꝛiendo qð non debe ⸗ bat:hoc pulchꝛe oſtendifibidem. Chꝛiſtꝰq̃re coꝛpus ſuũ panẽ dixerit: oſtẽdit᷑ in epla de fermẽ.⁊ aʒy. B Chꝛiſtꝰ aʒymũ panẽ benedixit: non vt pᷣceptũ de aʒymo ſeruaret: ſed vt aʒmitas appꝛobaret.ihidẽ.C. Chꝛiſtꝰ ductoꝛ n vbo ⁊ exẽplo viã nob vitat oñdit.li.de mẽſu.cru. Chꝛiſtꝰ ſeip̃mn dat ductoꝛẽ ⁊ ĩ(Z. ſtructoꝛẽ ĩ ꝙ diẽ: Poſt me: Nnl li etem̃ pᷣcedere aut eq̃lit ĩcedere: ip̃m ſeqͥ licebit:ipᷣe em pᷣmogeni⸗ tus ĩmltiſfrĩbꝰ.li.de mẽſu.cru. D Chꝛiſt? nulla neceſſitate ß libera vo
lũtate ꝓ hoĩe redimẽdo paſpeſt. li.de medita.redẽp.hũane.ca.iij. Chꝛiſtꝰ ꝓpter tres ratiões oꝛauit in mõte añ captionẽ.li.de paſ.d. B. Chꝛiſtus in caluarie loco denudatꝰ: velamine matris in lumbis fuit ab ea tectus.ibidem. M. Item qᷓliter in cruce extẽſus fuerit:⁊ alte ſuſpenſus a terra extiterit: t qualiter ſuo ſanguine veſtẽ be ate matris reſperſerit: duʒ ſub cru ce ſedula aſtitit:notat᷑ ibidem. Chꝛiſtus in cruce pẽdẽs dñ inquit: Pater ĩ manꝰ tuas cõmendo ⁊c̃. in illa cõmendatiõe cũ hoſtia ſan guinis cõmendabat deo patri:ma trẽ ſuã dulciſſinã:cũ oĩbꝰqᷓ de ſpũ ſctõ victuri ſũt vſq; ĩ finẽ ſecti.ibi Chꝛiſtꝰtribꝰvectibꝰobſtru ¶dẽ. P xit infernũ dum de lymbo patres liberauit antiquos.ibidem. Q. Item de cruce depoſit? ad tres paſſ a loco crucifixi ðis in terrã: capite ſuſceptus fuit a ma tre ĩ ſinũ. Ai⸗ de et ibidẽ ð plãctu petri:ioãnis: iacobi:⁊ marie magdalene. R. Chꝛiſtus quõ appꝑuit inatri⁊ ceteris electis: dum adhuc deplãgerer᷑ ſß cruce ĩ coꝛꝑe glificato: ⁊c̃.ibidẽ. Chꝛiſtus nõ traxit mundiciam ſuaʒ a matre:qᷓ;uis ⁊ ipſa mũda fuerit: li.h. cur deus hõ.ca.xv). Et li.de ↄcep. vᷣg. ⁊ pec.oꝛi.ca. xviij. Cyclꝰ lunart:⁊ cyckꝰ ſolar: et curß vtriuſq;:notat᷑ li.ij. de imag.mñ. Clericos monachoꝝ(ca.rv. ⁊ xvj. ꝓpoſitũ appetẽtes:liberos eſſe ab cpiſcopis ad monaſterioꝝ ingreſ⸗ ſus: ⁊ qᷓ; ꝑiculoſum ſit ep̃is talib? contraire: pꝛobatur epla.x. B. C. Cogitare ⁊ ĩ coꝛde dicere:ideʒ ſunt. i. Wꝛoſolo. ca.iiij. Collectio bꝛeuis omniũ dictoꝛũ:ſcʒ ꝙ ſpirituſſanctus ſit de filio ſicut⁊ de patre: fit:⁊ idipm concluditur li. de ꝓceſſ.ſpñ ſanc.. ⁊ R. Coloꝛ: ꝙ nõ habeat ſe ſilter ad coꝛ⸗ pus vt rectitudo ad ſilitudinẽ ſi⸗ li.deve⸗
5
Co

ritate. capi.xiij.
Com Commendatio ſuperne hieruſalem:
notatur.li. de Simili.ca.xliij. Cõpaſſio marie virginis ꝓ filio cru⸗ ciſixo:itroducit li.de excell. Wa. gon Lõcluſio infert ex his(vir. ca. v. que greci nobiſcũ credũt: ꝙ filiui ut ſit de ſpũſancto: aut ſpüſſan ctus de filio.li.de ꝓceſſpiri.ſan.
Concoꝛdia ꝑfecta eſt:(V. in fine.
que in vnã idẽtitatẽ ⁊ eandẽ vni tatẽ ↄuenit.li. de ĩcar. Vbi.ca.viij. Concoꝛdia.x.ꝑs btĩtudinis q̃lis tura ſit btĩs: ⁊ eiꝰ cõtrariũ ſcʒ di ⸗ ſcoꝛdia.x.pars miſerie in damna/
tis:notatur li. de Simili.ca.lxiij.
Cõditio loci ſeu tempis: demõſtrat l. Wonolo. ca.xxij. circa mediũ. Conſideratio pctĩ alteriꝰ: ꝙ młltum oobſit hoĩ:oſtendit li.de Si.ca.ꝙx. Conſtituiſti terminos eiꝰ qͥ pꝛeteriri potuerũt:⁊ illðᷣ: Quos pᷣſciuit ⁊ Fpdeſtinauitaẽ᷑.exponit:Et ꝙ nihil hoꝝ ſit pꝛiꝰ aut poſteriꝰ apð deũ: notat li.de ↄcoꝛ.pᷣſciẽ.ði ⁊ pᷣde. Conſtituit terinos pplon(E. M. iuxta nñeꝝ filioꝛũ iſrael:varie ex⸗ ponit᷑.li.j.cur deꝰ homo.ca. xviij. Coõtentio int᷑ monachos nutritos:⁊ ↄuerſos tollit᷑. li.de Si. ca.lxxviij g Coꝛ noſtꝝ ſimile eſt molẽdino ſemꝑ
o? molenti. li. de Bimili.ca. xlj. Coꝛruptio multiplex deſcribit᷑.in de clara.de ↄcep.virg.⁊ pec.oꝛig. in Coꝛruptio⁊ mala q̃ fue ¶pncipio. rũt pena pctĩ ⁊ pꝰbaptimũ rema nẽt: ꝙ nõ ſint ꝑ ſe pctã: ꝓbat̃ li. de ↄcoꝛ. gie ⁊ libe.arbi. T.⁊ V. gr Creata natura ſicut nihil ꝑ ſe facere Kre Fpt niſi qð a dei volũtate accepit: ita volũtas creature nequit ꝑ ſe q̃cquã opari niſi qð natura adiu nat aut ↄcedit.li. de ↄcep. virgi. Creatrix eẽntia:aut ernitas aut etas eius:nullo modo recipit pᷣteritum
vel futurũ.li. Wonolo.ca. xx.
Creatura rõnalis cur nõ poſſit ꝑ ſe de malo ʒuerti ad bonũ:ſicut po⸗ teſt de bono ad malum: notatur
li.de caſu diaboli.ca.vij. Creaturã rõnalem ad hoc eſſe factã vt ſummã eſſentiã amet ſuꝑ om̃ia bona:ꝛpꝛobatur li.mono.ca.lxvj. Creaturã aſcendere ſup creatoꝛem ⁊ iudicare de illoꝛqᷓ; abſurdũ ſit: h autem contingeret ſi mens ali⸗ d meliꝰdeo poſſet cogitare.li. ꝓ⸗ Creaturam nõ poſſe(olo.ca.iij. adipiſci rectitudinem niſi per gra Sipeenn pꝛobatur:li.de ↄcoꝛd.gp̃e ⁊ libe.arbi.S.H. ⁊c̃. Credẽdũ ẽ ĩ patrẽ ⁊ filiũ ⁊ eoꝝ ſpĩ pit᷑ ⁊ in ſinglos ⁊ ſił ĩ tres.li.mo. Credendũ ⁊ cõfitẽdũ ẽ ¶ca.lxxiiij. ſpũmſctũm ideoeſſe a pie: qꝛẽ de deoꝛß pater nõ eſt magis deq; fi⸗ lius: ſed vnꝰ ſoꝰ verꝰ deꝰ pr ⁊ fi⸗ lius.li.de ꝓceſſ.ſpir.ſanc. F. Credere opoꝛtet qui de ðo intellige re cupit.li.ꝓſolo.ca.j.in fine. Crux:a cruciatu dicit᷑:⁊ quõ debea/ ꝑru mus hr̃e cruciatũ: Et huius cru⸗ cis lõgitudo:latitudo: ſublimitas 2⁊ ꝓfundũ declarat᷑.li.de menſu. crusis.F. S. h. J. Curioſitas eſt ſtudiũ ꝑſcrutãdi ea q̃ ꝑu ſcire nlla eſt vtilitas.li.de Si.ca. Eurioſitatꝰ.xvy.ſunt gene(xxv. ra:e quibꝰquinq; ſũt ſinplicia:ſex duplicia: quattuoꝛ triplicia: vnuʒ vero q̃druplex.li.de Si. ca.xxvj. De quinq; ſimplicibꝰꝛagit᷑ ibidẽ ca. xxvij. de ſex duplicibus:ca.xxvtij. de quattuoꝛ triplicibus: ca.xxix. de vno quadruplici.ca: xxx. Curioſitatis genera ſunt. xx.⁊ viij. e quibꝰtria ſunt ſimplicia:nonẽ du tiene triplicia: quinq; qua⸗ ruplicia: vnñ vero ex quinq; ꝑ⸗ tibus conſtat. ibidem De tribus ſimplicibꝰ:agit᷑ ca. xxxij. de nouem duplicibꝰꝛca.xxxiij. de de⸗ cem triplicibus:ca.xxxiiij.de quĩ⸗ q; quadruplicibus:ca. xxxv. de vno ex quinq;:ca. xxxvj. Curgrauẽt᷑ peccato ade:qͥ eius ↄſcij nð fuerunt: oſtendit᷑ li. de cõcep. virgi.⁊ pecca.oꝛigi.ca.x.
Kur ioannes ac ceteri qͥ ⁊ per mira⸗

pꝛincipaliũ ſententiarum
eulũ cõcepti ſunt: nõ ſint per ſeli⸗ beri a peccato ſicuti chꝛiſt? de vir gine natus:oſtendit᷑ li. de concep. virgi. ⁊ pecca.oꝛigi. ca.xvj. Cur filius nagis det ſpñũmſanctum ſpirituſſanctus filiũ:⁊̃.oſtẽdit li. de ꝓceſſ.ſpiri.ſan. S. poſt me. Cur domninus loq̃ns de miſſione ſpi rituſſancti dicẽs:xñ venerit pacli tus ſpiritus veritatis qͥ a patre ꝓ⸗ cedit ⁊c̃.nð addidit: Et a me feu a filio:declarat᷑ ibidem. W. Et ibi dem ſiles auctoꝛitates ſoluuntur. Vã multa ĩ ſcriptura ſacra hmõi legimꝰ:vtqð de vna ꝑſona ſi ingn lariter dicit᷑:indifferẽter de tribuſ intelligatur: vt.ð. N. Cur euangeliſte nõ referant xpᷣm a moꝛtuiſ reſurgẽtẽ:ſue dilectiſſime matri pꝛimo ⁊ pꝛincipalius appa ruiſſe: eius doloꝛes mitigãdo:pu
ins ratio concluditur li.de Excel⸗
len. marie.virgi. ca.vj.
Ebere ⁊ non debeẽre quõ ali⸗ d quãdo impꝛopꝛie dicatur:oñ
ditur li. de veri.ca.ix De diuerſis intellectibꝰ debere: ⁊ nõ debere:poſſeæ nõ poſſe:Ibidẽ ca. Dei honoꝛi nequit aliquid(viij. qnantũ ad illũ pertinet: addi vel minui.li.).cur deꝰ homo.ca.xv. Dei voluntãtẽ appellamꝰquicqd in nobis ipſe miſericoꝛditer operat᷑?
reuocãdo nos ah erroꝛe:vł pie cõ
firmãdo iuſticie.li.de volũ.ði. I
Dei volũtas eſt: qͥcqͥd fit:vt fieri in⸗ uenitur in creaturis.ibidem.
Dei inſtitutio ĩ duo diuidit᷑.ibidẽã.g
De kalẽdis: nouis ⁊ idibus: agitur li.ij. de imag. mun.ca.viij.
Pelectatiõis duo ſũt gña.li.de Bi.
Delectatiõis male genera(ca.xy. ſunt triginta⁊ vnñ:e quibus qᷓn/ q; ſunt ſimplicia: decem duplicia: ⁊̃̃.ibidem capi. xij.
De quinq; ſimplicibus: agit᷑ ca.xiij. de decẽ duplicibus:ca.xv.de decẽ triplicibug:ca.xvyj. de quĩq; qua druplicibꝰ:ca.xvij. de vno 46 ex
quinq; ptibus cõſtat:ca.xviij. gt differenter ſe habeant qͥ ad ma/ gnitudinẽ peccati: oñdit᷑ ibidem in peccato detractionis⁊.ca.xir. Delectationis genera quibꝰ animg delectaf: multo plures eſſe qᷓ; coꝛ poꝛis: pꝛobatur ibidem: ca.xx. Denarij pꝛo quibus chꝛiſtus a iuda fuit venditus quales fuerint: oſtẽ ditur li.de paſſi. dñi. Z. Deo qͥſq; fidelit᷑ ſeruiat: ꝙtã ineffa ⸗ bilia recõpẽſat.li.de Bi.ca.cxxv. Dep̃catio ad patrẽ ꝓ filij paſſione: notat ĩ Specto euã.ſerm.ca.xiij. Detractio quid ſit: ⁊ qᷓ; damnabile vitiũ exiſtat: oñdit᷑ li.de Sili.ca. Detractio tollit charitatem(cxlix. ſine qua nullus attinget beatitu⸗ dinem.ibidem.cl. Deum honoꝛem ſuum poſſe perdere impoſſibileꝛ eſſe pꝛobatur li.. Lur deus homo.ca.xiiij. Deum cõcipi de virgine mũdiſſima ↄueniẽs fuit: non tñ h̊ neceſſitate quaſi de peccatrice nõ potuerit.li. deↄcep. virg. ⁊ pec.oꝛig.ca.xvii Deum vere eſſet⁊ eum aliquid eſſe 4 nihil maius cogitari poteſt: pꝛo⸗ batur li. ꝓſolo ca.ij. Et li.ꝓ ĩſip. B. E.⁊c̃. At deñ nõ eſſe:cogitari non poteſt:pꝛobatur hoc ibidem. ca.ij. inſip. C. Deum non eſſe in loco aut tempoꝛe: ſed omnia eſſe in illoꝛpꝛobatur li. Pꝛoſolo. capi.xix. Deũ eẽ ante ⁊ vltra oĩa etiã eterna: demonſtratur ibidem:ca. xx. Etan illud eſſe ſit ſeculum ſecti:ſine ſecka ſeculoꝝ:notar᷑ ibidem.ca.xx. Deß habere membꝛa:figuraliter fo⸗ lum dicimꝰ: nõ moꝛehñ ano vt in Aei aliqͥ aut heretici fatent᷑. gt ͥd ꝑPcapnt:capillos:oculos ⁊c̃.intel ligi poſſit: vide ꝓut placet. ii.de Poſitione mẽbꝛoꝝ dei. A. B. ⁊c Bimiliter ⁊ motꝰ animi:iram: fu⸗ roꝛem:obliuioneʒ⁊ẽ. De veſtimẽ⸗ tis ⁊ alijs:notat᷑ ibid em ꝑ totum. Deus homo ſua ſpõte 8 ſubijt: 3

⁊nð a patre coactus tã dura ꝑtu lit.li.j.cur deus hõ.ca. viij. ⁊.ix. Deus dimittit ſupplicãti qð debʒ: ⁊
quõ: pulchꝛe.oſtẽdit᷑ ibidemca.
eꝰ pficiet de natura hña ⸗ ¶xxiiij. na qð icepit:id eſt ꝑ integrã ſatil⸗ factionẽ.li.ij. cur deus hõ.ca.iiij. Itẽ ß faciet non cogẽte neceſſitate. ibidẽ.ca.v. Et nccitas viſtinguit Neꝰncẽitate nihil fac. Et ĩ⸗(ibidẽ ꝓpꝛie attribuit᷑ ei ncẽitas. ibidẽ. Deꝰ qᷓ̃ttuoꝛ mõis põt facere hoiĩeʒ. li.ij. Cur deus homo.ca.viij.
Deus homo an ſit ex debito moꝛitu⸗ rus vt ceteri hoĩes: inueſtigat ibi Itẽ quõ poſſit vłnð poſ(dẽ.ca.x.
ſit peccare:Et cur ille vel angelꝰ
de ſua iuſticia laudandus ſit cum peccare non poſſint: notaf᷑ ibidẽ. Deus hõð Aphrt poteſtate moꝛiat᷑: oñdit᷑ ibidẽ.ca.x). Et iteꝝ ca.xvj. Deus hõ qualiter de maſ(ꝑlõgũ. ſa peccatrice generis hũañi aſſũ⸗ F erit hoĩem ſine pctõ:notaf ibi⸗ ẽ.Et li.ð ↄcep.. ⁊ pec.oꝛi.ca.]. eus nihil debebat dia⸗ ſ. ca.xv. bolo niſi penã:nec hõ ilii aliquid debebat niſi vicẽ: vt ab illo victꝰ illũ reuinceret: ⁊ ſic quicqͥd exige batur ab hoĩe debebat deo ⁊ non diabolo.li.ij. cur deus hõ.ca.xx. Deus non ſic aſſumpſit hoĩem vt na tura dei ⁊ homiĩs ſit vna ⁊ eadẽ: ſed vt ꝑſona dei ⁊ hoĩs vna ⁊ ea ⸗ dem ſit: qð non niſi in vna pſona dei eſſe põt.li.de incar.vb.ca.iiij. Item 6ur magis aſſumpſerit hoĩem in vnitatẽ ꝑſone filij:qᷓ; in vnita ⸗ tẽ alicuiꝰaliaꝝ ꝑſonaꝝ:notat᷑ ibi. Deus duzʒ punit pꝛo peccato nõ pu⸗ nit pꝛo nihilo.li.de concep. virg. ⁊ pecca.oꝛig.capi.vy. Deus ideo homo factus eſſe ꝓbaf: quia nullus nõ deus ſufficeret ad alios redimẽdos.ibidẽ ca.xvij. Deus eſt quicqͥd meliꝰ eſt eſſe qᷓ; nõ eſſe:⁊ eſt ſolus ꝑ ſe exiſtens: omia aũt alia facit de nihilo.li. ꝓſolo/ giõ.ca.vit li, contra inſip. P.
Deus cñ non ſit coꝛpus:quõ ſit ſen⸗ ſibilis: oſtenditur ibidem ca.vy. Deus cum multa nõ poſſit: quomo/ do om̃ipotens dici poſſit:declarat᷑
Deus quõ ſit miſericoꝛs et impal⸗ ſibilis ſoluit. Ibidem ca.vi. Deus cum ſit totꝰ iuſtꝰ et ſumme iu⸗ ſyꝰ: quõ malis parcat: Et ꝙ iuſte mißeat᷑ mal: deducit᷑ ibidẽ ca.ix.
Quõ iuſte puniat:⁊ iuſte parcat ma lis: oſtendit᷑ ibidem ca.x.
Deus eſt ꝑ ſe quicqͥd eſt:vt ip̃a vita — et ſapientia qua ſapit ⁊c̃·
i. Pꝛoſolo.capi.xij.
Deus ſolus ꝓpꝛie incircũſcriptus ⁊ eternꝰ eſt:et quõ alij ſpũs incircũ⸗ ſcripti ⁊ eterni dicat᷑: declarat᷑ ibi
Quõ videaf᷑ ⁊ nõ vi(dẽ:ta.xiij. deatur a querẽtibꝰ eñ: notat᷑ ibi⸗ dem.ca. xiiij.
Q maioꝛ ſit q; cogitari poſſit. Ibi⸗
Deus eſt ipſa vnitas:(dẽ ca.xv. nullo ĩtellectu diuiſibilis.li. Pꝛo
ſolo. capitu.xviij.
Deus folus eſt qð eſt ⁊ qui eſt: Ihl ⸗ dẽ ca.xxij. Et qð hoc bonñ ſit pi. ter pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſanctꝰ. Eł
ſit vnñ neceſſariũ qð ẽ om̃e ⁊ ſo⸗ lũ ⁊ totũ bonũ. ibidẽ ca.xxiij.
Itẽ quale ⁊ quãtũ ſit hoc bonũ: no tat᷑ cõiecturaliter.ca.xxiiij.
Deus nõ habet ꝑtes. li. de ꝓceſſ. ſpi. ſan· D. Et iterũ ibidẽ ſß ia: T.cõ
Deus ideo diabolo ꝑſeue(cludit᷑. rantiã nõ dedit: qꝛ illeñ accepit. li.de caſu diaboli.ca.iij.
Deus cũ om̃ia pᷣſcire ſiue ſcire creda
tur:vtruz eius ſcĩa ſit a rebus: an res habeat eſſe ab eius ſcientia:in ueſtigat li. de ↄcoꝛ.pᷣſciẽ. ⁊ pꝛe.
Deus mlta bona dat in(deſti. S. hac vita:ſine quibꝰ hõ faluari nõ põt.li.deↄcoꝛ.gr̃e ⁊ libe.arb. E.
Deus cñ reddit rectitudinẽ illã de⸗ ſerenti: maius miraculum eſt: qᷓ; ſi moꝛtuo vitã amiſſam reſtituat. li.de libero arbitrio.ca. x.
Neus ita diſcernit inter ſaluãdos

Pꝛincipaliũ ſententiarũ
⁊ dãnandos:quõ rex quidã inter fideles ⁊ infideles imperij ſui.li. de Bimilitudi.ca.xlvj. 5 Deus ipſe ſic exercet inimicitias cõ ⸗ tra diabolũ: quõ rex quidam con tra pᷣncipẽ quendã ſuq inimicitiã exercuit.ibidem.ca.lxxv. ⁊ lxxv. Deus quõ ⁊ ꝓpter quid dicat hoꝛ⸗ rere animã peccatricem: oſtendi⸗ tur.Ii.de Bimilitudi.ca.clxxxiiij. Neus quãqᷓ; in cũetis ſuis operibus it mirabilis: mtrabilioꝛ tñ in vi⸗ ſceribꝰpietat?.li.meditationũ. B Diaboli venatio:notat li.de ſili.ca. Niaboli verſutie hoĩem a(elxxxiij Ppoſito bone voluntatis reuocã re conãtt:et quõ illis reſiſtẽdũ ſit ⁊ĩ bono ꝓgrediẽdũ:notat᷑ epla.j.
abolũ nullã aduerſus hoĩem ha ⸗
buiſſe iuſticiã:et qᷓ̃re habuiſſe vi⸗ deatur:et cur deꝰ hoĩem h mõ li⸗ berauerit: oſtendit li.). Cur deus homo.ca. vij. Diabolũ poſſe recõciliari cũ fuis an gelis apoſtatj eſt impoſſibile: nec ſaluatoꝛis noſtri redemptlo vſqʒ
adillos debet extẽdi.li.ij⸗ cur de
homo. capi · xxj.— diabolus ſupandus erat iuſticia:vt ſic inuſtam poteſtatem amitteret. li.j.cur deus homo.ca.vij· Diabolus iniuſte toꝛ quebat hoĩem: qᷓ;uis homo iuſto dei iudicio iuſte ab illo toꝛqueret᷑.ibidem. Diabolus cur ideo videat᷑ nõ acce⸗ piſſe perſeuerãtiã qꝛ deus nõ de⸗ dit: declarat᷑ li. de caſu dia. ca.ij. Diabolus quia accepit velle ⁊ poſſe accipere ꝑſeuerãtiã: et velle⁊ poſ ſe ꝑſeuerare:ideo nõ accepit nec ſenerauit:qꝛ ꝑſeuerare noluit.ibi Itẽ nõ pfeuerare(dẽ.ca.iij voluit: oſtendit᷑ ibidem ꝓpe me. Diabolus hoc mõ peccauit: qꝛ non ſolñ ſimilis voluit eſſe deo:ð etiaʒ maioꝛ voluit eſſe deo: qnoniã vo luntatẽ ſuã ſupꝛa voluntatem dei oſuit: qð deꝰ illũ velle nolebat. li. de Calu diaboli.ca.iiij.
Diabolus quõ ſe habeat erga cum q
ſetmũdũ dereliqͥt:ꝑ ſilitudinẽ oñ⸗ dit de placitatoꝛe.ſi.de Smi.ca.
Diabolus cũ nequit mona(ixxiiij. chatũ alicui dare odio:nitit eum ↄuerfatiõis in q̃ eſt ſubruere faſti dio.li.de Jimilitu.ca.clxxv). Et Spiſtola.vij.C.
Dies a diſcernẽdo vðᷣꝛ.Et eſt ſeptmia pars hebdomade vulgaris: conti nens hoꝛas. xij. naturalis vero xxiiij.li.ij. de imag. mundi ca.).
Dies diuiditur:Et de nominibꝰ eint dem agitur:ibidem ca.iij.
Dies egyptiaci: quare ſic dicantur:
oſtenditur ibidem.ca.vltimo. Pificilius eſt valde intra ſeculares ꝑ liberã volũtatẽ qᷓ; intra clauſtꝝ monachoꝝ ſub diſciplina vite cu⸗ ſtodire ſanctitatẽ. Epla.. C. Difficultas qua peccatis cõſentimꝰ ipugnare põt inuitã voluntatẽ: ß expugnare neq;t ĩuitã. li.de li.ar.
Diſputare de rebꝰꝓfũdis(ca.vj.
nullꝰ pꝛomptus exiſtat: maxie de illis in quibus nõ erratur ſine pe riculo.li.de ĩcar.ver.ca.iij.ĩ fine. Diſtantia ſpherarum:notat᷑ li.j.de imag. mundi.ca xxiiij. Diuerſitas naturarum ⁊ vnitas per ſone in xpᷣo ad qͥdvaluerit: oñdit᷑ li.ij.Cur deus homo.ca.xvij. VBubiium: vtrum ſcilicet vniuerſitas rerũ que per aliud ſunt:ſint ex ali⸗ qua materia:mouetur ⁊ ſoluitur i. Wonolo. capitu.vj. A que facta ſuni ex nihilo: e ꝙʒ non nihil erq̃t antequã fie rent quantũ ad rationẽ faci
entis:ꝑ quã ⁊ ſcm quam fierẽt:
declarat li. Wono.ca. vtij. Et ꝙ * illa ratio ſit ſicut quedã rerũ locu
tio. ibidẽ. Abi⁊ ſimilitudo ponit
de fabꝛo.ca.ix. Et quomodo diffe rẽter ſe habcat hec ſimilitudo:oñ⸗ ditur ca.x. Et ꝙ hec ſumme eſſen ⸗ tie locutio ſit ſumma eſſentia: con cluditur:ibidem ca.xy. Egrptꝰ vnde nomẽ ſumpſerit oſtẽ
du
E⸗
es

nnotgtio
ditur:⁊ que in ea cõtineantur: de
duci:li.]. de imag. mun.ca.xv.
El lemẽta vnde dicant᷑:⁊ qͥt fint:oſtẽ ⸗ ditur li.). de imag. mun. ca.iij. Ftem aſſilant᷑ qnattuoꝛ tꝑibꝰ: quat ⸗ tuoꝛ qualitatibꝰ:q̃ttuoꝛ hñoꝛihꝰꝛ quattuoꝛ etatibꝰ.ibidem ca.iüij.
Er Erroꝛ cuiuſdã clerici pᷣſumẽtis ꝓba
re pĩem ⁊ ſpũmſanctũ cũ filio in ⸗ carnatũ eſſe:⁊ cauſa eũ mouẽs:po nitur:li.de incarn.verbi.ca.]. Erroꝛ ille cõuincit᷑ vna cũ erroꝛe ſa⸗ bellij. ibidem.ca.iij. ꝑ to.
g Eſſe ſemp: quomodo ineliꝰpoſſit in ⸗ telligi qᷓ; in omni temꝑe:oſtendi⸗ tur:li. monolo.ca. xxij. ꝓpe finẽ.
Eſſe vbiq;:quõ melius itelligat᷑ qᷓ; oĩ loco:demõſtraf ibidẽ ca.xxiij. Eſſe ⁊ nð eſſe: ſił cogitare nõ poſſi ⸗ mus. li. contra inſip. S. Eſſentia:eſſe ⁊ ens:ſic ſunt ad ſe ĩui⸗ cẽ:ſicut ſe habẽt adinuicẽ lux et lu cere ⁊ lucẽs. li. mono.ca.v.ĩ fine. Et Etates hoĩs ſũt ſex: et ſilr ſex etates mdi. De his agit᷑ li.ij. de ima.m. Eternitas cõparat᷑ pũcto.(ca.xiiij li. de incarn. ver.ca.viij. g Europa deſcribitur ⁊ regiões varie u iea ↄtẽte ſpecificãt᷑.li.j. de ima.m. ær Exaltationis genera ſunt(ca.xviij quindecim:e quibꝰquattuoꝛ ſunt ſimplicia:ſex duplicia:qᷓttuoꝛ tri⸗ licia:vnñ o quadruplex.li.de imi.ca.xx]. de q̃ttuoꝛ ſimplicihꝰ ca.xxij. Ne ſex duplicibꝰ.ca.xxiij. de quattuoꝛ triplicibus:ca. xxiij. de vno quadruplici:ca.xxv. Excitatio anime ad plangẽdum:no⸗ tatur:li.de miſeria hominis. B. Excuſatio auctoꝛis multiplex: ⁊ ꝙ ſuũ non ſit de tã alta materia tra⸗ ctare.li.cur deus homo. ca. j. Exẽplũ qͥddã pulchꝛũ de lepoꝛe: de elarat ii.de Simi. ca. elxxxviij. Kxemplũ aliud de puero ludente cũ auicla: qð de diabolo exponit᷑.ibi
Eripo:⁊ꝑip̃m:⁊ĩ(dẽca. clxxxixr.
ipoꝛſunt oig: qualiter intelligẽdũ ſit:notat᷑ li. de. ꝓ ceſſ.ſ pir.ſan. R.
Ex nihilo oĩa fecit · quõ intelligendũ ſit:oñdit᷑ li. mono.ca.vij. ⁊ viij · Acere:multis modis dicimꝰ. † lide caſu diaboli.ca.rvij Factꝰ obediẽs vſq; ad moꝛtẽ quõ intelligat:oſtendit᷑ li.j.Cur deꝰ hõ.ca.ix.et. x. Et li. de medita. redemp.humane.ca.iiij.
Feditas peccati⁊ malicia:declaratur
li. de. Bimili. ca.cxc.
Feſtiua virginis dei genitric marie
aſſumptio: pulchꝛe deducit᷑ li. de Excellen.marie vir. ca.viij. Fidei rationẽ dñ ſtudemus inquire re:rõnes infideliũ licitũ eſt moue⸗ re.li.jcur deus homo.ca.ij. Fides redẽptionis ſic eſt tenẽda: vt etiã ſi nulla rõne cõpꝛehẽdatur: nulla tñ cauſa ſit qua ab eiꝰ firmi tate excidat᷑.li.).cur deꝰhõca.]. Fides viua ⁊ fides moꝛtua que ſit: oſtenditur:li. Wonolo.ca. lxxv. Filij perſona debuit incarnari ſe qᷓ; patris aut ſpirituſſancti.li.ij. Cur deus homo. ca.ix.. Filio iscarnato nõ ſequi ideo pa⸗ trem⁊ ſpũmſanctũ incarnatũ eẽ⸗ Et ꝙ filio amplius cõueniat in ⸗ carnari qᷓ; patri aut ſpirituiſctõ: oſtendit᷑ li.de incar.ver.ca.iiij. Filiũ nõ eẽ de ſpũſancto: catholica fide g ⁊rõne oſtendit᷑ li.de ꝓceiſ.ſpi.ſan. D. in fine.— Filius in incarnatiõe nõ aſſumpſit hoĩem in vnitatẽ nature:ß in vni tatẽ ꝑſone. li.de ĩar. ver ca.iiij. Filius virginis valde aliter oſten ⸗ ditur fuiſſe in adam:qᷓ; ceteri om⸗ nes hoies.li.de ↄce.v.⁊ p.oꝛi.ca. Filius eſt eſſentia pãis: ¶rxiij. ĩ me. virtꝰ⁊ ſapiĩa ſiue vitas⁊ iuſticia: et quicqd ſũmi ſpiritꝰ cõuenit eſ⸗ ſentie. h declarat li.mono ca.xii Item quõ quedã ex his q̃ ſic ꝓferũ alit᷑ qͥq; intelligi poſſint:ondit᷑ ibi Filiꝰ ipſe ꝙ ſit intelli.(dẽ ca.xlv. gentia intelligẽtie et veritas veri tatis.⁊c̃. declarat ibidẽ.ca. xlvj. Item quð ſit intelligẽtia vel ſapien ⸗
Ja
Fe

Bau
memoꝛie. Ibidem ca.xvij. Filiꝰ alio mð intelligit᷑ eſſe de pe:⁊ alit᷑ ſpũſſctũs.li. de ꝓceſ.ſp.ſ. B. Filiꝰ an ſir de ſpũ ſctõ:an ſpũſſan ⸗ ctus de filio:ſubtiliter inueitigat᷑: qꝛ vtrũq; nequit eẽ falſũ aut ve ⸗
rumli. de ꝓceſſ.ſpiri.ſan. D. Filiꝰ dei ðᷣo patri ꝓ nobis debitũ ex oluit. In ſpecko eẽuãge.ſer.ca.xv.
Et. gꝓ tanta paſſione diligẽdus ſit:
notatur ibidem ca. xv Jinis ꝑfectionis.i.ꝑſeuerãtia notat᷑ in vbis chꝛiſti cũ diẽ: Collat cru⸗
cẽ ſuã qtidie. li.de mẽſu.cru. k.
Finis ſp p oclis haberi debet. Epla.
Firmamẽtũ vñ dicat᷑:⁊ qꝛ huiꝰ ¶v.
ſint duo poli.li.ſ.de imag. mun.
Fla Flatus ille cũ chꝛiitꝰ poſt Tca.xxv
reſurrectionẽ diſcipulis appuit ⁊
inſufflãdo dixit: Accipite ipiritñ
ſanctũ:nõ erat ſpũ ſſanctꝰꝛet my/
teriũ illiꝰ declarat᷑ li. de ꝓceſ.ſp.
Fon Fötes q̃re in eſtate frigidi: ¶ſan.ih
⁊ in hyeme calidi exiſtãt:oſtendit᷑
li.j. de imag. mũdi. ca.xxij
dem qͥq; multa de aqᷓ notant᷑ pul ⸗
Foꝛ Foꝛma mũdi:notatur(chꝛa ꝑto. li.y de imag. mundi.ca.).
Foꝛma et moꝛes btẽ marie virginis
et eius vnici filij d omini ñi:colli
gůtur folio vltimo huiꝰ opuſculi.
Foꝛtitudo tertia ꝑs beatitudis:ad
quid ꝓſit iliã habere beatis:cuʒ
tũc o ĩa in ſuo ſtatu conuenienter
ſint locata: oſtendif᷑: et qualis ſit
declarat᷑:Eins quoq; cõtrariũ ſcʒ
mbecillitas ꝑs miſerie deducitur: oppoſito mð.li.de Sili ca. lij.
Fru Fructus ⁊ finis gloꝛie honor mũ
di quis ſit: oſtẽditur pla.iij. B. Audiũ plenũ: qð deus ꝓmit
tit: quod ſit illud:inueſtigat᷑
li. Pꝛoſologion.ca. xxvy. Baudiũ q̃rtadecima ꝑs beatitudis declarat᷑:et eiꝰ ↄtrariũ ſcʒ triſticia ps miſerie: oñdit᷑ li. de ſili.ca.lxx]. Baudi erat marie virgini in celo ⁊ gahdiũ in terra:gaudi inſuꝑ ĩ oĩ
Pꝛincipaliũ ſententiarũ
tia memoꝛie: et memoꝛia pʒis:et
creatura.li.de Excel.b. W.. ca. Gaudiũ magrie vᷣgis:qᷓ; excellẽſ ¶(v) ertiterit ĩ filij ſui aſcẽſione:decla⸗ rat᷑ ibidẽ ca.vij.⁊ q̃re xpᷣs eã non mox ſecũ aſſũpſerit:oñdit ibidẽ. Beneris hũani pᷣcioſitas: ⁊ ꝙ deus de hoĩe ꝓpoſuerat: cauſa fuere cur deus hõ tam inenarrabilia pertu⸗
lerit. li.). cur dehomo.ca.iiij. Heſta chꝛiſti ab infantia:elucidant᷑:
In ſpecu.euang. ſerm.ca.v.
Bloꝛiatio hominis chꝛiſtiani eſſe de/ bet in nomĩe ieſu crucifixi. In ſpe cu. euang.ſerm.ca. j. Bloꝛiã ⁊ honoꝛẽ mũdi cõculcãtiũ q̃ ſit eoꝝ expectatio:notat᷑ epla.iij. b. Bratia ſola opat᷑ ſalutẽ ĩ infantibꝰ qᷓ poſt baptiſmũ moꝛiunt᷑ anteqᷓ;
ſuo poſſint vti libero arbitrio. Ii.
de concoꝛd.g̃e ⁊ libe.arbi. F. Bratia quõ adiuuet libeꝝ arbitriuʒ poſtqᷓ; rectitudinẽ accehit vt ß̃uet qð accepit:oſtendit᷑ ibidẽ J. ⁊ R. Bratia ſola:nec libeꝝ arbitriũ ſolum exceptis infantibus qͥ poſt baptiſ⸗ mum mox decedunt operaf ſalu ⸗ tem:ſed hec duo ſimul.ibidem. L. Bratis accepta liberaliter diſtributa a deo ꝓmerent᷑ dona maioꝛa.li.j. Cur deus homo.ca.. Preci quãuis negent ipiritũ ſanctũ de filio ꝓcedere:nõ tñ negãt eum eſſe ſpũm filij. li.de ꝓceſ.ſp.ſa. B. Itez credũt ⁊ ↄfitent deñ de deo eẽ naſcẽdo: ⁊ deñ dedeo eſſe ꝓcedẽ do:nec putãt aliũ eſſe deñ qͥ naſci tur q; de quo naſcitur:⁊ qͥꝓcedit q de q̃ ꝓcedit: cũ mltis alijs q̃ cre ũt:ex hꝰᷓ eos auctoꝛ anſelmus ꝓꝙdit⁊ ↄcludit ſuñ ĩtentũ, ibidẽ. Breci excuſantur quipane(plõg.
fermẽtato ſacrificãt. Epla de fer⸗
den. ⁊ azymo. Z.
Breci dum aʒymitaſanathematiʒãt:
anathematiʒãt chꝛiſtũ:et ſi dicũt
nos iudaiʒare:dicãt neceſſe eſt et
chꝛiſtũ iudaiʒaſſe. Ibidẽ C. Reſpõſiones varie ſuꝑ his:notãt̃
Se
Blo
Bra
Bre

ſancti gr̃am ſibi aſſiſti pᷣcat᷑:⁊ qjbꝰ medijs vti velit ad hũc erroꝛẽ cõ futãdũ declarat.li.dePꝛoce.ſp. Srecoꝝ obiectiones cõtra(ſan. latinos:ſcʒ dictũ apoſtoli: L̃a oc cidit ſpũs aũt viuificat:⁊ illudꝓ
anſelmus contra eos eiuſdẽ ſpũſ⸗
phete Amos: Bacrificate ð fermẽ
tato laudeʒ:ſoluunt᷑:et auctoꝛita⸗ tes pᷣfate declarãt᷑:Epiſtola de fer mẽtato ⁊aʒymo. S. h. J. R. Et ꝙ ſine rõne rep̃ hẽdãt ↄnubia no ſtra: oñdit᷑ ibidẽ. Ha Abitꝰ religiõis volũtarie ſu⸗ h ſceptꝰ:q̃lit ſine lecta ꝓfeſſiõe ⁊ epiſcopali ↄſecratiòe hoĩeʒ liget: ꝑ lõgum oñdit᷑ Apla.iiij..
Harmonia:odoꝛ:ſapoꝛ:lenitas:pul chꝛitudo: ꝙ ſuo ĩieffabili mõ ĩ ðᷣo exiſtat:oñdit᷑ li. ꝓſolo.ca. xvij.
he pebdomada vndẽ dicat: oñtẽdit:a eius ſeptẽ ſpecies notant᷑.li.ij. de imag.mundi.ca.v.
Hec eſt vita eterna vt cognoſcãt te olũ verũ deñ:⁊ quẽ miliſti ieſum chꝛiſtũ:pulchꝛe declarat᷑ li. de ꝓ⸗ ceſſi.ſpiri.ſan. S.
Herodes coꝛonã poſuit ſuꝑ caput ie ſu:ꝓmittẽs:ſi ſignũ coꝛã eo face ⸗
ret? de manibꝰ iudeoꝝ ip̃m libera
ret:⁊ regni ſui ꝑticipẽ ⁊ coheredẽ efficeret:Cũ illa coꝛona coꝛonãt᷑ ipatoꝛes romãi.li.de paſſ do. S. hi Hieruſalem vnde dicatur:(in fine. oſtendit᷑.li.y. de imag.m.ca.xiij.
ho homicidij tria ſunt genera;que pari plectũt pena:ĩterfectio fratrũ:de tractio: odiũ.li.de ſili.ca.crivxet
Hominẽ ſine ſpõtanea ſo(cxlvij. lutiõe debiti.i.eſt ſatiffactiõe ſai⸗ uari ñ poſſe:oñdit᷑ li.y. cur deꝰhõ:
Hominẽ de virgine cõce(ca. xxij. ptum:etiã ſi nõ eſſet deꝰ:neceſſe tñ erat ip̃m talẽ foꝛe qualis fuit factꝰ pᷣmꝰ hõ adã.li.de ↄcep.v. ⁊ pec. oꝛi·ca. xtij.et ĩ declara. ſuꝑ eodẽ.
Hoĩem eẽ fůctũ ad contẽplãdũ ſeu
vidẽd⸗ deñ:aſſerit li. ꝓſolocg.j.
lnnotatio
Brecoꝝ erroꝛ negantes ſpũmſctũm pcedere de filio pᷣmittit: ⁊ auctoꝛ
Homines qui ꝓ yeſtauratione ange loꝛũ aſſumeiit᷑ ⁊eq̃les eſſe opoꝛtet
angelis honis: et ꝙ ſine ſatiffa
etione deus nullum aſſumat:oſten ditur.li.j. cur deus hõ ca.xvtij. Homines iuſtos filios abꝛae aut il⸗ rael dici:non eſt incongruũ:ſed ⁊ angeli nuncupari poſſunt.ibidem. Hoiĩes ad fidẽ chꝛiſti⁊ ad ea 5 fides exigit ĩuitare: quõ nõ ſit ſuꝑua cuũ: oñdit de cõcoꝛ.gr̃ex li.ar. R Hoiĩes huiꝰmũdi honoꝛes cupiẽteſ⸗ ſic ſe habẽt vt pueri papilones in ſequẽtes.li. de Pimi.ca.lxxij.
Hominis ſemẽ dicit᷑ immũdũ ⁊ cð ⸗
cipi in peccatis:quãuis nõ ſit ĩ eo
peccatũ:et quõ intelligat᷑„ eccatis conceptus ſum⁊.oñdit᷑ i.de concep. virg. ⁊ pec.oꝛig.ca.
vij. et iterum ca.xiiij. eiuſdem.
Hominũ tres ſunt oꝛdines:videlicet oꝛãtes:agricultoꝛes:defenſoꝛes. Hos oꝛdies ſic ad diuerſa officia deus in hoc mũdo diſpoſuit:quẽ⸗ admodũ quidã pr̃familias: oues ⁊ boies ⁊ canes maxios ĩ domo ſua diſtribuit: Nota pulchꝛa.li. de Similitu.ca.cxxvj.⁊ crx vij.
Homo ſeu angelus malus:qᷓ;uis di⸗ uine oꝛdinatiõi ſubiacere nolit:cã tamen effugere nequit. li.j. Cur deus homo.ca.xv.
Homo intulit deo cõtumeliã:dñ qjſi P deo poſitꝰ vt diaholũ vinceret ſola pſuaſione contra dei manda tum cõſenſit. ibidem ca. xxij.
Item ꝙ illa ſatiffacere nequit:niſi in tali infirmitate qualẽ ſe fecit:dia⸗
boluʒ vincat nð peccãdo:Et quia hoc lieri ñ poteſt quãdiu exvulue re pᷣmi peti ↄcipit᷑:declarat᷑:ibidẽ
Homo peccãdo:a diabolo victꝰ:ah
ſtulit deo quicqͥd de humana na⸗ tura facere ꝓpoſuerat: Et q̃d red dere habeatoñdit ipidẽ ca.xxiij. hõ nõ accipit a deo qʒð illi dareꝓpo ſuerat: niſi totũ qð abſtlit reddat. Homo niſi reddat deo qð(ibidem debet:btũs eſſe nõ põt: nec excu/ ſaf impotentia.ibidẽ ca. xxiij.

—
Item iniuſtꝰeſt qꝛ nõ redditæ iiuſtꝰ eſt qꝛ reddere nequit.ibidem Womoex neceſſitate per ſolũ chꝛiſtũ ſalnatur.ibidem ca.xxx. õ a deo factus eſt iuſtꝰ vt deo fru endo cẽt brũs.li.ij. cur. d.hõ.ca.). Itẽ cur factꝰſit rõnqlis: oñdit᷑ ibidẽ. omo ſi non peccaſſet:poteſtatẽ ha buiſſet non moꝛi.ibidem ca. ij. Momo eo in coꝛꝑe quo viuit: in eo ⸗ dem reſurget. ibidem ca.iij. Nõ nõ habet eſſe ab adã: pᷣꝑ adã.li. de ↄcep.virg.⁊ pec.oꝛig.ca.x. omo quanta bona pdiderit in ip̃o caſu ade:oñdit᷑ li. Pꝛoſolo.ca.].
homo eũ nõ habet rectitudinẽ: cur
magis dicif᷑ liber qꝛ ei auferri nõ põt cũ habet: qᷓ; eñ eñ habʒ ſeruꝰꝛ qꝛ cũ nõ habet: ꝑ ſenõ põt eaʒ re cuꝑare. li.de lib. àrb.ca. xij. Homo q̃ ĩ de peccat oẽm creaturã Ztra ſe excitat.li. de Simi.ca.cy. 5ö plo loqt actu qᷓ;Vbo;id oñdit ĩ exẽplo. ibidẽ ca.cxxviij.⁊ Homo quis cupiẽs avitis(cxxir purgari:virtutibus oꝛnar:⁊ deo recdciliari:gradũ ꝑfectiõis attin gere:fontẽ falutis deguſtare: libꝝ meditationũ ſtudeat viſere. Honoꝛ.xy. pars beatitudinis decla⸗ ratur ꝑ ſimilitudinẽ in pauꝑe ad⸗ optato in regẽ:et ꝑ ſimilitudine⸗ inter ignem ⁊ deitatẽ:eius qͥq; cõ trariũ ſcʒ dedeeꝰ ꝑs mißie demõ ſtrat᷑.li. de Bili.ca.lxv. lxvz. ⁊
hu Humana ſaluatio quãta rõ(xvij.
ne ſeq̃t᷑ de moꝛte chꝛiſti: pulchꝛe oſtẽdit li.ij. Cur de⸗ hõ. ca.xix. Hñana nstufa qualit᷑ coꝛrupta ſit: notat᷑ li. de ↄcep.v.⁊ p. oꝛi.ca.ij⸗ Humana mẽbea ſeu motus animiin deo moꝛe hũano eredere:eſt ido⸗ a in coꝛde fabꝛicare.li. de expo. Hũanã natura mirabi(mẽb.ði.. liꝰdeꝰ reſtaurauit:qᷓ; inſtaurauit. li.ij. Cur deus homo.ca.xx. Humane nature q̃ttuo ſunt ſtatus: b ꝑ blůſis meritis: btã vita vf wita reddit᷑. li, de ſilica. cxxiij.
Hũile aut infirmñ dñ deñ aliqͥd pa ⸗ ti aſſerimꝰ: ſublimitatẽ ĩpaſſibi⸗ lis nature nõ cõſideramꝰ: ß ſcõᷣm infirmitateʒ hñũane ſubſtᷓtie quã gerebat idẽ deꝰ⁊ hõ:vna ꝑſona ĩ
duabꝰ naturis:hoc ſignificamus:
li.]. Cur deus homo.ca.viij. Hñilitas ex qͥbꝰ ↄſideratiõibꝰ cauſe tur ĩ nob:oñdit᷑.li.de Wẽſ.cru. F Hũilitas pfecta: ſuperbia opa qdã habẽt ſilia.li. de Sili.ca.
——————————
principglium ſententiar
Humilitas eſt mons ma(cxxxvij.
gnus ad quem per ſepteʒ gradus aſcenditur.li.de Bimili.ca. xcix. Pꝛimus gradꝰ eſt cognitio ſuijpſiꝰ:ð qᷓ agit ibidẽ ca.c. Becundus eſt doloꝛ: ⁊ ꝙ do
loꝛ neceſſariꝰ ſit ꝓvenia cõ ſeqnda:oſtẽdit᷑ ibidẽ ca.cij. Tertius cõfeſſio: ⁊ qᷓ; necel⸗
ſaria homini exiſtat:demõ⸗
ſtratur ibidem ca.ciij.
Humi Quartus pſuaſio:tune enim litatis pura eſt ⁊ feſſio:ſi eã ſequat᷑ volũtaria ꝑſuaſio.ibidẽ ca. Quintꝰ gradꝰ eſt:cõ(ciiij.
ſẽtire ſe ab alijſ ſic iudieari:
qᷓlez ſe q́s coßſcit:dolet:cõ
fitet᷑ ⁊ ſuadet.ibidẽ ea.cv.
Bertꝰ eſt patiẽtia: ⁊ in qͥ cõ⸗ ſiſtat:oſtẽdit ibidẽ.ca.cvy. Septimꝰ eſt ad vindictq dei
amare moleſtias illataſ.ibi
6 dem:capitu.cvij. Hoꝛum graduum recapitulatio:no⸗
tatur ibidem ca.cviij.
Hũilitatis montẽ due ſoꝛores tuſto
diunt:ſcilicet verecundia que eſt
apud deum:⁊ verecundia que eſt pud bomines.ibidem ca.cx). humoꝛes:quibus locis purgentur:
⸗et quibus etatibus regnent:decla
ratur li.j.de imag.mundi.ca.iiij. Lle de quo aliquis eſt: non
i põt eſſe ille qui de ſe eſt: nec ille qui de aliq eſt valet eſſe
is de quo eſt.li. de ꝓceſ.ſp.ſan.B Impotentia habẽdi iuſticiã quomõ ex cuſet ĩfantes poſt baptiſmazcõ/
S
Im

Annotatio—
cludit᷑ li. de Zcep.virgi.⁊ pecca. oꝛigi. ca. xxix. Impotẽtia que deſcẽdit er culpa nõ excuſat impotentẽ culpa manẽte. li.de ↄcoꝛ.gr̃e ⁊ lib. ar. R. Impotẽtie cauſa aliq̃liter excuſat a redditide debiti:⁊ ĩpotẽtie culpa culpã augmẽtat. li.y cur d. hõ·cg. In Incentiuũ amorj de chꝛiſti(xxiiij. paſſiõe: notatur in Speculo euã ge. ſerm.ca.xij · Incitationes mentiũ ad btitudinis et᷑ne deſideriũ:notant᷑ epla.ij. B. India ab indo flumine dicta:mirã⸗ da in ſe continẽs deſcribitur.li.]. de imagi.mundi ca.x. Indiſcreta coꝛrectio magiſtroꝝ qui iuuenibꝰ pᷣſunt:qᷓ; pernitioſa exi⸗ ſtat:oñdit.li. de ili.ca.clxxvij.⁊ Induratus ſenex ⁊ in ma(ixxvlij. lis edoctꝰ:ad bonñ reflecti diffici le erit:puer vt cera mollbona aut mala impßmit:⁊ hoꝝ medius iuue nis:a malo ad bonũ ⁊ ad qðcũq; honeſtũ duci poſſibile erit.li.ð Si. Infernꝰ cũ ↄtẽtis in eo(ca.clxxv) ⁊ flumen pertranſiẽs deſcribitur. li.]. de imagi.mundi.ca.xx). Infinita ſunt q̃ nos compellunt ad amandũ deũ.li.de mẽſu.crucj. S. Infirma ſaluatoꝛis venerari ⁊ am ⸗ plecti:qᷓ; ſalubꝛe ſit homĩ xpᷣiano: oñdit᷑ in Bpeculo euãg.ſer.ca.j. Infirmitat? aĩe duo genera eſſe:ſicu⸗ ti ⁊ coꝛpoꝛis: ſcʒ quaſi naturalis ⁊ caſual:notat.li.de Bil.ca.cxx. Iniralis modus cogitã di de deo 4 ẽ ſpũs:ꝓponit᷑ li. de Wẽſu.cru. Initiũ ꝑfectiõis vie q̃ ſeq debemus xpᷣmteſt ſeip̃m abnegare. ibidũ. E Inimici quomõ xiligi poſſint:mon ⸗ ſtratur.li. de Simili ca.cixj. Iniuſticia nullã habet eſſentiã: qᷓ; uis iniuſte voluntatis affectus et actꝰꝑ ſe ↄſiderati aliqͥd ſint:vſus
iniuſticiã vocet.li. de concep. vir⸗
gi.⁊ pecca oꝛig. ca.v. Iniuſticia ⁊ malũ cum nihil ſit: cur boꝛremꝰ audito noĩe mali: et q̃d
—
faciat oꝑa illa que iniuſticia face⸗ re videt᷑ꝛinueſtigat᷑ ⁊ ſoluitur. li. de caſu diaboli.ca.xxvx. Iniuſticia non eſt niſi abſentia debi⸗ te iuſticie vbi eſſe debet iuſticia: et ꝙ nõ ſit aliqͥd ſed nihil: ꝓbatur ibidẽ ca.xx.ĩ fine.⁊ ca. xvj.&t de concoꝛ.pᷣſcientie ⁊ pꝛedeſt. S In iuuene tria notãt᷑:qͥbꝰadꝓbitatẽ vẽturꝰ pᷣnoſcit̃.li.ð i.ca.cxxxix. Immundicie coꝛdis tria eſſe genera: notantur ibidem ca.cxix. Innocentia:beneficio⁊ pᷣlatione ſic debemus vti in faciendo ⁊ recipi⸗ endo:ſicuti vſualiter poꝛtatur ce nouexia: ihi dem.ca.cxvij.
Innũerabilia eſſe beneficia dei qui⸗
bus volũtatẽ noſtrã excitat ad ſe quendũ eñ in via perfectiõis:pꝛo batur li.de Mẽſu.crucis. C.
In omnibus q̃ͥ chꝛiſtus ꝑtulit: diui⸗ na natura nõ eſt hũiliata:ſed hũa na exaltata:nec illa eſt ĩiminuta: iſta eſt miſericoꝛditer adiuta.li.de medita.redemp.hũane.ca.iij.
Inſipiẽtia octaua pars miſerie: qua lis erit in damnatis: oſtendit per eius ↄtrariũ ſcʒ ſapientiã: q̃ ꝑs ẽ btitudis.li.ðᷣ Bi. ca. lix.⁊ lx·⁊ lx⸗
Inſtitutio dĩna nõ ĩpꝛopꝛie ði volũ tas appellari pᷣt.li.de volũ.ði.
Inſule maris varie cũ cõtentj in eis: notãtur.li.]. de imag· mun. ca.xx.
Intellectũ quẽ in hac vita capimus
mediũ eſſe inter fidem ⁊ ſpẽm:no tatur:et quanto aliquis ad illam
pꝛoficit:tanto illũ ſpeciei appꝛo⸗
pinquare:quã om̃es anhelamus:
In pᷣfa· li.de incar. verbi. Intentio qua ambulaudũ eſt in via ꝑfectiõis:ĩnuit in vbis chꝛiſti cuʒ k 5et de— no catio pulchꝛa virginis marie: ſir⁊ filij eiꝰ: notat᷑ folio penultĩa. Inuocare ĩ veritate veritatẽ: nõ eſt aliud niſi per filium inuocare pa ⸗ In chꝛiſto non eſt alius deus: alins homo:auãuis aliud ſit de:aliud
— —
S
* et —
SS— 2z

pꝛincipaliũ ſententiarum
homoꝛ ſed idem ip̃e eſt deꝰ qui et hoõt verbũ em̃ caro factũ:aſſuũpſit naturã aliã:non aliã ꝑſonã.li. de Incarn.verbi ca. v. Jo Joſeph ab arimathia:qꝛ chꝛiſtũ ſe⸗ peliuit:inidia iudeoꝝ vinꝰ ĩ muro rechudit᷑ ð poſt liberat.li.ð Paſ. Ir Zra dei eſt volũtas pu(dñi.i niẽdi.li.Cur deꝰhõ.ca.vj. Irisꝛid eſt urcus in nubibus vñ cau ſetx imber vñ oꝛiat᷑.li.]j.de ma gi. mun.ca.xxiij. Et ibidẽ agit de grandie:pꝛuina: nehula ⁊ fumo. Iu Pudei:etiã ſi omnes credidiſſent:nõ minus gẽtes vocate fuiſſent.li.y. Cur deus homoca. xxiij. Juſticia nõ põt eſſe niſi in volñtate — ↄcep.virgi.⁊ pec.oꝛigi.ca.iij. E jrne Zfvheio ca. liij. b Puſticia eſt rectitudo volũtatis pꝛo pter ſe ſeruata. li de Concoꝛd. gre x lib. arbi. F. Et her diffinitio etiã ponit᷑ ⁊ diſcutit᷑.li.de Veri⸗ tateca. xiij. pꝛope medium. ⸗ Juſticiam eſſe bonum quo iuſti fiũt: iniuſticiã eſſe malũ quo mali fi⸗ unt:Et ꝙ iuſticia nihil ſit niſi bo ni pꝛiuatioꝛoſtenditur.li.de Caſu 2 diaobli.ta.ix. Juſticiã aliquid eſſe:oſtenditur ibi dem ca.xiüj. in fine. Et ca.xv. oñ ditur ꝙ ſit aliquid valde bonuʒ honeſtũ. Et.li. de ↄcoꝛꝛp̃ſciẽtie ⁊ pꝛedeſtinationis. T. Juſtus duz a diabolo ĩpulſatur ſic ſe habeat vt lapis quadratꝰ: qui ſex habet latera:vt firmiter in ſuo pꝛo poſito bono ꝑſiſtat.li.de Sih.ca. Puuenis ſitut alimentis Celxxiij. diuerſis ad ꝑfeetã coꝛpoꝛis etatt⸗ ſie p̃ceptis diſſimilibis ad ſpũalẽ
ℳ
Pducat vitã. li.de Bimili.ca.cx. Jüuenis ſptrituali doctria ſemel ad
plenũ imbntꝰ:nouo vaſi ſimilis eẽ videtur.ibidem ca.txlj. Juuenis tacẽdo:ſapientũ verbis at ⸗
tendat:vt ad ſcientiã Ipũalis vite
doctrina eoꝛum ptingat: naʒ qui
Phꝛio caret cultro: merito eſurit
ſi alieno incidere nolit.ibideʒ.ca.
Juuenis erubeſcendo in me(crlij.
lius pꝛoficit:qꝛ verecũdia penitẽ tiam parit.ibidem.ca. exliij.
Aicoꝛum quoꝛumcunq; non
1eſſe eccleſiam tradere:fed de L⸗
endere ſeu tueri: declaratur Apiſtola.xij. Latitudo cruc ſpiritualis eſt fideli⸗ tas ſemper ſpiritum crucians ⁊ di latans: vt omnes homines ſubijci at laudi ac ſeruituti dei.li.de Mẽ ſura.crucis. h. Libertas quarta pars beatitudinis: declarat᷑ ꝛ et eius contrarium ſcʒ ſeruitus pars miſerie: oſtenditur li.de Bimili.ca. liij. Libertatis arbitrij. diuiſio: notat᷑ li. de libero arbi ca.xiiij. Liberum arbitriũ ⁊ libertas qua di⸗ citur liberum: nõ eſt idem. Et yhi xq̃ ſit illa libertas arbitrij quã ſꝑ habere treditur homo:⁊ qͥð ſit ii⸗ lud arbitriũ: notat᷑ li.de ↄcoꝛ. pᷓ⸗ ſciẽ.⁊ per exem plum oſtendit᷑.ibidem. R. Liberum arbitriũ ſimul eſſe cum gra tia ⁊ cuʒ ea operari: declaratur li. de ↄcoꝛd. gpe ⁊ lib.arb. E. F. ⁊c̃. Liberum arbitrium nihil valere af⸗ firmãtes:cõuincu nr᷑ ibidẽ. IA. Liberum arbitrium nõ eẽ(BB. aliud:qᷓ; arbitrium potens ſerua⸗ re rectitudinem voluntatis pꝛo⸗ pter— rectitudineʒ:pꝛobatur li.de libero arbitrio.ca.iij. Loca fulphurea:notãtur li.de Imna gine mundi.ca.xxij.
Locntio ſummi ſpiritus:non cõſtat
ex pluribus verbis: ſed eſt vnum
verbum per quod facta ſunt om⸗ nia. li. Monologion. ca. xxix. Et non ſit ſimilitu⸗ do factoꝛum: ſed veritas eſſcn⸗
tie. ibidem ca. xxx. 32
Lo
ongitudo crucis ipiritualis cõm
—

ſirari debet:toti vite noſtre xc̃.li. de Wenſura.crucis. J. Luna:quaſi lucina: id eſt a luce na ⸗ ta nominat:quia a ſole illumiat̃᷑. i.]. de Zmagine müdi, ca.xxiiij. Luns qͥt hoꝛis inceat: ⁊ ĩ quoſigno ſit: vt ſciri poſſit:regula dat᷑ li.ij. de Imaginemũdi, cã.xxij. Lune macula quid ſit:notificat᷑ li.j. de Imagine mñdi.ta.xxitij. Auſtrũ:ſunt quinq; anni:⁊ vnde no mẽ ſumpſerit:notat᷑ li.ij.de Ima ⸗
„
gine můdi, ca.xiij.
Ru
Lux inacceſſibilis quã deus inhabi⸗
tat: notat᷑ li. Pꝛoſolo.ca.xv). Zins quo nihil maius cogi⸗ m taripoteſt:nõ eſt niſiip̃e dev. li. Pꝛo inſipiẽte. C. Mec eſt idẽ dicere: Maius omnibꝰ: ⁊ quo
maius cogitari nequit.li. Contra
Wala ade nuila rectitudine ad ho ⸗
minẽ de virgine cõceptñ tranſire: oſtendit li. de Conceptu virgi.⁊ peccato oꝛiginali.ca. xij. Walũ qð eſt peccatũ ſiue iniuſticia: nihil eſſe: oſtendit᷑ li. de Cõceptu virgi.⁊ peccato oꝛigi.ca. v. Walũ quibꝰ de cauſis videat᷑ aliqͥd eſſe:oſtẽdit᷑ de caſu dia.ca.x. Walũ et nihil: quomodo uð poſſint
— nomen ſuũ aliquid eſſe kechc
quaſi aliquid. Ibidẽ cg.xy. Walũ vnde veniat in angelũ q̊ bo⸗ nus erat: inueſtigaf: et in queſti enem de abſceſſu iuſticie reſoluit᷑.
Ibidem ca.xxvij. Walus homo:de omnibꝰ hominib⸗
honis ⁊ malis:malũ ſihi accumu⸗
lat.li.de Simili.ca.clxij.
MWaria virgo beata: ꝙ omnes crea⸗
turas excellat:oſtendit᷑ lib. de Ex⸗ cellentia marie virgi.cau). 30 Wartha actiu: Waria còtempla⸗
tiuam vitam rep̃ſentat. Illa circa
frequẽs miniſteriũ ſatagit:hec ad
pedes ieſu ſedens: optimã partẽ
Waſſò peccatrix: ꝙ non ſit tota pec⸗ eatrix:pꝛobat᷑ li.de Cõceptu vu⸗ ginali ⁊ pec.oꝛigi.ca·xxœ. Wateriã decoꝛã incompto cõtem ptibiliq; dictamine exarare:indi⸗ gnationi dignũ indicar.li.j. Cur deus homo.cg.). Weditatio deß̃ ded̃ gaudendũ ſit We eirca chꝛiſti paſſionẽ:foꝛmat̃.lib. de Weditatiõe redẽ.hñane.ca.v. Wediũ pfectionis oſtendif᷑ in ver⸗ bis chꝛiſti:cũ dicit: Tollat crucem muam ⁊c̃. li.de WMenſu.crucis. F⸗ Wens pacata ſuſcipiens aure cuiũſ⸗ piã verhũ:oꝛe remittit ⁊ ipſuʒ pa⸗ catum: Jed mens turbata verb reddit turhatũ ⁊et omnẽ exterius actũ·li.de Bimili.ca.cxlij. Wens humana ſic a toꝛpoꝛũ deſidis admonitione excitat᷑? ſicuti ignis dñ a vẽto mouet᷑. ibidẽ ca.cxviij. Wens quieta:eſt monacho neceſſa⸗ rias àd quã ſine cõſtantia ⁊ man ⸗ ſetudine nullus ꝑtingere poteſt. 3 Epiſtola.vij. E, Wenſis dicit᷑ a menſura: vel amene qð eſt luna: Et eſt. xj. pars anni. Wenſium nomina m hebꝛeos: m grecos: ⁊ ᷣm egyptios: notant᷑:et m romanos deſcribunt᷑ ibidem Wentis excitatio ad deñ(ca.vij. cõtemplandum: notat li. Pꝛoſo. eroꝛis ⁊ doloꝛis acerbitas caſtiſ⸗ ſime matris marie:in quã ⁊ qualẽ leticiã ſit cõuerſa in ſilij ſui reſur⸗ rectione: aſcenſione:et ſpñſſancti miſſione: deducit᷑ li.de Excellẽtis marie virginis.ca. vy. Weſ—— ea contentig: deſeribit᷑ li.j. de Jma. mũ.ca.xij Minoꝛem omnibns:quiuis piu W eputare debet. li de Simi.ca. cix. Miſericoꝛdia dei qᷓ; magna ⁊ qᷓ; iu ſta ſit oſtenditurlib.ij. Cur deus

pꝛincipaliũ ſententiau
Wiſerieoꝛdia de qua parcit iniuſtis: pꝑ ſmilitudinẽ inter dominñ ali⸗ quẽ ⁊ ſeruos illiꝰ qui vulgo natn rales dicunt᷑:declarat᷑ li.de Jimi⸗ Wiſeritoꝛdia dei tpe temptationis ante ꝑpetrationẽ culpe:nunqᷓ; de⸗ bet cogitari:ſed inſticia ⁊ iudiciũ eius:furoꝛ ⁊ indignatio illius.ibi⸗ dem ca.cxv. Wiſericoꝛdia quã deus ad genꝰ hu/ manũ habuit:qᷓ; magna fuerit: ſp bꝛeuibꝰ oſtendit᷑ in Speculo euã⸗ ge. ſermo.ca.iij. Wiſerie quattuoꝛdecim S5 ſint:in generali oſtendit li. de Bi⸗ militudinibꝰ.ca.xlixr. Wiſerie quas deus homo fattus ꝓ homine accepit: notant᷑ in Bpecu lo enãge. ſermo.ca.itij. Wodi pᷣcipiendi quattuoꝛ:⁊ toticlẽ obediendi: notant᷑ li.de Simili⸗ tudinbꝰ. ca.clxvij. S Womentũ vnde dicat᷑ ⁊ d ſit: no⸗ taf:et minutũ declarat᷑: tið.ij. de B Wonachatũ potioni: ⁊ abbatẽ me ⸗
dico: auctoꝛ ipſe aſſimilat: lib. de
Bimili. ca. lxxvij. Wonachatus verus: quid ſit: ꝑ vi⸗ ſionis difcuſſionẽ oſtendit᷑. ibidẽ Wonachi ꝓfeſſi qᷓ; magna ſpes eſſe poſſitt pulchꝛe oſtenditur ibidem Wonachi bonũ opus: ꝙ aceeptabi lius ſit ↄeo qᷓ; euiuſqᷓ; ſeenlarium: oſtẽdit ꝑ ſimilitudinẽ de arboꝛe. Ibidem ca⸗lxxriij. Wonachi veſtj:moꝛaliʒatio. Ibidẽ Fius eolon et tonſura quid repꝛe⸗ ſentet:notat ibidem ca.xciij. Monachi ſecuritas ⁊ pax: in religi⸗
one ⁊ clauſtro exiſtit: foꝛis autem
turbatio. Ibidẽ ca.clxxxvij. Wonachi minima tontra ſua ſtatuta
deſpicere nõ debent:quia qui mo ⸗
dica deſpicit: panlatim ad maxi⸗ ma defluit. Epiſtola.vj. B. Wonacho ꝓdeſt etiã illud qð inui⸗
tus ⁊ coactus facit:hoc pꝛima vo⸗ ltate bona opante.li.de Jimili.
Wonacho cadenti: deus grauiꝰ ira⸗ ſtitur qᷓ; alio: ⁊ hoc qᷓ;diu cadit: ſed benignius ⁊ familiarius eum ſuſcipit dum ad ſuũ bonum pꝛo⸗ poſitum redit:qᷓ; nðõ monachũ qui ad idem ꝓpoſitũ non venit. Epi⸗ tola.iij. B. et.C. S Wonachoꝛũ cõgregatio in terris ſie ſe habet erga cõgregationẽ ange⸗ loꝝ qᷓ eſt in celis: quẽadmodũ int᷑ illos qui adhuc ſunt extra in cella nouitioꝛũ:⁊ illos qui nũc ſunt in⸗ tra in cõgregatione monachoꝛũ. li.de Simili.ca.lxxix. Wonachoꝛum ſacrificia ſpiritualia que eſſe debeant:⁊ eoꝛũ officium qð per coꝛonã repꝛeſentat᷑: oſten ⸗ dit᷑ ihidem ca xciiij. Wonachus qui ſe totũ deo tribuit: rtitius veniã obtinet qᷓ; laicus qui nec ſua vult dare pꝛo his q̃ tranſ⸗ grediẽdo cõmiſit. ibidẽ.ca.lxxxiij. Monachus neceſſario magis ſemp credat abbati:qᷓ; ꝓpꝛio ſenſu ſuo. Ppiſtola.x. A. Woꝛes ſunt qualitates anime in ha bitũ iam redacte.li.de Bimilitu. ca.cxxxij. Moꝛes boni virtutes:mali autẽ vi⸗ tia dicunt᷑. bidem ca.cxxxiij., Woꝛs chꝛiſti quomõ pᷣnaleat nume ro ⁊ magnitudini omniũ peccato rumꝛoſtendit᷑ li.ij. Cur deus ho⸗ Item quomõ deleat omnia pecca ⸗ ka: etiã eum perimentiũ. bidem Woꝛtale: ponit᷑ in dimi ¶ca.xvx. nitione hominis a philoſophis:q non crediderũt totum hominẽ ali⸗ quãdo potuiſſe aut poſſe immoꝛ⸗ talem effici.li.ij. Cur deus homo.
cax. 2

Moꝛtalitas non pertinet ad puram hominis naturam: ſed ad coꝛyu⸗ ptam.ibidem.
Mn Mulieres ne deſperarent ſe pertine ⸗ re ad ſoꝛtem beatoꝛum:queniam de femina malum tantum pꝛo⸗ ceſſit: congruum erat chꝛiſtum de muliere naſci: Et ſicut Eua virgo peccauit:ſic et deum de virgine ge
nerari decuit.ibidem.ca. vij.
Wnlta dicuntur poſſe aliena pote ⸗ ſtate:⁊ nõ poſſe aliena ĩpotentia. li.de Caſu diab.ca. xij.poſt medi.
Mundi creatio quinq; modis ſcribi rur. lt.]. de Jmag. mundi ca. ij.
Ba Aturam pꝛopagandi ſubie n cit deus poteſtati ade: vt ea vteretur pꝛo ſua voluntate quãdiu vellet eſſe ſubditus deo: non quidem beſtiali voluptate: ð rationali voluntate.li.de Cõcep.
virg. ⁊ peccato oꝛigi.ca.x.
Maturã aliquã talem eſſe quo nihil maius cogitari poſſit:⁊ ꝙ talis ſit in intellectu et in re: pꝛobatur per lõgum.li.pꝛo inſipiente. A. B. ⁊c̃ Et ibidẽ obiectiões quedã tollũt̃.
Idem pꝛobatur.li. ↄtra. inſipiẽ.per
longum:et quia ſi intelligitur: eſt in intellectu ⁊c̃.pꝛobatur. D.
Maturam humanam qui reſtringe ⸗
re cupit: ſic agat vt ille qui aquaʒ
currentem retinere contendit. lib. de Pimilitu.ca.cxij.
Natus de virgine: pꝛo oꝛiginali pec
qto habnit oꝛiginalem iuſticiam: quia a inſto patre ſccundum diui ⸗
nam: ⁊ a muſta matre ſecundum humanam naturam deſcendt. Et
quomodo non potuerit. habere perſonalem iniuſticiam: oſtẽditur
li.de Concep.virgi.⁊ pecca.ong. ca.xx.⁊ ca.xx).
Ne Meceſſe eſt:ſepe dicit᷑:qð tamẽ nul⸗ la vi eſſe cogitur: et neceſſe non
eſſe:qð nulla pꝛohibitione remo ⸗ uetur-li. de Concoꝛd.pꝛeſcientie
Annotatio
Meceſſitas vel impoſſibilitas nõ eſt in deo: Eſt auteʒ neceſſitas cogẽs ⁊ neceſſitas nõ cogẽs.li.ij· Cur de us hõ.ca.xvij. ⁊ ca.xviij. longů · Meceſſitas gratiam auferens ſeumi
nuens:et neceſſitas augens:deſcri
bitur ibidem ca. v.
Memo nouit patrem niſi filiꝰ ⁊c̃ pul
chꝛe deducitur.li.de Pꝛoceſſione ſpirituſſancti.h.
Meq; volẽtis neq; currentis:ſed dei miſerentis: exponitur li. de con ⸗ coꝛd.gr̃e ⁊ lib. arb.L. M.
MWihil punitur niſi volũtas: vel ĩin ⸗ ſticia.li.de Koncep.virg.⁊ pecca to Rig. Jii.
Mihil ſolet putari bonum:niſi autꝓ
pter vtilitatẽ:aut aliquã honeſta
tem. li. Wonolo.ca,. Mihil fuit ante ſummã eſſentiã: iu duplicem ſenſum quẽ gerit: cũ ſit dicitur: exponit ibidem ca.xviij. Mihil⁊ aliquid quð cõueniant:oſtẽ ditur.li.de Caſu diaboli.ca.x. Mon enim loquetur a ſemetipſo:ſed quecunq; audiet loquetur: Et ille
de meo accipiet ⁊c̃.pulchꝛe decla
rafli. de Pꝛoceſ.ſpi.ſan. h.
MWon ſemper pꝛius eſt non vellę te⸗ velle deſerere:gſtenditur
nere: l. de Caſu diaboli.ca.iij. in fine.
Non tantũ ea ſuſcipere dehemjs cũ certirudine que in fcriprura ſaca legitur:ſedetiam que eʒhis nulia
alia contradicente ratione rati ⸗
onahili neceſſitate ſequuntur.ii.
de pꝛoceſſ.ſpiri.ſan. N. etd. Ron veni voluntatem meam facere ſed eius qui miſit meꝛexponiturli.
Kur deꝰ hõ.ca.xvij. ⁊ ca.xviij.
Nox a nocẽdo ðꝛ eo ꝙ oclis noceat. ⁊k.Etde ſeptem tempoꝛibus no ⸗
ctis agi᷑. li.ij, de imag. mũ.ca.iiij.
Mullam actionem per ſe ininſtaʒ de
bere dici:ſedpꝛopter iniuſtam vo luntatem:quomodo intelligendũ
ſitz innuitur li. deoncep. virgi.
et pecca.oꝛig.ca.itij.
Ni S
Bo non

b Biectio pulchꝛa de vnitate o monetur: Et per auctoꝛem ſub tali diſtinctione ſoluit᷑: ꝙ filiꝰ⁊ ſpũ ſſctũs habẽt eſſe a pa ⸗ te diuerſimode:quia alter naſcen do: alter pꝛocedendo vt alij ſint ahinuicem:et ꝙ per hoc ſoluin eſ⸗ ſent dinerſi filius ⁊ ſpirituſſan ⸗ ctus: etiam ſi per aliud non eſſent Plures. li. de Pꝛoceſſiõe ſpirituſ
ancti. D. pꝛope finem.
Wbiectio:ſcilicet de eo:cum dicit fili⸗ m a patre naſci: et ſpiritumſan ⸗ ctum a patre et filio pꝛocedere:ꝙ
rectius debeat dici ꝙ pariter ſint a patre filius naſcendo ⁊ ſpirituſ⸗ nctus pꝛocedendo:ita vt nec ji⸗ lius a ſpirituſancto ſit: nec ſpirituſ
anctus a filio:ſicut ſplendoꝛ ⁊ ca
loꝛ pariter ſint de vno ſole. ⁊c̃. pulcherrime per auctoꝛem ſolui⸗ tur? tollitur. ibidem. J. Wbligatũ aliquatenꝰdebito peccati: deus aſſumere ad heatitudinem non poteſt: quia non debet.li.j. Cur deus homo.ca. xx. Dlympias: ſunt quattuoꝛ anni: et quomodo nomen illud ſumpſerit w exoꝛdium:notatur.li.ij. de Imag.
mundi.ca.xij. Omne qð aliquid eſt a deo fit ⁊ dei eſt: quod vero nihil eſt:id eſt ma⸗ lum ab iniuſto fit et eius eſt.li. de Caſu diaboli.ca. xx. Smnis homo ſi peccatum nõ pꝛecer ſiſſet:ſimul ſicut adam iuſtus ⁊ ra tionalis eſſet.li.de Conceptu vir gina 2 peccato oꝛiginali.ca.x. mnis natura bona diniditur in duo bona:et hoꝛum contraria no⸗ tantur. li. de Caſu diaboli.ca. xij. Dpera miſericoꝛdie marta virgo be⸗ ata ſuper omnes chꝛiſto exhibuit. In homel. Intrauit.in medio. Dptimam partem elegit ſibi maria que non auferef ab ea: pulchꝛe de virgine heata deducitur: vbi ſpꝛa:vſq; in finem.
nnh „
7
pꝛincipaliũ ſententiarum
Dꝛatio pulchꝛa ad patrem et filiu; Dr et ſpirtumſanctum: notatur In Ipeculo euange. ſerm. ca.finãli. Dꝛatio beati anſelmi ad gloꝛioſam dei genitricem pulchꝛa valde:no tatur li.de Excel.mar.vir.ca xij. Dꝛationes ꝓ fidelibꝰ⁊ bñfactoꝛibꝰ: notant᷑ li. Weditationũ. in fine. Dꝛando dum dicimus: dimitte no⸗ bis debita noſtra ⁊c̃. quid opere⸗
tur: declaratur.li.j. Cür deus ho⸗
mo.ca.xix. Sꝛandum eſt ſapienter: ardenter: humiliter: fideliter:perſeueranter et confidenter vt exaudiatur. li. de Wenſuratione crucis.h.
Dꝛdinis genera ſunt duo: viro reli⸗
gioſo conuenientia.li.de Bimili⸗
tudinihus.ca.xc.
Dꝛdo facticius:ſic ſe habet ad oꝛdi⸗ nem naturaleʒ: vt coꝛrigia ad ſo⸗ tularem.ibidem ca. xx.
Dꝛdo pꝛobat quidĩ homine lateat: ſicuti ignis denarij falſitateʒ oſtẽ tat.ibidem ca.xcv.
Dꝛiginale peccatum a qua oꝛigine dicatur deſcendere: oſtenditur li. de ↄcep.virg. ⁊ pecca.oꝛig.ca.j.
Bꝛiginale peccatum:⁊ omne pecca⸗
tum eſſe iniuſticiam: pꝛobatur ibidem.ca. ij.
Sꝛiginale peccatum quid ſit:oſten ditur:et ꝙ in omnibus ſit equale: declaratur ibidem.ca. xxvij.
Driginalis et perſonalis iuſticia vr
iniuſticia que ſitꝛ oſtenditur ihi⸗ Sꝛiginalis peccati quantitas:nota tur. Item quomodo deſcendat in infantes: per longum oſtenditur ibidem ca.xrij. ⁊ xxiij. Saginem perſonarum in diuinis: auctoꝛ ipſe naturali exemplo pꝛo bat.li.de Incar. ver.ca. vij. Dꝛigo beate marie virginis deduci tur. li.de Excel. marie virg.ca.ij. Os patris: non eſt aliud qᷓ; eſſen ⸗ tia eius.li. de

„ 5
gine müdi.ca.). Aleſtina deſcribitur: ⁊ que
P gentes ac regiones in ea cõti neant᷑:notat᷑ li..de Imagi. mundi.ca.xiiij.
Paraclitꝰ ſpůſſancrꝰ:quẽ mittet pñ
mnomie meo. Et illuc: gñ vene⸗ nit ꝑacit quẽ ego mittã vobis a patre:quõ intelligi debeãt ille au ctoꝛitates:notaf li.de Pꝛoceſſi. ſpiri ſanc. ð. PMarthia deſcribit᷑. li.j.ð Ima.mñ. Paruitas meritoꝝ qualiter(ca.xy. puſilanimitatẽ ĩ nohis eneret ac icutiat: ⁊ qualiter illud obſtaen/ lum ſalutis remoueri deheat:vt li berins deum ſequi poſ imus:pnl⸗ chꝛe oſtendit᷑ li.de Wẽſ.cru. B.
atrem deñ:filij ſui moꝛtem volu⸗
iſſe quõ intelligatur:ſignatur li.]. Cur deus homo. ca.x.
Materæ fllius nõ ſic ſunt due res:vt in his duahus rehus intelligat᷑ eo⸗ rum ſubſtãtia: ſed eo ꝛũ relatiões. li. de ncar. verb. ca.iij.
Water ſolus genitoꝛ ⁊ ingenitus:ſo lus filius genitus: ſolꝰ amoꝛ nec genitus nec ingenitus: oſtendit k. Wonologion.ca. liiij.
Mater den ꝙ nõ ſit deꝰ de deo: ꝓba
tur li. de ꝛoceſſ.ſpiri.ſan. L. ꝓ Mater quia habet filiũ:⁊(pe fin?. pñ ſſanctus qꝛ non habet filiũ: p hocꝓbari poteſt:quia ſunt alij ab inuicẽ: nð tamẽ hec eſt cñ vt ſint dinerſe perſone. ibidem.S. Matris ⁊ kilij ⁊ ſpũſſancti: ſex ſunt differentie: de quibꝰ?ꝑ longů agi⸗ tur.ibidem. S. et T. Maucitas perfectoꝝ innuit᷑ ꝑ ckꝛi⸗ ſtum: duʒ dicit: Siq;s.i.q̃f alics exmultis vułt poſt me venire⁊t̃. li. de Menſur. crucis. A. Manlus aplus credit᷑ didiciſſe euã
geliñ in illis tribus dieb⸗ quibus
cecus E. ni ax quãttuo? modis agif:quibus
vn ad ver quietẽ pducit᷑.lið. de Bimili.ca.cxxtij.
Annotatio—
Sſtentũ quid ſtnotat li.jde ʒma ¶ Meccans
oſtendi li.de be. arbi.ca.x· Meeccare non eſt aliud qᷓ; deo debi⸗ tum nõ reddere. li.j.Cur deꝰ hõ · ea.xj. Et qð ſit ilud debutũ qð ðo debemus: notatur bidem. Meccata ꝑentũ poſt adam nð im⸗ putant᷑ anmabꝰ filioꝝ.li.de Cõ cep. virgi.⁊ pec.oꝛig.ca.xxiij. ⁊ eccata dimittere ſolã miſe(xxv ricoꝛdia ſine folutiõe dehiti: an deum deceat: pulchꝛe oſtenditur li.y. Cur deus hõ.ca.xij. et. xiij. Meccati põdus ſeu magnitudo oſtẽ dit᷑: et ið grauiſſimũ:qꝛ ↄtra deñ Meecatoꝛ ne deſperet:ad ieſum con fugiat:⁊ hoe nomen ſuũ ieſus cõſi deret.li.de Wiſeria hois. F. Meccatoꝛ negligẽs ↄuerti: ſtulto pi gro aſſimilatur:⁊ paupꝑt inſipiẽt. li.de Bimi.ca.cluij.⁊ clv. Peccatoꝛ peecatoꝛẽ iuſtificare non pöt. li.]. Kur deꝰ hõ.ca. xxinj. eccatoꝝ remiſſio eſt homini necer ſaria: vt ad heatitudinẽ eternã ꝑ⸗ ueniat.ibidem.ca.x. Mecratoꝝ magnitudo luctum iugẽ homni cõferre debet:Et ꝙ nullũ peccatũ cõtra deñ cõmiſſum par⸗
uum ſit dicẽdũ: aſſerif᷑ li.de Wi⸗
ſeria hominis. C. D. E
Meccatũ ĩpunitũ dimittere: nec de⸗
Pot nec peccatoꝛ ſine folutiõe ad.
talem beatitudinẽ qualẽ habebat
antequã peccaret peruenire. li. z⸗ Cur deus homo.cu.xix. Meccatũ quo dã nat᷑ humanũ genꝰ cur magis imputetur ade qᷓ; eue: cũ tñ ille ꝑ illã ⁊ pꝰpeccauerit:no taf᷑ li.de ↄcep. v. ⁊ pec.oꝛi, ca.ix. Meccatum patris nulius poꝛtat ß ſuum:nec infantes peccatũ ade: ſed ſuum.ibidem ea.xxv 7. Peccatũ dupler ſcʒ naturaie ⁊ ꝑm⸗ nale: deſcribitur ibidem.ca.xxiij. Petĩ ade pfonale quõ tranſeat in oẽsꝛ⁊ ſit in illis qui ab i
5oꝓpagã tur naturale ſeu oꝛigine bice
nomõ ſit feruus peecati: Me

din inmnign xade qer
peincipaliũ ſententiarum
in fine. ca. 2 B Peccatũ infantũ minꝰ ẽ q́;ᷓ peccatũ ade: nullꝰ tñ ſine illa vniuerſali ſa⸗ tiſfactiõe:ꝑ quã ⁊ magnũ ⁊ paruũ peccatũ dimittit:ſaluat᷑. Ibidẽ. Mena peccantis cuuſmodi ſit ho⸗ noꝛ dei:oſtendit lib.). Cur dens homo.ca.xiiij. Mena peceati:cur ꝑſeueret in nobis in hac vita deleto petõ ꝑ bapti⸗ mum:inueſtigat li. de ↄcoꝛd. g̃e ⁊ lib. arbi.S.. Menitẽtia alia hñida:alia ſicca:n o⸗ tatur li.de Fimi.ca.cxliii. Menitere de aliquo magno crimine cupientis:illo moꝛe agat vt arbo ⸗ rem magnã ſuccidere volẽtis.ibi dem.ca.cxlv.— Perfectuʒ odium peccati ꝑfectuſq; amoꝛ eiuſdeʒ: idem plerũq; opus exrhibet exterius.li.de Smilitudi kibus.ca.crxxvx). Mericuloſe valde viuimus:nã quo/ tienſcũq; ſciẽter aliquid quãtũli⸗ bet paruũ cõtra dei voluntatẽ fa cimus:grauiter peccamꝰ.li.j. Cur deus homo.ca.xx. Meſtilentia vnde cauſet᷑: oſtendit᷑ li.· de Imagi.mũdi.ca.xxiij. Metitio hũilis ad filiũ dei pꝛo ſua paſſione:notaf in Speculo euan⸗ geli.ſermo ca. xvij. et ca. xvij. Planctus peccatoꝝ:denotiſſime in ⸗ ducit᷑ li. de Wiſeria hoĩs. D. E. Planetarũ curſus: oꝛdo ⁊ natura: declarar᷑ li.). de Ima.mñ.ca.xxiiij.
Planetarũ coloꝛes: notant᷑ ibidem:
cum ʒodiaco ⁊ harmonia ⁊ẽ̃. Plus peccat qui amoꝛem ꝓxmi a coꝛde alteriꝰ minuit: qᷓ; qui victũ ab oꝛe pauperis rapit. li.de Bimi/ iitudi.ca.cl.
No Potentia dnodecima pars beatitu
dinis: exponif᷑: et eius contrariũ ſcʒ impotentia pars miſerie: no/ tatur: Ibidẽ ca.lx viij.
Poteſtas ſequitur voluntatẽ.li.ij. Cur deus homo.c a.x.et de Caſu diaboli.ca.x ij.
Poteſtas multipler: notat᷑ li.de Ca ſu diaboli.ca.xij. poſt pᷣncipiũ. MPoteſtas peccandi ꝙ non ꝑtineat ad libertatẽ arbitrq: oſtendit᷑ de Libero arbi.ca.j. Poteſtas ſeruandi rectitudinẽ vo⸗
luntatis ꝓpter ipſam rectitudinẽ: ꝙ ſit pfecta diffinitio liberi arbi⸗ trnꝛer genere ⁊ differentijs:oſten ditur ihidem ca.rij. Pꝛecioſum a vili ſeꝑans oꝛi dei aſ⸗ ſimilat᷑. Spiſtola.x.C. Pꝛeſciẽtia dei impꝛopꝛie dicit᷑ pꝛe ⸗ ſcientia:cum omnia ei ſint pᷣſentia .li. de Caſu diabo.ca.xx. Mꝛeſeientia dei: qð non diſcoꝛdet a libero arbitrio:pꝛobat᷑ per multa. li. de Cõcoꝛdi. pᷣſciẽtie dei cũ li⸗ bero arbi. B. Et pᷣdeſtĩatiõis. P.
Preſcientia dei non neceſſitat ho⸗
minẽ peccare vel nõ peccare. Ibi⸗ dem.C. ⁊k̃.
MPeeſcientiã diuinã ⁊ liberum arbi
triũ ſibijnuicẽ conſentire:nullate ⸗ nus duhitandũ eſſe aſſerit᷑? ꝓpter humanã rationem.li.de Caſu dia
Mꝛeſciri quomð intelligat. lib. de
Cõcoꝛd.pᷣſciẽtie dei cũ libe.arbi ⸗ trio. E. Et pᷣdeſtinatiõis.h. Mꝛopagatio vtri de ſola virgine nõ eſt naturalis aut voluntaria: ſed mirabilis ſicut ⁊ illa que mulierẽ de ſolo viro pꝛotulit. li.de Con⸗ ceptu virgi.⁊ pec.oꝛigi.ca.xj.
Prꝛo peccato ſatiffacere quid ſiteno
tat᷑ li.y. Cur deus hõ.ca.xy. Pꝛopꝛia volũtas:dei volũtatẽ ſibi aduocatã habere nõ poteſt. li.de Wjapeie voluntati omnia vitia de ⸗ eruiũt. Ibidem ca. xxxvj. Pꝛopꝛietates cõplexionũ notant᷑: et quibꝰ horꝭ dominenf:oſtendit᷑ li.j.de Zmagi.mũdi.ca.iij. Pꝛopꝛio filio fuo nõ pepcit de⸗ ⁊c. exponit᷑.Et illud:Mð ſicut ego vo lo:ſed ſicut tu:declarat᷑ lib.j.Cur deus homo.ca.ir. 4

Mutttut 5——
* 6 4
—
inteiligi debet:notat ibidẽ. Pꝛopter peccatoꝛes amplius qᷓ; ꝓ⸗
Po
rie virginie.ca.). Pulchꝛitudo pꝛima pars beatitudi
contrarlum ſcilicet turpitudo ꝑs miſerie:declaratur li.de Similitu dinibis.ca. 1.
Pnnctus eſt paruus tranſcenſus
puncti in hoꝛologio.li.ij. de ma⸗ gine mundi.ca.]. Puſillanimitas ad ſequẽdum chꝛi⸗ Qus ſuratione crucis. P per totum. Aa et cuius neceſſitate ip⸗ ſe altiſſimus ſe ſic humilia⸗ uerit vt hominẽ redimeret:
factus homo:oſtendit᷑.li.de Me⸗
dita. redemptio.humane. ca. iij. E uadrans eſt quarta pars diei hã ⸗ bens tres hoꝛas: naturalis vero diei ſex hoꝛas.li.ij. de IJmagine mundi.ca.]. NQuanto opulentius ex his que per ohedientiam paſcunt in ſacra ſcri ptura nutrimur: tanto ſubtilius d ea que per intellectum ſaciant puehimur. li.de Incar.ver.ca.ij. Euecunq; dicuntur ad aliquid ita vt ad inuicem magis vel mi⸗
Que
nus aut equaliter dicantur: per
aliquid dicuntur:non aliud ⁊ ali⸗ u:ſed idem intelligitur in diuer⸗ ſis:ſiue ĩillis equaliter ſiue in eqᷓ⸗
liter conſideretur.li. Wono.cg..
E ueſtio de qua totum opus pẽdet:
ſeilicet cur infirmitatem naturede us aſſumpſerit mouetur.l.. Cur
deus homo.ca.]. Queſtio de qua totum opus depen det:ſcilicet cur deus homo factus
ſit ⁊̃. recapitulatur cum ceteris
de quibus tractatũ eſt: ſũmatim: Etꝙ ſu fficienter reſponſum ſit qᷓ⸗ ſtionibus de reſtauratione:et hu⸗ mana aſſumptione ⁊c.aſſeritur a
Innotatio
Pꝛopt᷑ qð deꝰexaltauit illũ ⁊c̃.quõ
pter iuſtos: beata virgo effecta eſt mater dei.li.de Ercellentia ma
nis: que ſit oſtenditur: Et illius
ftum ex ſeptem cau ſatur.li.de Wẽ
Q veritas veteris et noui teſtamẽ
uei
tic
boſo.li.ij. Cur deus hõ.ca. xviij · im Qneſtio pulchꝛa monetur contra ne a gantes ſpiritumſanctum pꝛocede ſi re de filio.li. de Pꝛoceſſione ſpi⸗ gol rituſſancti.S.pꝛope finem. Mih
Queꝑ interrogationẽ et reſpõſionẽ nui inueſtigant᷑: multis et maxie tar/
dioꝛibꝰ ingenijs magſ patẽt:et iõ placẽt.li.ſ. Cnr deus homo.ca.. Qui zur Euid habes qð nõ accepiſti· omni⸗— bus dicitur(excepto deo) etiam angelis. li. de Caſu diaboli.ca.].„ Et de ↄcoꝛ.gr̃e ⁊ liberi arbi. H. Dad Quicquid neceſſaria ratione vera⸗— citer eſſe intelligitur:id in nullam ſu debet duci dubitationem:etiam ſi ud ratio quomodo ſit non percipiat᷑. Ppo li. Cur deus homo.ca. xxx. Quo— Oe neceſſe ſit verbum ſolum et ho⸗ pin minem in vnam conuenire perſo/ boni
nam:oſtẽditur li.ij. Cur deus hã · ca.ir.Et li. de Incar. vb.ca.iiij.
ti in his que dicta ſũt pꝛobata ſit. ꝓbat᷑.li.ij. Cur deꝰ homo ca xxij.
D nõ ſint tres dij: quamqᷓ; tres res pſonales: vna iñ res eſſentislis: oſtendit᷑ per longum.li. de Incar natione verbi.ca.iij.
Q pater ⁊ filius ⁊ ſpirituſſanctus non ſint tres res ſeparate:natura li exemplo ꝓhatur.ibidem.ca.vj.
Q nihil per ſe ſit inſtum aut iniuſtũ niſi ipſa iuſticia vel iniu ſticia:oſtẽ
.
ditur.li. de Conceptuvirginaliet nostſ peccato oꝛiginali.ca.iiij. lu:fe Q in ſemine ſumpto de virgine nõ Went ſit peccatum:nec neceſſitas futuri Rede peccati:pꝛobat ibidem.ca. viij. ſi oca Et per. viij capitula continuatur diur
et concluditur.ca.xv. in fine. nshu Oæ pꝛopagatio de virgine non ſub/ keiennt iãceat legi ⁊ meritis naturalis ꝓ ſn pagationis: notatur ibidẽ.ca. jy. niſ O ſit vnum aliquid fumme bonum— et ſumme magnum:⁊ ſummũ om⸗ 3 i nium que ſunt: pꝛobatur li. Wo⸗— nologion. ca.y.et ij. w Oe ſit natura quedain per quam eſt

ul Rnn euns Mitrkn edic obanſt. cra Mortj 5dy jtes es nori entslis: long eIncr d.a
lus Mnns vR tenan t em ca.y
lit iu mxut iniui
dave un ſticia: ei Lonc wwirgnai ump virgheni ne its inn bat en. d.vij apu nhntinun r. 6 fhe. ode enonſt mc Suturlsy iqu— Peurli. M —
**
ed urund
Re
quicquid eſt: que per ſe eſt:⁊ eſt
ſummũ omnium que ſunt. ibidẽ.
ca.iij. et iiij. Et ꝙ ſicut illa eſt per ſe ⁊ alia per illam: ita ila ſit ex ſe: et alia ex illa.ibidem.
Q illa nõ ſit vlla iuuante cauſa du cta ad eſſe:nec tamen ſit per nihil aut ex nihilo:aut quomodo intel⸗
ligi poſſit per ſe eſſe:⁊ ex ſe:oſten ⸗ ditur ibidem.ca.v. Et quomodo omnia alia ſint ex illa: notatur ihi dem ca.v).
Q a deo non ſit niſi bonum ⁊ eſſe:⁊
onne bonum ſit eſſentia:⁊ omnis
eſſentia bonum: ꝓbatur li.de Ca⸗ ſu diaboli.ca.j.
Q poteſtas volendi in angelo qð non debuit:ſemper bona fuerit:et
ipſum velle quantum ad eſſe ſemꝑ bonũ ſit: declarat᷑ ibidẽ.ca. xxviij. Q non poſſit cogitarinon eſſe quo
maius cogitari non poteſt:conclu
ditur li. Contra iuſip. E.⁊c̃.
Quomodo in chꝛiſto dicantur due
perſone eſſe ſicut due nature aſſũ⸗ pte:et vnde cauſef᷑ hic erroꝛ: no⸗ tatur li.de Incar.verbi.ca.v. Bcta voluntate nihil libe ⸗ r rrius eſſe:oſtenditur li.de Li bero arbitrio.ca.ix. Rectitudinem ſeu veritatem actiðis gliam eſſe neceſſariam:aliam non neceſſariã:notat᷑.li.de veri.ca.v. Reddere debemus deo non ſolum nos:ſed et noſtra:ſcilicet natura⸗ lia: foꝛtuita: et gratuita. li. de Wenſura.crucis. E. RBedemptio generis humani: cur ſit occultata: ⁊ tam diu dilata:oñ ditur li.de Medita. redemptio⸗ nis humane.ca.ij. Redemptoꝛ noſter chꝛiſtus nihil ſu ſtinuit in omnibus que paſſus eſt: niſi pia voluntate.hoc in concoꝛ ⸗ dantia duarum rationũ oſtendit. li. de ↄcep.vᷣg.⁊ pec.oꝛig.ca.xix.
B. in celo quid ſit: oſtenditur
piſtola.ij..
Pꝛincipaliũ ſententiarũ
7
Regule ad inueniendum annum do mini: EGpactas: annum ſolarem: cõcurrẽtes: biſextũ:cyclũ lunarẽ: annum nouenalis cycli: ⁊ claues terminoꝝ: notant᷑ li.ij.de mãg. mundi.ca. ih
Belatio quomodo reſtringat conſe quentiam vnitatis dei: oſtendit᷑ li.de Pꝛoceſſione ſpiri. ſan. C.
Relationis oppoſitio pꝛohibet pa ⸗ trem ⁊ filium ⁊ ſpiritumſanctum de inuicem dici:⁊ pꝛopꝛia ſingulo rum alijs attrihui.ibidem.
RBelationum pluralitas quomodo
obuiet vnitatis conſequentie:pnl chꝛe conſideratur ibidem.C.cir⸗
ca medium.
Rem eſſe in intellectu aliud eſt qᷓ;
intelligere rẽ eẽ.li. Mꝛoſolo.ca.ij. Rem eſſe pꝛeteritam: ⁊ rem pꝛeteri⸗ tam eſſe pꝛeteritam: aut rem eſſe pꝛeſentem ⁊ rem pꝛeſentem eſſeõ ſentem. ⁊c̃. ꝙ iſte locutiones non ſint idem:oſtẽditur li.de Cõcoꝛ. pᷣſcientie dei cum lib.ar. E. F.G.
Remiſſionem omnium peccatoꝛum
confert votum emiſſum deo in ſub miſſione ⁊ reſignatione pꝛopꝛie volũtatis in religione. Epia.. B. Res carens ratione nec ad peccatũ incitare poteſt: nec ad virtutem. In declara.ſuꝑ de ↄcep.vᷣg. ĩ pꝛĩ Res eadem multis modis(cipio. diuerſis conſiderationibus ſuſci⸗ pit in ſe contraria: ꝓhatur hoc in ⸗ percuſſione.li.de Aeritate.ca ix. Res vna ⁊ eadem in ſcriptura ſatra multotiens inuenitur ſignificare diuerſa. n homel. Intrauit. Reſponſio contra grecos qui repꝛe/ hendunt latinos in eo ꝙ ſine eo⸗ kum conſenſu inſertum ſit in ſym bolo athanaſij: qð nos⁊ ip̃i ꝑiter ſuſcipimus: de pꝛoceſſione ipiri⸗ tuſſancti de filio:vt cum dicitur: Qui ex patre filioq; pꝛocedit:⁊̃ notatur.li.de Mꝛoceſſione ſpiri⸗ tuſſancti. P.
5 5

nicatiões puipẽdẽtes:qͥlit᷑ co⸗ ercendi ſintæ puniẽdi:et q̃liter ceteri clerici oꝛdies ſacros haben tes: oñdit᷑ Cpiſtola.viij. C.et. D. cramẽta eccieſie: ſi p vniuerſam eccleſiã vno ritu ⁊ cðcoꝛditer tra ctarenf bonũ eſſet:Et quõ cõtra⸗ riũ excuſari poſſit:et vnde ille di⸗
uerſitates cauſate ſint:o ſtenditur
Epla de Diuerſttate ſacfoꝝ · A. B acrã ſcripturã ſupꝛa ſolidãitatẽ velut ſupꝛa firmũ fũdamẽtũ fun datã eẽ: aſſerit li.ij. Cur deꝰ hõ. Sacre fidei q̃ſtiõ̃es dů diſpuſca.xix. tamꝰaut rimamur:nõ qͥlibet diale ctici: ß in ſcripturt ſacris expti hu⸗ milit᷑ ſuſcipi dñt. Nã in ſe ↄfidens hũana ſcia:citiꝰ pt ipingẽdo coꝛ⸗
nua ſibi ↄfringere qᷓ; initẽdo petrã
hãc ſolidiſſimaʒ eueilere.li.de In/ Icti nõ gaudebũt de(car.v.ca.ij. ruina ãgeloꝝ:qꝛ nullꝰ certꝰ erit:ꝙ õ factus ſit vt numerũ cõpleatĩ⸗ minutũ.li.j. Eur deꝰ hõ.ca.xviij. ctĩ dei ĩ glia:videbũt deñ ſicuti ẽꝛ ß magnitudinẽ diuinitat? ei ſiue imẽſitatẽ potẽtie illiꝰcõpꝛehẽdere nequibũt. li.de Bimili.ca.clxxvj. Banitas quita ps beatitudinis:q̃lis ſit:relinquit᷑ inerplicabile: Et ei⸗ ↄtrariũ ſcʒ infirmitas qͥnta ꝑs mi⸗ ſerie oñdit᷑ li. de Simili.ca.ĩiij. Bapiẽtia: octaua ps btitudinis ad animã ptinẽs:q̃ ſit oñdit᷑. Et qꝛ ĩ illa felici ſocietate ſupne curie: a ſinkulis oẽs:⁊ ab oĩbꝰ ſinguli co
gnoſcẽt:nec quẽpiã oĩno jatere
pia:q̃ gente:q̃ ſtirpe qͥs editꝰ ſit: vłãd etiã ĩ vita ſuã fecerit: norat᷑ Quõ aũt pctã ſinglo(ibidẽ ca.lir. rũ ſinglis pateãt:pulchꝛe deducit ibidẽ ca.lx.Et lib. Meditatio.. apiẽtia ꝑfecta atq; ſtulticia:eade; plerũq; faciũt opa.ibidẽ.ca cxxxv
SBatiffacere:eſt honoꝛẽ quẽ deo ra⸗
puit peccãdo:ſoluere.li.]. Cur de? Stiſfaciẽdo ꝓ homĩe: ¶hõ.ca.x). opoꝛt bat deñ hoĩeʒ aſſumere er genere ode:⁊ de virgine femĩa.li.
Annotatio—
Sa Acerdotes cẽſuras ⁊ excõmu ⸗
ij. Cur deus hð. Ca. viij. Patiſfactionẽ opoꝛtet eſſe ᷣm mẽſu⸗ rã peccati:qꝛ deꝰ nihil ĩoꝛdinatũ relinqͥt ĩ regno ſuo:necꝑ ſepotuit eã facere hõ.li.). Cur deꝰhd.ca.· vx Satiffactionẽ facturꝰncẽe eſt eẽ ꝑfe ctũ deũ:⁊ ꝑfeetũ hoĩem· li.ij. Cur d. Satiſfactiò q̃ hõ ſaluat᷑(õ.ea.vij· fieri nõ p̃t niſi ꝑ deũ hoĩeʒ.ibidem ca.v). Nec fierip̃t niſi ſoluat᷑ deoꝓ ꝑctõ hoĩs aliqd maiꝰ qᷓ; omne q pᷣrer deñ eſt. Ibidẽ:Etin li. Wedi tationũ redemp.hũane.ca.iij. Zecuritas tertiadecima ꝑs btitudi nis oẽs alias btĩtudines ↄfirmat. Eius quoq; contrarium ſeʒ timoꝛ
riij· ꝑs miſeric: notat᷑ lib.de Simi⸗
Seinẽ equoce dicit᷑:⁊ de(ca.Ixix. eo qð eſt cauſa:⁊ de eo qðᷣ ẽ excã. In declara.de cõcep. virgi. col.iij.
Benſus aĩe notant᷑.li.de. Ii.ca.ij.
Senſus coꝛꝑis tũc aperiũt᷑:ſi volñ
tas ſe ſoli deo ↄiũxerit.ibidẽ c.iiij
Senſus coꝛꝑis ſunt qnq;:⁊ qꝛ hoꝛũ ſenſuũ delectatio rarrꝰ ſit bona:ſe⸗ pius vo mala:notat᷑ ibidẽ.ca.xij.
Ieptẽ cauſe notant᷑: q̃ꝝ q̃libet ſuffi⸗ ceret hoĩem cõpellere vt fateret᷑ ĩ ſe nihil iuris hãe.li.de Mẽ.cru. E.
eptẽ ſunt cauſe q̃ nos inducunt vt cðfidamꝰ dei honitati. Ibidẽ.h.
Seruitꝰ peccati ꝙ nõ auferat liber⸗ tatẽ arbitrij: declarat᷑ li.de Libe.
Sicuti oĩa ꝑ ſũmã eſſen(arbi.ca.xj
tiã facta ſũt: ita vigẽt ꝑip̃am ⁊ in illa. li. Wonolo.cã. xij. Si iniuſtꝰ cõuerſus fuerit: fecerit iuſticiã ⁊c̃.nð intelligit᷑ niſi de ilł qͥ aut expectanerũt chꝛiſtũ anteqᷓ; veniret: aut crediderũt ĩ eñ poſtqᷓ; venit.li.j. Cur deꝰ hõ.ca.xx.
Bilitudo int᷑ ſuggeſtionẽ: delectati⸗
—
onẽ:cðſenſum:⁊ canẽ:notaf᷑ li. de Bllitudo int᷑ q̃litates( Simi.ca.x coꝛpis ⁊ aĩe:notat᷑ ibidẽ ca.erviij Bimplicitas dei ⁊ eiꝰ pluralitas:no tat᷑ li. de Pꝛoceſ ſpi. ſan. B. ꝑto. Simplicitas vnitatis q̃lit᷑ a ſ exclu- dat pluralitatẽ:q̃ ẽ in relatiuoꝝ ſi⸗ gnificatiõe:oñdit li.de ꝓcei.ſ.ſ. C
Se

ecan
nieſi) vbi.a.ʒ
avig 9amtih lo.ca ſ rſus fecet dind g niſideil cdid epo sgell ndelegu
16
SBo
Bp
nð ſolũ ꝓhibet mens ad altioꝛa aſcẽdere: ſed plerũq; etiã intelle⸗ etus datꝰ ſubtrahiẽi ⁊ ipſa fides neglecta bona ↄſcia ſubuertit᷑. li. de nczms yentlezi⸗ Spria deſcribit᷑:⁊ q̃ in ea ↄtineant᷑: deckarat᷑ li.]. re me.n.egxin⸗ Solis quattuoꝛ circuli:notant li.ij. de Zmagi.mũdi.ca.ij. Bpñiſancto nõ accidit dari vel mit ⸗ ti:cũ ip̃e ſit vbiq; ⁊ ĩmutabilis.li. de Pꝛoceſ.ſpi.ſan. F. in pᷣncipio. eẽ de filioꝛ⁊ nõ filiũ de pñſancto: inexpugnabili rõne cõ⸗ Spm̃lerm̃ a nllo eẽꝛfalſũ eẽ oñdit᷑.ibidẽ. E.ĩ fine. Spm̃ſetm̃ hie eſſe a pie id qð ẽ:ꝑ1õ gů ꝓbat᷑ cõtra quẽdã epᷣm grecis Ipm̃ſcm̃ eẽ deñ de(fauẽtẽ. Ibidẽ. deo ⁊ ꝓcedere de deo:ↄcludit᷑ ibi⸗ Ipm̃ſcĩ ex ſola ꝓceſ/ ¶(dẽ.E.et.F. ſide aliñ eẽ a pĩe aſſerẽtesↄuincũt᷑: ⁊ ꝓcedere declarat᷑ ibidẽ. F. Spmſcm̃ nðꝓcedere a patre ꝑ filiũ: oñdit᷑ ibidẽ. k.Et exemplũ jeu ſile notat ſcʒ de fonte: riuo:⁊ lacu:qð ⁊ꝑ longũ deducif᷑. Ibidẽ.A.
Spmſem̃ ſicuti nõ credimꝰeẽ de hoe
vnde duo ſũt ꝑ ⁊ fliꝛ ðᷓ deh in q̃ vnñ ſunt:ita nõ dicimꝰ duo e pᷓn⸗ cipia:ſed vnñ pᷣncipiũ. Ibidẽ. E.
Spm̃ſcm̃ eẽ de filio: iterũ ꝓhat alijs Spũſſcti nomẽ(ratiõibꝰ.ibidẽ.
P relatiuo nole ponit᷑· Ibideʒ. B. Spñſſanctꝰ nõ ideo ẽ aliꝰ a pf̃e qꝛ nõ hzʒ filiũ aut ſpm̃ſeĩ de ſe ꝓcedẽ tẽ ſiẽ p̃: nec qꝛ de aliqͥ ꝓcedit ⁊ pr de nullo ⁊t̃. Ihidẽ. F.in medio. Spñ ſſancti duas poſſe noĩari ꝓceſ ſiões:ſi vnaqq; in ſuo ſenſu accipi/
atꝛ nõ eſſe negandũꝛauctoꝛ ip̃e de⸗
pũſſanctꝰ df̃ ſpũs(clarat ibidẽ. F. filij:ñ ob alið niſi qꝛ ex ip̃o ẽ.ibidẽ
Spñ ſſanctꝰ intficit im/ ¶ S.in fine. piñ: cũ coꝛ eiꝰ cõuertitur ab impie ⸗ tate ad pietatẽ. Ihidem. h.
SBpũſſctĩ ſeptẽ ſũt dona: ſeʒ; timoꝛ:
pietas:ſcĩa:foꝛtitudo:cõſiiũ:intel
lectꝰꝛ ſapiẽtia ·ih. de Sili.ca.cxx.
pꝛincipalium ſentẽntiarũ
Sine ſide ⁊ obediẽtia mãdatoꝝ dei:
Itẽ q̊nq; ßma ad actinã vitã pr⸗
nent: duo autẽ ſeʒ intellectꝰ ⁊ japi entia ad ↄtẽplatiuã.ibidẽ.cg.cxxx] Stellarñ diſpoſitio ſoli deo cognita relinquit᷑.li.ij.de Jma.mũ. ca.ij. Bublimitas cruc ſpũalẽ cruciariʒ eo ꝙ deñũ ad plenũ laudare ñ poſtu mꝰ amare. li. de Wẽſu.cru. B.
Ie
ubſtãtia qñ hʒ eẽ ð ſba:due fiůt ibi
relatiõeſĩſociabileſeſi vᷣm illaſnoĩa ponõ̃t ſe.li. de ꝓceſſ.ſpi.ſan. B. Fñũma eſſentia ꝙ lit in oĩbus:⁊ oĩa ſint ex illa ⁊ ꝑillã ⁊ in illa: oſten⸗ dit᷑ li. Wonologion.ca.xiij. Et qjd de ea poſſit vel nõ poſſit dici ſtantialit᷑: inueſtigat᷑ ibidẽ ca. Et qꝛ quicqͥd de illa ſũma na(xiiij. tura dicit᷑ relatiue: nõ eſt eins ſi⸗ gnificatñ ſbale.ibideʒ in pᷣncipio. Sũma ſpa nõ ẽ coꝛpꝰ: vłaliqd eoꝝ qᷓ coꝛpoꝛei ſenſus diſcernũt: Illa em̃ ſola ẽ q̃ penitꝰ nihil eſt meiiꝰ: ⁊ ᷓ melioꝛ eit oĩbꝰq̃ nð ſũt qð ẽ ipᷣa. li. Wonolo. ca. riiij. ꝓpe finem. Et 7 idẽ ſit illieſſe iuſtã: qð eſt eſſe iuſticiã: Et cetera q̃ de ea dicũt nõ dicũt q̃lis vel q̃ntaß magis qͥd ſit. ibidẽ.ca. vv. Et eãdẽ eẽ ſimpiicẽ:⁊ nõ cõpoſitã: ꝓbat̃ ibidẽ.ca.xvj. Sũma naturã illa quõ ſßa dicenda ſit: ⁊ ꝙ ſit extra oẽm ſbam: ⁊ ſingu larit ſit qͥcd ẽ:oſidit ibidẽ.ca.xxv Et ꝙ nõ ↄtineat᷑ ĩ cõi tractatu ſbaꝝ ⁊ tñ ſu bg ⁊ idiuidu⸗ ½ ꝓbat Itẽ ꝙ idẽ ſpůs ſim(ibidẽ.ca.xxv. plicit᷑ ſit: ⁊ creata illi cõꝑata yon ſint:diſſeritur ibidem ca.xxvij. Zt ꝙ eius locutio idipm ſit qð ipſeꝛ net ñ ſint duo: ß vnꝰ ſpũs.ibidẽ. Mĩilla ſũma natura pr(ca. xxviij filiꝰ⁊ eoꝝ ſpũs ꝑiter ſint ĩ ſe inui cꝰmꝛ notatur ibidem.ca. lvij. Itẽ ꝙ nullꝰ eoꝝ alio ĩdigeat ad me⸗ moꝛãdũ vł intelligẽdũ ⁊c̃.ibidem Et ꝙ nõ ſint tres ð vnꝰ(ca.iviij. ſeu pr:ſen filiꝰ: ſeuvtriuiq; ſpirit?. perhibetur ibidem ca.lix. E uõ ex his mlti filij naſci videãt᷑? Ptilit᷑ mouet᷑ ibidẽ.ca. lr. At ꝙ nðᷓ ſit ibi niſi vnꝰ vn. ibidem ca.lx]

credendum tamen eſſe perhibe⸗ tnr. Ibidem.ca. lrij. Summa eſſentia eſt ſperãda.li. WMo nologion. ca.lxxij. Ctedẽdum eſt in illam.ibidem.ca.lxxiij. Qe tres ſũ na eſſentia quodammõ dici poſſit:oñdit᷑ ibidẽ.ca.lxxvy.
ipſa dominetur om̃ibus: ⁊ regat
omnia:et ſit ſolus deus:cõcludit ibidem. ca. lxxvij. Summam ſubſtantiam eſſe ſine p̃n ⸗ cipio et ſine fine:pꝛobatur li. Wo nologion. ca.xvij. Et quõ nihil fuit atite aut erit poſt illam:oſtenditur ibidem.ca.xviij. Summam eſſentiam eſſe in omni lo co ⁊ tempoꝛe: declaratur ibidem
cca xix.⁊ xx. Mec ſic eſt tota in om
nibus locis vel temporibus vt ꝑ partes ſit in ſingulis.ibidem. Item quomodo ſit in omni ꝛ et in nullo loco: oſtenditur ibidem ca. xxj. Er ca. xxij. Summã hanc eſſentiam nullis acci dentibus eſſe mutabilem:nec ali⸗ cuius accidẽtis ſuſceptibilem eſſe: concluditur ibidem ca.xxiiij. Summam hanc naturam ineffabi⸗ lem perſiſtere:auctoꝛ pꝛohat:qᷓ;uiſ deilla ineffabilt re verum dilpu⸗ tatum ſit.li. Monolo.ca.lxiij. Summam naturam amare omnem naturam ſe vere amantem: ⁊ ꝙ ſe ipſam retribuat amanti: ꝓbatur
—
. ibidem.ca.lxviij.
Summus ſpiritus quomodo dicat
ſeipſum coeterno verbo: oſtendit᷑ li. Wonologion. ca xxx).
Item ꝙ vno verbo dicat ſe ⁊ qð fe⸗ cit. ibidem ca. xxxij. Et ꝙ idem ſit illi ſcire quod intelligere ſiue di⸗ cere:demõſtrat᷑ ibidem:ca xxxiij. Item ꝙ quicquid factum eſt in eins verbo ⁊ ſciẽtia:ſit vita⁊ veritas. concuditur ibidem. Summus ille ſpiritus quomodo di⸗
ativel quomodo ſciat ea que fa⸗
*
Annotatio
t quamuis illud ſit inerplicabile:
cta ſunt:ab humana ſcientia non poſſe compꝛehendi: concluditur ibidem.ca.xxxiiij.et. xxxv. Summus ſpiritus quicquid ipſe e ſt ad creaturam: hoc eſt ⁊ verbum eius:nec tamẽ amho ſimul plura⸗ liter:Et quid duo ſint expꝛiminõ poſſe: quamuis neceſſe ſit eſſe du⸗ os:oſtenditur ibidem.ca.xxxv). ⁊ rxx vij. Et ꝙ idem verbũ ſit ab ip⸗ ſo ſumino ſpiritu naſcendo: demõ ſtratur.li. WMonolo.ca.xxviij. Et ꝙ veriſſimuʒ pꝛopꝛium illius eſt eſſe ꝑentem:iſtius vero veriſſimã eſſe pꝛolẽ:nota᷑ ibidem.ca.xxxix. Item ꝙ ille veriſſime gignat: et ille veriſſime gignatur: Et ꝙ nomen patris ili magis cõueniãt qᷓ; ma⸗ tris⁊ ⁊ pꝛoli nomen filij qᷓ; filie: pulchꝛe oſtenditur ibidem.ca. xl. Item pꝛopꝛium eſt illius veriſſimũ eſſe genitorem:⁊ iſtius veriſſimũ eſſe genitum.ibidem.ca. xlj. Retractatio cõmunionis amboꝛum ⁊ pꝛopꝛietatum ſinguloꝛum:nota tur ibidem.ca.xlij. Quomodo alter alterius ſit eſſetia: inueſtigatur ibidem ca.xliiz. Superbia non ſic vt aliqui putant eſt in altum eleuata:ſed demiſſa ⁊ vallis maxima beſtijs vitioꝛum plena:⁊ caligine tenehꝛarum dẽ⸗ ſiſſima.li. de Bimilitu. ca.xcviij. Superbie tres modi declarantur. Epla. xitj. Et ↄtra iſtos modos ĩ⸗ nuenũt dicta ĩ ſacra ſcriptura. Ibi. Smptatio qualiſcunqʒ ſitnõ t cogit inuitum peccare.li. de Pibero arbitrio.ca.v. Tẽdẽs ad virtutes: agere debet mo re hoꝛtulani.li.de Simi.ca.xcvij. Item agere eum expedit: ſicuti qui domnum edificare cupit. ibidem.
ca. xcvih. Terminus paſchalis qualiter inue⸗
niẽdus ſit:Et de regularihus ciur dem termint: agitur. li.ij. de Tma gine mundi.ca.xxiiij. et xxv.
—————————————————

teralt uhteſit: bi ami.
npur
n ie deniſ arim vüinn eSin ca. ri 8 mo 1 darann, t t modi iſac xtmn hi
nuiti x uar.N
nutet x ededen . 1.d E. d.in m er ſiut q ufcat St.ibiim.
chal lit Lrde Sulusd ag ij de jn .c.]1 tr.
Terra quibus nominibus nominet:
oſtendit᷑ li.j. de Imag. mun.ca.v.
Qæ ſit rotunda:? ocẽano vndiqʒ claudat᷑ ⁊c̃.notat᷑ thidem.ca.v.
Terra quinq; ciyculis diſtinguitur.
ibidem. ca.vij. Terre habitabilis diuiſio: notatur Terremotus vnde cauſentur:oſten
ditur ibidem.ca.xxij.
Timoꝛ peccatoꝛum quomodo exclu
dendus ſit:⁊ qualiter incutiat pu⸗ ſillanimitatem: notatur.li.demẽ ſura crucis. B.
Tre Tres ſunt eurſus rerum:ſcilicet mi⸗ rabilis: naturalis ⁊ voluntariuſ.
li.de ↄcep.virg ⁊ pec.oꝛi.ca.xj. Tres ſunt in anima nature: ſcilicet
ratio:voluntas ⁊ appetitus. Ra⸗
tio aſſimilatur angelis:appetitus
bꝛutis animalibus: volũtas vtriſ
q;·li.de Similitu.ca.clrix.
Tres ſunt delectatiões: ſciiicet ſug ⸗ geſtio:delectatio ⁊ cõſenſus. Pꝛi ma ſentitur in carne pꝛeter volun tatem: alia in voluntate cogitatio
nis: tertia ſentitur cum vo unta-
te operandi.li.de Bimi ca.clrr. Tres ſunt modi libertatis: ſcilicet actionis:intelligentie ⁊ recte vo⸗ luntatis.ihidem.ca.clxxxꝝ. Tri Tria ſunt verecundie genera:que et . exterius operantur duierſa. Tria g id eſt: laboꝛantium in hac vita: al ſimilantur tribus hominibus de mane vſq; ad veſperam molen⸗ tes manu· ⁊c̃. li. de Bimili.ca.xlij. Tria genera hominum terreno im ⸗ peratoꝛi ſeruiunt: Et ſimiliter tria ſunt genera eoꝛum qui ſuperno re gi deſeruiunt.ibidem.ca.ixxx. Et
„
iterum ca.clx viij. einſdem.
Tria ſunt genera voluntatis in ſub
ditis: ſcilicet obedientia: licentia ⁊ inobedientia. Id oſtenditur per ſimilitudinem ſcilicet de matroha:
enera hominum molentinm:
—
pꝛincipalium ſententiarũ
fliabus: ancillis:⁊ ancilla latrõe.
ibidem.ca. lxxxv.⁊c̃.⁊ lxxxir.
Tria eſſe debent in monacho perfe⸗
cto: quemadmodum in denario. ibidem.ca.xt.
Tria ſunt neceſſaria volenti honus
effici:ſclicet ſcientia:voluntas et vſus: Vſus enim complet totum pꝛout in ſimiti de citharedo oſtẽ ditur:ibidem.ca.clij. ⁊ cliij. Et ite⸗
rum ca.cix.
Tria damna pꝛincipaliter ſunt in peccatis:e quibus duo hominem: tertium deum reſpiciunt.li.de Wẽ
ſuratione crucis. B.
Tribus modis
one. li. de Similitudini.ca.clvj.
exponi poteſt: ſi qus ſubſtantia dicitur eſſe facta ex ni⸗ hilo.li. Wonolo.ca. viij. Tribus rebus acquiritur ſcientia · ſci licet doctrina:experimento et rati
clvij. et clviij. Tribus modis ſentitur dens: vide⸗
licet intellectu: amoꝛe et vſu.li.
de Simi.ca.clxiij.et clxiiij.⁊ clxv.
Tribꝰ de cauſis hoĩes ſerniunt deo:
videlicet timoꝛe:cõm re.ihidem ca. clxviij.
ℳ
odo ⁊ amo⸗
Tribus modis loquimur de Pecc⸗„
toꝛſcili cet ſecũ dũ naturã:
tiam: et ſecundum diſciplinam.
ibidem ca.clxxitij. Tribus ex cauſis amatur omnis ree: aut natura:aut recte:aut ſpe cõmo di. Et his tribus modis deus eti
am maxime eſt diligendus. li. de Similitudinibus.ca.clxxr. Tonitruns eſt crepitns nubium et ventoꝛum:⁊ fulgur eſt ignis inde excuſſus· li.). de Jmagine mun⸗
„
do ca.xxiij.
Totus vigoꝛ bene viuẽdi: in obe dientia conſtituitur:et in eius ne⸗ gligẽtia deſtruit᷑ ⁊c̃. Epla.v. C.
kklle equiuocum eſt ſicut vt Ve
libero arbitrio.ca. viſ.
.———2. 1—. 2——

velle:et nõ ſemper qð deus vult. li.de Similitudinibus.ca.clix. Aentus quid ſit:⁊ vnde cauſet᷑: no⸗ tatur li.j.de Jmagi.mũca.xxiij. Aentus:id eſt aeris flatus: in duo/ decim diuidit:⁊ qͥq; ꝓpꝛiũ voca ⸗ bulum ſoꝛtit:E quibus quattuoꝛ unt cardinales: alij illoꝛũ colla⸗ rerales. hiclem. Verba monachi defuncti Oſberini nemine ad Anſelmũ in ſpiritu de⸗ lata: declarant᷑ li. de Similitudi⸗ nibus. ca.vltimo. Verbo domini celi firmati ſũt:⁊ ſpi ritu oꝛis eius ⁊c̃.pulchꝛe deducit᷑ li.de Pꝛoceſſiõe ſpñſancti h. erbũ quomõ ſit ſemen:ꝑ exempla oſtendit᷑ li.de Cõcoꝛdia pᷣſciẽtie ⁊pᷣdeſt. necnõ gr̃e dei ⁊ li.ar. Q.
Verbum dei non ſuſcipientes quare
arguant᷑:cum hoc facere nequeãt: niñi gratia eoꝛum volũtates diri⸗ gente:oſtendit᷑ ibidẽ. R. S. Verbũ ſummi ſpiritus: non eſt ex eo quẽadmoduʒ ea que ab illo facta unt: ſed quẽadmoduʒ creatoꝛ de creatoꝛe:⁊ ſummũ de ummo.lib. Wonolo.ca.xx viij. Aerecũdia que eſt apud deñ: ſenp eſt libera:⁊ cuſtos fidelis:⁊ qua liter ſibij de Simili.ca.cxij. Aerecũdia que eſt apud homines: nõnunqᷓ; fallax eſt: ⁊ latro peſſi ma:beſtias ĩmittit.⁊ falſa ſibijpſi fingit. Ibidem ca. cxiij. Et de cõ⸗
ſultatione harum ſoꝛoꝝ: vide ibi
dem ca.cxiiij.. Deriras: ꝙ non habeat pꝛincipium vel finem:affirmat li.de Veritate ca.·et ca.xy. Aeritas in enũciatione quid ſit in ⸗ quirit᷑:Et de duabus veritatibus enũciationis agit᷑. Ibidẽ ca.ij.
Aeritas cogitatiõis: dicit᷑ rectitudo
eius. bidem ca. iff. Aeritas volũtatis ſimiliter dici᷑ re/
SInnotgtio
Nelle debemus: qð dens vult nos
pſi loqui deheat:notatur
ctitudo eius. Ihidẽ ca.liij. Deritas vel b ꝙ non ſit in len⸗ ſibus: ſed in opinione:pꝛobat li. de Aeritate.ca.vj. Aeritas eſt in omniũ que ſunt eſſen tia: qꝛ hoc ſunt qð in ſumma ve⸗ ritate ſunt. bidem ca. vij
Aeritas ſignificatiõis qᷓ; latã ſit:in⸗
neſtigat᷑:ibidẽ ca.x. 8 Aeritas ſumma:ꝙ ſit rettitudo:⁊ ꝙ illa rectitudo ſir cauſa omniũ alia⸗ rum veritatũ ⁊ rectitudinũ:⁊ ni⸗ hil ſit cauſa illius: oſtendit᷑ lib.de eritate. ca. r. Aeritas ſic diffinit᷑:Eſt rectitudo ſo la mente ꝑceptibilis. Ibidẽ ca.xij. Acritatẽ actionis:eſſe fectitudinem facere:pꝛobat᷑.Et de vcritate atti onis naturalis ⁊ non naturalis: agit̃ li.de Aeritate.ca.v. Aeritatis ratio: tam ampla tamq; ꝓfunda eſt vt erhauriri nequeat amoꝛtalibus:Et ideo nullus ſi fi/ de ſtabilitus in ratiõis eius inda/ — ſe voluerit exercere rephen ⸗ endus exiſtit. In pᷣfatione li.de Incarnatione verbi. Aindicare ſeipſum homo nð debet: deo cõmittere vti omniũ domino ⁊ creatoꝛi.li.). Cur deꝰ hõ.ca.xx. Nirginitatẽ ſeruare: nð debet homo ex debito:ſed ſi mauult yti poteſt diugio. Et verbũ:debet:declarat᷑. li.ij. Cur deus hõ.ca.xxiij.
Virgo beata ⁊ ſemꝑ ĩmaculata:bea
ta theotocos: in illa ſuꝑuentione dũ a ſpirituſancto fuit õbumbꝛa⸗ ta: nequaq; tunc pᷣmo:vt Johan · nes damaſcenꝰ fentire videtur: a peccato ſeu qualibet fomite pec⸗ cati fuit mũdata:ſed antea gratia plena:fuit ꝑ angelũ ſalutatà. Ai⸗ de pulchꝛã in declaratiõe ſuꝑ de Cõceptu virgi.⁊c̃.colũna ſefta.
Airgo beata mater dei aſſimilat ca⸗
ſtelloꝛ ⁊ non omni ſed ſinguiari. In homelia: Intrauit ⁊c̃. C. ⁊c̃. per longum. mbilin
Ai

Airtus ſaluationis: que ſit ⁊ vhi:de⸗ clarat᷑ li. de Weditatiõe redẽpti. humane. ca. 2 Mirtutes: tunc pꝛimũ habenf dum ex eõſuetudine poſſident᷑: Et vir⸗ tutes bona exterius oꝑa:vitia vo pariũt mala. li. de ili.ca.xxxiiij. Birtutis duo ſunt genera:que ſie in/ ter ſe differunt vt coꝛpus et ani ⸗ ma. Phidem ca.xcv). 8 AViſio Anfelmiſcilicet de fluuio:mñ dum rep̃ſentans: declara ibidẽ
Vita chꝛiſti quomõ foluat᷑ deo pꝛo peccotis hominũ: pulchꝛe oſten ⸗ dit li.ij. Cur deꝰ homo.ca.xviij. Vita hominis diligenter diſcuſſa ap paret fere tota aut peccatũ: aut
dei ſterilitas.li.de Wiſeria hoĩs. Z. n Vnam eſſe veritatẽ in omnibus ve⸗ 1 punz ris:ſicut ⁊ vnam rectitudinẽ om⸗ ſtyt n neque niũ:pꝛobat᷑ per longũ:li.de e⸗ u ulii ritate.ca.xtiij. s nesind, Vndehoec ſit ꝙ nõnunqᷓ; velocioꝛ ſa ut e rhen⸗ lus aſſit ꝑ inuocationẽ nominis . Prie marie:qᷓ; filij ſui domini noſtri:cõ one ve cludit᷑ li.de Bxcellẽtia marie vir⸗ wum won doet: ginis.ca.vj. in fine. w eh dind Vnitas indiuiſibilis et pluralitas th.. pdean, inſociabilis in deo: quomõ ſe ad x ebetdon innicem habeant: inquirit᷑? li. de ſed ſi ant yn ꝛoceſſiõe ſpñũſſancti.lh. vœꝓpi ⸗ Nniuerſe vie domini miſericoꝛdia ⁊ eus. veritas:⁊ tamẽ iuſtus dominus ĩ ſen cilant ſuis: declarat᷑ li. ꝓſo —— obunm Snum ſolum deñ eſſe ⁊ nõ plures:
pꝛobat̃ li.de Incar.verbi.ca.uij. — o Bolũtas angeli ſiue homĩs pꝛopꝛia eſt:qð cõtra voluntatẽ dei eſt:qꝛ 6. auctoꝛ eſt:cur eã alteri qᷓ; deo ubdat? Ibidem.
Aolũtas ⁊ eius cõuerſio ad qð non debet:an ſit— malum qð ma los facit:inueſtigat᷑ li.de Caſu dia boli.ca.vij. Et foluit hec queſtio. Ibidem ca.viij.
Volũtas inquantũ eſt:bonũ eſt: qꝛ
pꝛincipaliũ ſententiarum
opus dei eſt:Et nulla res dicit᷑ ma la niſi mala volũtas aut ꝓpt᷑ ma⸗ ã volũtatẽ.li.de caſu dia.ca.xix. Voluntas dei quattuoꝛ modis acci⸗ pit: ſcʒ ꝓ ſcientia dei:ꝓ volũtate anctoꝝ qͥ volunt ⁊ iniuſtos cha/ rritatiue ſalnari: ꝓ ratiõe humana 2p p̃ceptis diuinia.li.de Volũ⸗ tate dei. B. C olũtas hñana tůũc tantũ bona eñt quando ſcʒ vult id qð deus vult eam velle: ⁊ ſic concoꝛdat diuine que magiſtra eſt hũane. ibidẽ.E. Et de libero arbi. ca.viij. Et de Simili. cg. eviiji. Voluntas q; libera ſit: ⁊ quomõ li⸗ bertas volũtatis opet᷑ neceſſita⸗ tes: declarat᷑ li.de Cõcoꝛdia pᷣſci. dei cũ libe.arbi.h. J. k.— Voluntas ⁊ ratio ad quid date ſint rationali creature: oſtendit ibidẽ ſcʒ de Cõcoꝛdia pᷣſci.⁊— Volñtas equoce:triplicit᷑ dicit. k. ð Cöcoꝛ.gic ⁊ li.arb. BB. et.CC. Aolũtas appetituũ ad ſimilitudinẽ hꝛuto ꝛũ animaliũ vnde oꝛta ſit hominbꝰ: inueſtigat᷑ et oſtendit᷑ lib.de Cõcoꝛdia gratie ⁊ libe.ar⸗ Aolũtas noſtra quomõ potens exi⸗ ſtat contra temptatiões:q;uis im/ potens videat᷑: oſtendit᷑ de libero Boluntas noſtra quomõ foꝛtioꝛ ſit q; temptatioꝛetiã cum ab illa vin⸗ citur: declarat᷑ ibidem co.vij. Volũtas iuſta eſt: que ſui rectitudi nem ſeruat ꝓpter ipſam rectitu⸗ dinem lib. de critate.ca.xiij. polt medium. Aqũtas tripliciter inteiligif᷑.lib.de Volũtas que eſt inſtrumentũ volẽ⸗ di:ſic eſt inter deñ ⁊ diabolũ:quõ mulier inter virum ſuũ legitimũ liquẽ adulterũ. Ibidẽ ca.ij. Huiꝰ voluntatis vſus ſeu affectio: obedientia dicitur. Ibidem ca.v
„

Et
—
Volũtas ꝓpꝛla: qꝛ dei volũtati nð
ubijcitꝛ ſed ſupꝛa eã extollit᷑ tre⸗ cte ob hᷣ ſuꝑbia ðꝛ.li. de Si.ca. vij Solñtas ꝓpꝛia fonti aſſimilat᷑:qͥ in tria capita diuidif᷑ibidẽ ca.ix. Volũtas ꝓpꝛia aſſimilat᷑ regine ad nltere: que ſe regi adultero con/ iunxit:ex quottres filios habuit. * Item aſſimilatur herbe venenoſe ⁊ moꝛtifere.ibidẽ ca.xxxviij. Volũtatẽ chꝛiſti nullã pᷣceiſiſſe ne⸗ Ceſſitatem:pꝛobatur.li.ij. Cur de⸗ us homo.ta.xviij. Soluntatem pꝛopꝛiam habere: id eſt que nulli ſit ſubdita: ſ olius dei eſt. ii. de incarn ver. ca.iiij. Et li. de Fimilitudinibus.ca. vij. volũtates ⁊ actiones malas: quõ deus faciat:⁊ quõ accipiãt᷑ ab eo: notatur de caſu diaboli.ca.xx. Volũtatis dei diuiſioꝛalia enim po⸗ teſt dici efficiens: alia appꝛobãs: alia cõcedens:alia ꝑmittẽs.li. de olũtate dei. F. S
Voluntatis rectitudinẽ:ꝙ nec deus
eam auferre poſſit: pꝛohatur li. de libero arbitrio.ca.viij. Soluntatis pꝛopꝛie tria ſunt gene⸗ ra. li.de Bimilitudinibus.ca x. Aoluptas quia eſt ſexta pars beati⸗ tudinis:⁊ anxietas pars miſcrie: li.de Similitudinibus ca.lv. E Voluptas illa aſſimilat᷑ ſerro igni⸗ to.ibidẽ ca. lv. Et pulchꝛe decia rat ꝑ duas btitudies: ⁊ duas mi⸗ ſeriãs: ſcʒ maioꝛẽ ⁊ minoꝛem ex vaq; parte.ca.lvij. Votũ deo volũtarie ꝓmiſſũ: qᷓ;uis neteſſitate ſit reddendũ: magis ẽ tñ deo gratũ dum libere reddit poſt votũ.li.ij. cur deꝰ hõ.ca.v. Aterꝰ virginis via extitit: ꝑ illũ deꝰ homo factus: in mundũ viſi⸗ bilis venit. li. de Excellentia ma⸗ rie virginis.ca..
—
—— 3
Strũ plures futuri ſint ſãcti hoĩes
ᷓ; ſint mali angeli: oſtendit li.J.
Cur deus hõ.ca. xviij ·ꝑ longum⸗ Zodiaci.xij.ſigna: et quibus nomi⸗ nibus cenſeantur: nota. li. · de
Imagi.mundi.ca.xxv. per totuʒ.
.
Zodiaciocto circuli notantur. li.ij. de Imagine mundi.ca.ij. 3
Vodiacus ex.xij.ſignis conſtans
aquilone in auſtrũ poꝛrectus fle⸗ ctuoſo lapſu celum cingit: ibideʒ.
B nnotatio pꝛincipalium ſententiarum opuſculoꝛũ beati vnſelmi explicit.
—
2o
SSSr

dlu Sr
tato 1*
2 culoꝛi „
————————
Pꝛelhtio beati ʒinlinli Curde hõ.
Peati Anſelmi archiepi
ſcopi Cantuariẽſis in libel⸗ los duos ↄtra gentileg:qͥg: Lur deus homo:nomiauit:
o ditũ qð ꝓpter quoſdaʒ: „„ qui anteqᷓ; pfectum ⁊ ex⸗ quitrũ eſſet: pᷣmas ptes eius me ne ⸗ ſciente ſibi tranſcribebãt feſtinãtius
qᷓ; mihi opoꝛtunũ eſſet: Ac ideo bꝛe
nius qᷓ vellem ſum coactus vt potui cõſummape. Nã plura q̃ tacui inſe⸗ ruiſſẽ ⁊ addidiſſem ſi in quiete ⁊ cõ⸗
gruo ſpacio illð mihi edere licuiſſet.
n magna enim coꝛdis tribulatione uã vnde ⁊ cur paſſꝰ ſim nouit deꝰ: llud in anglia rogatus incepi ⁊ in
apuana ꝓuincia pegrinns perfeci.
Eð mn materiã: de qua editum eſt (Cun deus hõ)nomiani:⁊ ĩ duoſli⸗
bellos diſtinxi. Quoꝛũ pꝛioꝛ quidẽ
infideliũ chꝛiſtianã fidẽ: qꝛ rõni pn/
tant illã reꝑugnare reſpuentiũ conti
net obiectiões: ⁊ fideliũ reſponſio ⸗ nes:ac tandeʒ remoto chꝛiſto: quaſi nñqᷓ; aliquid fuerit de illo:ꝓhat ra⸗ tionibus neceſſarijs eſſe impoſſibile vllũ hoĩem ſaluari ſine illo. n ſecũ ⸗ do añt libꝛo ſimilit᷑ qᷓſi nihil ſciat de chꝛiſto mõſtratnõ minꝰaperta rõne ⁊ veritate naturam humanã ad hoc inſtitutã eſſe: vt aliqñ ĩmoꝛtalitate beataꝛtotus hõ: id eſt in coꝛpoꝛe ⁊ ĩ aĩa frueret:ac neceſſe eſſe vt hoc fiat de homĩe ꝓpter qð factus eſt:ſed n niſi ꝑ hoĩem deñ atq; ex neceſſitate omnia que de chꝛiſto credimus fieri opoꝛtere. Hanc pᷣfaciunculã cũ capi⸗ tulis totius opis:omnes qui libꝛum hunc trãſcribere volẽt: ante eius pᷓn cipiũ vt pᷣfigant poſtulo: quatenꝰ in cuiuſcũq; manus venerit: quaſi ĩ eiꝰ fronte alpiciat: ſi quid in toto coꝛꝑe ſit quòd non deſpiciai. 1
Svücitptoiogus.
Capituloꝛũ libꝛipmi:xur deus homo: beati Anſelmi Capitulũ.j. Queſtio de qua totum
opus pendet. Capirulũ.ij. nomõ accipiẽda ſint
que dicenda ſunt. Capitulũ.iij. Vbiectiões infidelium
E reſponſiones fideliũ. Capitulũ.iiij. Mꝛ he reſpõſiones vi/
ent᷑ infidelibus ſine neceſſitate:
⁊ quaſi quedã picture. Capitulũ.v. Qꝛ redẽptio homĩs nõ
potuit fieri ꝑ aliã qᷓ; ꝑ dei pſonã. Capitulũ.vy. Qualiter rephendãt inſideles: ꝙ dicimꝰ deñ moꝛte ſus
nos redemiſſe:⁊ ſic dilectionẽ ſuã erga nos oſtendiſſe ⁊ ꝓ nobis ex ⸗ pugnare diabolũ veniſſe. Capitulũ.vij. Q nullã diabolꝰ ha⸗ bebat iuſticiã aduerſus hominẽ:⁊ quare videat᷑ habuiſſe:⁊ cur deus homiminẽ hoc modo liberaret. Capitulũ. viij. Quõ licet humilia qᷓ
dicimus de chꝛiſto nõ ꝑtineant a
dininitatẽ:tñ inconueniens videt᷑
infidelibꝰ ea de illo dici ᷣm homi ⸗
nẽꝛ ⁊ vnde illis videat᷑ idẽ homo
nõ ſponte moꝛtuus eſſe. Capitulũ. ix. Dæ ſpõte moꝛtuus ſit:
Et q̃d ſit: Factꝰ ẽ obediẽs vſq;ʒ ad
moꝛtẽ. Et: Pꝛopter qð ⁊ deꝰ illũ
exaltauit. Et: Mõð veni voluntatẽ meã facere. Et: Pꝛopꝛio filio ſuo non peꝑcit deus. Et: Nõ ſicut ego
volo:ſed ſicut tu vis.. Capitulũ.x. Item de eiſdem quomõ
alter recte intelligi poſſint. Capitulũ.xj. Quid ſit peccare:⁊ ꝓ
peccato ſatiffacere. Vapitulũ. xij. Atrũ ſola miß̃icoꝛdia ſine omni debiti ſolutione deceat deñ peccata dimittere. Capitulũ.xiij. Qꝛ nihil minus ſit to⸗ lerandũ in rerũ oꝛdine qᷓ; vt crea⸗ tura creatoꝛi debitũ honoꝛẽ aufe⸗ rat ⁊ nõ ſoluat qð aufert. Capitulũ.xiiij. Cuiuſmodi honoꝛ dei ſit pena peccantis. 3

Capituiũ xv. i deus vel ad modi/ cum patiat honoꝛem ſuñ violari. Capitulũ.xvj. Ratio ꝙ angeloꝝ nu merus qui ceciderũt reſtaurãdus ſit de hominibꝰ. Capitulũxvij. M alij angeliꝓ illis nõ poſſint reſtitui. 5 Capitulũ.xviij. Atrum plures futu ri ſint ſancti homines qᷓ ſint mali angeli. S5 Capitulij. xix. O homo non poſſit ſaluari ſine peccati ſatiffactiõe. Capitulũ.xx. hᷣm menſurã pecca⸗ ti opoꝛteat eſſe ſatiſfactionem: nee cam homoꝑ ſe facere poſſit. Capitulũ.xx) · Quanti ponderis ſit 2 pCccati. 8 Capitulũ.xxij. Quã contumeliã fe⸗ cit deo hõ cñ ſe ꝑmiſit vinci a dig ⸗ bolo: ꝙ qua ſatiſfacere nõ põt. Capi.xxiij. Quid abſtulit deo cum peccauit qð reddere nequit. Capitulũ. xxiij. M qᷓ;diu nõ reddit hõ deo qð debet:nd poſſit eſſe bea tus:nec excuſet᷑ impotẽtia.
Capitulũ. xx v. Q ex neceſſitate per
L.
chꝛiſtũ ſaluet homo. Finis annotationũ.
————————
Beati Anſelmi Liber 1.
Beati Anſelmi Cantua⸗ rioꝛũ archiepiſcopi de oꝛdi
1e ſancti Benedicti: Liber us:Kur deus homoꝛfe⸗ Cterincipit.
AQueſtio de qua totũ opus vendet: Capitul.I.
—— Epeet
——
6 mltis rogatꝰſũ
e
quatenꝰ tuiuſ⸗
dã de fide nr̃a
ſtionis rõnes
quas dteorfidere querẽtibꝰ: memo/
rie ſcribẽdo cõmendẽ: dicunt em̃ ſibi
placere eas: ⁊ arbitrant᷑ ſatiſfacere. Eð petunt: nõ vt perrationẽ ad ĩ⸗ dẽ accedãt:ſed vt eoꝝ q̃ credũt:intel lectu ⁊ cõtemplatiõe delectent᷑:⁊ vt ſint quãtũ poſſint ꝑati ſp ad ſatiſfa/ ctionẽ omĩpoſcẽti ſe rationẽ de ea qj in nobis ẽ ſpe. Quã q̃ſtionẽ ſolẽt et infideles nobis ſimplicitatẽ chꝛiſtta⸗ nã qᷓſi fatuã deridẽtes obijcere: ⁊ fi⸗ deles multi in coꝛde verſare: qua ſcʒ rõne vel neceſſitate deus homo factꝰ ſit:⁊ moꝛte ſua ſicut credimus ⁊ cõfi⸗ temur:mũdo vitã reddiderit:cũ hoe aut ꝑ aliam ꝑſonã: ſiue angelicã:ſiue hñanã:aut ſola voluntate facere po⸗ tuerit. Ne qᷓ queſtiõe nõ ſolũ littera/ ti ᷣetiã illitterati multi querũt:⁊ ra⸗
tionẽ eius deſiderant. Qm̃& de hae
multi traetare poſtulẽt: ⁊ licʒ inqui/ rẽdovalde videat᷑ diffieilis:in foluẽ⸗ do tñ omĩbꝰeſt intelligibilis:⁊ pter vtilitatẽ rõniſq; pulchꝛitudinẽ ama⸗ bilis:q;uis a ſanctis patribꝰinde qð ſufficcre debeat dictũ ſit:tñ de illa cu⸗ rabo qð mihi deus dignabit᷑ aperire petẽtibꝰ oñdere. Et qm̃ ea qᷓ ꝑ inter⸗ rogationẽ ⁊ reſpõſionẽ inueſigant᷑: multis ⁊ maxime tardioꝛibꝰ ingenijs magis patẽt:⁊ ideo plus placẽt:vnñ er illis q hoe flagitãt 3 int᷑ alios in⸗ ſtantius ad hoe ine ſollicitat aceiptã

n Nuſitinn nov tiontalf edyt riitini nolatt ctenftyt vſct nẽ deni e. Qu p nẽſolẽte ſin chꝛiſta⸗ derd iee.afi⸗ n ne aſg
2 bomoße
lu ſiq W imsicj y dert ſonã: ingeliciſu Ma v te facerty queſti 1 2 ſolũ lin erati 4 queritin cide M Ai eh epo licu eſtin bilis uſq;= mdnim
—
necũ dlſputantẽ:vt Boſo querat et Anſelmꝰ reſpödeat:hoc mõ. Boſo. — zeut rectus oꝛdo exigit vt ꝓ SE fundg chꝛiſtiane fidei creda⸗ mus ßus qᷓ; ea pᷣſumamꝰrõne diſcutere:ita negligentia mihi vide⸗
tur ſi poſtq; cõfirmati ſumus in ſide
non ſtudem? qð credimꝰ intelligere.
Auapꝛopt᷑ qm̃ gratia dei pᷣueniẽte: idẽ nfe redẽptiõis ſic puto me tene⸗ re vt etiã ſi nulla rõne qð credo poſ⸗ ſium cõpꝛchendere:nihil tñ ſit qð me ab eius firmitate valeat euellere:a te peto mihi apiri: qðᷣvt ſcis plures me⸗ cũ petũt:q̃ neceſſitate ſcʒ ⁊ rdne de⸗ cũ ſit omnipotẽs:hñilitãtẽ ⁊ infirmi tatẽ humane natureʒ eius reſtaura⸗ tione aſſumpſerit. Qð queris s me ſupꝛa me eſt: et idcirco gitioꝛa me tractare timeo:ne foꝛte cũ puta⸗ uerit aut etiã viderit aliqs meñ ſibi ſtiſfacere: plus exiſtimet rei verita tẽ mihi deficere q; intellectũ meũ ad eñ capiendã nõ ſůtficere. B Nð hoc tantũ timere debes quãtũ ⁊ re⸗ miniſci:qꝛ ſepe cõtingit in colloquẽ do de aliqua q̃ſtiõe: vt deus aperiat qð pᷣus latebat:⁊ ſperare de gia dei: qꝛ ſi ea qᷓ gratis accepiſti libenter im⸗ pertiris:altioꝛa que nõdum attigiſti mereberis acciꝑe. V Eſt ⁊ alſiud
Phter qð videò aut vix:aut nullate⸗
nus poſſe ad plenñ int᷑ nos de hac re nũc tractari:qm̃ ad hoc ẽ neceſſaria noticia poteſtat? ⁊ neceſſitatis⁊ vo⸗ lñtatis:⁊ aliaꝝ quarũdã rerũ que ſic ſe habent vt earũ nulla poſſit piene ſine alijs cõſiderari:⁊ ideo tractatus
eaꝝ ſuũ opus poſtulat:nõ muitũ: vt
puto facile: nec omnino inutile. Na
carum ignoꝛantia quedam facit diß fieilia:que per ear um noticiam fiunt facilia. B Fic bꝛeniter de his ſis loeis dicere poteris vt ⁊ qð ſuf⸗ ficiat ad pꝛeſens opus habeamus: ⁊ qðplus dicendũ eit in aliud tempus differamus. hoc quoq; mul tů me retrahit a petitiõe tua: qꝛ ma⸗
„
„ keria non ſolũ pꝛecioſa: ⁊ ſicut eſt de
. S— ſpecioſa foꝛma pꝛe filijs hominũ: ſic
LTLur deus bomo.
etiã eſt de ſpecioſa ratione ſup intel⸗ lectus hominũ. Nnde timeo ne quẽ⸗ admodũ ego ſoleo indignari pꝛauis pictoꝛibus cũ ipſum dominũ noſtrũ infoꝛmi figura pingi video:ita mihi cõtingat ſi tam decoꝛam materiã in ⸗ compto et contemptibili dictamine exarare pꝛeſumo. B MWechocte debet retrahere:qꝛ ſicut tu permittis vt qui põt melius dicat:ſic nulli pꝛe⸗ ſtiruis vt cuidictamẽ tuũ nõ placet: pulchꝛius non ſcribat. Nerñ vt oẽs excuſatões tuas excludã:qð poſtulo nõ facies doctis ſed mihi: ⁊ hociᷣm mecũ petẽtibus. Anſel. Quomð accipiẽda ſint ea ᷓdicẽda ſunt:Ca. M. Aomã video impoꝛtunitatẽ q ſtuã ⁊ illoꝝ qͥ hoc tecũ ex cha⸗ S ntate et religioſo ſtudio pe⸗ tũt:tẽptabo ꝓ mea poſſibilitate deo adiunãte:⁊ vñis oñonib⸗ qs hoc po⸗ ſtulq̃tes ſepe mihi petenti aq hocipm Pmiſiſtis: qð queritis nõ tã dſtẽde⸗ rec; tecũ querere: ſed eo pacto quo oĩa que dico accipivolo:videlicʒ:vt d dixero qð maioꝛ nð ↄfirmet au ctoꝛitas: q;uis illud rõne ꝓbare vi⸗ dear:nõ alia certitudine accipiatur: niſi qꝛ interim ita mihi videt᷑ donec
mihi deus aliquo mõ meli⸗ reuelet.
Qð ſi aliquatenꝰ queſtiõi tue ſatiſ⸗ facere potero: certũ eẽ debebit: quia 1 ſapiẽtioꝛ me plenius hoc facere po terit. Immo ſciẽdum eſt: quicãd hð inde dicere vł ſcire poſſit a tioꝛes tã⸗ te rei adhuc latere rationes. Boſo. ur vt verbis vtar infide ũ· Equũ enim eſt vt cũ noſtrefidei rgtionẽ ſtudem inquirere: ponamꝰ obiectiões eoꝝ qui nullatenꝰ ad fide eandem ſine ratiõe volunt accedere. Muis em̃ illi iqeo rõneʒ q rãt:qꝛ nð credunt: nos Vo quia credimꝰ: vnð idẽq; tñ eſt qð querimꝰ: ⁊ ſi quid re⸗ onderis cui auctoꝛitas obſiſtere ſa cra videatur licet mihi ill obtẽdere atenis quõ nõ ohſiſtat aperias. ADic quod tibi videf. 6 „

Beati S Obiectiões infideliũ ⁊re⸗ ſwonſiões fideiiũ:Ca. II.
Bijciũt nobis deridẽtes ſim⸗ o plicuatẽ noſtrã infideles: qꝛ deo facimꝰ iniuriã ⁊ cõtume⸗ liã cñ eñ aſſerimꝰ in vterũ mulieris deſcẽdiſſe:natũ eſſe de femiĩa:lacte et alimtꝰ hñanis nutritũ:creuiſſe:⁊ vt multa alia taceã que deo nõ viden cõuenire: laſſitudinẽ: famem: ſitim: verbera:? iter latrones crucein moꝛ⸗ tẽq; ſuſtinuiſſe. Anſel. Nos nõ fa⸗ cimꝰ deo iniuriã vllã aut cõtumeliã: ſed toto coꝛdeg̃as agẽtes laudamꝰ ⁊ pᷣdicamꝰ ineffabilẽ altitudinẽ miſe ricoꝛdie illi:qꝛ quãto nos mirabilꝰ ⁊ pᷣter opinionẽ de tantis ⁊ tã debi⸗ tis malis in quibꝰ eramꝰ ad tantã et tã indebita bona qͥ pdideramꝰ reſti⸗ tuit:tanto maioꝛẽ dilectiõʒ erga nos ⁊pietatẽ mõſtrauit. Si em̃ di igẽter cõſiderarent qᷓ; cõuementer hoc mð ꝓcurata ſit hůmana reſtauratio: nõ deriderẽt nr̃aʒ ſinplicitatẽ: ðᷣ dei no⸗ biſcũ laudarẽt ſapientẽ benignitatẽ.
Bo.5. Opoꝛtebat nãq; vt ſicut ꝑ homiĩs i⸗
obedientiã moꝛs in hũanũ genus in⸗
trauerat: ita per hoĩs obediẽtiã vita
reſtitueret᷑.&t quẽadmodũ peccatũ qð fuit caula nĩe damnatðis initiũ habuit a femia:ſicyere iuſticie ⁊ ſalu tis auctoꝛ naſceret᷑ de femina. Et vt diabolus quiꝑ guſtũ lignil quẽ pꝑſua/ ſit)hominẽ vickrat: ꝑ paſſionẽ iigni qũã intulit:ab homĩe vinceret᷑ · Jũt noq; alia multa que ſtudioſe conſi⸗ erata ineffabilẽ quandã noſtre re⸗ demptionis hoc modo ꝓcurare pul⸗ chꝛitudinẽ oſtendũt.„ Sehe reſponſiões videant᷑ inidelihuf quaſi quedẽ pi⸗ cturęe: Capi. IIMI. Poſo: Wnia hec pulchꝛa:⁊ q̃ſi que
o dã picture ſuſcipiẽda ſũt. Sʒ
ſi non fit aliqd folidũ ſup qð ſedeãt:nð vident᷑ infidelibꝰſufficere: cur ea q̃ dicimꝰ pati deñ voluiſſe:cre⸗
dere debeam?ꝰ. Mã qui picturã vult facere aliqᷓd eiigit folicũ ſuꝑ qð pin⸗ gat vt maneat qð pingit. Nemo ent pingit in aqua vel ĩ aere:qꝛ ibi nulia manẽt picture veſtigia. Quapꝛopt cũ has cdueniẽtias qᷓs dicis infideli⸗ bus q̃ſi quaſdã picturas rei geſte ob⸗ tẽdimꝰ: qm̃ nõ rem geſtã ð figmentũ arbitrant᷑ eſſe qð crẽdimꝰ: quaſi ſug nubẽ pingere nos exiſtimãt. Wöſtrã da eſt& pᷣus veritatis rõnabilis ſoli⸗ ditas:id eſt neceſſitas que ꝓbet deñ ad ea qᷓ pᷣdicamꝰ dehuiſſe aut potu⸗ iſſe hũiliari:⁊ deinde vt ipᷣm qᷓſi coꝛ pus vitatꝭ plꝰ niteatꝛiſte cõueniẽtie quaſi picture coꝛpis ſunt exponẽde. Anſel. Nõne ſatis neceſſaria ratio videt᷑: cur deꝰ ea q̃ dicimꝰ facere de⸗ buerit: qꝛ genꝰ hũ anũ tã.ſ.pᷣcioſum opus eius oĩno perierat:nec decebat vt qð deus de homĩe ꝓpoſuerat pe⸗ nitꝰ? adnihilaret᷑ ꝛnec idẽ eiꝰ ꝓpoſitũ ad effectũ duci poterat:niſi gen hũa nñ ab ipſo creatoꝛe ſuo liberaref.
Exredemptig homis non potuit fieri paliam qᷓ; ꝑ dei pſonam: Capi. v. Woſo:
Fcipſa liberatio ſi per aliã qᷓ;
h ꝑdei ꝑſonã: ſinep angelũ:ſi⸗
ue ꝑ hoĩem eẽt facta quolibʒ
odò dicerer: mens humana multo
tolerabiliꝰ acciget. Potuit eĩ deus hoĩem aliquẽ facere ſine peccato: nõ de maſſa peccatrice:nec de alio hoĩe: ſed ſicut fecit adã:ꝑ quẽ hocipᷣm op? fieri potuiſſe videt᷑. N Nn non intelligis:qꝛ quecũq; alia ꝑſona ho ⸗ minẽ a moꝛte redimeret eterna:ʒeius ſeruus idẽ hõ recte iudicaret᷑. Qð ſi eſſet: nullatenꝰ reſtauratꝰ eſſet ĩ illã dignitatẽ quã habiturus erat ſi non peccaſſet:cum ipſe qui nõ niſi dei ſer⸗ uus ⁊ equalis angelis bonis per om⸗ nia futurꝰ erat: ſeruus eius eſſet qui deus non eſſet: ct cuins angeli ſerui non eſſent. PBoſo:
Aualiter repᷣhendant infi
deles ꝙ dicimus deñ moꝛte
6

on nge apon ignhi
. 0 ei loni n angiſ viem na l men ana ni
oct. it em du facen m Ieccdli crct Anelh adã wochnen evidt 3 Pno quec aloub te red& etem — e re aweſuili i hal tseruſnn ml
Lur deus bomo.
ſua nos redemiſſe:⁊ ſic di⸗ lecxionẽ ſuã erga nos oſten
diſſe:⁊ ꝓ nobis expugnare
diabolũ adueniſſe:
Oc eſt valde mirant᷑:
h quia liberationẽ hanc: redẽ⸗ „ptionẽ vocamꝰ. In qua nãqʒ alunt hobis captione:aũt in quo car⸗
tere:aut ĩ cuius poteſtate tenebami:
vnde vos deus non potuit liberare:
niſi vos tot laboꝛibns: ⁊ ad vitimũ
ſo ſanguine redimeret? Quibꝰ cum dicimꝰ: Redemit nos a pcccatis ⁊ ab
tra ſua: ⁊ de inferno: ⁊ de poteſtate
diaboli: quẽ quia nos nõ poteramꝰ:
ipſe pꝛo nobis venit expugnare:⁊ re
emit nobis regnum celoꝛũ. t quia
bec omnia fecit: hoc modo oſtendit nos diligeret. Reſpondent.
i dicitis: quia deus hec oĩa facere
nõ potuit:ſolo iuſſu: quẽ cũcta iubẽ⸗
do creaſſe dicitis: repugnatis vobiſ⸗ metipſis:qꝛ impotentẽ illum facitis. Aut ſi fatemini qꝛ potuit: ſed noluit niſi hoc modo: quomõ ſapientẽ illũ
dicitis vel oſtendere poteritis: quem ſine vlla ratione tam indecentia vel⸗
le pati aſſeritis? Omnia em̃ hec que obtenditis: ĩ eius volũtate cõſiſtũt.
Zra nãq; dei non eſt aliud q́; volun⸗ tas puniendi. Bi ergo nõð vllt puni ⸗
re peccata hominũ: liber eſt homo a peccatis:⁊ ab ira dei:⁊ ab inferno: et
à poteſtate diaboli: que omnia pꝛo⸗
pter peccata patit᷑:⁊ recipit ea:quibꝰ
pꝛopter eadem peccata pꝛiuat᷑. Nam
in cuiꝰ poteſtate eſt infernus:aut dia
bolus:aut cuius eſt regnũ celoꝛũ:niſi eiꝰ qui fecit oĩa? Quecunq; itaq; ti⸗
metis aut deſideratis:eius voluntati ſubiacẽt:cui nihil reſiſtere põt. Qua/
humanũ genus jalnare no⸗ k
it niſi eo quo dicitis modo cũ ſola voluntate potuerit: vt mitius dicã: videte quomõ eius ſapientie repu/
gnatis. Kam ſi homo qʒð facile pol⸗ er cum graui laboꝛe ſine ratiõe face⸗ ret:non vtiq; ſapiens ab vllo iudica/
ret᷑· Quippe qð dicitis deum taliter oſtendiſſe quãtũ vos diligeret: nui⸗ la ratione defendit? ſi nullatenꝰ ho⸗ minẽ aliter potuiſſe ſaluare nõ mon⸗ ſtrat Nam ſi aliter nõ potuiſſet:tũc foꝛſitan neceſſe eſſet vt hoc mõð ſuam dilectionẽ oſtenderet. Mũc vo cum aliter poſſit ſaluare hominẽ:que ra⸗
tio eſt: vt ꝓpter oſtendendã dilecti⸗
onẽ ſu es que dicitis ⁊ faciat ⁊ ſuſti neat? An enim non oſtendit angelis
bonis quãtum eos diligat: ꝓ quibꝰ
talia non ſuſtinet? Qð vo eim dici⸗
tis veniſſe Spugnerep vobis diabo n
lum:quo ſeniu audetis ꝓferre: Non ⸗ ne dei omnipotentia regnat vbiq;? Quomð ergo indigebat deus vt ad vincendũ diabolũ de celo deſcende⸗ ret Mec nobis infideles obijcere poſ⸗ ſe vident᷑..
nullᷓ diabolus habe⸗ bat iuſticiã aduerſus homi⸗
—
nẽ:? quare videat᷑ habuiſ⸗
ſe:⁊ cur deus hoc modo ho minẽ libergrit
gPi. VII.
Ed ⁊ ih qð dicere ſolemꝰ: Speñ ſcʒ debuiſſe pᷣus ꝑ iuſticiã cotra diabolũ agere: vt libe⸗ raret hominẽ:qᷓ; per foꝛtitudineʒ: vt cum diabolus eñ in quo nulla moꝛ⸗ tis erat cauſa:⁊ qui deus erat occide ret:iuſte poteſtatẽ quõ ſuꝑ peccato⸗ res habebat amitteret:alioquin iniu⸗ ſtam violentiã feciſſet illi: qm̃ iuſte — ſſidebat hominẽ quẽ nõ ipſe vio⸗ ẽter attraxerat: ſed idẽ hõ ſe ſponte ad illũ cõtulerat: nð video quã vim habebat. Nã ſi ipſe diabolus aut hʒ
uus eſſet:aut alterius qᷓ; dei: aut in
alia q; ĩ dei poteſtate maneret:foꝛſi⸗ tan p̃ recte diceret᷑. Cñ añt diabolus aut hõ nõ ſit niſi dei:⁊ extra poteſta⸗
tẽ dei neuter ↄſiſtat: quã cãm debuit
deus agere cum ſuo:de ſuo: ĩ ſuo:niſi vt ſeruũ ſuũ pumret qͥ ſuo cõſcruo cõ
munẽ dñm deſerere ⁊ aqd ſe ꝑſuaſiſſet
trãſire: at traditoꝛ fugitiuũ:fur furẽ

——
cum furto dñi ſui ſuſcepiſſet.terqʒ nãq; fur erat:cũ alter altero ꝑſuadẽ⸗ te ſeipᷣm dño ſuo furabat. Quid enĩ inſtiꝰ fieri poſſet ſi deꝰ faceret: aut ſi iuder oĩm de hoĩem ſic poſſeſſum de poteſtate tã iniuſte poſſidẽtis:vel ad puniẽdũ iſtũ aliter qᷓ; ꝑ diabolũ: vel ad parcẽdũ illi eriperet:q̃ b iniu⸗ ſticia eſſet? Muis eiñ hõ iuſte a dia⸗ holo toꝛqᷓret᷑: ipſe tñ illñ ininſte toꝛ⸗ qᷓbat. Hõ nãq; meruerat vt puniref: nec ab vllo còuenientiꝰ qᷓ; ab illo cui ↄſẽferat vt peccaret · Piaboli vo me⸗ riuũ nullũ erat vt puniret:ĩmo ßᷣ tan⸗ to faciehat iniuſtiꝰ:quãto nð ad hoc amoꝛe iuſticie trahebat᷑:ſed inſtinetu malicie impellebat᷑. Nã hoc nõ facie⸗ hat deo inbẽte:ß incõpꝛehẽſibili ſapi entia ſua(¶qᷓ mala etiã hñ oꝛdinat) ꝑ mittẽte. Et puto illos qͥ diabolñ ꝗli⸗ quᷓ opinant᷑ hie in poſſidẽdo hoĩeʒ iuſticiã:ad hoc inde adduci:qꝛ vidẽt hoĩem diaboli vexatiõi ſubiacere iu⸗ ſte:⁊ deũ hoc iuſte ꝑmittere:⁊ ideir⸗ co putãt diabolũ illam iuſte inferre. Cõtingit em̃ idẽ aliqͥd diuerſis cõſi deratidibus eſſe iuſtũ ⁊ ininſtũ:⁊ ob hoc a non diligẽter intuẽtibus: totũ iuſtũ aut ĩiuſtũ iudicari. Euenit enĩ aliqñ vt aliqͥs ĩnocẽtẽ ꝑcutiat ĩiuſte: vnde ipſe iuſte ꝑcuti mereat᷑: ſi tamẽ pcuſſus(qui ſe nõ debet vindicare) [S gtu tientẽ ſe:iniuſte hoc facii. Hec igit᷑ ꝑcuſſio ex ꝑte repercutiẽtis ininſta eſt: qꝛ nð debuit ſe vidicare: ex ꝑte vo ꝑcuſſi iuſta:qꝛ ininſte ꝑeu⸗
tiensuſteꝑcuti meruit. Diuerſo igit
intuitu:iuſta ⁊ iniuſta eſt eadẽ actio quã cðtingere poteſt ab alio iudicari iuſtã tĩ:ab alio iniuſtã. Hoc quoq; mõ diabolus nõ iniuſte dicit᷑ vexare hoĩem:qꝛ deꝰ hoc iuſte ꝑmittit:⁊ hõ hoc iuſte patit᷑. Sed ⁊ hoc qð hõ iu⸗ ſte dicit᷑ pati:nõ ſua inſticia iuſte di⸗ cit᷑ pati:ß qꝛ punit᷑ iuſto iudico dei.
Coł.⁊. St ſi obtẽdit᷑: chirographũ illud de⸗
creti qð aduerſũ nos dicit aplus fuiſ⸗
ſenpmoꝛtẽ chꝛiſti deletũ eſſe:⁊ pu⸗
tat aliq́s ꝝ illud ſignificari: qꝛ diabe lus qudſi ſub cuinidã pacti chirogre pbo ab hoĩe iuſte ante paſſionẽ chꝛi⸗
eati nſelmi Liber J.
ſti ·peccatũ velut vſurã pꝛimi peccati
2.„ 3 inpt ð ꝑſuaſit homi:⁊ penã peccati exi⸗ ꝑhoc inſticiã ſuam ſuꝑ ho⸗ minẽ videatur pꝛobare:nequaq; ita 6 intelligẽdũ puto. Quippe chirogra⸗ u phũ ilũud nd eſt diaboli:qꝛ chirogra⸗ phum dicit decreti: Decretũ em̃ illð l non erat diaboli ſed dei. Juſto nãq; nsd iudicio dei decretũ erat ⁊ q̃ſi chiro⸗ int grapho confirmatũ: vt hõ qui ſpõte— peccanerat:nec peccatũ nec penã pec cati ꝑ ſe vitare poſſet. Eſt em̃ ſpirit? 5. ſidei vadẽs ⁊ nõ rediẽſ.Et: Qui facit pee Ps cii catũ ſernꝰ eſt peccati: nee qui peccat nili impunitus debet dimitti:niſi miſeri⸗ wei coꝛdia peccatoꝛi parcat ⁊ eñ liberet piil ac reducat. Mobꝛẽꝑ hoc chirogra⸗ nan phñ nullã inueniri poſſe diaboli iu⸗ In ſticiã in homĩs vexatiõe credere de ⸗ 5 bemus. Deniq; ſicut in bono angelo i nulla oĩno eſt iniuſticia: its in nialo Mnhj potei nulla eſt penitus iuſticia. Mihil igit᷑ ſiñ erat in diabolo cur deus cõtra illum ad liberandũ hominẽ ſua vti foꝛtitu ctauit deberet. Quomòõ licet humilia quę imni dicimꝰ de chꝛiſto nõ ptineãt n ad diuinitatẽ:tqmẽ iñcõue⸗ 2 niens videt᷑ infidelibus ea ihn de illo dici ſcqᷣm hominẽ: et pon vndę illis videat᷑ eundẽ ho de minẽ nõ ſpõte moꝛtuũ eſfe: — Lapi. vIII. Ainſef. Afficere nobis debet ad rati⸗ onẽ voluntas dei cũ aliquid mau V facit: licʒ non videamus cur ita velit: Holũtas nãq; dei nunq; eſt kile irrationabilis. 3 Aerñ eſt ſi cõ⸗ ee ſtet deñ id velle vnde agit᷑. Nequa- nne q; em̃ acquieſcunt multi deñ aliquid urůq velle ſi ratio repugnare videat᷑. Z vhl litn Quid tibi videtur repugnare ratiõi: w ood cũ deñ ea voluiſſe fatemur q de eins incarnatiõe credimꝰ? B Athꝛe voꝛtẽn uiter dicã: Pltiſſimũ adtã humilia vö toili inclinari:omĩpotentẽ aliquid facere imüe cũ tanto laboꝛe. N MAui hoe di⸗ ſmtſſh cunt nõ intelligũt qð credimꝰ. Piui⸗ z. Wn nõ enĩ naturã abſq; dubio oſlerimus ce 6 n

† tmpaſſibilẽ:nec vllatenꝰpoſſe ſua cel
ſitudine hñiliari:nec ieoqð vult fa⸗ ſdub cere laboꝛare: Ved dñm ieſũ chꝛiſtũ en dicimꝰ deñ verñ ⁊ verũ hominẽ:vnã oiledt ꝑſonã ĩ duabꝰ naturis:⁊ duas natu/ — ras ĩ vna ꝑſona. Quapꝛopt᷑ cñ dici — mus deñ dliqd hũle aut infirmũ pa
ti:nõ F intelligimꝰ vᷣm ſublimitatẽĩ⸗ — ibilis nature:ſed ᷣm infirmitatẽ
ũane ſube quã gerebat: ⁊ ſic noſtre fidei nulla rõ obiiare cognoſcit᷑. Sic enĩ nullã diuine ſube ſignificamꝰ hu militatẽ:ßᷣ vnã dei ⁊ homiĩs mõſtra/ mꝰ eẽꝑſonã. Nõ ĩ incarnatiðe dei hũilitas eiꝰ vlla intelligit᷑ facta: fed
hatura homis credit᷑ exaltata. B nis Ita ſit: Mihil imputet᷑ diuine nature uſi gð Em ifirmitarẽ hoĩs de chꝛiſto dẽ. ſinut x Nerũ:quõ iuſtũ aut rõnabile Pbari
Snn n
qꝛ deꝰ hoſeʒ illũ quẽ pat fi⸗ ömilu
iũ ſuñ dilectũ in j ſibi bñ cõplacuit vocauit:⁊ quẽ filiꝰſeipſũ fecit:ſic tra ctauit aut tractari pmiſit? NQue autẽ iuſticia ẽ hoĩem oĩm inſtiſſimũ moꝛ⸗ ti tradere ꝓ peccatoꝛe? Muis homo innocentẽ dãnaret vt nocentẽ libe raret:dã nandꝰnõ iudicaret? Ijd idẽ em̃ res deduci videt᷑ incõueniẽs: qð ſupꝛa dictũ ⁊:Mã ſi alit᷑ pctõꝛes nõ potuit ſaluareq; inſtũ dãnando: vbi eſt ei oĩpotẽtia? Si vo potuit;ᷣ no/
„ luit:quõ defendemꝰ ſapiẽtiã ei⸗ at pote eſt luſticiã? A Peus pat᷑ nõ quza vm Inſi modũ videris intelligere:hoĩemn illũ rt nob Hetadmn, tractauit:aut ĩnocentẽ ꝓ nocẽte moꝛ olunt e caliq ti tradidit. Nõ eiñ eñ inuitũ ad moꝛ licn eamts tẽ ille coegit aut occidi ꝑmiſit: ᷣideʒ lũtas i einnqᷓc ipſe ſpõte ſua moꝛtẽ ſuſtinuit:vt ho⸗
s. P nicki elle vni f. Pehu
1
mines ſaluaret. B Etiã ſi nõ in/ nitũ qm̃ volũtati pãis cõſenſit:quo⸗
i dã tñ modo illũ coegiſſe videt pᷣcipi —— Phil.ꝛ. endo. icit᷑ eĩ: qꝛ chꝛiſtꝰ hñillauit detur—emt ſemetipᷣm factꝰobediẽs patrivſqʒ ad luiſte r qͥdecn moꝛtẽ:moꝛtẽ aũt cruc: Pꝛopter qð
dm 5 üthn heb. ⁊ deꝰ illũ exaltauit:Et qꝛ didiẽ obe⸗ n„ thinit Ar erhisqᷓ qꝛ eoro
idjun s kio ſuoinõ pepcit par:ß ꝓ nobis oĩ⸗ ioe bus tradidit iilũ. Et idẽ filius dicit:
igir in bu Joh.s. Nð veni volũtatẽ meã facere: ß̃ vo⸗
zabſ ollmus lũtatẽ eiꝰ qͥ miſit me. Et iturꝰ ad pal⸗
Lur deus bomo. ſionẽ dicit: Jicut mã̃datũ dedit ini⸗ Joß.14. hi pr ſic facio. Iteʒ Calicẽ quẽ dedit mihi pr̃ nõ vis vt bibã illũ? Et alibi: 1 Paipoſibileetrſeata me calix Wat. ⁊6.
Nerũti nõ ſiẽ ego volo ð ſiẽ tu. Et alibi: Pat ſinõ põt h calix trãſi⸗
re niſi bibã illũ? fiat volũtas tna. In omnibꝰ iſtis plus videt᷑ chꝛiſtꝰ obe⸗
—
dientia cogẽte:qᷓ; ſpdtanea volñ tate
diſ ẽte moꝛtẽ ſuſtinuiſſe.
ſit: Factuseit obediẽs viq; ad nioꝛtem. Et:ꝛopter qð ⁊deillũ exaltauit. Et: veni facere voluntatẽmeã. Et: Pꝛopꝛio filio ſuo nõ pe⸗ percit deꝰ. Et: Nð ſicht ego voloꝛß ſicut tu: La. IX. A mihi videt:non bñ diſcer⸗
v nis inter hoc qð fecit exigẽte obediẽtia:⁊ quodi ſibi factũ qꝰ ſeruauit ohedientiã)ſuitinnit non exigẽte obediẽtia. B Meceſſe ha⸗ beo vt; aptiꝰ exponas. A Cur ꝑſecuti ſunt eñ iudei vſq; ad moꝛtẽ? Mõ ob aliud:niſi qꝛ veritatẽ et
iuſticiã viuẽdo ⁊ loquẽdo indeclina
hilit᷑ tenebat. A Moc puto:qꝛ de? ab oĩ rõnali creatura exigit:⁊ h illa ꝑ obediẽtiã deo dehet. Bic nos fateri opoꝛtet. A Hãc igit᷑ obe⸗ diẽtiã debebat hõ ille deo pii:⁊ hña⸗ nitas diuinitati:⁊ hanc abillo gxige⸗ bat pater. P hoc nulli dubiũ. D Ecce habes q fecit exigẽte obediẽtia. erũ ẽꝛ⁊ iã video qͥd ſibi illatũ quia obediẽtiq ꝑſeuerãdo:ſuſtinuit. Nã illata ẽ illi moꝛs:qꝛ pſtitit ĩ obe ⸗ dtẽtia ⁊ hãc ſuſtinuit. Sʒ quõ hꝛobe diẽtia nõ exigat:nõ ĩtelligo. Tj Si hð nũqᷓ; peccaſſet:deberet pati moꝛ⸗ tẽ:aut deberet deus h ab illo exigere? B Quẽadmodũ credimus:nec hõ moꝛeret᷑:necß exigeret᷑ ab illo: Sʒ p rei a te audire volo rõnẽ Rona lẽ creaturã iuſtã factã eſſe:⁊ ad ßᷣ vt deo fruendo benta eſſet: non negas? Bö. S Deo aůt neqᷓqᷓ; exiſti⸗
ſponte moꝛtuꝰ ſit:⁊ qͥd
Zinſ.13
Ibidem.

mabis cõuenire: vt quã fecit iuſtam ad beatitudinẽ: cogat ſine culpa eſſe miſerã:H oĩem em̃ inuitũ moꝛi:miſe⸗ rũ eſt. BP Patet: quia ſi nõ pec⸗ aſſet hõ: nõ deberet veus ab eo moꝛ 3 tem exigere.& Mon ergo coegit deus chꝛiſtũ mori in quo nullũ fuit peccatũ:ſed ipſe ſpõte ſuſtinuit moꝛ⸗ tem: non per inobedientiã deſerendi vitã:ſed pꝛopter obedientiã ſeruandi iuſticiã:in qua tã foꝛtiter ꝝ ſeuerauit vt inde moꝛtẽ incurreret. Põt etiã dici: qꝛ pᷣcepit illi moꝛt pater: cũ hoc pᷣcepit pater vnde incurrit moꝛtem. Fta ergo ſicut mandatũ ddit illi pa⸗ ter ſic fecit.⁊ calicem quẽ dedit ei bi⸗
bit. ⁊ factus ẽ obediẽs patri vſq; ad
eb.ʒ. moꝛtẽ. ⁊ ſic didicit erhis q̃ paſſus?
obediẽtiã:id eſt qnſq; debeat ſernari obedientia. Verbũ aũt qð poſitũ ẽ: Hidicit:duobus modis intelligi põt. Aut em̃ didicit:dict ẽꝓ eo qð ẽꝛali⸗
os diſcere fecit. Aut qꝛ qð ꝑ ſciaʒ nõ
610 1
¹
ignoꝛabat expimẽto didicit. Qð añt apłlus cum dixiſſet: Hũtliauit ſemet⸗ ipſum factus obediẽs vſq; ad moꝛtẽ:
piia.
pter qð ⁊ deus illũ exaltauit:⁊ dedit illi nomẽ qð eſt ſuꝑ om̃e nomen. Cui Mõ.109 ſimile eſt qð dauid dicit: De toꝛrẽte t via bibit: ꝓpterea eraitauit caput. Mõ ita dictũ eſt q̃ſi nullatenꝰpotuiſ⸗ ſet ꝑuenire ad hãc exaltationẽ: niſiꝑ hãct moꝛtis obedientiã:⁊ hec cxalta⸗ tio nqᷓ niſi in retributionẽ huiꝰ obedi entie collata ſit. Pꝛiꝰ ein qᷓ; pateret᷑
moꝛtẽ autẽ crucis: Subdidit: Pꝛo⸗
nuuce. 10. ipſe dixit:oĩa ſibi eſſe tradita a pẽe.⁊
Job.i6 iterũ:oĩa patris eſſe ſua: ſed qm̃ ipſe cũ pĩe ſanctoqʒ ſpñ diſpoſuerat ſenð alit᷑ qᷓ; ꝑ moꝛtẽ celſitudinẽ oĩpotẽtie ſue oſtẽſurũ mñdo. Quippe qð non niſi ꝑ illã moꝛtẽ fieri diſpoſitũ ẽ:cũ ꝑ
fieri. Si em̃ intẽdimꝰ aliqd faere:ß pponimꝰ nos ßus gliud facturos ꝑ quod illud fiat:cũ iã factñ eſt qð vo⸗ lumꝰ pᷣcedere:ſi fit qð intẽdimꝰ:recte dicit᷑ ꝓpterea fieri qm̃ factũ eſt ꝓpt᷑ qð differebaf: qꝛ nð niſiꝑ illud iiert diſpoſitũ erat. Nam ſi fuuiũ quẽ eq
illã eieeieeee
Begti Anſelmi
vel naui trãſire poſſum: ⁊ pponome nð niñi naui trãſiturũ: ⁊ ideo differo tranſmeare:qꝛ nauis abeſt: cum iam pᷣſto ẽ nauis:ſi trã ſeo:recte de me di⸗ cit: Manuis ꝑata fuit:iõ tranſiuit.&t non ſolũ ita joqmur qñ ꝑ illud quod pᷣcedere volnimꝰ: ſed etiã qñ nõ per ülud ſed tĩmõ poſt illud facere aliðᷣ aliqd ſtatuimus. Si qͥs em̃ differt ci⸗ bũ ſumere ꝓpterea qꝭ nõdum ea die miſſe celebꝛatiõi a ffuit:ꝑacto qð pᷣuſ facere volebat:nõ incõgrue dicit᷑ ili: Jam ſume cibũ: ꝓpterea qꝛ iã feciſti ꝓppter quod ſumẽre differebas. Wul to igit᷑ minus inuſitata eſt locutio cũ chꝛiſtus dicit᷑ exaltat?: ꝓpterea quia moꝛtẽ ſuſtinuit: ꝑ quã ⁊ pꝰ quã illᷓ exaltatðeʒ decreuit facere. Poteſt p aũt ⁊ eo modo intelligi quo idẽ dñũs legit᷑ ꝓfeciſſe ſapiẽtia ⁊ gratia apud deũ:nõ qꝛ ita erat:ſed qꝛ ille ſic ſc ha bebat ac ſi ita eẽt. Nãõ ſic poſt moꝛtẽ exaltatꝰ eſt q̃ſi ꝓpter illõ fierẽt hec. EQð aũt ipſe ait: Nõ veni volũtatẽ Joh.. meã facere:ſed eius qui miſit me:tale eſt quale ẽ ⁊ illud: Mea doctrina nõ Job.y. eſt mea: Nam qð qͥ;s nð habet de ſe ß
Luce
a deo: hoc nõ tã ſuũ qᷓ; dei dicere de⸗ bet. Mullus eĩ homo a ſe habet veri tatẽ quã docet:aut iuſtã voluntatẽ: ſed a deo. Non ergo venit chꝛiſtꝰ vo luntatẽ ſuã facere ſed patris:qꝛ iuſta volũtas quã habebat nõ erat ex hu⸗ manitate ſed ex diuinitate. Pꝛopꝛio Roma. em̃ filio ſuo nõ peꝑcit deus: led ꝓ no bis oĩbꝰ tradidit ilũ: nõ eſt aliud di
cereqᷓ; nõ liberauit illũ. N multa ĩ
ſacra ſcriptura hinõi ueniunt᷑. bi
aũt dicit: Pater ſi fieri põt tranſeat Wat.⁊
Ibiden.
ame calix iſte:verũtamẽ non ſiẽ ego
voloß ſicut tu: Et Si nõ põt hic ca⸗ lix trãſire niſi bihã ili? fiat volũtas
tẽ ſuã ſignificat appetitũ:quo hũ ana
tua: naturalem ſalutis per volunta
earo doloꝛẽ moꝛtis fugiebat. Volũ⸗
tatẽ vo patris dicit:nõ qm̃ maluerit pater moꝛtẽ filij qᷓ; vitã:ſed qꝛ huma nñ genꝰreſtaurare nolebat pater:niſi faceret homo tam magnũ aliqͥd ſicut erat moꝛs illa: quia non poſcebat ra⸗
weftſ
Ieinnt
pontn

tio qð alius facere nõ poterat. Idcir co illum velle ſuam mo—
uõ ipſe maluit pati qᷓ; vt genus hu ⸗ n ſaluaret᷑: Ac ſi diceret: Qm̃ nõ vis aliter recòciliationẽ mñdi fie ri: dico te ̊ modo velle moꝛtẽ meã: Fiat ergo volũtas tua:id ẽ fiat moꝛs mea vt mũdus tibi recõcilief᷑. Nam ſepe aliquẽ velle dicimꝰ aliquid: qꝛ non vult aliud: qð ſi vellet nõ fieret
um lucernam velle extinguere qui nõð vult feneſtrã claudere:per quam ventus intrat qui lucernã extinguit. Sic ergo voluit deus pater moꝛtem filij:qꝛ non aliter voluit mundũ ſal⸗ nare niſi homo tam magnũ aliqd fa⸗
Puri
ceret: vt iam dixi. Qð filio volẽti ſa i— lutẽ hominũ rantũdẽyaluit· quoniã 7— eu hoc alius facere nõ valebat:quãtñ ſi
illi moꝛi pᷣciperet. Vnde ille: Sicut
mãdatũ dedit ilii pater ſie fecit:⁊ cg⸗ p icith licem quẽ dedit ei pater:bibit:obedi —* ens vſq; ad moꝛtẽ. rem deeiem quoms betei aliter recte intelligi poſſint: m nöiiſ jSeidicert Capi. X. s ebi ebaban Steſt eriã recte intelligi: qꝛ ꝑ ocrt:au x volunti iliã piam yoluntatẽ qᷓ voluit don e tchꝛiſpn— ilius ꝓ ſalute mũdi moꝛi:de⸗ facrre i vʒ ris:qꝛut dit illi pater:nõ tñ cogendo manda⸗ babd o eraterh tũ:⁊ calicem paſſionis:⁊ non pepcit derdiu re. Pro illi: ſed ꝓ nobis tradidit illũ: ⁊ moꝛ⸗ n tem illiꝰ voluit: ⁊ quia ipſe fili obe⸗ n eicliut diens fuit vſq; ad moꝛtem: ⁊ didicit adidut min er his q̃ paſſus eſt obedientiã. Quẽ⸗ bui NFi(z dmodũ enim ᷣm humanitatẽ nõ ha turahn un. behat a ſe voluntatem iuſte viuendi Pater— ſed a patre: ita quoq; illã voluntatẽ ie:vgtonli qus vt tip bonñ faceret moꝛi voluit: un.5 pötbu nõ potuit habere niſia patre luminũ uiſi ni— facob.i.a quo ki omne d n ne em ſpe o⸗ donũ pꝑfectum. Et ſicut pat᷑ trahere e—. dandg voluntztẽ dicit᷑: ita nõ incõ⸗ mo grue fit ſi impellere aſſerii. Sicut em̃ sn ntn oB.6. filius dicit de patre; Nemo venit ad tfih iche meniſi pater traxerit eum: ta dicere ſtaurin St ſ. potuit niſi impnlerit eum. Bimiliter nota ien quoq; pꝛoferre potuit: Nemo currit
Vur deus homo.
illud quod dicit᷑ velle: At cũ dicimꝰ
ad moꝛtẽꝓpter nomẽ meñ niſi pater impulerit aut traxerit eũ. Am̃ nãqʒ volũtate quiq; ad id qð indedina⸗ biliter vult trahit᷑ vel impellit᷑:non
incõuenienter trahere aut impellere
deus: cum talem dat voluntatẽ: af⸗
firmat. In quo tractu vel impulſu
nulla intelligitur violentie neceſſi⸗ tas: ſed accepte bone volũtatis ſpõ⸗
tanea et amata tenacitas. Si hot
modo nequit negari patrẽ(volunta tem illõ dando filiũ ad moꝛtẽ) tra⸗ xiſſe vł impuliſſe:quis nõ videãt ea⸗ dem ratiõe mandatũ illi vt moꝛtem ſuſtineret ſponte:⁊ calicem quẽ non inuitus biberet dediſſe?Et ſi filiꝰ ſibi nõ peperciſſe: ſed ꝓ nobis ſpõtanea volũtate ſeipſum tradidiſſe recte di⸗ citur: quis neget recte dici:qꝛ pater a quo talẽ habuit volũtatẽ illi non pe percit: ſed ꝓ nohis tradidit illum:⁊ moꝛtẽ eius volnit? Hoc etiam modo indeclinabilit᷑ ⁊ ſponte ſeruãdo ac⸗ ceptã voluntatẽ a patre: filius factꝰ eſt illi obediens vſq; ad moꝛtẽ:⁊ di⸗ dicit er his que paſſus eſt obediẽtiq: id eſt qᷓ; magna res faciẽda ſit ꝓpter obedientiã. Mã tũc ẽ vera ⁊ ſimplex obedientia: cũ rationalis natura nõ neceſſitate ſed ſponte ſeruat volun ⸗ tatẽ a deo acceptã. Alijs quoq; mo⸗ dis recte poſſumꝰ patrẽ voluiiſe filij moꝛtem intelligere:qᷓ;uis iſti poſſint ſufficere. Nã ſicut velle dicimꝰ eum qui facit vt alius velit: ita etiã dici⸗ mus eum velle qui nõ facit vtdlius velit: ſed appꝛobat qꝛ vult. Nt cum videmus aliquem foꝛtiter pati velle moleſtiã: vt ꝑficiat qð bñ vult:qᷓ;uis fateamur nosvelle vt illã penã ſuſti ⸗ neat: nõ tamẽ volumꝰ aut amamus penã eius ſed volũtatẽ. llũ quoq; qui ꝓhibere ⁊ nõð ꝓhibet:ſolemꝰ dicere: qꝛ vult qð non ergo patri voluntas filij placuit:nec Phibuit eñ velle aut impiere qð vo⸗
lebat:recte voluiſſe vt filiꝰ moꝛtẽ tã
pie: tam vtiliter ſuſtineret:qᷓ;uis pe⸗ nã eius nð amaret affirmat᷑nõ aurẽ potuiſſe calicẽ trãſire niſi biberet illũ
a 5
Phibet.Qm

vellet:ſod qĩ ſicut dictũ eſt:mũdum erat impoſſibile alit᷑ ſaluari:⁊ ip̃e in ⸗ deciinabilir volebat potiꝰ mortẽ pa
ti qᷓ; vt mũdus nõ ſaluaret. ꝓdcirco
süt dixit vba illa: vt docerei hũanũ genꝰalit nõ potuiſſe ſaluari qᷓ;ꝑ moꝛ tẽ ſuã: nõ vt oñderet ſe moꝛtẽ neqqᷓ; valuiſſe vitare: Nã quecũ; de illo dicunt᷑ his que dicta ſunt ſilia:ſic ſũt exponẽda: vt nulla neceſſitate ſed li⸗ bera volũtate moꝛtuus credat᷑. Lrat
en.pꝛ. nãq; omst⁊ de illo legit: m̃ ob⸗
latus eſt:qꝛ ipſe voluit. Et ipſe dicit; 10. Sgo pono animã meã:vt iterũ ſumã eãnemo tollet eam a me:ß ego pono eã a meip̃o. Poteſtatẽ habeo ponen ⸗ di eã ⁊ ptãteʒ habeo iteꝝ ſumẽdi eã. Mö idẽ ip̃e ſua ptãte ⁊ ſuavolũta te facit: nullatenꝰ ad h cogi recte dẽ. 25 Hoc ſolũ: qꝛ ꝑmittit de illñ ſic tractari qᷓ;uis volentẽ:nõ videf tali p̃i ð tali filio ↄuenire. Immo maxie decet talẽ patrẽ tali filio ↄſen ⸗ kire ſi qͥd vult laudabilit᷑ ad honoꝛẽ
dei:⁊ vtilit ad ſalutẽ hoĩm: q alit᷑ fi
eri nõ potuit. B In h adhuc vſa⸗ mur:q̃lit᷑ moꝛs illa rõnabił ⁊ neceſ⸗ ſaria mõſtrari poſſit: Vliter nãq;ʒ nec ip̃e filiꝰeã vellenee pater cogere aut Pmittere debuiſſe videt᷑. Querit᷑ em̃ tur dealit᷑ hoĩem ſaluare nõ potuit: aut ſi potuit:cur hoc nð voluit? Nã ⁊ incdueniens videt᷑ eſſe veo:hoĩem hoc inõ ſaluaſſe:nec appet qͥd moꝛs iſta võleat ad ſaluãdũ hoĩem. Wiꝝ em̃ eſt ſi deꝰ ſic delectat:aut eget ſan ⸗ guine innocẽtis:vt nõ niſi interfecto eo parcere velit aut poſſit nocenti. Qim̃ accipis in hac qᷓſtione ꝑſo⸗ nã eoꝝ qᷓ credere nil volũt niſi pᷣmõ⸗ ſtrata rõne:volo tecũ paciſci:vt nul⸗ lũ vel minimñ incõneniẽs ĩ deo a no bis accipiat᷑: ⁊ nulla vel minima ra/ tio ſi maioꝛ non repugnat reijciatur. Sicut enĩ in deo quãlibet paruñ in ⸗ cõueniens ſequit᷑ impoſſibilitas:ita quãlibet parnã rõnem ſi maioꝛi non vincif᷑ comitat᷑ nccitas. B† Mi⸗ hil in hac re libẽtiꝰ accipio qᷓ; vt hoc pactum inter nos cõmuniter ſeruef.
Beati Snſelmi Liber 1.
dixit:nõ qꝛnõ poſſet moꝛtẽ vitare ſi
A De incarnatiðe dei tĩ:⁊ de his
que de illo aſſumpto homie eredim?
queſtio eſt. B Ftaeſt. K Mo
namꝰ ðᷓ dei incarnationẽ: ⁊ q̃ de illo
dicimꝰ homie nunqᷓ; fuiſſe:⁊ conſtet
inter nos hoĩem eſſe factũ ad beatitu
dinẽ q̃ in hac vita haberi nõ põtꝛnec
ad illam poſſe ꝑuenire quẽqᷓ; niſi di⸗
miſſis peccatis:nec vllũ hoĩem hane vitã trãſire ſine peccato:⁊ alia quoꝝ
fides ad ſalutẽ eternã neceſſaria eſt.
B Ita fiat: qꝛ nihil in his incdue ⸗
niens aut impoſſibile deo videtur. Meceſſaria eſt igit homĩ pecca⸗ toꝝ remiſſio vt ad beatitudinẽ ꝑue⸗ niat. B Bic omnes tenemꝰ. AQuid ſit peccare:⁊ ꝓ pec cato ſgtiſfacere:La. XI. A — Berendũ eſt igit᷑ q̃ rõne deus
q dimittat peccata hoĩbꝰ: et vt
hoc faciamꝰ aptius pᷣus vide⸗
amꝰ qᷓd ſit peccare:⁊ qͥd.ꝓ pctõ ſatiſ⸗ facere. B Tuñ eſt oñdere:⁊ meñ
intẽdere. A Bi angelꝰ vel homo
ſemꝑ redderet deo qð debet: nunqᷓ; peccaret. B Mequeo„tradicere. A Mõẽitaq; aliud peccare qᷓ; deo nõ reddere debitũ. AQuod eſt debitũ qð deo debemus? A is volñtas rationalis creature ſubiecta debet eſſe volũtati dei. B Mihil verius. A hoc eſt debitũ qð de ⸗ bet angelꝰ ⁊ hõ deoꝛ ꝙ ſoluẽdo nul⸗ lus peccat:⁊ ꝙ oĩs qui nõ ſolnit pec⸗ cãt. Pec ẽiuſticia ſiue rectitudo volũ tatis q̃ inſtos facit ſiue rectos coꝛde: id eſt volũtate. hic eſt ſolꝰ⁊ totꝰ ho⸗ noꝛ quẽ dehemus deo:⁊ quẽ a nobis exigit deꝰ. Sola nãq; talis volũtas opã facit placita deo cũ põt opari:et cũ nò põt:ipa ſola ꝑ ſe placet:qꝛ nul lũ opus ſine illa placet. Hñũc honoꝛẽ debitũ qui deo nõ reddit: aufert deo qð ſuũ eſt:⁊ deum exhonoꝛat: ⁊ hoc eſt heccare. Pdiu añt non ſoluit qð rapuit:manet ĩ culpa. Nec ſu fficit ſo⸗
jũmõ reddere qð ablatũ eſt: ðᷣ ꝓ cõ¶
tumelia illata plus vebet reddere qᷓ; Abſtulit. Sicnt enim qui ledit ſalutẽ alterius:nõ ſu fficit ſi jalutẽ reſtituit
niſi ꝓ illata doloꝛis iniuria recõpen⸗
nit ino dect dinut dicere!

2 are deduũ Qui ode 6 * ure ſubin o bit
bode gois öſoluun — os fac ectosc — For ennꝭ qtn Folai Mls vin latt epõt r ha ſoht
et aliqͥd:ita qͥ honoꝛẽ alicui? violat * ſufficit reddere: ſinõ ᷓᷣm echonoꝛatidis factã moleſtiã aliqͥd qð placeat illi quem exhonoꝛanit re⸗ ſtituat. hoc quoq; attẽdenqũ ꝙ cũ Aiquis qð iniuſte abſtulit ſoluit:hoc debet dare qð ab illo nõ poſſet exigi ſi alienũ non rapuiſſet. Sic ðᷓ debet ois qͥ peccat honoꝛẽ deo quẽ rapuit oluere. Et hec eſt ſatiſfactio quã oĩs pctõꝛ debet deo facere. B In his Lmibꝰqm̃ rationẽ ſequipoſuimmꝰ: qᷓ;uis aliquãtnlũ me terreas:nil ha⸗ beo qð poſſim dicere cõtra. Vtrũ ſola miſcðia ſine omi debiti ſolutione deceat deũ pct dimittere:a. xI. A Edeamꝰ ⁊ videamꝰ vtrů ſola F miſericoꝛiqia ſine omi foluti⸗ one ablati ſibi honoꝛis dece⸗ deñ perã dimittere. B Möõ vi deo cur nõ deceat. T Pic dimitte re peccatũ nõ eſt aliud qᷓ; nõ punire: Im̃ recte oꝛdinare peccatũ ſine ſa⸗ actiõe non eſt niſi punire:ſi nõ pu nit inoꝛdinatũ dimittit᷑. P ðᷓ⸗ nabile ẽ qð dicis. N Deñ vo nð decet ala in ſuo regno inoꝛdinatũ dimittere. B Sialiq́d aliudvolo dicere timeo peccare. Igit᷑ nð decet deñ pctĩ ſic ĩpunitũ dimittere. B Fta ſequit. T Eſt⁊ alind qð ſequit᷑: i petm̃ ſic dimittit ipunitũ: qꝛ ſilr erit apud deñ peccãti ⁊ nõ pec cãti:qð deo nõ ↄuenit. B Fið poſ fũ negare. A Aide ⁊: uſticiã ho im nemo neſcit eſſe ſß lege:vt ᷣm eiꝰ quãtitatẽ mẽſura retributiõis g deo recõpenſet. B Ita credimꝰ. I Ii aũt pctm̃ nec ſoluit᷑ nec pu⸗ nit᷑ nlli legi ſbiacet. 8 Nö poſſũ alit᷑ ĩtelligere. A Niberioꝛ igit ẽ oĩs iiuſticia ſi ſola miſcðia dimittit qᷓ te ereeöneniee videt᷑. Ad h etiã extẽdit incõneniẽtia:vt iniuſticiã deo ſileʒ faciat:qꝛ ſient de nulli legi ſßiacet:ita ⁊ ininſticia.· B Neq̃ͥo reſiſtere rõni tue:ß eñ de noß pᷣcipiat oĩno dimittere peccãtib⸗ in nos: videt᷑ repugnare vt h̊ noh pᷣci⸗
ti
piat qð ip̃m facere ſi decet. ͥ Nn
la in h eſt repugnãtia:qꝛ de h p cipit nobis vt nõ pᷣſumamꝰ qð ſoliꝰ deiẽ. Ad nullũ em̃ ꝑtinet vindictã facere niſi ad illũ qͥ důs ẽ oĩm. NMã cñ t᷑rene ptãtes recte faciũt: ipᷣe facit a qͥ ad Bipᷣm ſe oꝛdiate. Remouiitire pugnãtiã quã putabã ineſſe:ß ẽ alið ad qð tuũ volo hie rñſũ. NMã cũ des ſic ſit liber: vt nlli legi nniliꝰ iaceat iudicioꝛ⁊ ita ſit ben gnꝰvt nihil beni gniꝰcogitari q̃at:⁊ nihil ſit rectũ aut decẽs niſi qð ip̃e vnlt: mirũ videt᷑ ſi. dicimꝰ: qꝛ ullatenꝰvult ant ei nõ li⸗ cet iniuriq ſuᷓ dimittere:a etiã de his q̃s alijs facimꝰ ſolem⸗ indulgẽtiqᷓ petere. 2 Aerũ ẽ qð dicis de lib⸗ tate ⁊ volũtate ⁊ iite⸗ illiꝰ: ſic eas debem? rõnabiiit᷑ intelligere vt dignitati ei⸗ non videamunꝝ repu⸗ gnare: Libtas eĩ nõ ẽ niſi ad b qð ex pedit aut qð decet:nec benignitas di cẽda ẽ q̃ͥ aliqͥd deo ĩdecẽs opat᷑.Að aüt dẽ: qꝛ qðvult iuſtũ ẽꝛx q ñ vult iuſtũ ñ ẽ: nõ ita ĩtelligẽdũ ẽ vt ſi des velit qp̃libet incõᷣueniẽs iuſtũ ſit qꝛ ip̃e vult: Nõ em̃ ſeqt᷑:ſi deꝰ vnlt mẽ⸗ tiri iuſtũ eẽ mẽtiri:ß potiꝰ deñ illũ nõ eſſe. Nã neqᷓqᷓ; põt velle mẽtirivolũ tas niſi ĩq̃ coꝛrupta eſt vitas: ĩimo q deſerẽdo vitatẽ coꝛrupta ẽ.ũ 3 dẽ ſi deꝰ vult mẽtiri:nõ ẽ aliud qᷓ; ſi de ẽ talis natura q̃ velit mẽtiri: ⁊ idcir, co nõ ſeqͥt᷑: iuſtũ eẽ mẽdaciũ:niſi itꝗ intelligat ſiẽ cũ de duobꝰĩpoſſibilib dicimꝰ:ſi h eſt: illud eſt: qꝛ nec Knec illuc eſt. At ſi qͥs dicat:ſi aqᷓ ẽ ſic?a x ignis ẽ hũido:neutꝝ em̃ veꝝ ẽ.—. de illis tĩ verũ ẽ dicere: fi de;ᷓ vuit inſtũ ẽ:q̃ deñ velle nõ ẽ incõneniẽs. Ii em̃ deꝰ vult vt pluat inſtů eſt vt pludt: ⁊ ſi vnlt vt gliqs hõ occidat᷑ iuſtũ ẽ vt orcidat᷑:q̃pꝛopt᷑ ſi nð decet deñ aliqͥd iiuſte aut foꝛdinate face⸗ reꝛñ ꝑtinet ad ei libtatẽ aut benignt tatẽ dut volũtatẽ peceãtẽ qͥ ñ ſoluit deo að abſtulit impunitũ dimittere. Pmnia mihi aufers q̃ putabã tibi poſſe obijci.& Vide adpuc cur deñ non deceat hoe facere. Libẽter auſculto quicquid dipis.

33
nihil minus ſit tolerãdũ
in rerũ oꝛdine:q; vt creatu⸗
ra creatoꝛi debitũ honoꝛem
auferat:⁊non ſoluat quod aufert; Capi. XIM. Anſ.
Ihil minꝰ tolerandũ eſt ĩ reꝝ n oꝛdine qᷓ; vt creatura creatoꝰ ri debitũ honoꝛem auferat:
s folnat qð aufert. B Mihil cla rins iudico. A Mchil aũt iniuſti⸗
tolerat:qᷓ; quo nihil minꝰ eſt tolerã⸗ dum. B Mec hoc eſt obſcurum. A Puto: qꝛ nõ dices deñ debe⸗ re tolerare quo nihil iniuſtiꝰ tolerat᷑ vt qᷓ; creatura nõ reddat deo qð au/ ſert. B Immo penitus negandũ eſſe video. A FItẽ ſi deo nihil ma⸗ ins aut melius: nihil iuſtius qᷓ; hono rem illiꝰ ſeruare in rerũ diſpoſitione ſũma iuſtiia q̃ nõ ẽ aliudq; ipᷣe deꝰ. B hoc q́ʒ; nil aꝑtius. B Mihil F ſeruat deꝰ iuſtius;q; ſue dignitatis ponoꝛẽ. B Qð F neceſſario cõcedi opoꝛtet. T Videf tibi ꝙ eñ integre ſeruet:ſi ſic auferri ꝑmittit vt nec ſoluaf: nec ipſe auferentẽ pu⸗ niat? B Mon audeo dicere.
Meceſſe ẽ ʒᷓ vt aut ablatꝰ honoꝛ ſol⸗ uaf: aut pena ſequat᷑?: a ioquin aut ſibijpſi de inſtꝰ nõ erit: aut ad vtrũ⸗
q impotẽs erit:qð nefas ẽ dicere vei cogitare. B Mihil rationabilius
dici poſſe intelligo. Cuiuſmodi honoꝛ dei ſit pęe na peccãtis: Cg, XIIII. Ed volo a te audire ſi peccan tis pena ſit illi honoꝛ:aut cu⸗ iuſmodi honoꝛ ſit. Si em̃ pe ⸗
na peceãtis nõ eius honoꝛ eſt:cũ pec
catoꝛ nõ ſoluit qð abſtulit: ßᷣ punit᷑:
ſic ꝑdit deus honoꝛẽ ſuũ vt nd recu
pit. Mam aut hõ debitã ſubiectionẽ
deoꝛſiue nõ peccando: ſiue ꝙ peccat
ſoluẽdo volũtate ſpõtanea exhibet: aut de eñ ĩuitũ ſibi toꝛq̃ndo ſ ijcit:
Beati&nſelmi Ziber I.
peret qð his q̃ dicta ſt repugnare vi⸗ det. Deñ ipoſſihile eſt hono⸗ rẽ ſuñ xdere · Aut em̃ pctõꝛ ſpõte ſol/ nit qð debot:aut deus ab inito acci⸗
⁊ ſic ſe dfim eieſſe oſtẽdit:qʒ ip̃e hõ volũtate fateri recuſat. In q̃cõſide- rãdũ:qꝛ ſiẽ hõ peccãdo rapit qð dei eſt: ita deꝰ puniẽdo aufert qð homis eſt. Quippe nõ ſolũ id ſuũ alicuiꝰeẽ dici᷑ qð iã poſſidet:ß qð in eiꝰ prãte eſt vt habeat. Qm̃ ðᷓ ita hõ fact? eſt vt beatitudinẽ hie poſſet ſi nõ pecc ret: cñ ꝓpter petĩ btitudine ⁊ omni bono ßᷣuat᷑:de ſuo qᷓ;ᷓuis inuitꝰ ſoluit qð rapuit:qꝛ licʒ deꝰ ad vññ ſui cð⸗ modi non trãſferat qð aufert: ſiẽ ho pecuniã quã alij aufert ĩ ſuã ↄnertit vtilitatẽ: htñ qð aufert vtit ad ſuũ honoꝛẽ ꝑß qꝛ aufert. Auferẽdo eni k ⁊ que illiꝰſunt:ſubiecta ſi⸗ t eſſe pꝛobat.— Si deus vel ad modicũ pa⸗ tiatur honoꝛẽ ſuũ violari: Lapi. XV. PBoſo. Lacet qð dicis. Bedẽ⁊ alið ad qð tuã rñſiõʒ poſtulo. Nã ſi deus ita ſiẽ ꝓbas ſuñ debet holoꝛẽ ſeruare:cur vład modicũ pa tit᷑ illũ violari? Qð em̃ aliq̃ mõ ledi ſinit᷑ꝛnõ integre aut ꝑfecte cuſtodit. Z Dei honoꝛi neqͥt aliqͥd qᷓ;tũ ad illũ ꝑtinet addi vł minui. Idem nã⸗ q; ipſe ſibi honoꝛ ẽ incoꝛruptibilis et nullo mõ mutabilis. Verum qñ vna 30 creatura ſuũ⁊ qᷓſi ſibi pᷣceptũ:o⁊⸗ inẽ.ſiue naturalit᷑:ſiue rõnabilit᷑ ſer nat:deo obedire ⁊ eum honoꝛare dẽ: a ß maxime rònalis natura cui datũ eſt itelligere quid debeat. Que cum vult qð debʒ:deñ honoꝛat:nõ qꝛ illi aliqͥd ↄfert:ß qꝛ ſpõte ſe eiꝰ volũtati ⁊ diſpoſitiõi ſubdit:⁊ in rerũ vniũſi⸗ tate oꝛdinẽ ſuũ ⁊ eiuſdẽ vniůſitatis pulchꝛitudinẽ qᷓ;tũ ĩipᷣa ẽ ßᷣuat. Cũ vo nõvult qð dʒꝛ deñ qᷓ;tñ ad illã ꝑ/ tinet inhonoꝛat: qĩ nd ſubdit ſe ſpð te illiꝰ diſpoſitiõi: ⁊ vniũſitat? oꝛdi⸗ nẽ ⁊ pſchꝛitudinẽ qᷓ;tů ĩ ſe ẽ ꝑturbat licʒ ptãtem ⁊ dignitatẽ dei nullatenꝰ ledat aut decoloꝛet. Ii em̃ ea q̃ celi ãbitu ↄtinet᷑ vellẽt nõ eẽ ß celo:aut elõgari a celo: nullatenꝰ poſſent niſi ſub celo eſſe: nec fugere ceiũꝛniſi ap⸗ pꝛopinquando celo. Nam ⁊ vnde ⁊
etwoſ
— ciw

vſnü1 ißceptin un n diret mwonoꝛdt rdnal ra ait r quid t. un bydei ꝛatnõꝗt
diſ reri w rnim dnẽq; 5d—5i — Sſbdtij polin iſun u
znſh pll
e
quo ⁊ q̃ irent ſub celo eſſent:⁊ quãto magis q qualibet ꝑte celi elõgarent᷑: tanto magis oppoſite pti appꝛopin/ quarẽt. Ita qᷓuis hõ vel malꝰ ange⸗ lus diuine volũtati ⁊ oꝛdinatiõi ſub iacere nolit:nõ tñ eñ fugere valet:qꝛ ſi vult fugere de ſub volũtate iubẽte: currit ß volũtatẽ puniẽtẽ. Et ſi q̃ris q̊ trãſit: nõ niſi ſß volũtate ꝑmittẽte: ⁊hocip̃m qð puerſe vult aut agit in vniuerſitatis pᷣfate oꝛdinẽ ⁊ pulchꝛi tudinẽ ſumma ſapiẽtia cõuertit. Ip̃a nãq; ꝑuerſitatꝭ ſpõtanea ſatiſfactio: vel a nð ſati ſfaciẽte pene exactio:ex ⸗ cepto hoe ꝙ deꝰ de malis multimo⸗
dis bona facit: in eadeʒ vniuerſitate
locũ tenẽt ſuũ ⁊ oꝛdinis pulchꝛitudi nẽ. Quas ſi diuina ſapiẽtia vbi ꝑuer ſitas rectũ oꝛdinẽ pturbare nitit᷑:nõ adderet:fieret in ipſa vniũſitate quã deꝰ debet oꝛdinare: quedã ex vioia⸗ ta oꝛdinis pulchꝛitudie defoꝛmitaſ: ⁊ deus in ſua diſpoſitiõe videret᷑ de⸗ ſicere. Que duo qm̃ ſicut ſunt incð ⸗ ueniẽtia:ita ſũt impoſſibilia: neceſſe eſt vt oihe peccatũ ſatiſfactio aut pe⸗ na ſequa᷑. B Fatiſfeciſti obie⸗ ctiõi mee.& Palã ẽ igi:qꝛ deñ
quãtũ in ipſo eſt ullꝰ põt honorare
vłrexhonoꝛare: ß quãtuĩ ſeẽ ß aliqᷓs facere videt᷑ cũ voluntatẽ ſuam vo⸗ luntati eius ſubijcit aut ſubtrahit. £ Reſcio qͥd contra queã dicere. Acdhucaddã aliqͥd. B Tä diu 6. e audire. Rgtio pange oꝝ nume⸗ eciderũt reſtituẽclit de hominihꝰ:Ca. VI. En. Eñũ cðſtat ꝓpoſuiſſe vt de hu d mana natura quam fecit ſine peccato numerũ angeloꝝ qui ceciderãt reſtitueret. B hoc cre dimꝰ:ſed vellẽ aliquã huiꝰ rei rõneʒ habere. V Fallis me:nõ em̃ꝓpo ſuimꝰ tractare niſi de ſola incarnati⸗ one dei:⁊ tu mihi alias interſert q̃ſti⸗ ones. B Me iraſcaris:lhilarẽ em̃
Co.y datoꝛẽ diligit deꝰ:nã nemo ꝓbat ma Fis ſe hilariter dare qð ꝓmittit:qᷓ; qᷓ
Lur deus bomo.
plus dat qᷓ; ꝓmittit: dic ergo libeter
qð quero. V Vationalem natu⸗ ram que dei cõtemplatiòe beata vel
eſt vel futura eſt: in quodã rationa⸗
bili ⁊ ꝑfecto numero pᷣſcitã eẽ a deoꝛ itavt nec maioꝛẽ necminoꝛẽ illũ eſſe deceat nõ eſt dubitandũ. Aut enim neſcit deus in quo numero meliꝰeam deceat conſtitui: qð falſum eſt: auti ſcit in eo illã ↄſtituet:quẽ ad hocde⸗ centioꝛẽ intelliget. Quapꝛopter aut angeli illi qͥ ceciderũt facti erãt àd vt eſſent intra illũ numerũ: aut quia intra illũ numerũ ꝑmanere nõ potu⸗ erunt:ex neceſſitate ceciderũt:quod abſurdũ eſt opinari. B Heritas eſt aꝑta qð dicis. V EQß de illo numero eſſe debuerũt:aut reſtau rãdus eſtex neceſſitate numerꝰ eoꝝꝛ aut ĩ imꝑfecto numero remanebit rõ⸗ naliſnatura q̃ ĩ numero pfecto pᷣſcita eſt: qð eſſe nò põt. B Beſtaurãdi pcuidubio ſunt. N Meceſſe eſt 3 eos de hũana natura:quoniã nõe alia de qᷓ reſtaurari poſſint. B Cur non aut ipſi aut alij angeli pꝛo illis poſſint reſtitu? alijangeli pꝛo illis nõ poſſint reſtitui: züi noſtre reſtaura⸗ c tionis difficultatem: intelli⸗ ges eoꝛñ recõciliationis im/ poſſibilitatẽ: Alijautẽ angeii ꝙ illis reſtitu nõ poſfunt: ideo(vt tageam quomõ hoc repugnare videat p̃me creationis ꝑfectioni)quia nð debent niſi tales eſſe poſſint: quales illi fuiſ⸗ ſent ſi non peccaſſent: cum illi nulla viſa vĩdicta peccati ꝑſeueraſſent:qð poſt illoꝛũ caſum alijs qui ꝓ illis re⸗ ſtitueren eſſet impoſſibile. Non em̃ pariter laudabiles ſunt ſi ſtant ĩ ve⸗ ritate:⁊ qui nullam nouit peccati pe⸗ nam: ⁊ qui eam ſempꝑ aſpicit eternã. Mam nequaqᷓ; putañdum eſt bonos angelos eſſe cõfirmatos caſu maloꝝ: ſed ſuo merito. Sicut nãq; ſi boni cũ malis peccaſſent:ſimul dõnati eſſent:

1 4 1 3 13 3 3 6 3— 1 1 i 5 3 6 5 8 1 3
wangeli fuerũt ß̃
ita iniuſti ſi eñ iuſtis ſtetiſſent parit confirmati eſſent. Quippe ſi aliqui
eoꝝ nõ niſi caſu alioꝝ ↄfirmãdi erãt sut nullꝰ vnqᷓ; ↄfirmaret᷑:aut neceſſe erataliquẽ caſuꝝ qͥ ad alios ↄfirmã⸗
dos puniret᷑:q̃ vtraq; abſurda ſunt. Pllo itac; modo cõfirmati ſunt illi qͥ eterũt:quo pariter cõfirmati eſſent
ẽsſi ſtetiſſent:quẽadmodũ oſtendi ſient potui: vhi tractaui:cur de dia⸗ bolo ꝑſenerãtiã nõ dedit. 8 Wꝛo
baſti malos angelos de humana na⸗ tura reſtaurãdos: ⁊ patet ex hac ra⸗ tione: qꝛ nõ in minoꝛi numero erunt electi homiĩes qᷓ; ſunt angeli repꝛobi. Ped vtrũ plures futuri ſint:ſi potes:
oſtende.
Btrum plures futuri ſint ſancti homines qᷓ; ſint mali angeli:Capi.XVMI. Zn.
Jangeli anteqᷓ; quidã illoꝛũ caderẽt erãt ĩ illo ꝑfecto de diximꝰ numero:nò ſunt homi nes facti niſi
diton:⁊ palã eſt: qꝛ nõ erũt piures lis. Si autẽ ille numerus nð erat in ilis omnibꝰ angelis:cõplendũ eſt de
hominibꝰ ⁊ qp perijt ⁊ qð pꝛius de⸗ erat:⁊ erunt electi homĩes plures re⸗
pꝛobis angelis:⁊ ſic dicemꝰ:quia nõ
fuerũt hoimn ĩes facti tĩ ad reitauran dũ numerũ ĩminutũ:ſed etiã ad pfi⸗ ciendũ nondũ pfectũũ. B Quid potiʒ tenendũ eſt:an ꝙ angeli pꝛius facti ſint in numero pfecto:ãn non?
E mihi videt dicz. B õ
plus a te exrigo. N BSi hö factꝰ eſt
poſt caſum maloꝛũ angeloꝝ: ſic qui
dam intelligũt in Beneſi:non vidęo poſſe me ꝑ hoc ꝓbare alterũ hoꝝ de⸗ termiate. Poteſt eĩ(vt puto eſſe) it pus in numero pfe⸗ etoꝛ⁊ poſtea factꝰſit hõ ꝓpter reſtau randũ iminutũ eoꝝ numeꝝ: ⁊ poteſt
eſſe ꝙ nõ fuerit ĩ numero pfecto: qꝛ differebat de ſicut adhuc differt iliũ
implere numerũ facturꝰ hũanã̃ natu rã ſuo tꝑe. Vnde aut ſolũmõ nume⸗ rũ nondũ integrũ ꝑficeret:aut etiã ſi
P reſtauratiõe angeloy
Beati Anſelmi Piber J.
minueret᷑ reſtitueret. Si aũt tota cre
tura ſimul facta eſt:⁊ dies illi ĩ qui⸗ — moyſes iſtũ mundũ nõ ſimul fa⸗ ctũ eſſe videt᷑ dicere:aliter ſunt intel ligendi qᷓ; ſicut videmus iſtos dies ĩ quibus viuimus:intelligere nequeo quomõ facti ſint angeli in illo ꝑfecto numero. Quippe ſi ita eſſet: videtur mihi:qꝛ ex neceſſitate aut aliqui an⸗ geli vel homines caſuri erãt:aut plu⸗ res eſſent in illa celeſti ciuitate qᷓ; illa ꝑfecti numeri cõueniẽtia exigeret. Si ergo oĩa ſimul facta ſunt: ſic vident᷑ angeli ⁊ duo pꝛimi homies in nume ⸗ ro ĩpfecto fuiſſe:vt de homibꝰ ſi nul lus caderet angelus: qðᷓ deerat ſolũ pficeret᷑:⁊ ſi ni piret:hoc qͥʒ qð ca deret reſtitueret᷑:⁊ hoĩs natura q̃ in⸗ firmioꝛ erat quaſi deñ excuſaret atq;
diabolũ ↄfunderet ſi ille ſuũ caſũ in⸗
firmitati ſue imputaret cñ ipſa infir⸗ moꝛ ſtaret: Nc ſi ⁊ eadem ipſa cade⸗ ret multomagis deñ defenderet con ⸗ tra diabolũ:⁊ cõtra ſeipſam:cum ip̃a facta valde infimioꝛ ⁊ moꝛtalis: in electis de tanta infirmitate tanto al⸗ tius aſcẽderet:qᷓ; vnde diabolus ce⸗ cidiſſet: quãto boni angeli qꝝ equa⸗ litas ei debet᷑ ꝓfecerunt poſt ruinam maloꝛhi: quia pſeuerauerunt. Ex his
rationibus potius mihi videt᷑: quia
in angelis nõ fuit ille ꝑfectus nume⸗
rus quo ciuitas illa ſipna pficeret᷑
quia ſi homo ſumul cũ angelis fact⸗ non eſt:ſiẽ po ſſibile eſt eſſe:⁊ ſi mul facti ſunt qð magis putãt multi:qm̃
legitur: Qui viuit in eternũ:creauit gcẽi1
omnia ſimul:videt᷑ neceſſe eſſe. Sed et ſi ꝑfectio mũdane creature nõ tan ⸗ tñ eſt inteliigenda in numero indiui⸗ duoꝛũ quantũ in numero naturarũ: neceſſe eſt humanã naturam: aut ad cõplementũ eiuſdem ꝑfectionis eſſe factam: aut illi ſupabundare qð de minimi vermiculi ñ̃atura dicere non audemus: Quare ꝓ ſeipſa ibi facta eſt:⁊ non ſolũ pꝛo reſtaurandis indi uiduis alterius nature. Ande palã eſt: quia ſi etiã angelus nullus periſ⸗ ſet: homines tamẽ in celeſti ciuitate ſuum locũ habuiſſent. Jequit᷑ itaq;
utquon ciennt liſne he nö tecidi
onedec
nonpotu vitiobe aydici hon poſe hoevito iretin ceſunte oh Fan ar ionnige utah 3 nud uncfiitoc
ſenn. Aicon

ra:q wiabels
pe pe
a pſe mnt. potun ux¶n videt: uns n
doſſidt ſſe:iſin
ut vu emn vid ntſſeeſehi müdt Aturenih nt in ro nitm umat nu
üciuſt n
= nd tili
qnia in angelis anteqᷓ; quidã illoꝛũ caderent nõ erat ille pfectus nume⸗ rus: alioquin neceſſe erat vt aut ho⸗ mines: aut angeli aliqui caderent:
quoniã extra numerum ꝑfectum ihi.
nullus manere poterat. B Bon nihil efferiſti. A Bſt ⁊ alia ratio vt mihi videt᷑? que nõ parum ſuffra⸗ 8 illi ſententie:que angelos nõ eſſe factos in pfecto numero exiſtimat. — Dic ilam. Pi angeli in ilo ꝑfecto nnmero facti ſunt: ⁊ nul⸗ latenus facti ſunt homines niſi p re⸗ ſtauratione perditoꝛũ angeloꝛũ:pa ⸗ lam eſt: quia niſi angeli ab illa hea⸗ titudine cecidiſſent:homines ad illã non aſcenderẽt. B Hoc conſtat. S Si quis ergo dixerit:quia tantũ ketabunt̃ electi homiĩes de angeloꝛũ pditione:quantũ gaudebunt de ſua ãſumptiðe:quoniã abſq; dubio hec nð e nili ilia fuiſſet:quõ potnerũt ah Pc puerſa gratulatione defendi? Sut quomõ dicemus qui ce ciderunt in hominibꝰ reſtauratos: ji illi ſine hoc vitio ꝑmanſuri erant: ſi nõ cecidiſſent: id eſt ſine gratulati⸗ one de caſu alioꝝ:iſti vo ſine illo eſſe non potuerũt:imo qualiter cum hoc vitio beati eẽ debebũt? Weinde qua audacia dicemus deñ non velle: aut non poſſe hanc reſtaurationem ſine hoc vitio facere? B Mõne ſimi⸗ liter eſt in gentibus que ad fidẽ vo⸗ cate ſunt: quia illã iudei repulerũt?
kctt. 10 6 Ron: Nã ſi omnes iudei credi⸗
iſſent:gentes tamẽ vocarenf: quia ĩ omni gente qui timet deñ ⁊ operat᷑ iuſticiã: acceptus eſt üli. Jed quo/ niã iudei apoſtolos eõtempſerũt: ea tunc fuit occaſio vt ad gentes illi cõ⸗ nerterent. 16 Mullo modo video quid contra hoc dicere poſſim. ₰ Ande tibi videtur aecidere ſingu⸗
lis illa leticia de alieno caſu? P
Ande niſi quia certus erit vnuſqſq; quoniam vbi erit: nullatenus eſſet niſi alius inde cecidiſſet. T Pi ergo hanc certitudinẽ nullus habe⸗ t:nõ eſſet vnde vllus de alieno dã⸗
Lur deus bomo. no gauderet. B Fta videtur. MPutas ne aliqũẽ illoꝛum habi
turũ hãc certitudinẽ ſi multo plures erunt qᷓ; ceciderunt? B Requa/ qᷓ; poſſum opinari ꝙ eamn habeat aut
habere debeat. Quomõ namq; quis
poterit ſcire: vtrum pꝛo reſtaurando
qð imminutũ erat: aut ꝓ complẽdo
quod nõdum perfectum erat: deillo numero cðſtituende cinitatis ſit fa⸗ ctus? Sed omnes certi erũt ſe factos ad ꝑficiẽdã illã cinitatẽ. A Ergo ſi phre erunt q; repꝛobi angeli:nul⸗ lus poterit aut debebit ſcire ſe nõ eſſe ibi aſſimptum niſi pꝛo alieno eaſu. 8 Aerũ eſt. Mon igit᷑ ha ⸗ bebit aliquis cur gandere debeat de Aterio ꝑditione. B Fta ſequit᷑. Eum itaq; videamus: qꝛ ſi plu⸗ res erunt homies electi qᷓ; ſint repꝛo bi angeli:illa nõ— incõuenien ⸗ tia quã ſequi neceſſe eſt ſi plures nð erunt:⁊ cum impoſſibile ſit vllum in illa ciuitate futurũ: incõueniens vi⸗ det᷑ neceſſe eſſe vt angeli non ſint fa cti ĩ illo ꝑfecto numero: ⁊ plures fu⸗ turi ſint beati homines q; ſint miſeri angeli. B Mon video qua ratio⸗ ne hoc negari queat. S Dliã ad huc einſdem ſententie poſſe dici pnto rationem. B hanc quoq; ꝓfer⸗ re debes. S Credimꝰ hãc inũdi molẽ coꝛpoꝛeã in meliꝰ renouandã: nec B futurũ eſſe donec impleaf nn⸗ merus electoꝝ hoĩm:⁊ illa beata pfi⸗ ciat ciuitas: nec poſt eius perfectio⸗ nem differendũ. Ande colligi poteſt deñ ab initio ꝓpoſuiſſe: vt vtrumq; ſimul ꝑficeret? quatenꝰ ⁊ minoꝛ que deñ non ſentiret natura:ante maioꝛẽ que deo frui deberet nequaqᷓ; pfice⸗ ret⁊⁊ in maioꝛis ꝑfectione mutata ĩ meliꝰ ſuo quodã modo quaſi cõgra⸗ tularet᷑: ĩmo omnis creatura de tam gloꝛioſa:⁊ tam admirabili ſui cõſum matiõe ipſi creatoꝛi:⁊ ſibijnuicẽ q̃q; ſuo modo eterne cõgaudẽdo iucun⸗ daref: quaten qð volũtas in rõna⸗ bili natura ſpõte facit: ̊ etiã inſenſi⸗ bilis creatura ꝑ dei diſpoſitionẽ na⸗
—.—
3 3 —— ———— 2 Sfeere
——————————

turaliter exhiberet. Solemus namq; in maioꝛũ noſtroꝛñ exaltatione con ⸗ gaudere:vt cũ in natalicijs ſanctoꝛũ exultatiõe feſtiua iocũdamur: ð glo⸗ ria eoꝛum letantes. Quã ſententiã illud adiuuare videt᷑?: quia ſi adam non peccaſſet:differret tamẽ deus il· lam ciuitatẽ ꝑficere donec completo ex homibꝰ ques expectabat numero: ipſi quoq; homiĩes in coꝛpoꝛũ: vt ita dic: in moꝛtalẽ ĩmoꝛtalitatẽ tranſ⸗ mutarẽt᷑. Hahebãt em̃ ĩ ꝑadiſo quã⸗ dã ĩmoꝛtalitatẽ: id eſt poteſtatẽ nðõ moꝛiẽdi: ſed nõ erat immoꝛtalis hec poteſtas:quia poterant moꝛi: vt ſe ipſi poſſent nõ moꝛi. Quod ſi ita e vt videlicet rationalẽ illam ⁊ beatã ciuitatem:⁊ hanc mñdanã inſenſibi⸗ lemq; naturã deus ab initio ꝓpoſue rit ſimul ꝑſicere: videtur: qꝛ àut illa ciuitas nð erat completa in numero angeloꝛñ ante maloꝛum ruinam:ſed expectabat deus vt eã de hominibus cõpleret: quãdo coꝛpoꝛeã mũdi na/ turã in melius mutaret: aut ſi ꝑfecta erat in numero: non erat per fecta in confirmatiõe: ⁊ differenda erat eius cõfirmatio:etiam ſi nullus in ea pec⸗ caſſet vſq; ad eandẽ mũdi quã expe/ ctamꝰ renouationẽ: aut etiã ſi ñ diu/ tius illa cõfirmatio differenda erat: accelerãda erat mũdana renouatio: vtcũ eadem cõfirmatide fieret. Sed ꝙ mundũ nouiter factum ſtatim deꝰ renouare ⁊ eas res que poſt renoua⸗ tiovem illam non erant in ipſo initio anteq; appareret:cur facte eſſent de ⸗ ſtruere inſtituerit:omni caret ratiðe. Sequit ergo:qꝛ angeli nõ ita fnerũt in numero pfecto: vt eoꝝ cõfirmatio non diu differref: ꝓpterea:qꝛ mũdi noui renouationẽ mox opoꝛteret fie ⸗ ri· qð non cõuenit. Qð autẽ eandeʒ cðfirmationẽ vſq; ad mũdi futuram renoationẽ differre deus voluerit: incõueniens videt᷑: pᷣſertim cum illã in aliquibus tam cito ꝑfecerit. Et cũ intelligi poſſit: quia in pꝛimis homi nibus quãdo peccauerũt illã feciſſet ſi non peccaſſent: ſicut fecit in ꝑſene⸗
egti Anſelmi
Liber.
rum hominũ. A
tibus angelis. Muis enim non⸗ nnhereeneidilam equaltatẽ angeioꝛũ ad quam ꝑuenturi erãt ho mines:cum perfectijs eſſet numerus de illis aſſumendus:in illa tamẽ iu⸗ ſticia in qua erant idet ꝙꝙ ſi vicil⸗ ſent:vt nð peccarent temptati itã cð firmarent᷑ cum omni ꝓpagine ſua ꝙ vltra peccare nõ poſſent: quẽadmo⸗ dum quia victi peccauerũt: ſic infir⸗ mati ſunt vt quãtum in ipſis eſt ſine peccato eſſe nõ poſſunt. Quis enim audeat dicere plus valere iniuſticiã ad alligandũ in ſeruitutẽ hominẽ in pꝛima ꝑſuaſione ſibi conſentientem: qᷓ; valẽret iuſticig ad cõfirmandum eum in libertate ſihi in eadem pꝛima temptatiõe adherentẽ. Nam quẽad modũ: quoniã humana natura tot erat in parẽtibus pꝛimis: totã ĩill
victa ẽ vt peccaret(excepto illo ſolo homie quẽ deꝰ ſicut ſciuit ſine ſemĩe
viri de virgine facere:ſic ſciuit ã pec⸗ cato ade ſecernere) ita in ijſdem to⸗ ta viciſſet ſi non peccaſſent. Reſtat ergo vt nõ completa in illo pᷣmo nu⸗
mero angeloꝛũ ſuperna ciuitas: ſed de homnibꝰ complenda fuiſſe dicat᷑:
Que ſi rata ſint! plures erunt electi homines qᷓ; ſint repꝛobi angeli.
BP Rationabilia mihi valde vidẽ⸗ tur que dicis: ſed quid dicemꝰ quia legit de deo: Cõſtituit terminos po⸗ puloꝝ iuxta numerũ filioꝛum iſrael: quod quidã: quia pꝛo filioꝛũ iſrael:
„
innenit angeloꝛũ dei:ſic exponũt: vt
ßᷣm numerũ bonoꝛum angeloꝛũ aſſu mẽdus imtelligat᷑ numerus electo⸗ Hoc non repu gnat pꝛedicte ſententie ſi certũ nõ eſt ꝙ totideʒ angeli cecidiſſent quot re⸗ manſerunt. Mam ſi plures ſunt an⸗ geli electi qᷓ; repꝛobi: ⁊ neceſſe eſt vt repꝛobos electi homines reſtaurent:
⁊ poteſt fieri vt bonoꝛũ numero co/
equenf⁊? ſic plures erũt homĩes in⸗ ſti qᷓ; angeli iniuſti. Bed memento qᷓ pacto incepi reſpõdere queſtiõi tue: videlicʒ vt ſi qͥd direro qð maioꝛ nõ ↄfirmet auctoꝛitas:qᷓ;nis illud rõne
„——— 3

bus Pe eut⸗32
gne fi n ic ſciuitin eccmn e 1mijl
inot ſſent. M öcom m nilozm
1 a fuiſſene ta ſin—resennt it 5 ſin—bi
uq reneci ueinenb enſ—ot nn zx ſic üthu⸗
Lur deus homo
pꝛobare videar:nõ alia certitudine accipiat᷑ niſi qꝛ interim mihi ita vi⸗ det᷑ donec mihi deꝰ melins aliqͥ mõ reuelet. Certus em̃ ſuʒ ſi qd dico ſacre ſcripture abſq; dubio cõtradi⸗ cat qꝛ falſuʒ eſt:nec illð tenere volo ſi cognouero. Sʒ ſi in illis rebus de qbus diuerſa fentiri poſſunt ſine ꝑi⸗ culo:ſicuti eſt illðᷣ vñ nũc agimꝰ. Ji em̃ neſcimꝰ vtrũ ples hoĩes eligẽdi ſint qᷓ; angeli ꝑditi an nõꝛ ⁊ alterum hoꝝ eſtimamꝰ magis qᷓ; altcꝝ: nullũ puto aĩe ꝑiculũ eſſe. Si inqᷓ; ĩ hmõi rebꝰ ſic exponimꝰ diuna dictaut di⸗ uerſis ſententijs fauere videant᷑: nec alicubi innenit᷑ vbi qͥd indubitanter tenendũ ſit: determihẽt:nõ arbitroꝛ repᷣhendi debere. Illud aũt qð dixi⸗ ſtuCõſtituit termĩos pploꝝ ſeu gen tiũ inxta nñeꝝ ãgeloꝝ dei:qð ĩ alia trãſlatiõe legit iut᷑ nůũen filioꝝ iſrł: qm̃ ambe trãſlatiões aut idẽ ſignifi⸗ cãt aut diũſa ſine repugnãtia:ita in telligẽdũ ẽ vt ꝑ angelos dei⁊ filios iſrłangeli boni ſignificentur timõ: aut ſoli hoĩes electi: aut ſilangeli ⁊ electi hoĩes:tota ſcʒ illa ciuitas ſuꝑ⸗ na. Vut ꝑ ãgelos dei ſctĩ t̃:⁊ ꝑ fili⸗ os iſrłſoli hoĩeſ iuſti:aut ſoli ãgeli ꝑ filios iſtł:⁊ inſti hoĩes ꝑ ãgelos dei. Si boni angeli tĩ deſigñant᷑ ꝑvtrũ ⸗ eſt qð ſi ſolũ ꝑ angelos dei: Si vero tota celeſtis ciuitas: hic eſt ſenſus: qꝛ tãdiu aſſument᷑ ppli:id ẽ multitudines electoꝝ hoĩm aut tam diu erũt ppli in hoc ſeculo:donec de hoĩbus pᷣdeſtinatꝰ numerꝰilliꝰ ciui⸗ tatis nondum pfectꝰ cõpleat. Sed nõ video nñc quõ ſoli angeli aut ſił angeli ⁊ hoĩes ſcti ꝑ filios iſrrĩtelli⸗ gãt. Sctõs añt hoĩes filioſ iſrłſiẽ fi lios abꝛahevocari nõ ẽ alienũ. Qui angeli quoq; dei ꝑ hoc recte poſſint vocari: qꝛvitã angelicã imitant᷑ at q; ſilitudo ⁊ eq̃litas illis angeloꝛuʒ ꝓmittit᷑ in celo: ⁊ qꝛ oẽs iuſteviuen tes angeli dei ſunt: vñ ⁊ ip̃i cõfeſſo ⸗ res atq; martyres dicunt᷑. Qui enim cðiitet ⁊ teſtat᷑ veritatẽ:dei nũciꝰi.
angelꝰeiꝰ eſt. Et ſi malꝰ hõ dicit᷑ dis holus: ſicut de iuda dicit dñs ꝓpter ſi militudinẽ malicie: cur nð ⁊ bonus homo dicetur angelus pꝛopter imi/ tationẽ iuſticie? Quare poſſumꝰ vt eſtimo dicere deũ ↄſtituiſſe termĩos populoꝛum iuxta numerum filioꝛ iſrael ſiue electoꝛum hominum quia tamdiu erũt ppli ⁊ erit in hoc mun ⸗ do hoĩm pꝛocreatio: donec numerꝰ eoꝛũdem electoꝛum compleatur:et eo ↄpleto ceſſabit eſſe hoĩm genera ⸗ tio:que fit in hac vita. Vt ſipꝑ ange⸗ los dei itelligimꝰ ſctõs angelos tĩ: ⁊ꝑ filios iſrłſolũmõ iuſtos hoĩes: duobꝰ modis itelligi põt: Cõſtituit dñs terminos pploꝝ iuxta numerus angeloꝝ dei:aut qꝛ tãtꝰ ppłus: id ẽ tot hoĩes aſſument᷑ quot ſunt ange⸗ li dei: aut qͥa tãdiu erũt populi do ⸗ nec nũerꝰãgeloꝝ dei ↄpleat ex hoĩ⸗ bꝰ. Et vno ſolo mõ exponi poſſevi deo: Cõðſtituit termĩoſpploꝝ iuf̃ nu meyꝝ filioꝝ iſrł i.qꝛ ſiẽ ſupꝛa dictũ ẽ tamdiu erũt populi in hoc ſeculo do nec numerus ſanctoꝝ hominũ aſſu⸗ matur. Et colligit᷑ ex vtraq; trãſa⸗ —— tot homines aſſumenf᷑:q;t remãſerũc angeli. Nñ tamẽ nõ ſeq⸗ tur: qᷓ;uis perditi angeli ex hoĩbus reſtaurãdi ſunt:tot angelos cecidiſ⸗ ſe quot ꝑſeuerauerũt. uod tamen ſi diceret᷑: inuenienduʒ erit quõ rate nõ ſint ſupꝛa poſite rationes q̃ vidẽ⸗ tur oſtẽdere nõ fuiſſe in angelis pꝛi⸗ us qᷓ; quidam illoꝛũ caderent ilium ꝑfectum numerũ quem ſupꝛa dixi:⁊ plures homines electos futuros qᷓ; ſint mali angeli. P Wonme pe nitet quia coegi te vt de angelis hoc dicenes. Nam nõ fruſtra factum eſt: nunc redi adid vnde digreſſi ſumꝰ. S1 Conſtat deum pꝛopoſuiſſe vt de hoĩbus angelos qui ceciderãt reſtauraret. B Certum eſt. N Tales 3 opoꝛtet eſſe hoĩes in illa
ciuitate ſuꝑna qui ꝓ angelis in illaʒ
aſſument᷑: quales illi futuri ibi erãt quibꝰibidẽ erũt;id eſt quales ſe

—
—
——
——— A.
5 6 3
ſunt boni angeli: alioqᷓn nõ erũt re⸗ ſtaurati qͥ ceciderũt:⁊ ſeq̃tur qꝛ de⸗ aut ñ poterit ꝑficere bonũ qð icepit: ant penitebit eũ tĩ bonuz incepiſſe: que duo abſurda ſunt. B Aere opoꝛet vt cqᷓles ſint homines bonis snglis. S Boni angeli vnqᷓ; ne peccauerũt? B Mö. Po tes ne cogitare ꝙ hõ qui aliq pec⸗ cauit nec vnqᷓ; deoꝓ peccato ſatiſfe cit: ßᷣ tĩ impunitꝰ dimittit᷑: eq̃lis ſit angelo qui nunqᷓ; peccauit? B
Berba iſta cogitare ⁊ dicere poſſuʒ: ſed ſenſum eoꝝ ita cogitare neq̃¶o ſiẽ falſitatẽ uz intelligere verita tem eſſe· Mon decet deũ ho minẽ peccantem ſine ſatiſfactiõe ad
reſtaurationẽ angeloꝝ aſſumere ꝑ⸗
ditoꝝ: qm̃ nõ patit᷑ veritas eũ leua ri ad eq̃litatẽ bonoꝛum. B Pic oñditrõ. A Cöõſidera etiã in ſo lo hoĩe ſine hoc ꝙ debet angelis eqᷓ⸗ ri: vtꝝ eñ taliter deꝰ ad beatitudinẽ vllã: vel talẽ q̃lẽ habebat añqᷓ; pec ⸗ caret:debeat ꝓuehere: P Dic tu qð cogitas ⁊ ego ↄſiderabo ꝓut potero. N Ponamꝰ duitẽ ali⸗ quẽ in manu tenere margaritã pᷣcio⸗ ſam quã nũq; pollutio vlla tetigit ⁊ quã nullꝰ ali po ſſit amouere de ma nu eius niſi ip̃o pmittẽte:⁊ eã̃ diſpo ⸗ nat recõdere in theſauꝝ ſuũ vbi ſunt chariſſima ⁊ pᷣcioſiſſima q̃ poſſidet. B Cogito hoc velut ante nos ſit. S Quid ſi ip̃e ꝑmittat eandẽ mar garitam ab au inuido excuti de ma nu ſua in cenum:cũ ꝓhibere poſſet: ac poſtea eam de ceno ſumẽs pollu ⸗ taʒ ⁊ nõ lotã:in aliquẽ locũ ſuũ mñ dum ⁊ charũ deinceps illã ſic ᷣuatu rus recõdat? Putabis ne illũ.ſapiẽ tem? B uð boc poſſum: Nã nonne melius eſſet ſatis vt marga ⸗ ritã ſuã mundã teneret ⁊ ſeruaret qᷓ; pollutã? T Mõne ſilr faceret de ⸗ us qᷓ hoĩem angelis ſociandum ſine petõ q̃ſi in manu ſua tenebat in ꝑa ⸗ diſo:? ꝑmiſit vt accẽſus inuidia dia bolus e in lutũ peccati:quãuis cõ̃⸗
Beati nſelmi Lber 1
ſentientẽ deijceret? Bi em̃ ꝓhibere veilet diabolũ: nõ poſſet tẽptare ho minẽꝛnõne inquaʒ ſimilit᷑ faceret ſi hoĩem peti ſoꝛde maculatũ ſine om̃l lauatiõe.i.abſq; omni ſatiffactione talẽ ſemꝑ mãſuꝝ ſaltẽ in ꝑadiſuʒ de quo eiectus fuerat redu ceret? B Bimilitudinẽ ſi deꝰ hoc faceret ne⸗ gare nõ audeo:⁊ iccirco eñ hoc face⸗ re poſſe non abnuo. Nideret᷑ enĩ aut qꝰ ꝓpoſuerat peragere nõ potuiſſe: aut boni ꝓpoſiti eum penituiſſe:q̃ in deum cadere nequeunt.
Quod homo nõ poſſit ſal⸗ uari ſine pcti ſatiffactione: Lapitulum XIX. An. 7 Ene igit᷑ certiſſime qꝛ ſme ſa⸗ t V tiſfactõne:id eſt ſine debiti ſo
N lutiõe ſpõtanea:nec deꝰ põt peki impunitũ dimittere:nec pecca⸗ toꝛ ad beatitudinẽ vel talẽ qualem habebat añq; peccaret puenire: Nõ em̃ hoc modo repararet᷑ hõ vłtalis q̃lis fuerat ante petm. B Röõni⸗ hus tuis omnino contradicere non poſſum. Bed qͥd eſt qð dicimꝰ deo: Bimitte nobis debita nr̃a:⁊ oĩs gẽ̃s oꝛat deñ qĩ credit vt dimittat ſibi peccata. Bi enim ſoluimus qð debe mꝰꝛ cur oꝛamꝰvt dimittat? NMunqͥd deus iniuſtꝰ eſt vt iteꝝ exigat qð ſo⸗ lutuʒ eſt? Si añt nõ ſoluimꝰꝛ cur fru ſtra oꝛamꝰvt faciat: qð qꝛ nõ cõue⸗ nit:facere nõ põt. T Qui nõ ſol⸗ uit fruſtra dicit dimitte: qͥ aũt ſoluit: ſupplicat: qm̃ hᷣ ip̃m ptinet ad ſolu ⸗ tionẽ vt ſupplicet. Nã deus nulli qe qᷓ; debeteß oĩs creatura illi debʒ:⁊ iõ
nẽõ expedit hoĩ vt agat cũ deo quem
admodũ par cũ pari. Sʒ de hoc non eſt opꝰ nũc tibi rñdere. Cũ enim co⸗ gnoſces cur chꝛiſtus moꝛtuꝰ eſt: foꝛ ⸗ ſitan ꝑ te videbis qð queris. B Sufficir mihi nũc qð de hac qſti⸗ one rñdes. Quod aũt nullus hõ ad
beatitudinẽ puenire q̃at eñ petõ:ant ſolui ⁊ pctõ niſi ſoluat quod rapuit
heccãdo:ſi aꝑte mõſtraſti vt etiam

hiei ſtte. Mtiſmeh
iſaiſncint in padiſuzde ducert? o ficeret ne⸗ oeühockace
ret miau end potuiſe Penuuſſe ht.
Put
uſfactione
AIX.
ſime qꝛ ſneſt
t ſine debit ſ ea:nec de'po tere:nec pecu eltalẽ quam etpuenire hi ret᷑ hõ vktals B Röi tradicere no dicim de nfa:n oisgis t dimittat ſii imus qð dehe tnt Vunqd erigat qð ſo⸗ uimꝰ:cur fru
nd cdue⸗
Quind ſol/ aut ſoluit dunet ad ſolu⸗ Ideus milli ra illi debʒið zat cñ deo quqh . Sy dehocno re. Cü inc
diẽtiam. V
Cur dens bomo
xille cui das: Et natura te docet vt
ſi velim nõ poſſim dubitare.
Ex ſcðm mẽſurã pcti opoꝛ
et eſſe ſatiſfactionem:nec
omo eamꝑ ſe facere põt:
* Oc q́q; nð dubitabis vt pu⸗ h to qꝛ ſcm mẽſurã pctĩ opoꝛ tet fatiſfactionem eſſe. B Alitenaliqᷓtenꝰ ĩoꝛdiatũ remaneret pctm̃:qð eẽ nõ pᷣt:ſi deꝰ nihil relin ⸗ qt ĩoꝛdinatũ ĩ regno ſuo. Sʒ qð ẽ pᷣſtitutũ:qꝛ qðlibʒ ꝑuñ ĩcõueniẽs ĩ deo impoſſibile eſt. A dic ð qd ſolues deoꝓ pctõ tuo? B Peni tẽtiã:coꝛ cõtritũ⁊ hũiliatũ: abſtinẽ tias ⁊ mltimodos laboꝛes coꝛꝑis ⁊ miſericoꝛdiã dãdi ⁊ dimittẽdi ⁊ obe Quid in his oĩbus
das deo? B Zin nõð honoꝛo deñ
35 pter timoꝛẽ eius ⁊ amoꝛẽ in coꝛ dis cõ
tritiõe leticiã tꝑalẽ abijcio: in
abſtinẽtijs ⁊ laboꝛibꝰ delectationes
⁊ quietẽ huiꝰ vite calco: in dãdoet dimittẽdo q̃ mea ſũt largioꝛ:in obe
dientia meipm illi ſtijcio? S Cñ
reddis alicd qð debes deoꝛ etiam ſi nõ peccaſti:ñ debes h cõputareꝓ de bito qð debes ꝓ pctõ. Diĩa aũt iſta
debes deo q̃ dicis. Tãtus nãq; deh
eſſe ĩ hac moꝛtalivita amoꝛ⁊ adq ꝑtinet oĩo deſideriũ ꝑueniẽdi ad id
ad qð factus es:⁊ doloꝛ:qꝛ nõdum ibi es:⁊ timoꝛ ne nõ ꝑuenias vt nul⸗ lam leticiã ſentire debeas niſi de his
qᷓ tibi aut auxiliũ aut ſpem dant ꝑue
niẽdi. Nð enim mereris habere qð nð ſcðᷣm quod ẽ amas ⁊ deſideras: ⁊de q̃:quia nõdum habes:⁊ adhuc
vtrũ habiturus ſis an nõꝛin tãto es
periculo:nõ doles. Ad quod etiã ꝑ⸗ tinet quietẽ ⁊ delectationes mũda nas que animũ ab illa vera quiete ⁊ delectatiõe reuocãt fugere: niſi qjn ⸗ tum ad intentionẽ illuc ꝑueniendi cognoſcis ſufficere. Dationem vero ita debes cõſiderare te facere ex de ⸗
pito ſiẽ itelligis:qͥa qð das nõ ate pabes ſed ab illo chius ſeruus es tu
ſeruo tuo.i.hõ homini facias qð ti⸗
bi ab illo vis fieri: ⁊ quia qͥ nõ vult
matth.y.
dare qð habet:nõ debet accipere qð
nõ habet. Ne dimiſſiõevo hbꝛeuit᷑ di
co: qꝛ nullatenus ptinet ad te vin⸗ dicta: ſicut ſupꝛa diximus: qꝛ nec tu tuꝰ es: nec ille tuꝰ aut ſuꝰ q tibi fecit iniuriã:ßᷣvnius dñi ſerui facti ab illo de nihilo eſtis. Et ſi de conſeruo tuo te vindicas: iudiciũ qðᷣ ꝓpꝛiũ domi⸗ ni ⁊ iudicis omniũ eſt:ſuꝑ illũ ſupbe pᷣſumis. In obedientia vero qͥd das deo:qð nõ debes tibi iubẽti:totũ qð es ⁊ quod habes ⁊ quod potes de⸗ bes. B Mihil iam audeo in his oĩbus dicere me dare deo quod non debeo. T Quid 3 ſolues deo pꝛo pctõ tuo?)8 Bi meipſum ⁊ qͥc⸗
qd poſſum etiã qů nõ pecco illi de⸗ beo ne peccẽ: nihil habeo qð ꝓ pctõ
reddã. A MQuid ergo erit de te? quõ poteris ſaluus eſſe? P Si rationes tuas cõſidero: nõ video q́;· modo. Si aũt ad fidẽ meã recurro:i fide chꝛiſtiana q̃ ꝑ dilectionẽ opat̃: ſpero me poſſe ſaluari: Et qꝛ legimꝰ:
i iniuſt? ↄuerſus fuerit ab iniuſti⸗ cia ſua⁊ fecerit iuſticiã:oẽs iniuſtici as eins tradi obliuioni. A hoc non dicitur niſi illis qui aut expecta uef̃t chꝛiſtũ añqᷓ; veniret:aut credũt in eñ poſtq; venit. Sʒ chꝛiſtũ ⁊ chri⸗ ſtianã fidẽ q̃ſi nũq; fuiſſet poſuimꝰ:
qñ ſola rõne vtꝝ aduẽtus eiꝰad ſal⸗
nationẽ hoĩm eſſet neceſſariꝰ q̃rere oſuimꝰ. B Fta fecimꝰ. A
Sola igit rõne ꝓcedamus. P
Quãuis in anguſtias quaſdam me dncas: deſidero tamen multum vt
ſicut incepiſti pꝛogrediaris. AQuanti põderis ſit pctm̃:
Capitulu XX. An. . B om̃ia illa que modo p poſuiſti te ꝓpctõ poſſe ſolue⸗
26 re te non debere:⁊ videamus vtꝝ poſſint ſufficere ad ſatiſfactionẽ
vnius tã parui peccati:ſicuti eb vn?
————
Bal.5. Ezech.18

Riiac
i Atdit
6 Beati Anſelmi aſpectus cõtra voluntatẽ dei. B
Miſi qꝛ audio te b ponere in que⸗
ſtionẽ:putarẽ me hoc pctĩ vna jola
cõpũctiõe delere. T Mõdñ cõ⸗ ſideraſti q̃nti põderis ſit petĩ. B Runc oñde miht. T Si vide res te in cõſpectu dei:⁊ aliq;s tibi di⸗ ceret:aſpice iluc:⁊ deus ecòtra:nul⸗ latenꝰ volo vt aſpicias:q̃re tu ipᷣe in coꝛde tuo qͥd ſit in oĩbus q̃ ſunt ꝓqᷓ deberes ↄtra volũtatẽ dei illũ aipe⸗ ctuʒ facere. B Mihil innenio ꝓ qᷓ hoc debeã:niſi foꝛte ſim ĩ ea neceſ⸗ ſitate poſitꝰvt ſit neceſſe me aut hot aut maius pctĩ facere. Re⸗ mohe hanc neceſſitatẽ:⁊ de ſolo hoc pctõ cõſidera ſi poſſis illud facere ꝓ teipſo redimẽdo. B Aperte vi⸗ deo qꝛ nð poſſuz. S Mete diutiꝰ ꝓtrahaʒ: qͥd ſi neceſſe eſſet ant totũ mũdum ⁊ qͥcqͥd deus nõ eſt perire ⁊ in nihilum redigi: aut te facere tam ꝑuã reʒ cõtra voluntatem dei. B Cũ cõſidero actionẽ ipᷣam:leuiſſi⸗ mum quiddã video eſſe:ſed cum in⸗
tueoꝛ ꝙ ſit cõtra voluntatẽ dei:gra ⸗
uiſſimũ quiddã ⁊ nulli dam no con pabile itelligo. Sʒ ſolemꝰaliqñ face re cõtra volũtatẽ alicuiꝰ nõ repᷣhẽ⸗ ſibiliter vt res eiꝰſeruent̃:qð poſtea illi placet ↄtra cuius voluntatẽ faci mꝰ. V Hoc fit homini qui aliqñ nõ intelligit qd ſibi ſit vtile:aut non õt reſtaurare qð ꝑdidit:ð deꝰ nui⸗ o idiget:⁊ oĩa ſi perirẽt poſſet ſicut eafecit reſtaurare. B Faterime neceſſe eſt: qꝛ ꝓ cõſeruãda tota crea tura nihil deberẽ facere cõtra volun tateʒ dei. V Quid ſi plures eſ⸗ fent mũdi pleni creaturj ſicut iſte ẽʒ P Si infinito numero multiplica rent᷑ ⁊ ſilr mibi obtẽderent᷑: icim rñderem. A Mihil rectius po ⸗ tes. Sʒ eðſidera etiã ſi ↄtingeret vt cõtra voluntatẽ dei illũ aſpectũ fa⸗ ceres qᷓd poſſes ꝓ hoe petõ ſoluere. B Mð habeo ãliqͥd maiꝰ qᷓ; ſupꝛa diri. T Sic grauiter peccamus qͥtienſcũq; ſciẽter aliqͥd quãtũlibet
Lber 1 paruũ cõtra voluntatẽ dei facimus:
qm̃ ſp ſumus in cõſpectu ei?: ⁊ ſemꝑ ip̃e pᷣcipit nobis ne peccemus.
At audio nimis ꝑiculoſe viuimꝰ. A Matet qꝛ ſcõm qntitatẽ pctĩ ex⸗
igit deus ſatiſfactionẽ. B Mon poſſuʒ negare. B Mõð ſtiffa⸗ eis ſi nõ reddis aliqd maius q; ſit id P q̃ peccatũ facere nð debueras.
B Et rõnẽ video ſic exigere:⁊ om
nino eſſe ipoſſibile. A Mec de⸗ vllũ obligatũ aliq̃tenus debito pctĩ aſſumere põt ad beatitudinẽ qꝛ uõ debet. B Mimis eſt grauis hec
ſnia. A Audi adhuc aliud cur
nõ minus ſit difficile ho ĩem recõci⸗ liari deo. 8 Miſi fides me cõſo ⸗ laretur:b ſolũ cogeret me deſperare. Anſel. Audit. Boſo Dic. Quã cõtumeligm fecit deo hõ cum ſe pmiſit a diabolo vinci:ꝓqiig ſatiffacere nõ poteſt: Capi. XxXM. Zin. Omo in ꝑadiſo ſine pctõ fa⸗ by ctus q̃ſi poſirꝰ eſt ꝓ deo inter deũ ⁊ diabolũ vt vinceret di abolũ nõ cõſentiendo ſuadẽti petm̃ ad excuſationeʒ⁊ honoꝛem dei:⁊ ad cõfuſionẽ diaboli cũ ille ĩfirmioꝛ in terra ñ peccaret eodẽ diaholo ſuadẽ te:qͥ foꝛtioꝛ peccauit ĩ celo nullo ſua dẽte. Et cñ p̃ hõ facile poſſet efficere nulla vi coactꝰ:ſola ſuaſione ſponte ſe vinci ꝑmiſit ad voluntatẽ diaboli ⁊ cõtravolũtatẽ ⁊ honoꝛẽ dei. B Ad qͥd vis tẽdere? T Judica tuipſe ſi nð ſit cõtra honoꝛẽ dei vt hõ recðciliet᷑ illi cũ calũnia huiꝰcõ⸗ tumelie deo irrogate:niſi pꝛiꝰ hono rauerit deñ vincẽdo diabolñ ſicut ĩ⸗ honoꝛauit illũ victus a diabolo.t ctoꝛia vero talis eſſe debet: vt ſicut foꝛtis ac poteſtate ĩmoꝛtalis ↄſenfit facile diabolovt peccaret vnde inſte icurrit pen moꝛtalitat?: ita infirm?
moꝛtalis q̃leʒ ſe fecit ipſe ꝑ moꝛtis
difficuitatẽ vincat diabolũ vt nullo mõ peccet ð facere nõ pᷣt quũdiu
ſct in o 11
ödeo
nõ re lt vt il re vdlet khů nitan ſuntt ſan hotõt
cöplen
tuseſ Aspö wni ußin

H. 9 — u Mctpr ed—ivtnen òcdlen oſuadꝝ atione oꝛennt
dah ille iim
ccart dubolii ch bi xxpoſſacn coac aJnaſioneh miſit untatit noꝛẽde dvst 5 nd ſit bonorin clet— deo vh de vin diaboli iu
exvulnere pꝛimi peti cõcipif:⁊ na⸗ ſcit in pctõ. B Iterũ dico:qꝛ ⁊ ratio Lhar qð dicis:⁊ impoſſibile ẽ. A Ad
nõ recõciliaf᷑ hõ nec minꝰ impoſſibi leeſt. B Tot iã poſuiſti nobis
q̃ᷓ facere dehemꝰ vt qͥcqͥd ſupaddas
nð me magſ terrere poſſit. Vnſel.
Audi tñ. Boſo. Qudio.
Quid abſtulit deo cũ pęc⸗ cauit quꝑd reddere nedt:
Caplin XXIII. An. id abſtulit homo deo cum
q vinci ſe ꝑmiſit a diabolo? B Dic tuvt ĩcepiſti:qꝛ ego neſcio qͥd ſuꝑ hec mala que oſtẽdiſti potuit addere. VT Mõne abſtulit deo qcqͥd de hũana natura facere ꝓ
poſuerat? B Mõ põt negari. A Intẽde in diſtrictã iuſticiãx in⸗ dica ſecundũ illã: vtrũ ad eqᷓlitateʒ pctĩ hõ ſatiffaciat deoꝛniſi idipſum quod pꝑmittendo ſe vinci a diabolo deo abſtulit: diabolũ vincẽdo reſti⸗ tuat:vt quẽadmodũ ꝑ b ꝙ victꝰ eſt rapuit diabolus quod dei erat:⁊ de ⸗
us perdidit:ita per hoc ꝙ vincat per
dat diabolus ⁊ deus recuperet. B Nec diſtrictꝰ nec iuſtius aliqd pdt cogitari. T Putas ne ſũmam iuſticiã hãc iuſticiã poſſe violare
Mõ audeo cogitare. T Mul
latenus ð debet aut põt accipere hõ à deo quod deꝰ illi dare ꝓpoſuit:ſi
nõð reddit deo totũ quod illi abſtu/
lit:vt ſicut ꝑ illũ deus ꝑpdidit:ita per illũ recuperet. Ouod nõ aliter fieri valet niſi vt quẽadmodũ ꝑ victũ to ta hůũana natura coꝛrupta ⁊ q̃ſi fer/ mẽtata eſt pctõ:cũ quo nullñ deaſ⸗ ſumit ad ꝑficiendã illã ciuitatẽ cele ſtem:ita per vincentem iuſtificent᷑ a pctõ tot hoĩes: quot illũ numerum
cõpleturierãt:ad quẽ cõplendũ fa⸗ ctus eſt hõ. Sed hoc facere nullate⸗ nus põt hõ pctõꝛ: qꝛ pctõꝛ peccato ⸗
rem iuſtificare neqt P REt nihil iuſtins: ⁊ nihil ĩpoſſibiliꝰ. Sʒ exhis om̃ib videt miſericoꝛdia dei⁊ ſpes
hois perire:qᷓ;tũ ad heatitudinẽ ſpe
huc accipe vnñ ſine qͥ iuſte
ctat ad quã factus eſt hõ Ex pecta adhuc parũ. N MQuid ha besa dhuc amplius?
e q;dqiu homo nõ reddit deo qð debet: nõ poſſit eſſe
bröeecfchlet — Ihõ dicit᷑ iniuſtꝰ qͥ hoĩ non
L reddit qð debet:multo magis ininſt eſt q deo quod debet
nò reddit. B Si põt ⁊ nð reddit: vere iniuſtꝰ eſt. Si vero non poteſt quõ iniuſtꝰ eſt? A Foꝛſitã ſi nul la in illo eſt ĩpotẽtie cã:aliq̃tenꝰ ex⸗ cuſari põt. Sʒ ſi in ip̃a impotẽtia eſt culpa: ſicut nõ leuigat pctĩ: ita non excuſat nõ reddẽtẽ dehitũ. Nã ſiqͥs iniũgat aliquod opꝰ ᷓᷣuo ſuo ⁊ pᷣci⸗ piat illi ne deijciat ſe ĩ foneã quã illi demõſtrat:vñ nullatenꝰ exire poſſit: ⁊ſeruꝰ ille ↄtẽnens mãdatũ ⁊ mo⸗ nitionẽ dñi ſui:ſpõte ſe ĩ pᷣmõſtratã mittat foucã vt nullatenus poſſit in iũctũ opꝰ efficere: putas ne illi aliq̃/ tenus ĩpotentiã iſtã ad excuſationẽ valere cur opus iuiũctũ non faciat? B Mullo mõ: ſed ad augmẽtũ po tius culpe:quoniã ipᷣe ĩpotẽtiã illã ſibi fecit. Duplicit᷑ nãq; peccauit: qꝛ ⁊ quod iuſſus ẽ facere nõ fecit:⁊ qð ceptũ ẽ ne faceret: fecit. Ita 5 Jui ſe ſpõte obligauit illo debito ð ſoluere nõ põt: ⁊ ſua culpa deie⸗ cit ſe in hãc impotentiã: vt nec ilud poſſit ſoluere quod debebat añ pec ⸗ catũ: id ẽ ne peccaret: nec ßᷣ quod de bet:qꝛ peccauit: ĩexcuſabilis ẽ. Jp̃a nãq; impotẽtia culpa ẽ: qꝛ nõ debet eãhabere:imo debet eã nõ h̃e. Nã ſicut culpa eſt nõ hãe quod debet ha beri:ita culpa ẽ habere qð nõ debet haberi. Sicut ergo culpa eſt hoĩ nõ bĩe ptãtẽ illã quã accepit vt poſſet cauere pctĩ:ſic culpa eſt illi habere impotẽtiã: qua nec inſticiã tenere⁊ pctm̃ cauere:nec quod ꝓ pctõ debet reddere põt: Spõte nãq; fec: vñ ꝑ⸗ didit ilam ptãtem ⁊ in hac 3

Beati Anſelmi
ipotẽtiã. Idẽ em̃ ẽ ñ hie ptãtẽ quã debet bẽe: ⁊ hie ĩpotẽtiã quã debet nõ hie. Quspꝛopt᷑ ipotẽtia reddẽ⸗ di deo qð debet: qͥ facit vt ñ reddat: nò excuſat hoiem ſi non reddit: qm̃ eſfectum perĩ nõ exeuſat petĩ qð fa cit. P Et graue nimis eſt: Lita eſſe neceſſe eñt. V Ininſt; hõ eſt q̃ nõ reddit deo qð debet. B Mi⸗ mis eſt verũ:nã iniuſtꝰ ẽ:qꝛ nõ red⸗ dit: ⁊ iiuſtꝰ ẽ qꝛ reddere neqͥt. A Nullꝰ añt ſiuſtꝰ admittet᷑ ad htĩtu⸗ dinẽ:qm̃ quẽadmodũ beatitudo eſt ſufficẽtia in qua nulla eſt indigẽtia: ſic nulli ↄnenit niſi in qͥ ita pura eſt iuſticia: vt nulla ĩ eo ſit iniuſticia. 8 Rö audeo alit᷑ credere. A Qui Ins ſoluit deo qð debet:ñ po ⸗ terit eſſe btũs. Bec ↄſeqͥ ne gare poſſum. Qð ſivis dice⸗ re qꝛ mſericoꝛs de⸗ dimittit ſuppli⸗ eantiqð debet:iccirco qꝛ reddere ne⸗ qͥtnon põt dici dimittere: niſi aut ß̃ qð hõ ſpõte reddere debet: nec põt: idẽ qð recõpẽſari poſſit pctõ: qð fi eri nð deberet ꝓ cõſeruatiõe oĩs rei q̃ deꝰ nõ eſt: aut ßᷣ qð puniẽdo erat ablaturꝰ inuito:ſiẽ jupꝛa dixi.i.bti⸗ tndinẽ. Sʒ ſi dimittit qð ſpõte red/ dere debet hõ iõ qꝛ reddere ñ pᷣt: qͥd eſt aliud:qᷓ; dimittit deꝰ qð hie non põt? Sʒ deriſio eſt vt talis miſcðᷣia deo attribuat᷑. At ſi dimittit qð iui⸗ to erat ahlaturꝰ ꝓpt᷑ ĩpotẽtiã reddẽ di qð ſponte reddere debet: relaxat dens penã:⁊ facit btĩ hoĩem ꝓpter petm̃qꝛ haber qð nõ debet he. Nã ipᷣam impotentiã debet nõ hãe:⁊ id⸗ circo qᷓ;diu illõ habʒ ſine ſatiffactio⸗ ne:petĩ eſt illi. Verũ hmõi miſcðia dei nimis eſt ↄtraria iuſticie illiusqᷓ ñ̃ niſi penã ꝑmittit reddi ꝓpt petĩ. Quapꝛopter quẽadm odũ deñ ſibi cẽ ↄtrariũ:ita hoc mõ illũ eſſe miſeri coꝛdẽ eſt impoſſibile. B Qliam dei miſcði video eẽ q̃rendã qᷓ; iſtã. Z Aey eſto:dimittit deei qͥ nõ ſol⸗ uit qð dehet. iccirco qm̃ nõ põt. B
Zr vellẽ. A t aunð reddet: ¶ ex neceſſi
——
ut volet reddere aut nõ volet. Sʒ . volet qð nõ poterit: indigẽs erit. Bi wo nð volet:iniuſtꝰ erit. B Hoc nihil clariꝰ. A Siue añt ĩ⸗ digẽs ſiue iniuſtꝰſit:btũs nð erit. B Etß aptü ẽ. A Quãdiu g nõ reddet: btũs eſſe nõ poterit. N Si rõnem ſeqtur deꝰ muſticie:nõ eſt j euadat miſer homũ cio ⁊ miſcðᷣia ði perire videt. RBõnem poſtu⸗ laſti:rõnem accipe: Miſcðᷣem deñ eẽ nõ nego qͥ homines? iumẽta ſaluat: quẽadmodũ multiplicauit miſcðiã ſuã. Mos aũt loq̃mur de illa vltima miſcðia q̃ poſt hãc vitã beatũ faciet hoĩem:hãc btitudinẽ nulli dari de ⸗ bere: niſi illi cui penitꝰ dimiſſa ſunt pctã:nec hãc dimiſſionẽ fieri niſi de bito reddito qð debet̃ ꝓ pctõ ſcðᷣm magnitudinẽ pcti:ſupꝛa poſitj rõni⸗ bꝰ puto me ſufficiẽt᷑ oñdiiſe. Qnibꝰ ſi qͥd tibi vide poſſe rõ nibyobijci di cere debes. B Ego vtiq; nullã tu⸗ arũ ronum aliqᷓtenꝰ infirmari poſſe video. T Meq; ego ſi bene ↄſide rent᷑ exiſtimo: Aerũtñ ſi vel vña de oĩibꝰ q̃s poſui:ĩ expugnabiliveritate roboꝛat᷑:ſufficere debet. Jiue nane; vno ſiue pluribꝰ argumẽtis vitas i⸗ expugnabilit᷑ monſtret:eq̃lit᷑ ab om̃i dubitatiõe defendit᷑. B Ecce ita eſt. Ouõ ð ſaluꝰ erit hõ ji ipᷣe nõ ſol uit qð debet:nec ſalugri valet ſi non ſoluit qð deberꝰaut qᷓ frõte aſſeremꝰ deñ in miſcðia diuitẽ ſup hñanñ in ⸗ tellectũ:hãc miſcðᷣiaʒ facere j poſſe? A Hoc debes nũc ab illis exigere: cheiſtũ nõ eẽ credũt neceſſariũ ad illã ſalutẽ hoĩs:q̃ꝝ vice loqᷓ̃ris:vt di cãt: liter hõ ſaluari ſine chꝛiſto pof ſit.&ð ſi nõ pñt vllo modo: deſinãt nos irridere:⁊ accedãt et iũ gãt ſe no bis q nõ dubitamꝰ hominem ſalugri poſſe ꝑ chꝛiſtũ:aut deſperẽt hocvllo mõ poſſe fieri. Að ſi hoꝛrẽt: credãt nobiſcũ in chꝛiſtũ vt poſfint ſaluari. 2ite qrã ſicut incepi: vt oñdas mihi qᷓ rõne ſalnet᷑ hõ per chꝛiſtum.
te ꝑ chꝛiſtũ
mi oilun wlo Iue nodot wolal eth
vl eſſe: eiv fün

eloffci d⸗ jſe. i idei p nibi DPnnlit n altt= irmanzi 8 H— ſbari no: d Mſvdyn ut:ie u abiln i mo xeqlt wii edefen P kun ſal nſi ißenit net ſ xn valeſn ebet? ſ öte aſen tmiſc xcer
eden ilis ei nd e q& hereſnii pois:¶ loqͥrm ho ſili chtiy ö pit lodo:dei re:tac Metüguln abitan= mnenſi chuſti= ſintu riſict ronnt
un—
ecci anci
ſaluetur hõ: Ca. XXV. An. Mnne——— per
n chꝛiſtum hoieʒ poſſe ſaluari: cũ etiã infideles nõ negẽt ho minẽvllo mõ poſſe fieri btũm:⁊ ſat? oñſum ſit:qꝛ ſi ponimꝰchꝛiſtũ nõ eẽ: nullo imõð põt inueniri ſalus homis? Aut enim ꝑ chꝛiſtuʒ:aut alio aliquo modo: aut nullo modo poterit ho⸗ mo ſaluus eſſe. Quapꝛopter ſi falſũ
eſt:qͥa nullo aut aliqᷓ mõ alio pᷣthᷣ eẽ: * 2
neceſſe eſt fieri ꝑ chꝛiſtũ.*
q́s vidẽs rõnem qꝛ glio mõ nõ põt eſſe:⁊ nð intelligẽs q̃ rõne ꝑchꝛiſtũ cẽ valeat:aſſerere velit: qꝛ nec ꝑ chꝛi ſtñ:nec vllo mõ qᷓat eẽ:qd huic rñ debimꝰ? S Quid rñdendũ eſt illi qͥ iecirco aſtruit effe ĩpoſſibile qð ne ceſſe eſt eſſe:qꝛ neſcit qͥ; mõ ſit. B Quia inſipiẽs eſt. A Cötemnen ⸗ dum eſt ð qð dicit. B erũ eſt: ß hoc ip̃m illi oñdendũ eſt qᷓ rõne ſit qð putat ĩpoſſibile. q An nõ ĩ⸗ telligis ex his q̃ ſupꝛa diximꝰ qꝛ ne⸗ ceſſe eſt aliqs hoĩes ad beatitudinẽ puenire? Mam ſi deo eſt incõueniẽs hoĩem cum aliqᷓ macula pducere ad hoc ad quod illũ ſine om̃i maeula fe⸗ cit:ne aut boni incepti penitere: aut ꝓpoſitum iplere nõ poſſe videatur: multo magis ꝓpter eandẽ ineõueni entiã impoſſibile eſt nullũ hoĩem ad hoc ꝓuchi ad quod factꝰ eſt. Qua/ pꝛopter aut extra fidẽ chꝛiſtianã in ⸗ ueniẽda eſt peccati ſatiffactio:q̃lem ſupꝛa eſſe debere oſtendimus:quod nulla rõ pᷣt oñdere: aut indubitãter in illa eſſe credẽda eſt. Quod enim neceſſaria ratione veraciter eſſe colli git: id ĩ nullã debet deduci dubieta tem: etiã ſi rõ quõ ſit nõ ꝑcipit᷑. B Verũ eſt qð dicis. A Quid& q̃ris ampliꝰ? B Mõ ad veni vt
auferas mihi fidei dubitationeʒ:ßᷣvt oſidas mihi certitudinis mee rõnẽ. Quapꝛopter ſicut me rõnabiliter de duxiſti ad hoc vt videã hoĩem pctd reʒ b debere deoꝓ pctõ qð ⁊ redde⸗ re neqͥt: ⁊ niſi reddiderit ſaluari nõ valet: ita volo me ꝑducas illue: vt
Lur deus bomo.
rõnabili necitate intelligã eſſe opoꝛ tere oĩa illa q̃ nobis fides catholica de chꝛiſto credere pᷣcipit: ſi volum⸗ ſaluari:⁊ quõ valeãt ad ſalutẽ hoĩs ⁊ q̃liter deꝰ miſcðᷣia ſaluet hoĩeʒ: cn non dimittat illi pctm̃ niſi redideri: ð ꝓpter illð debet. Et vt certioꝛes ſint àrgumẽtatides tne: ſic alonge ĩ⸗ cipe vt eas ſuper firmũ fundamẽtũ cdſtituas. N Adiuuet me nune deꝰ: qꝛ tu nullatenꝰ mihi parct: nee ↄſideras ibecillitatẽ ſciẽtie mee: cui tam magnum opus iniũgis. Tẽpta⸗ bo tñ: qñ quidem incepi nõ in me ð̃ in deo ↄfidens ⁊ faciã qð ip̃o adiu⸗ nante potero. Sed ne faſtidium hec volẽti legere nimis lõga ↄtinuatio⸗ ne generet᷑⁊ a dictis dicenda alio ex⸗ oꝛdio diſtinguamus. Beati Anſelmi Liber pꝛi⸗ mus Cur deus hõ explicit. Capituloꝛũ ſcði libꝛi: Cur deus hõ;eiuſdem Anſelmi Ca.]. O hõa deo factus ſit iuſt? vt deo fruẽdo beatus eſſet. non moꝛeretur ſi non . peccaſſet. iij ð cum coꝛpore in quo vi⸗ uit in hac vita reſurgat. iüii¶ Qð de humana natura perfi⸗ ciet deus quod incepit. v Qð qᷓ;uis hoc neceſſe iit fieri: tñ nõ hoc faciet cogente ne⸗ ceſſitate. Et ꝙ ſit neceſſitasqᷓ̃ aufert gratiam aut minuit:? lit neceſſitas que augeat. vj Qð ſatiffactiõʒ ꝑ q̃m ſaſuat᷑ hõ nõ poſſit facere niſi de hõ vij ⸗ Qð ncẽe ſit eundẽ ip̃m cẽ pfe⸗ ctũ deñ ⁊ ꝑfectum hominẽ. vii Oð ex genere ade:⁊ de vᷣgĩe femĩa deñ opoꝛteat aſſume re hominem. ix Qð ncẽe ſitvbñ ſolũ ⁊ hoĩem in vnam cõuenire ꝑſonam. x Qð idem homo non ex debi⸗ to moꝛtatf: et quomodo nð poſſit vel poſſit

egti&
ur ille vel angelꝰ de ſua in ⸗ ſticia laudãdũs ſit:cũ pec ⸗
eare nõð poſſint. 32 F Q moꝛiatur ex ſua poteſtate: 5* ⁊ ꝙ moꝛtaltas nõð ptineat ad purã hominis naturã. rij O⸗ uis incommodoꝛuʒ nr̃o⸗ rñ pticeps ſit:miſer tñ ñ ſit. xiij Qð cũ alijs infirmitatibꝰ niiſ ignoꝛantiam non habeat. xiið Muõ moꝛs eius pᷣualeat nñe ro ⁊ magnitudi pctõꝝ oĩm. xv MQuõ deleãt moꝛs eius etiam eum perimentium. xvy ualiter deus de maſſa pec ⸗ catrice aſſũpſit hoĩem ſine peccato:⁊ de ſaluatiõe ade xvij Qð in deo nõ ſit neceſſitas vr ipoſſibilitas:⁊ ꝙ lit neceſ⸗
ſitas cogẽs⁊ neceſſitas nõ
cogens⸗
xvij Quõ vita chꝛiſti ſoluat᷑ deo P hctĩs hoĩm:⁊ quõ chꝛiſtꝰ
debuit et nõ debuit pati.
rix Quanta ratiõe de moꝛte eius ſequatur humana ſaluatio.
xx M magna ⁊ qᷓ; iuſta ſit mi⸗ ſericoꝛdia dei. xx Quod impoſſibile ſit diabo⸗
lum reconciliari.
xxij Qð in his q̃ dicta ſunt:veri⸗
tas veteris ⁊ noui teſtamẽ⸗
PBeati Anſelmi arc icpi
Auarienſis Liber.I. inci⸗
homo a deo facxꝰſit iu⸗
ſtus vt deofruẽdo beatus eſet: Lapn I.
) Ationglẽ naturãẽ a deo factã eſſe r iuſtã vt illo fruẽdo bt eſſet dubitari ñ debet. Jõ nãq;rðnalis eſt vt diſcernat int uſtũ⁊ üuſtů:inter bonũ⁊ malũ;in ⸗
Zber n
ter mai bonñ⁊ minus bonũalioqͥn fruſtra facta eſſet rõnalis. Sʒ deus nõ fecit eã fruſtra rõnalem:qᷓ;e ad; eã factã eſſe rõnalẽ dubiũ nð ẽ. Sili rõne ꝓhaf:qꝛ ad;̃ accepit ptãtẽ di⸗ ſcernẽdivt odiſſet⁊ vitaret malũ:ac amaret ⁊ eligeret bonũ:atq; mgius bonũ magis amaret ⁊ eligeret. Vli⸗ ter nãq; fruſtra illi deꝰ dediſſet ptã⸗ tẽ iſtã diſcernẽdi:qꝛ ĩuanũ diſcerne⸗ ret ſi ſcðᷣm diſcrctionẽ nõ amaret et vitaret. Sʒ nõ ↄuenit vt deꝰ tantã ptãtẽ fruſtra dederit. Ad ß itaq; fa ct eſſe rõnalẽ naturã certũ eſt:vt ſñ mñ bonũ fup oĩa amaret ⁊ eligeret: nõ ꝓpt᷑ alið pxpter ip̃m:ſi em̃ pter aliud:nõ ip̃m ð aliud amat. Qt᷑; ni⸗ ſi iuſta facere negᷓt. At igit᷑ fruſtra ñ ſit rõnalſilad ß̃ rõnał ⁊ iuſta facta eſt. Qð ſi ad ſũmũ bonñ eligẽdũ et amãdũ iuſta facta eſt:aut taſis ad facta eſt vt aliqñ aſſeq̃ret᷑ qð ama⸗ ret ⁊ eligeret aut nõ. Sʒ ſi ad F̃ nõ iuſta eſt factavt qð ſic amat ⁊ ciigit aſſeq̃t᷑:fruſtra facta ẽ talis vt ſic ilið amet⁊ eligat:ncc vlla rõ erit cur illðᷣ aſſeq debeat aliqñ.nãdin amã⸗ do ⁊ eligẽdo ſummũ bonũ iuſta fa, ciet ad qð facta eſt:miſera erit:qꝛ in digẽs erir ↄtra yoluntatẽ nõ hñdo P deſiderat:qð nimis abſurdũ eſt. napꝛopt᷑ rõnałnatura iuſta ẽ fa⸗
cta:vt ſũmo bono.i.deo fruẽdo btã
eſer. Hõ 3 q
er rõnał naturaẽ: factꝰ ẽ iuſtꝰad
vt deo fruẽdo btũs eſſet.
Shõ non moꝛereturſi nõ
peccaſſet: Kap in H. Vod aũt taffactꝰ ſitvt ncẽ̃i⸗ j tate ñ moꝛeret᷑:hiĩc facile ꝓba tur:q? vt iã dixim ſapie ⁊ iu ſticie dei r ugnatvt cogeret moꝛtẽ Pati ſine culpa: quẽ iuſtũ fecerat ad eternã btitudinẽ. Sequit᷑ ð quia ſi nũq; peccaſſet nunqᷓ; moꝛeit
7
Ex c coꝛpe in qͥ viuitipac vita hõ reſurgat: Eag. II. VWMde aꝑte qñq; futurã mo tno
v rñ reſurrectio Pbaf. Quippe

faca= ſeaet r— nõi⸗ nz abſurüt
20 rön n ura ui o bon vfwih —
vt de do biist on rett od aů ſnn riniirh r:qꝛ vMm ſ
e iſen tudin 2zuif 1 aſet n hnoꝛet. oꝛpt& vulih e. 11 apte 5 8 Lin
ſihõ ꝑfecte reſtaurãũdꝰ ẽꝛtalis debet reſtitui q̃lis futurꝰ erat ſi nõ peccaſ⸗ ſet. P. Zlit eſſe nõ p̃t. A Quẽ admodũ igit᷑ ſi nõ peccaſſet hõ cũ eo
dẽ qð gerebat coꝛpe:in ĩcoꝛruptibi⸗
litatẽ trã ſmutãdꝰerat: ita opoꝛtetvt
cũ reſtaurabi᷑:cum ſuo in qͥ viuit in
hac vita coꝛpore reſtauret᷑. Quid rũdebimꝰ ſi qͥs dicat: qꝛ; fi⸗ eri opoꝛtet de illis in qͥbꝰ hũanũ ge⸗ nus reſtaurabit᷑: de repꝛobis vo nõ eſt neceſſe. NMthi iuſtiꝰ aut cõ neniẽtiꝰ intelligit᷑:qᷓ; vt ſiẽ hõ ſi ꝑſe ⸗ ueraſſet in iuſtitia:totꝰ.i.aĩa⁊ coꝛꝑe eterne btũs eſſet: ira ſi pſeuerat ĩ iiu ſticia totꝰ ſilr eterne miier ſit. B Bꝛeuiter mihi de his ſatiffeciſti. S dehũana natura pficiet de qð ſcepit: ra. IIII. An. . X his eſt facile coſcere qm̃ aut P de hũana pficiet deꝰ na ura qð incepit: aut ĩuanũ fe cit tã blimẽ naturã ad tm̃ bonum. At ſi nihil pᷣcioſiꝰ agnoſcit᷑ deus fe⸗ ciſſe qᷓ; rõnalem naturã ad gauden ⸗ dũ de ſe:valde alienũ eſt ab eovt vl lã rõnalẽ naturã penitꝰ perire ſinat. B Möõ põt alit᷑ putare coꝛ rõnale. Meceſſe eſt& vt de hũana natu/
ra pficiat qð ĩcepit. Hoc aũt fieri ſiẽ
diximꝰ neqͥt niſi ꝑ integrã pctĩ ſatiſ⸗ factionẽ: quã nullꝰ pctõꝛ facere pᷣt. B Intelligo iã ncẽe eſſe vt deꝰꝑ⸗ ficiat quod incepit:ne aliter qᷓ; decẽ ⸗ at a ſuo incepto videat᷑ deficere.
E quãuis hoc neceſſe ſit fi eri:tñ hoc nõ faciet cogẽte
yccitate: ⁊ qõ ſit neceſſitas
5ᷓ aufert gram aut minuit:⁊ it nxe 2 que Zpituium V. 0.
n ita e q̃ſi cogi de
C— nccitate vitãdi indecẽtiã vt ſalutẽ ꝓcuret hũan. Quõ
& negari potefit plꝰ hꝓpter ſe facere ꝓpt᷑ nos? Aut ſi ita ẽ:quã g̃amil
debemꝓ eo qð fecit ꝓpt᷑ ſe?u
Lur deus homo
etiã ñam ĩputahimꝰ ſalutẽ eiꝰ gp̃e:ſi nos ſaluat nccĩtate? v Eſt nccitai q̃ bñfaciẽti gram aufert aut minuit: ⁊ eſt uccitas qua maioꝛ bñficio g̃a debet᷑. Eũ em̃ aliqs ea nccitate cui ſßiacet inuitꝰ bñfacit: aut nulla aut minoꝛ illi gra debet᷑. Cñ vero ip̃e ſe ſponte nccitati bñfaciẽdi ſnbdit;nec inuitꝰeñ ſuſtiet:tũc vtiq; bñficij gra tiñ meret maloꝛẽ. Mõ eiñ̃ hecẽ dicẽ da nccĩtas ð ah nullo cogẽte illã ſuſcepit aut uat ß gratis. Nã ſi qͥd hodie ſpõte pinittis te cras daturũ: eadẽ cras volñtate das: quãuiſncẽe ſit te cras reddere pꝛomiſſum ſi po⸗ tes aut mentiri:non tamen minus ti⸗ hi debet ille ꝓ impẽſo bñficio cui dal qᷓ; ſi nõ ꝓmiſiſſes:qm̃ te debitoꝛem añ tpᷣs datiõis illi facere nõ es cun⸗ ctatꝰnec coactꝰ. Tale ẽ cũ qͥs ſcrẽ cõ ũſatiõis ſpõte vouet ꝓpoſitũ. uã⸗ uis nãq; buare illð ex nccĩtate pꝰ vo tũ debeat ne apoſtate dãnationẽ in⸗ currat. Et lʒ cogi poſſit ßᷣuare ſi no⸗ lit:ſi tñ nõ pᷣuat ĩuitꝰ qð vouit:ñ mi⸗ nꝰ ß magj gratꝰ eſt deo qᷓ; ſiñ vouiſ ſet:qĩ nd jolũ cõmunẽvitã ßᷣ etiam eiꝰ licentiã ſibi ꝓpt᷑ deũ abnegauit. Mec ſctẽ viuere dicẽdꝰ ẽ nccitate:& eadẽ q̃ vouit libertate. Ouare mul⸗ to magis ſi deꝰ facit bonñ hoĩ qð in cepit:licet ñ deceat eñ a bono ĩcepto deficere: totũ gr̃e debemꝰ ĩputare: qꝛ bꝓpt᷑ nos ñ ꝓpt᷑ ſe(nulliꝰ egẽs) incepit. Nõ eiñ illũ latuit qͥd ho fa⸗ cturꝰ erat cũ illũ fecit: ⁊ tñ bonitate ſua illũ creqdo ſpõte ſe vt ꝑficeret ĩ⸗ ceptũ bonũ q̃ſi obligauit. Deniq; de us nihil facit nccĩtate: qꝛ nulio mðõ cogit᷑ aut ꝓhibef gliqͥd facere. Et cũ disimꝰ deñ aliqd facere q̃ſinccitate vitãdi inhoneſtatẽ quã vtiq; nõti met: potiꝰ intelligendũ ẽ qꝛ ð facit necitate ßuãde hoeſtatl: q̃ͥ ſcʒ ucci⸗ tas nõ eſt aliud qᷓ; ĩmutabilitas ho⸗ neſtatꝭ eiꝰ: quã a ſe ip̃o⁊ nõ ab alio habet:⁊ iccirco ĩpꝛo pꝛie dã nceĩtas. Dicamꝰ tñ qꝛ nccẽ eit vt bõitas dei ꝓpter imutabilitatem ſuã de

— utc*
Begti Anſelmi Ziber n
hoĩe qð incepit: quã uis totũ ſit gra bonuʒ quod facit. B Loncedo. e ſatiſfactionẽꝝ quã fal⸗ katur hõ nõ poſſit facere ni ſideus homo;Lg. V Zn. Sc aũt fieri neqͥt niſi ſit qᷓ ſoĩ
hy uat deoꝑ peccato hoĩs aliqͥd maius qᷓ; omne qʒ p̃ter deñũ eſt. B Fta cõſtat. A Fllum 46 q de ſio poterit deo dare aliqͥd qð ſpe oẽ qð W deoeſt:maioꝛem neceſſeeſt eẽqᷓ; oẽ qð nð eſt de. B Reqͥo negare. A Mihil aũt eſt ſup omne qð deus nõ eſt: niſi deus.
BP Aerũ eſt. Rö pörhe ſatiſfactionẽ facere niſi de. B Bic ſequit᷑. ʒ nec facere il ⸗
lã debet niſi hõꝛalioqͥn nõ ſatiffacit höõ. B Nõ videt᷑ aliqͥd iuſtius.
Si ð ſicut cõſtat ncẽe eſt vt de hoibꝰ pficiaf illa fupna cinitas: nec B eſſe valet niſi fiat pꝛedicta ſatiſfa ctio quã nõ pᷣt facere niſi deꝰ:nec de. bet niſi hõ:ncẽe eſtvt eã faciat dens höõ. B Bñdicrꝰ dev:iã magnum ddã ĩuenimꝰ de ß qð vt incepiſti: Spero em̃ qꝛ deꝰ nos adiuuabit. A Inueſtigã⸗
—
neceſſe ſit eundem ipm eſſe pfectum deum ⁊ pfectũ hominem: Capi„VII. uĩa em̃ natura ⁊ hũana ĩ pof d yſunt in iuicẽ mutari:vt diuia fi⸗ t humana:vłhumana diuina: nee ita miſcerivt q̃dã tertia ſit ex du abꝰ q̃ nec diuĩa ſit oĩno nec hñana. eniq; ſi feri poſſetvt altera in alte rã ↄuerteref᷑:aut cẽt tĩ de ⁊ñ hõꝛ aut ſolũ hõ ⁊ nõ deꝰ ꝛaut ſi miſceyẽ tur ita yt ex duabꝰ coꝛruptis fieret qᷓ dã tertia: quẽadmodũ de duobꝰ in⸗ diuduis aialibꝰ diſaꝝ ſpecieꝝ ma⸗ ſclox⁊ femĩa naſcit tertiũ qð nec piit integrã nec matris ßuat naturã ð ex vtraq; tertiã mixtã: nec hõ eẽt nec dev. Nõ igit᷑ põt fieri hõ de quẽ q̃ri mꝰex diuia ⁊ hñana natura:aut cð ⸗ uerſiðe alteriꝰ ĩ alterã:aut coꝛrupti⸗
dũ nũc eſt quõ poſſit fieri deus hõ.
ua cõmixtiõe vtriuſq; in tertiã: qꝛ F fieri nequnt:aut ſi fierivalerẽt:nihil ad qð q̃rimꝰvaleret · Si aũt ita qͥ·
libet mõ cõiungi dicunt he due na⸗
ture integre:vt tñ aliꝰſit deꝰaliꝰ hõꝛ ⁊ nõ idẽ ſit de⸗
faciet qꝛ ñ poterit. At qᷓ; faciat de
hõꝛneceſſe eſt eundè eſſe ꝑfectũ
deũ ⁊ ꝑfectũ hoĩem qᷓ hãc ſatiffacti⸗ onẽ facturꝰ eſt:qm̃ eã facere nõ põt niſi ſit verꝰ de:nec dehet niſi verus hð. Qĩ& ſeruata integritate vtri⸗ uſq; nature:neceſſe eſt inueniri deñ hoĩem:nõ min neceſſe eſt has duas
naturas integras Huenire in vnã ꝑ⸗
ſonã: quẽadmodũ coꝛpꝰx gĩa rõnal
ↄueniũt in vnñ hoĩem:qm̃ aliter fie re neqt vt idẽ ipᷣe ſit ꝑfectꝰ deꝰ ⁊ꝑ⸗ fectus hõ. 8 Totum mihi placet quod dicis.
Qð genereade ⁊ de vir⸗ ne femia deñ opoꝛteat aſ umere hoiem:Ca. VIII. Z. 5 Eſtat nũc qͥrere vñ ⁊ quõ aſ⸗ L umet deus hũanam naturã. 4 Aut em̃ aſſumet eã de adaʒ? aut faciet nouũ hoĩem quẽadmodũ fecit adã de nullo alio homiĩe. Sʒ ſi nouũ hoĩes faciet nð ex ade genere: nõ ꝑtinebit ad genꝰ hñanũ qð natũ eſt de adã:q̃re nõ debebit ſatiffacere Po q? nð erit de illo. Bicut em̃ re⸗ ctũ ẽ vt ꝓ culpa hoĩs hõ ſatiſfaciat: ita neceſſe eſt vt ſatiffaciens idẽ ſitq pctoꝛaut eiuſdẽ generis. Alit᷑ nãq; nec adᷓ nec genꝰ eiꝰ ſatiffaciet ꝓſe. Ergo ſicut deadã ⁊ eua pctĩ in oẽs hoies ꝓpagatũ eſt: ita nulius niſi vł ip̃i vel qͥ de illis naſcit pctõ hoĩm atiffacere debet. Qĩ& illi neq̃unt: neceſſe eſt vt de illis ſit qᷓ hoc faciat. Ampliꝰ: Siẽ adã⁊ totũ genꝰ eiꝰ per ſeiſteriſſet ſine ſuſtentatione alterius creature ſi nõ peccaſſet: ita opoꝛtet vtſi idem genus reſurget poſt caſu ꝑ ſe reſurgãt ⁊ releuef᷑. Nam ꝑquẽ⸗ tunq; in ſtatum ſuũ reſtituat: ꝑ illũ
⁊ hõꝛ:impoſſibile ẽ vt ãbo faciãt qð fieri neceſſe ẽ. Nã deꝰ nð faciet qꝛ nõ debehit: ⁊ hõ ñ

genet etden
— 1 boien 1 nüc vitqii net deu= nanmi — atei— nouð de nuli M honi j —— ad ge u nnũ qʒui qrenõ Mit ſaſin
dloatIöhn — euſdẽ ms. i et—
ead 5 elhs=ppdd vtdel! qboefu 5i adl gn —
um uil
mitus fecit ĩ ſolo adã: nec feminã(vt de vtroqʒ ſexu mltiplicarent᷑ homi⸗ — voluit niſi de ipfo:aperte mõ ſtrauit ſe nõ niſi de adã voiuiſſe facere qð de hñana natura facturus erat. Qnapꝛopt᷑ ſi genꝰade ꝑ aliquẽ releuet᷑ hoĩem qͥ nd ſit de eodẽ gene re: nõ ĩ illã dignitatẽ quã habiturũ erat ſi ñ peccaſſet adã:⁊ iõ nð ĩtegre reſtaurabit᷑:⁊ dei ꝓpoſitũ deficere vi debit:q̃ duo incõueniẽtia ſũt. Irgo neceſſe eſt vt de adã aſſumat᷑ hõ per quẽ reſtauret᷑ genꝰ ade. P Pi rõnem ſeqͥmur ſiẽ ꝓpoſuimꝰ:; ineni tabiliter opoꝛtet eſſe. A Inueſti/ gemus nũe vtrũ aſſumẽda ſit a deo natura hoĩs de patre ⁊ matre ſicut alij hoĩes:aut de viro ſine femĩa:aut de femina ſine viro. Mã quocunq; mõ ex his tribꝰ mõis ſit de adã ⁊ de eua erit:de qͥhus eſt oĩs hõ vtriuſq; ſexus: nec aliqs modꝰ ex tribus his facilioꝛ ẽ deo qᷓ; alij: vt eo mð potiꝰ debeat aſſumi. B Bene ꝓcedis. T Serũ:nõ ẽ opns mito laboꝛe vt oñdat᷑ qꝛ mũdiꝰ⁊ honeſtiꝰ ꝓcreabit hõ ille de ſoloviro vłfemĩa qᷓ; de cõ mixtiõe vtriuſq; ſicut om̃es alij filij hoim. B Bufficit. Zut ᷓ de ſolo viro:aut de ſola femina aſ⸗ ſumẽdus eſt. B Ilm̃de nõ põt. Quatuoꝛ mõis põt deꝰ facere hoĩem: videlʒ aut de viro ⁊ de femi na:ſiẽ aſſiduꝰmõſtratvſꝰꝛaut nec de viro nec de femĩa: ſicut creauit adã: aut de viro ſine femĩa:ſic fecit cuam: aut de femiĩa ſine viro: qð nõdũ fec̃. At igit hũe qͥq; modũ ꝓbet ſue ſia cere ptãti ⁊ ad p̃ ipᷣm opꝰ dilatñ eſſe: nihil cõueniẽtiꝰ qᷓ; vt de femiĩa ſine viro aſſimat illũ hoĩem quẽ q̃rimꝰ. Vtrum autẽ de virgine aut de non virgine dignius hoc fiat:nõ eſt op diſputare:ſed ſine omni dubitatio/ ne aſſerẽdũ eſt: qꝛ de virgine deum hoĩem naſci opoꝛtet.; Scm placitũ coꝛdis mei loq̃rꝝ: V Eſt
ne ſolidũ F qð diximꝰꝛaut vanũ ali⸗
Lur deus bomo vtiq; ſtabit ꝑ quẽ ſtatũ ſuñ recupa⸗ bit. Deus etiã qñ hũ anõ naturã pꝛi⸗
ſicut nubes qð dixiſti nobis infi eles obijcere? B Mihil ſolidius. A Pinge igit nõ ſup fictã vanita tẽ ſed ſuꝑ ſolidã veritatẽ: ⁊ dic qa valde ↄuenit: vt quẽadmodũ hois pctm̃ ⁊ cã nñ̃e dãnatiõis initi fũp⸗ ſit a femĩa:ita medicĩa petĩ ⁊ cq̃ nr̃e ſaluationis naſcaf᷑ de femĩa. c ne mlieres veſperẽt ſe ꝑtinere ad foꝛtẽ btõꝝ:qm̃ de femĩa tĩ malũ ꝓceſſit: opoꝛtet vt ad refoꝛmãdã ſpem caꝝ de mliere tin bonũ ꝓcedat. Pinge ⁊ b. Si vgo cã fuit hũano ge neri totiꝰ mali: mſtomagis decet vt virgo ſit q̃ cã erit totiꝰ boni.ſhoc q́ʒ pinge. Si mlier quã fecit deꝰ de viro ſine femĩa facta eſt de virgie:ↄuenit valde vt vir qͥq; qᷓ fiet de femiĩa ſine vtro fiat de virgie. Sʒ de picturſ qᷓ pĩgipñt ſuꝑ qꝛ deꝰ hõ de virgine miere naſci dʒꝛiſta nũc ſufficiãt. B Nalde pulchꝛe ⁊ rõnabiles ſunt pi⸗
„
ture iſte.
Quod neceſſe ſit verbũ ſo⸗ lum? hoiem in vnã cõue⸗ nire perſonã: Ca. IX. Un.
— Anc qᷓq; q̃rendũ eit in 3 ꝑfo
n na deꝰqͥ eſt tres ꝑſone:hoieʒ
aſſiunat. Pplures em̃ pſone
nequtt vnñ eñdẽq; hoĩem aſfume⸗ reĩ vnitate plone:dre in vna t̃ ꝑ⸗ ſona h fieri iicẽe ẽ. Sʒ de hacvnitate ꝑſone dei et hoĩs:et in q̃ ꝑſona dei magis fieri opoꝛteat:in epla de ĩcar⸗ nattõe verbi ad dñm papã vrbanũ directa: qᷓ;tũ ad pñtem inneſtigatio⸗ nẽ ſufficere puto locutꝰ ſum. B
Bꝛeuiter tamen hic tãge:cur potius perſona filij debeat incarnariqᷓ; pa⸗ tris aut ſpirituſſancti? Siq̃j⸗
libet alia perſona incarnetur: erunt
duo filij in trinitate: filiꝰ ſcilicet dei ⁊ ante incarnationẽ filius ẽꝛ ⁊ ille per ĩcarnationẽ filiꝰ erit virginis:
⁊erit in ꝑſonis que ſemper equales eſſe debent ineqᷓ̃litas ſecũdum digni tatẽ natiuitatũ. Dignioꝛẽ nã q; nati uitatẽ habebit natꝰ ex deo qᷓ; natus ex virgie. Item ſi pater fuerit incar

Beati&nſelmi Ziber
natus:erũt duo nepotes in trinitate:
gtpater erit neꝑos ꝑntũ virginis ꝑ
ho ĩem aſſumptũ:⁊ verbum cũ nihll habeat de hoĩe:nepoſ tñ eritvirgis: qꝛ filij eiꝰ erit filius. Oue oĩa incõ⸗ ueniẽtia ſũt: nec incarnationẽ verbi ↄtingũt. Eſt ⁊ glia rõ cur magj ↄue niat ĩcarnari filio qᷓ; alijs ꝑſonis: qꝛ cõueniẽtiꝰ ſonat filiũ ſ— pa tri:qᷓ; aliã ꝑſonã alij. ꝓtẽ homo ꝓqᷓ erat oꝛaturꝰ: ⁊ diabolus quẽ erat ex pugnaturꝰ: ambo falſam ſimilitudi nem dei ꝑ ꝓpꝛiã voluntatẽ pᷣſumpſe rant: Añ qͥſi ſpecialiꝰ gduerſus ꝑſo⸗ nam filij peccauerũt:qͥ vera pris ſili tudo credit᷑ Illi itaq; cui ſpecialius fit iniuria:cõueniẽtiꝰattribuit᷑ culpe vidicta aut ĩdulgẽtia. Quapoꝛpt᷑
cũ rõ nos ineuitabilis ꝑduxcrit ad
vt neceſſe ſit dininã⁊ hñanã naturã in vnã cõuenire ꝑſouã:nec hoc fieri poſſit in plunbꝰꝑſonis dei:⁊ hoc cõ nentẽtiꝰ fieri pateat ĩ ꝑſona verbi qᷓ; in alijs:neceſſe ẽ verbũ deñũ⁊ hoĩem in vnã cõuenire ꝑſonã. P Bic eſt via q̃ me ducisvndiq; munita ra tione:vt neq; ad dexterã neq; ad ſi⸗ niſtram videã me ab illa poſſe decli nare. V Mon ego te duco ß ille de qͥ loqmur: ſine qͥ nihil poſſumꝰ:nos ducit vbicũ q; viã vitatis tenemus. Quodidẽ hõ nõ ex dehito moꝛlatur:? quõ poſſivłnõ polſit peccare:⁊ cur ile vei qn e de ſua iuſticig lau ãdus ſit cum peccare non poſſint: CapimX. Trũ aũt hð ille ſit moꝛiturꝰ vj ex debito ſic oẽs alij hoĩes ex debito moꝛiũt᷑:nñc iueſti debem. Sʒ ſi adã moꝛiturus non erat ſi nõ peccaſſet:multo magis iſte moꝛtẽ pati nõ debebit in qᷓ pctĩ eẽ nõ poterit:qꝛ deus erit. B n P volo te aliq̃ntulũ moꝛari. Siie em̃ dicat᷑ poſſe ſiue nõ poſſe peccare:in vtroq; mihi nð ꝑna naſcit queſtio.
Nã ſi non poſſe pᷣeccare dñʒ difficile
credi debere videtur. At em̃ aliauã⸗ tulum loquar nõ quaſi de ülo nunq; fuerit ſicut hactenus fecimꝰ: ß velut de eo quẽ ⁊ cuius facta noui mus:cs neget illũ multa potuiſſe fa cere q̃ pctã dicimꝰ? Quippe vt alia taceã: quð dicemꝰeũ nõ potuiſſe mẽ tiri: quod ſp pctĩ eſt? Cũ enĩ dicat iudeis de patre:Si dixero qꝛ nõ ſcig eũ:ero ſilis vobis mẽdax. Et inter b verba dicat: Mõ ſcio eñũ:q;s eũ dicat eaſdẽ tres neqͥuiſſe ꝓferre dictiones ſiue alijſ vbis: vt ſic diceret:Mõ ſcio eũ? Quod ſi faceret vt ip̃e ait: eſſet mẽdax:qð eſt eſſe pctõꝛeʒ. Quare? qm̃ hoc potuit:peccare potuit. A Et hoc qͥdeʒ dicere potuit:⁊ peccare nõ potuit. B Hhoc oſtẽde. Z Omnis poteſtas ſequit᷑ voluntatẽ: Cñ enĩ dico 3 poſſuʒ loqͥ vel ambu lare:ſubaudit᷑ ſi volo. Si enĩ nõ ſ⸗ intelligit᷑ volũtas: nõ eſt poteſtas ß neceſſitas. Nãõ cũ dico qꝛ nolẽs poſ ſum trahi vł vinci:nõ eſt hec mea po teſtas:ß̃ neceſſitas⁊ poteſtaſalteriꝰ Quippe non eſt aliud:poſſum trahi vel vinci:q; aliꝰ me trahere vel vin cere——— itaq; dicere de chꝛiſto qꝛ potuit mẽtiri:ſiaudiat᷑: ſivellet:⁊ qm̃ mẽtiri non potuit no⸗ lens:nec potuit velle mẽtiri: nõ mi⸗ nus dici põt nequiſſe mẽtiri. Sic ita —— ⁊ nð potuit mẽtiri. B Munc redeamꝰ ad inneſtigandũ de illo qᷓſi nõdũ ſit ſcut incepimꝰ. Dico igit?ſi peccare nõ poterit qꝛ ſicut di cis nõ poterit velle:ex neceſſitate ſer uabit iuſticiam:q̃re non ex libertate arbitrij inſtus erit. Que igitur gra⸗ tia illi ꝓ iuſtitia ſua debebit᷑? Sole ⸗ mus namq; dicere deum iccirco fe⸗ ciſſe angelum ⁊ hominem tales qui peccare poſſent: quatenus cum poſ⸗ ſent deſerere iuſticiam ⁊ ex libertate arbitrij ſeruarẽt: gratiam ⁊ laudem mererent᷑ q̃ illis ſlex neceſfitate in ⸗ ſti eſſent nõ deberent᷑. NMon⸗ ne angeli qui modo peccare neque⸗ unt laudandi ſunt? Bo. Hunt
vtiq;: qa hoc quod mõ nð poſſunt:
Joß.

ico g zun tvolütt et ſi n
põtnei ttnõſ mẽmn.! edeamꝰ 4 Peſtiguü etcarent otert vtneceſn uſtus=ueign pukn we nnmn epoſſen u ms nn ſreu te nin —.— 1% iqu — Bo
Cur deus bomo
meruerũt p hoc qð potuerũt ⁊ no⸗ luerũt. A deo q peccare nõ põt: nec hoc meruit ꝑpo teſtatẽ peccãdi q̃ nõ peccauit:nõne iuſticia ſua? B
Hic volo vt rñdeas ꝓ me: NMaʒ ſi
dico eñ nõ eſſe laudãdũ:ſcio me mẽ⸗
tiri: Si autemt dico eſſe laudãdum: timeo infirmare rõnẽ quã dixi de an gelis. T Angeli nõ ſunt laudã di de iuſticia ſua:qꝛ peccare potuer̃t er nolnerũt: ð qͥa ꝑ hoc qͥdãmõ a ſe habẽt ꝙ peccare neq̃unt: in qͥ aliq̃te nus ſiles ſũt deo:qᷓ a ſe habet qͥcq̃d habet · Dicif᷑ em̃ aliqd dare qᷓ nd au⸗ fert qñ põt:⁊ facere eſſe aliqͥd qͥ cnʒ poſſit idipᷣm facere nõ eſſe:nõ facit. Sic itaq; cñ angelus potuit auferre ſibi iuſticiã ⁊ nd abſtulit: ⁊ facere ſe nõ eſſe iuſtũ ⁊ nõ fecit:recte aſſerit᷑
ipſe ſibi dediſſe iuſtici ⁊ ſeipſuʒ iu⸗
um feciſſe. Moc igit᷑ mõ habet a ſe
iuſticiã: qꝛ creatura eã aliter a ſe ha⸗
bere neqͥt:⁊ idcirco laudã dus eſt de ſua iuſticia: NMec neceſſitate ſed li⸗ bertate iuſtꝰ eſt: qꝛ impꝛopꝛie dicit neceſſitas vbi nec coactio vlla ẽ nec hibitio. Qua eſ qm̃ dens ꝑ⸗ ecte habet a ſ eie hahʒꝛille maxi me laudãdus eſt de bonis que habʒ ſeruat: nð vlla neceſſitate ß ſiẽ ſu⸗ pꝛa dixi ꝓpꝛia ⁊ eterna ĩmutabilita⸗ te. Sic ꝗᷓ hõ ille qᷓ ideʒ ip̃e deus erit: quoniã omne bonum quod ipſe ha hehit a ſe habebit: nõ neceſſitate ſed lihertate et a ſe ipſo iuſtus:⁊ idcir⸗ co laudãdus erit. Quãuis enim hu mana natura a dinina habeat quod habehit:idẽ tñ ip̃e a ſe ipᷣo( qm̃ due nature vna ꝑſona erũt]) habebit. B Satiſfeciſti mihi ex hoc:⁊ aper⸗ te video qꝛ ⁊ peccare non poterit et tñ laudãdus erit de iuſticia ſua. Sʒ nunc querẽdum eſtimo: cũ deus ta/ leʒ poſſet facere hoĩem:cur nð tales fecit angelos:⁊ duos pꝛimos hoĩies vt ſimiliter⁊ peccare nð poſſent⁊ de iuſticia ſua laudãdi eſſent? A In telligis quid dicas? B dideoꝛ
Euid dicis de deo q;
mihi intelligere:⁊ iccirco quero cur eos tales nõ fecit? A Muonigʒ nõ potuit nec debuit fierivt vnuſqͥi⸗ q e er ideʒ ipſe q deꝰꝛ ſicut de hoiĩe iſto dicimꝰ.Et ſi qͥrf:cur nõ de tor qͥt ſunt ꝑſone deivel ſaltẽ devno B fecit? Rñdeo qꝛ rõ tũc fieri nulla⸗ tenus hoc exigebat: omnino(qꝛ de us nil ſine rõne fecit) ꝓhibebat. B Erubeſco qꝛ h̊ q̃ſiui:dic que di⸗ cturꝰ eras. A Dicamꝰ ꝗᷓ qͥa moꝛi nõ debebit:qm̃ nõ erit pctõꝛ. Bo. Concedere me opoꝛtet. S moꝛiaturer ſua poteſta te:⁊ꝙ moꝛtglitas non pꝑti⸗ neat ad purꝗ hoiĩs naturã: Lapitulum xI. An. nc aũt reſtat ĩdagare vtrñũ npoſſit moꝛi ſcm hũanã na/ turam:nã km diuinᷓ ĩcoꝛru⸗ ptibilis ſꝑ erit. B De h cur du⸗ bitare debemꝰ cũ ip̃e verus hõ futu rus ſit:⁊ oĩs hõ naturalit᷑ moꝛtalis ſit: Möõ puto moꝛtalitatẽ ad purã ſed ad coꝛruptã hoĩs naturaʒ pertinere. Quippe ſi non peccaſſet homo ⁊ imoꝛtalitas ipſius ĩmutabi liter firmata eẽt: nõ tñ minꝰ hõ eſſet verus:⁊ qñ mortales in incoꝛrupti⸗ hilitate reſurgẽt:nõ minꝰ erũt veri ⸗ hoĩes. Nam ſiptineret ad veritate hñane nature moꝛtalitas: nequa poſſet eſſe hõ qᷓ eſſet moꝛtalis. Mnd ð ꝑtinet ad ſinceritatẽ hũane nature coꝛruptibilitas:ſiue ĩcoꝛruptibilitai m̃ neutra facit aut deſtruit hoĩem: altera valer ad eiꝰ miſeriã: altera ad btĩtudinẽ. Sed qm̃ nullꝰ eſt hõ qͥ nõ moꝛiat? iccirco moꝛtale ponit᷑ in hoĩs diffinitiõe a phis:q nõ credi derhnt totũ hominẽ aliqñ potuiſſe aut poſſe eẽ ĩmoꝛtalẽ. Quare nõ ſuf ficit ad dem õſtrãdũ illũ hoĩem debe remoꝛtalẽ eẽ ob hoc qꝛ verꝰhõ erit: B MQuere tu aliã rõnem: quia ego illã neſcio ſi tu neſcis qua ille ꝓ⸗ bet poſſe moꝛi. Dubiũ non eſt: quia ſicut deꝰ erit:ita om̃ipotẽs

8 3
B eati Anſeln
erit. B Aerñ eſt. A Sig volet:poterit aĩam ſuã ponere ⁊ itẽ⸗ rũ ſumere. 8 videt᷑ ꝙ ſit oĩpotẽs. Pote⸗ rit igitur nunq́; moꝛi ſi volet?⁊ po⸗ terit moꝛi ⁊ reſurgere. Siue aũt ani⸗ mã ſuã ponat:nulio alio faciẽte:ſiue alius hoc faciat vt eã ponat ip̃o per⸗ mittẽte:qᷓ̃ntũ ad ptãtẽ nihil differt. B Röedubiũ. Si igit᷑ vo luerit ꝑmittere:poterit occidi:⁊ ſi no luerit nõ poterit. B Ad h nos indeclinabiliter ꝑducit ratio. A Rõð q̃q; nos docũit: qꝛ opoꝛtet eum maius aliquid habere:qᷓ; qcqͥd ſub deo eſt:qð ſpõte det⁊ non ex debito deo. B FItaeſt. T hoc añt ſub illo nec extra illũ inueniri põt. B Aerü eſt. T In po igit᷑ in ueniendũ eſt. B Bic ſequit᷑. Aut igit᷑ ſeipm aut aliqͥd de ſe dabit. Mõ poſſum aliter itel⸗ ligere. Querẽdũ nũc eſt cu⸗ iuſmodi hec datio debebit eſſe. Dare nãq; ſe nõ poterit deo: aut aliqᷓd de
ſe qᷓſi non habẽtivt ſuus ſit qm̃ oĩs
creatura dei eſt. B Biceſt. V
Sic ð intelligenda eſt b datio:qꝛ ali
mõ ponet ſe ad honoꝛẽ dei:aut ali d de ſe qͥ mõ debitoꝛ nð erit. B Ita ſequit᷑ ex ſupꝛa dict?;. A Si dieimꝰqꝛ dabit ſeip̃m ad obediẽdũ deo: vt ꝑfeuerant᷑ ſeruãdo iuſticiã:
Wdat ſe eiꝰ volũtati:nõ erit hoc da ⸗ re qð deꝰ ab illo nõ exigat ex debito Ds em̃ rõnalis creatura debet hãc obediẽtiã veo. B hoc negari ne t. A BZllio itaq; mõ opoꝛtet vt det ſeip̃m deo aut aliqd de ſe. B
Ad hoc nos ipellit ratio. S Si deamꝰ ſi foꝛte ſit vitã ſuã dare: ſiue
ponere aĩam ſuã:ſiue tradere ſeip̃m
moꝛti ad honoꝛẽ dei. hoc enĩ ex de⸗
bito deus nõ eriget ab illo: qm̃ nãq; nd erit peccatũ ĩ illo: nõ debehit mo
rivt diximꝰ B Blliter neq̃ͥo in re Cöſideremꝰ adhuc
vtrũ ſic rõnabiliter ↄueniat. B
ic tu ⁊ ego libẽter audi;. Si
i Liber I hoð ꝑ ſuauitatẽ peccauit: an nõ cõue⸗
Si hog nõ põt nõ
nit vᷣt ꝑ aſꝑitatẽ ſatiſfaciat?t ſi taʒ facile victꝰ eſt a diabolo vt deũ pec⸗
cãdo exhonoꝛaret:vt faciliꝰ nõ poſ⸗ ſet:nõne iuſtũ eſt vthõ ſatiſfaciens pꝛo pctð: tanta difficultate vincat diabolũ ad honoꝛem dei: vt maioꝛi nõ poſſit. An nõ eſt dignũ q̃tenus q;
ſe ſic abſtulit deo peccãdo vt ſe plus
auferre ñ poſſet: ſic ſe det deo ſatiſfa
ciẽdo vt mnag ſe nõ poſſit vare. 8 Mõ eſt aliqͥd rõnabiliꝰ. S Bi⸗
hil aũt aſperius aut difficiliꝰ põt hõ
ad honoꝛẽ dei ſponte ⁊ nð ex debito pati qᷓ; moꝛtẽ:⁊ nullatenus ſeipſum põt hõ magis dare deo q; cũ ſe moꝛ/ ti tradit ad honoꝛem illius. B
Bera ſunt oĩa hec. A Talem 3 opoꝛtet eñ eſſe qͥ ꝓ pctõ hoĩs ſatii⸗ facere volet vt moꝛi poſſit ſi velit. B Aideo hoĩem illũ plane quem querimꝰ talẽ eſſe opoꝛtere qͥ nec ex neceſſitate moꝛiat᷑ quoniõ erit omĩ⸗ potẽs:nec ex debito quia nunqᷓ; pec⸗ catoꝛ erit ⁊ moꝛi poſſit ex libera vo ⸗ lũtate qꝛ neceſſariũ erit. T Sũt ⁊ alia multa cur e valde cõueniat hoĩm ſilitudinẽ ⁊ ↄuerſationẽ abſ
peccato hfe:q̃ facilius ⁊ clarius ꝑ fe
patent in eius vita ⁊ operibꝰ quãm
velut ante erperimẽtuʒ ſola ratione mõſtrari poſſint. Quis enim expli⸗
cet qᷓ; neceſſarie qᷓ; ſapienter factum
eſt:vt ille qͥ hoĩes erat redẽpturus ⁊
de via moꝛtis ⁊ pditiõis ad viã vite ⁊ beatitudinis eterne docẽdo redu⸗
ceturꝰ:cũ hoĩibꝰ cõuerſaret᷑:⁊ in ipſa
chuerſatione cũ eos doceret verbo q̃literviuere deberent:ſeiß̃m erẽplũ
Pberet. Exemplũ aũt ſe ipᷣm quõ da
ret infirmis ⁊ moꝛtalibus vt ꝓpter iniurias aut contũelias aut doloꝛes aut moꝛtẽ g iuſticia nõ recederent:ſi ip̃in hec oia ſentire nõ agnoſcerẽt?
quãuis incõmodoꝛum
IolonParficeps ſit:miſer
tamen non ſit Lapitulum xn. Bo.

udmẽ= ratit brestdn n eus t openp ntrepe mſohn poſſin is ennz e dboß tredim noꝛts 1öisauin udints dociin boib ſartu mone(— dormn uce di mtſena — tſeißnhi ms dbus nſt oaut co s aune et an rt x oia ſe nꝛg
Wnia hec patenter oñdunt oh eñ moꝛtalẽ ⁊ incõmodoꝛum noſtroꝝ participẽ eſſe opoꝛ⸗ teſe. Sʒ hec oĩa miſerie noſtre ſunt: nunquid miſer ert? Meq̃ ⸗ qᷓ;. Mã ſicht ad beatitudinẽ nõ pti⸗ net cõmodum qð habet q́;s cõtravo luntatẽꝛitã nõ eſt miſeria appꝛehen/ dere ſapiẽter nulla neceſſitate aliqð incõmodũ ſecundũ voluntatẽ. B Concedendum eſt. Quod cum alijs infirmita tibus noſtris ignoꝛantiam Dö haheat⸗ Ca. XM. Erñ in hac ſilitudie quã hr̃e v debet cũ hoibus: dic vtrum ignoꝛantiã qͥq; ſicut alias in Rrmitates nr̃as habiturus ſit? Q e de deo vtrum ſit oĩa ciẽs? B Quia quãuis ſit ĩmor ⸗ talis futurꝰ ex d uina natura:moꝛta lis tñ erit ex hũana: Cur ð nõ ſiliter poterit ille hõ eſſe vere ignoꝛãs ſiẽ vere moꝛtalerit? A FIlla hoĩs aſſũptio in vnitatẽ ꝑſone dei nd niſi ſapienter a ſumma lãpia fiet: ⁊ ideo
nd aſſiunet in hoĩe qð nůllo mõ vti
le ſedvalde noxiũ eſt ad opus quod
idem hõ facturus eſt. Ignoꝛãtia nã̃⸗
q; ad nihilum illi vtilis eſſet: ſed ad multa noxia. Qnõ cnim tot ⁊ tanta opa que facturus eſt faciet ſine ſum ⸗
niã ſapĩa? Aut quõ illi hoĩes credẽt ſi e ſciẽt neſciũ? Si aũt neſciẽt: ad qd erit illi vtilis ignoꝛãtia illa? De⸗ ide ſi nihil amat᷑ niſi qð cognoſcit: ſẽ nihil erit boni qð ñ amet; ita nul
lũ bonñ erit qð ignoꝛet. Bonñ aũt
nemo pfecte nouit niſi qͥ illðᷣ a malo
ſcit diſcernere. Panc dʒ diſcretionẽ nullꝰ ſcit facere niſi qui malũ igno/
rat. Zicut igit᷑ ille de q̃ loqmur om̃e pfecte ſciet bonũ:ita nullũ ignoꝛabit malũ. Omnẽ igit᷑ habebit ſcientias qᷓ;uis eã publice in haĩm eõuerſatio ne nõ dñdat. B Hoc in maioꝛi etate ira videt᷑ ſicut dicis:ßᷣin infan tis ſicut nõ erit tẽpus ↄgrnũ vt in il
Lur deus bomo
lo appareat ſapi a:ita nõ erit opꝰ: et
B
—
iõ nec ↄgruñ vt illã̃ habeat.
Nõne dixi qꝛ ſapiẽter fiet illa ĩcar⸗
natio. Sapiẽter nãq; aſſumet deus moꝛtalitatẽ: q̃ ſapiẽter qꝛ valde vti litervtet᷑. Ignoꝛantiã vo nõ poterit aſſumere fapiẽter:qꝛ nũqᷓ; eſt vtilis ß ſempꝑ noxia: niſi foꝛteꝑ eã malavo lũtas qͥ nunqᷓ; in illo erit ab effectu⸗ reſtringit᷑. Nam etſi aliqñ ad aliud nõ nocet:; ſolo tñ nocet:qꝛ ſcĩe bo⸗ nñ aufert. Et vt bꝛeuiter abſoluam qð q̃ris exqͥ hõ ille erit plenꝰ deo:ſꝑ in ſeip̃o erit:vñ nũq; erit ſine er po⸗ tẽtia⁊ foꝛtitudie ⁊ ſapĩa. P M⸗ uis ß ĩ chꝛiſto fuiſſe ſp nõ dubitarẽ: iõ tñ q̃ſiuivt de h qͥʒ; rõnem audirẽ. epe nãq; aliqd eſſe certi ſumus: ⁊ tñ hoc ratiõe pꝛoba re neſcimus.
Quomodo moꝛs eius pꝛe⸗ ualet nůjero ⁊ magnitudii pctõxoim: L. XIIII. Anc rogo vt doceas me quð nmoꝛs eiꝰp̃ualeat nũero⁊ ma 1 gnitudini pctõꝝ oĩm:cũ vnñ qð piſtamꝰ leuiſſimũ pctĩ tam infi⸗ nitũ mõſtres vt ſi nũerꝰ obtẽdat᷑ in ⸗ finit⸗ mũdaꝝ q ſic pleni ſint crcatu⸗ ris ſiẽ iſte eſt:nec poſſint ᷣuari qͥn re digant᷑ in nihilũ: niſi faciat aliquis aſpeetũ vnñ ↄtra volñtatẽ dei:non tñ fieri debeat. T Bi pñs eſſet hõ ille ⁊ qs eſſet ſcires ⁊ diceret᷑ tibi niſi oceiderj hoĩem illũ ꝑibit mũdꝰ tſte totꝰꝛ⁊ qcqd deus nð eſt:faceres hocꝓ ↄſeruda omni alia cregtura? B Mon facerẽ etiam ſi mihi infini tus numerus mundoꝝ obtenderet᷑. J Qnid ſi iterũ tibi dicecet᷑: aut enm occides: aut oĩa peccata mun ⸗ divenient ſuper te? B Beſpon ⸗ derem me potius alia om̃ia peccata velle ſuſcipere:non ſolũ huius mũ⸗ di q̃ fuerũt ⁊ q̃ futura ſunt:ᷓ ⁊ qᷓcñ⸗ q; ſup cogitari pñt qᷓ; iſtð ſolũ:qð nõ ſolum de oceiſione eins: ſed ⁊ de q̃libet xns leſione qᷓ ilum tangoret
4 1 3 1 8 ½ ½½ f 1 3 i . — 6 11 5 * 1 1 13 5
——— 2.*—. ————— 2.— 2
„ 2 —

3 6
1
S me exiſtimo debere A Recte exiſtimas: Sed dic mihi cur ita coꝛ tuð iudicat: vt plus hoꝛreat vnñ peccatũ in leſione huiꝰ hoĩs qᷓ; alia om̃ia q̃ cogitari poſſunt: cũ oĩa quecũq; fiunt peccata contra illum ſint? Qm̃ peccatũ qð in ꝑſo
na eiꝰ fit: incõꝑabiliter ſupat om̃ia
illa q̃ extra ꝑſonã illius cogitari poſ⸗ ſunt. A Quid dices ad hoc:qa ſepe libent᷑ aliqs patit᷑ quaſdam in ſua ꝑſona moleſtias ne maioꝛes pa ⸗ tiat᷑ in rebus ſuis? B Quia de us nð eget hac patĩa cuius poteſta ⸗ ti oĩa ſubiacent: ſicut tu ſupꝛa cuidã mee interrogationi rñdiſti. T Pe ne rñdes. Videmꝰ3; qꝛ violatiõi vi te coꝛpalis huius hoĩs nulla ĩmenſi tas vel mltitudo pctõꝝ extra pſonã dei cõpari valet. B Apertiſſi mumeſt. A Quantũ bonñ tibi videt᷑ cuius interẽptio tã mala eſt? B Sieſſe eius tam bonum eſt: qᷓ; mala eſt eiꝰ deſtructio: plꝰ eſt bonũ incomparabiliter qᷓ; ſint ea peccata mala qͥ ſine exiſtimatide ſuꝑãt eins interẽptionẽ. A eꝝ dicis. Cogi⸗ ta etiã qꝛ pctã tĩ ſunt odibilia q̃ntũ ſunt mala:⁊ vita iſta tantuʒ amabil qᷓ;tuʒ eſt bona. nde ſequit᷑ qꝛ vita hec plus eſt amabilis qᷓ; ſint peccata odibilia. B Mõ poſſuʒ h nõ in telligere. T Putas ne tantum bonum tam amabile poſſe ſufficere ad ſoluenduʒ: qðᷓ debet P peccatis tonius mũdi? S Immo põt plus in mfintum. Aides ig 5 vita hec vincat omnia peccata ji ilis det. B Aperte. Pi ergo dare vitã eſt moꝛtem accipere: ſicut datio huius vite pꝛeualet aĩbꝰ boĩm peccatis:ita⁊ acceptio moꝛtj. Quõ deleat moꝛs eius etiam peccata eũ perimen⸗ tium:Capi. XV. BPo. Ta eſſe de om̃ibus pctis P ſonã dei nõ tãgũt:cõſtat. Sʒ à nũcvideo aliud q̃rendũ. M
Beati Anſelmi Ziber n
ſi tã malñ eit eũ occidere:qᷓ; bona ẽ vita eiꝰ: quõ põt moꝛs eius ſuꝑare? delere pctã eoꝝ qͥ eñ occiderũt? Aut ſi alicuꝰ eoꝝ petin delet: quõ pᷣt alio rum qjq; hoĩm aliqð delere? Credi⸗ mus em̃ qꝛ ⁊ mlti ex illis ſaluati ſũt ⁊ innumerabiles aiij ſaluant· A hãcq̃ſtionẽ ſoluit aplus qͥ dixit: Quia ſi cognouiſſẽt:nůũqᷓ; dñm glie crucifixiſſent. Tm̃ nãq; differũt ſciẽ ter factũ peccatũ ⁊ qð ꝑ ignoꝛantiã fit: vt malũ qð nunq; facere poſſent ꝓ nimietate ſua ſi cognoſceret᷑:veni ⸗ ale fit qꝛ ignoꝛant᷑ factũ ẽ. Deñ eim̃ occidere nullꝰ hõ vnqᷓ; ſciẽter ſalteʒ velle poſſet:⁊ iõ qᷓ illũ occiderũt ig⸗ noꝛant᷑: nõ in illud infinitũ peccatũ cui nulla alia ↄpari poſſunt pctã ꝓ·⸗ ruerũt. Nã nõ ↄſiderauimꝰ eiꝰ ma⸗ Mriche advidendumqᷓ; bona ei⸗ etvita illa: ſcm hoc ignoꝛãter factũ eit: ſed q̃ſi ſcient᷑ fieret qð nec vnq; fecit 26 s nec facere potuit. B Röõnabiliter interẽptoꝛes chꝛi ſti ad veniã pcti ſui ꝑtingere potuiſ⸗ ſe mõſtraſti. uid iam q̃ris ampliꝰ? Ecce vides quõ rationabi⸗ lis neceſſitas oñdat ex hoĩbopficiẽ dam eſſe ſuꝑnã ciuitatẽ: nec poſſe fieri niſi ꝑ remiſſionẽ pctõꝝ:quã hõ nullus habere põt:nii ꝑ hoĩem qui idẽ ipſe ſit deꝰ atq; ſua moꝛte hoĩes pctõꝛes deo recõciliet. Aperte ig? uenimꝰ chꝛiſtũ quẽ deũ ⁊ hoĩem cðõ fitemur ⁊ moꝛtuũ pꝛopter nos. Hoc aũt abſq; oĩ dubietate cognito:cun ⸗ cta qͥ ipſe dicit certa eſſe:qm̃ de mẽ ⸗ tiri neqͥt: ⁊ ſapiẽter eſſe facta q̃ fecit
dubitandũ nõ eſt:qᷓ;uis nõ eoꝝ rõĩ⸗
telligat᷑ a nobis. B Verũ eſt qð dicis: Nec aliq̃tenꝰ qð dixit eſſeveꝝ aut qð fecit rõnabiliter eſſe factũ du bito. Sʒ ß poſtulovt qð q̃ſi nð debe⸗
in fide chꝛiſtiana: mihi q̃ rõne fieri debeat aut poſſit apias:nõ vtme in fide cõfirmes:ßᷣ vt cõfirmatñ veritu tis ipſius intellectu letifices.
re aut nõ poſſe fieri videt᷑ infidelibꝰ
Qualiter dede maſ pec⸗
1. Coꝝ
wic wpet 5 vo
0 din
„
punin ſ2 tedacus ilũ reſtit peccatoꝛ petꝛene ti eſtd ſieytſe pitireiq watvelc kbitten
5 I wyitzt
epe
wiche

Lecce i d itas S bo tſupn m nẽnehj
ſap ſefimit dü nöſ nsnocn ano daid et alq dirtch enr— n idet ui⸗ n ihii n pol& no
nri mn
Turdeus homo.
catrice aſſũpſit hoiem ſine pctõ:⁊ de 4 2 adeet iẽ coꝝ q̃ ſupꝛa di ⸗ q j cta ſũt rõnẽ aperuiſti: ſic peto
vt eoꝝ qᷓ ſũ adhuc qᷓſiturꝰ rõ ⸗
hẽ oñdas. Pꝛimñ ſcʒ qᷓliter ð maſſa
peccatce.i.ð hũano genere qð totũ infectũ erat pctõ:hoĩem ſine pctõ qᷓn
aʒymñ de fermẽtato deꝰaſſũpſit. Nã licet ipᷣa hoĩs eiuſdẽ ↄceptio ſit mñ ⸗
da ⁊ abſq; carnalis delectatiõis pec tato: vgo tñ ipſa vñ aſſumptꝰ eſt in
iniqͥtatibꝰ ↄcepta ẽ:⁊ in petis ↄcepit eñ mater eiꝰ:⁊ cñ oꝛiginali pctð na ⸗
—
ta eſt:qm̃ ⁊ ip̃a in adã peccauit:in qͥ Poi
dẽs peccauerũt. A q cõſtat hoĩem illũ eẽ deñ ⁊ pctõꝝ recõcilia ⸗ toꝛẽ:dnbiũ nõ ẽ eñ oĩno ſine petõ eẽ: b añt eẽ nð valet:niſi abſq; pctõ de ma ſſa peccatrice ſit aſſũptꝰ. Mna ra tiõe vo ſapiẽtia dei fecit ſi nõ poſ⸗ ſumꝰ intelligere:nð debemꝰ mirari: ſed cũ veneratiõe tolerare aliqͥd eſſe in ſecretis tãte rei qð iremꝰ.Quip pe mirabiliꝰ deꝰ reſtaurauit hũanaʒ naturam qᷓ; inſtauranit Eq̃liter ein vtrũ q; deo facile ẽꝛſʒ hõ anteqᷓ; eẽt nð peccauit:vt fieri ñ deberet. Poſt qᷓ; vo factꝰ ẽ: peccãdo meruit:vt qð ⁊ ad qð factꝰ erat:ꝑꝓderet:qᷓ;uis non
pdiderit oĩno qð fãctus erat vt eſſet
qͥ puniret᷑ ant cui devmiſ ereret᷑. Reu trũ em̃ hoꝝ fieri poſſet:ſi in nihilum
redactus eſſet. Tãto ꝗ mirabiliꝰ de⸗
illũ reſtituit qᷓ; inſtituit: quãto hocð peccatoꝛe contra meritũ illud nõ de pctõꝛe nec ↄtra meritũ fecit.uãtũ
etiã eſt deñ ⁊ hoĩem ſic in vnñ cõue
nire:vt ſernata integritate vtriuſq; nature idẽ ſit hõ qͥ deꝰ. Muis pᷣſu⸗ mat vel cogitare qð hñanmꝰinteliect⸗
valeat penetrare:q; ſapienter:qᷓ mi ⸗
rabiliter:tã inſcrutabile op factũ ſit. B Aſſentioꝛ:qꝛ nullꝰ hõ poteſt in
hac vita tantũ ſecretũ penitus aperi⸗
reinec peto vt facias: qð nullus ho⸗ mo fac ꝛre poteſt:ſed tãtũ quãtũ po⸗
tes. Plꝰ eĩ ꝑſuadebis altioꝛes ĩ hae re rõnes latere ſi aliquã te monſtra⸗ ueris videre:qᷓ; ſite nullam in ea rõ⸗ nẽ intelligere nihil dicẽdo ꝓbauerf.
Aideo me ab ĩpoꝛtunitate tna ñ
poſſe liberari. Sed ſi aliq̃tenns pote
ro qð poſtulas oſtendere:gr̃as aga⸗ mus deo. Zi veroñ poteroꝛſufficiãt ea q̃ ſupꝛa ꝓhata ſũt.Cũ em̃ deñ cõ ſtat hoĩem fieri opoꝛtere:d ubiũ nõ ẽ ſapiẽtiã ⁊ potentiã illi nõ deeſſe: vt hoc ſine peccato fiat. B Sic liben ter accipio. A Wpoꝛtuit vtiq; vt illa redẽptio quã chꝛiſtus fecit:pꝛo⸗ deſſet:nõ ſolũ illis qᷓ eo tpe fuerũt:ß̃ etiã alijs. Sit eĩ rex aliqͥs cui torꝰpo pulus ſue cuiuſdã ciuitatis ſic pecca ucrit:excepto vno ſolo qͥ tñ ẽ ð illoꝝ genere vt nullꝰ eoꝝ facere poſſit vn⸗ de moꝛtj dãnationẽ euadat.lle au tẽ qͥ ſolus eſt innocẽs:tantã apud re⸗ gẽ habeat gratiã vt poſſit:⁊ tàntã di lectionẽ erga reos vt velit:oẽs qᷓ cre dẽt ſuo ↄſilio recõciliare quodã ſer⸗ uitio ip̃i regi valde placituro:qð fa⸗ cturꝰ eſt die ᷣm voluntatẽ regj ſtatu to:⁊ qm̃ nõ oẽs poſſunt qͥ recõciliã⸗ di ſũt ad diẽ illã ↄuenire:cõcedit rer ꝓpter magnitudinẽ ſeruitij illius: vt hicũ q; vel ante vel poſt diẽ illã cõ eſſi fuerint ſe velle ꝑ illud opus qð ea die fiet veniam impetrare:⁊ ad pa ctũ ↄſtitutũ ibi accedere:ab oĩ culpa ſint abſoluti p̃rerita. Et ſi ↄtigeritvt ſ hãcveniã iteꝝ peccent:ſi digne atiffacere ⁊ coꝛrigi deinceps voſue⸗ rit:ꝑ eiuſdẽ pacti efficaciã iteꝝ vẽniã recipiãt:ſic tñ vt nullus palaciũ eins
ingrediat donec factum ſit b vñ cul⸗
pe relaxent᷑. Scðm hãc ſimilitudinẽ quoniaʒ nõ potuerũt oẽs hoĩes qui ſalũãdi erãt pᷣſentes eſſe:qů redem⸗ ptionẽ illaʒ chꝛiſtus fecit: tanta fuit vis in eins moꝛte: vt etiã in abſentes vel loco vel tꝑe:eiꝰ ꝓtendat᷑ effectꝰ. aũtnõ ſolũ pᷣſentibus ꝓdeſſe de ⸗ beat:hinc facile cognoſcit᷑?qꝛ nõ tot pᷣſentes eius eſſe moꝛti potuerunt:qᷓt ad ſuperne ciuitaris cõititutionẽ ne⸗

Shtiii. ui Mel
—
—.——— ———— R S—
5 * 8 3 1
————
Beati Anſelmi
ceſſarij ſunt:etiã ſi oẽs qᷓ eiuſdẽ moꝛ ⸗ tis tpe vbicũq; erãt ad illã redẽpti⸗ onẽ admitterent᷑. Plures eĩ ſũt de mones qᷓ; de qͥbus reſtaurãdus ẽ nu merꝰ eoꝝ ſi ea die viuerent homiĩes. Mec credendũ ẽ ex quo factus ẽ ho ⸗ mo vllñ tps fuiſſe quo mundus iſte cũ creaturis(que facte ſunt ad vſus hoĩm)ſic vacuus fuiſſet:vt nullꝰ eſ⸗ ſet in illo ex hũ ano gencre ad hoc ꝑ⸗ tinens ꝓpter qð factꝰ eſt hõ. Aider᷑ em̃ incdueniẽs ꝙ deus vel vno mo ⸗ mento ꝑmiſerit hũanuʒ genꝰꝛx ea q̃ fecit ꝓpter vſuʒ eoꝝ:de qͥbus ſupnã ciuitas perficienda eſt: quaſi fruſtra extitiſſe. Nã aliquatenꝰ inuanũ eſſe viderent qᷓ;din nõ ad hoc ꝓpter qð maxime faeta eſſent: viderentur ſubſi ſtere. B Cõgruenti rõne ⁊ cui ni⸗ hil repugnare videtur monſtras nul lũ vnqᷓ; tꝑs fuiſſe:ex quo factus ẽ ho mo:abſq; aliqᷓ qͥ ad eã ꝑtineret(ſine q̃ᷓ factus eẽt vane oĩs hõ)reconcilia tionẽ:quod nõ ſolũ ↄueniẽs ſed etiã ncẽariũ cẽ poſſumꝰ ↄcludere. Si em̃ ↄuenientiꝰ ⁊ rõnahiliꝰeſt ßᷣ qᷓ; aliqũ hullũ fuiſſe:de qͥ(intẽtio dei q̃ homi nẽ fecit)pficcret᷑:hec eſt ald quod huic obuiet rõni:ncẽe ẽ ſp aliquẽ ad pᷣdictõ recõciliationẽ ptinentẽ fuiſ⸗
ie. Unde adã ⁊ euõ ad illã ꝑtinniſſe
redẽptionẽ dubitanduʒ nõ eſt:qᷓ;uis hoc auẽtas diuina aꝑte nõ ꝓnñ ciet. A Incredibile qͥʒ videt᷑ qñ deus il
los fecit ⁊ ꝓpoſuit ĩmutabiliter fa ⸗
cere de illis oẽs hoĩes quos ad cele ſten ciuitatẽ aſſũpturꝰ erat:ꝙ illos duos ab hoc excluſerit Feie B Immo illos maxime ad b feciſſe cre di debet:vt eẽnt de illis ꝓpter qͥs fa cti ſũt.& Bene ↄſideras. Nulla tñ aĩa ante moꝛtẽ chꝛiſti paradiiũ ce leſteʒ ingredi potuit:ſicut ſupꝛa dixi de regis palatio. B Pic tenemus. A Virgo añt illa de qua ille hõ aſ⸗
ſumptus eſt de qͥ loquimur:fuit de il
lis qui añ natiuitatẽ cius ꝑ eñ mũda ti funt a peccatis:⁊ in eiꝰ ipᷣa mundi/ cia de illa aſſumptꝰ eſt. P Plaece ⸗
ret mihi multum qð dicis niſi cũ ipᷣe debeat a ſeipo habere mũdiciã à pee catoꝛvidet᷑ eã habere a matre ⁊ñꝑ ſemundus eſſe fed ꝑ ilam · A R ita eſt. Sed qi mãtris mundicia ꝑ
quã mũdus eſt:nð fuit niſi ab illoiꝑ
ſe qͥʒꝑ ſeip̃m ⁊ a ſe mũdus fuit.
S? d hoc:verũ adhuc mihi ali⸗ ud videt᷑ querendũ. Wiximꝰ ein ſip qꝛ ñ ncẽ̃itate moꝛiturꝰ erat:⁊ nũcvi demꝰ qꝛ mat᷑ eiꝰ ꝑ eiꝰ moꝛtẽ futuraʒ mũda fuit:qð niũ illa fuiſſet:ipß̃eðᷓ i la eẽ nõ potuiſſet. Quõ ð nõ ncẽita te moꝛtuus eſt qͥ nõ niſi qꝛ moꝛitur? erat potuit eſſe? Nã ſi moꝛiturꝰ nõ ef
ſet:go de q̃ aſſũptus eſt mũda nõ
fuiſfet qm̃ hoc neqᷓq; valuit eſſe niſi verã eꝰmoꝛtẽ credẽdo:nec ille ð illa
potuit aliter aſſumi. Quare ſiũ mo
turus ẽ ex ncẽitate poſtq; aſſũptꝰeſt de vgine:potuit non eẽ aſſumptꝰ de vgine poſtqᷓ; ẽ aſſũptꝰ:qð nõ ẽ poſ⸗ ſibile. A Si bene que ſupꝛa dicta ſunt ↄſideraſſes:hanc queitionẽ ĩil lis vt puto ſolutã intellexiſſes. B Mõ video quõ. Wöne quãdo queſiuimus vtrñ ille mentiri potue ⸗ rit:monſtrauimꝰ in mentiendo duas eſſe poteſtates:vnã videlicet volen di mentiri:alterã mentiendi:⁊ quo⸗ niã cũ mentiendi poteſtatẽ haberet: hoc a ſeipᷣo habuit vt nõ poſſet vel⸗ le mentiri:iccirco de ſua iuſticia qua veritatẽ ſeruauit:eũ laudandũ eſſe. B Ita eſt. A Simitr eſt in ſeruan do vitãſpoteſtas volendi ſeruare:⁊ ptãs ſeruandi. Cũ ꝗ querit vtꝝ idẽ deꝰhõ potuerit ſeruare vitã ſuaʒ vt nũq; moꝛeref̃:dubitandũ non eſt qa ſꝑ habuit ptãtẽ ᷣuãdi:quãuis neqͥ⸗ uerit velle ſerugre vt nñũqᷓ; moꝛeret᷑: ⁊ qm̃ hoc a ſeip̃o habuit vt ſcʒ velle non poſſet:nð ncẽitate ſed libera po teſtate aĩam ſuã poſuit. B Mon oĩno ſimiles fuerunt in illo iſte ptã⸗ tes ⁊mẽtiẽdi videlicet ⁊ pᷣuãdi vitã. Ibi eĩ ſequitur:quia ſi vellet poſſet mentiri: hic vo videtur quia ſi no moꝛi vellet: nõ magis hoc poſſet q;
* ² e 8 VLiber·II.

wunn& ntmniin eſtates; idelcn
o hah npoſet nccrt ia iuſtnt ſeraui= ꝛudni t. à Nheſtut poteſt endiſmn andi. 1 uent mi
otnerii re viim
ꝛeref: u ndi nt npti le ſerut nöchn caſeß nt nlzu ſetnön eſedlon lan ſu t. Bh des fu x niloſfr id v 3 1fuiün n ein
poſſet non eſſe quod erat. Mam ad S boe erat homo vt moꝛeret᷑ ⁊⁊ ꝓpter
buius future moꝛtis idẽ de virgine potuit aſſumi:ſicut ſupꝛa dixiſti. A
Muemadmodũ putas illum nõ po⸗ tuiſſe non moꝛi:glit neceſſitate moꝛ/ tuũ eſſe: quia nõ potuit non eſſe qð erat:ita potes aſſerere illum non po⸗ tuiſſe velle non moꝛi:aut neceſſitate moꝛi voluiſſe: quoniã quod erat nõ eſſe non potuit Mon em̃ magis ip/
ſe factus eſt homo ad hoc vt moꝛere
tur qᷓ; vt vellet moꝛi. Quapꝛopt᷑ ſi cut nõ debes dicere: quia nõ potuit velle nõ moꝛi aut neceſſitate voluit moꝛi:ſic non eſt dicendũ:qꝛ non po tuit non moꝛi aut neceſſitate moꝛtuꝰ eſt. B Immo qm̃ eidẽ ſubiacẽt ra tioni ſcʒ ⁊ moꝛi ⁊ velle moꝛi:vtrũq; videt᷑ in illo neceſſitate fuiſſe. V Quis ſe ſponte voluit hominẽ face re vt eadẽ ümutãbili voluntate mo ⸗ reretur:⁊ per huius fidẽ certitudiniſ virgo mũda fieret:de qua hõ ille aſ⸗ ſumeret? B Deus filius dei. A Mõne monſtratũ eſt ſupꝛa ꝙ dei vo luntas nulla cogit᷑ neceſſitate:ſʒ ipᷣa ſe ſpontanea ſuã ſeruat immutãbili⸗ tate:qñ dicit᷑ aliqͥd neceſſitate face ⸗ re? B Aere monſtratũ eſt. Sʒ vi⸗ demus econtra: quia deus imu ⸗ tahiliter vult:nõ poteſt non eſſe: ſed neceſſe eſt eſſe. Muapꝛopter ſi deus voluit vt ille hõ moꝛeretur nõ potu it nõ moꝛi. A Ex eo qꝛ filius dei af ſumpſit hominẽ ea voluntate vt mo reret᷑:ꝓbas eundẽ hominẽ nõ potu iſſe non moꝛi. B Fta intelligo. A An nõ ſimtliter ãpparuit ex his qᷓ dieta ſunt filiũ dei ⁊ aſſumptũ homi nẽ vnã eẽ perſonã:vt idẽ iit deus et homo:⁊ filius dei ⁊ virginis filius? B Biceſt. A Idem igitur homo ſua voluntate non potuit nõ moꝛi ⁊ moꝛtuꝰ eſt. B Megare nequeo. A hm̃ 3 voluntas dei nulla ncẽi⸗ tate facit aliqͥd ſed ſua ptãte:⁊ volũ tas illiꝰ fuit volũtas dei:nulla neceſ/ litate moꝛti eſt ſed ſola ſuã ptãte,
B Argumẽtatiõibꝰtuis obuiare ne queo:nã nec ꝓpoſitiões q̃s pᷣmittisꝛ nec ↄſequẽtias qᷓs infers vllatenꝰ I⸗ firmarevaleo. Sed tñ hoc mipi ſp oe curit qð dixi:quia ſi vellet nõ moꝛi: uð magis h poſſet qᷓ; non eẽ qð erat: Sere nãq; moꝛiturꝰ erat:qm̃ ſi veñ fuiſſet moꝛtuꝰ non fuiſſet vera fides future moꝛtis eius:ꝑ quã ⁊ illa vir⸗ o de qͥ natꝰ eſt:⁊ alij multi mũdati ñt a peccato. Nam ſi vera non fuiſ⸗ ſet: nihil ꝓdeſſe potuiſſet. Quapꝛo ⸗ pter ſi potuit non moꝛi:potuit facere non eſſe verum quod verũ erat. nare veꝝ erat anteq́; moꝛeref qꝛ moꝛiturꝰ erat? B mk ip̃e ſpõ te voluit ⁊ ĩimutabili volũtate. I Si&ᷓ ſicut dicis iccirco nõ potuit nð moꝛi:qꝛ vere moꝛiturꝰ erat:⁊ iõ ve⸗ re erat moꝛiturꝰ:qꝛ hᷓ ip̃e ſpõte ⁊ im mutabilr voluit: equit᷑ illuʒ non ob Aiud nõ potuiſſe nõ moꝛi:niſi quis imutabili volũtate voluit moꝛi. B Ita ẽ. Iʒ q̃cũq; fuerit cã:verũ eſttñ qꝛ nõ potuit nð moꝛi ⁊ ncẽe fuit ilũ moꝛi. Z Mimis heres in nihilo:⁊ vt dici ſolet q̃ris nodũ in ſcirpo. An es oblitꝰ qͥd obiecerim ercuſati⸗ onibꝰ tuis:in huiꝰ din/utationis nr̃e p̃ᷣncipio:qꝛ videlicet qð poſtulahaʒ nõ faceres doctis:ſed mihi ⁊ hocipm̃ mecñ petẽtibꝰ? Suſtine igit᷑ vt pꝛo tarditate ⁊ hebetudine noſtri ĩgenij quers q̃tenꝰ mihi ⁊ illis etiã in pue⸗ rilib q̃ſtiõib? ſiẽ ĩcepiſti ſatiffacias. S Zã diximꝰ qꝛ deus ĩpꝛoße dpali qͥd non poſſe:ant neceſſitate facere.
in deo non ſit neceſſitas
vt impoſſibilitas:⁊ ꝙ ſit ne
ceſſitas cogens ⁊ neceſſitaſ non cœgeng⸗ Ca. XVII Wnis qͥppe ncẽ̃itas ⁊ ipoſſi⸗
o y bilitas eiꝰ ſubiacet volũtati.
Zlliꝰ sůt volũtas nlli ſditur neẽitati aut ĩpoſſibilitati. Mihil eĩ eſt ncẽariũ aut ĩpoſſibile: niſi qꝛ ipſe ita vult. Tp̃m No aut velle aut nol⸗ le aliqd ꝓpter neceſſitateʒ aut ĩpoſ⸗
6 2

eib
ſibilitatẽ alienũ eſt a vitate: Quare qm̃ oĩa que vult:⁊ nõ niſi q̃ vult fa⸗ cit. Sicut nulla neceſſitas ſine ĩpoſſi bilitas pᷣcedit eiꝰ velle aut nolle:ita
nec eius facere aut nõ facere:quãuis
multa velit imutabiliter ⁊ faciat· Et ſicut cũ deus facit aliquid:poſtqᷓ; fa ctũ eſt:iã nõ poteſt nõ eſſe factũ:ſed
ſemp verñ eſt factuʒ eẽ. Mec tñ recte
dicitur impoſſibile deo eſſe vt faciat qð pᷣteritũ eſt nõ eſſe pᷣteritũ. Mihil em̃ ibi opatur neceſſitas nõ faciendi
aut impoſſibilitas faciẽdi: ſed dei ſo
la voluntas qui veritatẽ ſemp(qm̃ ip̃e viritas eſt)ĩmutabilem ſicuti eſt vult eẽ:ita ſi ꝓponit ſe aliqd ĩimuta biliter factuꝝ qᷓ;uis quod ꝓponit an teq; fiat nõ poſſit nõ eſſe iuturũ:nõ tñ vlla eſt in eo faciendi neceſſitas aut non faciendi impoſſibilitas: qm̃ ſola oꝑatur in eo voluntas. Muoti⸗ ens nãq; dicit᷑ deus nõ poſſe: nulla negatur in eo poteſtas: ſed inſupera bilis ſignatur potentia et foꝛtitudo. Mon em̃ aliud intelligit᷑ niſi qꝛ nul⸗ la res põt efficere vt agat ille qð ne⸗ Pu poſſe. Nã vſitata eſt huiuſino
imultũ locutio: vt dicatur res aliqᷓ
poſſe:non quia in illa:ſed quoniã in
alia re ẽ poteſtas.⁊ nõ poſſe:nõ qm̃ in illa ſed quia in alia re eſt impoten tia. Wicimꝰ nãq;:iſte homo põt vin ⸗ cnpꝛo aliquis poteſt eum vincere:⁊ ile non poteſt vinci:pꝛo nullus eum vincere poteſt. Non em̃ poteſtas eſt poſſe vinci ſed impotentia: nec vin⸗ ci nõ poſſe impotentia rſt ſed ptãs. Mec dicimus neceſſitate facere aliqͥd:eo ꝙ ĩ illo fit vlla neceſſitas: ſed quoniã ẽ in alio: ſicut dixi de im potentia:quãdo dicif᷑ nõ poſſe. m nis quippe neceſſitas eſt aut coactio
ontꝓhibitio:que due neceſſitates cõ
nertuntur innicẽ contrarie:ſicut ne⸗ ceſſe ⁊ impoſſibile. Muicquid nãq; cogit eſſe:pꝛohibet᷑ nõ eſſe:⁊ qð co⸗ gitur nõ eſſe:pꝛohibetur eſſe:quẽad⸗ modum qð neceſſe eſt eſſe:impoſſihi le eſt non eſſe:⁊ quod neceſſe eſt non
Beati Unſelmi PZiber..
eſſe:inpoſſibile eſt eſſe:⁊ conuerſim⸗ Cum autem dicimus aliquid neceſ⸗ ſe eſſe:aut nõ eſſe in deo:nõ intelligi tur ꝙ ſit in illo neceſſitas aut cogens
aut ꝓhibẽs:ſed ſignificatur ꝙ in oi⸗ 5 buebe rebus eſt neceſſitas pꝛohi⸗
bens eas facere ⁊ cogens non facere ↄtra hoc quod de deo dicit. Nã cuz dicimus qꝛ neceſſe eſt deñ ſemp veꝝ dicere: ⁊ neceſſe ẽ eñ nũqᷓ mẽtiri?nð dicitur aliud niſi quia tãta eſt in illo conſtantia ſeruandi veritatẽ vt nœ¶e ſit nullaʒ rem facere poſſe vt verum nõ dicat aut vt mentiatur. Auõ vita chꝛiſti ſoluatur deo pꝛo peccatis hominũ 2 quò debuit chꝛiſt et non debuit pati: Cg. XVIII Vapꝛopter cus dicimus quis ahõ ille qui ᷣw xnitatẽ ꝑſone: ſicut ſupꝛa dictũ ẽ: idẽ ipᷣe eſt ¶qui filius dei: deus nõ potuit nõ mo ſri aut velle nõ moꝛi poſtqᷓ; de virgi ⸗ jne natus eſt:nõ ſignificat᷑ in illovlla impotentia ſeruãdi aut volendi ſer⸗ are vitã ſuã ĩmoꝛtalẽ: ſed imutabi litas volũtatis en qᷓ ſe ſpõte fecit ad hoc hoĩem:vt in eadẽ voluntate ꝑ⸗ ſeuerans moꝛeret: ⁊ qꝛ nulla res po tuit illã voluntatẽ mutare. Płꝰem̃ eſſet impotentia qᷓ; potentia ſi poſſet
velle mentiri aut fallere aut mutare
volũtatẽ:quã pᷣus ĩmutabilẽ eẽ vo luit. Et ſi quẽadmodũ ſupꝛa dixi cũ aliquis ſpðte ſe ꝓponit aliqð factu rõ bonð:⁊ eadẽ volũtate poſtea pfi cit quod ꝓpoſuit:quis cogi poſſit ſi nolit ꝓmiſſuʒ ſoluere:nõ tñ dicendꝰ eſt neceſſitate facere quod facit: ſed ca qua pꝛopoſuit libera voluntate. NMõ em̃ neceſſitate aut impotentia i eri vłnð fieri dici debet aliquid:vbi neq; neceſſitas nec impotentia qͥcqᷓ; operant᷑:ſed voluntas. Si inqᷓ; ita ⁊ in homie mito magis neceſſitas aut impotentia:nequaq; nominãde ſunt in deo:q; nhil niſ quod vult facit:⁊ cuius volũtatẽ nulia vis cogere aut

u ſmn
²0 S= icmsq derden Mnitit enomt iqderm tnö ſi mn afnilo uſcruà= volenit mvt in volunn) moꝛere vxꝛnulum voluntꝭ m tare. Pyi tentna r entuin aut eaut quã ß F utabiii — potee t al — itate fi
opoſui 1vclu⸗
hendi ctalqutn ſcd vo insn mlton Wnecſts unecq Sui hin Prutr üui Rcn
Eſa.5ʒ.
biere valet. Ad hoc eĩ valnit ĩ
chꝛiſto diuerſitas naturaꝝ ⁊ vnitas ꝑſone: vt quod opus erat ficri ad ho minũ reſtalrationẽ; ſi hñana nõ poſ ſet natura:faceret diuina: ⁊ ſi diuine minie cõueniret:exhiberet hũana:⁊ nõ aliꝰ atqʒ aliꝰ:ſed idẽ ip̃c eſſet qui vtrũq; perfecte exiſtens:ꝑ humanaʒ folueret qð illa debebat:⁊ ꝑ diuinaʒ poſſet qð expediebat. Weniq; virgo⸗ que per fidẽ munda facta ẽ:vt de il⸗ la poſſet aſſumi:nequaqᷓ; tredidit il
ñ moꝛiturũ:niſi quia vellet:quẽad⸗
modũ per ꝓphetaʒ qnui de illo dixit: Wblatus ẽ̃ꝛ quia ipſe voluit:didice ⸗ rat.Quapꝛopter quoniaʒ vera fuit fides eius:neceſſe erat ita futurũ eſſe ſicut credidit. Qæ ſi te iteꝝ perturbat qꝛ dico neceſſe erat:memẽto qꝛ vert tas fidei vᷣginis nõ fuit cauſa vt ille ſpõte moꝛeref: ſʒ qꝛ hoc futuꝝ erat: vera fuit eiꝰ fides. Wobꝛezʒ ſi df̃:ne⸗ ceſſe erat vt voluntate ſola moꝛere⸗ tur:qꝛ vera fult fides ſiue ꝓphetie q̃ de hoc pᷣceſſerãt: nð eſt aliud qᷓ; ſi di cas:neceſſe fuiſſe ita futurũ eſſe: qm̃ ſic futuꝝ erat. Huuſmõði aũt net̃itaſ nð cogit rem eſſe: ſed eſſe rei facit ne⸗ ceſſitatẽ eẽ. Eſt nãq; neceſſitas pᷣce⸗ dens:que cauſa ẽ vt ſit res:⁊ ẽ neceſ⸗ ſitas ſequẽs quã res fac̃. Pꝛecedẽs ⁊ effielens ncẽitas eſt cũ dicit᷑ celum volui:qꝛ neceſſe ẽ vt voluat᷑:ſequẽs o ⁊ que nihil efficit:ſed fit:ẽ cuʒ di⸗ co te ex neceſſitate loqui:qꝛ loquerj. Cũñ eĩ hoc dicoſignifico nihil face ⸗ re poſſe: vt dñũ loqueris nõ loquart: ſi ꝙ aliqd te cogat ad loquẽdũ. Nã violentia naturalis ↄditionis celũ volui:te vo nulla neceſſitas fa⸗ cit loqui. Bed vbicũq; eſt pꝛecedẽs neceſſitas:eſt ⁊ ſequens:nõ aũt vbi ſequens:ibi ſtatim ⁊ pᷣcedens. Poſ⸗ ſumus nãq; dicere:neceſſe eſt celum volui:quia volnit᷑:ſed nõ ſimiliter ẽ veꝝ iccirco te loqui:qꝛ neceſſe eſt vt loquar/ Iſta ſequẽs neceſſitas cur⸗ rit p om̃ia tẽpoꝛa hocmõ. Muicqͥd fuit:neceſſe ẽ fuiſſe: Quicqd ẽ:ncẽe
VLur deus bomo.
ẽ eſſe:⁊ neceſſe ẽ futuꝝ fuiſſe. Qui uid futuꝝ eſt:neceſſe eſt futuꝝ eſſe. Hec ẽ illa neceſſitas:que vbi tractat
Ariſtoteles de ꝓpoſitionibus ſingu
laribus ⁊ futuris: videt᷑ vtrumlibet deſtruere: ⁊ om̃ia eſſe ex neceſſitate
paſſus ẽ
Muareſi nõ fuerũt niſi qꝛ ipe volu B
aſtruere. ac ſequenti ⁊ nihil efficiẽ ti neceſſitate: qm̃ vera fuit fides vel Pꝓphetia de cheiſto:quia ex volunta te hõ ex ncẽitate moꝛiturꝰerat:necer
ſe fuit vt ſic eẽr. Vac homo factus ẽ:
hac fecit ⁊— eſt: quicquid fecit hac voluit quecũq; vo it. Ideo em̃ ncẽitate fuerunt:quia fu tura erant:⁊ futura erãt quia fuerũt: ⁊ fuerunt quia fuerunt. Et ſivis oĩm que fecit ⁊ que paſſus eſt veram ſci⸗ re neceſſitatẽ:ſcito om̃ia ex neceſſita te fuiſſe quia ipe voluit. Noluntatẽ vero eius nulla pꝛeceſſit neceſſitas.
it:ſi nõ voluiſſet ñ fuiſſẽt. Sic ita
nemo tulit animã eius ab illo ꝛʒ ipe
poſuit eã ⁊ iterũ ſumpſit eam:qꝛ po ⸗
teſtatẽ habnit ponendi animã juam:
et iterũ ſumendi eã ſicut ip̃e dicit. VB Satiſfeciſti mihi illũ non poſſe Pbart vlla neceſſitate moꝛtẽ ſpijſſe: nec me penitet vt hoc faceres impoꝛ tunũ tibi extitiſſe. ⁊ Hſtendim vt puto certã rationẽ quõ deus aſſũ
pſerit homineʒ ſine peccato de maſſa
peccatrice:ſed nequaqᷓ; negã dũ eſti⸗ mo aliam eſſe pꝛeter iſtam quã dixi⸗ musꝛexcepto hoc qꝛ deus facere põt
quod hominis ratio compꝛehẽdere
nõ poteſt. Neruʒ quoniã ⁊ iſta mihi videtur poſſe ſufficere:⁊ ſi aliã nunc
inquirere vellem: neceſſe eẽt inueſti⸗
gare qͥd ſit oꝛiginale peccatũ:⁊ quo⸗ modo a pᷣmis parentibus in vniuer⸗
ſum genis humanũ p̃ter illũ de quo
agimus hominẽ diffundatr᷑: ⁊ incide⸗ rẽ in quaſdam alias qneſtiones que ſuũ poſtulant tractatiʒ:ea quã dixi⸗
mus ratione contenti:que deincepto reſtant opere ꝓſequamur. B t
vis:ſed eo pacto vt tu aliquãdo au⸗ xiliante deo illã aliaʒ rationiẽ quam 6 53
lu

nt inquirere vitas:qji debitũ exoi⸗ vas. A Muoniaʒ voluntatẽ hanc
ſcio me gerere:qð petis nõ denego:
qꝛ de futuris incertus ſuʒ: ꝓmittere non audeo: ß dei diſpoſitioni cõmit ⸗ to. Sed dic nůc qͥd tibi de queſtione quã in p̃ncipio ꝓpoſuiſti:ꝓpter quã
glie multe ſe ingeſſerunt ꝑioluenduʒ
videat. B Sũma qſtiõis fnit: cur de hõ factꝰſit:vt ſuã ſalna⸗ ret hominẽ:cuʒ
facere viderer᷑. Ad qð tu multſ⁊ne⸗ teſſarijs rõnibꝰ rñdens oſtendiſti re⸗
Naurationẽ hũane nature non debu
iſſe remanere:nec potuiſſe fieri: niſi ſolueret hõ qð ꝓ ꝑeccato deo debe⸗ bat.ð debitũ tĩ eratvt illð cũ nð deberet ſoluere niſi hõꝛ nõ poſſet niſi veus:ita vt idẽ eſſet hõ qui de. Añ neceſſe erat vt de aſſumeret hoĩem ſ vnitatẽ ꝑſone:qᷓtenꝰ qjĩ natura ſol uere debebat ⁊ nð poterat:in ꝑſona eſſet qui poſſet. Deinde qꝛ de vᷣgine ⁊a pſona filij dei eẽt aſſumẽdus hõ ille qui de eẽt:⁊ quõ ſine peccato ð maſſa peccatrice aſſiuni potuerit mõ ſtraſti. Aitã autẽ huius hoĩs tã ſpli mẽꝛtã pᷣcioſaʒ aꝑtiſſime pꝛobaſti:vt ſuffcere poſſit ad ſoluẽdũ qðꝓ pee ⸗ catis totiꝰ mũdi debef ⁊ plus in in ⸗ finuũ. Reſtat ð nůũc oñdere quõ illa iuat᷑ deo pꝛo peccatis hoĩm. Si pꝛopter iuſticiam ſe permiſit oe ⸗ cidi: nonne ad honoꝛem dei vitam ſuam dedit? B Sipoſſum intei⸗ ligere qð nõ dubito:qᷓ;uis nõ videaʒ quõ rõnabilr B fecerit:cũ ⁊ iuſticia dedit ĩdeclinabilr ⁊ vitã ſuã ernal ſeruare potuerit:fateboꝛ illũ tale qͥd ſpðte dediſſe deo ad honoꝛẽ illiꝰ:cui quicqͥd deꝰ nõ ẽ:cõpari non poteſt: ⁊ qð oĩbus oĩm hoĩm debitj recõ penſari poteſt. A An nõ intelligj qꝛ cũ iniurias ⁊ ↄtumelias ⁊ moꝛteʒ crucis cũ latronibus ſibi ſicut ſupÿ di ximus ꝓpter iuſticiã quã obedient᷑ ſeruabãt:illatas:benigna patiẽtia ſu ſtinuit:exemplũ dedit hoibus q̃ten⸗ ꝓpter nulla incommoda que ſentiri
Beati Anſelmi Liber.II⸗
io modo potuiſſe
ſicia quã ðo debẽt: declinẽt: balnlnebejieteſ hm otentia ſuã moꝛtẽ tali cauſa illatã declin
ſet. B Siidet᷑ ꝙ nulla ip̃e hᷓ erẽpiũ
neteifitate dederit: qm̃ multi añ— uentũ eius:⁊ iohã nes baptiſta po aduentũ ante moꝛtẽ eius foꝛtit noꝛ
tẽ ꝓ vitate ſuſtinẽtes:illud ſufficiẽ⸗
ter dediſſe noſcunt᷑. Mullꝰ vn⸗ qᷓ; moꝛiendo hõ p̃ter illũ deo dedit: qð aliqñ neceſſitate ꝑditurꝰ ñ erat:
aut ſoluit qð nð debebat. Ille vero ſponte patri obtulit qð nulla neceſſi
tate vnqᷓ; amiſſurꝰ erat:⁊ ſoluit pꝛo peccatoꝛibus qð ꝓ ſe non debebat. Muapꝛopt᷑ ille mlto magſdedit exẽ plñ vt vnuſquiſq; qð aliqñ incũctã ter amiſſurꝰ eſt ꝓ ſeip̃o reddere deo: — poſtulat:non dubitet: qͥ cum nullatenus aut ꝓ ſe indigeret:aut co geret᷑.ꝓ alijs qjbüs nihil niſi penã de⸗ bebat:taʒ pᷣcioſam vitã:ĩimo ſeipſus tantã ſcilicet ꝑſonã: tanta volunta⸗ te dedit. B Multũ ꝓpinquas de⸗ ſiderio meo: ſʒ ſuſtine vt quddã qᷓ⸗ rã: qð qᷓ;uis fatuũ foꝛſitan putes qᷓ⸗
rere:non tamẽ ĩ ꝓmptu mihi ẽ quud reſpondeaʒ ſi a me querat᷑. Dicis q
quando moꝛtuus ẽ: dedit quod nõ debebat. Sʒ nemo negabit illũ me⸗ lius feciſſe quando illud ad exẽpluʒ taliter dedit:⁊ magj hoc placere deo q; ſi non hoc feciſſetant dicet euʒ nõ debuiſſe facere qð meliꝰ eſſe ⁊ quod magis placere deo intellexit. Muo⸗ modo ergo aſſeremus euʒ non debu⸗ iſſe deo qð fecit:id eſt qð melius eſſe ⁊ msgis placere deo cognouit:pᷣſer⸗ tim euz creatura debeat deo toti qð eſt:⁊ qð ſcit ⁊ qð poteſt. I Mnã⸗ uis creatura nihil habeat a ſe:quan/ do tamẽ illi deus concedit aliquid i cite facere ⁊ nõ facere:dat illi ia ſuð eſſe vtrũq;: vt licet alteꝝ ſit melius:
neltruz tame exigatur determinate:
ſed ſiue faciat quõd melius eſt fine ai
Et ſi facit quod melr eſtj miuzʒ ha⸗
terũ:debere facere dicat᷑ quod facit. beat:quia ſponte dat 22 ſuuʒ eſt.

pynqu eo: ſz ni us fat ſtanpun ſan nf. da moꝛtu Seduqui ſequst d ach ur Woeun doc fea xn dicmj wreqmeſein acere di eller.
zo aſſer wennn S lecm—
——
—1
Mam cũ virginitas melioꝛ ſit coniu⸗ gio:neutruʒ tamẽ ab homiĩe determi nate exigit᷑:ſed ⁊ qͥ;coniugio vti: ⁊ q
virginitatẽ ſeruare maunlt: quod fa
cit:debere facere ðꝛ. Nemo em̃ vgi⸗
nitatẽ ſiue ↄiugiuʒ dicit eligi non de⸗
bere:ſed dicimꝰ qꝛ qð mauult homo
anteq; aliquid horũ ſtatuat:hoc fa
cere dehet:⁊ ſi virginitatẽ ſeruat pꝛo
ſpõtaneo munere qð offert deo:pꝛe
miñ expectat. Cũ ergo creaturaʒ di⸗ cis deo debere qð meliꝰ ſcit ⁊ poteſt: ſi intelligis ex debito:⁊ nõ ſubaudis ſi deus iubet:non eſt ſemper verum. Siquidem vt dixi non debet homo virginitateʒ ex debito:ſed ſi mauult debet vti ↄiugio. ſi te mouet ver ⸗ bñ qð eſt debere:nec potes illud ĩtel ligere ſine aliqͥ debito:ſcito qꝛ ſiẽ ↄtiĩ git poſſe ⁊ nõ poſſe:⁊ neceſſitatẽ ali⸗ quando dici:non quia ſunt in rebus vbi dicunt᷑:ſed quoniã ſunt in alio: ita ⁊ debere. MQuippe cus dicimꝰ de ⸗ bere pauperes a d uitibꝰ elemoſynaʒ accipere:non eſt aliud qᷓ; diuites de⸗ bere pauperibus elemoiynã impẽde⸗ re:hoc nãq; debituʒ non eſt exigen ⸗ dum a paupere:ſed a diuite. e qᷓʒ dicit om̃ubus vebere pᷣeſſe: non qui ille in hoc aliquo modo ſit debitoꝛ:ß quoniaʒ omnia debent illi ſubeſſe:⁊ debere facere quod vult; quoniam qð vult debet eſſe. Ita quando vuit aliqua creatura facere quod ſuũ eſt: facere ⁊ non facere dicitur debere fa cere:quia quod ipſa vult debet eſſe. ominus itaq; ieſus cum moꝛteʒ ſi⸗ cut diximus ſuſtinerevoluit:quoniã ſuum erat ⁊ pati ⁊ non pati: debuit facere quod fecit: quia quod voluit: fieri debuit:⁊ nõ debuit facere:quia non ex debito. Nempe quoniaʒ ₰ idẽ eſt de ⁊ hõ:ſcm humanã qdeʒ naturã exq̃ fuit hõ: ſic accepit ã di⸗ uina natura que alia eſt ab humana eſſe ſuum quicquid habebat:vt ni⸗ hil deberet dare niſi qð volebat:ſᷣm vero ſic a ſeip̃o habebat qð habebat: ⁊ ſic perfecte ſibi ſufficiens
erat:vt nee alij quicqᷓ; retribnere de⸗ heret: nec vt ſibi retribueretur dare indigeret. B Aperte nũc video: quia nulla ratione ſeipſum moꝛti ex debito ſicut ratio mea videbat mon
ſtrare dedit ad honoꝛem dei: ⁊ tamẽ
facere debuit quod fecit. N Ho⸗ noꝛ vtiq; ille totius eſt trinitatis:q̃re
quoniam idemipſe eſt dens filiꝰ dei:
ad honoꝛem ſuũ ſeipſum ſibi ſicut pa tri ⁊ ſpirituiſancto obtulit:id eſt hu⸗ manitatem ſuam diuinitati ſue que
vna eadẽq; trium perſonarũ eſt. t tamen in eadem ipla veritate manen
tes apertius loquamur quod volu⸗
mhs: dicamus ſicutvſus habet:quia
filius ſponte ſeipſum patri obtulit: hoc namq; modo apertiſſime dicit᷑ ⁊ qꝛ⁊ ⁊ in vna ꝑſona totꝰ deus cui m
hominem ſe obtulit:intelligitur:⁊ ꝑ nomen patris ⁊ filij immenla quedã in coꝛdibus audientium:cum patre
filius hoc modo poſtulare pꝛo nobis
dicitur: pietas ſentit. Hoc li⸗
bentiſſime accipio.
Quãta rõne de moꝛte eiſe⸗
quatur humaua ſaluatio:
LAXI Ntueamur nũc ꝓut poſſumus
ta inde rõne ſequat humana luatio. B Ad hoc tẽdit coꝛ
—
gmeũ. Rã qᷓ;uis B mihi videar intelli ſgere:ipſam tñ rationis contexionẽ a ſte volo fieri. A
Quantum au⸗ tem ſit quod filius ſponte dedit non eſt opus exponere. B Buſiciẽ ter patet. A Euz autemzqui tan tũ donũ ſponte dat deo:ſine retribu tione debere eſſe nõ iudicabis. B Immo neceſſe eẽ video vt pat᷑ filio
Netfibuat:alioqᷓn aut iniuſtꝰ eẽ vide ref ſi nollet:aut ĩpotẽs ſinõ poſſet:
q̃ aliena ſũt a deo. A Mui retribu it alicui:aut dat qð ille nd hʒꝛaut di mittit qð abillo põt exigi. VWꝛiꝰ aũt qᷓ; tantã rẽ filiꝰ faceret: oĩa q̃ patris erant:ſua erant:nec vnqᷓ; debuit qð
illi dimitti poſſi. Quid ʒ retribue᷑
Seeeneeee—.—— 3 rn—
———— —— 2 S„ E

nullius rei egenti ꝛ et cui non eſt qð dari aut dimitti poſſit? B Ex vna parte video retribuendi neceſſitatẽ ⁊ex altera impoſſibilitatẽ:qꝛ ⁊ neceſ ſeẽ deñ reddere qð debet:⁊ nð ẽ qð reddat. Bitanta ⁊ taʒ debita merces: nec illi nec alij reddi:inua⸗ nñ tiliꝰ rẽ tantã feciſſe videbit᷑. 8 Hocnefas ẽ eſtimare. A Meceſ⸗ ſe ẽ ergo vt alicui alij reddaf qꝛ illi nõ poteſt. Ineuitabiliter ſeq́⸗ tur. Z Si voluerit filius qð ſibi debetur alij dare: poterit ne pater iure illũ pꝛohibere:aut illi cui dabit negare? Immo ⁊ inſtũ ⁊ ne ⸗ ceſſariũ intelligo:vt cui volnerit da⸗ re filius a patre reddat: quia ⁊ filio qð ſuũ ẽ dare licet: ⁊ pater qð debet ñ niſi alij reddere poteſt. A MQui⸗ bus ↄnenientius fructũ ⁊ retributio ⸗ neʒ ine moꝛtis attribuer qᷓ; illis pꝛo⸗ pter quos ſalnãdos(ſicut ratio veri ⸗ tatis nos docuityhominem ſe fecit:⁊ quibus vt diximꝰ moꝛiendo exẽplũ moꝛiendi ꝓpter inſticiaʒ dedit? Fru ſtra qͥppe imitatoꝛes erꝰ erũt: ſi ine ⸗ riti eius pticipes non erũt. Aut qʒ in ſtiꝰ faciet heredes debiti quo ipᷣe nõ eget:et exundantie ſue pienitudinis qᷓ; parẽtes ſuos ⁊ fratres quos aſpi⸗ cit tot ⁊ tãtis debitis obligatos:ege⸗ ſtate tabeſcere in ꝓfundo miſeriarũ: vt eis dimittat᷑ qð ꝓ peccstis debẽt ⁊ det᷑ quo ꝓpt᷑ peccata carent? P Mchil rationabilius: nihil dulciꝰꝛni⸗
hil ꝓeſiderabilius mũdus audtre po
teſt. Ego qͥdẽ tã tõ fiduciã ex hoc cð cipio vt iaʒ dicere nð poſſim quanto gaudio exultet coꝛ melũ. Aidet᷑ enim mihi ꝙ nullus hoĩem reijciat deus a ſe ſub hot noĩie accedentẽ. A Ita ẽſi accedat ſicut opoꝛtet. Qnemad modũ añt ſit ad tante gratie partici pationẽ accedendũ:⁊ quõ ſub illa vi nendũ:nos vbiq; ſacra ſcriptura do⸗
cet que ſuꝑ ſolidã vitatẽ:quã adin⸗
nante deo aliquatenus ꝑſpeximꝰ ve⸗ lut ſup anm unimet⸗ fundata eſt. B Aere quicqͥd ſup fũdamẽ
pegti Anſelmi Ziber.I.
ñ poc edificat᷑:ſi firmã petrã fun ⸗ 3 edificat᷑ n ihntuluz iã tue ſatiſfeciſſe queſtioni: qᷓ;uis hot melioꝛ me facere pleniꝰpoſſit ⁊ maio res atq; plures qᷓ; meuʒ aut moꝛtale ingeniů cõp̃hẽdere valeat hꝰret ſatj ſint beoPal etiã ẽ qꝛ deꝰvt h fa⸗ ceret qð diximꝰ nullatenꝰindigebat: ß ita vitas ĩmutabil exigebat. icet em̃ hoc qð hõ ille fecit deus dicatur feciſſe ꝓpter vnitatẽ pfoneꝛdeus tã⸗ mẽ nõ egebat vt de celo deſcenderet ad vincendũ diabolũ:neq; vt ꝑiuſti ciã ageret ↄtra illũ ad liberandũ ho⸗ minẽtſed ab hoĩe deꝰ exigebat vt dia bolũ vinceret:⁊ q̃ ꝑ peccatũ deñ oł̃⸗ fenderat ꝑ iuſtici jatiffaceret. Siq⸗ des diabolo nec deꝰ aliquid debebat niſi penã:nec hõ niſi viceʒ vt ab illo victꝰillũ renĩceret:ßᷣ qͥcqͥd ab illo ex⸗ ige bat:B deo debebat nð diabolo⸗ magna ⁊qᷓ; iuſta ſit miſe ricoꝛdia dei: CLq. XX.
Iſericoꝛdiã vo dei qᷓ tibi pe⸗
in ire videbat cũ iuſticiã dei et e homis ↄſiderabamꝰ 15 aiã tanq; ↄcoꝛdẽ inuenimꝰ iuſti⸗ cie: vt nec maioꝛ nec iuſtioꝛ cogitari oſſit. Nempe quid miſerico?dius nteiligi valet: qᷓ; cum peccatoꝛi toꝛ mẽtis ẽternis damnatoꝛ⁊ vñ ſe redi mat nõ habẽti:deus pater dicit: Acci pe vnigenitũ meũ ⁊ daꝓ tc. Et ip̃e fi lꝰ:Toile me ⁊ redime te? Muaſi eĩ hoc dicũt qñ nos ad chꝛiſtians fideʒ
vocãt ⁊ trahũt. Muid etiã inſtiꝰ q;
vt ille cui dat᷑ pᷣciũ maiꝰ oĩ debito:ſi ðbito dat affectu dimittat oẽ vᷣbitũ⸗ D jmpoſſibile ſit diaboluʒ
recòciliari: Cg. XXI. „ Jaboli Vo recõciliationẽ de d qᷓ queſiuiſti: impoſſibilẽ intelli ges ſi diligẽter hñũanð̃ cõſide⸗
res. Biẽ em̃ hõ nõ potuit recõciliari
niſi ꝑ hoĩem deñ qᷓ moꝛi poſſet:ꝑ cu⸗ ius inſticiã deo reſtitueret᷑ qð̃ ꝑ pec⸗ catũ hoĩs pdiderat:ita angeli dãna ⸗ ti nõ pñt ſaluari niſiꝝ angelũ deñ:qᷓ

ricordt E re videh iticiut bon ia 25 ncint etwaioſtoꝛug Renpe nienui vaet:m pecunt mis da:tiln — 7 nuäm puh emeenieihn t qinot ii mbůt Mütt idap oldet afech a tuciin oſſib Stdih e 4u aboh al es ſiduſ inic eñ bõ i it mich imdci uwlun⸗ ideo Vcſſ⸗
spdde S
moꝛi poſſit:⁊ qͥꝑ iuſticiã ſuã deo re⸗
aret qð alioꝝ pctã abſtuler̃t.Et ſiẽ
bõ ꝑ aliũ hoĩeʒ qͥ ñ eẽt eiuſdẽ generſ qᷓ;uis eiuſdẽ eẽt nature ñ dehuit rele⸗ nari:ita nullↄã̃gelꝑ aliũ ãgelũ ſal⸗ uari debet: qᷓ;uiſoẽs ſint vniꝰ natu re: qm̃ nð ſunt eiuſdẽ generis ſiẽ ho⸗ mines. Mõ em̃ ſic ſunt oẽs angeli de vno angelo quẽadmodũ oẽs hoĩes de vno hoĩe. Hoc qͥʒ remonet eoꝛuʒ reſtaurationẽ:qꝛ ſicut ceciderũt nui lo alio nocẽte vt caderent ꝛita nullo alo adiuuãte reſurgere debẽt:qð eſt illis ipoſſibile. Alit᷑ em̃ in dignitatẽ quã habituri erant non pñt reſtitui: qm̃ ſine alieno auxilio ꝑ ptãteʒ ſuam quaʒ acceperãt ſtetiſſent in vitate ſi
nõ peccaſſent. Quapꝛopt᷑ ſi qͥs opi⸗
nat ſaluatoꝛis noſtri redẽptionẽ vſ⸗ q; ad illos aliqñ debere ertẽdi: rõna biliter ↄuincit᷑: qꝛ irrõnabilr decipi⸗ tur. ð nõ dico q̃ſi pᷣciũ moꝛtis einf oĩibꝰ hoĩm ⁊ angeloꝝ petis ſua ma/ gnitudine nõ pᷣualeat: ð qm̃ pditoꝝ angeloꝝ releuatiõi ĩmutabilis ratio repugnat. B Rönabilia ⁊ qͥbus nihil ↄtradici poſſit q̃ dicis oĩa inchi vidẽt᷑ ⁊⁊ ꝑ vnĩſtiõis quã ꝓpoſuiꝰ mus ſoluiionẽ:qjcqͥd in nouo veteri q; teſtamẽto ↄtinet᷑ ꝓbatũ ĩtelligo. D ihis qᷓ dicta ſũt veritas veteris ⁊ noui teſtamẽtiꝓ⸗ bata ſit-· Ca. XXII VSm em̃ ſic ꝓbes deñ fieri ho ⸗ cjminẽ ex ncẽitate vt etiam ſi re moueãt panca qͥ de librj nis
poſuiſti:vt qð de tribꝰ pſonis dei:et
de adã tetigiſtinõ folũ iudeis:ſed et paganis ſola rõne ſati ffacias:⁊ ideʒ ip̃e deꝰ hõ nouũ cũdat teſtamẽtuʒ ⁊ vetꝰ appꝛobet.ſiẽ ipᷣm veracẽ eẽne⸗ ceſſe ẽ ↄfiteri:ita nihil qð in illis ↄti⸗ net᷑ veꝝ eẽ pᷣt aliqͥs diffiteri. TSi
qd dirimꝰqðſcoꝛrigẽdũ ſit:nð renuo
coꝛrectionẽ ſi rõnabilr fit. Si aũt te⸗
ſtimonio vitatis roboꝛaf᷑ qð nos ra tionabilr inneniſſe exiſtimamus:deo
nõ nobis attribuere debemus: quiẽ
De incarna. verbi:ꝛefatio.
benedictus in ſecula:Smen.
Beati Anſelmi liber ſcus:
Cur deus homo: explicit. Eiuſdẽ beati Anſelmi Ar⸗
chiepᷣi C antuarioꝝ ꝛi libꝛũ ſiue eplaʒ ad vrbahũ papã de fide:quẽ de incarnatiõe verbi cõtra iudęos inueni⸗ mus pꝛenotatũ:pꝛefatio. ãuis poſt ap̃los ſancti pr̃es ⁊ doctoꝛes nñ̃i multi q ſ tot ⁊ tanta ð fidei noſtre rðe dicãt ad ↄfutãdã ĩſi, piẽtiã ⁊ frãgẽdã duriciã infideliũ:⁊ ad paſcẽdũ eos q iã coꝛ⸗ de fide mũdato eiuſð fidei rõe( quã poſt eiꝰ certitudinẽ debemꝰ eſurire) delectãt᷑: vt nec noſtris nec futurſtẽ poꝛibꝰ vllũ illis parẽ ĩ hoitatis ↄtẽ⸗ platiõe ſperemꝰ:nullũ tñ repᷣhẽden⸗ duʒ arbitroꝛ:ſi fide ſtabilitꝰ in rõnis eiꝰĩdagine ſevoluerit exercere. Nã ⁊ illi(quia bꝛeues dies hoĩs ſũt)non
oĩa que poſſent:ſi diutiꝰ vixiſſent di Job. 14.
cere potuerũt:⁊ vitatj rõ tã ampla: tãq; ꝓfunda ẽ:vt a moꝛtalibꝰ neq̃ͥat exhauriri:⁊ dñs ĩ ecclia ſua cũ q̃ ſe eẽ vſq; ad ↄſũmationeʒ ſeculi ꝓmittit: ge ſue dona nõ deſũt ĩpertiri. Et vt alia taceã qbꝰ ſacra pagina nos ad inueſtigandã rõnẽ ĩuitat: vbi dicit:
Miſi credideritꝭ nõ intelligetj apte Eſa. y. extẽ⸗
monet intentionẽ ad inteliectũ
dere:cũ docet q̃liter ad iliũ debgam? Pficere. Deniq; qm̃ inter fidẽ ⁊ ſpe⸗ ciẽ: ĩtellectũ quẽ in hac vita capimꝰ:
eẽ mediũ inteiligo:quãto aliqͥs adil
lũꝓficit:tãto eñ ꝓpinqͥre ſpeciei(ad ah oẽs epneſpee igi tur ego ſideratiõe licet ſim hõ ꝑue nimiſ ſcĩe ↄfoꝛtatꝰ:ad eoꝝ q̃ credim rõnẽ intuendã q̃nũ ſupna ga mithi dare dignat:aliqñ conoꝛ aſfurgere: ⁊ cũ aliqͥd qð pᷓus nõ videbᷓ repioꝛ id alijs libẽter aperio:q̃tenꝰ qͥd ſecu⸗ re tenere debeã:alieno diſcã iudicio. Quapꝛopt mi pater ⁊ dñe:chꝛiſtia⸗
.— ————— 2 —————

nis oĩbo cũ reuerẽtia amande:⁊ euʒ Amoꝛe reuerẽde papa vrbane:quem deiꝓuidẽtia in ſua ecclia ſũmũ ↄſti⸗ tuit pontificẽ:qĩ nulli rectꝰ poſſuʒ: veſtre ſanctitatꝭ pᷣſento ↄpectui ſub⸗ ditũ opuſculuʒ: vt eius auẽte que ibi ſuſe ſunt appꝛobentur:⁊ que coꝛrigenda ſunt emendent᷑. Explicit pꝛęfatio. Capituloꝛũ libꝛi ſeu eple ð de yel de incarnatiòe ver⸗ bi bti Anſelmi annotatio. Ca.j ie hůili ſubiectiõe auctorſer⸗ ga ſümũ põtificẽ vrbanũ:⁊ cur hũc libꝛñ ſine eplam fa⸗ ere attẽptauerit. Qcñ ſacre fidei qᷓ̃ſtiões diſ⸗ — aut rimamur:nð q́j⸗ ibet dialectici ßᷣ in ſcpᷣturis ſacris experti ſuſcipi humi ⸗ „ kiter debeät. tij nõ ſint tres dij qᷓ;qᷓ;ᷓ tres res tñ res eẽntiał. liij ¶ Tres ꝑſonas eẽ incarnatas fi⸗ lio icarnato ipoſſibile ẽ:fi⸗ lio tñ ampliꝰ uenit ĩcarna ⸗ riq; v„ Qin chꝛiſto nõ dicantur due Kenees ſicut due nature aſ⸗ ſumpte. v Q pater:filius:ſpũ ſſanctꝰ nð ſint tres res ſeꝑate:naturali pꝛobatur exemplo. vij Wꝛiginẽ diuinis:alio naturali exemplo ꝓhat. viij e eternitate cui pũciũ cõpat.
Vti Anſelmi archiep̃i Can ⸗ tugrienſis liber ſiue epla ad yrbanũ papã de fide ſeu de ſcarnatiõe verbiↄtra iudę- os:feliciter incipit.
De hili ſubiectione aucto ris erga ſümũ pontificẽ vr⸗ banũ:⁊ cur hunc libꝛũ ſiue eplam ſee attẽptauerit:
.I.
Beati Anſelmi Liber
Mmino 4 pãi Siät o 7 tenphric vrbano⸗
fr anſelmꝰ vita pec⸗
catoꝛ:habitu mona⸗ chus:ſiue iubẽte ſiue ꝑmittẽte deo cã tuarie metropolis vocatꝰepũs: debi tã Wectionẽ cuʒ hñ ili ßᷣuitio ⁊ deuo⸗ tis oĩonibo. Mim̃ dinia puidẽtia ve ſtrã elegit ſanctitatẽ rui vitã ⁊ fid chꝛiſtianã cuſtodiendã ⁊ eccliaʒ ſuã regẽdʒ cõmitteret:ad nullũ aliũ re⸗ etiꝰ refert᷑ ſi qͥd ʒ catholicã fidẽ oꝛit᷑ in ecckia:vt eiꝰ auẽtate coꝛrigat᷑: nec vlli alij tutiſi qͥd ʒ erroꝛẽ rñdet᷑: oñ dit᷑: vt eiꝰ pꝛudẽtia examict᷑. Qua⸗ pꝛopter ſicut nulli digniꝰ poſſũ: ita
nulli libẽtiꝰ pᷣſentẽ eplaʒ quã veſtre deſtino ſapie: q̃tenꝰ ſi qͥd in ea coꝛri
gendũ ẽ:veſtra cẽſura caſtiger᷑:⁊ qð regulã vitatis tenet:vñn auẽte robo⸗ ret᷑. Eũ adhuc in becci monaſterio ef ſem abbas:pᷓſũpta ẽ a qͥdã cierico in
frãcia talis aſſertio: Si in deo inquit
tres ꝑſone ſũt vna tm̃ res:⁊ nõ ſunt tres res vnaq̃q; ꝑ ſe ſeꝑatim ſiẽ tres ãgeli aut tres aie:ita tñ vt potẽtia ⁊ volũtate oĩno ſint idẽ: pã ⁊ ſpũ ſſã ctus cũ filio ẽ incarnatꝰ. Mðcuʒ ad me platñ eẽt:incepi ð hũc erroꝛẽqn⸗ dã epłam.iuã ꝑte q̃dã edita ꝑfice⸗ re ↄtẽpſi:credẽs nõ eã opꝰeẽ:qĩ ⁊il le 3 quẽ fiebat:in ↄcilio a venerabi⸗
lt remenſi archiep̃o Reinaldo colle⸗ ctoꝛerroꝛẽ ſuj abiurauerat:⁊ null⸗
videbat᷑ qͥ eñ errare ignoꝛaret. Par tẽ tñ illã quã fecerã:qͥdã fratres me neſciẽte trãſcp̃ſerunt:ůtqʒ alijs legẽ⸗ dã tradiderũt. Mð iccirco dico vt ſi
in alicuius manꝰ ꝑs illa venerit qᷓ;qᷓ;
ibi nihil falſũ ſit:iñ tãqᷓ; im ꝑfectã et nð exquiſita relinquat᷑?: ⁊ hic qð ibi
incepi diligentiꝰinceptũ ⁊ ꝑfectũ re ⸗
quirat᷑. Poſtqᷓ; em̃ in anglia ad epl⸗
ſcopatuʒ neſcio qͥ dei diſpoſitione ca⸗
ptꝰ ⁊ retentꝰ ſũ: audiui pᷣfate nouita
tis auctoꝛẽ in ſua ꝑſeuerantẽ ſnĩa:di⸗

ſu c
ſÿ—
ih gptz 5.
De incarnatione verbi. he dialect iciß in ſchturi
cere ſe ů ob aliud abiuraſſe:qð dice ⸗ bat:niſi qꝛ a interfici timebat. Hac igit᷑ cã qͥdʒ fratres abne ſuis me coegerũt vt ſoluerẽ q̃ſtionẽ q̃j ipᷣe
ſic irretitꝰerat:vt nilo mõ ſe expediri
ah ea poſſe ereðrẽt:niſi aut ð icarna rpᷣttpiiðe qͥnefada temeritate an
dẽt diſputare 3 aliqd eoꝝ que fides
tiõe dei piis ⁊ ſpũſſctĩ: aut ð eoꝝ mł᷑ titudine ſe ĩpediret. Qð rogo ne* putet pᷣſũpſiſſe me: q̃ſi foꝛtitudinẽ dei chꝛiſtiãe mee exiſtimẽ idigere de fenſiõis auxilio. Qnuippe ſi ego ↄtẽ⸗ ptibilis homũtio tot ſanctis ⁊ ſapiẽ⸗ tibꝰ vbiq; eriſtẽtibꝰ ad ↄfirmãdũ fi dei chꝛiſtiane firmamentũ:q̃ſi mea ĩ⸗ digeat defẽſiõe: alicd ſcribere tẽpta rẽ:pᷣſũptoꝛ vtiq; indicari⁊ deriden⸗ dus poſſem videri. Si em̃ me vide⸗ rẽt homĩes alij onuſtũ paxillis ⁊ fu ⸗ nihus ⁊ alijs rebꝰqͥb⸗ nutãtia ligari ⁊ ſolidari ſolẽt:elaboꝛare circa mõtẽ olympñ ad ↄfirmandũ eũ ne alicuiꝰ ipulſu nutarer aut ſubũteret:mirũ ſi ſea nſu ⁊ de riſu ↄtinerẽt:qᷓ;to magj cũ lapis qͥ abſciſus ẽ de mõte ſinema nibus: ⁊ percuſſit ⁊ cõminuit ſtatuã quã vidit in ſomno nabuchodono ⸗ ſoꝛ:iã factẽ mons magn?ꝰ ⁊ ĩpleue⸗ rit vniũſaʒ terrã ſi eñ meis rõnibus fulcire:⁊ q̃ſi nutantẽ ſtabilire nitar: tot ⁊ ſancti ⁊ ſapiẽtes qͥ ꝓ eiꝰet na fir mitate ſe ſtabilitos eẽ gaudẽt:indig nari mihi pñt ⁊ ĩputãre:nõ ſtudig grauitati ð iactahũde leuitati. Ii qd ð firmitate fidei nf̃e ĩhac epla diſputauerg:nõ ẽ ad ↄfinmãdãiliã: ß ad fratn; erigẽtiũ pᷣcibꝰ ſatiffaciẽ dũ. Bʒ ſi ille qͥ pᷣfataʒ ꝓtulit qnĩam deo coꝛrigẽte ãd vitatẽ redijt:nulla⸗ tenꝰ putet me ĩ hac epla 3 ſe loq́: qꝛ iã nð ẽ qð fuit. Si em̃ fuit aliqũ tene bꝛe:nũc aũt lux in dño: nõ ſũt arguẽ de tenebꝛe q̃ ã nõ ſũt:ßᷓ lur appꝛobã da que lucet. Rerũtñ ſiue adhuc ad lucẽ rediert ſiue nõꝛqm̃ ſentio labo rare plures in eadẽ queſtiõe:etiã ſi fi des in illis ſuper rõnẽ: que illis fidei videt᷑ repugnare nð mihi videt᷑ ſuꝑ⸗ nuñũ repu nantiq iſtam diſſoluere. cñ hcre fideiãſtiõeg diſ putam aut rimamur:nõ q⸗
1 ſuſcipi hůiliter dDebet. Cg. II. Ed pus qᷓ; de queſtiõe differg: aliqͥd pᷣmittã ad cõpeſcẽdã eo
chꝛiſtiana ↄfitef: qſir id intellectu ca pa nequeũt:⁊ potiꝰ inſipiẽti ſuper⸗ bia iudicãt nullatenꝰpoſſe eẽ q ne⸗ itelliger spia f eẽ mlta poſſe q̃ iði ñ valeãt cõpᷣhãde re. Mullꝰdppe chꝛiſtianus dʒ diſpn⸗ tare qm̃ qð catholica eccleſia coꝛde creditæ⁊ oꝛe ↄfitet ñ̃ ſit:ð ſp eãdẽ fidẽ indubitãter tenẽdo amãdo:⁊ ᷣm i⸗ lã vinẽdo:hũtliter qᷓ;tũ pᷣt querere ra tionẽ quõ ſit. Si põt intelligere: deo
gras agat:ſi nõ põt nõ imittat coꝛ⸗
nua advẽtilãdũ:ßᷣ ſpmittat caput ad
venerãdũ. Citiꝰ em̃ põt in ſe ↄfidẽs
hũana ſapia imping ẽdo coꝛnua ſibi
euellere:qᷓ; ĩnitẽdo petrã hãc euelle⸗ re. Solẽt em̃ qͥdã enʒ cepint q̃ſi coꝛ⸗ nua ↄfidetis ſibi ſcĩe ꝓducere:neſci⁊ tes qð ſi qͥs eſtimat ſe ſcire aliꝗͥd nõ⸗ qũ coꝗuit quẽ̃admodũ opoꝛtcat eñ ſcire:anqᷓ; habeant ꝑ ſoliditatẽ fidei alas ſpiritales ĩ altiſſimaſ fide q̃ ſti ones pᷣſũptuoſe Sñ fit vt dñ ad illa q̃ pᷣus fidei ſcalã exigũt(ſi⸗
cut ſcp̃tũ ẽ: Niſi credideritj nð itelli Eſa.
getisppoſtere pᷣ ꝑ intelleetũ:conã tur tn in mltimodos erroꝛes: ꝑ intellectꝰ defectũ cogant᷑ deſcẽde- fe. Palã nãq; ẽ qꝛ illi non hñt fidei
firmitatẽ:qͥ qm̃ qð credũt: intellige⸗ renõ pñt:diſputãt 3 eiuſdẽ fidei a ſã ctis pʒibꝰ ↄfirmatã vitatẽ: velut ſi
veſptiliões ⁊ noctue nõ niſi in nocte
celũ vidẽtes ð meridiãis ſolis radij diſceptẽt aqͥlas ſolẽ ip̃m irreũbera
to viſi ĩtuẽtes. Pꝛig fide můũdan⸗
Ca. II.
e:qᷓ;ᷓ hñili ſapia fãteãt᷑ f
dũ ẽcoꝛ: ſẽ ðꝛ dedeo:xide mũdãs Actſ.iʒ.
coꝛda eoꝝ:⁊ pᷓꝰ ꝑ pᷣceptoꝝ dñi cuſto
diʒ illũinãdi ſũt ocfi: Muia pᷣceptuʒ Pð.is.
dñi lucidũ illuminãs ocfos Et ßꝰꝑ hñilẽ obedientiã teſtimonioꝛus dei debemꝰ fieri ꝑuuli vt diſcamꝰ ſapiaʒ

3
Ibidem
3. Lio.1.
ſtãs ꝑuulis. Añ dñs:Cõfiteoꝛ tibi
ſapiẽtibꝰ⁊ pꝛudẽtibꝰ⁊ reuelaſti ea puulis. Nꝛiiqᷓ; ea q̃ earnis ſũt poſt
ponẽtes: ᷓm ſpiritũ viuamꝰ:qᷓ; pꝓfũ
da fidei dijudicãda diſcutiã ã qᷓ
1.Lor/2 5ᷣm carnẽviuit:carnalis ſiue aĩalis ẽ:
de qᷓ ðꝛ: Aialis hõ nõ pcipit eaſq̃ ſũt ſpũs dei. MQui vero ſpũ facta carnis moꝛtificat ſpñalis eſficit: de qͥ legit: Qꝛ ſpñal oĩa iudicat:⁊ ip̃e a nemie indicat᷑. Veyꝝ em̃ ẽ qꝛ qnto opulẽtiꝰ nutrimur in ſacra ſc̃tura ex his que obediẽtiã paſcũt:tãto ſᷣtili ꝓue⸗ ßere ad ea que ꝑ intellectũ ſaciãt:
VP.ns. Fruſtra qͥppe conat dicere: Sup oẽs
docẽtes me intellexi:qͥ ꝓferre nd au⸗
bidem. det: tteſtionia tua meditatio mea
eſt. Et mẽdaciter ꝓnuncigt: Supꝑ ſe⸗
St, 5, nes itellexi:cui nõ ẽ familiare qð ſe⸗
quit᷑: Auia mãdata tua qᷓſiui. Nimi rũ hocipᷣm qð dico: Auinõ credi derit nõ ĩtelliger. Nã qͥ nõ credide rit nð exꝑiet᷑:⁊ qͥ exꝑtꝰ nõ fuerit non itelliget · Mã q̃ntñ fei audituʒ ſupat expientia: tĩ vincit andiẽtis cogni⸗ tionẽ expiẽti ſcĩa. Et ñ ſolũ ad itelli⸗
geẽdũ altioꝛa ꝓhibet᷑ mẽs aſcẽdere ſi
ne fide ⁊ mõ datoꝝ dei obediẽtia:ʒ etiã aliqñ datꝰ intellecrꝰ ſptrabit? fides ipᷣa Wuertit neglecta bona cõ⸗
Roms.i. ſciẽtia. Ait em̃ de qͥbůſdã Apls: ñ
cognouiſſent deũ:nõ ſiẽ deñ gloꝛifi⸗ cauerũt:aut gr̃as egerũt: ßᷣ euanuet in cogitatiõibꝰ ſuis ⁊ obſcuratũ ẽ in ⸗ ſipies coꝛ eoꝝ. Et cuʒ pᷣciꝑeret timo/ theo militare militis bonã: ait: hñs fidẽ ⁊ ↄſciam bonã:quã qdã repellẽ tes circa fidẽ naufragauerũt. Nemo ß ſetemere imergat ĩ cõdẽſa difficil⸗ imaꝝ q̃ſtionuz niſi pᷣus in ſoliditute fidei: ↄqͥſita moꝝ ⁊ japiẽtie grauita te:ne ꝑ multiplicia ſophiſmatũ diuer ticula icauta leuitate diſcurrẽs: aliqᷓ
tenaci illaqueef falſitate. Tũq;ʒ oẽs
vt cautiſſime ad ſacre pagine q̃ſtio ⸗ nes accedãt:ſũt cõmonẽdi illi vtiqʒ noſtri tꝑis dialectici: imo dialectice
nſelmi Liber
i Ps. 1. Zengi dñi fidele:ſapias
heretici: qͥquidẽ niſ ifatũ voef pu tãt ſtãtias:⁊ qᷓ coloꝛẽ
nattt n dſie pater ceit x terre⸗qꝛ abſcõdiſiß nõ allnd qucũtiteiligere q; coꝛpus:
nec ſapientiã hoĩs aliud qᷓ; aĩaʒꝓꝛ⸗
ſus a ſpñaliũ q̃ſtionũ diſputatõe jůt
exufflãdi. In eoꝝ qͥppe aiabꝰròq ⁊ 2 2 oĩm debet eẽ q̃ͥ ſũt in
oĩe:ſic ẽ imaginatiõibus coꝛpalibꝰ obuoluta vt eꝝ eis ſe nõ poſſit euol⸗
uere:nec ab ip̃is ea q̃ ſola ⁊ pura ip̃n cõtemplari debet:valeat diſcernere.
Mui em̃ nõdũ inteiligit quð plures
hoĩes in ſpecie ſũt vnꝰhõꝛq̃lit᷑ in ills ſecretiſſima ⁊ altiſſima nat̃a cõpᷣhẽ⸗ det quõ plures ꝑſone qjxꝝ ſingla q̃q; ẽ ꝑfectꝰ deꝰ ſint vnꝰde?Bt cuiꝰmẽs obſcurata ẽ ad diſcernẽdũ int᷑ equũ ſuũ ⁊ coloꝛẽ eiꝰ:q̃liter diſcernet iter vnũ deñ ⁊ plureſſelatiões eiꝰ⁊deni qʒ;qͥ nð põt itelligere aliqͥd eẽ homi⸗ nẽ niſi mdiuiduũ:nullaten⸗ĩtelliget hoiem niſi hũanã ꝑſonã. Wiĩs erj ĩ⸗ diuiduꝰ hõ:ꝑſona ẽ. Muõ iſte itel liget hoĩem qſſũptũ eẽ a vᷣho nõ ꝑſo nãꝛid ẽ aliũ naturã nõ aliã ꝑſonã eẽ aſſũptã? hec dixi: ne qͥs añq; ſit ido neꝰꝛaltiſſimaſð fide q̃ſtiões pᷣſumat diſcutere:aut ſi pᷣſũ pſerit:nulla diffi cultas aut ipoſſibilitas intelligendi valeat illũ a vitate cuiꝑ fidẽ adhe⸗ ſit excutere. Jam ventendũ eſt ad id Ppter qð incepimus.
nõ ſint tres dij qᷓ;qᷓ; tres
res ꝑſonales:vna tamẽres
lis: Ca. MMI.
1 d y Zeit ſiẽ audio ille qͥ tres pio⸗ nas ðꝛ aſſercre:eſſe velut tres angelos aut tres aĩas. Pagani defẽ dũt legẽ ſuã: iudei defodũt iegẽ ſuã: 6 ⁊nos chꝛiſtiani debem⸗ defendere idẽ noſtrã. Audiam? quõ iſte chꝛi⸗ ſtianꝰ defendat fidẽ ſuaʒ. Ii inquit tres ꝑlone ſũt vna tĩ res ⁊ ñ ſũt treſ res: vnadq; ꝑ ſe ſeꝑatim ſiẽ tres ãge⸗
li aut tres dicita tñ vtvolũtate ⁊ po tẽtia oĩno ſint ideʒ:& pĩ ⁊ ſpũſſantt?
cũ filio incgrnat? ẽ. jidete qᷓd dicat
iſe bõꝛauð defẽdat iſtexpᷣianꝰ fide
inp
pur nb g ſitd 1 6lol zmbob Pa munee ei' qudat
isig ideſ ⁊fil

ſuã. Certe aut vult ↄfiteri tres deos aut nõ intelligit qͥd dicut. Sedſitres deos ↄfitef: nõ eſt chꝛiſtianꝰ. Si au tẽ affirmat quod nõ intelligit:nõ illi credẽdũ eſt. huic hoĩ nð eſt rñden/ dũ auẽte ſacre ſc̃ture:qꝛ aut ei non eredit:aut eã ꝑuerſo ſenſu interpᷣtat᷑. Quid em̃ aꝑtins dicit ſcp̃tura ſacra: qᷓ; ꝙ deus vnꝰ ⁊ ſołꝰ eſt? Rõne igit᷑ q̃ ſe defendere nitit:ei erroꝛ demon ſtrandꝰ eſt. At aũt faciliꝰ ⁊ bꝛeuiꝰ ß faciã: loquar tãtũ de pre ⁊ filio:qm̃ he due ꝑſone ſuis ꝓpꝛijs vocibꝰꝛalie abinuucẽ apte deſignant᷑. Hã nomẽ ſpũ ſſãcti nõ ẽ alien a patre ⁊ filio: qꝛ vterq; eſt ⁊ ſpũs ⁊ ſanctꝰ. gůt in pfe ⁊ filio de vnitate ſubſtãtie vł
pluralitate ꝑſonaꝝ inueniemus: in
tribus abſq; dubio cognoſcimꝰ.MHi⸗ cat: Si due ꝑſone pater ⁊ filiꝰ non ſũt due res: queramꝰ pꝛimuʒ qͥd ve⸗ lit hicdicere duas res. Nã vnãquã, qʒ; ꝑſonã credimꝰ eſſe hoc qð cõe eſt ambobꝰ:⁊ eſſe hᷣ quod ꝓpꝛiuʒ ẽ ſibi. Perſons em̃ patris ⁊ deꝰ ẽ quod cõ mune eſt illi cũ filio:⁊ pater eſt quod
ꝛiũ eſt. Sili ꝑſona filij⁊ deꝰ ẽ
* 2 cðe eſt illi cũ.patre:⁊ li ẽqð
nõ niſi de hac ſola perſona dicit᷑. In his igit duabꝰ perſonis vnñ eſt cde: id eſt des:⁊ duo ꝓpꝛia que ſũt pater ⁊ filiꝰ. Muecũq; ef̃ illis ſũt cõia:vt oĩpotẽs:eternꝰĩ hᷣ ſolo cõi intelligũ tur.Et que ſũt ſingulis ꝓpꝛia:vt eſt nitoꝛ vel gignẽs:⁊ filio ver/ ũ vel genitus:his duohꝰ noĩbꝰ pa/ tris ſcʒ ⁊ filij ſignificant᷑. Cñ igit᷑ diẽ has duas ꝑſonas eẽ duas res: quero qͥd dicat ibi eẽ duas res:an id qð cõ mune ẽ illis: an ea qᷓ ꝓpꝛia ſũt ſingu⸗ la ſingulis? Sed ſi duas res eſſe dicit duo ꝓpꝛia:id eſt patrẽ ⁊ filiũ:vt tñ id quod cõe eſt nõ ſit plures res ſed vna ⁊ ſola res hoc dicit:qa nemo chꝛiſtianꝰ ꝓfitet᷑ patrẽ ⁊ filiu; ᷓᷣm hec duo ꝓpꝛia vnã rẽ eſſe:ſʒ du⸗ as. Solemus em̃ vſu dicere reʒĩquic modo dicimꝰeſſe aliqͥd: AQui aũt dicit ð deo patrẽ aut filiũʒ
aliquid de eo dicit. Gt om̃es ſciunt in deo patrẽ nõ eſſe filiũ: ⁊ filinʒ nõ eẽ patrẽ:q;uis in vno homine pater ſit filius:⁊ filiꝰ ſit pater:ſi idem homo ẽ pater ⁊ filius. Qð ideo fit: qꝛĩ deo dicũtur oppoſite:ĩ vno vero homĩe nð adinnicẽ:ſʒ ad ali filiuʒ pꝛ⁊ ad aliũ patrẽ filius dicit. Hoc mõ ni⸗ hil ꝓhibet dicere duas pſonas pr̃em ⁊ filinʒ eſſe duas res:ſi tñ intelligat᷑
cuiuſmodi ſint res. Mon em̃ ſic ſunt pater ⁊ filiꝰ due res vt in his duabꝰ
rebus inteliigat᷑ eoꝝ ſubſtãtia:ſʒ eo ⸗ rũ relatões:q;uis ille per ea que ſub⸗
iungit:apte oñdat ſe nõ inteliigere B
mð duas pſonas eſſe duas res cũ dicit:ſi tres ꝑſone ſint vna ti reſ: ⁊ nõ tres res:ſubiũgit:per ſe ſepara⸗ tim. Muippe talẽ videt᷑ pꝛonũciare ſeparationẽ que ꝓhibeat eẽ ſimul in eodẽ homine patrẽ ⁊ filiũ. Perhãc nãq; ſolã putat ſe poſſe liberare pa⸗ trẽ a chione ĩcarnatiõ̃is cũ filio. Nã per illã ſepationẽqᷓ alind eſt eſſe pa⸗ trem ⁊aliud eſſe fiium: qm̃ alie fũt abinuiceʒ paternitas ⁊ filiatio: ſi cre dit vnũ ⁊ ſolum eſſe deum quiẽ pa ter ⁊ filiꝰ:nð videt patrẽ ⁊ filiũ poſ⸗ ſe ſeparari qͥn ſint in eodẽ hoĩe ſimt. Ant 3 aliã̃ ſeparationẽ perſonaꝝ pa tris ⁊ filij loquitur qᷓ; illã qua Emꝓ pꝛia alij ſunt ab innicẽ pater ⁊ filiꝰ 4 per hanc nõ intelligit incarna⸗ tionẽ alienã eẽ a patre: ĩmo ſi ſimul ſunt pater ⁊ filius: opinatur cõſequi patrẽ eſſe participẽ incarnatiõisxuʒ filio. Aut ſi illõ dicit:fruſtra laboꝛat: ſicut iam djxi:quia chꝛiſtiana fides modo intelligit patrem ⁊ filiũ eẽ du ⸗ as res. Bed cũ ait:Sicut ſũt tres an⸗ eltaut tres anime:aperte monſtrat e non de pluralitate vel ſeparatione illa ioq́q̃ illis eſtperſonis ᷣmꝓpꝛia. Mempe de nulla vna esdẽq; nume⸗ ro reduo angeli dieunt᷑ꝛaut dueani me:nec vnñ aliquid numero de du⸗ obus angelis dicit᷑ aut de duabꝰ ani mabus:ſicut patrem ⁊ filiũj dicimus de deo vno numero ⁊ vnum numero
k ——————

deñ de patre ⁊ filio.Credimus eĩ ⁊ dicimꝰ:qꝛ deus eſt pater ⁊ deẽ filiꝰ: ⁊ ↄuerſim pater eſt deꝰ⁊ filiꝰẽ deus: tñ nec credimꝰnec dieim? plures eſ ſe deos:ſed ita vnũ eẽ deuʒ numero ſicut naturã:qᷓ;uis pater ⁊ filiꝰ non ſint vnus ſed duo. Angelũ em̃ ⁊ ani mã ᷣm ſtantiã dicimus:nõ ᷓᷣm re⸗ lationẽ. Mã licet ãgeli nomẽ ab offi cio dictũ ſit:qꝛ angelꝰ nñ ciꝰ dicitur: tñ ſicut aĩa ꝓ ipecie ſubſtãtie accipit᷑: ita ⁊ angelus. Quod ip̃e intelligere ſe mõſtrat:cñ ꝑiter dicit:ſicut ſũt treſ ãgeli aut tres aĩe. Talẽ nãq; ſignat pluralitatẽ ⁊ ſepationẽ: qualẽ habẽt ures angeli aut aĩe:id eſt qualẽ ha ẽt plures ſubſtãtie. Qð adhuc aꝑ⸗ te monſtrare videtur:cũ ſubdit: ꝓta tamẽ vt voluntate ⁊ ptãte oĩno ſint idem. Sic eĩ intelligit voluntatẽ ⁊ ptãtẽ in illis pluribꝰ rehus quemad modũ in pluribꝰ angelis aut aĩabꝰ. Muod intelligi nõð poteſt ſi ille plu⸗ res res putant᷑ ᷣm ꝓpꝛietates perſo naꝝ ec̃: nõ m hoc qð cõiter dicũf. VMullatenꝰ nãq; ⁊ filij vᷣm ip⸗ ſas ꝓpꝛietates:id eſt ᷣm paternitatẽ ⁊ filiationẽ vlla volũtas aut poten tia eſt:ſed ᷣm diuinitatis ſubſtãtiã q̃ cðis eſt illis. nuare ſi dieit tres ꝑſo nas eſſe tres res ᷣm ip̃a ꝓpꝛia:pãlã eſt q; ſuꝑflue hoc dicat:qᷓ; etiã incon neniẽter addat:ſicut ſunt tres ange ⸗ li aut tres aĩe:acſi dicat:eaſdẽ perſo nas duas eſſe res ᷣm b qð cõe eſt il⸗ lis:id eſt ðᷣm ꝙ ſingula queq; ⁊ plu ⸗ res ſimul vnus ꝑfectus deꝰ eſt. Pꝛi mũñ quero an ſit chꝛiſtians. Rñdebit vt eſtimo hic ſe eſſe:ðᷓ credit vnñ eẽ deñ: ⁊ ipᷣm eẽ tres ꝑſonas:id eſt pa⸗ trẽ ⁊ filiũ ⁊ ſpiritũ ſanctũ:⁊ filij ꝑlo ⸗ nã ſolam incarnatã:alijs tamẽ dua⸗ bus coopantibꝰ. QNni añt ita credir: affirmat eũ nõð eẽ chꝛiſtianũ qui ali⸗ quid vult aſſerere ↄtra aliquid hoꝝ. Si ð iſte ita credit:negat euʒ eẽ chꝛi ſtianũ qui ↄtra hoc diſputat. Atrũ autẽ hanc fidẽ ſubuertere ipſe nitaf videamus.Cuz igit dicit:vt de dua⸗ hus ꝑſonis dicõ ſiẽ incepi:qð de tri⸗
Beati Anſelmi Liber
bus itelligat᷑:ñ inqᷓ; dicit· Bi dꝛe pſone funt vna res ⁊ ion due ſic; ſüt duo angeli aut dne aie:conſequi: pa trẽ qͥ;ʒ eie ĩcarnatũ ſi filius eſt incar⸗
natns:puto quia ſic rationat᷑ ſecum.
Si vna ⁊ eadẽ numero res deus eſt: xip̃a cadẽ eſt pater:eſt ⁊ filius:cum
filius ſit incarnatus quõ nõ ⁊ pater
eſt incarnatus? De vna quippe ⁊ ea⸗ dẽ re non ẽ vera ſimul affirmatio et
eius negatio: ſed de alia re affirmare
aliquid ⁊ de alia idẽ ipᷣm negare ni⸗ hil ꝓhibet. Nõ eĩ idepetrus aplus eſt ⁊ non eſt apoſtolꝰ: Sed ſi alio no mine idẽ ipᷣe affirmet᷑ apls:⁊ alio ne⸗ gefꝛ vt petrus eſt apłus: ⁊ ſimon nõ eſt aplus:non eſt vtraq; vera enun ⸗ ciatio:ſed vna haꝝ falſa. Petrũ aũt eẽ apoſtolũ: ⁊ ſtephanũ non eẽ apo ſtolũ: quoniã alius eſt petrus ⁊ ali⸗
eſt ſtephan⸗:poſſibile eſt veꝝ eẽ. ði 8 eadẽ numero ⁊ non alia res eſtpa⸗
ter qᷓ; filius:non eſt verum a ffirmari debere. de filio ⁊ negari de pa ⸗ tre: aut a ffirmari debere de patre et filio negari. Quicquid igitur eſt pa ter:eſt ⁊ filius:⁊ quod dicitur defi⸗ lio non debet negari de patre. Eſt au tẽ incarnatus filius:eſt ergo ĩcarna⸗ tus quoq; pater. Sed hec rationatio ſi vera eſt ⁊ rata: vera eſt hereſis ſa⸗ bellij. Si ei quicquid dicit᷑ de vna perſona dicit᷑ ⁊ de altera: iccirco qĩ vna res due ſunt perſone: ergo ſicut de filio dicitur filius ⁊ verbñ ⁊ geni tus:ita hec dicẽtur de patre. Et quẽ⸗ admodũ pater eſt ⁊ pater ⁊ genitoꝛ ⁊ ingenitus: ſic hec de filie dicenda ſunt. At ſi ita eſt:non eſt alius pater qᷓ; filius:nec filiꝰ aliꝰ a patre. Qua ⸗ re non ſunt due perſone ſed vna per ⸗ ſona. Ideo namq; dicuntur perione due: quia alij creduntur abinuicem pater ⁊ filius:ſi tamen deus erit pa ⸗ ter ⁊ filius. Nam ſemper pater ẽ ali cuius pater:⁊ filius alicuius filius: nec vnq; pater ſuimet ipſiꝰ ẽ pater: ⁊ filius ſuimet ipſius filius eſt. Sed olius eſt pater:alius cuius eſt pater:

Adeſ negn 13 2— Sr. Eu
dedet ne npani matus fl=tepin ct tnethe Fiem qu* xidicfun dict ttnii due ſunt ne eʒu diur fil& vmiiz — F—ter ſta—— ſunt duej M·ſu rnß deo nani nurei u al r u fius:i Mdesej n. u Anfun⸗ mi zpuh ₰
——
lusmnon ntim
⁊ſimiliter alius eſt filius ⁊ alius cu⸗ ius eſt filius. Mnare ſi in deo nõ eſt aliꝰ pñ ⁊ aliꝰ cuꝰẽ p̃:nec ſil filius alius eſt ⁊ aliꝰ cuius eſt filiꝰ:falſe dñ deꝰ p̃ aut filiꝰ. Si em̃ in deoinon eſt alius a patre cuius pater ſit:non po⸗ teſt eſſe pater. Et ſimiliter ſi non eſt in eo alius a filio cuius ſit filius:non valet eſſe filiꝰ. Muapꝛopter nõ erit vnde ille due perſone dicãtur ĩ deo: que ideo dicuntur quia deus eſt pa⸗ ter ⁊ deus eſt filius ⁊ ſemper alius ẽ pater:alius eſt filius. Aidetis ergo quomodo deſtrua᷑ fides noſtra ᷣm ſenſuʒ eius qui putat conſequi patrẽ eſſe cum filio incarnatuʒ ſi vna ⁊ nðõ plures ſint res in deo: perſone plu ⸗ res. Si enim vera eſt hec eius conſe ⸗ quentia:non ſolum hoc quod de pa ⸗ tre ⁊ filio dixi: ſed in om̃ibus tribus perſonis tanta ſequetur confuſio:vt quicquid de ſingulis pꝛopꝛie dicit᷑: de omnibus dicendum communiter ſit. Quamobꝛem non erit vnde pa⸗ ter ⁊ filius ⁊ ſpirituſſanctus pꝛoce⸗ dens a patre ⁊ filio ſint alij abinni⸗ cẽ:ſicut oſtendi in patre ⁊ filio: qua⸗ re nec vlla erit ibi relatio:que nulia⸗ tenus ibi eſt niſi ſcðm hoe ꝙ alij ſunt abinuicem:ergo nec plures erũt per⸗ ſone. Moſito namq; vnam rem eſſe tres perſonas:aut illud hon ſequitur quod dicit: aut om̃ia illa ſimul que dixi conſequentur. Similis nãq; eſt omnibus vis conſequentie. Cur er⸗ ga pergit ad incarnationẽ quaſi ip̃a ola faciat queſtioneʒ ⁊ non potius dicit:ſi tres perſone ſunt vna res:nðõ ſunt tres perſone. Nam non minus ante incarnationẽ qᷓ; poſt facere hãc queſtionem poteſt. Si autẽ hoc om⸗ nino vult aſſerere:tres ſcilicet perſo⸗ nas ſm ꝙ vnaqueq; deus ẽ: nõ eſſe vnã rem ſed tres res: vnãquãq; per ſeſicut ſunt tres angeli:apertiſſimuʒ eſt quia tres deos cõſtituit. Sed foꝛ ſitan ipſe non dicit:ſicut ſũt tres ani me aut tres angeli: ſed ille qui mihi eius mãdauit queſtionẽ:hanc ex ſuo
De incarnatione verbi.
diſſolui põt: cñ diẽ deñ eẽ cõpoſitũ:
poſuit ſimilitudinẽ:ſed ſolũ tres per⸗ ſonas a ffirmat eẽ tres res ſine addi⸗ tamento alicuius ſimilitudinis:Cur ergo fallit᷑ aut fallit ſub noĩe rei:cuʒ idipᷣm ſignificet ſub noĩe dei⸗ Nẽpe aut deñ eſſe rem illã negabit in qua tres ꝑſonas:immo quã tres fatemur eſſe perſonas:aut ſi hoc non negat: conſequẽs eſt vt ſicut ip̃e aſſerit ꝑſo nas tres non vnã ſed tres eẽ res:ita q;ʒ affirmet eaſdẽ pſonas nõ vnuʒ ſ tres eẽ deos. Mue qᷓ; impia ſint:iu⸗ dicẽt chꝛiſtiani. Ged dicet:nõ cogit qð dico tres reſ fateri tres deos:qm̃ tres ille res ſimul ſũt vnꝰ deꝰ:⁊ nos dicimus. Ergo ſingula queq; detri⸗ bus illis ꝛid eſt ſingula queq; ꝑſona nõ eſt deꝰ ſed ex tribus rebus ↄficit⸗ deus. Pater igit᷑ nõ eſt de:filiꝰnon non ẽ deꝰ:qm̃ nec de ſingulis nec de duob⸗ ſed ſoluʒ de tribus ſimul noĩatis dicẽdus ẽ de: qð ſilr eſt impiũ. Mã ſi ita eſt:nõ eſt deꝰ ſimplex natura ſed ꝑtibus cõpo ſita. Sed ſi habet intellectuʒ:
⁊ nð multiplicitate phãtaſmatũ ob⸗ rutũ:intelligit ſimplicia pꝛeſtare cõ⸗ poſitis quantũ ad ſimplicitatẽ ⁊ cõ⸗ poſitionem attinet: quoniã omne c poſitũ neceſſe eſt aut intellectu poſ⸗
e diſiungi:aut re de ſimpli cibꝰ intelligi nequit. Cuius em̃ par⸗ tes cogitari nõ poſſunt:id in partes nullus intellectus diſſoluere poteſt. Si ergo deus tribus ex rebus cõpo⸗ ſitus eſt: aut nulla natura ſimplex ẽꝛ aut aliqua natura eſt alia que in ali⸗ quo eſt ꝑꝛeſtantioꝛ natura dei:que 5 q; falſa ſint non eſt obſcuruʒ. Að ſi iſte de illis dialecticis moder⸗ nis eſt: qui nihil eſſe credunt niſi qð
imaginationibus comp̃hendere poſ⸗ ſunt?nec putat aliquid eſſe in quo k⸗ el⸗
tes nulle ſunt:vel non negabit int
ligere ſe:quia ſi eſſer aliquid qð nec
getu nec itellectu diſſoluipoſſʒ:mais
eẽt qᷓ; qð velitellectu ẽ diſſolubile. Itaq; ii oẽ cõpoſitũ ſaltẽ cogitatiõe
—

dicit deo aliqͥd mains ſe poſſe intelli gere. Vrãſit itaq; eiꝰ intellectꝰ vltra deũ:qð nullꝰfacere poteſt intellectꝰ. Sed videamꝰ qͥd addat q̃ſi ad incð nenientiã repellendã que videt᷑ na⸗ ſei ſi tres ille ꝑſone ſint tres res. Sic tñ inquit vt vna triũ eaꝝ reꝝ ſit vo ⸗ ltas ⁊ poteſtas: hhie querẽdũ ẽ:an ille tres res ᷣm hoc qð ſeꝑatim abin ⸗ uicẽ intelligunt᷑:an ᷣm cõmunẽ vo ⸗ lũtatẽ ⁊ poteſtatẽ: an neq; hm illud ſolũ qð ſepatim habẽt: neq;;ᷣm hoc qð cõmune eſt illis:ſed ᷣm vtrũq; ſi⸗ mul ſint dinĩe nature. Auippe ſi ᷣm illud qð ſũt:ſepatim habent diuini⸗ tatẽ:erunt tres dij:⁊ ijdẽ intel po terunt ſine voluntate ⁊ ptãte. Sem ⸗ per em̃ ꝓpꝛia diſcrete intelligũtur a cõibus:⁊ cõia a diſcretis: Sed diui na natura ſine volũtate ⁊ ptãte nul latenꝰintelligi valet. Nð ſi ᷣm vnãñ ⁊ cõem voluntatẽ ⁊ ptãtẽ ſunt:⁊ ſin gule ⁊ bine ⁊ tres ſimul des:qͥd ibi fa ciũt ille tres diſcoꝛdes res:qᷓ nec niſi ꝑ aliud in vnitatẽ ↄcoꝛdare poſſunt deitatis: nec ad ꝑfectionẽ nec ad an⸗ xiliũ aliquod vt deꝰ ſit valeant. Nã ſi vna ſufficit volñtas ⁊ ptãs ad ꝑfe ctionẽ dei: que ſůt ille tres res qᷓbus indiget deꝰ:aut ad qͥd illis eget?Wre dimus em̃ deñ nullo ĩdigere: fruſtra igit cogitant᷑ ille tres res in deo: Ac ſi nec ſole tres res: nec ſola voluntas ptãs:ſʒ hec oĩa ſimul ↄficiũt deñ. Itẽ dico qꝛ cõpoſitꝰ eſt:⁊ ea L nõ jtꝑ ſe deꝰ aut dij faciũt deñ. Aur ſi dicit qꝛ ille tres res ita nomẽ dei ha ⸗ bent ꝑ ptãtẽ ⁊ voluntatẽ ſicut hõ di cit᷑ rer ꝑ regiã ptãtẽ. Mõ ẽ de nomẽ ſubſtãtie:ſed accidẽtaliter dicũtur il leneſcio que tres res tres dij:ſi tres hoies eandẽ hñtes regiã poteſtatem tres reges dicũtur. Tres ein homĩes vnus rex eſſe nequet. ð cum ne⸗ fandũ ſit:non eſt opus dicere. Coder magnus implendꝰ eſt ſi voluero ſcri
bere ablurditates ⁊ impietates q̃ͥ ſe⸗ ntur ſi verũ eſt: vna dei perſona incarnata:reliquas duas cõſequi eẽ
rnatas:quia tres ille perſone ſũt . tese quod cõmunit᷑ de tri⸗ bus dicit: Aut li ſũt tres res ſepata⸗ te quemadmodũ ille putat. trã du iſta dixi: quõ ſolus filiꝰeſt ĩcarnatꝰ? Palã ꝗ ẽ ꝙ nõ debeat qͥs eẽ ꝓmpt⸗
ad diſputanduʒ de rebus ꝓfundis:
maxime de illis in qubus non errat᷑ ſine periculo.. Tres pſonas eſſe incarna⸗ tas filio incarnato imnoſi i⸗ bile eſt:filio tamẽ ampliꝰcõ uen q E pi⸗ rituiiancto: L. IIII. Ed foꝛſitan dicit iſte mihi: Si⸗ 8 iſta ꝑiter ↄ ſeqͥ ex ne⸗ ceſſitate que dicis: lic ⁊ ſequit᷑ qð dico:ita neceſſaria mea videt᷑ cõ ſequẽtia. Ergo oñde nõ ↄſequi q̃ di⸗ co:⁊ fateboꝛ ego tecũ nullũ inconue niens ſequi:ſi ſolꝰ filiꝰ eſt incarnatꝰ: aut ſi tres ꝑſone ſint vna res.Quod ſi ab hac oſtẽſiõe deficis:nõ ſoluis: magis ligaſ queſtionẽ cũ tuip̃e mec ꝓbas innũ erabilia naſci incõueniẽ tia. Queſi neganda ſũt:ambo debe ⸗ mus piter ↄcludere tres ꝑſonas non eſſe vn rem:ſed ſolꝰ filiꝰ eſt incarns tus: aut ſi ſũt vna res:oẽs pꝑiter eẽ ĩ⸗ carnatas. Oñdẽdũ g eſt in q iſte fal lit᷑:⁊ quõ incarnãtionẽ ſoliꝰ filij nõ ſequit᷑ tres ꝑſonas eſſe tres res ſeꝑs/ tas:aut ſi ſũt vna res tres ꝑſone: oẽs eas eẽ incarnatas. Oꝛ vtiq; deꝰ vns ⁊ ſola ⁊ idiuidua ⁊ ſimplex ſit natu⸗ ra ⁊ tres ꝑſone:ſanctoꝝ patrũ ⁊ ma ⸗ xime beati Auguſttini poſt apoſtolos ⁊ euãgeliſtas inexpugnabilihꝰ ratio⸗
nibus diſputatũ ẽ. Sed ⁊ ſi quis le⸗
gere dignabit duo parua opuſculs mea:monologion ſcʒ ⁊ ꝓſologion:qᷓ ad hec maxime facta ſũt᷑:vt quod fi⸗ de tenemꝰ de diuina natura ⁊ eiꝰ p ſonis pᷣter ĩcarnationẽ neẽarijs rõñi bꝰ ſine ſcp̃ture auẽte ꝓhari poſſit. Si inqᷓ; ea aliqs legere voluerit: puto qꝛ ⁊bi inueniet de b qð nec ĩpꝛobare poterit:nec ↄtẽnere volet. In quibꝰ
ſul zöne doqi ton cidh zwyn
4 yntel idadiu ſil niſine fedurg entibh laluſ rjet e pſonast ſectamẽ ternen r ſifjcrec itpanẽ Wrsſt Nulie fituſano doneſi Fſmi cinsy boſeinho dicm

De incarnatione verbi
ſaliquid qð alibi aut nõ legi: ant bile. Din ine vtiq; natur⸗ eſt ſe ſem nõ męmini me legiſſe: nõð quaſi docè ⁊ vbiq; eẽ vt nihil vn
do qð dottoꝛes noſtri neſ cierũt: aut ſit ſine eius hſentia. li coꝛrigendo qð nõ bene dixerũt. ſʒ di cẽdo foꝛſitan qð illi tacuerũt: tẽs n ⁊ſpꝛnullatenꝰ
—
2 areneſtde“. B abeoꝝ dictis nð diſcoꝛdet: e0 Pam ditinã ſubſtanrig: hereat:poſui ad reſponden Sprãrẽ eisee Pvbichenö tamẽ ne⸗ noſtra ʒ eos qui volẽtes gabat ptãtẽilli ceꝛaut accidentalem nõ intelligñt:derident credẽtes ñne aut ſubſtãtialẽ. Accidẽtalis quidem
ad adiuuandũ religioſũ ſtudiũ eoꝛũ nöõ eſt deo ptãs:qꝛ cñ oẽ ſubiectũ ſi⸗
qᷓ hñiliter q̃runt intelligere quod fir eſſeaut intelligi por
miſſime credũt: q; me ſit;deſir atenecintelligi po redarguendũ extſtimo. Metñhãcie keſt. Bi tãs Pſtãtiarẽ:aut epfam laboꝛẽ iniungã q̃rẽ⸗ cẽntierautẽ idipm qð ẽ tota talia ſcripta:vt nð ſolũmõ ſide:vc⸗ 7 ũt nð eſt:qꝛ ſicut rũetiã eui tes hẽat:aut actu ſolubile: qð oino extraneñ eſt a droꝛ Idẽigit᷑ ẽ eſſe dei 7ptãs—— ſem
—, undẽ deñ incarnari: aliquid hicqᷓ tu cjcquideſt de vbiq; — S op ⸗ eſt. Er üp letꝰ nfe fidei defe- epit Wmnt deos:mõſtrare
g mennne illas pſo nnücr! lutt incarnatuʒ:aut tres il as ꝑſonas eſſe
tres res ſeꝑatas. Muã ninuꝝ ſepatio elnei nente exiſtimat:vt nec pa? nee ſpi⸗ uece rituſſanctꝰſint ĩ filio Mãn due alie ione: qm̃ inueniri poteſt ĩde⸗ niren:t M ſicn ꝑſone ſũt in filioꝛ⁊ filiꝰ in hoĩe:ille tmultiplicanõe illa diſtincrio i auſ ſit utviyr 3 ſunt ihoie. Ande putat cõſequt: neq̃ defenſionẽ iſtã jieri oſſe neq̃qᷓ; t. izctnlt cñ tres ꝑſone ſimui ſintĩ eodẽ hoje: exiſtiumat. Mðᷓ añt vn⸗ olꝰ deſit ⁊ go5 n niſ iſüt vin resꝛnullaten perſonꝗ filij non plures:hinc facile Pbat᷑: qꝛ ant epſ*Rſemn poſſe in hoĩe ip̃o incarnari ſine alijs deus nõ ẽ ſummũ bonñ ꝛaut ſũt plu itn duohn perſonis. Perſonas tamen ra ſũma bona:aut nð ſunt plures dij ncm b tresen ne tꝛner filiũ eẽ incarns vnꝰ ſolꝰ. De vo ſummũ bonũ eẽ ⸗
idui in tñ. Am̃ igit vt ſupꝛa monſtratũ ẽ nullus negat:qꝛ quic daliq minꝰẽ: —— tres ut tres res ſepate:ai nullatenꝰ deus t dſummũ — 2ſequi: aut aliãg: de q⸗ bonũ nõ e minns eſtaliquo ꝛqꝛ mi guh busi dictũ ẽ:abſirditates nñc bꝛe⸗ nus eſtſůmo bono. Smũ ccrtebo⸗ Scliſtas pu⸗ ẽdã adi tesdie; nãpluralitarẽ ſnnd admittityt p⸗ dilputt b P es dij: rã ſint ſũma bona. Ilef Plura ſunt ignabit p hil ili p endũ— ſumma bona:paria ſunt. Summũ er nonolo w 6 u ſpiritũſan matiõe quod ſtat alijs bonis emn n kieri nõ po hutat ſine deoꝝ multi⸗ p Sſtanti. Sůmũ emn de— tudine.ideniq; ꝙ nõ ſint plures dijꝛ b nõ igi᷑ ſũt piu pter ic
ſ pn ed ynus ſolus: poſtea patefaciã:qᷓ; res dijtß vnus ⁊ ſolꝰ ẽ desſiẽ ſimuʒ eleßtun—— nis ſit vnus deus tres Ponernon tñ bonũe vnũ ⁊ ſolũ:⁊ ſi ſũma ſubſtã aliqsl ei qualibet vna ncarnatã:glias qᷓʒ in, tia vel eſſentia ſiue naturs que eadẽ nunc 1 n ju crnari neceſſe eẽið potiꝰeẽt impoſſi ratione qua ſummũ:nullatehns plu⸗ net Wwn—— S d

ratiter poſſe dici ꝓatur. Mui vnus ſolꝰ deꝰ cũ ſit tres ꝑſone: ꝓñ̃ ⁊ filiꝰ et ſptrituſſanerꝰ:non tñ filio incarnato neceſſe ẽ alias qᷓʒ ꝑſonaſ(ſiẽ ille diſ⸗ pttatoꝛ putat)incarnarißᷣ ĩpoſſibi⸗ e. Perlonas em̃ ñ negat plures eẽ iccireo qm̃ alie ſunt abinuic. Si ech abinuicẽ nõ eẽnt:alie plures ñ eẽnt. Sʒ vtbꝛeuiꝰ explicẽ qð volo⁊ faci iioꝛloq̃r tĩ ſiẽ ſupꝛa feci de pãe ⁊ fi⸗ lio:qꝛ ꝑ hos claꝝ crit qͥd itelligẽdũ
ſit ð ſpirituſancto. Pater ð ⁊ filius
m ſᷣſtantiã non ſůt plures nec alij abinuicẽ: qꝛ nõ ſunt due ſpſtantie: nec alia ſubftantig patris: alia filij:ðᷣ vna ⁊ eadẽ ſubſtãtia ſunt pã ⁊ filiꝰ Feðm ꝑſonã vo ſũtplures ⁊ alij ab
inuicẽ:qͥꝛ pĩ ⁊ filiꝰ non ſũt vna vea
dẽ ꝑſona: due ⁊ alie abinuict Diẽ
ð ſi filiꝰ incarnatꝰ ẽ:⁊ filiꝰ nõ ẽalia
ß vna ⁊ eadẽ numero res q̃ pã& ne⸗ ceſſe ẽ patrẽ dʒ eſſe incarnatũ. Anaʒ em̃ ⁊ eandẽ numero rẽ impoſſibile ẽ ſimul eſſe ⁊ nõ eſſe in eodẽ hoĩe ĩcar natã. It ego dico Si filius incarna tus ẽꝛ⁊ fili nð ẽ vna ⁊ eadẽ numero pſona que pã eſt ß̃ alia:nõ iccirco eẽ patrẽ incarnatuʒ neceſſeẽ. Aliã em̃
ſonã eſſe in vñno hoĩe incarnatã:⁊
giiã ſimul non eſſe in eodẽ hoĩe ĩcar
natã: poſſibile eſt. Et ille. Si veus fi
—
liꝰ incarnatus ẽ:⁊ deꝰ qͥ eſt filiꝰ nð ẽ aliꝰ ß vnꝰ ⁊ idẽ numero deꝰ qͥ pẽ eſt:
pl tñ(qᷓ;uis diuerſe perſone ſint pa
per ⁊ fliꝰ)videt᷑ neceſſe eẽ̃:patrẽ qͥ; eẽ icarnatũ cuʒ filio ꝓpt᷑ idẽtitateʒ deitatis:qᷓ; poſſibile eſſe ꝓpter diuer ſitatẽ pſonan ñ eñ eẽ ſimul inearna⸗ tũ. Midete qd hie dicit:quõ claudi-
cat vtroq; pede in incarnatione filij dei. Nã qui recte ſuſcipit eiꝰ incarna tionẽ:credit eũ nõ aſſumpſiſſe homi nẽ in vnitate hature ð in vnitatẽ ꝑſo ne. hic aũt ſomniat hoĩeʒ a filio dei magis eẽ aſſumptũ in nature vnita tẽq; in ꝑſone vnitatẽ. Bi em̃ hoc nõ opinaret ꝛnon viceret magis neceſſa
riũ eſſe patrẽ cñ filio incarnatũ: qm̃ vnẽ deꝰpi ⁊ filiꝰ:qᷓ; eẽ poſſibile illũ
Liber ſimul non eẽ incarnatũ qꝛ fiure⸗ ſũt
ſone. Atroq; igit᷑ pede: „ te caudieatan incarnatione fil
dekqui vna natura eſt 6. 1alia ſõa a pãeꝛqcũ q; exi haronbi 3 eym nature vnitatez
nationẽ ſic e vt fili? non poſſit incarnari ſine ye:
nec intelligit eã ſic vᷣm vnitãtẽ eſſe ꝑ
ſone:vt pater nõ poſſit incarnari cuʒ filio. Quippe de⸗ ñ ſie aſſũ pſit homi
nẽ vr natura dei ⁊ hoĩs ſit vna ⁊ en
deʒ:ß vt ꝑſona dei? hoĩs vna eadẽ q; it:qð non nili in vnd ꝑſona dei eẽ
—
—
poteſt. Winerſas ei perſonas vnaʒ randẽq; perſonã eſſe cũ vno eodẽq; hoie nequit intelligi. Razʒ ſi vnꝰ? hoõ cuʒ ſingulis pluribꝰ ꝑſonis vnd pſo⸗ naẽ:neceſſe eſt plures pſonas q alie ſunt a ſe inuicẽ eſſe:vnã eandẽq; ꝑ ſonã:qð non ẽ poſſibile. Quapꝛopt ipoſſibile eſt deo incarnatio?mvnà quãlibet perſonã:illũ ᷣm aliä ͥ5 in⸗ carnari ꝑionã. Cur autẽ deꝰ magſa ſũpſferit hoĩem in vnitatẽ pſone filijt
—
qᷓ; in vnitatẽ alicui? alian perfonay? q;uis in hac epla no“ tum non fuit:tñ qm̃ huiꝰ rei mẽtio ſe obtulit aliqus reddẽdʒ rationẽ er
tus eẽt ſicut filiꝰẽ incarnatꝰ:eẽt ſpi⸗
filij ĩtrinitate:dei ſcʒ filiꝰ? ꝛdei ⁊ filiꝰ pois: Añ quedã naſceret᷑ dubietat/
vterq; eĩ eẽt deus ⁊ filius quis at ter deisalter hoĩs:fieret qͥʒ q̃ſi q̃dam iequalitas diuerſaꝝ pſonaꝝ ſᷣmboe ꝙʒ filij eẽnt:q̃ oĩno eq̃les eſſe debẽt? cum aiter fiiꝰ maioꝛis parẽtis digni tate excelleret:alter minort parentis humilitate ſubeſſet. Quãto eiß inã⸗ ioꝛ eſt natura dei qᷓ; hoĩs: tanto di⸗ E⸗ eſt eſſe filiũ dei qᷓ; filiuʒ hoĩs · Si ð ſpirituſſanctꝰ natꝰ eſſet ex vir⸗ gine:cuʒ filius dei haberet excellen⸗ tioꝛẽ natiuitatẽ ſolð que ex deo eſt:? ſpirituſſanctꝰ minoꝛẽ tm̃ que eſſet ex hoĩe:alia perſona eſſet maio? ⁊ alis minoꝛ fᷣm dignitateʒ natiuiatis: dð
ẽĩ vtra
ſtrũ hoc ꝓpoſi⸗
ſtimo. Nẽpe ſi ſpirituſſanctꝰ icarns rituſſãctꝰ filiꝰ hoĩs. Aſſent igi duo
ↄfuſio:cuʒ de deo filio loqueremulj

uippe di Waſiyin anmade sſtiut tplona osyut S onnt apſnn —— perſo d wopi⸗ eut in Bnin
— ereſe eſt m spſonni amxufn
deperſ Rüſniin mpioni—atidn muboie—nmiſit vnnatẽ& ilun an ba ¶tibu non fuit! abohnt lu aliq— diiin o.Hipt Zuſm
alij.
b
De incarnatione verbi.
non cõnuenit. Muod ſi pater in vni⸗
tatẽ ſue perſone hoĩem aſſumpſiſſet:
eaſdẽ faceret in deo pluralitas filio⸗ rli inconuenientias:⁊ adhuc aliam: Mã ſi eſſet filius virginis: due perſo
ne in trinitate nomẽ nepotis aſſume
rent:qꝛ ⁊ pater nepos eſſet parentũ virginis ⁊ filius eiꝰ vginis eſſet ne ⸗ pos: cum ip̃e tñ nihil haberet ex vir⸗ gine. Quoniã 3 quãlibet paruũ in⸗ conueniẽs in deo ẽ ĩpoſſibile:nõ de⸗ bjit alia ꝑſona dei inearnari qᷓ; fili⸗ us. Illo em̃ incarnato ꝛnullũ ſequit᷑ inconueniens. Qð em̃ patre minoꝛ dicit filius ⁊ ſpirituſancto m huma
nitatem:non tamen ille due perſone ideo excellunt filio: qꝛ eandẽ maie⸗
ſtatem qua maioꝛes ſunt humanita⸗ te filij:habet ⁊ filius qua ⁊ ip̃e pꝛeeſt cum illis ſue humanitati. Eſt ⁊ alið cur 6 cõueniat filio incarnatio
kis conuenientius ſuſcipit mens hu ⸗ mana filium patri qᷓ; aliů alij l care:q;uis hec ſupplicatio non fiat a diuinitate:ß̊ ab humanitate ad diui⸗ nitatẽ. uas iccirco
eſt. Ampliꝰ. Qui hominẽ erat aſſũ ⸗ pturus: vẽturus erat ad pugnanqũ contra diabolũ:⁊ ad intercedendim ſicut dixi ꝓ hoĩe:ui ãbo ſcʒ diabo
lus ⁊ homio per rapinã ſe voluẽrunt facere ſimiles deo:cum ꝓpꝛia ſint vſi voluntate. Et quia per rapinã volu⸗
erunt:nõ niſi ꝑ falſitatẽ: quoniã nõ
niſi iniuſte potuerunt. Pꝛopꝛia em̃
volũtas angeli ſiue hominis ẽ quod contra voluntatem dei eſt. Cum em̃ vult aliqs ꝙ deus veile ꝓhibet: nul lũ habet auctoꝛẽ ſue voluntatis niſi ſeipᷣm:⁊ ideo ſua ꝓpꝛia eſt. Naʒ qᷓ;⸗ uis homo voluntatẽ ſuã aliquando ſubdat voluntati alterius hois: pꝛo ⸗ pꝛia tamen eſt ſi contra deñ eſt:quo/ niã non eã ſubdit niſi vt aliquid qð vult attingat:⁊ iccirco ſeipſus habet
uctoꝛẽ cur eã alij ſubdat. Muapꝛo⸗
alia pᷣſit. Nulla igi ↄgruẽtius exinaniuit foꝛ Phil.2.
ni em̃ erat ĩcarnãdus: oꝛa
turus erat ꝙ humauo genere. Et ſa⸗
0 filius dei facit: qꝛ homo pervnitatẽ perſone filiꝰdei
pter ꝓpꝛia voluntas ẽ que nulli alij eſt ſubdita. Solius autẽ dei eſt pꝛo⸗ pꝛiã habere volũtatẽ:id ẽ que nulli ſubdita ſit. Quicunq; ic Phꝛia vo luntate vti ad ſimilitudinẽ dei: per — vtit᷑: ⁊ deũ ꝓpꝛia dignitate T ſingulari exceilentia pꝛiuare quan tum in ipᷣo eſt conuincitur. Si em̃ eſt alia aliqua voluntas que nulli ſub⸗
dita ſit:non erit voluntas dei omni⸗
bus p̃lataꝛ nec erit ſ nulke u ꝑſonaꝝ de
mã ſerui accipiens ad debellandum diabolũ ⁊ intercedeudũ pꝛo homine Iuiß rapinã falſam ſimilitudinẽ dei pꝛeiu
mpſerat qᷓ; filius: qui ſplendoꝛ Bap̃.. lucis eterne ⁊ vera patris imago:nð rapinã arbitratus eſt eſſe ſe equalem Phil.⁊⸗
deoꝛ veꝝ per verã eqᷓlitatẽ ⁊ ſimilitu
dinẽ dixit:Ego ⁊ pater vnñ ſumus.
3*
Et: Qui vidit me:videt ⁊ patrem. Rullus nãq; iuſtiꝰ expugnat reuʒ vł punit aut illi miſericoꝛdius parcit vł
P eo intercedit:qᷓ; cui ſpecialiꝰ iniu⸗
ria fieri ꝓbat:nec aliqͥd ↄuenientiꝰ opponit᷑ falſitati ad exrpugnãdũ:aut
ponit᷑ ad ſaluãdũ q; veritas. In illaʒ em̃ falſã dei pᷣſumentes ſititudi
nem ſpecialiꝰ peccaſſe vident᷑ qͥ vera dei pẽis ſilitudo credit̃. Suſcepit aũt in vnitatẽ ꝑſone hoĩeʒ:vt dictũ ẽ:vt ſint due nature: diuina ſcʒ ⁊ hũana:
vna ꝑſona. De q̃ vnitate ꝑſone quã firmiſſime credimꝰ eẽ:nõ ex duabꝰꝑ⸗ ſonis in chꝛiſto:tñ qꝛ põt dici vñ pa
rũ caute intueutibꝰ videri peſſi᷑chꝛi
ſtus ex duabꝰ ⁊ ĩ dnab?ꝰ ꝑſonis exiſte re:ñ ĩutile mihi videt᷑ aliqd dicere.
AQuomodo in chꝛiſto dicã⸗ tur due ꝑſonę eſſe ſicut due nature aſſumpte. Ca. v.
Zeũt em̃ quidã: Quõ dicim⸗
d ſichꝛiſto nõ eẽ duas ꝑſonasſi⸗
cht dugs naturas: Nã deꝰet añ homis aſſũptionẽ pſona erat:nec poſtqᷓ; hoĩem aſſũpſit ꝑſona deſtitit eẽ:⁊ hõ aſſũptꝰ ꝑlona ẽ: qꝛ om̃is hõ
indiuiduus eſſe perſona cognoſcit᷑⸗

Auare alia eſt ꝑſona dei que fuit añ icarnationẽ:aſia hoĩs aſb ti. Siẽ igit chꝛiſt?ẽ deus ⁊ homoꝛita dnei illo vident᷑ eſſepſone. Vue ratioci⸗ natio ꝑ hoc videt᷑ ꝓbare duas eẽꝑ⸗ ſonas in chꝛiſto:q? dens eſt ꝑſona ⁊ homo aſſumpt? ẽ ꝑſona. Sed nõ ita eſt. Bicut em̃ in deo vna natura eſt: plures ꝑſone: ⁊ plures perſone ſunt vn natura:ita in chꝛiſto vna ꝑſona ẽ:plures nature:⁊ plures natie ſũt vn perſona. Quẽadmodũ em̃ pat᷑ eſt deus:⁊ filius eſt deꝰ⁊⁊ ſpirituſſã, ctus eſt deꝰ⁊ tñ nõ tres dij ß vnꝰeſt deꝰꝛita in chꝛiſto deꝰ eſt ꝑſona:⁊ hõ ẽꝑſong:ñ tñ due ſũt ꝑſõe: ß vna pſo na. Mõ em̃ eſt ali⸗de:ali⸗hõ in chꝛi ſtoꝛqᷓ;uis aliud ſit dens· aliud homo: ð idẽip̃e eſt deus qᷓ ⁊ hõ. Aerbñ ei càro factñ:aſſumpſit naturã aliã:nõ aliã ꝑſonã. Nã cũ ꝓfert᷑ hõ: natu⸗ ra tñi que cõis eſt oib⸗ hoĩbꝰ ſignifi⸗ cat᷑.Cũ o demõſtratiue dicimꝰiſtũ vel illuʒ hoĩeni:vel ꝓpꝛio noĩe ieſũ: ꝑſonã deſignamꝰ qie cũ natura col lectionẽ habet ꝓpꝛietatuʒ qͥbus hõ cðis ſit ſingulis ⁊ ab alijs ingulis di inguit᷑. Hã cñ ita deſignat᷑: non qᷓli bet hõ intelligit᷑: 5 qab angelo ãnũ ciatꝰ ẽ:qᷓ deꝰ ⁊ hõ fili⸗ dei ⁊ filw vir⸗ ginis eſt:⁊ quicqͥd de illo ðꝛ aut m deñ aut ᷣm hoĩem: veꝝ ẽ dicere. Ne q; em̃ ꝑſonalr filiꝰ dei deſignari põt vel nominari ſine filio hoĩsꝛ nec fili us hois ſine filio vei: qꝛ idẽipᷣeẽ fili⸗ us dei qui filius hoĩis:⁊ eadè ẽ verbi ⁊Müpti bois ꝓpꝛietatuʒ coliectio. Diueriaꝝ Vo ꝑlonaꝝ impoſſibile eſt eandem eſſe ꝓpꝛietatũ collectionẽ: aut de inuicẽ eas pdicari. Nam ⁊ pe ri? pauli nõẽ eadeʒ ꝓpꝛietatũ gol⸗ lectio:⁊ petrus nõ ðꝛ paulꝰ:nec pau lus petrus.um 6 vbnʒ caro factũ ẽ:naturã aſſumpſit: que ſola nomie hoĩs ſignificat:⁊ ſj Bel alia a diuina natura: non aliaʒ aſſimpſit ꝑſonam: qm̃ eandẽ haber cũ aſſumpto homi⸗ neꝓppꝛietatũ colleetionẽ. Non enim idẽ eſt homo ⁊ aſſumptꝰ a vbo ho⸗ mo id eſt ielns:qm̃ in noĩe hoĩs:ſicut
Beati Anſelmi Ziber
dictũ eſt:fola intelligit᷑ natura:in aſ⸗ vo hoĩe vłin noĩe ieſu intel ligit᷑ cñ natura:id eſt cuʒ hoĩe colle⸗ ctio ꝓpꝛietatũ:que eſt eadẽ eidẽ aſ⸗ ſumpto hoĩ ⁊ vbo. Mnapꝛopter nð dicimꝰ vhuz ⁊ ſimpliciter hoĩem eã⸗ dem eſſe ꝑſonã:ne nõ magis dicamꝰ illũ hoiem̃ eandẽ eſſe ꝑſonã cuʒ ver⸗ boꝛqᷓ; quẽlibet hoĩemß verbuʒ ⁊ il lum npn hoĩem:id eſt ieſũ: ſiẽ nõ credimus eundeʒ hoĩem eandem. ſunpliciter eſſe ꝑſonẽ cũ deo:ßᷣ cuʒil la ꝑſona que verbum ⁊ filius eſt ne ↄſiteri videamur ip̃m hoĩem pſonã eandẽ eſſe que pater eſt aut ſpũ ſſan ctus. Bed qm̃ ⁊ vbñ eſt deus:⁊ ille aſſumptꝰhõ ẽ hõ: veꝝ ẽ dicere:quia deus ⁊ hõ eadẽ eſt ꝑſona:ð in nomie dei ſubaudiẽdũ ẽvhuz:⁊ in nomine hoĩs ſubintelligẽcũ eit hlivginis. P pater:filius ⁊ ſpirituſſã ctus nõ ſũt tres res ſepate:
naturali ꝓbaturexempio:
A.VI. Eſcriptis ilius cui reſpõdeo 1 dj in hac epla: nihil potui videre
hter ihð qð ſupꝛa poſui:ß pu to ſic rei vitãtẽ patere ex his que di⸗ xi: vt nlli lateat
8
Zillaʒ ðꝛ vim vitatis tenere. S reuocatꝰ a multitudine deoꝛuʒ: plu⸗ ralitatẽ abnegat in deo ꝑſonarũ:hoc ideo facit:qꝛ heſcit vnde loqut᷑. ã nec deñ nec ꝑſonas eiꝰ cogitat:ß tale aliqͥd q̃les ſünt plures bumane pſo⸗ ne· Et qꝛ videt vnñ homineʒ plures pſonas eẽ nõ poſſe: negat hocipſũ ð deo eẽ. Mõ em̃ iccirco dicunt᷑ tres ꝑ ſone:qꝛ ſint tres res ſeꝑate ſicut trẽs hoĩes:ß qꝛ ſimilitudinè habent q̃n ⸗ dam cuʒ tribus ſepatis ꝑſonis. Con⸗ fideremus hoc in patre ⁊ filio:⁊ idip ſũ intelligar᷑ ð ſpirituſancto. Pons
mus igit᷑ hoĩem q; m̃ ſit pater ⁊ non—
filius:⁊ filtũ eius qͥtĩ ſit fiius ⁊ nõ hater: vt adã ⁊ abel. Dicimꝰ itaq; ð adã patre ⁊ abel filio:qꝛ pater nõ ẽ filius: ⁊ filius nõ eſt pater: qm̃ duo hoĩes ⁊ ſeꝑate ꝑſone ſůt aqã ⁊ obel:

ſles unt m bonn
qꝛ videt nnſ
Böchi—nim
ſint res M¶lon ein Sibunt mbusp nns hoc Si
— Fnpam Kũ cu w ifin
bat
Peincarnatione verbi.
nec ẽ cuiꝰ filius ſit adã:aut cutꝰ pat᷑ ſit abel. Sic itaq; fatemur in deo qꝛ pater nõ eſt filius:aut filius pẽ:qᷓ;uis
duo dij nõ ſint:quoniã pater non ha
bet patrẽ:aut filiꝰfiliũ. Sitr ſpũſſan ctus non ẽ pater aut filius:qꝛ nõ eſt euius ſit pater aut cuiꝰ ſit filꝰ. MQm̃ ergo pater ⁊ filius ⁊ ſpirituſſanctus tres ſunt ⁊ alij abinnicẽ:⁊ nec de ĩui cẽ dici queunt:ſicut de patre ⁊ filio ĩ diuerſis ꝑſonis hoĩm oñdimꝰ: ideo dicunt tres ꝑſone:nõ qꝛ ſint tres res ſepate. At ji negat tria dici de vno poſſe:⁊ vnñ de tribꝰ: vt tria nõ dicã tur de inuicẽ ꝛſicut ĩ his tribꝰpꝑſonis ⁊ vno deo facimꝰ:qĩ h in alijs rebꝰ videt:neec in deo intelligere valet: ſufferat pauliſꝑ aliqͥd:qð intellectus eius penetrare nð poſſit eſſe in deo: nec cõparet naturã q̃ ſuꝑ oĩa eſt libe ra ab oĩ lege loci ⁊ tꝑis ⁊ cõpoſitio⸗ nis partiũ: rebꝰ qᷓ loco aut tpe clau ⸗ dũtur aut ptibꝰ cõponunt᷑: credat aliqͥd in illa eſſe qð in iſtis eſſe neqͥt: ⁊ acqeſcat auẽ̃ti chꝛiſtiane: nec diſ⸗ putet contra illam.
Oꝛiginẽ pſonarũ i diuinis: Aio naturali exemplo pꝛo⸗
2. VII. deamꝰ tñ an ĩ rebꝰcreatj q ⁊ v loci ⁊ tpis ⁊ cõpoſitionis ꝑtiũ be legi ſiacẽt:inueniri poſſit ali⸗ qatenꝰ pᷣ qð negat in deo. Pona ⸗ mus fonteʒ de qua naſcat᷑ ⁊ finat ri⸗
uus:qͥ poſtea colligat᷑ in lacum:ſitq;
nomẽ eiꝰ nilus. Bic itaq; diſcrete di⸗ cimꝰ fontẽꝛriuũ:lacũ: vt fontẽ nð di ⸗
camꝰ riuũ aut lacũ:nec riuũ aut fõtẽ
aut lacum:nec lacuʒ fontẽ aut riuuʒꝝ: fons tñ ⁊ nilus vocat᷑ ⁊ riuus nilꝰ ⁊ lacus nilus:⁊ duo ſimni fons ⁊ riuꝰ nilus:fous ⁊ lacꝰ nilus:riuus ⁊ lacꝰ nilus:⁊ ſimul tres fons ⁊ riuus ⁊ la
cus nilus:cũ tñ non ſit ali? ⁊ aliꝰ nilꝰ
ß vnꝰ idẽq;:ſiue cũ ſingulꝰ qͥſq; ſiue cñ bini ſiue cũ tres dicunt᷑ nilꝰ. Tres igit ſũt:fons:riuus:laeꝰ:⁊ vnꝰnilꝰ:⁊ nilꝰ fluuiꝰ vnꝰꝛvna natura:vna aq̃:
⁊ dici non poteſt qð tres. Naʒ neqʒ
tres aut nili aut fluuij aut nat᷑e aut aque ſũt: neq; tres aut fontes aut ri⸗ ui aut lacꝰ. Anñ igit᷑ ðꝛ h de tribus: ⁊tria de vnoꝛnec tñ tria de inuicem. Mð ſi obijcit:nõ eſſe ſinguluʒ quẽq; aut fontẽ aut riuũ aut lacum:aut bi⸗ nos ꝑfectũ niluʒ:; ꝑtes nili. Cogitet totuʒ hunc niluʒ ex quo incepit:vſq; dů deſinet eẽ in tota q̃ſi etate ſua: qꝛ nec ip̃e totꝰ eſt ſimul: aut loco aut tẽ poꝛe ꝑ partes: nec ꝑfectus erit: do
nec deſinat eẽ. Habet em̃ nilꝰ qndã
cũ oãone ſilitudinẽ:q̃ qᷓ;diu quaſi ex oꝛis fonte ꝓcedit:perfecta nõ ẽ:⁊ cũ pfecta eſt:ið nõ ẽ. Ii qͥs em̃ ſic ↄſide ret ⁊ diligenter intelligat:cognoſcet totů nilũ eẽ fontẽ: totũ eſſe riuũ:to⸗ tum eſſe lacũ:nec fontẽ eſſe riuũ aut lacũ ꝛnec riu eſſe fontẽ aut lacum: nec lacũ eſſe fontẽ aut riuuʒ. Nõ em̃
eſt idẽip̃e fons q rinꝰ aut lacꝰ: qᷓ;uis idip̃m lit riu?⁊ lacꝰqð ẽ fõs:id ẽ idẽ
nilus:idẽ fluuiꝰ;cadẽ aqua:eadẽ na tura. Tria igit᷑ P dicũt᷑ ð vno toto ꝑ fecto:⁊ vnñ perfectũ totũ de tribus? nec tñ ip̃a tria de inuicẽ dicũtur: qᷓ;⸗ nis hoc aliter valde ⁊ perfettius ſit ĩ illa natura ſimpliciſſima: ⁊ ab oœĩ lo⸗ ci vłtꝑis lege liberrima. Aerũtñ ſi
aliquatenꝰ videtur in re que ptibus cõpoſita localis ⁊ tꝑalis eſt:nõ ẽin credibile ĩ illa ſumme libera natura
perfecte eſſe.Eſt hoc q;ʒ hic ↄſideran
dũ:qꝛ fons nõ eſt ð riuo nec de lacu:
riuꝰ vo de ſolo ẽ fonte:non de lacu: lacus vo de fonte ⁊ de riuo:⁊ ita vt totus riuus de toto fonte:⁊ rotuð la cus de toto fõte ⁊ de toto riuo:ſic di cimꝰ in patre ⁊ filio ⁊ ſpũſancto. Et
qꝛ alio mõ riuꝰ ẽ de fonte:⁊ alio mð
lacus de fonte ⁊ riuo: vt lacꝰ non di cat riuꝰ:ſic ſuo qͥdã alio modo:ver⸗ bñ eſt de pãe: ⁊ ſpñ ſſanctus alio mo⸗ do de pie ⁊ verboꝛ vt idẽ ſpñ ſſanctꝰ nð ſit verbũ aut filius: ß̃ pꝛocedẽs. Adhuc volo qͥddaʒ dicere:qð qᷓ;uis magnã habeat diſſimilitudinẽ:non ⸗
nullã tñ habet ad incarnationẽ ver⸗
bi ſimilitudinẽ: qð foꝛſitan aliqs le⸗ gens ↄtẽnet: dicã tñ qꝛ ego alio di⸗ d 3

cẽte oĩo nõ ↄtẽnerẽ. Ii em̃ riuꝰ ꝑ fi ſtul currat a fõte vſqʒ ad lacũ:ndne folꝰ riuꝰqᷓ;uis ñ aliꝰ qᷓ; fõs ⁊ lacꝰ: vt ita dicã ĩfiſtulatꝰẽ? Gic ſolꝰ filiꝰ ĩcar natꝰẽ:lʒ ñ aliꝰ deꝰ qᷓ; pĩ ⁊ ſpũſſãctꝰ.
De cui pũctũ cð 5 Ed qm̃ iſta terrena valde lõge ſüt fũma natura:leuemꝰ adi — lã:ip̃a opitulãte:mentẽ ⁊ in ea ↄtẽplemur aliq̃tenꝰ:⁊ bꝛenit᷑ qð dici mus. Deꝰ ñẽ alið qᷓ; ip̃a ſimplex eter nitas. Bternitates aũt plures intelli ineq̃unt. Mã ſi ples fint:aut ſũt et̃ iuicẽ aut fũt ĩtra ſeinuicẽ: ſʒ nihil
ẽ eÿ eternitatẽ: ꝗᷓ nec eternitas eſt eÿ eternitatẽ. tẽ li eᷓ ſeinuicẽ ſũt:in di⸗ uerſis loc ſũt aut tpibꝰ: qð alienuʒ ẽ ab et᷑ nitate. Nãõ itaq; ſũt plures eier nitates ef̃ ſeinuicẽ. Bivoĩ ſeinuieẽ: plures eſſe dicunt᷑. Bciendũ eſt ꝙ qͥ· tienſcũq; repetat᷑ eternitas in eterni tate: nõ ẽ niſi vna ⁊ eadẽ eternitas. Dignioꝛ ẽ aũt natura q̃ in e repetita P ſibi ↄuenit in ꝑfectã vnitatẽ:qᷓ; q̃ ſui admittit pluralitatẽ. Abi eĩ plu ralitaſ: ibi diũſitas. At vbi diůſitas: ibi nõ eſt ꝑfecta ↄcoꝛdia. Perfecta nãq; ↄcoꝛdia ẽq̃ in vn icẽtitatẽ:⁊ eãdẽ vnitatẽ ↄuenit. Si ꝗ melioꝛ ẽ ꝑfecta ↄcoꝛdia qᷓ; ĩꝑfeeta:⁊ ĩpoſſibi le ẽ ĩ ſũmo bono:qð ẽ ia et᷑ nitaſ:eẽ impfectũ aliqͥd:nõ eſt poffibile natu rã eternitatj:pluralitatẽ admittere. uapꝛopt᷑ q̃tienſcũq; repetat᷑ et᷑ ni⸗ taſ? et᷑ nitate:ſpvna eadẽq;⁊ ſola er⸗ nitas eſt. Oð ð mult? alijs ſilr ðᷣꝛ:vt oĩpotentia in oĩpotentia:non eſt niſi vna om̃ipotentia. Et vt vnñ ð his q̃ diuinã nõ hñt naturã: in qͥ ſit eſt:po nã. Pũctũ ĩ pũcto nõ ẽ niſi vnũ pñ ctũ:hʒ ein pũctũ velut mediũ pũctũ mundi et pnnetum tpis:id eſt pᷣſens tps et᷑nitatj:nõnullã ſilitudinẽ non paꝝ ad einſdẽ er nitat ↄtẽplationeʒ vtilẽ. Añ latiꝰ als diſputandũ ẽ:hie nñ ſuffieiat: qꝛ pũctuʒ ſimplerẽ:id ẽſine ꝑtibꝰ eſt: ⁊ indiuiſibile velut et᷑ nitas:⁊ iõ pñetũ eñ pñcto ſine int᷑ nsll nõ ẽ niſi vnũ pũctũ:ſiẽ eterni/
Li de incarnatione verbi:
õ eſt niſi vnaerni
tas cũ eternitate nõ eit tas · Ergo qi de er nitas eſt:nõ fůt da necdeꝰ eÿ̃ deũ: nec de? plures dij:qꝛ necdeꝰ ex S n in deo addit nñeꝝ deo · S igi 3 6 ⁊ idẽ ⁊folꝰeſt deCñ̃ itaq; deꝰd dee naſcit᷑: qꝛ qð naſcit᷑ nõ eſt ef id deq naſcit: eit ꝓles in parente ⁊ pares ih ple:vnꝰ ſeʒ de pẽ ⁊ filiꝰ:⁊ cũ deꝰ ꝓ cedit ð ðᷣo pẽe ⁊ filio nec exit e deuʒ manet deꝰ:id eſt ſpũſſãctꝰ in deo ð ꝓcedit:et eſt vnꝰ de pã ⁊ filiꝰ ⁊ ſpi⸗ rituſſanctus. Et qm̃ iſta hatiuitas ⁊ iſta ꝓceſſio ſine p̃ncipio ſũt:alioqui et᷑ nitas nata ⁊ et᷑ nitas ꝓerdens: qð falſũ eſt:hʒ pᷣncipiũ: neqᷓqᷓ; deñ ince piſſe eſſe patrẽ aut filiũ aut ſpiritũſã ctũ cogitare debemꝰaut poſſumꝰ. Si eut ᷓt ibſtãtia diuina ernã ⁊ ſingula
rẽ ſeruat vnitatẽ: ſic hoꝝ relatiuoꝛũ p is ſcʒ ⁊ filij: ꝓcedẽti ⁊ ð qͥ ꝓcedit
natura inſeꝑabilẽ tenet cum vnitate
pluralitatẽ. Nã quẽẽadmodũ ncẽe ẽ
deñ ſp vnũ ⁊ eundẽ eiſe ⁊ nõ aliũ ⁊ aliũ:ita pĩ nũq; eſt ides filio ſuo:aut ꝓcedẽs illi a qͥ ꝓcedit ᷣm has relati⸗ ones. Sʒ pĩſꝑ aliꝰẽ:⁊ filvaliꝰẽ:ꝓce dẽs aliꝰa ꝓcedit:nec vnqᷓ; dici pñt ð ſeĩuicẽ. uõ ð cũ deꝰnaſcii ð ðo: vel cũ des ꝓcedit de deoꝛnec Wa pðt amittere ſinglaritatẽ:nec relatio plij
raiitatẽ:iccirco vnũ ẽ ibitria: ⁊ tria vnũ:nec tñ tria ð ſeĩuicẽ dicũt᷑. Nec incredibile debet eſſe in natura q̃ ſup
omnia ⁊ oðhꝰ alijs diſũlis eſt:eẽ ali⸗ qjd:cniꝰ exẽplñ in alijs rebꝰñ valeat pfeete inueniri. Hee auteʒ tria latini
dicũt pſonas:greci ſßas. Siẽ em̃ dici
mus nos in deo ſßam vnã:tres ꝑſo⸗ nas:ꝛita illi dicũt vnã eẽntiã tres ſß ⸗ ſtãtiaſ:idipm ꝑ ſbaʒ qð nos ꝑ ꝑſonã ſignificãtes:neca noh aliqᷓtenꝰ in fi⸗ de diſcrepãtes. Quð vo filiꝰ naſcat᷑ ð pĩe ⁊ ſpũſſã ctꝰ ꝓcedat a pie ⁊ filio nec tñ ſit filꝰ:qm̃ ſicuti ẽvideri ĩ hac
vita ñ pᷣr: heatꝰauguſtinꝰ velut ꝑſ culũ in enigmate ee ð hac hi
nitate diligẽter ↄtẽplatꝰ ẽ. At ego in monologiõ meo ꝓ mea poſſibilitate
diſputaui.Ji qs ãt velit ſcire cur ĩſà
potiꝰ dicat pã qᷓ; m̃:aut ꝓles filiꝰ q;

t. Ri aimi vnänen e ett inic jiin piſp1 in 1 cm nhn . nò Wendt e perdi
re ſnglr m ennn tinu— dile Dinuni 1obA s lkdꝛ tipl znin nucnn.— nem (onas:g Is. Fü
Lapituloꝛũ ilia:aut tantũ i itꝰꝛfili nec ingenitꝰ:in eodẽ libello ĩueniet. Bti Anſelmi urchiep̃i Can tuaninſis liber de fide ſiue de icarnatõe verbi:explcit. Capſoꝛũ libꝛi ðᷣↄceptu vir⸗ nali? Par oꝛiginali eiuſ⸗ leʒ Anſelmi archiepiſcopi
tuariefi:annotatio. Zän 1llis iuſticia vel iniuſticia.
Mnualiter humana natura coꝛ
tij Qsõ ſit pectatũ niſi in volũ ⸗ kate rationali. iij Ve nihil ꝑ ſe ſit iuſtũ aut ĩiuſtũ nnili ip̃a iuſticia vłĩinſticia:⁊
ꝙ nih il puniat᷑ niſi volũtas.
„ W malum qð eſt peccatũ ſiue
iniuſticia nihil ſit. v Q cũ punit dens pꝛo peccato non puniat pꝛo nihilo. v Mnõ ſemen hoĩs dicat᷑ ĩmun dũ ⁊ ↄcipi in petĩs qᷓ;uis in eo non ſit peccatum. viij Mæ in ſemine ſumpto de vᷣgine non ſit peccatum nec neceſſi tas futuri peccati. 2 ix Cur pctm̃ qͥ dãnat᷑ hñanũ ge⸗ nus magis imputet᷑ ade qᷓ; eue: cũ ille poſt ⁊ per illam peccauerit. x Eur grauent᷑ pctõ ade q ei cõ ſcij non fuerunt. x) Q pagatio de vᷣgine nõ ſb⸗ S iaceat legi ⁊ meritis natura lis pꝛopagationis:⁊ ꝙ tres ſint curſus rerum.
ij O mala ade nulla rectitudine
ad illũ hoĩem tranſeant. xiij D ſi nõ eſſet de ß purꝰ hõ:ne ceſſe tñ ẽ illũ talẽ eſſe qualiſ pᷣmus hõ factus eſt. xiii M ꝓpoſite rõni nõ refraget᷑ qð ſep̃tũ eſt hoĩeʒ ð ĩimũdo ſemine ⁊ in iniqͥtatibꝰ cõce⸗ ptũ:etiam ſi de aliqͥbus pꝛo pꝛie dictũ ſit. tv M maſſa pectatrix non ſit to ⸗
Annotatio.
tapeccatrix. xvh Cur iohãnes ⁊ alij q ſi cõce⸗ pti ſunt per miraculum non ſint per ſe liberi a peccato. xvij Cur deꝰ incarnatꝰſit cũ ð adz poſſer facere hoĩes nõ deos ine pctõ tot qᷓt ſuſficerent. rvij Q de Xgine inita deus conce ſ ſit nõ ex neceſſitate:q̃· i de peccatrice non poſſet:ß quia ſic decebat. xix Muõ iſta rõ ⁊ altera alibi da⸗ ta concoꝛdent ⁊ differãt. xx Q natꝰ de vᷣgine ꝓ oꝛiginali peccato habuit oꝛiginalem iuſticiam. x Cur non potuit habere ꝑſona⸗ lem iniuſticiã. xxij. De q̃ntitate oꝛiginalis pctĩ. xxitj Eur ⁊ quõ deſcẽdat ĩijantes. friiij Q pctã parentũ poſt adã nõ coputent in oꝛiginali pecca ⸗ to filioꝛum. rxv Muõ noceãt aĩahus eoyꝝ. xxvz Quõ tñ nullꝰpoꝛtet peccatuʒ; patris ſed ſuũ. xxvij Auid ſit oꝛiginale pctĩ: ⁊ ꝙ in omnibus ſit equale. xxviij Contra illos qᷓ putant infãtes non debere dãnari. xxir Quõ ipotẽtia habẽdi iuſticiã excuſet eos p baptiſmũ.— Bti Anſelmi archiep̃i Can tugrioꝝ liher ð ↄceptuvirgi nali ⁊pctõ oꝛigiaii icpie Que ſit oꝛiginat⁊qᷓ pfonal iuſticia vhiiuſticia: La. I.
Pminoi
bus religioſe tue volun
E tati veliʒ ſi poſſim obſe⸗
qͥ ⁊ f ⁊fili chariſſime
Boſo: Tuncvtiq; ma⸗
xime debitoꝛ ðme iudico cũ eã a meiĩ
te excitari intelligo. Certꝰãt ſũ cũ in
libꝛo:Cur deꝰhõ:quẽvt ederẽ tu ma
xime int alios me ipuliſti:in qͥ te me
cũ diſputãtẽ aſſũpſi:legj aliã pᷣt᷑ illã
ſ65 bi poſui poſſe videri rõnẽ: quõ 8
accepit hoĩieʒ ð maſſa peccatrice d 4

hñani ghis ſine petõ:qꝛ ſtudioſa mẽſ tua ad q̃rẽdũ:qᷓ nã ſit illa ñ paꝝ ꝓnuo cat᷑. Qapꝛopt᷑ iniuſtꝰ videri tibi ti meoꝛſi qͥd inde mihi videt᷑: dilectiõi kue abſcondo. Dicã igit᷑ ſic bꝛeuit᷑ ð F qð ſentio:vt nullius de eadeʒ re fi⸗ delẽ impꝛobẽ ſentẽtiã:nec mcã ſi ve⸗ ritati repugnare rõnabilt poterit oñ di ꝓuicacit᷑ defendã. Ilã tñ eiuſdeʒ rei rationẽ quã in eodẽ opſculo po ſui: oĩno ratã ⁊ ſufficientẽ(ſi hñ cõſi deret᷑)exiſtimo. Mihil eĩ ꝓhibet eiuſ dẽ rei rõnes plures eſſe: quaꝝ vnaqᷓ q; ſola poteſt ſufficere. Ad videndũ igit᷑ qᷓliter deꝰ hoĩem aſſũpſit de ge⸗ nerſ hñani maſſa peecatrice ſine pec catoꝛpᷣmuzʒ de oꝛiginali pctõ neceſſe eſt inueſtigare: qꝛ de b ſolo naſcit h hſtio. Nã ſi videt quð chꝛiſtꝰ huic iacere nõ potuit: q̃l aſſũptio ſiue cõceptio illꝰ hoĩs ab oĩ pctõ libera fuit:palã erit. Oꝛigiale qͥdẽ ab oꝛigi ne denoĩari dubiñ nõ eſt. Si& oꝛigi
nale peccatũ ñ ẽ niſi ĩ hoĩe: videt᷑ di
ci ab oꝛigine hũane nature: qð ẽ̃ ab eiꝰinitio oꝛigĩale:eoꝙ ab ip̃a hñane nature oꝛigine trahat᷑:aut ab oꝛigi ne: ẽ ab initio vniuſcniuſq; gloñe: in ip̃a eiꝰ trahif oꝛigine. Sʒ qð ab initio hũ ane nature deſcẽdat: nõ videt᷑:qm̃ oꝛigo illiꝰiuſta fuit qñ pꝛi mi pentes iuſti facti ſũt ſine oĩ pctõ. Videt᷑ itaq; dici oꝛiginale ab ip̃a oꝛi gine vninſchiuſq; ꝑſone hũane:quã⸗ nis ſi qs dicat peccatũ vocari oꝛigi⸗ nake eo ꝙ ab illis deſcẽdat in ſingu⸗ los:a qbus habẽt oꝛiginẽ nature: nðõ ↄtradic ſi tñ nõ neget̃ oꝛigiale pec catũ eñ ip̃a vniuſcuiuſq; pſone tra⸗ hi oꝛigine. Licet em̃ ĩ vnoq́;; homĩe ſimul ſint ⁊ natura;qᷓ ẽ hõ ſiẽ ſũt oẽs alijꝛ ⁊ pſõa q diſeerit᷑ ab alijs:vt cũ ðꝛ ille vłiſte ſno ꝓpꝛio noĩe:vt adã ⁊ abel:⁊ vninſcuiuſq; ꝑeccatuʒ ſit in natura ⁊ ꝑſõa. Fuit em̃ peccatũ ade in hoĩe qð ẽ in natura:⁊ in illo qͥ vo catꝰẽ adãqðẽ in ꝑſona. Eſt tñ pec catũ qð qͥſq; trahit cum natura ĩ ip⸗ ſa ſui oꝛigine: ⁊ ẽpetĩ qðᷓ nõ trahit ab ip̃a natura: ß ip̃e faẽ illð poſtqᷓ; ẽ
1ã ꝑſõa diſcreta ab alijs ꝑſonie.ilð dẽ qð trabit ĩ ipᷣa oꝛigĩe:vocat᷑ oꝛi
Lide cõcepru
ginale qð etiã pᷣt dici nãle:ñ ꝙ fit er
eẽntia nature ß qm̃ ꝓpt᷑ eiꝰ coꝛrupti onẽ cũ illa aſſumi· Veti qð qᷓſq; facit poſtqᷓ;ᷓ ꝑ ona ẽpſona epo teſt noĩari:qꝛ vitio ꝑſone fit. Bili ra tiõe põt dici oꝛiginãlis ⁊ ꝑſonalis in ſticia. Siqdẽ adã ⁊ eua oxiginalr: h
ẽ in ipſo ſui initio mex vt hoĩes
terũt:ſine int nallo iuſti ſimłfuerũt. Perſonalaũt dici pᷣt iuſticia cuʒ ĩiu accipit inſticiã quã ab oꝛigine nð habuit. Ergo adã ⁊ eua ſi iuſticiã ſer uaſſent oꝛiginalẽ: qut de illis naſce ⸗ rentur:oꝛiginalit᷑ ſiẽ illi iuſti eſſent. Am̃ aũt ꝑſonalr peccauerũt:cũ oꝛi⸗ ginali foꝛtes ⁊ ĩcoꝛrupti haberẽt po
teſtatẽ ſp ſeruãdi ſine difficultate iu⸗
ſticiã:totũ qð erãt ifirmatũ ⁊ coꝛru
—
ptñ eſt. Coꝛpꝰ qͥdẽ qꝛ tale poſt pcti
fuit q̃lis ſũt bꝛutoꝝ aĩaliũ: coꝛrupti⸗ oni ⁊ carnalibꝰappetitibꝰ ſiacẽtia: aĩawo qꝛ ex coꝛruptõe coꝛpis ⁊ eiu
dẽ appetitibꝰatq; ex ĩdigẽtia bonoꝝ
q̃ ꝑdidit:carnalibꝰ affectibꝰẽ ĩfecta? nò potuit habere ꝑſonalẽ inſticiam.
Aualiter humang natura coꝛrupta ſit: La. II. Eqꝛ tota natura hũana ĩ illis erat:⁊ eÿ̃ illos ð illa nihil erat: tota inirmata ⁊ coꝛrupta eſt. Remãſit igit᷑ in ea debitũ iuſticie in
tegre ſine om̃i inſticia quõ gecepit:⁊ debitũ ſatiſfaciẽdiqꝛ eã deſeruit cuʒ
ipᷣa coꝛruptiõe quã ꝓpt᷑ pctm̃ ĩcur⸗ rit. Biẽ itgq; ſi ñ peccaſſet:q̃lis faeta ẽ a deo talꝓpagaret᷑: ita poſt pctĩ qualem ſe fecit peccando:talis ꝓpa⸗ gat. Am̃ igi ꝑ ſe necſatiffacere pꝛo petõ: nec iuſticiã derelictã recuꝑare
—
valet: Et coꝛpus qð coꝛrũpit᷑ aggra Jap̃.
uat aĩam:⁊ tũc maxime qñ infirmuʒ ẽꝛ vt in infantia ⁊in vtero matrſ:vt nec intellligere iuſticiã poſſit: videt᷑ eẽ ncẽe eã vt ĩ ĩftibꝰ naſci cũ debito ſatiſfaciẽdiꝓ pᷣmo pctõ qð ſp cauere potuit:⁊ cũ debito habẽdi oꝛiginalẽ iuſticiã quã ſeruarevaluit. Nec ĩ⸗ potẽtia excuſat cã in ip̃is infantibꝰ: qꝛ in ilłñ ſoluit qð debet: qm̃ ex ip̃a ſibi fecit eã deſerẽdo inſticiã in p̃mnij
boibin qͥbtota erat:⁊ ſꝑ debitrixẽ

ut baben Aiuiu Auhrunnr
Fuſ Lqꝛtot bini
nt.=S ¶knit tota nhn mMony Se atnf deim euſil= fuit ne— nſe fect ndorts tsfſnn net uſt= luim Et corp iſu nti Wrcinn lugen
virgingli et pctõ oꝛiginali
habere ptãtẽ quã ad ſeruandã ſp iu⸗ ſticiã accepit:hᷣ eẽ videri vᷣt in infan tibꝰ oꝛiginale petm̃. Addamꝰ etiam pctõ ꝓximoꝝ parentũ qͥ reddũt᷑ ĩ ter tiã ⁊ q̃rtã generatiõeʒ. Muis em̃ q̃ri poſſit vtꝝ oĩa h intelligẽda ſint ĩ oꝛi ginali pctõ an nõꝛ tñ neꝓpt᷑ ßqð q̃ ro videar leuiare illud:ponam iſtud eẽ tale:xt a nullo grauiꝰ oñdi poſſit. M nõ ſit peccatũ niſi in vo luntate rationali: Ca Lrũ ſiue hoe totũ ſit oꝛiginale v pctm̃ ſiue aliqͥd minꝰꝛputo nul atenꝰ illud poſſe aſleri eſſe in infãte añqᷓ; hẽat aĩam rõnalẽ:ſiẽ nec in ads fulſſe iuſticiã pᷣus qᷓ; fieret hõ rõnalis. Nã ſiadã ⁊ eua generaſſẽt fine pᷣcedẽti petõ:nð tñ eẽt in ſemine inſticia:nec eẽ poſſet pᷣus qᷓ; foꝛmare tus in viuentẽ hoiem. Si ðᷓ ſemẽ ho ⸗
miĩs nõ ẽ ſuſceptibile iuſticie pᷣ? qᷓ; fi⸗
eret hõ:nõ pᷣr ſuſcipe oꝛiginale pctĩ añq; hõ ſit. Nempe oꝛiginale pecca/ tũ eẽ iniuſticiã dubitari ñ̃ debet. Nã
li oẽ petim̃ ẽ ůiuſticia:⁊ oꝛiginale pec catũ ẽ peccatuʒ: vtiq; ẽ ⁊ iniuſticia.
Sʒ ſi diẽ auh nõẽ oẽ pctĩ iniuſti cia dicat poſſe ſimul ĩ aliqᷓ ⁊ eẽ aliqð
pctif:⁊ nullã eẽ ininſticiã: qð videt᷑ incredibile. Ji Vo dicatur gꝛiginale pctm̃ nõ eẽ abſolute dicẽdũ pctĩ:ſʒ
cũ additamẽto oꝛiginale pcti:ſicut pictꝰ hõ nõ verꝰ ẽ hõ:ßᷣ vereẽ hõ pi ctus: ꝓfecto ſequit᷑ qꝛ ĩfans qᷓ nullũ hʒ petm̃ niſi eꝛ igiale:mũdꝰẽ a pctõ: nec fuit ſolꝰ int᷑ hoĩes filiꝰ vginis in vtero mñ̃is ⁊ naſcẽs ðᷣ mñ̃e ſine pctõ: ⁊ autñ dãnat᷑ infãs qͥ moꝛit᷑ ſine ba ptiſmo: nullũ hñs pctĩ pᷣr oꝛigĩale: aut ſine ꝑctõ dãnat᷑. Sʒ nihil hoꝝ ac cipmiꝰ:Quare oẽ pctĩ ẽ ininſticia: ⁊ oꝛiginale peccatũ ẽ abſolute pctĩ: vñ ſeq;t̃ qð ẽ üuſticia. Itẽ ſi deꝰ ñ dã
nat hoĩeʒ niſigpt᷑ ĩiuſticiã:dãnat ãt
aliquẽ ꝓpt᷑ oꝛiginale pctm:ð ñ ẽ aliðᷣ oꝛiginale peccatũ qᷓ; iniuſticia.ð ſi ita ẽꝛoꝛiginale peccatũ nõ ẽ aliud qᷓ; iniuſticia id ẽ abſẽtia debite iuſticie: ſi eĩ videt᷑ eẽ iiuſticia niſi in natura: q̃ cũ dʒ hãe inſtictã:nõ hʒ:vtiq; oꝛigi nale peccatũ claudit᷑ ¶ð eadẽ diffini
ðe iniuſticie. Itñ iuſticia ẽ rectitu
—
tẽ natura nõ ẽ niſi de ⁊ angel
Ca. III.
do volũtatis ꝓpt ſe ſeruata: neciſta rectitudo pᷣt eẽ niſi in rõnali natura:
ð ñ ẽ vlla nata debitrix iuſticie niſi rõ nalſiẽ nlla nã ẽ ſuſceptibilis iuſt
cie pter rõnalẽ. Quare? qm̃ iniuſti cia nõ põt eſſe niſi vbi iuſticia debet cẽ:oꝛiginale pctĩ qð eſt iniuſticia:̃
eſt niſi in natura rõnali. Rõnalis aun
xaia hoĩsꝑquã hõ ðt rõnalis ⁊ ſine qᷓnð eſt ho. Am Ins eſt oꝛiginale petim̃ nec in deo nec in ãgelo:nõ ẽ niſiĩ ho minis aĩa rõnali. Sciendũ qᷓʒ eſt ꝙ inſticia nõ põt eſſe niſi in volũtate iuſticia eſt rectitudo volũtatj ꝓpt᷑ ſe ſeruata:q̃re nec iniuſticia. Mõem̃vo cat᷑ abſẽtia iuſticie iniuſticia niſi vbi debet eẽ iuſticia. Mihil itaq; pᷣter ip ſam iuſticiã vel ininſticiã ðꝛ iuſtũ vł ininſtũ niſi volũtas aut ꝓpt᷑ volũta tẽ iuſtã vel iniuſtã. Pei hãc dicimꝰ iuſtũ vel iniuſtũ hoĩem vel angeluzʒꝛ iuſtã vel iniuſtã aĩam ſiue actioneʒ.
De nihil n ſe ſit iuſtũ qut iiu ſtů niſi ipᷣa iuſticia vel iniu⸗ ſticig: ⁊ nihil puniat niſi volůtaſ vłiiuſticia:Ca.IIN Ihil em̃ ſiue Wſtãtia ſiueactio
n ßſiue aliꝗjd aliðᷣꝑ ſe ↄſideratuʒ
eſt iuſtũ niſiiuſticia:aut iniu⸗
ſtũ vłpctm̃ niſi iniuſticia:necip̃avo lũtas in qᷓ eſt iuſticia ſine iniuſticia. Alið em̃ e vis illa aĩe ꝑ quã ipᷣa aĩa vult aliq́d:qᷓ vis inſtrumentũ volẽ di pᷣt dici(ſiẽ viſus inſtrumẽtũ pidẽ di)quã volũtatẽ noĩamꝰ:⁊ alið ẽ iu ſticia quã habẽdo ẽ iuſta volũtas:⁊ 3̃ carendo ininſta vocatf. Picũt᷑etiã
volũtates eiuſdẽ ĩſtrum̃ti a ffectiões
⁊ vſus:qð h̊ longũ eſt inſerere. Mec
ip̃i appetit? 3 apłiis carnẽ vo cat:qᷓ; Sal 6. Roma.y
ↄcupiſcit adũſus ſpiritũ:⁊ legẽ pcti
eſt in mẽhꝛis repugnantẽ legi men tis: iuſti vł ininſti ſũt ꝑ ſe ↄſiderãdi. Mõ eĩ hoĩeʒ iuſtñ facũt vłĩiuſtũ ſẽ tiẽtẽ:ßᷣ ininſtũ ti volũtate:cũ nõ de
bet:ↄſentientẽ. Piẽ em̃ apls nihil dã Roma·ð
natiõis eſſe his qᷓ ũt ĩ chꝛiſto ieſu nõ ÿᷣm carnẽ ãbulãt:idẽ qᷓ nõ carni volũtate ↄfentiũt. Nã ſi ſentiẽtẽ ſi⸗ ne ↄſenſu iniuſtũ facerent:ſeq̃ret᷑ dõ

Beati Anſelmi li.de cõceptu
mtio:Auarenð eos ſentireß eis cõ ſẽtire petĩ ẽ. Gi ei inſti ꝑ ſe eſſent:q tiẽſcũq;ilł Aẽtirẽt iiuſtũ facerẽt. Sʒ qũ hꝛuta aĩalis illis ↄſentiũt nõ di⸗ cũt᷑ iniuſta. Itẽ ſi pciã eẽnt auferrẽt᷑ fᷣbaptiſmo:cũ oẽ pctf̃ abſtergit᷑:qð keqᷓq; fieri palã ẽ. Muare nõ ẽ in eo rũ eẽntia vlla iniuſticia ð in volũta⸗ krònali illos inoꝛdinate ſcq̃nte. Cñ em̃ illis reſiſtit volũtas ↄdelectãdo legi dei ᷓᷣm interioꝛẽ hoĩem:tũc ẽ iu⸗ ſta volũtas. Juſticiã eĩ quã lex in⸗ bet:⁊ legẽ dei diẽ: qꝛ a deo eſt:⁊ legẽ mentſ:qꝛ ꝑ mẽtẽ ĩtelligit᷑:ſiẽ lex ve kuſler ði ðꝛ:qꝛ a ðo ẽꝛ⁊ lex morſi qꝛ etiã ꝑ moyſẽ mĩſtrata ẽ.Qð qͥdẽ di xi nullã actionẽꝑ ſe iniuſtã dici ſed Ppt᷑ ininſtã volitatẽ:in illis planũ eſt que non iniuſte ꝑñt fieri aliqñ:vt ẽhoiĩeʒ occidere:ſiẽ fecit phinees: vtriuſq; ſexcõmixtiovt in diugio:⁊ ſiẽ in bꝛutjaĩalibꝰ. In ilł vo q nũqᷓ; niſi iniuſte pñt eſſe vt eſt piuriũ:⁊ q̃⸗ dã alia q̃ nec ſũt noĩanda: ñ ita faci⸗ le itelligit. Sʒſi actio q̃ fit aliqͥd ũñ ẽ nii dñ fit aliqd:⁊ eo pacto trãſ⸗ it vt iã ñ ſit aut op qð fit ⁊ remanet. Verbig̃a:vt ĩ ſcribẽdo qʒð ſcribi nð debet:trãſit ſeßtio q̃fiũt figure que remanẽt:cẽt petm̃ trã ſeũte actiõe vt iã nõ ſic trãſiret ſilrpeti:nec iã eſſet aut qᷓ;diu nemaneret qð fit:nũqᷓ; de⸗ lere pctm̃. Sʒ videmꝰ pctã ſepe nõ deleri actiõe deleta: ⁊ deleri oꝑe nð deleto. uare nec actio qᷓ trãiit nec remãet ẽ aliqñ petĩ. Deniq; ſið Attiõibꝰ volũtarijs q̃ iniuſte fiũt srguũt᷑ mẽbꝛa ⁊ ſẽſꝰ qjbꝰ fiñt:rñidere pñt:Weꝰ nos ⁊ ptãtẽ q̃ in nob ẽ ſßie cit volũtati:vt ad ĩperiũ ei nõ poſ⸗ im⸗ ñ mouere nos ⁊ facereqʒð vult: immo illa mouet nos velut inſtru⸗ mẽta ſua:⁊ fac oꝑa q̃ videmur facere nec nos poſſumꝰilli ꝑ nos reſiſtere: nec opꝑa qͥ facit pñt nõ fieri:atiõi quaʒ den nob dedit:nec poſſumꝰ nec debemꝰ ñ obedire. Mñ illi obedimꝰ: deo qͥ hãc legẽ nob dedit obedimus. Ergo qͥd peccãt mẽhꝛa vel ſenſus vł opã q̃ deꝰ ſic Wiecit volũtati ſi ÿᷣnãt qð deꝰillis oꝛdinauit? Euicqd 4 faciũt:totũ ĩputãdũ ẽ volũtati.ð
cũ ita ſitmirat᷑ foꝛſitã aliqͥs cur. ꝓ cul⸗
avolũtatj mẽbꝛa punian vel ſenſ. Sieꝝ nõ ita ẽ:nõ eĩ punit᷑ niſi volũ⸗ tas. Nã nihil ẽ alicui pena niſi qð ẽʒ volũtatẽ:⁊ nlla res penã ſentit niſiq hʒ volũtatẽ:mẽbꝛa aũt ⁊ ſenſp ſe ni⸗ hil volũt. Siẽ igit᷑ volũtas ĩmẽbrj ⁊ ſenſibꝰ opat᷑: ita in tilis ipſa toꝛqᷓt aut
delectat᷑. ð ſi qͥ;s nõ accipit: ſciat in ſenſibꝰ ⁊ mẽbri nõ niſi aĩam in qᷓ ẽ vo lũtas ſentire ⁊ oꝑari:⁊ iõ in illis toꝛq̃⸗ ri aut delectari:hʒ tñ vſꝰvt actiðes qᷓ facit iniuſta volũtas vocemꝰpctã: qꝛ in volũtate q̃ fiũt ẽ pcti. Dant᷑ etiaʒ noĩa qͥbꝰ ſignificat᷑ eas iiuſte eri: vt foꝛnicatio:mẽdaciũ Sʒ alið intelligit᷑ cũ ipſa actio vł.platio:alið cũ vtꝝ iuſte aut iniuſte fiat ↄſiderat᷑.
g malũ gð eſt pctm̃ ſiue iiu ſticia nihil ſit: La. v Eniq; oĩs eẽntia ẽ̃ a deo a q̃ ni⸗ d hil ẽ iniuſtũ. Quare nlla eẽntia vẽ iiuſta ꝑ ſe. Iniuſticia ãt oĩo ni
hẽ iiẽ cecitas. ið em̃ aliudẽ cecitat
qᷓ; abſentia viſꝰ vbi dʒ eẽ:q̃ nõ magſẽ ali qͥd ĩ oclo vbidʒ eẽ viſꝛqᷓ; in ligno vbi nõ dʒ eẽ.Mõ ẽ em̃ iniuſticia talis res q̃inficiat ⁊ coꝛrũpaf aĩa velut coꝛ pꝰvenẽoꝛ⁊ q̃ᷓ faciat aliqͥd:ſiẽ vider̃qũ malicioſꝰ hõ mala facit oꝑa. Mã quẽ⸗ admodũ cũ idomita fera ruptj vincu lis diſcurrẽdo ſeuit:⁊ cũ nanuis ſi gub⸗ natoꝛ dimiſſo gubnaculo dimittãt eñ ventj ⁊ motibꝰ marſ:vagat ⁊ ĩnepit in q̃libet ꝑicula:dicimꝰ qꝛ ß̃ fac̃ abſen tia catene vłgubnaculi: non ꝙ abſen⸗ tia coꝝ aliqd ſit aut qͥcqᷓ; faciat: ð qĩ ſi adeſſẽt facerẽt ne ſeutret fera aut pe riret nauis: ta cũ malꝰ hõ ſeuit ⁊ in q̃libet aĩe ſue ꝑicula q̃ ſũt mala opaĩ⸗ pellit᷑:clamaniꝰ qꝛ; opat᷑ iniuſticia: ñ ꝙip̃a vlla cẽntia ſit au faciat aliqͥd: ß qm̃ volũtas(cui ſubditi fũt oẽs volũ tarij motꝰ totiꝰ hoĩg) abſente iuſticis diůſis apperitibus ĩpulſa:ſe ⁊ oĩa ſibi ſpᷣdita ĩ młtiumoda mala leuis ⁊ effre⸗
nata ⁊ ſine rectoꝛe pᷣcipitat: qð totum iuſticia ſi adeſſet pꝛohiberet ne fieret. Er hil q facile cogſcit:qꝛ ĩiuſticia nul lã hʒ eẽntiã q;uis iniuſte volũtatſaffe ctꝰx actꝰ qͥp ſe ↄſiderati aliq ſůt: vſÿ

cjin oclo 2 dyet. R—
. *
i piala: tit 1 tfucrit M ruin ieſnepq itn ——
virginali et pctõ oꝛiginali.
ininſticiã vocet. hac ipᷣa rde ĩtelligi mus malũ nihil eẽ. Biẽ eĩ ininſticia ñ Zᷣalið qᷓ; abſẽtia debite iuſticie:ita ma lů ñ ẽ alið qᷓ; abſẽtia debiti bõi. Nul la añt eẽntia:qᷓ;uiſ mala dicat᷑:ẽ nihil: nec malã cẽ ẽvlli eẽ aliqͥd. Nulli eĩ ef ſẽtie ẽ aliqͥd malã eẽntiã eẽ:qᷓ; deeſſe vlli bonũ qð dʒ hĩe. Dee ſſe vo bonũ
ð debet adeſſe nõ ẽ aliqͥd eẽ. Quare
malũ eẽ nðõ ẽ vlli eẽntie aliqͥd eẽ.hec
hꝛeuit᷑ de malo qð ſp ẽ nihil indubitã
ter að ẽ iniuſticia: dixi. Incõmoditas em̃ nõ ẽ malũ vñ ĩcðõmoda mala dicũ tur:q̃ aliqũ nihil ẽ: vt ſurditas ⁊ geci⸗ tas:aliqũ videt᷑ eẽ aliqͥd: vt doloꝛ et triſticia. M ãt iuſticia ſit rectitudo vo lũtat!ꝓpt᷑ le ſeruata:⁊ iniuſticia ñ ſit
glið qᷓ; abſẽtia dehite inſticie: ⁊ nullã hẽat eſſentiã: ꝙ etiã omiĩs eẽntia ſit a
deo ⁊ mhil ſit a deo niſi bonũ: ſufficiẽ ter me puto oñdiſſe in eo tractatu quẽ leci de caſu diaboli. Ged ð iuſticia ple niꝰ in eo quẽ edidi de veritate.
Ecũ punit deus ꝓ pctõ nõ
puniat ꝓnihilo: Ca. vI. . Vidã cũ audiũt petm̃ nihil eẽ
114 ſſoiẽt dicere: Ii peim̃ nihil ẽ:cur
—
punit de hoĩiem ꝓ pctõꝛcũ ꝓ ni
hilo nẽo pũiri 5 debeat? uibꝰqᷓ;uis hũil ſit q̃ſtio:tñ qꝛ qðq̃rt ißrãt:ali d bꝛeuit᷑ rñdẽdũ ẽ. Licet piter nihil fit abſẽtia iuſticie:⁊ vbi dʒ eẽ iuſticia ⁊ vbiñ dʒ eẽ: punit tñ deꝰ recte pctõ⸗ res:ñ ꝓ nihilo ꝓpt᷑ 35 ipᷣz to libꝛo dixi)qꝛ ⁊ debitũ ſibi honoꝛẽ quẽ ſpõte reddere noluer̃t ab ĩnitjex⸗ igit:⁊ ne qͥd ĩoꝛdinatũ ſit ĩ regno eiꝰꝛ eos ſepatim a iuſtis oꝛdine competẽti diſponit. Creaturas ãt in qͥbꝰ iuſticia nõ dʒ eẽ: ñ punit ꝓ abſẽtia iuſtieie: bẽ P nihilo:qꝛñ ẽa ſ qð ab ilłexigat: nec oꝛdo ↄgruꝰ vniůſitatj reꝝ p expo ſtulat. Sic itaq; euʒ punit deꝰ ꝓ pctõ qð ẽ abſẽtia debite iuſticie q̃ nihil ẽ: ů oĩno puntt. ꝓ nihitaꝛ ⁊ veꝝ ẽ:qꝛ niſi ſit aliqͥd, ꝓpt qð puniri debeat:oĩo ñ pu⸗ nit ꝓnihilo. Mã petĩ ⁊ ininſiciã ni⸗ hil eẽ:⁊ bᷣ nõ eẽ niſi ĩ rõnali volũtate nec vllã eẽntiã ꝓß̃e dici ĩiuſtã niſivo iñtatẽ:ex hiſq̃ dicta ſr aꝑta eẽ exiſtio.
mðo ↄceptũ ſemĩe:nõne tu
ꝝ ſemẽ hois dicaturimun⸗
dũ ⁊ ↄcipi ĩ pctis:qᷓ;uis ieo nõ ſit pcim: La.VII.
Idet itaq; ſeq ꝙ aut infãs ſia ⸗
v tim ab ip̃a ↄceptiõe aĩam hʒ rõ⸗
nalẽ:fine q̃ volũtatẽ rõnalẽ ne⸗
qᷓt hie:aut in eo non ẽ oꝛiginale pct. ñ
moꝝ cũ ↄceptꝰ ẽ. Mæ ʒ̃t mox ab ip̃acõ
ceptiõe rõnalẽ aĩgʒ hẽat:nullꝰ hũan⸗
ſuſcipit fenſ. Beqͥ;t em̃vt q̃tiẽs ſuſcep
tũ ſemẽ hñanũ:etiã ab ipᷣo mof̃to ſu
eeptiõis parit:añqᷓ; ꝑueniat ad hũa⸗ nã figurã:totiẽs d ãnet̃ in illo aĩa hña
na:qm̃ nõ recõcilia ꝑ chꝛiſtũ:qð ẽni mis abſurdũ. Hec igit᷑ ꝑs hui⸗ diuiſi⸗
onis penitꝰ relinq̃nda ẽ. Sʒ ſi j ſtatĩ ifãs ab ipᷣa ↄceptõe hʒ petm̃:qͥd ẽ gð diẽ iob ðoĩ uis pᷣt fãcere můũdũ ðᷣĩ⸗ nõne tu qᷓ ſol⸗ es⸗ Et quõ ẽ veꝝ qð diẽ dauid:In iniqͥta
ibꝰ ↄceptꝰſũ:⁊ in pctĩs ↄcepit me in
mea? Querẽ igit ſ poſſũ:(qᷓ;uis nð ſtatim in ipᷣa ↄceptiõe)
tibꝰ⁊ pctĩs ↄcipi dicãt Sepe vtiq; di
uina ſchtura aſſerit aliqd eẽ qñ ů ẽꝛic⸗ circo qꝛ certũ ẽ futuꝝeẽ? Gic qͥppe de⸗
adeð ligno vetito diẽ:In q̃ cunq; die comederis ex eo:moꝛte moꝛierſ:ñj ꝙea
diemoꝛtuꝰſit coꝛpe:ſ qm̃ die illa ncẽ̃i
tatẽ accepit aliqñ moꝛiẽdi.Et paulꝰ ſi milit᷑ ob ncẽitateʒ moꝛiẽdi aliqũait: Si aũt chꝛiſt⸗ in vobis ẽ:coꝛpꝰ qͥdeʒ moꝛtuũ ẽ ꝓpt᷑ pct̃:ſpũs vᷣo viuit ꝑter iuſtificationẽ. Mõ em̃ coꝛpa eoꝝ qͥbus loq̃bat᷑ moꝛtua erãt ᷓᷣ mobitura
m in ipa it ĩ ifanti⸗ bus petm̃:ð imũdo iñ ſeniĩe in iniqta
Job.4
Scñ.
Rom̃. 3
ꝓpter pcti;qꝛ ꝑ vnñ hoĩem peccatũ Roma.ʒ
in hũc mũdũ intrauit:⁊ ꝑ petm̃ moꝛs. Iic in adã oẽs peccauiniꝰ qñ ille ꝑee⸗ cauit:nõ qꝛ tũcpeccauimꝰipi qᷓ nõcũ eramꝰ:ſed qꝛð illo futuri eramꝰ:⁊ tũc facta ẽ illa nctitaſ. vt cũ eẽmꝰ:peccare vah vniꝰ inobediẽtiaʒ pctõꝛes ↄſtituti ſũr multi. Sili mõ de immun⸗ do ſemine in iniqtatibꝰ ⁊in pctis ↄci⸗ pi põt hõ iteiligi:nõ ꝙ in femine ſit ĩ⸗ mũdicia pcrĩ aut pct̃ ſiue intqtas: ſ qꝛ ab ip̃o ſeie ⁊ ab ip̃a ↄceptõe exqi⸗ cipit eẽ hõ:accipit ncẽitatẽvt cñ habe bit ↄĩaʒ rõnalẽ:hẽat pctĩ imundicii:
abi.ð.

Beati lnſelmi li. de cõceptu
que nð eſt aliudqᷓ; peccatũ ⁊ iniqui tas· Mã etſi exvitioſa ↄcupiſcẽtia ge neret infans:nõ tñ magis eſt in ſemi⸗ ne culpa qᷓ; eſt in ſputo vel in ſangui neſi qͥa mala volũtate expnit:aut de ſãnine ſuo aliqͥd emittitnõ eĩ ſpu ſanguis ð mala volũtas argni atetigit quõ ⁊ ĩ infantibꝰnõ atimb ip̃a ↄceptiõe ſit pctiũ: ⁊ ve ra fiut q̃ de diuins ſc̃tura oppoſui. in illis pctĩ:qꝛ nõ ha bẽtſſine q̃ nõ ineſt petin) volũtatẽ: ⁊ tñ ðᷣꝛ ineſſe:qm̃ in ſemine trahunt peccãdi(cũ hoies iã erũt)ncẽitateʒ. Si 8 hec vt puto vera ſint ꝙ aſſumit᷑ de ken ad ꝓlem qꝛ nuliaʒ habet voluntatẽ:nullũ eſt in eo ꝓctĩ.
in ſemine ſüpto de virgi neñ ſit peccatũ nec nc&itãs
futur peccati. Ca.VIII. Li pſpicuũ ẽ eo qð ſi⸗
i lius dei in pfonã ſuã aſſũpſit ð gine nulla potnit eſſe peccati
macula. Bʒ ⁊ dicrũ eſt qꝛ ſemẽ a pa rentibꝰ trahit᷑ cũ neceſſitate peccati v
futuri cũ fuerit aĩatũ aĩa rõnali: hoc vtiq; nõ eſt ꝓpt᷑ aliud niſi qꝛ hũana natura naſcit᷑ in nfautib vt dixi) cũ debito ſatiffaciendi ꝓ pctõ ade:⁊ Fm qð poſuiꝓximoꝝ parentũ:qð ne
cat:⁊ qꝛ fola ꝑſe nõ valet iuſticiã ha bere quqᷓ deſeruit; ⁊ aĩa q̃ aggrauat᷑ coꝛꝑe qð coꝛrũpit᷑ neqᷓt eã ſaitẽ intel ligere:q́ necſeruari pdt nec haberi ᷓ intrllecta. Quapꝛopt᷑ ſi ab his ncẽi/ tatibꝰ ſemen aſſũptũ de vᷣgine libeꝝ oſtendi poterit:palã erit: qꝛ nullam peccati ncẽitatẽ traxit. Mð illa qui dẽncẽitas q̃ hũana natura ſola ꝑſe inſticiã recupare neqͥt:⁊ illa q̃ coꝛp⸗ qð coꝛrũpit᷑ àggrauãt aĩaʒ: vt eãdẽ iuſticiã:nec acceptam in etate pfecta
line auxilio gratie ſeruare: necin in⸗
fantibꝰſaltẽ intelligere queat:ab illo ſemine ſint aliene:facile mõſtrari va let ꝑ vnitatẽ ponalẽ aſſumentꝭ ⁊ aſ⸗ ſũpte natureſi pᷣus ncẽitas illa repel lit q̃ ad ſatiffactionẽ ꝓ peccatjpᷣmo,
rũ ⁊ ꝓximoꝝ parentũ aſtringi vide⸗
nus ꝑire:ß ſolã enã. Poterat nʒ
mis parentibꝰ debitũ:dubinʒ nõ erit
ſi a debito ßᷣmoꝝ parẽtũ libenꝝ intelli
ipoterit. Hoc igit adiuuãte deo co⸗ Sb ßᷣmuʒ quð coßſci poſſit inue⸗
ſtigaretq̃tenꝰ demõſtrato: in alijs nð ſit neceſſe multũ laboꝛare.
Lur pctm̃ q̃ dãnatur huma nuz gen? magis nn
632 Eue cuz— Perch idet᷑ querendum
imßmis:cur ſepiꝰ ⁊ ſpecialius
pcim̃ qͥ dãnatũ ẽ hũanũ genꝰ
6 magis iputet᷑ ade qᷓ; eue: cũ illa p̃oꝛ
peccauerit ⁊ adã pꝰ⁊ꝑ ilã.iẽ em̃ Apls: Sed regnauit moꝛs ab adam vſqʒ ad moyſenꝛetiã in eos qᷓ nõ pec ⸗ cauerũt in ſilitudinẽ pꝛeuaricatiõis ade. Multa q;ʒ; alia legunt᷑ q̃ magis adã qᷓ; euã criminari vident᷑. Qð iõ fieri exiſtimo:qꝛ illa duoꝝ copuls to ta intelligit᷑ in noĩe p̃ncipalis ptis: ſiẽ ſepe ꝑ ptẽ totum ſolet ſignificari: aut qm̃ adã cũ coſta ſua:q;uis in mu lierẽ edtficata dici poterat adã:ſicut legit᷑: Quia deꝰ maſculũ ⁊ feminam fecit eos ⁊ benedixit eis: et vocauit nomẽ eoꝝ adã in die quo creati ſůũt.
— I Aut iccirco qꝛ ſi nõ adam ð ſola eus quaqᷓ; facere põt:⁊ qᷓ;din nõ fac pec
peccaſſet:ñ ncẽe erat totũ hñũanũ ge⸗ 5.. atnaq deꝰ de adã in q ſemen oĩm hoĩm cres
Bom
uerat aliam facere mulierẽ ꝑ quã de
adã ꝓpoſitũ deiꝑficeret᷑. Aiſdẽ rõ⸗ nibꝰ ſignificabo ꝑ nomẽ ade eos am ⸗ bos nili cũ neceſfe erit eoſ diſcernere.
Cur grauenturpctõ Ade q eius cõſcij ñ fuerũt: Cag.
St qͥde vnuſdſq; fili⸗ ade
creationẽ:⁊ adã ꝑ ꝓpagati⸗
Onẽ;⁊pſonaꝑindiuduitates
3̃ diſcernit᷑ ab alijs. Nð em̃ habet hẽ
eſſe ab adaʒ:ß per adã. NMã ſicut adã
nõ ſe fecit hoĩem:ita nõ fecit in ſe na⸗
turã. ꝓpagãdi: ſed deus qᷓ eñ creauit hoĩem feẽ in eo pãc naturãvt de illo
Ppagarent᷑ hoĩes. Dubiũ zñt nõ eſt
vñ vnulaͤſq; alliget᷑ debito:de qͥ agi⸗

—
— ien znu ehnphi ſln
— S8 =
S
2
—
2 73.
₰ ot— di dt Rnn cdcicut di i Quu de x zitm eos abene en coz diu Zoai crtoi nſi eſli n eadinqͥſt inhn talun fact rn iy
——
G (
b aritot ip baérpl uun emk b 1 nih bad5n hii⸗ ect boic
vpirginaliet
tur. Rõ em̃ inde qꝛ hð ẽ: nec qꝛ ꝑſo na ẽ: NMã ſi iceirco vnuſqͥſq; huiꝰ de⸗ biti reꝰ ẽ qꝛ eſt hõ aut ꝑſona: neceſſe erat 242½ us qᷓ; pecca ſſet ad b debi tñ aſtrictũ eẽqꝛ erat hõ aut ꝑſõa:qð eſt abſurdiſſimũ. Beſtat igit᷑ vt ꝑß tm̃ ſit debitoꝛ qꝛ eſt adã: nõ ſimpli citer qꝛ eſt adã ð qꝛ ẽ peccatoꝛ adã. Mẽpe ſequeret᷑ qꝛ ſi nunqᷓ; peccaſſet adã:tamẽ qᷓ de illo ꝓpagarent᷑ cuʒ h debito naſcerent᷑: qðᷣ impiũẽ. Mõ ĩ⸗ cõgruũ eſt repetere qð iã ſupꝛa di ctũ ẽ:cur ſcʒ vnuſqͥſq; peccato vłde⸗ bito ade granet᷑: iccirco qꝛ deillo ꝓ⸗ pagat:cuʒ eiuſdẽ peccati ↄſciꝰ nõ fu erit. Cuʒ em̃ fecit deꝰ adã:fecit in eo naturã ꝓpagãdi quaʒ ſubiecit eins ptãti: vt ea vteref ꝓ ſua voluntate q;diu ip̃e vellet ſubditꝰ eſſe deo:nõ vt illa vteret᷑ beſtiali vel irrationali voluptate ſed humana ⁊ rõnali vo luntate. Sicut em̃ eſt beſtiaruʒ nihil velle eum ratione:ita hoĩm eſſet ni⸗ hil velle ſine rõne:qð iꝑ deberet:qꝛ poteſtatẽ hãc accepit adã:⁊ eã ſemꝑ ſeruare potuit. Dedit etiaʒ illi deus gratiã hãc:vt ſiẽ qñ illũ ↄdidit:nlła ꝓpagãdi operãte natura aut volũta te creaturc:ſimul fecit eũ ⁊ rõnalem ⁊ iuſtum ꝛ ita ſimul cum rationalem haberẽt aĩamꝛiuſti eſſent qjs genera⸗ ret:operãte natura ⁊ volũtate ſi nõ — qͥppe ratione q̃ mon rat᷑ rationalẽ naturã iuſtã eſſe cre⸗ stam(qð in pᷣfato feci opuſculo) ꝓ⸗ baf etiã ꝙ qui ex humana natura ꝓ pagarent᷑ nò pᷣcedẽte peccato:ex ne ⸗ ceſſitate:iuſticiã ꝑiter haberẽt cũ ra tionalitate. Siquidẽ qui creauit pꝛi mũ hoĩeʒ ſine parentũ generatione: creat etiã oẽs qui ꝑ creatã ab illo fi⸗ unt ꝓpagãdi naturã. Wis igit᷑ hõ ſi peccatuʒ nõ pᷣceſſiſſet ſimul eẽt ſicut adã ⁊ iuſtus ⁊ rationalis. Muoniaʒ vero adã ſubditus noluit eſſe deivo luntati:ip̃a natura ꝓpagandi qᷓ;uis remaneret:nõ fuit ſubdita eiꝰ volun tati ſicut eſſet ſi non peccaſſet:⁊ gra⸗ tiã quã de ſe ꝓpagandi ſeruare pote rat: ꝓdidit:atq; oẽs qui oꝑante natu
ctõ oꝛiginal ra quaʒ accepat ꝓpagant᷑:eiꝰaſtricti debito ſet⸗ m̃ hu mana natura:que ſic erat in adã to⸗ ta vt nihil ð illa extra illuʒ eſſet:pec cando ſine om̃i neceſſitate deñ exho⸗ noꝛauit. Ande per ſe ſatiſfacere non potuit:gratiã quã acceptã ꝓpagan dis de ſe ſp potuit ſeruare:ꝑdidit: ⁊ peccatuʒ ſecuʒ comitante pena pcti: qᷓ;tũcunq; ꝑ datã ꝓpagandi naturã Ppagetur:trahit.„ Ppagatio ð virginenõ ſubigceat legi⁊ meritis na⸗ turalꝓpagatiõis: ⁊ꝙ tres ſint curſus rerũ: Ca. XI. Anc diligẽt᷑ ↄſiderãdũ ẽ vtꝝ n hec quaſi hereditas peccati et pcti pena p hoĩem ad vginẽ de adã ꝓpagatã iuſte ꝑtrãſeat. Cer tuʒ quidẽ eſt ꝙ adã nõ accepit natu ram ꝓpagandi niſi ꝑ viꝝ ſimul ⁊ mu lierẽ. Fiquidẽ hnmana natura non habet ⁊ impoſſibile cognoſcit᷑ vt ſo⸗ lus vir aut ſola mulier hoĩem gene⸗ rare queat:natura tantũ volũtate ꝓ pꝛia operante. Bicut nãq; limꝰterre non accepat naturã aut voluntatem qua operante vir pꝛimus ille fieret: q;uis eſſet de quo a deo fieri poſſet? ſie nõ ẽ facta mulier de coſta viri:aut
vir de ſola muliere operante natura
aut voluntate hoĩs:ſed deꝰ ꝓpa vo luntate ⁊ ptãte:fecit virum— de limo ⁊ alteruʒ de ſola feminaꝛ⁊ femi nã de ſolo viro. Licet em̃ nhil fiaʒ:ni ſi volutate dei faciente aut ꝑmittẽte: quedã tñ fola ptãs ⁊ voluñtas eius facit:quedã creata natura: quedam
volũtas creature. Sʒ ſicut creata na tura nihil ꝑ ſe facere poteſt: niſi qðᷣ ↄ
voluntate dei accepit:ita volunta s creature nequit ꝑ ſe qͥcqᷓ; opari: niſi qð natura adiunat auit ↄcedit. Fola
dei voluntas fecit in p̃neipio rerum naturas:dans quibuſcã competen⸗ tes ſingulas volũ tates: vt nature ⁊
voluntates ᷣm oꝛdinẽ ſibi tradituʒ:
ſuuʒ opus in rerum curſu ꝑſolnerẽt. Et adhuc multa fac̃:cñ de eiſdeʒ na⸗

Beati turis ⁊ voluntatibus opatur:qð ille m ſuũ vſum ⁊ ꝓpoſitu neq̃qᷓ; face⸗ rent. Solius qiippe voluntatis dei opꝰ ẽꝛtũ mare ſiccũ iter intra ſe pplo tuʒ moꝛtui reſurgunt:tũ aqua ubito in vinũ ↄuertit:tũ ſpirituſan
nſelmi li.
cto coꝛda hoĩm ea que necꝑ ſenee ꝑ
aliã creaturã ſciunt docent᷑:tum no⸗ xie volũtates a ſuo ĩpetu ſola gr̃a re gẽte ad ß qðᷣ ꝓdeſt ↄuertũt᷑:tũ alia mlta fiũt que nec creatura nec eiꝰvo lũtaſp vſitatũ curſũ ſuũ oꝑarct᷑. Na tura leuia ſurſuʒ:grauia deoꝛſũ tra⸗ hit:terrã aliqũ pᷣus voluntate colen te ⁊ ſeminãte:aliqũ nullo voluntatj opere pᷣcedẽte herbas ⁊ arboꝛes in ⸗ numeras ꝓducere ⁊ eas fructificare facit:⁊ alia mlta que facilius vſu qᷓ; doctrina cognoſcimꝰ Voluntati im putãt᷑ illa que ſunt hoĩs:iter facere: edificare:ſi ſimilia q̃ nõ niſi voluntas facit. Cum igit᷑ om̃ia que fiunt ſi diligẽter ↄſiderent᷑:fiãt aut ſola volũ tate dei:aut natura m vim a deo illi inditam:aut volunta te creature:⁊ ea que nec natura cre ⸗ ata nec voluntas creature:ð ſolꝰde cit:ſꝑ miranda ſunt:apparet:quia tres ſũt curſus reꝝ: ſcʒ mirabilis:na tural: voluntariꝰ. Et mirabilis qͥdẽ glijs aut eoꝝ legi nullatenꝰ ſubditus eſt:;ᷣ libere dominat:neq; illis facit iniuriã qñ eis obuiare videtur:qꝛ ni hil hñt niſi qð ab illo acceperũt:nec ille dedit eis aliqͥd niſi ſub ſe. Am̃& gatio viri de ſola vgine:ita nðõ ẽ naturalis aut voluntaria ðᷣ mirabi⸗ lis:ſicut illa que mulierẽ ꝓtulit de ſo lo viro. Et ſicut creatio viri de limo palã eſt qꝛ nequaqᷓ; ſubiacet legibus ⁊mcritis illi ꝓpagationis: qm̃ ⁊ vo luntas ⁊ natura q;uis diſcrete oꝑen tur:aliud eĩ ibi facit voluntas:ali/ nud natura:ꝑiter tñ verꝰ eſt hõ ⁊ adã de nõ hoſe: ⁊ ieſus de ſola muliere:
Teua de ſolo viro:ſicut eſt verns hõ
qᷓlibet vir aut mulier de viro ⁊ mulit ere. Wiĩs aũt hõ aut adam eſt aut de ads eſt ß eua de ſolo adã eſt:⁊ omes
———
de cõceptu
nlij de adaʒ ⁊ eua. Mm̃nãc; maria
ð qua ſoia eſt ieſus de adã ⁊ eud eſt: n poteſt ip̃e ð eiſdẽ n0 eſſe. S q; expediebat vtqᷓ redẽpturꝰ erat ge
nus humanũeſſet ⁊ naſceret de pĩe
⁊ matre omnius.
e malagde nulia rectitu⸗ dine ad iium hominẽtranf
Vomõ aũt fitus vᷣginis non q iaceat pctõ aut debito ade: ſic qͥq; non eſt difficile intelli⸗
Ferẽ. Siquidẽ adã factꝰ eſt ⁊ iuſtus A⁊ liber a pctõ ⁊ debito ſepe fato ⁊ a
ena pcti: ⁊ beatꝰ ⁊ potens ſernare emp acceptã iuſticiã:⁊ ꝑ inſticiã eã qus dixi libertatem ⁊ beatitudineʒ. n cũ hec bona ſine oĩ difficulta re poſſet ſp ſeruare ſibi:ſ ſcruauit ea ſibi:ip̃e abſtulit ⁊ hoꝝ ſe ↄtrarijs ſp⸗ iecit. Factꝰ ẽ itaq; ᷣuꝰpctĩ ſiue iuſti cie ⁊ debiti qð reddere neqͥt:⁊ miſe ⸗ rie de qua eſt impotẽtia bona pdita recupandi. Sicut igit᷑ alit᷑ nequiuit ſibi auferre bona q̃ habebat:⁊ ãttra⸗ here mala q̃ non habebat:qᷓ; non ſer⸗ uãdo ſibi bona que potuit:ita nulli alij valuit eadem boha auferre atqʒ
mala inferre:niſi nõ ſeruando bong
cui ſeruare quiuit. Seruare aũt nul li potuit ea bona niſi illis ͥʒ genera tionis ptãtẽ voluntgti ſubditã acce/ pit. Mulli ð ꝑſone qᷓ;uis ð ſe ꝓpaga/ te trãſmittere mala pᷣdicta potuit:in cuius generatione nec natura illi dg ta eſt ꝓpagãdi:nec volũtas ei qͥcqᷓ; oꝑata eit aut operari valuit. Quare ade mala pᷣdicta nulla rõne aut recti tudine ad hoĩem ↄceptũ de virgine tranſeunt.—
cſ nöeſt deus ſed pu
rus hõᷓ:neceſſe tñ eſt illũ ta⸗ lem eſſe qualis pᷣmꝰ homo cugeſt⸗ Ca. XII. Tem ſi diligẽter puro coꝛdis i i tuitu ſapientẽ dei ſpeculamur iuſticiã:numis ablurqũ intelli⸗
ie nã⸗

e ad hoic Sinn
tiröcs uh ſnöch5
donecꝭ ci k 2 euln Snn
natura:nõ voluntas creature:nõ vlli data ptãs pꝛoducit aut ſeminat ꝛſed folius dei voluntas Ppꝛid ad ꝓcre⸗ andũ hominẽ noua virtute mundũ eccato de virgine ſegregat alieni lecati ſen debiti ſiue pene ad eundẽ ominẽ neceſſitas ptrãſeat vlla:etiã ſi non aſſumat᷑ in plona dei ꝛß vt pu rus hõ fiat. Nam eadẽ rõne qus non debuit deus adam facere niſi in ⸗ ſtuʒ:nec aliquo debito ſiue incòõmo⸗ do grauatuʒ:aperte mẽs rõnalis co⸗ gnoſcit eñ quẽ ſilr ꝓpꝛia volũtate et vtute ꝓcreauit alicui malo ſubditũ ſieri nð debere: qm̃ nimis incoueni⸗ ens eſt oĩpotenti ⁊ ſapienti dei boni tati talem facere rationalẽ naturam ſola ꝓpꝛia volũtate de materia in q nulli eſt peccatuʒ. A qui nõ intel⸗ ligit:non cognoſcit qd deo nð cõue niat: Quaptopter etis ſipuꝝ hoĩem ſic faceret deꝰ: vt dictũ eſt: neceſſe el ſet euʒ non minoꝛipᷣditum iuſtiria et beatitudine qᷓ; fuit adam cũ pꝛimuʒ factus fuit. e M pꝛepoſite rationio IE⸗ frageturqð ſcriptũ eſt: ho⸗ minẽ de imundo ſemine:⁊ iniquitatib ↄceptũ:eta3 ſi de qliquibus ꝓpꝛie dictuz Am ſi alicuð mẽs nd capit ꝗð nßpe ſemine poĩs dixi: ſeʒ nõ eſſe Fin illo peccatũ ante aĩam rõna ſe:eimundũ peecato dici⁊i iniq tate ꝓpter futurs immundiciã cũ iã erit hõ: atq; ꝑutat illũ immundũ eẽ in ipᷣa ↄceptiõe pꝛopꝛia q? ſieut ipᷣe
Fob. 14. mihi oppolſui:legit᷑: Muis poteſt fa⸗
—
cere mundũ de immũdo ↄceptuʒ ſe⸗
Põ.ʒo. mine? Et: In iniqͥtatibꝰ ↄceptus ſum
zin peccatis cõcepit me mater mea: Nõ hic laboꝛo qꝛ nõ indigeo:vt qð nõ põt capere capiat:ſed peto vt qð
Preuiter dicã attẽdat. Illi vriq; qui ð dixeft: aut voluerũt ea inteiligi de
oi hoĩs ſemine: aut tantũ deillo qð cũ cõſenſu ſeminòtur voluptatis:qð non eſſet niſi bꝛutoꝝ animaliũ ſi ho⸗ md non peccaſſet. Atſi de omni hor ſenſerunt: hoc ſemen de ſola virginẽ ſumptuʒ immund tanti viri aſſeru erunt: quod impiũ eſt credere. Ron vtiq; hoc deillo ſcripſerũt· Jed ſiS5 e hominis ſemie hoc iuxta bc ſenlum pꝛotuierũt: nõ niſi de illo qð cũ pꝛedicta voluptate concipitur in/ telligi voluerunt.„ 6h maſſa peccatrix non ſit tota peccatrix: Lq. XW. e aute nullatenus refraga tur noſtre rationi: que ſemẽ ð vir ine ſumptũ aſſerit eẽ mũ dũ qᷓ;uis ſit de maſſa peccatrice. Nã quẽàdmodum cecitas non eſt in ali qua parte hominis niſi in oculo 3. uis homo dicat cecus vbi deher eſſe viſus: non ei eſt in manu vel in pe⸗ de:nec ſurditas ẽ niſi ĩ anrecũ homo dicitur ſurdus:ita licet maſſa generj humani peccatrix nominetur: nõ ta⸗ men in vlla parte eius eſt peccatũ:ni ſi vt dixi in voluptate quã in nlla ho minis conceptione ſemen habere co⸗ gnoſcitur. Quãohꝛem nulla ratione vera aut veriſimili contradicente 3 conſiderentur que ſupꝛa dicta ſũtꝛiã libere poſſumus conlndere: qꝛ nul⸗ la ratio:nulla veritas: nullus intelle ctus pmittit 4d hoiem ex ſola vgine ↄceptũ ð pcrõ maſſe peccatric qᷓ;uiſ de illa ſit aliqͥd aſſũptꝰ potuiſſe aut debuiſſe accedere etiã ſi nõ eẽt de. 8
Cur iohãnes ⁊alijꝗ ſimir dp Bin mihci ſi ſint 5 Sod 4 ½ jciũtur mihi ioh q nes baptiſta ⁊ alij qui de ſteri lib? ⁊ in qͥbꝰ pᷣ ſetiectute natu fa Fencrãdi iã erit emoꝛtua ꝓpagati ſũt?⁊ qᷓſi ꝑ ſimilẽ rationẽ putant᷑ de buiſſe naſci ſine peccato ⁊ pena pec⸗ cati:quia ꝑ miraculũ conce ti ſunt: valde vtiq; intelligendae ab iſtis
virginali etpctõ oꝛiginal
giturvt illud ſemen qð non creata

E——
——
Beatignſelmili. ien
aliena rõ illa que virginalẽ ↄceptio/ ligi:Et de illa quidẽ net̃itate 3̃ recu⸗ nẽ liberã ah oĩpeccaii monſtrat ne⸗ iuſticiã quaʒ deſeruit hñans ceſſitate. Aliud eſt ẽ inaudatũ ⁊ ĩ natura ꝑſe nequit:⁊ de illa q̃ coꝛpur
Atq; nature incognitũ fa⸗ qð coꝛrũpit᷑ aggrauat aiaʒ:⁊ marie cere:⁊
⁊ gliud naturd aut etate aut ali in infantibꝰ ilið liberari poſſe:qꝛ hõ uovitio debilitatã ſanare ⁊ ad ſuũ ille deꝰ eẽt ↄſiderab ã:ſi ßꝰah illo ne
opus reuocare. Nã ſi adã nõ pecca ceſſitas peccati ⁊ debiti ade ⁊ꝓximo
ſet:ſicut ip̃e nulla ſenectute: nila can rñ parentũ rõnahiliter aienarent ſa infirmãtus deſiceret:i ic natura Zncepi itaq; querere quõ valeret 5
hagandi creata in illo ⁊ ad vtendi intelligi de ncẽitate peccati ⁊ debiti
vtiã dietũ ẽ·eiptãti iubciranullo ndervßd alije poſten facilius qðᷣq⸗ caſi a ſuo curſu impediret᷑ N S in rebã inuentret?⁊ abũdante gf̃a ili⸗ iohãne ⁊ ſimilibꝰ eſt alicd nouð na dpe cuiꝰ ↄceptiõis agit᷑ mũdicia:fa ture ade ſicut eñt in filio ginis da eſt vt non mõ ab oi 25 ⁊ debito et
tũð qð ſuis cauſis ifinnatũ erat:co⸗· neceſſitatbꝰ pfatis liberũ cognoſce⸗
ßnoſit eſſe reparatũ.uare qmil rer᷑:ß inſuꝑ hoĩem ita ↄcepti eẽ de⸗ P. ꝓpagartonẽ naturaiẽ dataʒ ade bere pᷣditũ hõ maioꝛi
iuſticia vel be⸗
ſt generati:neq uaqᷓ; poſſũt aut de⸗ atuudine:qᷓ; in q̃ factus eſt ad ã itel bent ei:de qᷓ agim n ceptiõis aſi/ ligibilirõne etiã ſi nõ de⸗ pᷓpurꝰ ho milari mniracilo:vt at oꝛiginat vin/ mo eſſe pbaret᷑. Siqͥdẽ piter irrõna 2 peccati ahloluti poſſint ea—————— prtĩ ur deus ncarnatus ſitcũ vte Pentibus ad illũ p 2PpP de adgʒ poſſet— homi gationẽ deſcẽdere: ⁊ deñ ſpõte rati⸗
nes no deoſſinepctõ tot q̃t nturinlunttautnnilaet⸗
Pmerente iniu miſeram facere. ſgrenri3 de virgineiuſia decon
1 homo qdevnð eet potuitfer! ceptuſſit:nõ ex neceſſitate:
deadã ſine ofpai ↄtagiõe ſiẽ guaſ depeccatrice nõ pol⸗ dicis:cur neceiſe fnit deuʒ incarnari ſed quia ſic decebgt:
tů aut p vnñ taleʒ qui efftt ſine omt Ca. XvIII. peccato poſſet peccatoꝛes deus redi⸗ N Aamuis ergo demundiſſima Sa nät qð bꝛeuiter reihõ ceptoſit:nð tñ hoe ea neceſſita
5 6 te factũ ẽ: qᷓſi de Peccatrice parẽte iu debo: Ideo de⸗ fact eſt hõ: eñ uf ſta ples rõnapi gencrart per hu⸗ ficeret ad redimẽdos alios:ſie ĩ ſepe iuſiuodi ꝓpagationẽ nequiret. Scd fato gpuſculo monſtratuʒ eſt: hõ 10 qꝛ decebãt vtill iꝰhoĩs ↄceptio ð ma deꝰ· Vccirco etiã nõ fecit iot homies tre puriſſima fieret. ẽpe decẽe erat tales quot neceſſuri erãt:ne ſi nullꝰ vt ea puritate maioꝛ ſb deo ne qt ſehagatthe naturali faiuaret᷑:fu⸗ lnrelligt: vgo illa niteret:cui depa ſtrã natürã illã in adã cõdiſſet ⁊ q̃ſi vnicũ filiñ ſuñ quẽ de coꝛdeſi uo eq̃⸗ ñ bi fecillʒ coꝛreriſſeviceret: qð en ſibi genitũ tãqᷓ; ſeipᷣm diligebal⸗ ſũme ſapie nõ ↄenit de gliq̃ natura ita dare diſponebat vt naturai eſſet farere: ð löge ſu fuemgare ha“ vn⸗cẽg; chis dei pii ⁊ginis fili⸗ ſui quð ſemẽ fumpiũ degine mö 4 Auẽ iðe filio ſubſtãtiañtᷣrere ſibi ſratũ erat nulinʒ effe peccatũ liber matrẽ eligebat*⁊ de q̃ ſplrituſſanct? 3 neceſſitatibꝰ pᷣdictjꝛ in qͥb⸗ oẽs ali volebat ⁊opaturus crat vt cõci ↄẽ os hoĩes ↄcipi poluerã:poſſet intel/ ⁊ naſceref ille de quo ip̃e ꝓcedebat.

S ₰
—
2
**— . 0. 5— * — 5 ——
—
FED 52
Sint
— S. S —
virginali et pctõ oꝛiginali
Qualiter aũt virgo eadem ꝑ fidem ante ip̃am ↄceptionẽ mũdatã ſit: di xi vbialiã rationẽ de hociꝑſo vnde
agit reddidi. Que due rões intel⸗
lectui meo vident᷑ ad q̃ſtionẽ vna⸗ queqʒ ꝑ ſe ſufficere: ſed ambe ſimul aĩo vim rationis ⁊ decoꝛẽ actionis querẽti copioſe ſatiſfacere.
Quomodo iſta ratio ⁊ al
tera glibi data concoꝛdent
et differãt: Ca. XIX. C qᷓ;uſad idẽ tendãt:ĩ hoc a tamẽ differunt ꝙ iſta quidẽ
Muã hic ꝓtuli monſtrat deñ
etiã de peccatricis virginis ſubſtan ⸗ tia: qm̃ nuſq; eſt ĩ hoĩs natura pᷣter voluntatẽ peccatũ:pꝛolẽ debere iu⸗ ſtã:ĩimo non niſi iuſtã nulla ratione repugnãte tali ꝓpagatiõe ꝓducere: Zlla vero ꝓbat ꝙ etiã ſi in tota vir⸗ ßnls eſſentia peccat eſetttamẽ ad
mi ↄccptionis mundiciã ꝑ fidem mñda fieri poſſit. Atq; ĩ iſta omnis moꝛtis neceſſitas ⁊ cuiuſſibet coꝛru ptionis ſiue lahoꝛis ab illo homine aperte excludit᷑: In illa aũt q̃ſtio oꝛi ri de hoc ipᷣo vider᷑⁊ ſed ſufficiẽti ra⸗ tione ſi diligent᷑ ꝑſpecta fuerit: ſolui tur. Qnapꝛopt᷑ ex vtraq; palã eſt: qꝛ nihil niſi pia volũtate dñs ñ ac redẽptoꝛ ſuſtinnit ĩ oĩbꝰq̃ͥ paſſus ẽ.
natð ðgine ꝓ oꝛigi⸗ nali vctõ habuerit oꝛigina lẽ iuſticiam. Ca. XX
T mihi videt᷑ de pctò quide v oꝛiginali:ſiẽ ꝓpoſui:ſuffici ⸗ enter oſtẽſum eſt:quð ad ho
nnẽ de virgine ↄceptñũ nulla rõne deſcẽdere a parẽtibꝰ potuit: ß potiꝰ luſtꝰ ⁊ btũs fieri rõne exigẽte debu ⸗
t. MWobꝛẽ qm̃ de iuſto patre ſcðm
diuinᷓ⁊⁊ de iuſta matre ſcðm humsa
nã naturã:iuſtyab ip̃a oꝛigĩe:vt ita
dictũ lit: natꝰ ẽ:nõ ĩcõgrue ꝓ oꝛigi ⸗
nali iiuſticia quã oẽs filij ide hñt a ſua oꝛi neꝛ iuſticiʒ oꝛiginalẽ habe⸗
re dicẽdus eſt.
factũ ſit vt eo— ne peccato: qð ſequit᷑ dãnatio. Cũ Roms.ð em̃ dicit apłs: qꝛ moꝛs regnauit ab
nõ koruit baber pſo nale Mutcia: Lg. XXI. 6 C de pſonali ĩiuſticia ſuꝑñiu um eſt diſputare ꝙ ad iſlum
nõ attigerit: qm̃ humana na tura nunqᷓ; in illo ſine diuina fuit:
nec illiꝰ aĩa vnqᷓ; aggrauata contra
voluntatẽ aut vllo modo impedita eſt coꝛꝑe coꝛruptibili: que aĩa quo niã ipla imo totꝰ ille hõ⁊ verbũ dei deus vna ꝑlona ſemꝑ extitu: nunqᷓ; ſine ꝑfecta iuſticia ⁊ fapiẽtia ⁊ pote⸗ ſtatè fuut: quã ſemp a ſeip̃o ille ſcm ꝑſon ſicut deus habuit: licet in na⸗ turiſ: humana a diuĩa qð habuit ac⸗ ceꝑit. Altioꝛẽ aũt ali rationẽ quõ deus aſſumpſit hoĩem de maſſa pec catrice ſine pctõ velut aʒymñ de fer⸗ mẽtatoꝛpꝛeter iſtã quã B:⁊ illã quã alibi poſui:eẽ nõ nego. MQuã ſi mihi oſtẽſa fuerit:libẽter accipio:⁊ meas ſi quod nõ arbitroꝛ ↄtra veritatẽ eẽ poterint oſtendi nõ teneo. De qntitate pcti oꝛigina⸗ lis. Captin. XXII. Dꝛro pctĩ oꝛigiale nec is ⸗ p ius põt eẽ qᷓ; dixi: nec minꝰꝛ qꝛ cũ infans iã rõnalis eſt:
hůãna natura nõ habet in illo iuſti⸗
ciõ quã accepit in adã ⁊ quã ſemꝑ deberet habere:nec eam excuſat im potẽtia: qꝛ nð habet ſiẽ ſupꝛa dictũ eſt. Illud tamẽ nõꝑ oĩa tã graue ſi⸗
cut ſupꝛa poſui exiſtimo. Nam q
ad hoĩem ð virgine ↄceptũ oſtẽde⸗
re volebã:illud nõ ꝑtinere:tale iſtð
ↄſtitui cui aliud nõ poſſit addi: ne ſicut dixi ꝓpter hoc qð inueſtigabã videret põdus eius minoꝛare. de q́ quid mihivideaf:bꝛeuiter nũc ape⸗ riam. Petĩ ade ita in infantes de⸗ ſcẽdere:vt ſic puntri eo vᷣbeãt ac ſi ipli ſinguli illud feciſent pſonaliter ſicut adã:nõ puto:qᷓ;uiſ prer illud x nullꝰ poſſit naſci ſi⸗
adʒj vſq; àd moyſen:etij in eos qui 12 e

Ibidem.
SMai —.
Beati Anſelmi Li. de conceptu
nõ peccauerũt in ſimilitudinẽ pꝛeua
ricatiõis ade:aperte videt᷑ ſignifica re ꝙ non illis pſonalit᷑ imputet᷑ ip̃a sde pᷣuaricatio aut aliqd tã magnũ: uis oẽs filios ade excepto vginis filio:petõꝛes⁊ filios ire ĩ ſcriptis ſu⸗ is ꝓnũ ciet. Nã cũ ait: Etiã in eos
nð peccauerũt in ſimilitudinẽ pᷣuari atiõis ade:põt ſic intelligi:ac ſi di⸗
cat:Etiã in eos qui nõ tiñ̃ peccauẽt
qᷓ;tũ adã peccauit:pᷣuaricã do Et cũ nit: Ler aũt ſpintrauit vt abũdaret delictũ:aut intelligemꝰpeccatũ ante jegẽ in illis qui nõ peccauerũt ĩ ſimi litudinẽ pᷣuaricatiõis ade:minus qᷓ; ade petĩ:aut ſi minꝰ nõ erat: abũ⸗ dauit in eis peccatũ poſt legẽ vltra pctm̃ ade:qð intelligere nequeo:cũ iud ↄſidero de cuiꝰpondere ⁊ ſatiſ factiõe:in Cur deꝰ hõ:qð mihi viſũ eſt ſicut iã legiſti expoſui. Aeyꝝ eſt tñ ꝙ nullus ad hoc ad qð hõ factꝰ eſt ⁊ ppagatio illi data ẽ reſtituit᷑: nec a malis in q̃ incidit humana natura eruit᷑ niſi ꝑ ſatiffactionẽ illꝰ peccati per qð ĩ eadẽ mala ipᷣa ſe pꝛecipita⸗ uit. icet aliqͥs: Si nõ habẽt ſingli pctm̃ ade:quò aſſeris nullũ ſaliari ſine ſatiffactiõe peccati ade? Nõ q̃li ter inſtus deus exigit ab illis ſatiffa ⸗ tionẽ peccati qð nõ habẽt? Ad qð dico.ieꝰnð exigit abvllo peccatoꝛe pluſqᷓ; dʒ: Bed qm̃ nullꝰpõt redde⸗ re quantũ debet:ſolus chꝛiftus red didit ꝓ oĩbus qui ſaluant᷑ pluſq; de hẽt:ſicut iam in pᷣfato opuſclo dixi. Adhuc alio quoq; modo videnduʒ eſt qua rõne pctiũ minꝰ ſit in infan ⸗ tibus qᷓ; in adã cũ ab illo in oẽs de ⸗ ſcẽdat. Per vnñ em̃ hominẽ qð eſt
per adã peccatũ moꝛs intrauit ĩ hũc
mundũ ⁊ ꝑpeccatũ moꝛs. Cur autẽ vnus ſit nõ cognoſcit᷑: ſicut ⁊ quð inſit nõ intelligit.
Lur ⁊ quõ deſcẽdat ĩin⸗
ntes Laplin. XRIM
a ã̃ntũ opus erat ad qðq̃re⸗
hat:tů j erit ſuꝑiluũ ſi ß̃ bꝛe
ie reperit. Eedẽ negari neqͥr ĩfan⸗ 6 insas cũ peccaute ſedtil⸗ lo cauſaliter ſiue materialiter veiut in ſemine fuerũtꝛ in ſeipſis perſona⸗ liter ſůt: qꝛ in illo fuerũt ipᷣm ſemẽ: in ſe ſinguli ſunt dinerſe perſone. In illo non alij ab illoꝛ in ſe alij G ille. In illo fuerũt ille: in ſe ſunt ipl. Fue funt igitur in illo ð non ipſi: quoniã nondũ erãt ipſi. Foꝛſitan dicet ali⸗ quis. ſtud eſſe qͥ alij hoĩes in adaʒ fuiſſe dicunt᷑:quaſi nihil⁊ inane qð⸗ dam eſt:nec eſt nominandũ eſſe. Di⸗ cat ergo illud eẽ fuiſſe nihilꝛaut fal⸗ ſum ſiue vanũ quo fuit chꝛiſtꝰ ſchm ſemẽ in abꝛaã:in dauidæ in alijs pa tribus: ⁊ quo oĩa q̃ ſunt ex ſeinie fne runt in ſeminibꝰ: ⁊ nihil feciſſt deum cuʒ oĩa que ꝓcreant᷑ ex ſemine: ip̃e fetit pꝛius in ſeminibus ip̃is: ⁊ dicat nihil vł vanñ alicd eẽ hoc:qð ſi ve⸗ re nð eſſet hoc:qͥ videmꝰeẽ nõ eẽnt. Si ein veꝝ nõ eſt: ea q̃ᷓ natura pꝛo⸗ creat ex ſeminibꝰ in illis pꝛius a fuiſſe: nullomõ ex ipſis eẽnt. ſi hoc dicere ſtultiſſimũ eſt: nõ ẽ falſũ vel vanũ: ſed verũ ⁊ ſolidũ eſſe fuit qͥ fuerũt oẽs alij hoĩes in adã. Net fecit deus inane aliqͥd cũ eos in illo fecit eſſe. Sed ſicut dictñ eſt in illo fuerũt:nõ alij ab illo:⁊ iðo lõge ali ter qᷓ; ſůt in ſeipᷣis. Verũ qᷓ;uis con⸗ ſtet eos ĩ illo oẽs fuiſſe: ſoĩus tamẽ filiꝰ vginis valde diuerſo modo ab alijs in illo fuit. Wẽs quippe alij ſie fuerũt in illo vt ꝑ naturã ꝓpagandi que poteſtati ⁊ voluntati eius ſubdi ta erat de illo eſſent: ſolus vero iſte nõ ſic in eo fuit vt ꝑ naturã aut vo⸗ lũtatẽ eiꝰ de illo fieret. De alijs em̃ aecepat adã qñ peceauitvt eſſet hoe de qũo illi futuri erãt ⁊ vt de illo eĩ ſent: de iſto vo vt eſſet vnde futurꝰ erat:nð aũt vt de illo eſſet: qꝛ non erat ĩ ei ptãte vt de ip̃oꝓpagaret᷑
Sed nec in poteſtate eius erat vt de alia eẽntia aut v nihilo fieret. Qua⸗ re non erat in eo vt hoc aliquo mo⸗
do eſſet. Nam nec in poteſtate natu re: nec in poteſtate voluntatis eins

union ie
Me nulo x plsct
x dicere tti nüchi vmũ:ſei m 1ſolt herit dis iesni ut dens in ddcn erütnöa o:tß —„ cidlo xiſe vgnts d Idincn snofis h rütnilq atrip eſtat— untm
virginali etpctõ oꝛiginali.
erat: erat tamen in eo natura de qua pꝛopagandus erat: nec eius ſed dei poteſtate. Nã ⁊ ſi vſq; ad matrẽ in parẽtibꝰ ⁊ volũtas ſemĩa⸗ uit⁊ natura germinauit: vt ip̃a vir⸗ go partim naturali parti volũtario curſu ad ſuũ eſſe ab adã ꝓduceret᷑ ſicut oẽs alij:in illa tñ nec voluntas creatureꝓlẽ ſemĩauit:nec minauit ð ſpũſſanctꝰ ⁊ virtꝰ altiſſi⸗ mi de vᷣgine muliere virũ mirabilit Pcreauit. We alijs 3 erat in adã: id eſt ĩ eiꝰ poteſtate vt ĩ illo eẽnt:ð iſto vero nõ erat in illo vt aliqͥ mõ eſſet: ſicut nõ crat in limo vñ vir pꝛimus factus eſt vt de illo eẽt mirabiliter: neq; in virovt eua: de illo quẽadmo qñ facta eſt:eſſet. Jed nec in aliquo eoꝝ in quibꝰ fuit ab adã vſq; ad ma riã erat vt eẽt:fuit tñ in illis qꝛ erat in eis. Añ ipſe aſſumẽdꝰ erat quem sdmodũ erat limo vñ pꝛimꝰ hõ fa ctus eſt:⁊ in eo vñ eua facta eſt:non volñtate creature aut ptãte:ſed ſola
diuina virtute:ſed iſte tãto mirabi⸗
lius ⁊ maioꝛi gratia: quãto illi puri hoieſchic hõ deus factus eſt. alde ttaq; diuerſo mõ iſte erat in adã qñ peccauit:qᷓ; erãt illi qui volũtario ⁊ naturali Illoſ dã⸗ mð fecit adã ad quos p acceptã po⸗ teſtatẽ humana volũtas ſeminando ⁊ natura germinando ꝓcreauit:iſtũ vero non niſi de fecit q;uis ð adã: ꝑ adã ſed per ſe velut de ſuo. Auid 8 ↄueniẽtius ad oſtendendã magnnudinẽ bonitatꝰ dei⁊ plenitu⸗ dinẽ gratie quã ade cõeedebat q;t ſic tradiderat ꝓpagandi naturã: vt quoꝝ eſſe ĩ illiꝰptãte ſie erat: vt qð ille naturaliter erat:hoe illi ꝑ illũ ei⸗ ſent. Ita quoq; in eiꝰ eẽt arbitrij ii⸗ bertate vt qualis erat ip̃e in inſticia et felicitate:tales eos ꝓpagaret: hoe igi᷑ illi damm eſt. Qiñ itaq; in tan⸗ tegratie celſitudine poſitus: bona q̃ fibi ⁊ illis ſeruanda acceperat ſpon te deſeruit:iccirco filij pdiderũt que pater illis cñ ſeruando dare pojfet
nõ ſeruãdo abſtulit. Hee mihl ſuf⸗ ficere videtur ratio cur ad infantes peccatũa mala deſcendãt ade:ſi dili remota noſtra volũtate:que epe ⁊ multũ impedit mentẽ ab intel lectu rectitudinis ipſa pura inſticia ↄſideret᷑. Qugliter aũt peccatũ idẽ mihivideat᷑ adieos deſcendere:pau⸗ eis expediã. Eſt peccatũ a natura vt diri:⁊ eſt peccatũ apſona. Itaq; qð eſt a ꝑſona poteſt dici perſ onale:qð aũt a natura naturale qð dicit᷑ oꝛigi nale. Et ſiẽ ꝑſõale trãſit ad naturã: ita naturale ad perſonã hoc modo: qð adã comedebat hoc natura exi⸗ gebat: quiavt hoc exigeret ſ ic creata erat. Auia vo de ligno vetito come dit:nõ hoc volũtas naturalis ſedꝑ ſonalis:ᷣ ẽ pꝛopꝛia fecit:qð tamen egit perſona non fecit ſine natura. Perſona em̃ erat ꝙ dicebatur ad 3 natura ꝙ homo.Fecit igitur perſo⸗ na peccatricem naturã:quia cũ adã peccauit: homo peccauit. Biquideʒ non quia homo erat:vt vetitum pᷓ⸗ ſumeret: impulſus eſt:ſed ꝓpꝛia vo⸗ luntate(qð non exegit nůtura ſed perſona concepit)attractus eſt. Si⸗ militer fit in infantibus econuerſo.
Rempe quod in illis non eſt inſticia quã debẽt habere: nð hoc fecit illo⸗ rũ volũtas perſonalis ſicut in adã: ſed egeſtas naturalis qui ipſa na⸗ tura accepit ab adam. In adam nã⸗ extra quem deilla nihil erat: eſt nudata iuſticia quã habebat: ⁊ es ſemper niſi adiuta caret hac ratio⸗ ne:quia natura ſubſiſtit iperſonis: et perſone nõ ſunt ſine natura: facit
natura perſonas infantium peccatrt
ces. Bic ſpoliauit perſona naturam bono iuſticie in adaʒ: ⁊ natura egẽs facta: omnes perſonas quas ipfa de ſe pꝛocreat eadem egeſtate peccatri⸗ ces ⁊ iniuſtas facit. hoc modo trãſ⸗ it peccatum ade perſonale in omnes dui de illo naturaliter pꝛopagan/ tur:et eſt in illis oꝛiginale ſine natu⸗ rale. Verum patet magnam eſſe e 2

—
diſtantiã inter peccatũ ade ⁊ pctm̃ eoꝝ: qꝛ ille peccauitꝓpꝛia volunta⸗ te: illi naturali peccant neceſſitate: quã ꝓpꝛia ⁊ ꝑſonalis meruit illius volũtas. Sed cũ nemo dubitet(qa par pena nõð ſequatur imparia pec ⸗ cata:in hoc tamẽ ſimilis eit ⁊ perſo⸗ nalis ⁊ oꝛiginalis peccati dãnatio) quia nullus admittitur ad regnum dei ad qð factꝰ eſt hõ niſi ꝑ moꝛtem chꝛiſti: ſine qua non reddit qð pꝛo ade pctõ debet: qᷓ;ᷓuis nõ oẽs parit᷑ in inferno toꝛq̃ri mereant᷑. Nã poſt diẽ indicij nullus erit angelꝰ aut hõ niſi aut in regno dei aut in inferno. Ita igit᷑ ⁊ peccatũ infantiũ minꝰeſt qᷓ; peccatum ade: ⁊ nlls tñ ſine illa vniuerſali ſatiſfactiõe ſaluaf ꝑ quã et magnũ ⁊ ꝑuũ dimittit᷑ peti. Cur aũt nõ ſit illq ſine moꝛte:⁊ quõ ꝑil⸗
lam ſit ſalus hoĩm:in p̃fato libꝛo ſi⸗
cut dens mihi dedit queſiui ⁊ dixi.
pctã parẽtũ poſt adã non computẽt᷑ in oꝛiginali pctõ filiop: C. XXIII. Arentũ vopximoꝝ peccata
p ad oꝛiginale peccatũ nõ eſti mo ꝑtinere. Quippe ſi adaʒ neqͥuiſſet ad eos quos generaturus erat iuſtici ſuam ꝓducere:nequaqᷓ; poſſet eis ſuõ ininſticiã trãſmittere. Quare qm̃ nlls poſt adã filijs ſuis quiuit iuſticiã ſu pᷣuare: nullã vi⸗ deorationẽ cur ꝓximoꝝ parentum pctã filioꝝ debeant aĩabꝰ imputari. Deniq; nulli dubiuz eſt ꝙ infan ⸗ tes nullã ſeruãt rectirudinẽ volũta⸗ tis ꝓpter ip̃am rectitudinẽ. In hoc ergo ſũt oẽs pariter ĩiuſti:qꝛ nõ illã habẽt quã oĩs hõ habere debet iu⸗ ſticiã. Hec nuditas inſticie deſcẽdit ad oẽs ab adã: ĩ quo humana natu
ra ſe ſpoliauit eadẽ iuſticta. Nã etſi
in adã illi remãſit aliqua iuſticia: vt in rebus aliquibꝰ rectã ſeruaret vo ⸗ luntatẽ:ſic tamẽ pꝛiuata eſt illo do ⸗ no quo ſihi iuſticiam cuſtodire pote rat in poſteros:vt in nullo eoꝝ ipſa
3 itaq; in infantibꝰ auferre ſibi 48 ani oẽm iuſticiã ⁊ beatitu⸗ dinẽ:q̃ nulii dat᷑ quaſi carẽti debitã iuſticia. N aũt ꝓximoꝝ parentu in⸗ iuſticia poſſit hãc augere iuſticie nu⸗ ditatẽ:qᷓ nõ valet in infantes ab ade petõ maioꝛ deſcẽderenõ videt᷑ poſ⸗ ſbile. Nã vbi nlla eſt inſticia: milla põt auferri iuſticia. Ande aũt nulla põt abſentari inſticia: ibi addi nlla valet iniuſticia. Nullã ergo infanti bus ſuis addere queũt ininſti paren tes iniuiticiᷓ ſuꝑ pᷣdictã nuditatem
iuſticie. At vbi nulla eſt iuſticia:nil
pꝛohibet aliquã poni iuſticiã. Ve⸗ riſimilius igit᷑ ⁊ poſſibilius videtur ſi parẽtes üiuſti Su ſuis ifantibꝰ aere dicũt᷑ ininſticiã ꝙ iuſti ſuis aliquã dare poſſint iuſticiã. Qðſi ſic: hñt infantes iuſtoꝝ aliquã inſti⸗ cià. Ji vo hoc ẽʒ leuꝰdãnãt qᷓ; in ⸗ fantes ſi moꝛiunt᷑ ſine ba ⸗ ptiſmoꝛaut ſi faluent᷑ cñ aliquo ſuo
pᷣcedẽti merito eligunt. Qð paulꝰ ʒom.)
i
apls negat vbiꝑ Feob ⁊ cſauꝓbat nullũ niſi oĩm merita pᷣueniẽte gra⸗ tia ſaluari. Qm̃ itaq; nullã dãt iu ⸗ ſti parẽtes añ baptiſinũ infantibus ſuis iuſticiãnullã itaq; addũt iniu ſti ſuis iniuſticã. Qð ſi dicif: nõ addũt iniuſti parẽtes ſuis in fantibꝰ aliquã ininſtici quibꝰ auferre ne⸗ queũtvllã iuſticiã: oꝛiginalẽ quã hñt ab adã faciũt in eis grauioꝛẽ:ð ⁊iuſti ĩ ſuis reddũt eam leutoꝛem. Quare ſi minꝰ ſint iniuſti infantes inſtoꝝ qᷓ iniuſtoꝝ: minꝰ debent re⸗ pꝛohari qᷓ; illi. Qð dicat qui andet
et oñdere põt: Ago vo nõ audeo cũ
mixtĩ videã ⁊ iuſtoꝝ⁊ ĩiuſtoꝝ ĩfãteſ ad baptiſmi gp̃am eligi ⁊ ab illa re⸗
ꝓbari. Sed ⁊ hoc ſi qͥs diẽ:nõ valet
oñdere: Quippe ſicut hoc mð nð eſt iuſto inſtioꝛ: niſi qͥ volñ tate magis aut appetit aut vitat qʒð dʒꝛ ita nõ ẽ iniuſto fiuſtioꝛ niſi qͥ plꝰ aut amat: aut ↄtẽnit qð non debet. Si igit᷑ in ⸗ fantes nequeunt oñdi mox vt aĩam
Li. de cõceptu
cñ aliqua inſticia ſe ꝓpagare dueãt
S.————.— S S—————

virginali et pctõ oꝛiginali
habẽt:alius alio magis vłminꝰvel⸗ le qð debet aut qð non debet:nemo põt ꝓbare ꝙ in infãtibꝰaliꝰ alio na ſcat᷑ iuſtioꝛ vł iniuſtioꝛ. Pariter à nec iuſti ſua iuſticia reddere viden in ſuis infantibꝰ oꝛiginalẽ iniuſticiã leuioꝛẽ: nec iiuſti ĩ ſuis ſua ĩiuſticia grauioꝛẽ. Muapꝛopt᷑ ſi parẽtes in ⸗ iuſti nec nũero nec magnitudiĩe que ⸗ ant oꝛiginale pctĩ ſuis ĩfantibꝰ ſuo pctõ augere:videfmihi pctã paren ⸗ tũ poſt adã ĩ infantũ oꝛiginali pctõ non deputari. Nec nego ꝓpter me ⸗ rita bona parẽtũ filijs ina⁊ magna bñficia coꝛꝑis ⁊ aĩe impendi:⁊ ꝓpt᷑ pctã parẽtũ filios ⁊ nepotes vñ in tertiã ⁊ q̃rtã generationẽ:⁊ foꝛſitan vltra: diuerſis tribulatõibꝰin hac vi ta flagellari:⁊ ea ꝑdere hona etiã in aĩa qᷓ foꝛſitã ꝑ illos ↄſeq̃rent᷑ ſi iuſti eẽ̃nt· uoꝝ exẽpla nimis lõgi eſt ĩ ſerere. Gʒ dico pctĩ oꝛigiale ĩ oĩb⸗ infãtibꝰcõceptis naturalit᷑ eq̃le eſſe ſẽ pcœtm̃ ade: qð eſt rã cur naſcant᷑ i illoꝛet ad oẽs ꝑtinet eq̃liter.
AQuõ noceant animabus eoꝛum: Caplm. XXV. aũt pctã parentũ aliqũ no
Lah) cẽt aiabꝰ filioꝝ:hoc mõ po⸗ tius fieri exiſtimo:nõ ꝙ ea il
lis deꝰ imputet: aut ꝙ eos in aliqua delicta ꝓpter parẽtes inducat:ß̃ qm̃ ſicut ſepe meritis parẽtũ filios iuſto rũ a pctĩs eruit: ita filiosiniuſtoꝛuʒ eoꝛum meritis in ſuis aliqñ derelin ⸗ quit. Qm̃ em̃ nemo liber eſt a pecca to niſi ðo liberãte:⁊ ci nð liberat di cit ĩducere:⁊ cũ nõ mollit indurare. NMãq; ſatꝭ videt᷑ ſuſceptibiliꝰ ꝙ de aĩam peccatricẽ eui nihil ᷣter penaʒ debet. ꝓpter parentũ pctã:in ſuis di⸗ mittat pctis vr ꝓ ipſis puniaf: qᷓ; eã alienis oneret vt ꝓ ilł toꝛq̃at᷑. Fta igit ſine repugnãtiã ⁊ oꝛiginale
— eſt idẽ in oĩb:⁊ filiꝰnõ poꝛta⸗ it inictatẽ patriſ:⁊ vnuſqͥſq; onus ſuũ poꝛtahit:⁊ recipiet ꝓut geſſit in coꝛpe ſiue bonñ ſiue malũ:⁊ reddet
deus peccata parentum filijs in ter⸗ tiã ⁊ q̃rtã generationeʒ:et ii hoc fit in aia:⁊ quicqͥd aliud legit᷑ qð ani⸗ mab⸗ filioꝝ imputari pctã parentuʒ ſignificare videt᷑: Quippe nõ moꝛi tur gĩa filij pctõ patrꝭ ß ſuo:nec poꝛ tat qͥs iniqͥtatẽ patris cũ in ſua relin quit᷑; ſuã:nec onꝰ alienũ ß ſuũ:nec recipit ꝓut pater:ſedꝓut ip̃egeſſitĩ coꝛpe. Sed qĩꝓpter pctã parentũ a ſuis malis nõ eſt liberatꝰ:ea q̃ poꝛ tat eiſdẽ pctĩs parentũ imputant᷑. Qus nul us Catũ pHis ß ſuũ:La. XXVI. P ſobijcit: qꝛ oẽs qͥ nõ jal⸗ „ nantp fidẽ q̃ eſt in xp̃ o:poꝛ ⸗ tãt iniqͥtatẽ⁊ onus ade:vtꝑ hoc velit ꝓbare infantes aut alioꝛũ q;ʒ parẽtũ iiqtates ſiliter dehere poꝛ tare:aut illiꝰ nõ dehere:ↄſideret di⸗ qꝛ nõ poꝛtãt ĩfanteſ peccatũ ade ß ſuũ. Nã aliud fuit pctĩ ade: aliud infantũ:qꝛ differũtvt dictũ ẽ̃. Illud enim fuit cauſa:iſtud eſt effe⸗ ctus. Adã caruit debita iuſticia: nð quã alius ð quã ipe deſeruit:infan⸗ tes carẽt ea:nõ quã ip̃i ð aliꝰdereli quit. Nõ eſt qᷓ idẽ pctm̃ ade ⁊ in fan
tů. Et cũ diẽ apłſ: qð ſupꝛa Roma.
moꝛs regnauit ab adã vſq; ad mo ſen: etiã ĩ eos qͥ nõ peccaueft ĩ ſimi⸗ litudinẽ pᷣuaricãtiõis ade:ſicut ſigni ficat infantũ minus eſſe qᷓ; ade pec⸗ apte t alið eẽ. nua Ppt cũ dãnat ifãs ꝓ pctõ oꝛigiqi: Ena nõ ꝓ pctõ a 6 pſ n enõ haberʒ ſuũ petĩꝛñ dãnaret᷑. ta 6 nõ poꝛtat iniqᷓtatẽ ade ß fuã:⸗ iõ dicat᷑ poꝛtare qꝛ iniqtas il⸗ liꝰ petĩ iſtiꝰcã fuit. hec aũt cã q̃ͥ fuit in adã vt infantes ĩ pctõ naſcãt᷑:nð eſt ĩ alijs parẽtibꝰ: qꝛ nõ hʒ ĩ eis hu mana natura ptãtẽ:quẽadmodũ di xi: vt filij iuſti ꝓpagenf᷑: quare nõ lta ſeq́t᷑ vt pctõ illoꝝ ſit in infanti⸗ bus pctĩ ſiẽ ꝓ pctõ ade.
uid ſit oꝛigiale pctm̃ et ꝙioibꝰ ſit eq̃le:C. 1

oj intelligo qᷓ; qð eſt in infante — morx vt aiam habet rõnaleʒ quicquid ꝓꝛiꝰin coꝛpe nõdũ ſic ani⸗ mato factñ ſit:vt eſt aliq̃ mẽbꝛoꝛuʒ coꝛruptio: vłpoſt ſiue in aĩa ſiue in coꝛpe futuꝝ ſit: Qð ꝓpt᷑ pꝛedictas eſtimo rõnes in oĩbus infantibꝰna/ turalr ꝓpagatis eſſe eqᷓie:⁊ oẽs qui in illo folo moꝛiunt᷑ equalit᷑ dna⸗ ri.Siqͥdẽ qͥcqͥd pctĩ ſuꝑ illðᷣ addit᷑ ĩ hoĩe:ꝑſonale eſt. Et ſiẽ pſona ꝓpter naturã peccatrix naſcit᷑: ita natura per pſonam magis peccatrix reddi⸗ tur:qꝛ cũ peccat ꝑſona quelibet:pec cat homo. Hoc pctĩ qð oꝛiginale di coꝛ aliud intelligere neqᷓo ĩ eiſdẽ in ⸗ fantibꝰ:niſi ipam quã ſupꝛa poſui: factã ꝑ inobediẽtiã ade iuſticie de⸗ hite nuditatẽ:ꝑ quã oẽs filij ſt ire: qĩ ⁊ naturã accuſat ſpõtanea qu feeit in adã iuſticie delertio:nec ꝑſo⸗ nas excuſat vt dictũ eſt recuperandi ĩpotẽtia:quõ comitat᷑ btitudiniſ qʒ nuditas: vt ſicut ſũt ſine oĩ iuſticia: ita ſint abſq; oĩ btitudine:p qs duaſ nuditates en huiꝰ vite exilio expoſiti ſũt: qꝛ parẽtes petis⁊ miſerijs incef ſanter vbiq; occurrentibꝰ:⁊ vndiq; irrtentibuſꝛniſi quãtũ diuina defen dunt diſpoſitione.
Löõtra illos quinõ putãt
infantes debere dãnari.
Lapln. XXVM.
AVnt quoꝝ animꝰ infãtes de bere dã nari: qͥ ſiñ baptiſino moꝛiunt᷑ ob ſolã iniuiticiam quã dixi: nõ vlt acciꝑe: am̃ nils hõ iudicat eos rephendèdos de pecca⸗ to aliene ꝑſone:⁊ qꝛ nõdũ ſunt iuſti et intelligẽtes ĩ tali etate: nec putãt deñ diſtrictiꝰ innocẽtes debere iudi care qᷓ; iudicent hoĩes. Quibꝰ di⸗
cendũ eſt:ꝙ aliter deꝰ erga infantes
vbeat agere: aliter hõ. Nã hõ nõ de het exigere a natura qð ipᷣe nõ dedit
et qð ſibi nõ debet. ec iuſte redar
guit hõ hoĩem cũ culpa naſci:ſine qᷓ ipſe nõ naſcit:⁊ de q̃ nõ niſi ꝑ alium
Bti Anſel. Ai. de cõceptu virgi
Riginale igit᷑ petm̃ nõ aliud
ſanat. Deꝰ vorecte exi ita natura qð ei dedit:⁊ qð abnie ðbet̃. Sʒ et hoc iudiciũ quo infantes dã nant
nõ eſt alienum multũ ſiↄſideret᷑ ab hoĩm iudicio. Si q́;s em̃ vir ⁊ Vro?
eius ad magnã qndã dignitatẽ vel poſſeſſionẽ nullo ſuo merito ſed gra
tia ſola ꝓfecti:ſimul crimẽ graue in⸗
excuſabiliter cõmittunt:⁊ p eo inſte deijciunt᷑:⁊ ĩ ſeruitutẽ redigunt᷑:qͥs dicet filios q;s poſt dãnationẽ gene⸗
rant eidẽ nõ debere ſubiacere puitu⸗
ti:ß potius ad bona q̃ parẽtes iuſte
pdiderũt gratis opoꝛtere reſtitui?
Tales ſi᷑ pᷣmi parẽtes ⁊ filij eoꝝ: qͥs iuſte ꝓ cuipa ſua de beatitudime in mißiã dãnati ĩ eodẽ generãt exilio. De ſimilibꝰ itaq; ſile debet eſſe iudi
ciũ: Sʒ ð illis tãto diſtrictiꝰ: quãto delictũ coꝝ ꝓbari põt impꝛoperabi lius. Deniq; oĩs hõ aut faluat᷑ aut
dãnat̃:oĩs añt qui faluat᷑ ad regnũ
celoꝝ admittit᷑:⁊ oĩs qͥ dãnat᷑ ab eo exciudit.uivo admittit: ꝓuehit᷑ ad ſilitudinẽ angeloꝝ in quibꝰ nul⸗
lũ vnqᷓ; fuit aut erit pctĩ; qð fieri ne quit qᷓ;diu eſt ĩ eo aliqᷓ macula pcti. Impoſſibile itaq; eſt aliquẽ hoĩem cũ aliquo qᷓ;uis paruo pctõ ſaluari. Quare ſi qð diri oꝛigiale pctm̃: eſt aliqð pctm̃: nec̃e eſt oẽm hoĩeʒ ĩ eo natũ illo nõ dimiſſo dãnari.
MQuõ impotẽtia habendi iuſticiã excuſet eos poſt ba ptiſina: Lq. XXIR. Iri impotẽtiq hñdi iuſticiaʒ d nð excuſare iiuſticiã infanti⸗ um: Queret 3 aliq́s foꝛſitã dicẽs: Si ĩ infante pctm̃:id eſt iniu⸗
ſticia eſt ante baptiſmũ: nõ excuſat᷑
ĩpotẽtia hñdi iuſticiã ſiẽ dicis:qͥa in baptiſmo nõ remittitur petm̃ nili qð pꝛWerat:cũ poſt baptiſmñ ſit ſine iu⸗ ſticia quãdiu infãs eſt: nec intellige re põt inſticis quã pᷣuet. Siqdẽ iu⸗ ſticia ẽ rectitudo volũtat? ꝓpt᷑ ſe ſer uata:quð nõẽ iiuſtꝰetiʒ poſtqᷓ; ba⸗ ptiʒatꝰ eſt? Bi ð baptiʒatꝰmoꝛit᷑ ĩ in
fantia:nõ ſtati poſt baptiſma cũ pe⸗

jnu npoſodeu Eiuin ine Fn opcit h pam: n1 ocndi nů ionõ di Kimn echnRun aict Aesn
tur. Quap
Declaratio cuiuſdã ſuper eodẽ
nitere nõdũ ſcit: qm̃ nð habet debi⸗ rã iuſticiã: nec exeuſat ĩpotẽtia:iin⸗ ſtus trãſit de hac vita ſiẽ faceret añ
baptiſmũ:nec ad 7gnũ dei admittit᷑:
intra qð nlłs ĩiuſtꝰrecipit᷑:qð catho ⸗
lica nõ tenet ecclia. Mð ſi in baptiſ/ mo pctĩ in infantia futurũ remittit᷑
infã tibꝰ:cur nõ ⁊ illa q̃ ĩ ſeq̃nti fiũt etate? Ad qð rñdeo: ꝙ in baptiſmno pctã penitꝰ q̃ añ baptiſmũ erãt delẽ oꝛiginal ĩpotẽtia iu⸗ ſticiõ hñdi iã baptiʒatj nõ imputat᷑ ad pctm̃ ſic pꝛiꝰ. Quẽadmodũ igit
ꝛiꝰ excuſare nð pot᷑at abſentiã iu⸗ ſticie: qm̃ ipᷣa erat ĩ culpa:ſic pꝰ ba⸗ ptiſmũ illã oĩno excuſat qꝛ remanet ſine oĩ culpa. Añ fit vt iuſticia q̃ añ haptiſmũ dehebatur infantibuſ:ſine oĩ ercuſatiõe pꝰ baptiſinũ ab ilłnon
exigat q̃ſi ex ðᷣbito. Cdiu g ſola oꝛi
inali impotẽtia nõ hñt iuſticiã:nð ſ iuſti: qm̃ nõ ẽ ĩ eis abſentia debi te iuſticie. Nð em̃ eſt debitũ:qð ſine oĩ culpa ẽ impoſſibile. Quare ſi ſic
moꝛiũt᷑:qꝛ nõ ſůt ĩiuſti:nõ dãnãt̃:
6 ⁊ iuſticia chꝛiſti qᷓ ſe dedit ꝓ ill: ⁊ iuſticia fidei m̃is ecclie q̃ ꝓ illis cre dit qᷓſi iuſti ſaluãt᷑. Hec bꝛeuit᷑ ð oꝛi
ginali pctõ ꝓ capacitate itellectus
mei:nõ tam ãffirmãdo qᷓ; cõicctãdo dixi: donec mihi de⸗ 35 meliꝰ reue let. Si cui vo alit viſũ fuerit: nulliꝰ
reſpuo mniamſi vera ꝓbari poterit. Pti Anſelmi grchiepᷣicã⸗
nzrieſ uber doceptugi nali⁊pctõ oꝛigiali explicit
Declaratõ cuiꝰdã ſreoðli.
ðꝛ:ſeʒ ĩ ſemĩe qͥ ↄci ⸗
q pithõ: nõ magleẽ cul
põ aliquã vł oꝛigialẽ
vel actualem qᷓ; eſt in ſputo vłſanguie:ſi qͥs mala volñta⸗
Fre expuat: aut de ſanguine ſuo aliqᷓd
emittat: p̃hẽdũt falſũ cẽ:ex aſtru
evtes ꝙ in ip̃o ſemiĩe ſit ̃d fomes
pctĩ coꝛruptiõis nature hũane ⁊ in ⸗ de oꝛigo pcti oꝛiginal. Sʒ li ab eis q̃rat᷑ qᷓd appellẽt fomitẽ pctĩ qð ĩil⸗ lo ſit ⁊ coꝛruptionẽ nature:nõ viðo qͥd rñãdere poſſit ð rõe. Nlta em̃ res rõe carẽs vład pctĩ ĩcitare pᷣtvlad Vtutẽ: vt ait Amb. ð ſacis:ßᷣmone pᷣmo. Judeꝰ vꝛceos baptiʒat ⁊ cali⸗ ces:qᷓſi inſenſibilia vłl culpã poſſint haberevł gaz. Qð igit᷑ nec culpã põt hẽe nec laudẽ:nõ põt fomes eſſe pctĩ vł vtutt. Cale eſt ſemẽ qͥ ↄcipi tur hõ cũ ſit inſẽſibile:gᷓ inſẽſibile je⸗ mẽ illð cũ ĩ eo nõ ſit: nec eẽ clpa poſ ſit:nec ẽ nec eſſe põt fomes pctĩ. aũt in eoip̃o ſit cã eoꝛruptiõis hu ⸗ mane nature nõ videt᷑ ſi vocã̃t coꝛru ptionẽ eã q̃ ð pctõ ꝓceſſit ⁊ cũ pctõ ineſt. Eſt em̃ q̃dã nature nr̃e coꝛru⸗ ptio:q̃ de pctõ qͥdẽ ꝓceſſit:ßᷣ cñ pctõ ineſt aliqũ:aliqũ cũ ꝓctõ non ineſt. Coꝛruptio illa q̃ tantũmð pena eſt ⁊ nð pctĩ:vt moꝛbi coꝛpoꝝ noſtro⸗ rũ ⁊ alie incõmoditateſ:⁊ moꝛs ipᷣa coꝛruptio ſine pctõ fuit in coꝛpo⸗ re chꝛiſti:⁊ ſine pctõ moꝛtaliẽ ĩ ſan⸗ ctis hoĩbꝰ in hac vita:eadẽ cũ pctõ ineſt pctõꝛibꝰ. hec coꝛruptio nõ hʒ cãm in ſemine nec ex ſemine:licet per trãſeat in oẽs qui gignunt᷑ paterno ſemĩe. Sʒ cũ ſit pena pctĩ: hʒ cauſã in pctõ pꝛimi parẽtis: ꝓpter qð in ⸗ flicta ẽ:nõ ſemini inſenſibili: ſed eis qui ſentire ⁊ ſuſtinere debẽt moleſti am afflictiõis. De hac añt coꝛrupti/
one oꝛit᷑ q̃dã alia coꝛruptio:q̃ in ſ⸗
mine quidẽ eſt nõ añt a ſemiĩe cautã hʒꝛvt cũ de moꝛhidis parẽtibꝰſemẽ moꝛbidũ foꝛmaf ĩ moꝛbidã ꝓlẽ:de qͥ medici ↄſiderant: ß ĩ hac nec cul/ pa eſt oꝛiginalis uec actualis. Et de hac nõ puto eos dicere. Si aũt vo⸗ cãt coꝛruptiõʒ ip̃ʒ pctĩ quõ qᷓdã pᷣt dici coꝛruptio vꝰᷣtut?:ea lõge ẽ a pᷣdi cto ſemie: vt pᷣmiſſa ãbꝛoſij docʒ au ctoꝛitas. Muid g appeilãt fomitẽ
pctĩ vłl coꝛruptiõʒ nateq ẽ ĩ ſemĩe⁊
Foꝛte dicere volẽt qð P auẽtas va ſit;ß ð ſemiĩbꝰex qͥbꝰhoĩes ſit:ſica

e
Bo.5.
Job. 8.
eſſe non poſſit:ſicut etiã ab ambꝛo ⸗ ſio de illis dicta nõ fuerit. Nã ꝙ in rali ſeinine ſit peccatũ: oñdit Augu ſtinꝰ in ſco libꝛo de nuptijs ⁊ ↄcu⸗ piſcẽtia. Matura hoĩs inquit habet auctoꝛẽ deũ:in q̃ exvitio inobedien tie trahif᷑ oꝛiginale peccatũ. Nã ſi ſemẽ ipm nuliũ habʒ vitiũ: ͥd ẽ qð ſcp̃tũ eſt in libꝛo ſapiẽtie: Nð iðrãs qm̃ nequã eſt illoꝝ natio ⁊ natural malicia ip̃oꝝ:et qm̃ nõ poterat mu⸗ tari cogitatio illoꝝ in ꝑpetuũ: Se/ mẽ eni erat maledictũ ab initio. Mẽ pe de quibuſcũq; dicat iſta:vð homi ⸗ nibꝰ dicit: Quð ẽ ð cuiuſſibet hoĩs malitia naturalis ⁊ ſemẽ maledictũ ab initio: niſi ad illud reſpiciat᷑: ꝙ per vnñ hoĩem pctĩ in mũdũ ⁊ per peccatũ moꝛs ⁊ ita in oẽs hoĩes per⸗ trãſijt ĩ qͥ oẽs peccauerũt? Cniꝰ aũt hoĩs cogitatio nõ põt mutari in ꝑpe tuũꝛniſi qꝛ per ſeipᷣam non põt niſi gratia dinĩa ſubueiat: q nõ ſubueni ente:quid ſũt hoĩes: niii qð ait pe ⸗ trꝰ apls: velut muta aĩalia ꝓcrcata naturalr ĩ captiuitatẽ ⁊ ĩteritũ:hec auguſtinꝰ. Ecce aiũt habetis in hac auctoꝛitate cnlpã eſſe in ſemine. Eis ergo qui hec pᷣtendũt reſpõdemus. Pꝛimo dicãt vñ oñidere poſſint au guſtinũ ſenſiſſe P de ipᷣo ſemie qͥ hõ ſemĩat᷑? Semẽ em̃ eqͥuoce ⁊ ð eo qð eſt cã: ⁊ ð eo qð eſt ex cã vðᷣꝛꝛ vt illð: Bemẽ abꝛahe ſumꝰ ut̃ quẽ modũ ſemẽ maledictũ eſt:id eſt illi ſũt ma ledicti qui ſũt de ſemĩe vel generati one in malicia ꝑſeuerantiũ ſi ipi ſũt in eodẽ ꝑpſeuerãtes. Nõ ita eſt ait. Picit em̃ hoc manifeſte auguſtinus querẽs:Quo ẽ cuiuſlibet hoĩs ma ⸗ licia naturalis ⁊ ſemẽ maledictũ ab initio? Cuiuſſibet inqͥt hoĩs malicia naturał ⁊ ſemẽ maledictũ ab initio. Bicut eim̃ cuiuſlibet hoĩs malicia eſt naturalita cuiuſiibet hoĩs ſemẽ ma ledictũ dicimꝰ:qꝛ nõ valet hoc ʒeu⸗ gma:id ẽ repetitio a ſupꝑioꝛi: nec ipᷣe anguſtinꝰ eñ repetitionẽ.feẽ̃. Qua⸗ enõ cogimur ↄſentire eã faciẽtibꝰ:
Declaratio cuiuſdam
ſed ſic dicimꝰ:Cuiuſlibʒ hoĩs mali⸗ cia eſt naturaliſ:⁊ ipe eñt ſemẽ male⸗ dictũ:nõ eius ſemẽ maledictũ:qꝛ in eo nõ ẽ pctĩ. el poſſumꝰ figurati⸗ ne dicere ipᷣm ſemen maledictũ cẽ eo qð ex eo erũt qui maledicti erãt: b tuiſ: id ẽ oꝑa tua in terra. Nõ em̃ terra maledicta eſt cũ ipᷣa alibi dica⸗
iuxta illud: WMaledicta terra in operi Beñ.z
tur ſctõ: licet eã pctõꝛes operentur: St: Locꝰ ĩ quo ſtas rra ſctã ẽ̃:ꝛalio/ Axoð. ʒ. qͥn eadẽ ⁊ maledicta ⁊ ſctã eẽt. Sic ſemẽ maledictũ qꝛ maledicti qᷓ ex ſe⸗ mie. Juf̃ quẽ modũ Anſelmꝰnoſter tie ⁊ vere exponit illã auctoꝛitatẽ Pre imũdo ſemĩe:qð tñ ĩ ſe ne ⸗ q; imũdũ eſt neq; maledictũ. Imo inquiũt de ſemine qð ẽ materia car⸗ nis hũane videt᷑ dicere auguſtinꝰ:dñ ſic incipit: NMã ſi ſemẽ ipᷣm nullũ ha bet vitiũ:ad qͥd eĩ fieret relatio per ipᷣm?Mõ em̃ ꝓceſſit ſermo de ſemie ſepe fit ꝑ hoc ꝓnomẽ: nõ relatio: ß ꝓpꝛietaiis quedã exp̃ſſio eiꝰ rei qᷓ̃ in cauſa dicti ẽ:At etiã palladiꝰ de ruſticatiõe incipit: Pars pꝛima eſt pꝛudẽtie ipᷣam cui pᷣcepturꝰ eſt eſti⸗ mare ꝑſonã. Mulla igit᷑ ꝑ ipᷣam fit relatio ßᷣ ꝓpꝛietatis eiꝰ q̃ in ꝑſona ẽ expᷣſſio. Ac ſi dicat: Apᷣam ꝑlonã:id eſt vtutẽ vel ſciẽtiã vel dignitatem vel artẽ vel ꝓfeſſionẽ ꝑſone vł tale quid eiꝰ. Sie ⁊ hic accipit ipᷣm:cum de ſemine agit᷑: quaſi dicat: pm ſe⸗ mẽꝛid eſt ratio ſeminis ea eſſe vt nõ ſine vitio ſit. Mã ſi nõ in vitio eſt:ſi nullũ habetvitiũ: quid eſt qð ſcp̃tũ eſtaẽ. Ad hoc reſpõdemꝰ. Euã ſit de relatiõe vel de ꝓpꝛietatis ex⸗ pᷣſſiõe ꝑhoc ꝓnomẽ ip̃m: in lemine nullũ eſſe petĩ ꝓbat Augꝰalias q̃⸗ ſtionẽ faciẽs hieronymo de oꝛigine aĩe:dicẽti ꝙ q;tidie deꝰ creat nouas aĩas. Qð dugꝰnec recipẽs nec ĩpꝛo bãs: Querens añt quid Hieronv⸗ mus rñdeat obiectj:q̃ſtionẽ talẽ fa⸗ cit ei in epla de oꝛigine aĩe: Bi ani. ma huiꝰ infantuli recẽs nati infun/ dendo creata eſt⁊ creãdo infuſa:qñ

De conceptu virginali
vłquð peccauit hic ĩ adã ec que ⸗ ſtio nunqᷓ; poſſet eſſe illiↄqui diceret in ſemine hõ eſſe peccatum oꝛiginale. iceret em̃ ei: Quid q̃ris hot qð tu ip̃e ĩdubitãter faterj? In ſemie peccatũ ⁊ vitiũ qð traijcit᷑ de pꝛimo hoĩe in oẽs poſteros:fruſtra quer quõ peccauit ſeminalit᷑ ð adã ꝓceſſit. Bemẽ aũt culpã ſecum trahit:hoc inqᷓ; diceret᷑ ei: Quare ſi hec auguſtinꝰ ſentiret:nunq; Hiero nymo eã q̃ſtiõʒ faceret. Huit atq̃⸗ ſtioni nihil eſt a hieronymo rñſum: nec eã ipᷣe Augꝰ ſoluit qui de oꝛigi⸗ ne aĩe nullõ certã ſentẽtiam ꝓtulit. Aide autẽ:moderni pᷣceptoꝛes quõ eã ſoluãt. In tantũ ꝑ ipᷣm Auguſti nũ obtinuimꝰ in auctoꝛitate eins ſu⸗ pꝛapoſita: nõ eñ intellexiſſe de ſemi ne qð ſperma eſt:hoc dixit in ſemine eſſe vitiũ. Rata eſt& ſnĩa Ambꝛoſij ⁊ noſtri Anſelmi generalit᷑q; intel⸗ ligẽda 2 i re ſenſibili nec gr̃ã ſitnec culpa. Attamẽ adhuc opponũt ð au ctoꝛitate Voannis damaſceni: q di⸗ cat: ꝙ poſt ↄceptũ ſiue ↄſenſũ bea⸗ te vᷣginis:ſpũſſctũs ſupueniẽs om̃e peccatũ in ea purgauerit⁊ oẽm fomi tem pcti. It inde credo:volũt habe ⸗ re auctoꝛitatẽ qð opoꝛteret aliq̃te⸗ nus ſemẽ illud vᷣginale licet nõ eẽt ex viri cõmixtiõe:tñ mundatũ eſſe a — fomite ſpñ ſſancti oꝑatiõe. Ad oc rñũdemꝰ:nihil dama ſceno in dictl ſuis pᷣiudicare: vtpote ꝙ eius ſcripta nuila legerimus niſi quatenꝰ ea ab alijs in teſtimoniũ in ⸗ troducta multj in locis cognonimꝰ. Ar nobis ꝓmptũ ẽ Hieronymi no⸗ ſtri ſanctiſſimi ⁊ doctiſſimi teſtimo⸗ niũ ferreĩ cõtrariũ:dicẽtis in ᷣmo ⸗ ne de aſſumptiõe eiuſdẽ dñe ⁊ regi⸗ ne noſtre: Btã inqt ⁊ gloꝛioſa ꝰgo maria qᷓ;uis dudũ incõparabilis eẽt vniuerſis q̃ ſub celo ſũt vᷣginibꝰ: vt decẽter poſſet ĩ ſe ſuſciꝑe diuinitatꝭ admixtionẽ:ſaluavtraq; natura:tj gratia replet᷑:cũ ſpũſctõ pfůũdit: cũ ſpirituſctõ obumbꝛat᷑ fit ᷣcioſioꝛ
meritis:celſis ſublimioꝛ faſtigijſ:pul chꝛioꝛ ſanctitate:gtioſioꝛ ſuoꝝ meri tis ⁊ pᷣrogatiuis meritoꝝ: ita vt nul⸗ lis iã vſibꝰ ſit p̃a eadẽ mancipanda niſi diuinis. Rogo te Zoannes da ⸗ maſcene vłquicũq; es in tali ſenten ⸗ tia ꝙ pures btãʒ dei matrẽ poſt an⸗ nũciationẽ ſcti angeli tũc pꝛimũ in ſupuẽtiõe ſpñſſancti amiſiſſe vł pec catũ vel fomitẽ pcti: Kogo inquã te ꝑ eandẽ beatã theotocõ deſiſte:no⸗ li emulari in malignãtibꝰ:ceſſa ſince
riſſimũ vas ĩcruſtare: Jolue calcia/ Exoð.ʒ.
mẽta pedũ tuoꝝ að impedit ꝓgreſ⸗ ſum recte intẽtiõis tue. Si quidẽ ze⸗ lũ dei habes ĩ hac parte: ᷓ foꝛte nõ ſcðᷣm ſcientiã. Foꝛſitã em̃ putas in hoc erroꝛe deo te obſequiũ exhibe ⸗ re.Qð ſi noluert ceſſare: ſcito ꝙ ter ra hec quã calcas deuoꝛat habitato ⸗ res ſuos:vltionẽ faciẽs in oẽs filios diffidẽtie. Adhuc audi qͥd dicat in ⸗ de noſtroꝝ tempoꝝ ſpñſſancti oꝛga nũ btũs Bernardꝰabbas clareuait᷑.
Ipũſſctũs ſuꝑueniet in te ⁊ virtus xuce.x.
—
altiſſimi obũbꝛabit tibi. Superiꝰ di cta eſt gratia plena: ⁊ nũc quõ dicit᷑ ſpũſſanctus ſupueniet in te ⁊c̃. Nñ ⸗ quid potuit repleri gratia ⁊ necdum habere ſpiritũ ſctĩ cũ ip̃e ſit datoꝛ g̃aꝝ? Si añt iã ſpũſſctũs erat ĩ ea: quõ adhuctãqᷓ; nõ eſſet ſupnẽturꝰ repꝛomitti? An foꝛte ideo nõ dicit ſimplicit᷑ veniet ĩte:ð addidit ſup: quia ⁊ pꝛiꝰquidẽ fuit in ea per mul tõ gr̃am: ß ſupueniẽte nñciat᷑ ꝓpter abũdãtiort gre plenitudinẽ quã ef̃⸗ fuſurus eſt ſuꝑ illã. At vo cũ plena ſit:illud ampſ⸗ quõ caꝑe pot᷑it: Si aůt aliud plꝰcape põt:quõ añt ple⸗ na fuiſſe itelligẽda eſt In pꝛioꝛ qᷓ;⸗ dẽ gr̃a eiꝰtĩ repleuerat mẽtẽ:ſeq̃ns vnax ventrẽ ꝑfundere debet:q̃tenꝰ ſcʒ plenitudo diuinitatis que ante in illa ſicut ⁊ in inltis ſctõꝝ ſpiritua liter habitat:etiã ſicut ĩ nullo ſ. ctõꝝ coꝛpaliter in ip̃a habitare incipiat? Dijid ẽ: vtus altiſſimi obũbꝛabit tibi ui pᷣt cage capiat: ⁊ foꝛteꝓ⸗ 5

bi:qꝛ res nimin in ſacramẽto erat:et ꝙ ſola ꝑ ſe trinitas in ſolo ⁊ cũ ſola gine voluit oꝑari: ſoli datũ ẽ noſ⸗
Bearislnſelmi Ziber
pter maxĩe dictũ ſit:cWbũbꝛabit ti
ſe cui ſoli datũ eſt expediri. Hec nos
quidẽ bꝛeuiter introduximꝰ ↄtra h
qð opponũt de Joãne damaſceno:
chi nos dare determinationẽ pꝛeſũ⸗
ptuoſũ eẽt: qui quo ſenſu dixerit pe⸗
nitꝰ ignoꝛamꝰ. It ſi ille hieronymo
et noñriſ ↄtraria hic dixit:libet in P eodẽ: potiꝰ adherere:nõ ei ß Hiero ⸗ nymo ⁊ noſtris. Dpponitur adhuc Inſelmo noſtro:ꝙ in hoci pᷣo libꝛo dixerit: ꝙ nlla rõ: nlla vitas: nllus intellectꝰ pmittit ad hoĩem de ſola
virgine ↄceptũ ⁊ de pctõ maſſe pec⸗ catricis aliud potuiſſe vel debuiſſe
accedere:etiã li nð eſſet deꝰ:qᷓ;uis ð illa maſſa eſſet aſſũptus. Dicũt em̃ chꝛiſtũ nð potuiſſe nec voluiſſe pec care: non qꝛ filiꝰ vginis:ſed qꝛ de⸗ fuit xpᷣs. Atũt: NMec voluit nec pec ⸗ care potuit: ð; de fuit: Quid ð dice mus ð ſanctis angelis qui er gratia
dfirmatiõis nð volunt nec poſſunt
peccare? Ałlſi adã anteqᷓ;peccaſſet aliqͥſ qui ante ip̃m ĩ iuſticia ↄfirma⸗ rent᷑ genuiſſet:de illis quid dicemꝰ⁊ Atiq; ſi illi cũ nec vellẽt nec po ſſẽt
peccare:nð ideo deus vel dij eſſent:
ſicut in xpᷣo vidẽdũ: vtrũ ꝙ pecca⸗
re nð potuit nec voluit: ſola diuini⸗ tas eius homini vnita in cauſa fue⸗
rit: Maʒ ꝙ ip̃a plurimũ ⁊maxie ad inhenerit:oĩ ↄſtat fideli. Sʒ alið eſt cãuſam ſimpliciter eſſe: aliud cauſe ſupplementũ ↄferre. Dicũt foꝛte:qͥa poſt peccatũ ade nulla caro moꝛtal᷑ nõ vnita deitati abſq; pctõ eſſe pᷣua luit vel pꝛeualere potuiſſe: quocũq; mõ deꝰ aliquẽ vel aliquã abſq; ſe⸗ mine viri creaſſet dũmð de adã eẽt. Sed cũ hoc dicũt:cauſam pctĩ vt ſu pꝛa in ſemine pont:qð vtiq; deꝰ ſiẽ facit eſſe ex mare ⁊ femina:ſic facere pðt ex femina ſola. Ip̃i igit᷑ ſoluant que ſupꝛa dixim? ⁊ ex auctoꝛitate ⁊
exrõe: ⁊ libent audiem?. Eð ſi nõ
veritatis
potuerint:⸗ ſtabit nobis ſicut cõſtat
er Inſeimi rõe irrefragabili: quicũ S alio mõ qᷓ; adam generã⸗ uit: ꝙ non teneat᷑ pꝛeiudicto peccati oꝛiginalis qð ꝑ traducẽ ex adam de fcẽdit:licet ille deus nõ ſit vt chꝛiſtꝰ fuit:⁊ ita ſivoluerit:nõ pectare pote rit:⁊ nð velle peccare cũ poſſe non peccare valebit: donec ei cõfinnans gratia nõ poſſe velle ⁊ nõ poſſe pec care ſupauxit. Conſentit nobis aus
ütertio ↄtra Julianũ: Fruſtra inq́t putas ideo ĩ ꝑuulis nõ eſſe delictũ: qꝛ ſine volũtate q̃ in eis nulla eſt:eẽ nõ põt. Hoc em̃ recte dicit ꝓpter ꝓ pꝛiũ cuiuſq; peccatũ:nd pꝛi⸗ mi parẽtis dꝛiginale delictũ ſiue con tagiũ. Qð ſi nullũ eẽt:ꝓfecto nulli mãlo paruuli obſtricti:nihil mali vł in coꝛꝑe vel in aĩa ſub tãte dei pote ſtate paterent᷑. Aide in his verbis pꝛudẽs lectoꝛ hãc maximã incurre⸗ re:Aquocũq; remouet᷑ pena pecca⸗ ti:ab eodẽ ⁊ peccatũ remouet᷑: ⁊ nðõ ↄuertit᷑. A quibꝰ ꝑuulis remouet in coꝛꝑe ⁊ aĩa pcti penã auguſtinꝰ: pꝛiꝰab eis remoueri docet petĩ om ⸗ ne ⁊ ↄtagium peccati. Illi ergo non eẽnt nec deus nec dij: ⁊ tamẽ poſſẽt ſi vellẽt nõ peccare:⁊ confirmati nõ poſſent peccare. KRecte ð ⁊ veriſſime Anſelmꝰqꝛ cũ eo eſt veritas: ⁊ filiꝰ
Lnine fenſerũt.
Explicit declaratio cuiuſ dam ſuper eodem libꝛo.
Beati Anſelmi gbbatis Beccenſis: ad archiepiſco pũj Cãtuariẽſem: illi ſe cõ⸗ mẽdantis:eiq; ſcripta que- dama ſe: ad examinandũ
piebentie:Ep a.
uerendo ⁊ amando ſuo r domino ⁊ patri ⁊ doctoꝛi Cantuariẽſi archiep̃o an⸗ gloꝝ pmati mñi ecclie ca/
4
tholide fidei vtilitatiſqʒ merito mliũ
amplectẽdo: Frat Anſelm⸗ꝰ vita pec
an ſitci
4)„* hüpüt
i

ecido
Bcẽi.32.
—
Wonologion
catoꝛ:habitu monachꝰ. Om̃ agẽda ſũt oĩa conſilio:ß nõ oĩ ↄſilio: Scri⸗ ptñ ẽ em̃: Dĩa fac cũ ↄſilio. It: Cõ⸗
Ibidẽ.. filiariꝰ ſit tibi vnꝰð mille. Anñ quẽ
ſcitis:nð de mille:ß de oĩibꝰmoꝛtali hus elegi quẽpᷓ oibꝰ haberẽ ↄſilia⸗ toꝛẽ in dubijs: doctoꝛẽ in ignoꝛatis ct exceſſibꝰ coꝛrectoꝛẽ:in rectis acti bus appꝛohatoꝛẽ: quo qᷓ;uis ᷣm vo tũ nõ poſſim vti:decreui aũt vti q̃n tñ poſſũ. Quãuis em̃ ſũt miti pᷣter pꝛudẽtiã meã:ð quoꝝ mitũ ꝓficere iperitꝰ poſſũ mita peritia:⁊ q̃ꝝ ſia cere cẽſure mea cogat ĩperitia: nllin tñ noui cuiꝰ me doctrine indiciove tã ↄfidẽter tãq; libẽter qᷓ; veſtro ſß⸗ ijciã:⁊ qͥ mihi paterno affectu ſi res indiget ſe exhibeat:at ſi exhibeat cõ ⸗ gaudeat. Quare qm̃ qͥcqd de pat᷑⸗ no veſtro pectoꝛe mihi impẽdit᷑ ⁊ ſa piẽtia eſt exquiſitũ ⁊ auctoꝛitate ro boꝛatũ ⁊ dilectiõe ↄditũ.Cñ ali qᷓd inde haurio: id me ⁊ ſua dulcedine delitiat ⁊ ſecuritate ſaciat. Sed qm̃ hec ipſa ſciẽti loquoꝛ:his omiſſis cũ coꝝ murmure expediã. Quidã fra⸗ tres ſerui veſtri ⁊ ↄßᷣui mei: me ſepe iuitũq; rogãtes:tandẽ coegerũt vt acqeſcerẽ üliſ quiddã ſcribere:ſicut in euſdẽ ſep̃ture pᷣfatiõe ↄſiderare poterit?: De quo opuſculo hoc pᷣter ſpem euenit:vt nõ ſolũ illi quibꝰ in/ ſtantibꝰ editi eſt:ſed⁊ plures alij id velint:ñ ſolũ legere ß̃ etiã trã ſcribe⸗
re. Dubitãs igit᷑ vtrũ volẽtibꝰ dene
gare debeã ſiue ↄcedere: Ne me aut inuidũ putãtes odiãt:aut ſtultũ co gnoſcẽtes derideãt: ad ſingtarẽ me⸗ um recurro ↄſiliariũ:⁊ſc̃turã ip̃aʒ examinãdã veſtro mitto iudicio:vt eiꝰ auctoꝛitate aut inepta a ↄſpectu
Phibeatꝛaut coꝛrecta volẽtibus pᷓ⸗
bratur. Eiuſdẽ bti Anſelmii lihn auẽ Monologion pᷣſcpſit: Prefatio. q vidã fratres ſepe me ſtu/ dioſeq; pᷣcati ſũt vt q̃dam
de illis q̃ de meditãda diuinitatis er ſentia ⁊ qͥbuſdã alijs hmõi medita⸗ tiõi coherẽtibꝰ vſitato mone collo quẽdo ꝓtulcrã: ſub quodã eis me⸗ ditatiõis exẽplo deſcriberẽ:cuius ſci licet ſcribende meditationis magis ſctm ſuã volñtatẽ qᷓ; ſcðᷣm rei fachl⸗ tatẽ:aut ᷣm meã poſſibilitatẽ:hanc mihi foꝛmã pᷣſtiterũt:quatenus au⸗ ctoꝛitate ſcripture penitꝰ nihil in ea per naderef: Sed quicquid ꝑ ſingu as inueſtigatiões: finis aſſerẽret:id ita plano ſtilo cẽ ⁊ vulgaribꝰ argu⸗ mẽtis ſimpliciq; diſputatiõe ⁊ rdis neceſſitaſ bꝛeuit᷑ cogeret⁊ vitatj cla
ritas patent᷑ oñderet. Voluert etiã
vt nec ſimplicibꝰpeneq; fatuis obie⸗ ctiõibꝰ mihi occurrẽtibꝰobuiare ↄtẽ nerẽ. Qð qͥdẽ diu tẽptare recuſam mecũ rẽ ipſã cõparãs:młt! me rõibꝰercuſare tẽptaui. Qũto eĩ id
qð petebãt vfu ſibi optabãt facili:
tãto mihi illð actu iniũgebãt diffici⸗ liꝰ. Cã dẽtñ victꝰ:tũ pᷣcñ modeſta poꝛtunitate:tũ ſtudij eoꝝ nõ ↄtẽnẽ⸗ da honeſtate:inuitꝰ quidẽ ꝓpter rei difficults ⁊ ingenij mei inbecilli- tatẽ qð p̃cauant᷑ incepi:ß libẽter ꝓ⸗ pt eoꝝ charitatẽ q̃ntũ potui ᷣm eoꝝ diffinitionẽ effeci. Ad qð cuʒ eape ſim adductꝰ: vt qeqͥd facerẽ iſolis a qbꝰ exigebat᷑ eet notñ: ⁊ paulopꝰ idipᷣm vt vilẽ rẽ faſtidiẽtibꝰ ↄtẽptu eẽt obꝛuẽdũ: Icio em̃ me ĩ co nõ tã pᷣc̃tibꝰ ſatiſfacere potuiſſe qᷓ; pᷣcibꝰ me ꝓſeq̃ntibꝰ finẽ poſuiſſe. Veſcio tñ quo pacto ſic pᷣt᷑ ſpem eueitvt nðõ ſolũ pᷣdicti fres: ßᷣ plres alij ſeßturã ipſã qſq; eã ſibi trãſcribedo ĩ longů mẽoꝛie cõmẽdare ſatagerẽt. Ouã⸗ ego ſepe retractã ſinihil potui ĩuẽire me ĩea dixiſſe qð ñ catholicoꝝ patꝝ ⁊ maxie btĩ auguſtini ſcp̃tj cohere⸗ at. Eua ꝓpt᷑ ſi cuividebit ꝙ feodẽ opuſclo aliqd. ꝓtuleri qð aut nimis nonũ ſit:aut a vitate diſſẽtiat:rogo ne me aut pꝛeſumptoꝛes nouitatũ aut falſitat aſſertoꝛẽ exclamet: ſ p̃? lbꝛos pᷣfati doctort anguſti ð trini⸗

tate: diligenter ꝑſpiciat:deinde ſcð eos opuſculum ineñ dijudicet. em̃ dixi ſummã trinitatem poſſe dici tres ſubſtã tiaſ: grecos ſecutꝰſum:qᷓ ↄfitent᷑ tres ſpſtãtias in vna eſſen ⸗ tia:eadem fide qua ſcilicet nos tres erſonas in vna ſubſtantia. Mam oc ſignificant in deo per ſubſtanti⸗ am qð nos ꝑꝑſonã. Quecunq; aũt ibi dixi ſub ꝑiona ſecũ ſola cogita⸗ tiõe diſputãtis ⁊ ĩueſtigãtis ea que pꝛiꝰ nõ aĩaduertiſſet: ꝓlata ſũt ſiẽ ſciebã eos velle qͥꝝ petitiõi obſequi intẽdebã. Mꝛecoꝛ aũt ⁊ obſecro ve hemẽter:ſiqͥs hor oꝑuſculũ voluerit trãſcribere:vt hãc pᷣfationẽ in capi te libelli aut ipſa cagitula ſtudeat pᷣponere. Multum— puto ad intelligenda ea q̃ ibi iegerit:ſi qs
pꝛius qua intẽtiõe:qͥue mõ diſputàs
ta ſint cognouerit. Puto etiã ꝙ ſi quis hãc ip̃aʒ pᷣfationẽ viderit pꝛiꝰ nõ temere iudicabit ſi qͥd ↄtra ſuam opinionẽ ꝓlatũ inuenerit. Explicit pꝛefatio. Capituloꝛuiin libꝛi Mo⸗ nologion bti Anſelmi an⸗
Ca.] Dæ ſit vnñ aliqͥd ſũme bonnʒ ₰ ⁊ ſũme magnũ ⁊ ſummũ omniũ que ſunt. i. De eadẽre. 2 tij Qx ſit qᷓ̃dã natura pᷣ quã eſt 3 quicqͥd eſt: qᷓꝑ ſe eſt ⁊ eit „ ſummũ omniũ que ſunt. iij¶ De eadẽ re:⁊ qð ſicut illa eſt per ſe ⁊ alia ꝑ illam:ita ſit ey ſe ⁊ alia ex illa. v Qæilla nõ ſit vlla iuuãte cau/ a ducta ad eẽ: nec tñ ſit ꝑ nihil aut ex nihilo: ⁊ quo⸗ mõ ĩtelligi poſſit eẽ per ſe et ex ſe. v) uöslt oĩa ſunt ꝑ illã ⁊ ex vij WMuõ intelligendñ ſit ꝙ oñ fecit ex niplo vij ¶ M ea q̃ facta ſůt ex nihilo:nõ
Beati Anſelmi in liby
4
xij xüij xiiij
xv
rvij xviij xix xx xxj xxij xxiij xxiiij
xxv
xxvij
nihil erãt anteq; fierẽt ã̃n⸗ tů ad rationẽ faciẽtis.
M ila rõ ſit ſiẽ quedã rerum
locutio:ſicut faber dicit ꝑꝛi us apud ſe q̊d facturꝰ eſt Qtñ multa ſit in hac ſimili⸗ tudine diſſimiltudo. D hec ſũme eſſentie locutio ſit ſũma eſſentia.
—
Ox ſicut oĩa ꝑ ſũmam eẽntiã ſacta ſunt? ita vigeant per ipſam xinilla. Dæilla ſit ĩ oĩbꝰ ⁊ oĩa ſint ex illa ⁊ ꝑ illã ⁊ in illa. Muid poſſit aut nõ poſſit de illa dici ſubſtãtialiter. ¶ idẽ ſit illi eẽ iuſtã qð ẽ eẽ iuſticiã:⁊ eodẽ mõ de his que ſiliter ð illa dici pñt:⁊ qð nihil hoꝝ mõſtret qᷓlis illa vłquãta ſit pᷣ quid ſit.
Oaꝛ ita ſit ſimplex vt oĩa que
de ecẽntia dici pñt: vnuʒ idẽq; ſint ĩ illa:⁊ nihil ð ea dici poſſit ſubſtantialit᷑ ni⸗ ſi in eo qð quid eſt.
D ſit ſine pᷣncipio ⁊ ſine fine.
Quð nihii fuit añ ⁊ erit poſt illam
Mꝛ illa ſit ĩ omni loco ⁊ tꝑe. Q ĩ nullo ſit loco ettpe. Muõ ſit in oĩ ⁊ in nllo loco. Muõ meliꝰ intelligi poſſit eẽ vbiq; qᷓ; in omni loco. Quõ meliꝰ poſſit ĩtelligi eſſe ſemper qᷓ; in omnitpꝑe. M nullis mutabilis ſit acci dentibus. Quẽõ illa dicẽda ſit eẽ ᷣſtã⸗ tia ⁊ ꝙ ſit ef᷑ oẽm ſᷣſtãtiã ⁊ſingularit᷑ ſit qcůd eſt· M nõ ↄtineat᷑ in comuni tra ctatu ſſtãtiaꝝ:⁊ tñ ſit p⸗ ſtãtia ⁊ indiuiduꝰ ſpũs. M idẽ ſpũs ſimpliciter ſit:⁊ creata illi cõpata nð ſint.
xxviij Me eius locutio idipᷣm ſit qð
ipſe:nec tamẽ ſint duo ſed vnus ſpiritus.
nij i 3
iyj

—
3
5 E 5
S S
55 S225
3
5
.
5⁸ E7 S5
F
.
— S — 55
2
SnEr
2uebh 2
un NMiF mibot Tin ch Qoõſt mtnt Quön—
Monologiõ capitul.ãnotatio.
xrix M eadẽ locutio ñ ↄſtet ex plu
ribꝰ vhis ß ſit vnũ verbũ. xxx M ipm verbũ nðõ ſit ſilitudo
factoꝝ ßveritas eẽntie:fa⸗ cta vero ſint aliq̃ veritat? imutatio:⁊ qͥ nature magf ſint qᷓ; alie ⁊ pᷣſtãtioꝛes.
xxx] Qꝛ ſimus ſpũs ſeip̃m dicat xxxij dicat ſe ⁊ quoq xxxuij M ſuo verbo videri poſſit di
xxxiiij Mæ qͥcqͥd factũ eſt in eius ver bo⁊ ſciẽtia:ſit vita⁊ vitaſ⸗ xxxv E incõpꝛehẽſibili mõ dicat ei ſciat res a ſe factas. xxxv] M quicqᷓd ip̃e eſt ad creatu r̃ꝛhoc ſit ⁊ verbñ eiꝰꝛnec tñ amho ſil ꝑluraliter. xxxvij M dici nõ poſſit qͥd duo ſint uis nece ſit eẽ duos. xxxviij Q idem verbũ ſit a ummo piritu naſcendo. xxxix M veriſſime ille ſit parens: uille vero x Mille veriſi veriſſime gigna x M alteriꝰ veriſſime ſit eſſe ge
nitoꝛẽ et patrem: alterius
8 genitum ⁊ filiũ. xlij ¶ Retractio cõionis amboꝝ et Ppꝛietatũ ſinguloꝝ.
xlii Quõ alt alterr ſit eſſentia. xliiij M aptiꝰ dici ꝑoſit filiꝰ eſſen tia patris q; pat᷑ eẽntia fi⸗ lij:⁊ ꝙ ſilit ſit filius patris virtꝰ ⁊ ſapientia ⁊ ſimilia. Nv Quõ quedã ex hijs q̃ ſic ꝓfe⸗ rũt ꝛalit qͥʒ poſſit ĩtelligi.
Nv M filiꝰ ſit intelligẽtia intelii/
gẽtie:⁊ veritas veritatj:⁊ ſiliter de ſimilib⸗. xvij M ĩ mẽoꝛia intelligar pater ſicut ĩ intelligẽtia filius:⁊ quõ filiꝰ ſit intelligẽtia vł ſapiẽtia memoꝛie:⁊ memo ria patris ⁊ memoꝛie. Nvtij Wꝛ ſummꝰſpiritus ſe amet:⁊
me gignat:ille ar.
ꝙidẽ amoꝛ pariter pꝛo ⸗
cedat a patre ⁊ filio. xix Mvterq; pari amoꝛe diligat ſexalterum.£ Me tãtus eſt ip̃e amoꝛ:quan⸗ tus eſt ſũmꝰ ſpiritus.
Midẽ amoꝛ ſit idipᷣm quod
eſt ſummꝰſpũs:⁊ tñ ip̃e cñ . pie ⁊ filio vnꝰ eſt ſpůs. li Qtotꝰꝓcedat a pie:totus a 8 filio:⁊ tñ non ſit niſivnis
lij¶ M nõ ſit eoꝝ filius amoꝛ. lii¶ Oe ſolus pater ſit genitoꝛ et
ingenitꝰꝛſolus fili genitꝰꝛ ſolus amoꝛ nec genitꝰ nec ingenitus. lv Q amoꝛ idẽ ſit increatus et creatoꝛ: ſiẽ pater ⁊ filiꝰ: ⁊ tñ ip̃e cũ illis non tres ſed vnus increatꝰ ⁊ vnꝰ crea⸗ toꝛ:⁊ qð idẽ poſſit dici ſpi ritus patris ⁊ filij. lv M ſicut filiꝰ eſt eẽntia vel ſa piẽtia patrꝭ eo ſenſu qꝛ ha bet eandẽ eẽntiã vel japiẽ tiã quã pat᷑:ſic idẽ ſpůfſit patris ⁊ filij eſſentia ⁊ ſa⸗ pien tia ⁊ ſimilia. lvij ¶ De pater ⁊ filiꝰ⁊ eoꝝ ſpiritus pariter ſint in ſe inuicẽ. lviij M nullꝰeoꝝ alio indigeat ad memoꝛãdũ vł intelligen ⸗ dũ vel amãdũ: qꝛ ſinguł quiſq; eſt mẽoꝛia ⁊ intelli gẽtia? amoꝛ:⁊ quiecd ne⸗ ceſſe eſt ineſſe ſũme eẽntie. lirx Qæ tñ nõ ſint tres 5 vnus ſeu pãſeu filiꝰſiue vtriuſq; ſpi⸗ ritus.
l Quð ex his multi füij naſi
videantur. lr Quõ nõ ſit ibi niſi vnꝰvni. lrj Oe hoc licet inexplicabile ſit: tamen credendũ ſit. lxij Quõ de ineffabili re verum diſputatũ ſit.
lriiij¶ De per ration alẽ mentẽ maxi
me accedaf ad cognoſcen⸗

dum ſummã eſſentiã.
lxv M mens ipſa ſpeculũ eius et 6 imago eius ſit. lxv] Qæ rõnalcreatura ad aman⸗ dũ illã facta ſit. lxvij Q aĩa ſemp illã amãs aliq̃n do vere? btẽ viuat⸗ lrviij Qæ illa ſe amanti ſeipſam re⸗ eir M omnis humana anima ſit
immoꝛtslis. ixx Dꝛ aut ſempꝑ miſera aut ali⸗ quãdo beata vere ſit. ler) Qꝛhulla aĩa üiuſte pꝛiuetur
ſũmo bonoꝛ ⁊ qð oĩno ad ipſum nitendũ ſit.
ixxij Q ſũma eẽntia ſit ſpanda.
lxxiij Oꝛ credendũ ſit in illã⸗
lxxiij M in patrẽ ⁊ filiũ ⁊ ſpi⸗ ritũ pariter⁊ in ſingulos ⁊ ſimul in tres credendũ ſit.
lexv Que ſit viua⁊ que moꝛtua fi⸗
es. xxv Mtres ſumma eſſentia quo⸗ dãmodo dici poſſit. lexvij Q ipſa dñetur omnibꝰ ⁊ re⸗ gat omnia ⁊ ſic ſolus deꝰ.
Beati Anſelmi abbatis
Beccẽſiſ:poſt archiepᷣicz⸗
tuarienſis:liher qui pᷣſcri⸗
bitur Monologion incipit
ſit vnñ aliquid ſumme bonum? ſumme magpũ et
ſummum omniũ que ſunt:
Jquis
vnã naturã ſum
mã oĩm q̃ funt ſo lã in eterna bea kticientẽ:oſbuſq;
rebus—* hoc ibm qð alidd ſt
aut qð aliqͥ mõ bñ ſi:ꝑ oĩipotẽtẽ hbo
nitatẽ ſuã dãtẽ⁊ faciẽtẽ:aliaq; ꝑplu
Beati Anſelmi Ziber
titudine ſibi ſuf⸗
ra q̃ de deo ſiue de eius creatura ne⸗
ceſſario credimꝰ: aut ñ audiẽdo aut nð credẽdo ignoꝛat:puto d? esipſa ex magna ꝑte ſi vel mediocris inge⸗ nij eſt:põr ipſe ſibi faltẽ ſols rone ⸗ ſuadere. ð cũ mltis modis facere poſſit:vnũ pðaʒ quẽ illi eſtio eẽꝓm ptiſſimũ.. cũ oẽs l 3 appetãt q̃ bõa putãt:in 1ẽ vt ahie melt oculũ eht ad jueſti
gandũ illud vñ ſunt bona eaipſa q
nõ appetit niſi qꝛ iudicat eſſe bona: vt deinde rõne ducẽte ⁊ illo ꝓſeq̃n⸗ te ad ea q̃ irratiõabiliter ignoꝛat: rã tionabilit ꝓficiat. In quo tñ ſiqͥd dixero:qð maioꝛ ñ mõſtret auctoꝛi⸗ tas:ſic volo accpi: vt qᷓʒuis ex rõibꝰ que mihi videbunt᷑ quaſi neceſſari⸗ um cluda᷑:nõ ob hoc tñ oĩno ne⸗ ceſſariũ: ð tĩ ſic interĩ videri poſſe dicat᷑. Facile eſt igit᷑ vt aliqͥs ſit q ſecũ tacitꝰ dicat cũ tam ĩnũerabilia hona ſint quoꝝ tã multã diuerſita⸗ tem ⁊ ſenſibꝰ coꝛpoꝛeis exꝑimur et rõne mentis diſcernimꝰ: Rſt ne cre dendũ eſſe vnñ aliqͥd ꝑ qðᷣvnũ ſiut bona q̃cũ qꝙ; bona ſũt:aut ſunt bona alia ꝑ alið?Certiſſimũ quidẽ ⁊ ĩ om nibꝰ eſt volẽtibꝰ aduertere ꝑſpicu qꝛ q̃cũq; dicũt᷑ ad aliqͥd itavt adin⸗ uicẽ magis vłlminꝰ aut eq̃lit᷑ dicãt᷑: aliqd dicunt᷑ ſed nõ aliudæ aliud: od idẽ intelligit᷑ in iuerſis ſiue in illis eqᷓ̃liter ſie ineqliter ↄſideret᷑· Nã quecũ q; iuſta dicunt adinui⸗ cẽ ſiue pariter ſiue magj vłininꝰꝛnõ pñt intelligi iuſta niſi p iuſticiã q̃ nõ eſt aliudæ aliud in diuerſis. Argo cũ certũ ſit ꝙ oĩa hona ſi adinuicẽ cõ⸗ ferant᷑ aut equaliter aut ineq̃lit᷑ ſint⸗ bona:neceſſe ẽ vt oĩa ſint ꝑ aliquid bona:qð intelligit᷑ idẽ in diuerſis bo⸗ nis:licet aliqñ videãt᷑ bona dici alia p alind. Per aliud em̃ videtur dici onus equus quia foꝛtis eſt:ꝑ aliud bonꝰ equꝰ qꝛ velox eſt. Cum em̃ vi/ deat᷑ dici bonꝰ ꝑ foꝛtitudinẽ ⁊ bonꝰ velocitatẽ: nð tñ idẽ vider᷑ eſſe ve ocitas ⁊ foꝛtitudo. Aerũ ſi equus ꝛ eſt foꝛtis aut velox bonꝰ eſt:quõ oꝛtl ⁊ velox latro malus eſt? Po ⸗
z z z—————
£
nui ſecht
ini ſn

Wonologion
tius igit quẽadmodũ foꝛtt ⁊ velox latro ideo malꝰ ẽ qꝛ noxiꝰ eſt:ita foꝛ tis ⁊ velox equꝰ iccirco bonꝰ eſt qͥa vtilis eſt. Equideʒ nihil ſolet puta⸗ ri bonũ niſi aut ꝓpter vtilitatem ali quã: vt bona dicit ſalus⁊ q̃ ſaluti ꝓ ſunt:aut ꝓpter quãlibet honeſtatẽ: ſicut pulchꝛitudo eſtimat᷑ bona ⁊ qᷓ ulchꝛtudinẽ inuãt. Sed qim̃ iõ ꝑ⸗ pecta ratio nlło põt diſſolui pacto: neceſſe eſt om̃e qͥʒ vtile vel honeſtũ ſi ve bona ſüt ꝑ idipm eſſe honap qð neceſſe eſt cũcta eſſe bona qͥcd illud ſit. Muis aũt dubitat illð ip̃m per qð cũeta ſũt bona:eſſe magnum bonũ? p. igit eſt bonñ ꝑ ſeip̃m: qm̃ om̃e bonñ eſt ꝑ ip̃m: ð ↄſequit vt omnia alia bonã ſint per alind qᷓ qð ipſa ſũt:⁊ ip̃m ſolũ ꝑ ſeipᷣm: aut nullũ bonũ ꝑ qð aliud ẽ equale aut maiꝰ eq̃le aut maꝰ ẽ eo hono qð ꝑ ſe eſt bonũ. Illð itaq; ſolũ eſt ſũmũ bonñ qð ſolũ ẽꝑ ſe bonũ. Illud em̃ ſũmũ bonũ ẽ qð ꝑ ſe eminet alijs ita vt nec par habeat necp̃ſtãti?: ð qð eſt ſũmũ bonũ:ẽ etiã ſũme magnũ. Rſt igitur vnñũ aliqͥd ſumme bonũ ⁊ ſime magnũ:id eſt ſũme oĩm q̃ͥ ſũt. De eadẽ re: La. M. Sadmodũ aũt inuentũ eſt dq aliqd eẽ ſumme bonum: qĩ „ cñcta bona ꝑ vnñ aliqd ſunt bona qð eſt bonũ ꝑ ſeip̃m: ſic ex ne⸗ ceſſitaute colligit᷑ dliqd eſſe ſumme magnũ: qm̃ quecũq; magna ſunt:ꝑ
vnñ aliquid magnd ſũt qð magnuʒ
eſt ꝑ ſeĩm. Wico aũt nõ magnum ſpacio: vt eſt coꝛpꝰaliqðᷣ: qð q̃nto maiꝰ⁊ tãto meliꝰ aut digniꝰ ẽ vt eſt ſapiẽtia. Et qm̃ nõ põt eẽ ſũme ma ⸗ gnñ niſi illud qð eſt ſũme bonũ: ne⸗ reſſe ẽ aliqͥd eẽ maximũ ⁊ optim: 4d que ſunt. itdã naturap quã eſt qͥcdd eſt:qᷓ ꝑſe eſt?ẽſũ⸗ m oinque ſiimt: Ca U Aniq n5 ſolñ oĩa bona per idẽ zliqͥd ſ bona:⁊ oĩa ina
runt᷑ ad vnñ aliqͥd
gna ꝑ idẽ aliquid ſunt magna:ßᷓ qͥce ⸗ quid eſt: ꝑ vnñ aliquid videt᷑ eſſe. m̃e nãq; qð eſt:aut eſt ꝑ aliquid aut ꝑ nihil: ſed nihil eſt ꝑ nchil. Nõ em̃ vel cogitari põt vt ſit aliqd non per aliquid. Muicqͥd igit᷑ ẽꝛ nõ niſi per aliquid eſt. ð cñ ita ſit:aut eſt vnñ aut ſũt plura ꝑ que ſũt cũcta qj ſũt. Jod ſi ſunt plura:aut ipſa refe⸗ qð ſũt:aut ea⸗ dem plura ſingla ſũt ꝑ ſe: aut ip̃ap ſe inuicẽ ſunt. It ſi plura ip̃a ſunt ꝑ vnũ:iam nð ſũt oĩa per plura: po⸗ tius ꝑ illud vnũ ꝑ qð plura ſũt. Ji No hec plura ſingula ſũt ꝑ ſe:vtiq; eſt vna aliqua vis vel natura eſſen⸗ di per ſe qua habẽt vt ꝑ ſe ſint. Nð eſt aũt dubiũ ꝙ p ipᷣm vᷣnũ ſint per qð habẽt vt ſint ꝑ ſe. Aerius 3 per ipᷣm vnñ cũcta ſunt:qᷓ; ꝑ plura que ſine eo vno eẽ nõ poſſunt.&t eĩ plu raꝑ ſe inuicẽ ſint:nulla patit᷑ ratio: qĩ irrationalis cogitatio eſt vt ali⸗ qua res ſit p illud cui dat eẽ:nã̃ nec ip̃a relatiua ſic fũt ꝑ ſe ĩuicẽ. Nã cᷓ dñs⁊ ſeruus referant᷑ adinuicẽ:⁊ ip̃i hoĩes qui referunt᷑:omnino nõ ſunt per ſe inuicẽ:⁊ ip̃e relatões quibꝰre⸗ ferunt᷑ nõ oĩno ſunt ꝑ ſe inuicẽ:quia eedẽ ſũt ꝑ ſtantiã vłl ſubiecta. Cũ itaq; vitas excludat plura eſſe per que ſunt cũcta:neceſſe eſt vnũ illud eſſe per qð ſunt cũcta que ſũt. Mm̃ ergo cũ cta que ſunt:ſũt ꝑ ip̃m vnũ: pꝛoculdubio ip̃m vnñ eſt ꝑ ſeip̃m. Quecũq igit᷑ alia ſe:ſunt p illud: ipᷣm ſolũ per ſeip̃m. At quicqd eſt aliud minꝰ eſt q; illud ꝑ qð cuncta ſũt alia:⁊ qð ſolũ eſt per ſe:quare il lud qð eſt ꝑ ſe marime oĩm eſt. Eſt igit vnñ aliqd 3 ſolum maxime ⁊ ſũme oĩm eſt. ð aũt maxime oĩm eſt ⁊ ꝑqð eſt quicqᷓd eſt bonũ vłl̃ms gnñ ⁊ oĩno quicqͥd aliqͥd ẽ:illð ne⸗ ceſſe eſt eẽ ſumme bonũ⁊ ſumme ma gnũ ⁊ ſummũ oĩm que ſunt. Qus⸗ re ẽ aliud qð ſiue cẽntia ſiue ſubſtã⸗ tia ſiue natura dicatꝛoptimũ ⁊ ma⸗ ximũ eſt ⁊ ſummũ omniũ que ſunt.

De eadẽ re:⁊ꝙ ſicut illa eſt per ſe ⁊alia per illaʒ: ita aliq ſit ex ſeet— ex illa.
wylꝰ pr re⸗ rũ naturas:velit nolit ſentit nð eas omnes ↄtineri vna di
itatis paritate:ßᷣ quaſdã earũ di⸗
ingnt graduum imparitate. Qui
eĩ dubitat ꝙ ĩ natura ſua ligno me⸗
lioꝛ ſit equus: ⁊ equo pᷣſtantioꝛ ho ⸗ moꝛis ꝓfecto nõ eit dicẽdus hõ. Cñ igit᷑ naturaꝝ alie alijs negari nõ poſ ſint melioꝛes:nihilominꝰperſuadet ratio aliquã ĩ eis ſic ſuꝑeminere vt nõð habeat ſe ſuꝑiaꝛem. Zi ein hm ði graduũ diſtinctio ſic eſt infinita: vt nullus ſit ibi gradꝰ ſuperioꝛ qͥ ſupe ⸗ rioꝛ alius non ĩueniat: ad hoc ratio deducit᷑ vt ipſaꝝ multitudo natura rũ nullo fine claudaf. Hoc aũt ne⸗ mo nõ putat abſurdũ niſi qui nimiſ eſt abſurdus. Eſt igit᷑ er neceſſitate natura q̃ ſic eſt alicui vel ali quibꝰſuperioꝛ:vt nulla ſit cui oꝛdi⸗
ner̃ inferioꝛ.hec vo natura que ta
lis eſt aut ſola eſt aut plures huiꝰ et eqnales ſũt: Aeꝝ ſi plures ſũt ⁊eqᷓ⸗
les ſunt:cũ equales eſſe nõ poſſunt
per dierſa quedã ſed per idẽ aliqð: ð vnñ ꝑ qð eq̃liter tã magne ſũt: aut eſt idipᷣm qð ipſe ſunt ⁊ ipſa eaꝝ eſſentia:aut aliud qᷓ; qð ipſe ſunt. Bed ſi nihil eſt alið qᷓ; ipᷣa eaꝝ eſſen 6 ſicut eaꝝ eſſentie nõ ſunt plures ed vna:ita ⁊ nature nõ ſũt plures ð vna. Idem nãq; naturã hic intelli⸗ go qð eſſentiã. Sivero id ꝑ qð plu⸗ res ipſe nature tam magne ſũt: alið eſt q; qð ip̃e ſunt: ꝓ certo minoꝛes ſunt qᷓ; id ꝑ qð magne ſunt. Quie⸗ quid em̃ ꝑ aliud eſt magnũ:mineſt q; id ꝑ qð eſt magnũ: qᷓre non ſunt ſic magne vt iltis nihil jit mains ali⸗ ud. Að ſi nec ꝑ qð ſunt necꝑ alið poſſibile eſt taſes eſſe plures natu ⸗ ras quibꝰnihil eſt pᷣſtantius:nullo modo poſſunt eſſe nature plures hu
Beati Snſelmi Liber
ius. Reſtat igit᷑ vnã⁊ ſolã naturan aliquã eſſe q̃ ſie ẽ alijs ſupioꝛ vt nul lo ſit inferio?: qð tale ẽ:maxini ⁊ optimũ eſt omn que ſi unt. Eſtigit quedam natura que eſt ſummũ om⸗ niũ que ſũt. Hoc gůt eſſe nõ pdt ni⸗ ſi ipſa ſit ꝑ ſe id qð eſt:⁊ cunctã que ſunt: ſint ꝑ ipᷣam id qð ſunt. Nã cũ pauloante ratio docuerit id qðꝑ ſe eſt ⁊ ꝑ qð alia cũcta ſũt:eſſe ſummũ oĩm exiitẽtiũ:aut ecõuerſo:id quod
eſt ſummũ:ẽ ꝑ ſe:⁊ cũcta alia ꝑ illð:
aut ert plura ſũma. Bʒ plura ſũma
nð eſſe manifeſtũ eſt:Anuare ẽ qᷓdã
natura vel ſubſtãtia vel eẽntia q̃ eſt
ꝑſe bona vel magna:⁊ ꝑſe eſt id q;
eſt:⁊ p quã eſt qcqͥd vere aut bonũ aut magnũ aliq́d eſt:⁊ que eſt ſum⸗
mñ magnũ: ſũmumq; bonũ: fũm
ens ſiue exiſtẽs:id eſt ſummũ omniũ que ſunt. m̃ taq; placet qð in⸗
nentũ eſt:iuuat indagare vtrum hec ipfa natura ⁊ eunctaqᷓ aliquid ſunt
nð ſůt niſi ex ip̃ᷣa: quẽadmodũ non ſint niſi ꝑ ipſam. Sʒ liquet poſſe di⸗ ci:qꝛ qð ẽ ex aliquo:ẽ etiã ꝑ idipᷣʒ:
et qð eſt ꝑ aiiqͥd:eſt ⁊ ex eo ipᷣo:quẽ
admodũ qð eſt ex materia? ꝑ artifi cem:põt etiã dici eſſe ꝑ materiã⁊ ex artifice:qm̃ ꝑ vtrũq; ⁊ ex vtroq; ⁊ ahvtroq; habet vt ſit: quãuis aliter
ſit ꝑ materiam ⁊ ex materia qᷓ; ꝑ arꝰ
tificẽ ⁊ ex artifice. Cðſequẽter ergo vt quõ cũcta q̃ ſt:ꝑ ſummã ſ natu⸗ rã id qð ſũt:⁊ ideo illa etg ſeip̃ᷣam: alia vᷣo ꝑ aliud:Jõ oĩa qͥ ſũt: lũt ex eadẽ natura ſumma: ⁊ iccirco ſic illa ex ſeip̃a:alia autẽ exilla.„ D illa nõð ſit vlla iunq̃te cõ duca ad eſſe:nec tñ ſit per nihil aut ex nihiloꝛaut quò
VVoniz p non ſemꝑ habet q eundẽ ſenſum qð dicit᷑ eſſeꝑ aliqd:aut eẽ ex aliquo:que⸗ rendũ eſt diligẽtius quõ ꝑ ſumma
naturã vel exipa ſint omñia q̃ ſun:
iteiigipofiteẽnſe⁊ex ſe:

Monologion
Et qm̃ id qð?ꝑſeißᷣm ⁊ id qð eſtp ꝛiuud nð cndendpiũteridec ra⸗ tionẽ: pꝛius ſeparatim videamꝰ de ip̃a ſũma natura queꝑ ſe eſt: poſtea 3 his q̃ ꝑ aliud ſunt. Cũ ꝙ illa eſt ꝑ ſeipſam quicquid eſt: ⁊ oĩa alia ſunt ꝑ illã id qð ſũt:quõ eſt ipa
per ſe? Qð em̃ dicit᷑ eſſe per aliquid videi eẽ aut ꝑ efficiẽs materi⸗ i
um aut ꝑ aliquid aliud adiumentuʒ vel inſtrumentũ. Bed quicqd ex ali quo his tribꝰ modis eſt: ꝑ aliud eſt: et poſteriꝰ ⁊ aliquo mõ minꝰ eſt eo per qð habet vt ſit: At ſũma natura nullatenꝰ eſt ꝑ aliud:nec eſt poſteri⸗ oꝛ aut mĩoꝛ ſeip̃a aut aliq̃ re: quare ſũma natura neca ſe nec ab aliqͥ fieri potuit: nec ipſa ſibi:nec aliqͥd gliud de illa vnde fieret fuit:aut ip̃aſe ali⸗ quo mõ aut aliqua res illam vt eſ⸗ ſet qð nõ erat adinuit. Quid igit? Qð em̃ nõ eſt a quo faciente aũt ex qua materia aut ex quibꝰ adiumen ⸗ tis ad eſſe ꝑuenerit:id videt᷑ aut eſſe nihil:aut ſi aliqͥdeſt ꝑ nihil eſſe et ex nihilo. Quare licet ex his que ratio nis luce iam animaduerti ſubſtãtiã: pᷣdicta nullatenꝰ in illã poſſe cade⸗ re:nec tamẽ negligã huiꝰ rei ꝓbatio
nẽ ↄtexere.Qm nãq; ad en 2 delectabile quiddãme ſubito pdu⸗ xit hec mea medicatio:nullã vłl 7im ⸗ plicẽ peneq; fatuã obiectionẽ: mihi diſputãti occurrentẽ negligẽdo vo ⸗ lo pᷣterire: Quatenꝰ ⁊ ego nihil am biguñ in pᷣcedentibꝰ relinquẽs: cer⸗
tioꝛ valeã ad ſeqntia ꝓcedere. Et ſi foꝛte cui qð ſpectoꝛ piuadere volu ⸗ ero:oĩ vłmodico remoto obſtaculo: qᷓlibʒ tardꝰ inteliectꝰad audita faci⸗ le poſſit accedere. Qð igit᷑ illa natu ra:ſine qua nulla eſt natura ſit nihil: tã falſum eſt:qᷓ; abſurdum erit ſi di⸗ eſt nihil eẽ. Per nihil o nõ eſt: qꝛ nullo mð intelligi põt: vt qð aliqͥd ẽ ſit ꝑ nihil. Aut ſi quo mõ eſt ex nihilo: aut pꝑ ſe: aut ꝑ aliðᷣ:aut per nihil eſt ex nihilo. Sed ↄſtat qᷓa nullo mõ aliqͥd eſt ꝑ nihil. Si igitur
eſtaliquo mõ er nihilo:autpᷣ ſe aut per aliud ẽ ex nihilo. Per ſe aũt ni⸗ hil põt eſſe ex nihilo: qꝛ ſi quid ẽ ex nihilo ꝑ aliquid: neceſſe ẽ vr id per qð eſt pꝛius ſit. Quoniã igit᷑ hec eſ⸗ ſentia pꝛioꝛ ſeip̃a nõ eſt:nullo mõ ẽ ex nihilo per ſe. At ſi dicat ꝑ aliquã naturã aliã extitiſſe ex nihilo:nõ eſt ſũma oĩm:ß aliquo inferioꝛ: nec ẽ ꝑ ſe hoc qð eſt: ſed ꝑ aliud. Itẽ ſiper aliquid eſt ipſa ex nihilo: id ꝑ qð eſt magnũ bonũ fuit: cum cᷓ tãti boni fuit. At nullum bonũ põt intelligi ante illð bonũ:ſine quo nihil eſt bo⸗ nũ: Hoc aũt bonů ſine quo nullũ ẽ
bonñ:ſatis liquet hanc eſſe ſũmam
naturã de qua agit᷑. Quare nlla res vłĩtellectu pᷣceſſit:p quã iſta ex ni⸗ hilo eſſet. Deniq; ſi hec iß̃a natura eſt aliqd:aut ꝑ nihil aut ex nihilo: culdubio aut ipſa nõ eſt ꝑ ſe: ⁊ ex ſe quicqd eſt:aut ipſa dicitür— vtrüq; ſuꝑfluum eſt exponere qᷓ; fal ſů eſt. Licet igit᷑ ſũma ſubſtãtia nõ ſit ꝑ aliquid efficiẽs:aut ex aliq̃ ma⸗ teria: nec aliquibꝰ adiuta ſit cauſis vt ad eſſe ꝓduceref:nullatenꝰ tñ eſt per nihil aut ex nihilo: qꝛ ꝑ ſeipam et ex ſeipſa eſt quicqͥd ẽ. Quõ ergo tandẽ eſſe intelligẽda ẽ ꝑ ſe aut ex ſe ſi nec ipa ſe fecit:nec ipᷣa ſibi materia extitit:nec ipſa ſe quolibʒ mõ:vt qð nõ erat eẽt adiuuit: niſi foꝛte eo mõ intelligẽdũ videf quo dicif: qꝛ lu lucet vel lucẽs eſt per ſeipſam ⁊exie ipᷣa. Quẽadmodũ em̃ ſe habent a inuicẽ lux ⁊ lucere ⁊ lucẽs:ſic ſũt a
ſe inuicẽ eẽntia:eẽ ⁊ ens: ẽ exiſtẽs ſiue Wſiſtẽs: ð ſũma eſſentia ⁊ ſũme eſſe ⁊ ſũme ens:id eſt ſũme exiſtens ſiue ſũme ſubſiſtẽſ:non diſſiliter ſibi ↄueniẽt qᷓ; lux ⁊ lucere ⁊ lucẽs.
Quõ glia omnia ſint per ilꝗ ex illa: Ca. VI.
ſtat nüc dererũ eaꝝ vniuer
, fitateqᷓ ꝑ aliud ſunt diſcute⸗
Ere quò ſ ſũmã ſubſtan
tiã:vtxꝝ qꝛ ip̃a fe qꝛ

materia fuit vninerſoꝝ. Nõ em̃ opꝰ eſt querere: vtrů ideo ſint vniuerſa
per ipſã: qꝛ alio faciẽte aut alia ma⸗ teria exiſtẽte:illa tĩ quolibet inð vt
res oẽs eẽnt aciunerit: cũ repugnet his que iã ſupꝛa patuerũt ſi ſcõᷣo lo⸗ co ⁊ nõ pꝛincipalr ſint ꝑ iᷣam qcun q; ſũt. Pꝛimũ itaq; mihi querẽdũ eiſe puto:vtrũ vniuerſitas rerũ que ꝑ aliud ſũt:ſint ex aliqᷓ̃ materia. Nd nñt dubito cõem hãc mũdi molẽ cũ pribus ſuis ſiẽ videmꝰ foꝛmatã cõ⸗ ſtare ex tra ⁊ aq̃ ⁊ aere ⁊ igne: q̃ ſũt q̃tuoꝛ eler̃ta:aliqͥ mõ itelligi poſſe ſine his foꝛmiſq̃s ↄſpicimꝰĩ rebꝰfoꝛ matt: vt eoꝝ ĩfoꝛmis aut etiã ↄfuſa natura videat᷑ eẽ mat᷑ia oĩm rpoh ſuis foꝛmis diſcretoꝝ. Nõ inquã dubito ñ q̃ro vñ b pe quã dixi mũ⸗ dane mol:s mst᷑ia ſit. Nã ſi hꝰmate rie ſit aliq̃ materia:illa veriꝰ eſt coꝛ⸗ poree vniuerſitatꝭ materia. vi igit yniuerſitas rerũ ſeu viſibiliũ ſen in niſibiliũ eſt ex aliqua materia: ꝓfe⸗ cto nõ ſolũ nõ põt eſſe:ſed nec dici
põt eſſe ex alia materia qᷓ; ex ſũma
natura aut ex ſeip̃a aut ex aliqᷓ tertia eẽntia: q̃ vtiq; nila eſt. Quippe ni⸗ pil oĩno cogitari poteſt eſſe pꝛeter illud ſummũ oĩm qð eſt ꝑ ſeĩm: et vniuerſitatẽ eoꝝ q̃ nõꝑ ſeß ꝑidem
ſummũ ſtꝛ q̃re qð nllo mõ aiiqͥd eſt nulliꝰ rei mãteria eſt. Ex ſua vo na⸗
rura reꝝ vniuerſitas q̃ ꝑ ſe nõ ẽ:eſſe nõ põt:qĩ ſi hec eſſet aliqͥ mðꝛeſſer pſe ꝑaliud qᷓ; p id ꝑ ſũt cũcta et nõ eſſet ſolum id p qð cũcta ſunt: q̃ oĩa ſũt falſa. Itẽ om̃e qð ex mate rra eſt:ex alio eſt:⁊ poſteriꝰ ẽ eo:qĩ
igit᷑ nihil eſt aliud a ſeipſo vel poſte
rius ſeip̃ o:cõſequit᷑ vt nihil ſit mate
rialr ex ſeipſo. At ſi ex ſũme nature mat᷑ia põt eẽ aliqͥd mat ia minꝰipᷣa:
ſummũ bonũ mutari ⁊ coꝛrũpi po⸗
teſt: qð nefas eſt dicere. Quapꝛo⸗
pter:qim̃ om̃e ð aliud eſt qᷓ; ip̃a:mi nus eſt ipſa. Impoſſibile eſt aliijd aliud hoc modo eſſe ex ipſa. Im/ plius:dubi nõ eſt: qꝛ nullatenꝰ eſt
Beati Anſelmi Liber
bonũ ꝑ qð mutat᷑ vłcoꝛrũpit᷑ ſum⸗ mũ bonũ. Qð ſi qua minoꝛ naturs eit er fůmi boni materia:cũ nihil ſit vñcũq; niſi ꝑ ſummã eſſentiã: nu⸗ tat ⁊ coꝛrũpit᷑ ſũmũ bonũ ꝑ ipſam. Qnare ſũma eſſentia qᷓ ẽ ipᷣm ſum⸗ můũ bonñ:nullatenꝰ eſt bonũ:qð eſt incõueuiẽs. Nulla igit᷑ minoꝛ natu⸗ ra materialiter eſt ex ſũma natura Cũ igit᷑ eoꝝ eſſentiã q̃ per aliud ſũt
cõſtet nð eẽ velut ex materia ex ſum⸗
ma eſſentia:nec ex ſe necex alio: ma nifeſtum eſt qꝛ ex nulla materia eſt. Quare? qm̃ quicqd eſt per ſummã eſſentiã eſt:nec ꝑ ipſam aliqd aliud eſſe põt niſi ea aut faciẽte aut mate⸗ ria exiſtẽte:Cõſequit᷑ de neceſſitate vt per eã nihil ſit niſi ea faciente: ⁊ qm̃ nihil aliud eſt vel fuit niſi illa er
que facta ſunt ah illa:nibil oĩno fa⸗
cere potuit ꝑ aliud vel inſtrumentũ vel adiumentũ qᷓ; ꝑ ſeipſã. At om⸗ ne qð fecit:ſine dubio aut fecit ex ali quo velut ex materia:aut ex nihilo. Am̃ igit᷑ certiſſime patet: qꝛ eſſen ⸗ tia oĩim que pᷣter ſummã eſſentiam ſunt: ab eadẽ ſũma eſſẽtia facta ſ. Et qꝛ ex nulla materia eſt: ꝓculdu⸗ bio nihil apertiꝰqᷓ; qꝛ illa ſumma eſ⸗ ſentia tantã reꝝ molẽ:tã numeroſã mltitudinẽ:tã foꝛmoſe foꝛmatã:tam oꝛdinatevariatã:tã ↄuenient᷑ diuer ſã ſola ꝑ ſeipſam ꝓduxit ex nihilo.
Quõ intelligendũ ſit qð oĩa fecit ex nihilo: Ca.VI Ed occurrit quedam dubita⸗ Le tio de nhilo. Nã ex quocun⸗ q fit aliquid:id cauſa eſt eiuf qðẽ ſe fit:⁊ omnis cauſa neceſſe eſt aliqð ad eſſentiã effectus pᷣbeat ad⸗ iumentũ. Qð ſic omnes tenent ex⸗ perimẽto:vt et nulli rapiat᷑ conten ⸗ dendo et vix illi ſurripiat᷑ decipien do. Si ergo factũ ẽ ex nihilo aliqͥd: ip̃m nihil fuit cauſa eius qð ex ipſo factũ eſt. Sed quõ id qð nullũ ha⸗ bebat eſſe adiuuit aliqͥd vt perueni⸗ ret ad eſſe? Jieñ null adiumentũ

tt duhn wi — vclut er 7 4auct sl en apurz in que emi in bnien anl ch adi e pihn utmiſn iEtim untrvan E n upſa mimt
quid fit:fiat ex aliquo.
de nihilõ pꝛduenit ad aliqͥd:cui aut
ualiter ꝑſuadeat᷑ qꝛ ex nihilo ali⸗
deſfiect⸗ ſorereg nihil:aut ſigni/ ficat aliqd aut nõ ſigficat aliqͥd. Sʒ ni nihil ẽ gliqͥd q̃cũ q; facta ſt᷑ ex nihi lo facta ſt ex aliq. Bio nihil nõ eſt alicd:qm̃ ĩtelligi nõ põtvt ex eo qð penitus nõ eſt fiat aliqͥd:nihil fit ex nihilo: Siẽ vox oĩm eſt:quia nihil ð nihilo. Ande videt᷑ ↄſequi:vt quie ut em̃ fit ð aliquo:aut ð nihilo. Biue igit nihil ſit aliqd ſine nihil nõ ſit aliqd: cõſe
qui videf vt quicquid factũ eſt fa⸗ ctum ſit ex aliquo. Qð ſi verũ eſſe
que ſupꝛa diſputata unt opponit᷑. Ende qm̃ qð erat:ni hil aliqd erit:et id qð maxime gliqᷓd erat: nihil erit. Ex eo nãq; qð q̃ndaʒ ſubſtantiã maxime omniũ exiſtẽtem inuenerã ad hot vt om̃ia alia ab ea facta eſſent ſic vt nihil eſſet vnde fa cra eſſent rationando perueneram. Muare ſi illud vnde facta ſũt qð pu tabam eſſe nihil: ẽ aliquid: quicqd inuentũ eſtimabã ð ſumma eſſentia eſt nihil:quid igit eſt de nihilo:nam nihil qð videã poſſe obijci tibi:pene iam fatuñ ſtatui in hac meditatione negligere. ea que facta ſunt er nihilo nõ hhil erant ante⸗ 5 fierent qᷓtum ad rationẽ gClenns: CLaplm. VIII. Ribus itaq; puto modis qð tN ad pᷣſentis impedimenti ſu ffi C cit expedimentũ erponi põt: ſicua ſubſtãtia dicit eſſe facta ex ni/ hilo. Vnus quidẽ modus eſt q́; vo⸗ lumus intelligi penitꝰ nõ eſſe factũ qð factũ dicit᷑ ex nihilo. Cui ſile eſt: cũ querẽti de tacente vnde loquaf᷑: reſpondet᷑ de nihilo:id eſt nõ loqui⸗ tur. Scðᷣm quẽ modũ de ipſa ſum/ ma eſſentia ⁊ de eo qð penitꝰ nec fu⸗ it nec ẽ querẽti vnde factũ ſit: recte reſp ðderi poteſt de nihiloꝛid eſt ne⸗ quaq; factũ eſt:qui ſenſus de nullo
Wonologion
eoꝝ que facta ſunt intelligi poteſt. Ilia ſignificatio eſt que dici quidẽ poteſt: vera tñ eẽ nõð põt: vt ſi dicat᷑ aliqd ſic eẽ factũ ex nihilo vt ex ip̃o nihiloꝛid eſt ex eo qð penitꝰnõ ẽ fa⸗ etum ſit: quaſi ip̃mnihil ſit aliqͥd ex iſtens ex quo poſſit aliquid fieri: qð qm̃ ſemꝑ falſum eſt: quotiẽs eſſe po nif impoſſibilis incõuenientia con ⸗ ſequit᷑. ertia interpᷣtatio qua dici⸗ tur aliquid eſſe factù de nihilo ẽ: cũ intelligimꝰ eſſe quidẽ factũ:ſed non eẽ aliqͥd vñ ſit factũ. Per ſimilẽ ſi⸗ gnificationẽ dici videt᷑ cũ homo cõ⸗ triſtatus ſine cauſa: dicit᷑ cõtriſtatus de nihilo. Scðᷣm igit᷑ hunc ſenſum ſi intelligat᷑ qð ſupra cõcluſum eſt:qa pꝛeter ſummam eſſentiã cuncta que ſunt ab eadem ex nihilo facta ſunt: id eſt non ex aliquo:ſicut ip̃a conclu ſio pꝛecedentia ↄuenienter ↄſeque⸗ tur: ita ex eadem conduſiõe nihil in conueniens conſequetur:qᷓ;uis non inconueniẽter ⁊ ſine omni repugnã tia ea que facta ſunt a creatrice ſub/ ſtantia dici pñt cẽ facta ex nihilo:eo mð quo dici ſolet:diues ex paupere: et recepiſſe quis ſanitatem ex egritu dine:id eſt— pꝛiꝰ pauper erat nũc eſt dines qð antea non erat:⁊ qᷓ pꝛi⸗ us hahebat egritudinem nunc habʒ ſanitatem quam antea nõ habebat. Hoc igitur modo non inconuenien ⸗ ter intelligi poteſt ſi dicitur creatrix eſſentia vniuerſa feciſſe ex nihilo:ʒ⸗
ue ꝙ vniuerſa per illam facta ſunt
de nihilo:id eſt que pꝛius nihil erãt nunc ſunt aliquid. Hac ipſa quippe voce qua dicitur:quia illa fecit ſiue qꝛ iſta facta ſunt: intelligitur qꝛ cuʒ illa fecit aliqd fecit:⁊ cum iſta facta ſunt non niſialiquid facta ſunt. Ji/ eut enim aſpicientes aliquẽ de val⸗ de humili foꝛtuna multis opibus ab aliquo honoꝛibuſve exaltatum: di⸗ cimuſ:ecce ille fecit iſtũ ð nihiloꝛ aut factus eſt ille ab iſto de nihilo:id eſt iſte qᷓ pꝛiꝰ q̃ſi nihilũ reputabat᷑:nũc illo faciẽte vere aliquid 6 2

nõ negligẽter diſcernere cogit ᷣm ꝙ ea que facta ſt᷑ anteqᷓ; fierẽt dici poſ ſint futſſe nihil. Nullo nãq; pacto tieri põt aliqͥd rõnabilter ab aliquo niſi in faciẽtis rõne pᷣcedat aliqð rei faciẽde quaſi exemplũ: ſiue vt apti⸗ us dicif foꝛma vel ſilitudo aut re⸗
gula. Patet igit᷑ itaq;:qm̃ pꝛius qᷓ;
ierẽt vn iuerſa:erãt in rõne ſumme nature: quid: aut qualia:aut quõ fu
tura eſſent:quare cũ ea q̃ facta ſũt:
claꝝ ſit nihil fuiſſe anteq; ferẽt qjn⸗ tum ad hoc qꝛ nõ erant qð nũc ſũt: nec erat ex q̃ fierẽt:nð tñ nihil erant quãtũ ad rationẽ facientis ꝑ quã ⁊ ſecundũ quã fierẽt.
E illa xõ ſit ſitẽ q̃daʒ rerũ locutio:ſiẽ faber dicit pꝛiuſ apud ſe qͥd fagturus eſt:
— Laplm. IX.
Nla aũt foꝛma reꝝ que in ei⸗ röne res creãdas pᷣcedebat: guid alind eſt qᷓ; rerũ q̃dam
ſñ ip̃a ròne locutio: veluti cuʒ faber facturus aliqð ſue artis opuſ:pꝛius ulud intra ſe dicit mentis ↄceptione. Wẽtis aũt ſiue rõnis ↄceptionẽ: lo cutionẽ hic intelligo: nð cum voces rerũ ſignificatiue cogitant᷑:ſed cum res ipſe vel future: vel iã exiſtentes acie cogitatiõis in mẽte ↄſpiciunt᷑. Frequẽti nãq; vſu cognoſcit:qꝛ rẽ vnã tripliciter loqui poſſumꝰ. Aut om̃ res loquimur ſignis ſenſibilibꝰ: id eſt q̃ ſenſibꝰ coꝛpoꝛeis ſentiri poſ⸗
ſunt ſenſibilr vtẽdo: aut eadẽ ſigna
qᷓ foꝛis ſenſibilia ſũt intra nos inſen ſibilr cogitãdo:aut nec ſenſibili nec inſenſibilr his ſignis vtẽdo: ſed res ipᷣas vłcoꝛpoꝝ imaginatiõe vłrõis intellectu ꝓ reꝝ ipſaꝝ diuerſitate in tus ĩ noſtrã mẽte dicẽdo. Aliter nã ꝙ;hoiem dico cũ eñ hoc noĩe qð eſt hõ ſignifico:aliter cũ idẽ nomen ta⸗ cens cogitoꝛ aliter cñ eũipᷣm hoĩem mẽs aut ꝑ coꝛpis imagin? autꝑ ra⸗ tionẽ intũet᷑ ꝑ coꝛꝑis quidẽ imagi⸗
MBeati Anſelmi Liber.
derũ videoꝛ mihi videre qddã qð
nẽ: vt cũ eiꝰ ſẽſibilẽ figurã imagina⸗
tur. Per rõnem vero:vt cũ. vniũi⸗ lem eius eſſentiã que eſt animal rõ⸗ nale moꝛtale cogitat.he vo tres lo
quendi varietates ſingule vVbis ſui generis ↄſtãt. Sʒ illiꝰ quã tertiã et vltimã poſui loentiõis verba:cũ de rebus nõ ignoꝛatt ſũt: naturalia ſũt et apud oẽs gẽtes ſunt eadẽ. Et qm̃ oĩa alia verba ꝓpter hoc ſunt inuen ta: vbi iſta ſunt: nullũ aliudverbum eſt neceſſariũ ad rẽ cognoſcendã: et vbi iſta eſſe nð poſſunt:nullũ aliuq eſt vtile ad rẽ cognoſcendã. Poſſũt etiam nõ abſurde dici tãto verioꝛa: quãto magis rehus quaꝝ ſũt verba ſilia ftꝛ⁊ eas expᷣſſiꝰ ſignificãt. Exce ptis nãq; rebꝰ illis quibus vtimur ꝓ nominibus ſuis ad eaſdeʒ ſignifi⸗ candaſ: vt ſũt quedã voces:velut a vocalis. Exceptis inqu his:nullũ aliud verbũ ſic videt᷑ rei ſile cuꝰ eſt verbũ:aut ſic eã exp̃mit quõ illa ſi⸗ militudo que in acie mẽtis rem illaʒ cogitantis expꝛimit. Illud igit᷑ iure dicendũ eſt:maxime ꝓpꝛiũ ⁊ pꝛinci pale rei verbũ. Quapꝛopt᷑ ſi nulla
de q̃libet re locutio tantũ ꝓpinquat rei quãtũ illa:que hidi verbis con ſtat:nec aliqͥd aliud tʒ ſile rei vł fu⸗ ture vłiã exiſtẽti in rõne alicuiꝰpõt
eſſe:nõ ĩmerito videri põt apð ipᷣaʒ
ſummã ſubſtantiã talẽ rerũ locutio
nẽ ⁊ fuiſſe anteqᷓ; eſſent:vt per eam
fierẽt: ⁊ eſſe cũ facta ſũt:vt per eam
ſciantur.
Etamẽ multa ſit in hac
ſimilitudine diſſimilitudo:
aplm. X.— Ed Fahln, fubſtantiã „ſtet pꝛiꝰ ĩſe qᷓſi dixiſſe cun ⸗
ctã creaturã:qᷓ;; eam etiã ᷣm
ede ⁊ꝑ eandẽ ſuã intimã locutio ⸗
nem ↄderet:quẽadmodũ faber pꝛiꝰ mẽte ↄcipit qð poſtea ſcᷣm mentis cõceptionẽ opere ꝑficit:multã tñ in hac ſilitudine intneoꝛ diſſilitudinẽ. Illa nãq; nihil oĩno aliůde aſſum⸗

wonologion
plit vnde vel eoꝝ q̃ factura erat foꝛ ma in ſeipᷣa cõpingeret:vłea ipſa id qð ſunt ꝑficeret: faber vero pe nitus nec mẽte põt aliquid coꝛpoꝛeũ ↄci⸗ pere imaginãdo niſi id qð aut totũ ſimul aut ꝑ ꝑtes ex aliquibꝰ rebꝰ ali quo mõ iã didicit: nec opus mente ↄceptũ ꝑficere ſi deſit aut materia: aut alq̃d ſine qͥ opꝰ pᷣcogitatũ fieri nõ poſſit. Quãqᷓ; em̃ hõ tale aliqð nĩal poſſit cogitãdo vel pingẽdo qᷓ; le nuſqᷓ; ſit ↄfingere: nequaqᷓ; tñ facere valet niſi cõponẽdoĩ eo par⸗ tes quas ex rebus als cognitis ĩ me ⸗
moꝛiã attraxit. Quare in hoc diffe⸗
runt abinuicẽ ille in creatrice ſubſtã tia ⁊ in fabꝛo ſuoꝝ operũ faciẽdoꝛũ intime locutiones: pta nec adiuta aliũde:ßᷣ pꝛima ⁊ ſo⸗ la cã ſufficere potuit ſuo artifici ad uñ opus perficiendũ: Iſta o nec pꝛima nec ſola nec ſufficiẽs eſt ad ſu um incipiẽdũ: Quapꝛopt᷑ ea qᷓ ab⸗ juicẽꝑ illã creata ſt:oĩno nõ ſi ali/ ꝗd qð non ſuntpꝑ illã:q̃ vero ꝑ iſtã fiũt:penitus nõ eẽnt niſi eẽnt ãliqͥd qð nõ ſunt per ipſam. hec ſumme eſſentie lo cutio ſit ſumma eſſentia: — Laplm. XI. Ed cũ pariter rdne docẽte ſit ſtãtia fec̃:non feẽꝑ alið qᷓ;ꝑ ſemetipſã. Er quicqͥd fecit:ꝑ ſuã inti mã lotutionẽ fecit:ſiue ſingla ſingu⸗ lis verbis:ſiue potius vno verbo ſi⸗ mul oĩa dicẽdo: Quid magis neceſ ſarũ videri poteſt: qᷓ; hanc ſumme eſſentie locutionẽ non eſſe aliud qᷓ; ſummã eſſentiã? Nõ igitur negligẽ⸗ ter pꝛetereundã huꝰlocutionis cõ⸗ ſiderationẽ puto:ſed pꝛiuſqᷓ; de illa poſſit tractari: diligẽter eiuſdẽ ſum ⸗ me ſubſtãtie ꝓpꝛietates aliquas ſtu dioſe inueſtigãdas exiſtimũo.
E ſicut omniap ſummã eſſentiã facta ſũt:itavigeãt
eſt oia
illa nec aſſum
certũ qꝛ quicqͥd ſumma ſub/ B
per ipſam et in illa:Ca.xn On ſtat ð ꝑ ſummnã naturam eſſe factũ quicqᷓd nõ eſt idem Milli. Dubiũ aũt non niſi irra⸗ tiõnali mẽti eſſe põt: ꝙ cuncta que facta ſũt:eodẽ l o ſuſtinẽte vigent et perſenerãt eſſe qᷓ;diu ſunt: qͥ faci⸗ ente ð nihilo habẽt eſſe qð ſunt. Bi⸗ mili nãq; ꝑ oĩa ratiõe qua collectuʒ ſfũt: eẽ ꝑ vnũ aliqd: vn⸗ de iᷣm ſolũ eſt ꝑ ſeipᷣm ⁊ alia ꝑ ali⸗ ud. Fumili inquã rõe põt ꝓbari: q⁊ vigẽt:ꝑ vnñ aliqͥd vigent: nde illð ſolũ viget ꝑ ſeißᷣm valia per aliud. Oð aliter eſſe nõ põt niſi vt ea q̃ ſñt facta ꝑ aliud vigeãt: ⁊ id a quo facta ſũt vigeat ꝑſeip̃m: neceſſe eſt vt ſicut nihil factũ eſt niſi p creatricẽ pᷣ ſentẽ eſſentiã:ita ni⸗ il vigeat niſi per eiuſdẽ ſeruatric pꝛeſentiam. illa ſit in gmnibus et omnig ſint ex illa⁊ per illã et in illa: Caplm. XIII. od ſi ita ẽ: üino qꝛ ex necel q I ſitate ſic eſt:cõſequit᷑ vt vb ipſa non eſt:nihil ſit. Abi ſigit᷑ eſt et ꝑ oĩa ⁊ in oĩbus. It qm̃ abſurdũ ẽſt vt ſcilicet quẽadmodũ nullatenꝰaliquid creatũ poteſt exire creãtis ⁊ fouentis ĩmẽſitatẽ: ſic cre⸗ ans ⁊ fouẽs nequaqᷓ; valeat aliquo
6
mòd excedere factoꝝ vniuerſitatẽ:li⸗
quet qm̃ ipſa eſt qᷓ̃ cũcta alia poꝛtat et ſerat: claudit ⁊ penetrat. Si igi⸗ tur B illis q̃ ſupiꝰſũt inuẽta iungan tur:eadẽ eit q̃ in oĩbus eſt⁊ ꝑ oĩa et ex qua ⁊ per quã ⁊ in qua oĩa.
poſſit aut nqᷓ poſſit de illa dici ſi ubitannirer. Laplm. XIIII. Amn imerito vaide moue oꝛq; ſtudioſe poſſim inqui⸗ rere quid oĩm q̃ de aliquo di ti poſſũt:huic tã admirabili nature queat ↄuenire ſbſtãtialiter. Mquã em̃ mirer ſipoſſit in noĩbus ver⸗ 5

S
bis que aptamꝰ rebus fa etf de nihi⸗ lo reperiri:qð digne dicat᷑ ð creatri ce vninerſoꝝ ſpſtᷓtia:tẽptandũ ta⸗ mẽ eſt ad quid hãc indagationẽ ra, tio pꝑducet. Itaq; ð relatiuis quidẽ nulli dubiũ qꝛ nullũ eoꝝ ſubſtãtia⸗ le eſt illi de quo relatio dicit᷑. Qua/ re ſi quid ð ſuma natura dieꝛt᷑ relati ue:nð eſt ei ſignificatũ ſubſtãtiale. Sñ ho cip̃m qð ſũma ſba ẽ oĩm ſiue
—
maioꝛ oĩbꝰ q̃ᷓ ab illa facta ſt vel ali⸗
quid alið ſiliter relatiue dici poteſt: manifeſtũ eſt qm̃ nõ eiꝰ naturalẽ de ſignat eſſentiã. Si em̃ nulla caꝝ re⸗ rum vnqᷓ; eſſet quaꝝ relatiõe ſũma ⁊ maioꝛ dicit᷑:ip̃a nec ſũma nec ma⸗ ioꝛ intelligere: nec tñ iccirco minꝰ bona eſſet vt eẽntialis ſue magnitu⸗ dinis in aliquo detrimẽtũ pateret᷑. Qð ex eo manifeſte cognoſcif᷑: qm̃ ipᷣa quicqͥd boni vel magni eſt:nð ẽ per aiiud qᷓ; ꝑ ſeipſam. Si igit ſum ⸗ ma natura ſic põt intelligi nõ ſũma vt tñ nequaqᷓ; ſit maioꝛ nec melior qᷓ; cũ intelligit᷑ ſumma oĩm:manife ⸗ ſtum eſt qm̃ ſũmñ nõ ſimpliciter ſi⸗ nificat illã ſũmã eẽntiã qj oĩno ma oꝛ ⁊ melioꝛ eſt qᷓ; quicqͥd non ẽ qð ip̃a. Qð añt ratio docet ð ſũmo:nð diſſimiliter inuenitur in ſimiliter re⸗ latiuis. Allis itaq; que relariue di⸗ cunt᷑:omiſſis qꝛ nullũ eoꝝ ſimplici⸗ ter demõſtrat alicuiꝰ eſſentiam: ad glia diſcutiẽda ſe cõuertat intentio. Kquidẽ ſi qͥs ſingla diligẽter intuea ⸗ tur: quicqd ẽ pᷣter relatiua aut tale
eſt vt ipſum oĩno melius ſit qᷓ; non
tpᷣm:aut talevt nõ ipᷣm ĩ aliquo me⸗ lio ſir qᷓ; ipſum. Ipm aũt ⁊ nõ ipm nõ aliud hic intelligo qᷓ; verum nð vey: f nõ coꝛpꝰ⁊ his ſilia. We⸗ liuf quidẽ eſt oĩno aliqͥd qᷓ; nõ ip̃m: vt ſapiẽs qᷓ; nõ ipſum ſapiẽs: id eſt meli eſt ſapiens qᷓ; nõ ſapiẽs. ME⸗ uis ein iuſtꝰ nõ ſapiẽs melioꝛ videa⸗ tur qᷓ; nð iuſtꝰſapiẽſ:nð tñ meliꝰſim pliciter eſt nõ ſapiẽs qᷓ; ſapiens: om ne em̃ nõ ſapiẽf ſimpliciter: inquãtũ nð ſapiens eſt minus eſt qᷓ; ſapiens:
Beati Anſelmi Liber
qꝛ omne nð ſapiẽs meliꝰ eẽt ſi eẽt ſa piẽs: Similiter oino meliꝰ eẽt verũ nõ ip̃m: id eſt qð non verũ ⁊ in⸗
uʒ qᷓ; nõ iuſtũ:⁊ viuit qᷓ; nõviuit·
—
Weliꝰañt eſt in aliqͥ nõ ipᷣm qᷓ; ip̃m:
—
vt nõ auꝝ qᷓ; auꝝ. Nã meliꝰ eſt ho⸗
—
mini eſſe nõ aurũ qᷓ; aurũ: qᷓ;uis foꝛ ſitan meliꝰ eſſer alicui auꝝ eſſe q; nõ auꝝ eſſe:vt plũbo. Cum em̃ vtrũq; ſcilicet hð ⁊ plũbũ ſint nð auꝝ:tan⸗
to melius aliqͥd eſt hõ qᷓ; aurũ: q̃nto
inferi oꝛis nature eſſet ſi eſſet auꝝi ct plñũbũ tanto vilius eſt:quãto pᷣcio⸗
ſius eſſet ſi auꝝ eſſet. Watet aũt ex eo ꝙ ſumma natura ſic intelligi põt
nõ lumma: vt nec ſummũ oĩno meli us ſit qᷓ; nõ ſummũ:nec non ſummũ
alicui melius qᷓ; ſummũ:młta relati⸗
ua eſſe que nequaqᷓ; hat ↄtineãt᷑ di⸗
uiſiõe. Strũ aũt noĩa aliq̃ ↄtineãt᷑
inqͥrere ſupſedeo:cũ ad ꝓpoſitñ ſuffi ciat qð de illis notũ eſt:nullũ eoꝛñ ſimplicẽ ſcʒ ſũme nature ſubſtãtiam
deſignare. Cũ igit᷑ quicqͥd aliud eſt
ſi ſingla deſpiciãt᷑:aut ſit meliꝰ qᷓ; nõ
ipᷣm? aut nõ ip̃m ĩ aliquo ſit melius qᷓ; ipᷣm:ſicut nefas eſt pntare ꝙ ſub⸗
ſtãtia ſũme nature ſit aliqͥd qð me⸗ lius ſit aliqͥ mõ nõ ip̃ʒꝛ ſic neceſſe eſt
vt ſit quicqͥd oĩno melius eſt qᷓ; non
ipᷣm. Illa em̃ ſola eſt qua penitꝰ ni⸗ hil eſt meliꝰ:⁊ que melioꝛ eſt oĩhus que nõ ſũt qð eſt ip̃a. Nõ eſt igitur coꝛpꝰvel aliquid eoꝝ q coꝛpoꝛei ſen fus diſcernũt. Quippe his oĩbꝰ me⸗
lius eſt aliqͥd qð nð eſt qð ipſa ſunt.
Wens em̃ rõnalis qᷓ nullo copoꝛeo
ſenſu:qͥd vel qualis vel quãta ſitp⸗
cipit: quãto minoꝛ eſſet ſi eſſet aliqd eoꝝ que coꝛpoꝛeis ſenſitꝰ ſubiacẽt: tãto maioꝛ eſt qᷓ; qðlibet eoꝝ. Pe⸗ nitus enĩ ipſa ſũma eſſentia tacẽda eſt eẽ aliq̃d eoꝝ qͥbꝰ eſt aliqͥd qð̃ nð eſt qð ipã ſunt ſupius: ⁊ eſt oĩno ſi rõ docet dicẽda qðlibet eoꝝ quibꝰ eſt omne qð nõ eſt qð ipſa ſunt infe rius: quare neceſſe eſt eiſe eã viuen ⸗ tem:ſapientẽ:potentẽ ⁊ omnipoten ⸗ tẽ:vers ꝛiuſtã:beatã:eternã ⁊ quie⸗
—————.——
—

unöſütq1 it —
„.
Wonologion
quid ſimpliciter abſolute meltꝰ ẽqᷓ; nõ ipᷣm. Quid& querat᷑ ampliꝰ:qd ſumma illa ſit natura ſi manifeſtũ ẽ ꝗjd oĩm ſit aut qͥd oĩm nõ ſit?
idẽ ſit illi eſſe juſtã qð
eſt eẽ iuſticiã:⁊ eodẽ modo de his q̃ ſimiliter de illa di⸗ Ci poſſunt ⁊ qð nihil hoꝛuʒ möõſtret qualis illa vl q̃nta ſit ſed quic ſit. Cg. XV.
Ed foꝛtaſſe cñ dicit᷑ iuſta vel
Eu magna vł aliqͥd ſimiliũ: non oſtẽdit᷑ qͥd ſit ſed potiꝰ qua⸗
lis vel quãta ſit. Per qualitatẽ qͥp⸗
pe vel quãtitatẽ qðᷣlibet hoꝝ dicivi
det. Dmne nãq; qð iuſtũ eſt per iu⸗ ſticiã iuſtum eſt: ⁊ alia hmõi ſimilr. Qnuare ip̃ᷣa ſũma natura nõ ẽ iuſta niſiꝑ iuſticiã. v idet igit᷑ ꝑticipatio⸗ ne q̃liratis iuſticie ſcʒ iuſtã dici ſũme bona ſbᷣſtãtia: qð ſi ita eſt:ꝑ aliud ẽ iuſta nõ ꝑ ſe:aut hoc ↄtrariũ eſt ve⸗ ritati ꝑſpecte:qꝛ bona vel magna vł ſubſiſtẽs qð eſt oĩno ꝑ ſeeſt nõ per alið. Si igit᷑ nõ ẽ iuſta niſi ꝑ iuſticiã nec iuſta põt eẽ niſiꝑ ſe:qͥd mag ꝑ⸗ ſpicuũ:qͥd magt neceſſariũ qᷓ; ꝙ ea⸗ dẽ natura ẽ ipᷣa inſticia?t cũ ðꝛ eẽ iuſta ꝑ iuſticiã:idẽ ẽ qð ꝑ ſe:⁊ cũ iu⸗ ſta ꝑ ſeðᷣꝛ cẽ:nõ alið jtelligit᷑ qᷓ; ꝑ iu ſticiã. Quapꝛopt᷑ ſi q̃rat᷑ qͥd ſit ipſa ſũma natura ð qᷓ agit: qͥd viꝰ rñdet᷑ qᷓ; iuſticia? Vidẽdũ igit quõ itelli⸗
endũ ſit qñ illa natura que eſt ip̃a
ſticia dicit᷑ iuſta. Qm̃ em̃ hõ non põt eſſe iuſticia:iuſtici aũt habere poteſt. Nð em̃ intelligi iuſtꝰ homo
exiſtẽs iuſticia ſed habens inſticiã. ecqͥd eſt per illa eſt:⁊ illa qð ſt ꝑ il⸗
wQm̃ igit᷑ ſumma natura nõ ꝓpꝛie
dicit᷑ inſta qꝛ habet inſticiã:ſed exi⸗
ſtit iuſticia: cũ dicit iuſta ꝓpꝛie intel ligit᷑ exiſtẽs inſticia:nõ aũt habens iuſticiã: quare ſi cũ dicit᷑ exiſtẽſ iuſti cia:nõ dicit᷑ qualis eſt:ßᷣ quid eſt:cõ ſequit᷑ vt cũ dicit᷑ iuſta:nõ dicat᷑ qᷓj⸗ lis ſit ð qͥd ſit. Deinde qm̃ de illa ſu⸗ pꝛema eſſentia idẽ eſt dicere qꝛ eſt
iuſta ⁊ qꝛ ẽ exiſtẽs iuſticia: Et cñ di ci eſt exiſtens iuſticia:non eſt aliud qᷓ; eſt iuſticia: nihil differt in illa ſi⸗ ue dicat᷑ ẽ iuſticia ſiue ẽ inſta. Qua ⸗ pꝛopter cũ querit᷑ de illa qͥd ſit:non eſt minꝰ cõgrue reſpondere iuſta qᷓ; iuſticia. Qð Vo iĩ exẽplo iuſticie ra⸗ tũ eſſe cõſpicit᷑:hoc de oĩbus que ſi⸗ militer de ipſa ſumma natura dicũt᷑ intellectus ſentire ꝑ rationẽ cõſtrin ⸗ git̃. Quicqd igit eoꝝ de illa dicaf: nõ qualis vel quãta ſed magis q̃d ſit monſtrat᷑. Bed palã eſt qꝛ qðli⸗ het bonũ ſumma natura ſit:ſũme il⸗ lud eſt.Illa igit᷑ eſt ſumma eſſentia: ſumma vita:ſũma ratio: ſũma ſalꝰ: ſũma iuſticia:ſũma ſapientia: ſũma veritas:ſũma bonitas:ſũma magni tudoꝛ ſũma pulchꝛitudo:ſumma im moꝛtalitas: ſumma incoꝛruptibili⸗ tas: ſumma imutabilitas:ſũma bea titudo:ſũma et᷑ nitas:ſũma ptãſ:ſũ⸗ ma vnitas: qð nõ eſt aliud qᷓ; ſũmñũ ens ſumme viuẽs ⁊ alia ſimiliter.
ita ſit ſimplex vt oia que de eius eẽntia dici vof ſũt:vnũ idem;ſintiilla:⁊ nihil de ea dici poſſit ſub⸗ ſtãtialiter niſi ieo qð quid eſt: LCaplm. XVI. Sid ergo ſi illa ſumma nati q ſ ra tot bona eſt:erit ne cõpoſi ta tot pluribus boniſ:an po⸗ tiũð nõ ſunt plura bona: ſed vnum bonum tam pluribus nominibus li⸗ gnificatum? ˙mne em̃ cõpoſituʒ vt ſubſiſtat indiget his ex quibus cõm⸗ ponitꝛ⁊ illis debet quidẽ að eſt:qa
lud nð ſũt:⁊ iccirco penitus ſummũ nõ eſt. Si igit ſumma natura illa cõ poſita ẽ ex pluribꝰ bonis:hec omnia que oĩ cõpoſito inſũt in illã incidere ncẽe ẽ. Oð nefas falſitatj apta rõe deſtruit⁊ obꝛuit tota q̃ ſupꝛa patuit ncẽitas Vitati. Cũ igit᷑ illa natura nullo mð cõpoſita ſit:⁊ imð tot 4

——
Begti
a bona ſit: neceſſe ẽ vt illa oĩa nõ plura ß vnñ ſint. Idẽ igit ẽ qðlibet vnñ illoꝝ qð oĩa ſunt ſimul ſiue ſin⸗ gula:vt cũ dicit iuſticia vel eſſentia idẽ ſignificat qð alia vel oĩa ſimul vel ſingla. Quẽadmodũ itaq; vnũ eſt quicquid eſſentialr de ſũma ſub⸗ ſttia dicit: ita ipᷣa vno mõðꝛvna cõ ⸗ ſideratiõe eſt quicquid ẽ eſſentiatr. Cñ eĩ aliquis hõ dicaf et coꝛpꝰ et rõnalis ⁊ hõ:nõ vno mõ vel conſi/ deratiõe hec tria dicitur. Scᷣm alið em̃ eſt coꝛpꝰ:⁊ ſcõm aliud eſt rõna/ liſ⁊ ſingulũ hoꝝ non eſt totũ id qð eſt homo.Illa vero ſumma eſſentia nullo mõ ſic eſt aliquid vt illud idẽ ſcõm aliũ modũ ant ſcðᷣm aliã cõſi⸗ derationẽ nõ ſit: qꝛ quicqͥd aliquo mõ eſſentialiter eſt:hoc eſt totuʒ qð ipſa eſt. Nihil igit qð de eius eſſen ⸗ tia vere dicit᷑ in eo 6 qualis vłq̃n ⸗ ta:ß ĩ eo qð quid eſt accipit. Quic⸗ quid em̃ eſt:vel quale vel q̃ntñ eſt: et aliud in eo qð quid eſt: vnde non fimplex ſed cõpoſitũ eſt.
ex ſit ſine pꝛincipio ⁊ ſi⸗ ne fine: Caphm. XVII. q igit᷑ Ptã ſimplex natu⸗
o— ra creatrix ⁊ vigoꝛ oĩm fuit vel vſq; qͥ futura eſt: an po⸗
tius nec ex quo nec vſqʒquo eſt:ð ſi⸗ ne pᷣncipio ⁊ ſine fine eſt. Si enĩ„ cipiũ habet:aut ex ſe vel ꝑ ſe hoc ha bet aut ex alio vel ꝑ aliud ant ex ni⸗ huo vel ꝑ nihil. Sed ↄſtat per veri tatẽ iõ ꝑſpectã:qꝛ nullo mð ex alio vel ex nihilo vel ꝑ aliud velꝑ nihil eſt. Nullo igi᷑ moò ꝑ alið vel ex alio aut ꝑ nihil vel ex nihilo initiũ ſoꝛti⸗ ta eſt. Ex ſeipſo vero vel ꝑ ſe initiuʒ habere nõ põt quãq; ex ſeipſa⁊ per ſeipſã ſit. Bic em̃ ẽ ex ſe⁊ ꝑ ſe vt nul lo mõ ſit alia eſſentia q̃ eſt ꝑ ſe ⁊ alia per quã ⁊ ex qua eſt. Quicquid aũt ex aliqͥ velꝑ aliqͥd incipit eiſe nõ eſt oĩino idẽ illi ex qͥ vel ꝑ qð incipit eẽ. Jũma igit᷑ ngtura nõ icepitꝑſe vłr æx ſe. Qm̃ igit᷑ nec per ſe necexſe nec
Unſelmi Liber
ꝑ aliud nec ex alio nec ꝑ nihil nec ex nihilo habet pᷣncipiũnullo mð ha⸗ bet pᷣncipiũ ð neq; finẽ habebit. Ji
em̃ finẽ habitura eſt:nõ eſt ſũme im⸗
moꝛtalis nec ſumme incoꝛruptibil: ß conſtat ꝙ eſt ſumme ĩmoꝛtalis ⁊ in⸗ coꝛruptibilis: nõ habebit igit᷑ finẽ. Implius: ſi finẽ hab itura eſt:aut volens aut nolens deficit. Sed pꝛo certo nõ eſt bonñ fimpler cuius vo⸗ luntate perit ſũmmũ bonñ: It ipſa eſt verũ ⁊ ſimplex bonum: quare ſus ſpõte nõ deficiet ip̃a:qm̃ certũ eſt cẽ ſummũ bonũ. Si vero nolẽs peritu/ ra eſt: nõ eſt ſũme potẽs nec omni ⸗ potẽs:; rõnis neceſſitas aſſeruit eã ſũ me potentẽ eſſe ⁊ oĩpotentẽ. Nõ 3 nolẽs deficiet:quare ſic necvolẽs neq; nolens ſũma natura finẽ habe ⸗ bit:nullo mõ finẽ habebit. Ampliꝰ: ſi illa ſũma natura pᷣncipiũ habebit vel finẽ:nõ eſt vera eternitas: quod ſupꝛa inexpugnabilit inuẽtũ ẽ.De⸗ inde cogitet qͥ poteſt qñ incepit aut qñ nð fuit hoc vey: ſcilicet qꝛ futuꝝ erat aliqͥd: aut qñ deſinet ⁊ nõ erit h verũ:ſcilicet qꝛ pᷣteritum erit aliqd. Quod ſi neutꝝ hoꝝ cogitari poteſt ⁊ vtrũ q; hoc verñ ſine veritate eſſe nõ poteſt:impoſſibileeſt vł cogitari ꝙ veritas pᷣncipiũ vel finẽ habeat. Deniq; ſi veritas habuit p̃ncipiũ vel habebit finem anteq; ipᷣa incipe ret: veꝝ erat tũc qꝛ nõ erit veritaſ:⁊ poſtq; finita erit: vexꝝ erit tũc qꝛ nõ erit veritas. At qꝛ veꝝ nõ põt eſſe ſine veritate:erat igit veritas anteqᷓ; eſſet veritas:⁊ erit veritas poſtqᷓ; fi⸗ nita erit vᷣitas: qð incõueniẽtiſſimũ eſt. Biue igit dicat᷑ veritaſ habere:ſi⸗ ue intelligat nõ habere p̃ncipium vrF finẽ:nullo mõ claudi pdt cipio vłfine:q̃re idẽ ſequit᷑ de ſũma natura quia ip̃a ſumma veritas eſt. Quõ nihil fuit ante auterit Poſt illã: Ca. XVIII. SAEd ecce iterũ iſurgit nihij: ⁊ quecũq; hactenꝰ ratio in ve ⸗

S.
5525 A
—
* E* *.— ——„„— *——
25 S
Wonologion
ritate ⁊ neceſſitate concoꝛditer a te⸗ ſtãtibꝰdiſſeruit: aſſerit eſſe nihil. Si em̃ ea q̃ ſupꝛa digeſta ſũt neceſſarie veritatis munimine firmata ſũt: nõ fuit aliqd ante ſummaʒ eſſentiã nec erit aliqd poſt eã:q̃re nihil fuit ante eã ⁊ nihil erit poſt eã. Nã aut aliqd aut nihil neceſſe eſt pᷣceſſiſſe vel ſub fecutuꝝ eẽ. Qui ãt diẽ qꝛ nihil fuit ante ipᷣam ⁊ nihil erit poſt ipſam:id pꝛonũciare videf᷑ quia fuit ante ip⸗ ſum quando nihil erat:⁊ erit poſt ip ſaʒ qũ nihil erit. Qñ ergo nihil erat ula nõ erat:⁊ qñ nihil erit illa ñ erit: Quð ergo nõ icepit ex nihiloꝛaut q́ modo ñ deueniet ad nihilũ ſi illa nd dum erat cũ iam erat nihil:⁊ eadem iam non erit: tamẽ adhuc erit nihil? Muid ergo molita eſt tãta moles ar gumentoꝝ: ſi tam facile demoliunt᷑ iteꝝ in nihilum molimina eoꝛuʒ? Si namq; ↄſtituit vt ſummũ eſſe nihilo ⁊ pᷣcedenti ſuccedat ⁊ ſubſequẽti de cedat:quicquid ſupꝛa ſtatuitveꝝ ne ceſſitate deſtituit᷑ ꝑ inane nihilum. An potius repugnãdũ eſt nihilo ne tot ſtructure neceſſitate rõnis a ni ⸗ hilo expugnent̃:⁊ ſummũ bonuʒ qð lucerna veritatis queſitũ ⁊ inuentũ eſt:amittat᷑ pꝛo nihilo? Potius igit᷑ aſſerat᷑ ſi fieri poteſt qꝛ nihil nõ fuit
ante ſummã eſſentiã nec erit poſt il lã:qᷓ; dñ locus dat ante vel poſt il⸗ V
lam nihilo per nihilũ reducat᷑ ad ni⸗ hilum illud eſſe qð per ſeipſum con/ duxit id quod erat nihil ad eſſe. Duplicem namq; vna ꝓnũciatio ge⸗ rit ſentẽtiã: cũ ðᷣꝛ:qꝛ nihil fuit ante ſummã eſſentiam. Anus eĩ eſt eins ſenſus:quia pꝛiꝰqᷓ; ſũma eſſentia eẽt fuit cũ erat nihil. Alter vero eins ẽ intellectus:qꝛ ante ſummã eſſentiaʒ nõ fuit aliqͥd:veluti ſi dicã:nihil do⸗ cuit me volare. Hoc añt ſic exponã: qꝛ ip̃ʒ nihil qð ſignat nõ aliqͥd docu it me volare: ⁊ erit falſuʒ:aut qꝛ'nðõ docuit me aliqdvolare:qð eſt verũ. Pꝛioꝛ itaq; ſenſus eſt:quẽ ſequitur iupꝛa tractata incõuenientia:⁊ omi
moda ratione ꝓ falſo repellit᷑. Alt᷑ vero eſt qͥ ſuperioꝛibus ꝑfecta cohe⸗ ret ↄuenientia: ⁊ tota ilioꝝ ↄtextiõe verus eſſe cõpellit:quia cũ dicit ni⸗ hil fuit ante illã:ᷓᷣm poſterioꝛẽ intel lectũ accipiendũ eſt:nec ſic eſt expo⸗ nendũ vt intelligat᷑ aliqᷓ fuiſſe qñ illa nõ erat ⁊ nihil erat:ſed ita vt in⸗ telligat᷑ quia ante illã nõ fuit aliqͥd. Eadem rõ eſt duplicis intellectus ſi nihil dicat᷑ poſt illã eſſe futuꝝ. Si ergo hec interp̃tatio que facta eſt de nihilo diligent᷑ diſcernit᷑:veriſſime nec aliqjd nec nihil ſummã eſſentiam aut pᷣceſſiſſe aut ſubſecuturuʒ eſſe:⁊ nihil fuiſſe antevel poſt illã eſſe ſbſe cutuꝝ ↄcudit᷑:Etei nulla iã ↄſtitu toꝛũ ſoliditas vili inanitate ↄcutii᷑.
illa ſit in omni loco ⁊tẽ⸗
pore: Caplm RM. Bamq añt ſupꝛa còciuſum
it qꝛ creatrix hec natura vbi
q ⁊ ĩ omnibꝰ ⁊ ꝑ oĩa ſit:⁊ ex
qꝛ nec incepit nec deſinet eſſe ↄſe quat qꝛ ſempꝑ fuit⁊ ẽ ⁊ erit:ſentio tñ Iquiddã cõtradictionis ſubmurmu ⸗ rare:qð me cogit diligentiꝰvbi ⁊ qñ illa ſit indagare. Raq ſumma eſ⸗ Iſentia aut vbiq; ⁊ ſempꝑ ẽ aut tãtũ et
alicubi⁊ aliquãdo aut nuſqᷓ; ⁊ nun ⸗ qᷓ;:Mð dico aut in omni loco vel tẽ⸗ poꝛe aut determinãte in aliquo vłin nullo. Jed qd videt᷑ repugnãtius: qᷓ; vt qð vᷣiſſime ⁊ ſũme eſt:id nuſqᷓ; ⁊ nũq́; ſit? Falſum eſt igit illã nuq́; ⁊ nunqᷓ; eſſe. Deinde quomõ nulluʒ bonñ nec penitus aliquid eſt ſine ea ſi ipſa nuſq; vel nunqᷓ; eſt: nuſqᷓ; vel nũq; aliqð bonñ eſt:⁊ nuſe q;vłnũqᷓ; omnino aliquid eſt? Oð qᷓ; falſum ſit nec dicere opꝰẽ. Falſũ igit ⁊⁊ il⸗ lud qð illa nuſqᷓ; aut nũqᷓ; ſit. Autẽ ergo determinate alicubi ⁊ aliquan⸗ do aut vbiq; ⁊ ſemꝑ. At ſi determi⸗ nate eſt in aliquo loco vel tempoꝛe: ibi ⁊ tůc tĩ vbi⁊ qñ ip̃a ẽpõt aliqd eſſe. Abi vero⁊ qůñ ipſa nð eſt:ibi et tunc penitus nulla eſt quia 5

ſine ea nihil eſt: vnde ↄſequet᷑ vt ſit oliquis locꝰ⁊ aliqð tẽpus vbi ⁊ qñ oino nihil eſt. ð qm̃ eſt falſũ:ipe nã; locꝰ⁊ tẽpus ipᷣm aliqͥd eſt:non põt eẽ ſũma natura alicubi vł aliqñ der minate. Qð ſi dicatur det᷑mina ⸗ te ipſa ꝑ ſe alicubi ⁊ aliquando eſt: ſed ꝑ potentiam ſuam eſt vbiq; vel
qu ãdocũq; aliqͥd eſt:nõ eſtverum: qm̃ eĩ potentiã eius nchil aliud q; ipſam eſſe manifeſtũ eſt:nullo modo potẽtia eius ſine ipſa eſt. Cum ergo nõ ſit alicubivel aliqñ determinate: neceſſe eſt vt ſit vbiq; ⁊ ſemꝑ:id eſt in omni loco veltꝑe.
W in nullo ſit loco auttẽ poꝛe. Caplin. XR.
q omni loco vł tpe:aut tantũ quelibʒ ꝑs eius: vt altera ꝑs Rtextra oẽm locũ ⁊ tẽpus. Si vero partim eit ⁊ partim nð eſt in oĩ loco vel tẽpoꝛe:partes habet:qð falſum eſt. Nõ igit᷑partim eſt vbiq; ⁊ ſem ⸗ per:aut em̃ ſic eſt intelligendũ vt to ta ſimul ſit in oĩbus locis vel tẽpoꝛi bus⁊ ꝑ partes in ſingulis:aut ſit vt xotaletiã in ſingulis. Serũ ſiꝑ par⸗ tes in ſingulis eſt: nõ effugit partiũ cõpoſitionẽ ⁊ diuiſionẽ: quodvalde alienũ a ſumma natura inuentũ eſt. Quapꝛopter nõ eſt ita tota in omni bus locis vltẽpoꝛibꝰ vt ꝑ partes ſit Iſingulis. Reſtat altera pars diſcu⸗ ticnda:ſcilicet q̃liter ſumma natura ſit tora in omnibꝰ⁊ ſingulis locis vł tẽpoꝛibꝰ. Hoc nimirũ eſſe nõ poteſt nili aut ſimul aut diuerſis tẽpoꝛibꝰ. Bed qm̃ ratio loci aut ratio tẽpo⸗ ris quas hactenus ſimul pꝛogreſſas eiſdẽ veſtigijs vna potuit indagare Pſecutio: hec ab ĩuicẽ digrediẽtes diſputationẽ vident᷑ diuerſis quaſi fugere amfractibꝰ:ſingillati ſuis in ⸗ ueſtigent᷑ diſcuſſiõibꝰ. Pꝛimũ ergo videat᷑ ſi ſumma naturã tota poſſit eſſe in ſingulis locis aut ſimul aut diuerſa tẽpoꝛa. einde idipᷣm in tẽ⸗
V od ſi ita eſt: aut tota eſt in
Beati Anſe
lmi Liber
oꝛibus inquirat᷑. i igitur totã eſt ſnut in ſingulis locis:p ſingula lo⸗ ca ſunt ſingule tote. Bicut ein locus
gloco diſtingnit᷑ vt ſinglaloea ſint:
ita id qð totuʒ eſt in vno loco ab eo quod eodem tẽpoꝛe totũ eſt in alio
loco diſtinguit᷑ vt ſingula tota ſint.
Nã qð totũ eſt ĩ aliqͥ iocoꝛ nihil eiꝰ eſt 3 nõ ſit in ipſo loco. At de quo
nihil eſt qð nõ ſit in aliquo locoꝛni⸗ hil eſt de eo qð ſit eodẽ t?poꝛe extra eundẽ locũ. Qð igit᷑ totũ eſt in aliqͥ loco: nihil eſt eius quod eodẽ tẽpo⸗ re ſit extra ip̃m locũ. Bed de quo ni ⸗ hil eſt extra quẽlibet locũ: nihil ei⸗ eſt eodẽ tẽpoꝛe in alio loco. Quare qð totũ eſt ĩ quo libet loco: nihil eſt
ſimul in alio loco. M igit᷑ totũ eſt in aliquo loco: quõ totũ ſimul ẽ ĩ alio loco ſi nihil de eo põt eſſe in alio lo⸗ co? Qm̃ igit vnñ totũ non põt eſſe ſimul in diuerſis locis totum:conſe⸗ quit᷑ vt per ſingula loca ſingula ſint tota ſi in ſinguiis locis ſimul aliqͥd ẽ totũ. Quapꝛopter ſi ſumma natura tota eſt vno tẽpoꝛe in ſingulis om⸗ nibꝰ lociſ:quot ſingula loca eſſe poſ ſunt:tot ſingule ſunt nature ſumme: qð irrationabile eit opinari. Nõ eſt igit᷑ tota vno tẽpoꝛe ĩ ſingulis lock.
It vero ſi diuerſis tẽpoꝛibꝰtota eſt in ſingulis ðocis:quando eſt in vno
locoꝛ nullũ bonũ ⁊ nulla eſſentia eſt
interim in alijs lociſ:qꝛ ſine ea pꝛoꝛ/ ſus aliqᷓd nõ exiſtit:Oð abſurdũ eſ⸗ ſe vel ipſa loca ꝓbant q̃ nð nihil ſed aliq̃d ſunt. Nd eſt itaq; ſumma na⸗ tura tota in ſingulis locis diuerſis tempoꝛihus. Q ſi nec eodem tem⸗ poꝛe nec ĩ diuerſis tempoꝛibus tota eſt in ſingulis locis:liquet quia nul⸗ lo modo eſt tota in ſingulis omnib? loc. Nũc igi᷑ eſt indagandũ ſi eadẽ ſũma natura ſit tota in ſingtis tẽpo⸗ ribus:aut ſimul aut di ſtincte per ſin⸗ gula tẽpoꝛa. 8 ½
in nullo
Quomodo ſit in omniet oco:
ſ.

igf vi x mji n dueſi xcnn n unglt mu Quspꝛoy! mn vnotit w ing oci: quot hai tot inglt ramn
Mm ot mot& dhgt ultsoct n ſd nullů bon kds mntlos nhe 1d nöer tin lo Wſin am. Rö 5. — in
——
Caplm. XXl. Ed quõ eſt aliqð totũ ſimul
in ſingulis tẽpoꝛibus ſi ipſa
tẽpoꝛa ſimul nõ ſunt? Si ve ro ſeparatim ⁊ diſtincte tota eſt ĩ ſin gulis tempoꝛibꝰ: quẽadmodũ aliqᷓ† homo totus eſt beri ⁊ hodie ⁊ cras: pꝛopꝛie dicitur quia fuit⁊ eſt ⁊ erit: Ergo eiꝰ etas que nihil aliud eſt 3 eius eternitas nõ eſt tota ſimul ð partibus extẽſa per tempoꝝ partes:
At eius eternitas nihil aliud eſt qᷓ;
ipſa eſſentia. Summa igit᷑ eſſentia erit diuiſa ꝑ partes ᷣm tẽpoꝝ diſtin⸗ ctiones. Bi em̃ eius etas per tẽpoꝛũ curſus pꝛoducitur:habet cum ipſis tẽpoꝛibus pꝛeſens pᷣreritũ ⁊ futuꝝ.
uid aũt aliud eſt eiꝰ etas vel exi⸗ ſtendi diuturnitas qᷓ; eius eternitas? Ergo cũ ei⸗ ernitasfnlhi aliud ſit qᷓ; eiuſ eſſentia:ſicut ſupꝛa digeſta ratio indubitabiliter ꝓbat:ſi eius eterni⸗ tas habʒ pꝛeteritũ pꝛeſens ⁊ futuꝝ:
conſequenter quoq; eiꝰ eſſentia ha
bet pꝛeteritũ pꝛeſens ⁊ futuruʒ. At 95 pꝛeteritũ eſt non eſt pꝛeſens vel
turũ:⁊ qð pꝛeſens eſt nõ eſt pꝛete ritũ nec futurũ:⁊ qð futurũ eſt non pꝛeſens:quõ ergo ſtabit qð ſupꝛa rõnabili ⁊ ꝑſpicua neceſſitate claruit qꝛ illa ſumma na/ tura ſcilicʒ nullo modo cõpoſita ſed ſumme ſunplex eſt ⁊ ſumme incom ⸗ mutabilis ſi aliud ⁊ aliud eſt in di⸗ nerſis tẽpoꝛibus:⁊ per tẽpoꝛa diſtri butas habet partes:aut potiꝰ fi illa vera ſũt:imno quia liquido vera ſũt: quð hec poſſibilia ſunt? Nullo igit᷑ modo creatrix eſſentia aut etas aut eternitas eius recipit pꝛeteritũ vel futurũ. Pꝛeſens em̃ quõ non habet ſi vere eſt? ſed fuit ſignificat pꝛeteri/ tum:et erit futurũ. Nunqᷓ igit᷑ jilla fuit vel erit:quare nõ eſt diſtincta ſi⸗ eut nee ſimul tota in diuerſis ſingu⸗
lis tempoꝛibus. Bi igit᷑ ſicut diſcuſ⸗ ſum eſt net ſie eſt tota in ommbus lo
Wonologion
tis vel tempoꝛibus vt ſemel ſit tota in omnibus et per partes in ſingu ⸗ lis:nec ſic vt tota ſit ĩ ſinglis:mani⸗ feſtum eſt quia nõ eſt vllo modo in omni loco vel tempoꝛe tota. Et qm̃ ſimiliter peruiſum eſt quia nec ſic eſt in omni loco vel tempoꝛe vt pars ſit in omni ⁊ pars ſit extra onnẽ lo⸗ cum vel tempus:impoſſibile eſt vt ſit vbiq; ⁊ ſemper. Mullatenus enĩ
poteſt intelligi eſſe vbiq; ⁊ ſemper
niſi aut tota aut pars. Nð ſi nequa⸗ qᷓ; eſt vbiq; et ſemper:aut erit deter⸗ minate in aliquo loco vcl tempoꝛe: aut in nullo determinate:aut eam in aliquo non poſſe eſſe iam diſcuſſum eſt. In nullo igitur loco vel tempo⸗ re:id eſt nuſq; ⁊ nunqᷓ; eſt. Non em̃ poteſt eſſe niſi aut in omni aut in ali⸗ quo. Bed rurſus cum conſtet inex⸗ pugnabilter non ſolum quia eſt per ſe et ſine pꝛincipio ⁊ ſine fine:ſed& a aliquid ſine ea nec vſq; nec vnqᷓ; ẽꝛ neceſſe eſt illã eſſe vbiq; ⁊ ſemꝑ.
Quõ meliꝰ poſſit intelli⸗ gieſſe ſemper cᷓ in omni tẽ poꝛe: CLaplin. XXII.
Somodo ergo conuenient q hec tam contraria ſecun⸗ dum pꝛolationẽ ⁊ tam ne⸗ ceſſaria ſecundum pꝛoba⸗
gbationem?Foꝛtaſſe quodammodo eſt ſumma naturs in loco vel tẽpoꝛe quo non pꝛohibetur ſic eſſe ſimul zo ſta in ſingults locis vel tempoꝛihus:
vt tamen non ſint plures tote vna
ſola tota: nec eius etas que non eſt vniſi vera eternitas non ſit diſtribu⸗
ta in pꝛeteritum pꝛeſens ⁊ futurum.
¶Mon enim videntur hac lege loci ae
tempoꝛis cogi niſi ea que ſic ſunt in loco vel tempoꝛe vt loci ſpaciũ vel tempoꝛis diuturnitatẽ nõ excedant. Quare ſicut de his que hiõi ſunt vnum idemq; totum ſimul nõ poffe eſſe totũ in diuerſis locis vel tẽpoꝛi bus omni veritate aſſerit:ita in his

Begti Anſelmi Liber
que hmõi nõ ſũt:idip̃m nulla necel⸗ ſitate cõcludi. Jure namq; dici vi⸗ detur ꝙ tantũ eiꝰ rei ſit aliqͥs locus cuiꝰ quantitatẽ locus circũ ſcribẽdo ↄtinet ⁊ ↄtinendo circũ ſcribit: ⁊ ꝙ eiꝰ rei ſolũ ſit aliqð tpᷣs cuiꝰ diutur⸗ nitatẽ tpᷣs metiẽdo aliquo mõ termi nat⁊ terminãdo metitur. Qnuapꝛo⸗ pter eius amplitudini aut diuturni⸗ tati nulla meta vel a loco vel a tem⸗ poꝛe opponif᷑ ꝛilli nullũ eſſe locũ vł tẽpus vere ꝓponit᷑. Qĩ nãq; nec locus illi facit qð locus:nec tẽpꝰqð tpᷣs: nõ irrõnabilr ðᷣꝛ qꝛ nlls locꝰ ẽ eiꝰ locꝰ ⁊ nullũ tpᷣs eſt eiꝰtẽpꝰ. Qð vero nullñ loeũ aut tempus habere cõſpicit: id ꝓfecto nllatenꝰ loci aut tẽpoꝛis legẽ ſubire ↄnincit. Mulla igit᷑ lex loci aut tẽpoꝛis naturã illã aliquo modo cogit: quã nullꝰ locus aut tempꝰ aliqua continentia clau/ dit. Que nã añt rõnalis ↄſideratio omnimoda rõe nõð ↄcludat vt crea⸗ tricem ſummãq; omniũ ſubſtantiã
quã neceſſe eſt alienã eſſe ⁊ liberam
a natura:⁊ iure oĩm que ip̃a fecit de nihilo vlla loci cohibitio vel tem ⸗ poꝛis includat:cũ potius eius potẽ⸗ tia que non eſt aliud qᷓ; eiuſ eſſentia cũcta a ſe facta ſub ſe cõtinendo con cludat? Ouð quoq; nõ eſt impudẽ tis impꝛudẽtie dicere ꝙ ſumme ve ⸗ ritatis aut locus circũſcribat quan ⸗ titatẽ:aut tẽpus metiat᷑ diuturnita⸗ tem: que nullã penitus localis vł tẽ poꝛalis diſtẽſionis magnitudinẽ ſu⸗ ſcipit vel paruitatẽ? Em̃ itaq; loci hoc eſt ⁊ tẽpoꝛis ↄditio vt tantũmo do quicquid eoꝝ metis claudif᷑ nec partiũ fugiat rationẽ vel qualẽ ſu- ſcipit locus eius ſcðᷣm quantitatẽ vł qualẽ patit᷑ tẽpus eius ſcõᷣm diutur niratẽ: nec vllo mõ poſſit totũ a di⸗ uerſis locis vel tẽpoꝛibꝰ ſimul cõti⸗ neri:quicqͥd vero loci vł tẽpoꝛis cõ tinẽtia nequaqᷓ; coercet᷑:nulla loco/ rum vel tẽpoꝛũ lege ad partiũ mul/ tipliciratẽ cogat᷑ aut pᷣſens eſſe totũ ſił pluribꝰ locis aut tẽpoꝛibꝰ pꝛohi/
beaf q̃ inquã hec eſt cõditioloci aut ire pluldubio fůma ſubſtan tia q̃ nulla loci vel tẽporꝭ continẽtia cingit᷑: nulla eoꝝ lege conſtringitur. Qare qm̃ ſũmã eſſentiã totã ⁊ in⸗ enitabilis neceſſitas exigit nulli lo⸗ co vel tẽpi deeſſe: ⁊ nulla ratio loci aut rẽpoꝛis ꝓhibet omni loco vel tẽ poꝛi ſimul totã adeſſe:neceſſe eſt eã fimul totã oĩbus ⁊ ſingulis locis et
tẽpoꝛibꝰ pꝛeſentẽ eſſe. Nõ eim quia
huic loco vłtẽpoꝛi pᷣſens ẽ:iccirco
pibet illi vel iili loco aut tẽpoꝛi ſił
et ſimilit᷑ pᷣſens eſſe:nec qm̃jfuit aut
eſt aut erit:ideo eternitatis eiꝰaliqͥd
euanuit a pᷣſenti tẽpoꝛe⁊ pᷣterito qð
iã nð eſt:aut trãſit cũ pᷣſenti qsð vix
eſt:aut vẽturũ eſt cũ futuro qð non dũ eſt. Nullatenꝰ nãq; cogit᷑ vel ꝓ⸗ hibet᷑ lege locoꝝ vel tempoꝝ alicubi aut aliquãdo eſſevel nõ eſſe:qð nul lo mõ intra locũ vel tẽpus ciaudit ſuũ eſſe. Nã ſi ipſa ſumma eſſentia dicit᷑ eſſe in loco aut tꝑe:qᷓ;uis de il⸗ la ⁊ de localibus ſiue tempoꝛalibus
naturis vna ſit ꝓlatio ꝓpter loquẽ
di cõſuetudinẽ? diuerſis tamẽ eſt in tellectus ꝓpter reꝝ diſſimilitudinẽ.
In illis nanq; duo quedã eadẽ pꝛo ſatio ſignificat:id eſt:qꝛ pᷣſentia ſũt
locis ⁊ tẽpoꝛibꝰ in quibꝰ eſſe dicun ⸗
tur: ⁊ qꝛ ↄtinent᷑ ab ip̃is: in ſumms
No eſſentia vnñ tm̃ percipit᷑: id eſt qꝛ pᷣſens eſt:nõ etiã qꝛ ↄtinet̃. Añ ſi vſus loqndi admitteret: ↄuenien ⸗ tius dici videret᷑ eſſe cũ loto vel tẽ⸗
poꝛe qᷓ; in loco vel tꝑe. Veriꝰ em̃ ſi⸗
ᷓ; cũ ðᷣꝛ eẽ cũ alio. In nlło itaq; lo⸗
gnificat ↄtineri 8 cũ ðꝛ eẽ ĩ alio
co vłtpe ꝓß̃e ðᷣꝛ eſſe:qꝛ oĩno a nllo alto ↄtinet᷑:⁊ tñ in oĩ locoyłtpe ſuo ͥdãmodo dici põt eſſe:qm̃ quicqͥd
gliud eſt ne ĩnihilũ cadat:ab ea pꝛe
ſente ſuſtinet: in oĩ loco⁊ tꝑe eſt:qꝛ nulli abeſt ⁊ in nllo eſt:qꝛ nullũ lo⸗
cũ aut tẽpꝰ habet:nec in je recipit di
ſtinctides locoꝝ aut tẽpoꝝ:nec hic
nec illic vel alicubi vel tũc vel nune vel aliqñ; nec ſcðm labile pꝛeſens
——————

Wonologion
quo vtimur tẽpus eſt:aut ſchᷣm pᷣte⸗ ritũ vel futuꝝ fuit vel erit:qm̃ h cir ⸗ cũſcriptoꝝ ⁊ mutabiliũ ꝓpꝛia ſunt: qꝛ illa nõ eſt⁊ tamẽ hec de ea qͥdã⸗ modo dici pñt:qm̃ ſic eſt pᷣſenſoĩb circũſcriptis ⁊ mutabilibꝰ: ac ſi illa af tẽ⸗ Poꝛ?ibus. Patet itaq; ꝙ qntũ ſatis eſt ad Meen que inſonabat cõ trarietatẽ qualiter ſũma oĩm eẽntia vbiq; ⁊ ſempꝑ ⁊ nuſqᷓ; ⁊ nunqᷓ;:id ẽ in oĩ⁊ in nllo loco aut tꝑe ſit iuxta diuerſoꝝ intellectũ ↄcoꝛdẽ vitatẽ. Quõ meliꝰitelligi poſſit eẽ vbiq;qᷓ;i i loco: L. XXI Ex cũ ↄſtet eandẽ ſũmã na
vj turã nõ magis eſſe in oĩbus locis qᷓ; in omnnibꝰque ſunt:
non velut que ↄtineat:ß que pene⸗ trãdo cũcta ↄtineat:cur nd dicat eẽ vbiq;:hoc ſenſu vt potius intelliga tur eſſe in oĩbus que ſũt:qᷓ; tantũ in oĩbus locis:cũ hůc intellectum⁊ rei veritas exhibeat ⁊ ip̃a localis verbi Ppꝛietas nequaqᷓ; ꝓhibebat? So⸗ lemꝰ nãq; localia verba ſepe irrep̃ ⸗ henſibiliter attribuere rebꝰ: que nec loca ſũt nec circũſcriptõe locali cõti nent᷑: velut ſi dicam ibi eſſe intelle⸗ etũ in aĩa vbi eſt rõnalitas. Nã cnʒ ibi⁊ vbl aduerbia localia ſint: noñ tamẽ locali circũ ſcp̃tiõe aut aĩa cõ⸗ tinet aliqͥd aut intellectꝰ aut rõnali tas cõtinef᷑. Muare ſumma natura ſcðm rei veritatẽ dicit᷑ aptiꝰ vbiq; eſſe ſcõm hãc ſignificationẽ:vt intel ligat eſſe in oĩbus que ſunt:qᷓ; intel ligat ĩ oĩhꝰlocis. Et qf̃ ſicut fupꝛa expoſite rõnes doeẽt:aliter eſſe non poteſt:neceſſe eſt eã ſic eſſe in oĩbus . ſunt:vt vna eadẽq; ꝑfecte tota imul ſit in 4 null is mutabilis ſit gCcidẽtib“: Cg. XXIII. Andẽ quoq; ſũmã jubſtan ⸗
tyy tiã ↄſtat ſine pꝛincipio:⁊ ſi⸗
2 ne fine eſſe:nec habere pᷣteri tũ aut futuꝝ: nec ẽ tẽpoꝛule:hoc eſt
labile pᷣſens quo nos vtimur: qm̃ etas ſiue eternitas eius q̃ nihil aliud eſt qᷓ; ip̃a: ĩmutabilis ⁊ ſine partibꝰ eſt. Noòne ð ſemꝑ að videt᷑ deſigna re totũ tẽpus:multo verius ſi de illa dicit intelligit᷑ ſignificare eternita⸗ tẽ que ſibijpᷣi nunqᷓ; eſt diſſimilis:qᷓ; tẽpoꝝ varietatẽ qͥ ſibijpſi ſemꝑẽ in aliqͥ nõ ſimilis? nuareſi dicit᷑ ſem ⸗ per eſſe:qm̃ idẽ eſt illi eſſe⁊ viuere: nihil melius intelligi᷑ q; eterne eſſe vł viuere:id eſt interminabilẽ vita
ſimul ꝑfectã totã obtinere. Vide
añt eiijs eternitas eſſe interminahil vita ſil ꝑfecte tota exiſtẽs. Cũ enim
ſupꝛa iã ſatis liq̃at ꝙ eadẽ ſubſtan ⸗ tia nõ ſit aliud qᷓ; vita ſua ⁊ et᷑ nitas ſua:nec ſit aliquomõ terminabilis nec niſi ſimul ⁊ ꝑfecte tota: quid ali⸗ ud eſt vera eternitas que illi ſoli cõ⸗ uenit qᷓ; interminabilis vita ſimul ⁊ pfecte tota exiſtẽs? Nã vel hoc ſolo verã eternitatẽ ſoli ineſſe illi ſubſtã tie que ſola nõ facta:ßᷣ factrix eſſe ĩ⸗ uẽta eſt: aperte pcipit᷑ qᷓ; vera eter⸗ nitas pꝛĩcipij finiſq; meta carere in⸗ telligit:qð nulli rerũ— cõue⸗ nire eo ip̃o ꝙ ð nihilo facte ſut ↄuin cit᷑. Bed hec eſſentia quã patuit om nimode ſibi eſſe eandẽ ſubſtantialit᷑ nõ eſt aliañ a ſe diuerſa vel acciden taliter. Verũ qm̃ eſt ſũme incõmuta biliſ:ſi ꝑ accidẽtia:põt:nõ dicã eẽ:ß̃ vel intelligi variabil. Et ecõtra qĩ nõ eſt ꝑticeps accidẽtis cũ ⁊ B ipᷣm ꝙ moioꝛ eſt oĩbus alijs natur ⁊ qð ſimul diſſimilis eſt illi videat᷑ acci⸗ dere. Bed qͥd repugnãt quoꝛũdam que accidẽtia dicunt᷑ ſuſceptibilitas et naturalis incõmutabilitas:ſi eoꝝ aſſumptiõe nullã ſubſtãtiã ↄſequa tur variabilitas? Pĩm quippe q̃ ac⸗ cidẽtia dicunt᷑ alia nõ niſi cũ aliqua participãtis variatione adeſſe ⁊ ab eſſe poſſe intelligunt᷑:vt oẽs coloꝛef alia oĩno nullã vel accedẽdo vel re⸗ cedẽdo mutationẽ circa id de quo di cunt᷑ efficere noſcunt᷑ vt quedꝭ rela tiones. Cðſtat nãq; qꝛ homini poſt
—————

mutabit. Palam ita ² accidẽtia dicunt᷑: quedas aliq̃tenus
Segti!
Dẽs añt relatiões has vtiq; cũ natꝰ
fuerit ſine omni mei mutatiõe ad il⸗ lum habere potero:⁊ amittere ſcðm
qð creſcet vel ꝑ qualitates diuerſas fit:qꝛ eoꝝ qᷓ
attrahũt cõmutabilitatẽ: quedãvo
nullatenꝰ ſubtrahũt ĩmutabilitatẽ. Sicut igit᷑ ſũma natura accidẽtibus mutationẽ efficiẽtibus nunq; in ſua
ſimplicitate locũ tribuit:ſic ſcᷣm ea
que nullatenꝰſũme incõmutabilita⸗ ti repugnãt aliqñ dici aliqd non re⸗
ſpuit:⁊ tamẽ aliqͥd eius eſſentie vñ ipſa variabilis intelligi poſſit nõ ac
cidit: Anð hoc quoq; ↄcludi poteſt
nullius accidẽtis ſuſceptibilis ẽ. uippe quẽadmodi illa accidẽtia que mutationẽ aliquã accedẽdo vł
recedẽdo faciũt:ipᷣa ſuo effectuvere accidere rei quã mutãt ꝑpẽdũfſic
illa qᷓ a ſimili effectn deficiũt impꝛo
pꝛie dici accidẽtia depᷣhẽdunt᷑. Siẽ igit᷑ ſemp ſibi eẽ ẽ omnimode eadẽ ſubſtãtialit᷑:ita nunqᷓ; eſt a ſe diuer⸗ ſa vllo mðvel accidẽtaliter. Sed qᷓ⸗ quo mõ ſeſe habeat ratio deppꝛie⸗ tate noĩs accidentiũ:illð ſine dubio
vexꝝ eſt:qꝛ de ſũme incõmutabili na
tura nihil poteſt dici vnde mutabil poſſit intelligi.
Quõ ilia dicẽda ſit ſub⸗ ſantia: ⁊ꝙ ſit extra omneʒ
ubſiantiã ⁊ ſingulariter ũt auicquiq
eſt: La. XXV ſi ratũ eſt qð de hui⸗ na⸗ E ture ſimplicitate ꝑ ſpectũ eſt:
quõ ſubſtãtia eſt? Nãõ cũ om nis ſubſtãtia admixtionis differẽtia rũ vel mutatiõis accidentiũ ſit ſuſce ptibilis: hmõi ĩmutabilis ſinceritas dĩmode admixtiõi ſiue mutatiõi eſt inacceſſibilis quõ ergo obtinebit eã
eſſe quãlibet ſubſtãtiã: niſi dicatur ſubſtãtia ꝓ eſſentia:⁊ ſic ſit extra ſiẽ eſt ſupꝛa oẽm ſubſtãtiã? Nã quan/
inſelmi Liber
annũ pᷓſentem naſcituro nec maioꝛ nec mĩoꝛ nec equalis ſim nec ſimil:
tum illud eſſe quod per ſe eſt quie⸗ quid eſt ⁊ ð nihilo facit om̃e alið eẽ: diuerfũ eſt ab eo eſſe qð ꝑ alið fit de
nihilo quicquid ẽ tã tñ oĩno diſtat
ſũma ſubſtãtia ab his q̃ nõ ſunt idẽ quod ipſa. Cunq; ipᷣa ſola oĩm na⸗
turaꝝ habeat a ſe ſine alterius natu/ re auxilio eſſe qcquid eſt:quõ nõ eſt
ſingulariter abſq; ſue creature ↄſoꝛ tio qͥcquid ipſa eſt? Añ ſi qñ illi eſt cũ alijl noĩs alicuiꝰcõmunio:valde pꝛoculdubio intelligenda eſt diuer ⸗ ſa ſignificatio. Onõ cõtinegtur in com muni tractatu ſubſtantigꝝ ettamẽ ſit ſubſtãtia ⁊ indi⸗ uiduus půs: Cq. XXVI Onſtat igit᷑ qꝛ illa ſubſtãtia cj nullo cõmuni tractatu ſub⸗ ſtãtiaꝝ includit᷑ a cuiꝰ eſſen ⸗ tiali cõmuniõe oĩs natura excludit. Mẽpe cum oĩs ſubſtãtia tractet᷑ aut eſſe vniuerſalis que pluribꝰ ſubſtã⸗ tijs eſſentialiter cõmunis eſt: vt ho ⸗ minẽ eſſe cõmune eſt ſingulis homi nibꝰꝛaut eſſe indiuidua qͥ vniuerſa lẽ eſſentiã cõmunẽ habet cum alijs: quẽadmodũ ſinguli hoĩes cõmune habẽt cũ ſingulis vt hoĩes ſint:quõ aliquis ſummã naturã in aliaꝝ ſub ſtãtiaꝝ tractatu ↄtineri intelligit:q̃
nec in plures ſubſtantias ſe diuidit:
nec cũ aliqua alia ꝑ eſſentialẽ com ⸗ mũionẽ ſe colligit? Qm̃ tñ ipᷣa non ſolũ certiſſime exiſtit: ß etiã ſumma oĩm exiſtit:⁊ cuiuſſibʒ rei eẽntia dici ſolet ſubſtãtia: ꝓfecto itaq; ſi qd di ci põt digne nõ ꝓhibef dici ſubſtan tia: ⁊ qm̃ ñ noſcit᷑ digmoꝛ eẽntia q ſpñs⁊ coꝛpꝰ: ⁊ ex his dignioꝛ ẽ ſpũſ qᷓ; coꝛpꝰꝛvtiq; eadẽ aſſerẽda ẽ eſſe ſpũſ⁊ nð coꝛpꝰ. Qm̃ aũt nec illeꝑ⸗ tes ſt eiuſdẽ ipũs:nec plures eẽ pñt ciuſmodi ſpũs:neceſſe eſt vt ſit oĩno indiuiduꝰ ſpũs. Qm̃ em̃ ſic ſupꝛa ↄſtat:nec ꝑtibyeſt cõpoſitꝰnec vllis differẽtijs vel accidentibꝰ intelligi pðt eſſe mutabilis:impoſſibile eſtvt
————m—————

Wonologion qualib et ſectiõe ſit diuiſibilis. ⁊ abſolutũ:id nimiꝝ qͥdãmð iure di cipõt ſolũ eẽ:⁊ ecõtra qͥcqͥd ꝑ ſupio
Eidem ſpiritus ſimpli citer ſit:⁊ creqta illi cõpara
hut⸗
v gꝙ iſte ſpũs qͥ ſic ſuo quodã
mirabiliter ſinglari ⁊ ſingula riter mirabili mõ eſt quadã rõne ſo⸗ lus ſit:alia vo guecũq; vident᷑ eſſe huic collata: nõ ſint. Si em̃ diligẽt᷑ intẽdat᷑:ille ſolus videbit᷑ ſimpliciter et pfecte ⁊ abſolute eſſe:alia vo oĩa vere nõ eſſe ⁊ vix eſſe:qm̃ nãq; idẽ ſpũs ꝓpter incõmutabilẽ eternitatẽ
ſuã nullo mõ ſcðm aliquẽ motũ di⸗
ci põt qꝛ fuit aut erit:; ſimplicit eſt: nec mutabiliter eſt alquid qð ali⸗ qñ aut nõ fnit aut nõ erit:neq; nð ẽ
rẽ rationẽ nec ſimpliciter nec pfecte nec abſolute eſſe:ßᷣ vix eẽ aut fere nð eſſe cognoſcit᷑:idvtiq; aliquo modo recte nõð eſſe dicit᷑. Scðm hãc igitur rationẽ ille ſolus creatoꝛ ſpũs eſt:⁊ oĩa creata nõ ſũt:nec tamẽ oĩno nõ ſũt:qnia ꝑ illũ qui ſolus abſoluteẽ de nihilo aliquid facta ſůt.
eius locutio idim ſ qð ip̃e:nec tamẽ ſint duo
vnus ſpũg: Ca. XXV Am nũc his qͥ de ꝓpꝛietati⸗
i bus hniꝰ ſumme nature ad pᷣſens mihi ducere rationem
1 3
equenti occurrũt:ꝑſpectis opoꝛtu⸗ num exiſtimo vt de eius locutiõe ꝑ
quã facta ſũt oĩa ſi quid poſſim cò⸗
qð aliqñ fuit aut erit:ß̃ quicqͥdẽ ſe/ facta ſũt oĩa ſi qu ſiderẽ. Etem̃ cũ oĩa q̃ͥ de illa ſupꝛa
mel ⁊ ſimul ⁊ interminabiliter eſt.
Em̃ inqᷓ;tũ hmõi ẽ eſſe eiꝰ:iure ip̃e ſimpliciter⁊ abſolute ⁊ ꝑfecte ðᷣꝛ eẽ. Qm̃ Vo oĩa alia ſcðʒ aliq́d mutabi liter aliqñ aut fuer̃t aut erũt qð nõ
ſunt:aũt ſũt qð aliq nõ fucrũt vel
nð erũt:⁊ qm̃ hoc qꝛ fuerũt iam nð
eſt:illud aũt ſcilicet qꝛ erũt nõdum.
eſt: ⁊ hot quod in labili bꝛeuiſſimo
illam eſt
potui aĩaduertere rõnis robur in ⸗ flexihile teneãt:illð me maxime co⸗ git de illa diligẽtius diſcutere:quia idipᷣm qð ipſe fũmus ſpñs eſt ꝓba ⸗ tur eſſe. Ji em̃ ille nihil fecit nili per ſeip̃m:⁊ quicquid ab eo factñ eſt
ctũ: quomõ illa eſt alind
qᷓ; eſt idem ipſe? Amplius: aſſerunt
vtiq; inexpugnabiliter ea que iam inuenta ſunt:quia nihil oĩno potuit vnqᷓ; aut poteſt ſubſiſtere pꝛeter cre antẽ ſpiritũ ⁊ eius creaturã. hãcvo ſpiritꝰ eiuſdẽ locutionẽ impoſſibile
eſt inter creata cõtineri:qm̃ quicqͥd creatũ ſſiitit:per illam factũ ẽ:illa
vero p ſe fier nõ potuit. Nihil qᷓp⸗
peꝑ ſeipm fieri poteſt: quia amce— fit poſteriuſ eſt eo ꝑ quod fit:⁊ mhil
eſt poſteriꝰ ſeip̃o. Zrlint itaq; vt hec ſummi ſpiruꝰ locntio cũ creatu ra eſſe nõ poſſit:nð ſit aliudqᷓ; ſum⸗ mus ſpiritus. Deniq; hec ipſu locu⸗ tio nihil aliud põt intelligi qᷓ; eiu⸗
q; ⁊ vix exiſtẽte pꝛeſenti ſũt:vix ẽ. im̃ ð tã mutabiliter ſũt: nõ ĩmert rito negan! fpliciter ⁊ ꝑfeete ⁊ ab ſolute eſſe ⁊ aſſerũt vere non eſſe ⁊ vix eſſe. Deinde cum oĩa q̃cũ q; alið fñt qᷓ; ipſe: de nõ eſſe venerũt ad eſ⸗ ſe:nõ ꝑ ſe P aliud:⁊ cũ ð eſſe rede ant ad nõ eſſe:qᷓ;tñ ad ſe niſi ſuſtine ant ꝑ aliud:quò illis ſimpliciter cõ ⸗ nenit aut ꝑfecte ſiue abſolute eſſe ⁊ nõ magis vix eſſe aut fere non eſſe? Cũq; eẽ ſolius eiuſdẽ ineffabilis ſpi ritus intelligi nllo modo poſſit: aut nõ eſſe inceptũ:aut aliquẽ pati poſ⸗ le ex co qð eſt ĩ nõ eſſe defectũ: ⁊ qe
inei e ücmſt 2 1ia
quid Fe eſt nõ ſit ꝑ aliud qᷓ; ꝑ ſe: id eſtꝑ hᷣ qð ip̃e eſt:nõne huieẽ meri⸗ to ĩtelligit ſimplicit᷑ ſolũ ꝑfectum ⁊ abſolutũ? E ð vo ſic ſimplr ⁊ om⸗ nimoda rõe ſolũ ẽ ꝑfectũ ſimplicit
dem ſpñs intelligẽtia qᷓ cñcta intelii git. Quid em̃ eſt aliud illi rẽ loqui
altquã h̊ loquendi mõ qᷓ; intellige⸗
re? Nã nõ vt hõ ſemꝑ diẽ qð intelli
git. i igitur ſũme ſimplex natura

nõ̃ eſt aliud qᷓ; qð eſt ſua intelligen⸗ tia: quẽadmodũ eſt id qð eſt ſus ſa ⸗ ptẽtia: neceſſe eſt vt ſiliter nõ ſit ali ud: q; qðeſt ſua locutio. Bed qm̃ iõ mãnifeſtũ eꝗt: ſummũ ſpiritũ vnñ tantũ eſſe ⁊ oĩmode indiuiduũ:ne⸗ ceſſe eſt vt ſit illi hec ſua locutio cõ
ſubſtantialis: vt non ſint duo ſed
vnus ſpiritus. eadem locutio nõ cõ
ſtet ex pluribus verbis ſed
ſitvnum verbum:
CLaplim. XXIX. WVVrigit᷑ e qð ſupꝛa du/ cbiñ dimiſerã:ſeʒ vtꝝ hec lo⸗ cutio in plurib⸗ꝰ verbis an in vno vbd cõſiſtat? Nã ſiſic eſt ſũme nature ↄſubſtãtialis vt nõ ſint duo ſed vnꝰ ſpũs: vtiq; ſicut ille ſumme ſimplex eſt:ita ⁊ iſta. Mõ igit᷑ cõſtat pluribus verbis: ᷓ̃eſt vnñ verbũ ꝑ qð facta ſũt oĩa. Sed ecce videt᷑ mi hi ſuboꝛiri nec facilis nec vllatenus ſub ambiguitate relinquenda q̃ſtio. Etem̃ oĩa hmõi vba quibꝰ res qſti ⸗ het mẽte dicimꝰ:id eſt cogitamꝰ jimi litudines ⁊ imagines ſũt reꝝ quarũ verba ſunt: ⁊ oĩs ſilitudo ⁊ imago tãto magis vel minꝰ eſt vera:quãto magis vel minꝰ imitat᷑ rẽ cuiꝰ eſt ſi militudo. Quid igit᷑ tenendũ eſt de verbo:quo dicunt᷑:⁊ ꝑ qð facta ſunt oĩa? Crit aut nõ erit ſilitudo eoꝝ q ꝑ ipᷣm facta ſũt? Si em̃ ip̃m eſt vᷣa mũ tabiliũ ſilitudo: nõ eſt ↄſubſtãtiale ſme incõmutabilitati: qð falſũ eſt. Si nt nõ eſt oĩno vera ð 5 cunq; ſilitudo mutabiliũ eſt:nõ eit verbuʒ ſüme veritatis oĩno veꝝ:qð abſur⸗ dñ eſt. At ſi nullũ mutabiliũ habet ſilitudinẽ:quõ ad illiꝰexemplũ facta ſũr? NVerũ forſitã nihil hmði rema ⸗ nebit ambiguitatꝭ:ſi quẽadmodum in viuo hoĩeveritas hoĩs eſſe dicif: Npicto vero ſilitudo ſiue imago illi⸗ veritatiſ:ſic exiſtẽdi veritas intelli/ gat in verbo euꝰ eſſentia ſic ſumme
eſt vt ãdãmodo illa ſola ſit. In bis
Segti Anſelmi Liber
5
pre
ue in eiꝰ cõparatiõe quodã/ ſůũt:⁊ tñ ꝑ illud ⁊ ðᷣm illð facta ſt aliqͥd: aliqua ĩmutatio illi⸗ ſũme eẽntie ꝑpẽdat᷑:ſic quippe ver⸗ bñ ſũme veritatis: qð ⁊ ipmẽ ſũma Vitas:nullũ augmẽtũ vi detrimẽtũ ſentiet: ᷣm hoc qð magis vel minus creaturis ſit ſile: ð potiꝰ neceſſe erit omne qð creatũ eſt:tãto magiſ eſſe: et tãto eſſe pꝛeſtãtiꝰ: quãto ſimilius eſt illi qð ſũme eſt:⁊ ſũme magnum eſt. Hinc etem̃ foꝛtaſſe: ĩmo nð foꝛ⸗ taſſe:ß ꝓ certo hinc oĩs intellectus iudicat naturas qͥ;libet mõ viuẽtes pᷣ ſtare nõ viuẽtibꝰ:ſentiẽtes non ſen⸗ tiẽtibꝰ:rõnaleſ irratiõabilibꝰ. Qm̃ eĩ ſũma natura ſuo quodã mõ ſin ⸗ gulari:nõ ſolũ eſt:ß̃ ⁊ viuit ⁊ ſentit:
et rõnalis ẽ: liquet qm̃ oĩa que ſũt
id qð aliquo mõ viuit:magis eit illi ſile:qᷓ; id qð nullatenus viuit: ⁊ qð mõ quolibet vel coꝛpoꝛeo ſenſu co⸗ gnoſcit aliquid:magl eſt qᷓ; qð nihil oĩno ſentit: ⁊ qð rõnale ẽ:magis qᷓ; qð rõnis capax nõ eſt. Qm̃ vero ſi⸗ mili rõne quedã nature magis minꝰ ve ſũt qᷓ; alie:ꝑſpicuũ eſt. Quẽ̃ad⸗ modũ em̃ natura illud pᷣſtãtius eſt: qð eſſentiã ꝓpinquiꝰeſt antiſſimo:ita vtiq; illa natura magis ẽ:cuiꝰ eſſentia ſilioꝛ eſt ſum⸗ me eſſentie. Q ſic quoq; animad ⸗ uerti facile poſſe exiſtimo. Nempe ſi cuilibet ſubſtãtie que ⁊ viuit ⁊ ſen ⸗ ſibilis ⁊ rationał eſt cogitatione au⸗ feratur qð rõnalis ẽ: deinde qðſen ſibilis: ⁊ poſtea qð vitalis: poſtre⸗ mo ipᷣm nudũ eſſe qð remanet:quis non intelligat— ſubſtantia que ſic paulatim deſtrnit᷑: ad minꝰ ⁊ ad minꝰeſſe:⁊ ad vltimũ ad nõ eſſe gra datĩ ꝑducit᷑. Que aũt ſingillati aſ⸗ ſumpta quã libet eſſentiã ad minꝰet minꝰ eẽ deducũt:eadẽ oꝛdinati aſſũ pta illã ad mag⁊ magł cẽ ꝑducũt. igit qꝛ magis eſt viuẽs ſub/ ãtia q; nõ viuẽſe⁊ ſenſibiis qᷓ; nõ ſenſibilie:⁊ rõnalis qᷓ nð rõnalis.
Mon eſt itaq; dubiũ ꝙ oĩs eſſentia

Wonologion
eoipſo magis eſt pᷣſtãtioꝛq; eſt: quo ſimilioꝛ eſt illi eẽntie q̃ ſumme eſt ⁊ ſumme pſtat. Batis itaq; manifeſtũ eſt in vᷣbo ꝑiqð facta ſũt oĩa: nõ eſſe eoꝝ ſimilirũdinẽ: ß verã ſimplicẽ eſſentiã. In factis vo nõ eſſe ſimpli cem abſolutãq; eſſentiã: ßᷣ vere illi⸗ eſſentie vix 2 imitationẽ. Vñ neceſſe eſt nõ idẽ vᷣbũ ðᷣ reꝝ creata ⸗ rũ ſilitudinẽ magis vłlminꝰ eſſe ve rũ:ßᷣ oẽm creatã naturam eo altioꝛi gradu eẽntie dignitatiſq; ↄſiſtere:qͥ magis illi ꝓpinquare videf᷑.
ipſum verbumnꝗ ſit ſimilitudo factoꝛum ſed ve ritas eẽntie:facta vero ſint Aiquaveritatis imitatio:⁊ q̃ᷓ nature magis ſint qᷓ; alie et pᷣſt̃tioꝛes: Ca. XXX. Rd cũ ita ſit:quõ illud quod KAſimplicit᷑ ẽ vitas põt eſſever bũ eoꝝ quoꝝ nõ ẽ ſilitudo?
cũ ðm̃e verbũ quo aliqᷓ res ſiẽ mẽte dicit ſilitudo ſit rei eiuſdẽ:⁊ ſi nõ eſt verbũ eoꝝ q̃ facta ſũt ꝑ ipᷣm:quõ cõ ſtabit qꝛ ſit verbũ? Nẽpe om̃e vbũ alicuiꝰrei verbũ eſt. Deniq; ſi nunqᷓ; ereatura eſſet:nullñ eiꝰ eſſet verbũ. Qnid igit᷑? In cõcludendũ eſt:qꝛ ſi nullo mõ eſſet creatura:nequaqᷓ; eſſet verbũ illðᷣ qð eſt ſũma ⁊ nulliꝰ indigẽs eſſentia:aut foꝛtaſſe illa ſũ⸗ ma eẽntia q̃ verbũ eſt:eẽntia quidẽ eſſet eterna:ß verbñ nõ eſſet:ſi nihil vnqᷓ; ꝑ illam fieret? Lius em̃ qð nec fuit nec eſt nec futurũ eſt:nullũ ver ⸗ bñ eẽ põt:veꝝ ᷣm hã c rationẽ ſi nũ ⸗ qᷓ; vlla pᷣter ſummũ ſpiritũ eẽt eſſen tia:nullũ oĩno eſſet verbũ ĩ illo. Si nullũ in illo verbñ eſſet: nihil apud ſe diceret:cũ idem ſit illi ſic dicere ali quid qð eſt ĩtelligere:nõ aliqͥd ĩtel⸗ ligeret:ſi nihil intelligeret:& ſumma ſapiẽtia q̃ non eſt aliud qᷓ; idẽ ſpñs nihil intelligeret: qð abfurdiſſimũ eſt. Quid igit᷑? Si em̃ nihil intelli⸗ geret: quõ eſſet ſũma ſapiẽtia:aut ſi
nullo mõ eſſet aliq̃d pᷣter illã:quid illa intelligeret? Sed nunqͥd ſeipᷣam nõ intelligeret: aut quõ vel cogitari
oteſt ꝙ ſumma ſapiẽtia ſe aliqñ nõ
ntelligat: cũ aliqñ mẽs rõnalis pof ſit nõ jolũ ſuimet ß ⁊ illius ſũme ſa⸗ piẽtie remiĩſci:ßᷣ⁊ illã ⁊ ſe itelligere? Si em̃ mens hñana nullã eiꝰ vt ſuã habere memoꝛiã aut intelligentiam poſſet:nequaqᷓ; ſe ab irrdabilibꝰcre⸗ aturis ⁊ iliã ab omni creatura ſecũ ſola tacite diſputã do:ſicut nũc mẽs mea facit: diſcerneret. Ergo ſummus ille ſpũs ſiẽ eſt etnꝰꝛita eterne ſui me moꝛ eſt: ⁊ ĩtelligit ſe ad ſilitudinem mẽtj rõnalis:ĩimo nõ ad vlliꝰ ſimili⸗ tudinẽ ß ille pᷣncipaliter:⁊ mens ra ⸗ tionalis ad eiꝰ ſilitudinẽ. At ſi eter⸗ ne ſe intelligit:eterne ſe dicit. Si eter ne ſe dicit:eterne eſt verbũ eius apð ipᷣm. Biue igit᷑ ille cogitetur nuila glia exiſtẽte eẽntia: ſiue alijs exiſtẽti bus:neceſſe eſt verbũ illiꝰ coeternuʒ illi eſſe cũ ipſo.
ſummus ſpũs ſeißm
dicat cexng verbo: Capim. XXXI. Ed ecce mihi ð verbo: quo creatoꝛ dicit:oĩa q̃ fecit obtulit ſe verbũ:quo ſcip̃m dicit qꝛ oĩa fecit. An ⁊ alio vbo di⸗ eit feip̃m ⁊ alio ea q̃ fecit:aut potius eodẽ ipſo verbo quo dicit ſeipᷣm di ⸗ cit quecũq; fecit? Nã hoc quoq;ver bũ quo ſeip̃m diẽ: neceſſe eſt idipᷣm eſſe qð ip̃m eſt:ſicut conſtat de vᷣbo illo quo dicit ea q̃ facta ſũt a ſe. Cũ em̃ etiã ſi nihil vnqᷓ; aliud eſſet niſi ſummꝰille ſpũs:ratio tñ cogat vᷣhñ illud auo ſe dicit ex neceſſitate eſſe: quid yeriꝰ qᷓ; hoc verbum eius non eẽ alið qᷓ; qð ip̃e ẽ? Ergo ſi ⁊ ſeip̃m et ca q̃ facit ↄſubſtãtiaſi ſibi vᷣbo di cit:manifeſtũ eſt qꝛ verbi qͥ ſe dicit ⁊ verbi quo creaturã dicit vna ſubſtã ria eſt. Quõ ergo ſi vna ſubſtãtia ⁊ duo verba ſũt/ Bed foꝛſitan nõ co⸗ git idẽtitas Wſtantie verbi vnitatẽ
6

admittere. Nãõ idẽipᷣe qͥ his verbis loq́t̃:eãdẽ illis habet ſubſtãtiã ⁊ tñ verbũ nð eſt. Sʒ vtiq; vbñ qͥ ſe diẽ ſũma ſapiẽtia ↄueniẽtiſſime dici põt Ibů eiꝰ: hm ſupioꝛẽ rõnẽ: qꝛ erpfe ctã tenet ſilitudinẽ. Nã nulla rõne negari põt cũ mẽs rõnal ſeip̃ᷣam co⸗ gitã do itelligit: imaginẽ ipſiꝰ naſci in ſua cogitatiõe:ĩmo ipſam cogita⸗ tionẽ ſui eſſe imaginẽ: ad ſuam ſilitu dinẽ tãqᷓ; ex eiꝰ imp ſſione foꝛmatã. Quãcũ q; em̃ rẽ mens ſeu ꝑ coꝛꝑis imaginationẽ ſeu ꝑ rõnẽ cupitvera⸗ cit᷑ cogitare:eiꝰvtiq;ſiitudinẽ q̃ntũ valet in p̃ᷣa ſua cogitatiõc conat᷑ ex⸗ pꝛimere:qð qnto vcriꝰ facit:tãto rẽ ipſam veriꝰ cogitat:⁊ ß quidẽ cñ co gitat aliqͥd aliud qð ipᷣa nõ ẽ:⁊ ma ⸗ xime cũ aliqͥd cogitat coꝛpꝰ clariꝰpꝑ/ ſpicit᷑. Cũ eĩ cogito notũ mihi homi nẽ abſentẽ:foꝛmat̃ acies cogitatiõis mee ĩ talẽ imaginẽ eiꝰq̃lẽ iliã ꝑ viſũ oculoꝝ ĩ mẽoꝛiã attraxi:q imago in cogitatiõe vbñ eſt eiuſdẽ hoĩs quẽ cogitã do dico. Habet igit᷑ mens ra ⸗ tionalis cũ ſe cogitãdo intelligit ſe⸗ cñ imaginẽ ſuã ex ſe natã: id eſt co⸗ gitationẽ ſui ad ſuã ſilitudinẽ quaſi ſua imp̃ſſiõe foꝛmatã:qᷓ;uis ip̃a ſea ſua imagine nõ niſi rõne ſola jepare poſſit:q̃ imago eiꝰ verbũ eins eit.
D vno verbo dicat ſe et qðfecit: Lg. XXXII. Dc itaq; mð qͥ;s neget ſũmã h ſapientiã cũ ſe dicẽdo itelli⸗ gat gignere„ſuhſtãtialẽ ſibi ſilituinẽ ſuã: id eſt vbũ ſuũ. Oð vbñ licet de re tõ ſingkariter eminẽ⸗ ti ꝓpꝛie aliqͥd ſatj ↄueniẽter dici nõ poſſit:ñ tñ ĩcõuemẽt᷑ ſiẽ ſilitudoꝛita ⁊ imago⁊ figura ⁊ character eiꝰ dici põt. Verhñ añt qᷓ creatur dicit:ne ⸗ quaq; ſiliter eſt bñ creature:qꝛ nõ eſt eiꝰ ſilitudoꝛß p̃ncipalis eſſentia: ↄſeqᷓt̃ igit᷑ vt ip̃am ereaturã non di⸗ cat vbo creature. Cuiꝰ vbo eam dicit: ſi nõ dieit eõ vbo ei? Nã qð
Beati Anſelmi Liber
diẽ:vho diẽ; ⁊ verbi alicueſt yer
bñ:id eſt ſilirudo. Jod ſi nihil aliud dicit:qᷓ; ſe aut creaturã: nihil dicere
põt: niſi aut ſuo aut eius vVbo. Si ð
nihil dicit vbo creature: qͥcquid di⸗ cit verbo ſuo dicit. Ano igit eodẽq; verbo dicit ſeip̃m ⁊ quecũ q; fecit. O ſuo verbo videri poſ⸗ ſit dicere creaturam: Caphn. XXXII. Ed qud tñ differẽtes res ſcʒ g creans ⁊ creata eſſentia dici poſſit vno verbo:pſertim cũ vbñ ipᷣm ſit dicẽti coeternũ:creatu⸗ ra aũt nõ ſit illi coetna? Foꝛſitan qꝛ ipſa eſt ſũma ſapientia ⁊ ſũma rõ in qua ſũt oĩa q̃ facta ſt: quẽadmodũ opus qð fit ſcðᷣm aliqnã artẽ:nõ ſo⸗ lũ qñ ſit:veꝝ ⁊ anteqᷓ; fiat ⁊ poſtqᷓ; diſſoluit᷑: ſemper eſt in ipſa arte non aluid qᷓ; qð eſt ars ip̃ᷣa. Iccirco cum ip̃e ſũmus ſpũs dicit ſeipᷣm: dicit om nia q̃ͥ facta ſũt. Mã ⁊ anteqᷓ; fierent ⁊ cũ iq facta ſũt ⁊ cũ coꝛrũpunt᷑ feu aliqͥ mõð variant᷑:ſẽꝑ ĩ ip̃o ſ: nð qð ſñt in ſeip̃is: ñ qð eit idẽipſe. Etem̃ in ſeip̃is jũt eſſentia mutabilis ſcðm mutabilẽ rõnẽ creata: in ipſo vero ſůt ipᷣa pꝛima eẽntia ⁊ pꝛima exiſtẽ di veritas:cui ꝓut magis vtcũq; il ⸗ la ſimilia ſint:ita verius ⁊ pᷣſtãtius exiſtũt. Hoc itaq; mõ nõ irrðdabilit᷑ aſſeri põt:qꝛ cñ feipᷣm dicit ſũmꝰ ille ſpñs: dicit etiq quicqͥd factũ eſt vno eodẽq; verbo. Veꝝ cũ ↄſtet qꝛ ver⸗ hñ eins ↄſubſtãtiale eſt illi ⁊ pfecte ſimile:neceſſario ↄſequit᷑ vt oĩa que ſunt in illo eadẽ ⁊ mõ ſiut in verbo eius. Quicqͥd igit᷑ factũ eſt ſine viuat ſiue nõ viuat aut quocũ⸗ qʒ; ſit in ſe:in illo eſt ipſa vita ⁊ veri⸗ tas. Qm̃ aũt idẽ eſt ſummo ſptritui ſcire qð ĩtelligere:ſiue dicere:neceſſe eſt ꝙ eodem modo ſciat oĩa qͥ ſcit: quo ea dicit aut intelligit.
dcãd factuʒ eſt in ei verbo⁊ ſciẽtia:ſit vita? ve⸗
nitas; Caplin. xXRXIII.

vtsq
8
Wonologion
Aẽadmodũ igit᷑ oĩa ſunt in
q vbo eiꝰ vita ⁊ itas:ita ſũt in ſciẽtia eiꝰ. Qua ex rema nifẽſtiſſime cõpꝛehẽdi põt quõ di⸗ cat idẽ ſpũs vel quõ ſciat ea qͥ facta ſũt: ab hñana ſciẽtia cõ pꝛehẽdi nð oſſe. Nã nulli dubiũ creatas ſub⸗ tãtias multo aliter eſſe in ſeip̃is qᷓ; in nr̃a ſciẽtia. In ſeip̃is nãq; ſunt p ipᷣam ſuam eſſentiã: in noſtra vero ſciẽtia nõ ſunt eaꝝ eſſentie:ß eaꝝ ſi⸗ militudines. Keſtat igit᷑ vt tãto ve⸗
rius ſint in ſeip̃is qᷓ; ĩ noſtra ſciẽtiai
quãto verꝰ ſunt alicubi ꝑ ſuõ eſſen tiã qᷓ; ꝑ ſuã ſimilitudinẽ. incõpꝛehenſibili mo do dicat vel ſciat res a ſe fa Em 6 ⁊ 5 ↄſtet qꝛ oĩs crea⸗ e ta ſbſt q̃tia tanto veriꝰ eſt in Nboꝛet in intelligentia crea ⸗ toꝛis qᷓ; in ſeipſa:quãto verius exi ſtit creatrixq; creata eẽntia: quõ cõ pᷣhẽdat hñ ana mẽſ:cuiꝰmõi ſit ijlð dicere ⁊ illa ſciẽtia que ſic lõge ſupe rioꝛ ⁊ verioꝛ eſt creatis ſubſtãtijs:ſi noſtra ſciẽtia tam longe fuerit ab il/ lis:quãtum earum ſimilitudo diſtat ab earum eſſentia?
quigquiq ipſe eſt ad creaturã: hoc ſit ⁊ vbñ eiꝰ:
nec tamẽ qmbo ſimul plu⸗ raliter; Capln. XXXVI
cum manifeſte ròõnes ſu/
S£— 1 v perioꝛes doccãt ſummũ ſpi
ritñ ꝑ verbum ſuũ feciſſe om nia: nunqd ñõ ⁊ ipᷣm verbũ fecit ea⸗ dẽ oĩa? Qm̃ em̃ illi eſt ↄſubſtãtiale cuiꝰ eſt verbñ:neceſſe eſt vt ſit ſũma eſſentia. Bñma aũt eſſentia nõ eſt niſivna:que ſola creatrixæ⁊ ſolũ pꝛĩ⸗ cipiũ eſt oĩm que facta ſũt. Ipᷣa nã⸗ q; ſola fecit nõ per aliud q; ꝑ ſe oĩa ex nihilo. nuare quecũq; ſũmꝰ ſpi⸗ ritus facit: eadẽ ⁊ verbñ eiꝰ facit ſi⸗ militer. Quicꝗd igit ſũmꝰ ſpiritus eſt ad creaturã:hot ⁊ verbũ eius eſt
et ſiliter. Nec tñ ambo ſil pluralit᷑: qꝛ nõ ſũt plures creatrices ſũme eſ⸗ ſentie. Jicut igit᷑ ille creatoꝛ eſt reꝝ et pꝛincipiũ: ſie ⁊ verbũ eiꝰ: necta⸗ men ſunt duo:ſed vnꝰcreatoꝛ ⁊ vnð pꝛincipium. E dici non poſſit quid duo ſint:quãuis neceſſe ſit eſſe duos: La. XXXVUII. Eudioſe itaq; attendẽdũ eſt ddã qð valde inſolitũ alijs rebꝰ in ſũmo ſpiritu ⁊ verbo eius videtur enenire. Nam certum eſt vnicuiq; ſingillatim ⁊ vtriſq; ſi⸗ mul ineſſe quicqd ſunt in eſſentia: et quicqd ſunt ad creaturã: vt ⁊ ſin gillatim pꝑfectũ ſit ambobꝰ:⁊ tamen pluralitatẽ nõ admittat in duobus: Licet em̃ ſingillatim ⁊ ille ꝑfecte ſit ſumma veritas⁊ creatoꝛ:⁊ verbum eius ſit ſumma veritas ⁊ creatoꝛ:nõ tamẽ ambo ſimul ſunt due veritates aut duo creatoꝛes. Bed cum hec ita ſint:miro tñ mõ apertiſſunũ ẽ: quia nec ille cuius eſt verhũ põt eſſe ver bñ ſuũ:nec verbũ põt eſſe cuius eſt verbũ:vt in eo qð ſignificatvł quid ſint ſubſtantialiter vel quid ſint ad creaturã:ſempꝑ indiuiduã teneãtvni tatẽ. In eo vero ꝙ ille nõ eſt ꝙx iſto: hic aũt eſt er illo:ĩeffabilẽ admittãt plralitatẽ: Ineffabilẽ certe. MEuis em̃ neceſſitas cogatvt ſint dua:nul⸗ lo tamẽ mõ exp̃m̃i poteſt quid duo ſint. Nã ⁊ ſi foꝛte duo pares aut alt· quid aliud ſimilit᷑ ad inuicẽ poſſint dici:in his ipᷣis tñ relatiuis ſi quera⸗ tur quid ſit illud de quo dicunt᷑: nõ poteſt dici pluraliter: quẽadmodũ dicunt᷑ due pares lince:aut duo ho⸗ mines ſimiles. Quippe nõ ſũt duo pares ſpũſtnec duo pares creatoꝛeſt nec duo aliqͥd qð ſignificet eoꝝ aut eẽntiã aut habitudinẽ ad creaturã: ſed nec duo aliqͥd qð deſignet pꝛo⸗ pꝛiam habitudinem alterius ad al⸗ terum: quia nec duo verba nec due imagines. Verbum nanq; hoc ip̃mn 6 2

Begti
qð vbũ eſt aut imago ad alteꝝ ẽ:qꝛ nõ niſi alicuiꝰ vᷣbũ eſt aut imago:⁊ ſic ꝓpꝛia ſũt alteriꝰ vt nequaqᷓ; al teri coaptent᷑. Nã ille cuiꝰ eit vbuz aut imago:nec imago nec verbũ eſt. idẽ vᷣbñ ſita ſũmo ſpi ritu naſcẽdo: PRA Vnſtat igit᷑ ꝙ expꝛimi nõ po c teſt:qd duo ſint: ſummꝰ ſpi⸗ ritus ⁊ vVbñ eiꝰ:qᷓ;uis qͥbuſ⸗ dain ſingloꝝ ppꝛietatibꝰ cogantur eſſe duo· Etein ꝓpꝛiñ eſt eſſe vniex altero ⁊ ꝓpꝛiñ eſt alteriꝰ alteꝝ eẽ ex ilo. Qð ipᷣm nullo vtiq; vᷣbo vide tur familiarius poſſe ꝓferri qᷓ; ſi di⸗ cat ꝓpꝛiũ eſſe vni⸗ naſci ex altero:⁊ ꝓpꝛi alteriꝰ naſci alteꝝ ex ipᷣo. Cer tů nãq; iã ↄſtat ꝙ verbũ ſũmi ſpũs nõ ſic eſt ex eo quẽadmodũ ea q̃ ab illo facta ſũt:ᷓᷣ quẽadmodũ crea toꝛ de creatoꝛe:ſũmũ ð ſũmo. Et vt ple na bꝛeuitate oĩmoda abſoluat᷑ ſimi litudo: penitꝰ idẽipᷣm ẽ de eodẽ ip̃o ⁊ ita vt nullatenꝰſit niſi ex eo. Cum igit᷑ pateat vᷣbñ ſummi ſpũs ſic eſſe ex ip̃o ſolo vt ꝑfectã eiꝰ quaſi ꝓles parẽtꝭ teneat ſilitudinẽ:nec ſic eẽ ex eoipſo vt fiat ab eo:ꝓfecto nllomð Aueniẽti? cogitari poteſt ex illo eſſe qᷓ; naſcẽdo. Nempe ſi innũerabiles res indub itãter dicunt᷑ naſci ex his ex quibꝰ habẽt vt ſint:cũ nullã eoꝝ ex quibꝰ naſci dicunt᷑ teneãt ſimili⸗ tudinẽ:ſicut pꝛoles parẽtiſ. Dicimꝰ em̃ capillos naſci de capite:⁊ poma ex arboꝛe:licʒ nec illi capitiſ nec iſta arboꝛis ſilia ſint. Bi inqᷓ; mlta hmõi non abſurde dicunt᷑ naſci:tãto con ⸗ gruẽtius dici põt vbũ ſummi ſpũs ex illo exiſtere naſcẽdo:qnto ꝑfectiꝰ quaſi ꝓles parẽtis trahit eiꝰ ſilitu⸗ dinẽ ex illo exiſtẽdo. 6 O veriſſime ille ſit parẽs ille vo ꝓles: Lg. XXXIX. od ſi ↄueniẽtiſſime ðꝛ na⸗ q ſci ⁊ tã ſile eſt illi de quo na⸗ * ſcit:cureſtimet᷑ ſile quaſi ꝓ⸗ les parẽti:⁊ potiꝰaſſerat:qꝛ tãto
Anſelmi Liber
ꝛ eſt ille parẽs ⁊ iſtud ꝓles:q̃n — iller kie ad huiꝰ natiuitat ꝑfectionẽ ſolus ſufficit:⁊ qð naſci eius ſimilit udinẽ expꝛimit. Namq; in rebꝰ alijs q̃s parẽtis ꝓliſq; certũ zhabitudinẽ habere: nila ſie gignit vt oĩno nulliꝰ indigens ſola ꝑſe ad gignẽdã ꝓlem ſu fficiat:nulla ſic gi⸗ gnit᷑ vt nila admixta diſſimilitudi ne oĩmodã ſilitudinẽ parẽtꝭ exhibe⸗ at. Si 3 verbũ ſũmi ſpũs ſic eſt om ⸗ nino ex ipſius ſola eſſentia:⁊ ſic ſin ⸗ gularit᷑ ẽ illi ſile vt nulla ꝓles ſic ſit
oĩno ex ſola parẽtꝭ eẽntia:aut ſic ſi
milis parẽti: ꝓfecto nullis rebꝰ tam ↄneniẽter videt᷑ aptari habitudo pa rẽtis ⁊ ꝓlis qᷓ; ſummo ſpiritui ⁊ ver bo eius. Quapꝛopt᷑ illiꝰ eſt veriſſi⸗ mũ eſſe parentem:iſtius vero veriſſimã eſſe ꝓlem. E ille veriſſime gignat ule vᷣiſſime gignat: L. XI. Thoc cdſtãre nõ poterit ni⸗ g ſi pariter ille viſſime gignat et iſtud veriſſime gignatur, Biclit igit᷑ iliud eſt perſpicuũ: ita b eſſe certiſſimũ neceſſe ẽ: quare ſum mi ſpũs eſt veriſſime gignere ⁊ ver⸗ bi eiꝰ veriſſime gigni. Vellẽ iã qui⸗ dem ⁊ foꝛte poſſem illũ eſſe veriſſi⸗
me patrem: hoc vero veriſſime eſſe
filiũ cõcludere. Bed nec hoc negli⸗ gendũ exiſtimo:an patrẽ⁊ filij:⁊ an matris ⁊ filie magis illis apta ſit ap pellatio:cũ in eis nulla ſit ſexus di ſcretio. Nã ſi iccirco ↄnenienter eſt ille pater ⁊ ꝓles eius filiꝰ:qꝛ vterq; eſt pũs: cui nõ pari ratiõe alteri cõ uenit eſſe matrẽ:alteri filiã qꝛ vter⸗ q; eſt vitas ⁊ ſapiẽtia? An qꝛ ĩ his naturis q̃ ſexus hñt differentiã:me⸗ lioꝛis ſexus eſt patrẽ eſſe vłfiliũ:mi⸗ noꝛis vero matrẽ vel filiã.&ſthq̃⸗
dẽ naturaliter in pluribꝰ:in quibuſ
damo eſt ecõtrario: vt in qbuſdã auiũ generibꝰin quibꝰ femininus ſe⸗ xus ſemꝑ maioꝛ ⁊ validioꝛ eſt:ma⸗ ſculinꝰ vero minoꝛ ⁊ infirmioꝛ. Aut
————————

Wonologion
terte iecirco magis ↄnenit ſũmo ſpi⸗ ritui dici patrẽ qᷓ; matrẽ: qͥa pꝛima et pꝛincipalis cã ꝓlis ſempꝑ eſt in pa⸗ tre: Nã ſi marnã cãm qͥlibet modo
ſemꝑ pat᷑ na pᷣcedit:nimis ẽ ĩcõgru⸗
um vt illi parẽti adaptet᷑ nomẽ ma ⸗
tris cui ad n3 Plem nulla alia
cã aut ſociat aut pᷣcedit. Aeriſſimũ eſt igit᷑ ſũmñũ ſpiritũ patrẽ eẽ pꝛolis ſue. Qð ſi filiꝰ eſt:ſemꝑ ſimilioꝛ eſt piĩi qᷓ; filia. Nihil aũt ſimiliꝰ eſt alte ri qᷓ; ſummo patri ꝓles ſua: veriſſi mũ eſt bãc ꝓlẽ nõ eſſe filiã ð filiũ. alteriꝰ veriſſime ſit eẽ genitoꝛẽ ⁊ patrẽ:alteriꝰge⸗ flitũ erfiliũ: Ca. XLf. cut igit᷑ ꝓpꝛiũ ẽ illiꝰ veriſ⸗ 2 fime gignere: iſtiꝰ vo gigni: ſic ꝓpꝛiũ eſt illiꝰ eẽ vᷣiſſimũ geitoꝛẽꝛiſtiꝰvoviſſimũ eẽ genitũ.
Et ſiẽ alter eſt veriſſimꝰ parẽs: alter
veriſſima ꝓles:ſic alter eſtveriſſimꝰ pater:alt᷑ veriſſimꝰ filiꝰ. Inuẽt? tot et tãtis ſingloꝝ ꝓpꝛietatibꝰ quibus mira q̃dã tam ineffabilis qᷓ; ineuita ⸗ bilis in ſũma vnitate ꝓbat᷑ eſſe plu⸗ ralitas:valde mihi videt᷑ delectabi⸗ le retractare ſepius tã inpenetrabile
ſecretũ. Ecce em̃ cũ ſit ĩpoſſibile ſic
eundẽ eſſe qui gignit ⁊ eñ qͥ gignit᷑
atq; eũdẽ eẽ parẽtẽ ⁊ꝓlẽ:vt ncẽe ſit
aliũ eẽ genitoꝛẽ: aliũ genitũ:⁊ aliũ eẽ patrẽ:aliũ filiũ: ſic tñ ncẽe eſt idẽ eſſe illũ qͥ gignit ⁊ illũ 3 gignit nec nõ parẽtẽ⁊ ꝓlẽ:vt ĩpoſſibile ſit aliũ eſſe genitoꝛe qᷓ; qð eſt genitꝰ: aliud eſſe patrẽ qᷓ; qð eſt fili.
Retractatio cõmunionis mboum 2 pꝛopꝛietatum ington: La. XLII. NE cũ ita ſit:alius ille ⁊ alius ——ille: vt omino pateat ꝙ duo Unt: ſic tñ vnñ ⁊ idipᷣm ẽ id
qð eſt illex ille:vt penitus lateat qͥd duo ſint. Nã ſic eſt alipat᷑:aliꝰfili⸗ vt cũ ambos direrĩ videã me duos dixiſſe:⁊ ſic ẽ idiðᷣm qð eſt et par⁊ fi
lius vt nõ intelligã qͥd duos dixeri. Muis nãq; ſingulus pater ſit ꝑfecte fũmꝰ ſpũs: ⁊ ſingulꝰ filius ſit p̃fecte ſummꝰ ſpũs:ſic tñ vnus idẽq; eſt ſũ⸗ mus ſpiritus pater ⁊ ſpiritus filius vt pater ⁊ filius non ſint duo ſpiri⸗ tus:ß vnꝰ ſpũs:vt ſiẽ ſingula ꝓpꝛia ſingloꝝ nõ recipiunt pluralitatẽ: q? nõ ſi duoꝝꝛita id qð cõmune eſt am⸗ boꝝ indiuiduã teneat vnitatẽ qᷓ;uis totũ ſit ſingloꝝ. Nã ſiẽ nõ ſũtduo patres aut duo filij: ſed vnꝰ pater et vnꝰ filiꝰ: quon iam ſingia ſůt ſingu⸗ loꝛum ꝓpꝛia:ita nõ ſunt duo ßᷓ vnꝰ ſinguli patris ⁊ ſinguli ilij ſit ꝑfectũ eẽ ſpiritũ: Bic ſi oppo ſiti relatiõibꝰ: vt alter nũqᷓ; ſuſcipi⸗ at ꝓpꝛimũ alteriꝰ:ſiẽ ſũt ↄcoꝛdes na⸗ tura vt alt᷑ ſẽꝑ teneat eẽntiã alteriꝰ.
a Aterius ſit eſ⸗ entia; 4. XLII. c em̃ diuerſi ſüt ꝑ hoc ꝙ al⸗ Ster ẽ pat᷑ ⁊ alter filiꝰ:vt nũqᷓ; dicatur aut pater filius: aut filiꝰ pater: ⁊ ſic idẽ ſũt ꝑ ſubſtãtiam vt ſemꝑ ſit ĩ patre eẽntia filij ⁊ in ſi⸗ lio cẽntia patrẽ: Eſt em̃ non diuerſa ß eadẽ:nõ plures ð vna vtriuſq; eſ⸗ ſentia. Vñ etiã ſi alt᷑ alteriꝰ dicatur eẽntia nõ erratur a vitate:ß̃ ſumma vnitas ſimplicitaſqʒ eõmẽdat᷑ cõis nature. Nõ em̃ quẽadmodũ intelli ſapiẽtia hoĩs ꝑ quã hõ ſapiẽs ẽ nõð põt eẽ p ſe ſapiens:ita intelligi
põt ſi dicat᷑ pat᷑ eẽntia i ⁊ filiꝰeſ⸗ 1
ſentia patrt᷑ vt eo mõ ſit fili exiſtẽs ꝑ patrẽ ⁊ pat ꝑ filiũ:q̃ſi nõ poſſit al ter exiſtẽs eẽ niſiꝑ alteꝝ: ſiẽ hõ non põt eẽ ſapiẽs niſip ſapiẽtiã. Siẽ nã ; ſũma ſapiẽtia 7emꝑ ſapit ꝑ ſe:ita ſũma eẽntia ſemꝑ eſtꝑ ſe. Eſtaũtꝑ⸗ fecte ſũma eẽntia pat᷑⁊ ꝑfecte ſũna eẽntia filiꝰꝛparit᷑ ᷓ ꝑfectã pater p ſe eſt:⁊ parit᷑ ꝑfectus filiꝰ ꝑ ſe eſt:ſicut vterq; ſapit ꝑ ſe. Nõ em̃ iccirco mi⸗ nus ꝑfecta ẽ eẽntia vł ſapiẽtia filiꝰ: qꝛ eſt eẽntia nata de patrj eẽntia:⁊ ſaplentia de ſapĩa:ßᷣ tũc minpfecta

eẽntia vel ſapiẽtia eſſet ſinõ eſſet ꝑ ſe aut nõ ſapet ꝑ ſe. Nequaqᷓ; em̃ re⸗ ugnat vt filiꝰ ꝑ ſe bſiſtat:⁊ ð patre abeat eſſe. Siẽ em̃ pã habet eẽntiã et fapientiã ⁊ vitam in ſemetip̃o: vt nõ ꝑ alienã pᷣpꝑ ſuã eẽntiꝗᷓ ſit: ꝑ ſuã ſapiẽtiã ſapiat:ꝑ ſuã vitã viuat: ita gnẽdo dat vitã filio eẽntiã hẽe et apientiã: ⁊ vitã in ſemetip̃o vt non ꝑ extraneã ſed ꝑ ſuã eſſentiq ſapien⸗ tiã ⁊ vitã ſubſiſtat ſapiat ⁊ viuat:
alioqn nõ erit idẽ eſſe ꝑẽis ⁊ filij nec
erit par pii filiꝰ.Qðqᷓ; falſũ ſit liq⸗ diſſime ſuꝑiꝰ ꝑuiſũ ẽ: q̃re non repu⸗ gnat filiũ IBſiſtere ꝑ ſe ⁊ eẽ de pie: qꝛ b ip̃ʒ:id ẽꝑ ſe Pſiſtere nẽce ẽ illũ ð pꝛe hĩe. Nã ſi qͥs ſapiẽs ſuã me hẽe ſapiẽtiã: cuiꝰ pꝛiꝰ expers eſſem: doceret: vtiq; hec ipſa ſapiẽ⸗ tia eius facere nõ incõgrue diceret᷑: ſed qᷓ;uis mea ſapiẽtia ab illius ſapi entia haberet eſſe ⁊ ſapere:tñ cũ iam nõ eſſet niſi ſua ſapiẽtia eſſet: nec ſa peret niſi ſeipᷣa. Wlto igit magl eter ni patris coeternꝰ filiꝰ qui ſic habet a patre eſſe: vt nõ ſint due eſſentie: ꝑ ſe ſubſiſtit:ſapit ⁊ viuit. Nõ igit ſic intelligi põt: ꝙ pater filij aut filius patriſ ſit eẽntia: quaſi alter nõ poſſit fubſiſtere ꝑ ſe ßᷣ ꝑalterũ:ſed ad deſi⸗ gnãdã qu habẽt cõmunionẽ ſum ⸗ me ſimplicis ſũmeq; vnins eẽntie:ſic congrue dici ⁊ intelligi põt ꝙ ſic eſt giter idip̃ʒ qð alter:vt alter habeat eẽntiã alterius. Hac itaq; rone qm vrriq; nõ aliud eſt habere eẽntiã; eẽntiã eſſe: At ſi habet alter alteri? eẽntiã: ita eſt alter alteriꝰ eſſentia:id eſt idẽ eſſe eſt alteri að altert. S aptius dici poſſiit fili gẽntiapis qᷓpeſſentia ſi⸗ lij:⁊ qð ſir ſit fiiꝰpꝛis vtuſ et ſapiẽtia ⁊ ſilia:CL. XLII Aod licet ſcðᷣm pſpectã ra⸗ qF tionẽ vexꝝ ſit: valde tñ ma⸗ 2 gis ↄgruit filiũ dici eẽntiam zs qᷓ; patrem eẽntiã filij. m̃ nã ⸗ q; pã à nllo habet eẽntiã hiſia ſeip̃o
geati Anſelmi Liber
nõ ſatꝭ apte ðꝛ hãe eẽntiã alicu iꝰ niſi
ſint intelligi:
ſuã: qʒ vero fileſſentiã ſuã habet a patrer⁊ eandem habet pater: aptil⸗ ſime dici põt hãe eẽntiã Pꝰl· Qua/
re neuter alit᷑ habet eẽntiam 5; exi
iitẽdo:ſiẽ ſatis aptiꝰ intelligi hãe filius pẽis eẽntiam qᷓ; pẽ filijꝛita cõ⸗ neniẽtius dici põt filius piis eẽntiã qᷓ; pi filij. Nam hec vna ſi fiat ꝓla⸗ tio: fatis acuta bꝛeuitate cõmẽdat fi liñ nð ſolũ eandẽ eſſentiã hãe cũ pa tre:ß hãc ip̃am habere de patre:vt h ſic: filiꝰ eſt eẽntia pãis:qð eſt:filiꝰ eſt
nð differẽs eẽntia ð piiſ eẽntia: imo
de pĩe eẽntia. Biliter ð eſt filiꝰpatr? eẽntiantus ⁊ ſapientia ſiue veritas ⁊ inſticia:⁊ quicqͥd ſummi ſpũs cõ⸗ nentt eſſentie.
Quõ quędam ex his que
ſic ꝓferũt ʒliter quoq; pol⸗
Ident᷑ tñ quedã ex his qᷓ ſic v pferri ⁊ intelligi poſſunt:ali
Mm n incongru ſub hac pnũciatiðe intelligẽtiʒ ſuſciꝑe. iquet em̃ filiñ eſſe veꝝ xbñ:id eſt
pfectã intelligẽtiã ſiue ꝑfectã toti⸗ paterne ſubſtãtie cognitionẽ ⁊ ſcien tiã ⁊ ſapiẽtiã: id eſt qͥ ipſõ pis in⸗
telligit eẽntiã ⁊ cogn oſcit ⁊ ſcit ⁊ ſa
t. Ii igit b ſenſu dicat filius patr? intelligẽtia ⁊ ſapiẽtia ⁊ ſciẽtia ⁊ co⸗
nitio ſine noticia: qm̃ ĩrelligit ſapit
cit ⁊ nouit patrẽ:nequaq; averita⸗ te diſcedit. eritas quoq; pĩis ap⸗ tiſſime dici põt filiuſ:nõ ſolũ eo ſen ⸗ ſu: qꝛ eſt eadẽ filij vᷣitas q̃ eſt ⁊ pãis ſicut iã ꝑſpectũ eſt: ß etiã bᷣ ſenſuvt in eo intelligat᷑ nõ impfecta quedaʒ imitatio ßᷣ integra veritas paterne ſtãtie: qꝛ nõ eſt alið qᷓ; qð eſt pater. At ſi ip̃a ſubſtãtia patr eſt intelligẽ tia ⁊ ſciẽtia ⁊ ſapiẽtia⁊ veritas: ↄſe⸗ quẽter colligit᷑: qꝛ ſicut filiꝰ eſt intel ligẽtia ⁊ ſciẽtia ⁊ ſapiẽtia ⁊ veritas paterne ſubſtãtie:ita cit intelligẽtis intelligẽtie:ſciẽtia ſciẽtie:ſapiẽtia ſa piẽtie ⁊ veritas veritatis.
—
— e——.———„
———.
————

ai vai n
Wonologion
m filiꝰ ſit k. tel eentt vEritaSveErita⸗ tis:et ſimiliter de ſimilibus —„Laplin. XLVI.
* E mẽoꝛia vo quid lentiẽdũ
d feſt: an eſtimãdꝰ eſt filiꝰintel ⸗ ligẽtia mẽoꝛie ſiue memoꝛta
patris aut mẽoꝛia mẽoꝛie. Equidẽ cũ ſumma ſapiẽtia ſui mẽoꝛ eſſe ne⸗ gari nõ poſſit:nihil cõpetẽtius qᷓ; in mẽoꝛia pater:ſicut in vbo filius in ⸗ telligit: qm̃ de mẽoꝛia naſci verbum videt᷑: qð clarius in ña mẽte ꝑcipit Qm̃ nãq; mẽſhũana nõ ſemꝑ ſe co
gitat ſicut ſui ſemꝑ meminit: liquet
cũ ſe cogitat ꝙ verbũ eiꝰ naſcit᷑ de memoꝛia. Añ apparet qꝛ ſi ſemꝑ ſe cogitaret:ſemꝑ verbũ eius de memo ria naſceret᷑. Kẽ etem̃ cogitare cuiꝰ memoꝛiã habemꝰ:hoc eſt mẽte eam dicere:verbũ vero rei eſt ipſa cogita tio ad eius ſilitudinẽ ex mẽoꝛia foꝛ⸗ mata. Hĩc itaq; liqͥdo aĩaduerti põt de ſumma ſapiẽtia q̃ ſic ſemꝑ ſe dicit ſicut ſemp ſui memoꝛ eſt:qꝛ ð eterna memoꝛia coeternum verbum naſci⸗ tur. Biẽ igit vbũ ↄgrue intelligit᷑ ꝓ les:ita mẽoꝛia parẽtis nomen aptii⸗ fime ſuſcipit. Si ꝓles q̃ oĩno de ſo
lo ſũmo ſpiritu nata eſt: ꝓles eſt ma moꝛie eius nihil ↄueniẽtius qᷓ; quia memoꝛia eiꝰ eſt idẽip̃e:quippe nõ ĩ eo qð ſui mẽoꝛ e ſt:ſic eſt ĩ ſui memo
ria velut alia res ĩ alia: quẽadmodũ
mẽoꝛ ſui vt ipſe mẽoꝛia ſua ſit. Con ⸗ ſequit᷑ ita q; vt quð filiꝰ ẽ intelligẽ ⸗ tia fiue ſapiẽtia patrt:ita ſit⁊ pater⸗ ne memoꝛie. At quicqͥd filius ſapit aut intelligit eiꝰ ſilit᷑ ⁊ meminit.
imẽoꝛia eligarpa ter ſicut in intelligentia fili⸗ us:⁊ quõ fjlius ſit inteiligẽ tia vel ſapiẽtia memoꝛię et memoꝛia patris? mẽoꝛię:
Caplin. xILVI. Ft igit᷑ filius mẽoꝛia patris memoꝛia memoꝛie:id ẽme⸗ moꝛia memoꝛ patris qui eſt mẽoꝛidſicut ẽ ſapiẽtiã patrjꝛ⁊ ſapiẽ tia ſapiẽtie: id eſt ſapiẽtia ſapiẽs pa trẽ ſapientiã: ⁊ filius quidẽ mẽoꝛia nata de memoꝛia ſicut ſapiẽtia nata de ſapiẽtia:patervero de nullo nata memoꝛia videt᷑ ſapiẽtia. Bʒ ecce důũ huius patris filijq; ꝓpꝛietates com munionẽq; ṽlectabiir intueoꝛ: nihil delectabiliꝰ in ilł ↄtẽplandũ ĩuenio q; mutui amoꝛis a ffectũ: quoniam em̃ abſurde neget᷑ ſummꝰ ſpiritus ſe amare:ſicut ſui memoꝛ eſtæ ſe intelli git cũ mẽs rõnalis ⁊ ſe ⁊ illũ amare poſſe ↄuincat᷑:ex eo qꝛ ſui ⁊ illiꝰme⸗ moꝛ eſſe⁊ ſe⁊ illũ intelligere poteſt: ocioſa nãq; ⁊ penitus inutilis ẽ me⸗ moꝛia? intelligẽtia cuiuſlibet rei ni⸗ ſi ꝓut ratioexigit: res ipſa amet̃ aut repꝛobet᷑. Amat ergo ſeipſum ſum⸗ mus ſpiritꝰ ſicut ſui meminit ⁊ ſe in ⸗ telligit.
S ſummꝰ ſpũs ſe amet: et qð idem amoꝛpgriterꝓ⸗ cedat a patre et filio:
CLaplin. XxLVIII.
Alam eſt rationẽ M
P ti eũ nõ iccirco ſui memoꝛem eſſe aut ſe intelligere amat:ſed ideo ſe amare quia ſui me⸗
vei resi eadmodũ j minit ⁊ ſe intelligit:nec eum ſe poſſe ea qͥ ſie ſunt in hũane imẽtis mẽoꝛia jj amare ſi fui nõ ſit memoꝛ
vt nõ ſint ipa in nr̃a mẽoꝛia ð ſiceſt jj intelligit. Nulla em̃ res amat ſine
eius memoꝛia? intelligentia:⁊ mul
ta tenent᷑ memoꝛia⁊ intelligunt᷑ que nð amanf. Patet igit᷑ amoꝛẽ ſum⸗ mi ſpiritus ex eoꝓcedere:qꝛ ſui me⸗ moꝛ eſt: ⁊ ſe inteiligit. De ſi ĩ memo ria ſũmi ſpũs intelligitpã: in inteili⸗ gẽtia filiꝰ:manifeſtũ eſt: qꝛ a pĩe pa⸗ rit᷑ ⁊ filio ſũmi ſpũs amoꝛ ꝓcedit. yterq; pari amòꝛe di ligat ſe ⁊alterum: Caplm.xIIN. 5 4

d ſiſeamat ſümꝰ ſpũs:pꝛo⸗ u enldubio ſe amat pater: amat ſe filius: ⁊ alter alteꝝ:qꝛ ſin ⸗
glũs pater ſummꝰ ẽ ſpũs:⁊ ſingu⸗
lus filiꝰ ſummꝰ ſpũs: ⁊ ambo ſimul
vnꝰ ſpũs. Et qꝛ ṽq; parit᷑ ſui ⁊ al⸗
teriꝰ meminit ⁊ ſe ⁊ alteꝝ intelligit:
et qm̃ oĩno idipſum eſt qðᷣ amat vł
amatur in patre ⁊ qð in filio:neceſſe
eſt vt pari amoꝛe vterq; diligat ſe
et alterum.
g tãtꝰ ẽipe amoꝛ qᷓntus
eſt ipſe ſpüs: Ca. L.
Aantꝰ ergo eſt amoꝛ ſummi
ſpũs ſit cõmunis patri⁊ fi⸗ lio:ßᷣ ſi ſe tantũ diligit q̃ntuʒ ſül meminit ⁊ ſe intelligit:tĩ aũt ſui mẽoꝛ eſt ⁊ intelligit ſe:q̃nta eſt eius eẽntia: qð aliter eſſe nõ põt: ꝓfecto tãtus eſt amoꝛ eiꝰ quãtꝰ ip̃e eſt. idẽ gmoꝛ ſit idim qð eſt ſũm ſwũs:⁊ tñ ie cũ pa tre ⁊ filiovnꝰſpũs: Ca.I. Eꝝ qᷓd põt eẽ par ſũmo ſpiri v tui niſi ſũm⸗ ſpũs? Iſte itaq; . amoꝛ eſt ſũmꝰ ſpñs. Deniq; ſilla vnqᷓ; creatura: id eſt ſi nchil vnq; aliud eẽt qᷓ; ſũnꝰ ſpũs: pater et filiꝰ nihilominꝰ ſeip̃os et inuicẽ pa ⸗ ter ⁊ filius diligerẽt. Cõſequit᷑ itaq; hũc amoꝛẽ nõ eſſe aliud qᷓ; qð eſt pa
ter ⁊ filiꝰ qð eſt ſũma eẽntia. At qmm me eẽntie plures eẽ nð poſſũt: qͥd mgis neceſſariũ qᷓ; patrẽ ⁊ filium ⁊
vtriuſq; amoꝛẽ vnã eſſe ſũmã eſſen ⸗
tiã? Eſt igit᷑ idẽ amoꝛ ſũma ſapiẽtia:
ſũma veritas:ſũmũ bonũ:⁊ qͥcqͥd de ſummi ſpũs ſba dici põt.
totꝰ ꝓcedat a patre:to⸗ tus a filio et tamẽ nõ ſit niſi
Vnusgmoꝛ: LCg. LII.
Mtuendũ eſt diligenter vtrũ
ſint duo amoꝛes: vnꝰ a patre Pcedẽſ:alter a filio:an vnus nò totꝰ ab vno ꝓcedẽs ß ꝑtim a pa⸗ tre:parti a filio:an nec płreſ nec vn⸗ partim ꝓcedẽs a ſingul: ß̃ vnꝰ tot⸗
eati Anſelmi Liber
Sʒ hmði dubitatiõis certitudo hĩc indubitãter co ðſcit᷑:qꝛ nõð ex eoꝓce
dit in q ꝑles ſũt pat.⁊ filiꝰ:ß̃ ex eo in
quo vnů ſñt. Nã nõ ex relatiõibus
ſuis q̃ plures fũt:alia eſt ein relatio patris: alia filij:ß ex ip̃a ſua eſſentia que pluralitatẽ nõ admittit:emittũt pat᷑ ⁊ filiꝰ tiñ̃ pariter bonũ. Bicut ð fingulus pater eſt ſummꝰſpũs:⁊ ſin gulus filiꝰ eſt ſñmꝰſpñũsꝛ⁊ ſimul pat et filiꝰ nð dno ß vnꝰ ſpũs: ita a ſin ⸗
gulo pĩe manat totꝰ amoꝛ ſũmi ſpi⸗
ritꝰ⁊ a ſingulo filio totus:⁊ ſimuls patre ⁊ filio nõ duo toti:ß vnus idẽ q; totus.
Ex non ſit eoꝛum filius gmoꝛ: Caplm. LIII. Aid cũ h̊ amoꝛ ꝑiter habe ⸗ at eẽ a pĩe ⁊ filio: ⁊ ſic ſimilis ſit ambobꝰ vt nltatenꝰ diſſi⸗
miilis ſit illis:ßᷣ oĩno idem ſit qð illi⸗
filiꝰ eoꝝ aut ꝓles eſtimãdꝰ eſt? Gʒ ſiẽvᷣbñ mox vt ↄſiderat᷑ ſeꝓ lẽ eſſe eiꝰa quo eſt euidẽtiſſime pꝛo⸗ bat. ꝓpterca pᷣferẽdo parẽti imaginẽ: ſic amoꝛ apte ſeꝓlẽ—— dum a pĩe ⁊ filio ꝓcedere intelligit:nõ ſta tim tã ꝑſpicuã exhibet ſe cõtẽplãti eius ex quo eſt ſilitudinẽ: qᷓ;uis im ↄſiderata rõ doccat oĩno idip̃m eſſe qð eſt pã ⁊ filius. Deniq; ſi ꝓles eo⸗ rũ eſt:aut alter eoꝝ erit pat᷑ evꝛalter mater:aut vterq; pater ſiue mat᷑ eſt: que oĩa vitati repugnare videntur. Mm̃ nãq; nullatenꝰaliter a patreꝓ cedit qᷓ; a filio: nulla veritas patitur vt diſſimili vocabulo ad illũ pat? fi lius referant᷑. Nõ eſt igit alter pater eiꝰ:alter mater. At añũt duosliq̃ ſint que ſingula ꝑfectã ⁊ nlła ↄſideratio ne differentẽ habeãt pariter ad ali⸗ qͥd vnñ patris aut matris habitudi
nẽtꝛnullã natura aliqͥ monſtrari cõce
dit exẽplo. Ergo nõ eſt vterq; ſcili⸗ cet pater ⁊ filiꝰ pat᷑ aut mater amo⸗ ris a ſe manãtis. Nequaq; itaq; vi⸗ det veritati duenire vt idem amo
—,————.—.—

etpiadeij et:iut al v atſit
eoa vtx—
uFfi zkm -
s reirn—
WMonologion
eorum filius ſit aut ꝓles. ſolus pater ſi itgenitoꝛ et ingenit?: ſol filiꝰgenituſ: ſolus aMoꝛ * Ad videt᷑ tñ amoꝛ idem:nee o oino ſcðm cõmunis locutio nis modũ dici poſſe ĩgenitꝰ: nec ita ꝓpꝛie ſiẽ vbñ enitꝰ. Bole⸗ mus em̃ ſepe dicere aliꝗa Fn ex ea re de cũ dicimꝰ ſplẽdoꝛẽ aut caloꝛẽ gigni ab igne:ſeu aliquẽ effectũ ex cã ſua. Scðmn bãc igit᷑ ra⸗ tionẽ amoꝛ a ſũmo ſpũ exiẽſenõ om⸗ nino aſſeri põt ĩgenitꝰ: ita voꝓpꝛie ſicut vᷣbñ dici genitꝰnð põt: q? vbñ viſſimã eẽ ꝓlẽ⁊ vᷣiſſimũ filiũ:amo⸗ rẽ Vo nllatenꝰ filiũ aut ꝓlẽ eẽ mani⸗ feſtũ ẽ Mõt itaq;:imo ðᷣbet dici ſolꝰ ille cuiꝰ vbñ eſt genitoꝛ ⁊ ĩgenitꝰ:qꝛ ſolus ẽ pã ⁊ parẽs ⁊ nlło mõ ab alio eſt. Jolũ aũt vᷣbñ enitũ:qꝛ ſolum fili ⁊ꝓples ẽ. Solꝰ vo amoꝛ vtriuſ⸗ q; nec genitꝰ nec igenitꝰ:qꝛ nec filiꝰ nec igenitꝰẽ:nec oĩno nõ eſt ab alio.
amoꝛidẽ ſit incregtus et creatoꝛ ſiẽ pater et fiuus ettñ ipe cũ illis nõ tres ſed Vn ineatug ⁊vnꝰcreatoꝛ et qðᷓ idẽ poſſit dici fpirituf patriset fili: Ca. LV. Somð gũt idẽ amoꝛ ingul⸗ dq eſt ſũma eẽntia ſic par ⁊ fili us:⁊ tñ ſilpat᷑ ⁊ filiꝰ⁊ vtriuſ 5 Wnoꝛ non plures:ß vna ſũma eſ⸗ ſentia: q̃ ſola a nlło facta nõ ꝑaliud qꝑſe oĩa fecit:neceſſe eſtvt quem/ admodũ ſingulus pater ⁊ ſingulus filiꝰ eſt increatꝰ⁊ creatoꝛ:ita⁊ amoꝛ lingulꝰ ſit increatꝰ ⁊ creatoꝛ:⁊ tamẽ oes tres ſil⁊ nõ plures ßᷣvnꝰ increa⸗ tus⁊ vn⸗ creatoꝛ. Patrẽ itaq; nul lus facit ſiue creat aut gignit: filium vero pater ſolꝰ gignit:ðᷣ nq facit:pa ter aũt pariter ⁊ filiꝰ nð faciũt he gignunt:ß ãdãmõ ſi ſie dict põt ſpi⸗
rant ſuũ amoꝛẽ:qᷓ;uis em̃ nð noſtro moꝛe ſpiret ſũme incõmutabilis eſ⸗ ſentia: tamẽ ipſum amoꝛẽ a ſe inef⸗ fabilit ꝓcedentẽ nõ diſcedendo ab illa ßexiſtẽdo er illa: foꝛſan nõ alio mðd videt᷑ poſſe dici aptiꝰ ex ſe emit ⸗ tere qᷓ; ſpirãdo. Qð ſi dici põt:ſicut vVbũ ſũme eẽntie filiꝰ ẽ eius:ita eiuſ⸗ dẽ amoꝛ ſatj ↄueniẽter appellari po teſt wüs eiꝛ vt cũ eẽntialiter ipe ſit ſpũs tanqᷓ; pater ⁊ filiꝰꝛilli nð putẽ⸗ tur alicuiꝰ ſpñs: qꝛ nec pater ab vl⸗ lo alio eſt nec fili a patre q̃ſi ſpiran te naſcitꝛiſte aũt eſtimet᷑ ſpñsvtriuſ ;ꝛqꝛ ab vtroq; ſuo qͥdã ĩenarrabili mõ ſpirãte mirabiliter ꝓcedit. Qui etiã ex eo qꝛ eſt cõmunio patris ⁊ fi lij nõ abſqʒ rõe q̃ſiꝓpꝛiñ aſſumere po ſſe videt᷑ aliqð nomẽ qʒð patri fi⸗ ioq; cõmune ſit ſi ꝓpꝛij noĩis exigit indigẽtia. Qð quidem ſi fiat ſcʒ vt ipſe amoꝛ noĩe ſpũs quod ſubſtan⸗ tiã pariter patris⁊ filij ſignificat:q̃ſi ꝓpꝛio deſignet. Ad hoc quoq; non inutiliter valebit: vt ꝑ hoc idipſum eſſe qð eſt pat⁊ filius:qᷓ;uis ab illis eſſe ſi uñ habeat intimet᷑. ſicut filieſt eẽntig vel ſapiẽtia patrig:eo ſenfu qa habeat eandẽ eẽntiz vel ja pietiã quã pat:ſic idẽ pöe ſit patrig⁊ jlij eẽnta ⁊ api entia:⁊ ſimiliq: Ca.IV. N Steſt qͥʒ; quẽadmoqũ flirſt P ſubſtãtia ⁊ ſapientia ⁊ vᷣtus —2 patriſ:eo ſenſu:qꝛ habet ean dem̃ eẽnttã⁊ ſapiẽtiã ⁊ virtutẽ quã pat:itavtriuſqʒ ſpũs intelligi eſſen⸗ tia vel ſapiẽtia vł virtꝰ patris ⁊ filij qꝛ habet oĩno eandẽ quã habẽt illi.
pater⁊ filius ⁊coꝛum
ſpũs pariter ſint in ſe inui⸗
gM: Caplin. LVII. Scundũ eſt intueri in pẽe et
filio 2 vtriuſq; ſpñ quõ ſint in ſeinuicem tãta equalitate
vt nullꝰ aliũ excedat. Pꝛeter h em̃
8 5

—
Begti Anſelmi Liber
quiavnuſqͥlq; eoꝝ ſie eſt ꝑfecte ſum⸗ ma eẽntia: vt tñ oẽs tres ſit non ſint niſi eẽnta vna ſũma:q̃ nec ſine ſe vel
ertra ſe nec maioꝛ vel minoꝛ ſeipſa
eſſe põt. Per ſingulos tñ idipſũ nõ minus vaiet ꝓbari. Eſt etem totꝰ pt in filio ⁊ cõmnni ſpũ: ⁊ filius in pa⸗
tre ⁊ eodẽ ſpiritu:⁊ idẽ ſpũs in pẽe et filio: qꝛ mẽoꝛia fũme eſſentie tota
eſt in eiꝰ inteiligẽtia ⁊ amoꝛeꝛet intel ligẽtia ĩ mẽoꝛia ⁊ in amoꝛe: ⁊ amoꝛ in mẽoꝛia ⁊ intelligẽtia. Totã quip pe ſuã memoꝛiã ſummꝰ intelligit ſpi ritus⁊ amat:⁊ totiꝰ intelligẽtie me ⸗ minit ⁊ totã amat:⁊ totius amoꝛis meminit ⁊ totũ intelligit. Intelligi⸗ tur aũt in memoꝛia pater:in intelli⸗ etia filius:in amoꝛevtriuſq; ſpũs. Tãta igit᷑ pater ⁊ filiꝰ ⁊ vtriuſq; ſpi ritus equalitate feſe complectunt᷑ ⁊ ſunt in le ininicẽ: vt eoꝝ nullus aliũ excedere aut ſine eo eſſe ꝓbet᷑.
nullus eoꝝ alio indi⸗ geat ad memoꝛandũ vłin⸗
—
teligendũ vel amandũ:qꝛ
fingulus quiſq; eſtmemo⸗ ria et intelligẽtia ⁊ amoꝛ:et guicquid neceſſe eſt ineſſe ſüme eſſentie: Ca. LVIII. Ad in his nullatenꝰ negligen ter memoꝛie cõmendãdũ qð ituẽti mihi occurrit exiſtimo. Ijc em̃ neceſſe eſt vt pater intelliga tur memoꝛia:filius intelligẽtia:ſpũs amoꝛ: vt nec pater indigeat filio aut cõmuni ſpiritu: nec filius patre vel eodẽ ſpirituꝛſiue idẽ ſpũs pĩex filio: quaſi pater ꝑ ſe meminiſſe ſolũ pol⸗ ſit: intelligere aũt nõ niſiꝑ filium:et amare nd niſiꝑ ſuũ kilijc iritũ: et filiꝑ ſe intelligere tĩ queat: ꝑ patrẽ aũt nẽoꝛ ſit:⁊ ꝑ ſpiritũ ſuũ amet:er idẽ ſpñs ꝑ ſe nõ alið qᷓ; amare vale⸗ at:ß pẽ iliſit memoꝛ ⁊ filiꝰ illi ĩtelli⸗ at. Nã cũ ĩ his tbꝰ vnuſqͥſq; ſingu us ſit ſũma eſſentia ⁊ ſumma ſapiẽ⸗
tia ſic ꝑfecta vt ipſa ꝑ ſe memoꝛ ſit ⁊
intelligat⁊ amet:neceſſe eſt vt nullꝰ eoꝝ triũ alio indigeat aut ad memo⸗ randũ aut ad inteiligendn m aut ad amãdũ. Singulꝰ em̃ qͥſc; eẽntialit eſt ⁊ mẽoꝛia ⁊ intelligẽtia⁊ amoꝛ:⁊ quicꝗd ſũme eſt neceſſ e ineẽ eẽntie.
Exꝝ tamen nõ ſint tres ſed vnls jeu pater ſeu filiꝰ ſeu vtriuſq; ſ
* IX
Aandã hic video queſtoinẽ occurrere. Nã ſi pater ita eſt intelligentia ⁊ amoꝛ ſicut eſt inẽoꝛia: ⁊ filiꝰ ſic eſt mẽoꝛia ⁊ amoꝛ quõ eſt intelligẽtia:⁊ vtriuſq; ſpiri⸗ tus nõ minus eſt mẽoꝛia ⁊ intelligẽ tia qᷓ; amoꝛ: quõ non eſt pater filius let alicuius ſpũs:⁊ quare nõ eſt fuliꝰ? pater ⁊ alicuiꝰ ſpũs:⁊ cur nð eſt idẽ pñs alcuiꝰpater ⁊alicuius filiꝰ:ſic quippe intelligebat᷑ ꝙ mẽoꝛia eſſet pat᷑:filius iteliigẽtia: vtriuſq; ſpũs amoꝛ? Aeꝝ hec qſtio nõ difficile ſol uit᷑ ſi ea que iã rõne inuẽta ſũt ei rent᷑ Iccirco em̃ nõ eſt pater filius ant alterius ſpũs:licet ſit intelligen ⸗ tia ⁊ amoꝛ: quia non eſt intelligen⸗ tia genita:aut amoꝛ ab aliq̃ ꝓcedẽſ: ſed eſt gignẽs eſt ti⁊ a quo ꝓcedit alius:iliꝰ quoq; iðᷣo nð eſt pater aut alicuius ſpñs qᷓ;uis ſeipſo memoꝛ ſit⁊ amet: qꝛ nð eſt memoꝛia gignẽs aut amoꝛ ab alio ad ſititudi⸗ nẽ ſui ſpũs ꝓcedẽs: ßᷣ quicqͥd exiſtit tantũ gignit᷑ ⁊ eſt a qͥ ſpũs ꝓcedit Bpiritũ qͥʒ nõ cogit eſſe patrẽ aut fi liũ h qꝛ ↄtẽtꝰ ẽ ẽoꝛia aut intelligẽ tia: cñ nõ ſit mẽoꝛia gignẽſ aut iteili gẽtia genita:ß ſolũ qͥcqdẽ ꝓcedat. Quid igit᷑ ꝓhibet ↄcludi: quia vnꝰ
tin ẽ ĩ ſũma eẽntia pĩ: vnꝰ filiꝰ:vn
ſpñs:⁊ ñ treſ pĩes aut filij aut ſpũs⸗
Quõ ex his multi filij na⸗
ſci videant: Ca. LX. Ed ne foꝛte repugnet huic af C ſertioni qð intueoꝛ:nã dubi⸗
um eſſe nõ debet:qꝛ pater et
—

tmellig ö mnus aus ſpůs P erii tuu
dad Sini⸗ equein äſi Juncrei Fent ens ſpü in
utin oꝛ ſt jctn 5 niü 4*0 et
inöun
3½ dtß, wahu
mon — 1erth
Emin
—
et alios ambos dicit ſiẽ ſe ⁊ altos in ⸗
telligit. Oꝛ ſi ita eſt:quõ nõ ſ in ſũ⸗
ma eẽntia tot verba quot ſunt dicẽ⸗ tes ⁊ qͥt ſunt qui dicunt᷑? Si em̃ plu res hoĩes vnñ aliqd cogitatione di⸗ cãt:tot eius videnf᷑ eſſe verba quot ſunt cogitantes qꝛ in ſinguloʒꝝ cogi⸗ tatiõtbus verbũ eius eſt. Itẽ ſi vnꝰ homo cogitat aliqᷓ̃ plura: totyvba ſĩ in mẽte cogitãt?: quot ſunt res cogi tate. Sed in hoĩs cogitatiõe cũ co⸗ gitat aliqd qð extra eius mentẽ eſt: nõ naſcit᷑ verbñ cogitate rei ex ipſa rcꝛqꝛ ipfa abſens eſt a cogitatiõis in tuitu:ß ex rei aliq̃ ſilitudine vł ima/ ine que eſt ĩcogitãtis mẽoꝛia: aut oꝛte q̃ tñc cũ cogitat ꝑ coꝛpoꝛeum ſenſũ ex re pᷣſẽti fmẽtẽ attrahit᷑. In ſñma vero eẽntia ſic ſibi ſemꝑ ſũt pᷓ⸗ ſentes pater ⁊ filius ⁊ eoꝝ ſpũs:Eſt em̃ ſient iã ꝑſpectũ eſt vnuiqͥſq; nõ minus in alijs qᷓ; in ſeipᷣoꝛ vt cũ inui cem ſe dicũt:ficvideat idem ipſe qui dicit gignere verbũ ſuũ quẽadmo/ dũ cũ a ſeipſo dict. Quð ð nihil gi gnit fili aut eius patrisq; ſpiritus ji vnuſqſq; eoꝝ vbũ gignit ſuũ cñ a ſe ipſo ðꝛ vel ab alio? Quot aũt vba Pbari poſſunt de ſùma naſci ſubſtã⸗ tia:tot eã neceſſe eſt ᷣm ſupioꝛẽ cõſi derationẽ filios gignere ⁊ tot emitte re ſpũs. Hac itaq; rõne vident᷑ in il⸗ la eſſe:nõ ſolũ multi patres ⁊ filij ⁊ ꝓcedẽtes:ſed ⁊ alie neceſſitudimes: Aut certe pater⁊ filius⁊ eoꝝ ſpũs:de bꝰ iã certiſſimũ eſt qꝛ vere exiſtũt: nõ ſũt tres dicẽtes:qᷓ;uis ſingulꝰqͥſ⸗ ꝙſit dicẽs:nec ſt plia q̃ dicũt᷑ vnuſ qſq; ſeip̃m⁊ alios duos dic̃. Siẽ̃ em̃ ſũme ſapiẽtie ineſt ſcire ⁊ ĩtelligere: ita vtiq; eterne incõmutabiliſq; ſciẽ rie ⁊ intelligẽtie naturalc eſt id femꝑ pᷣſens intueri 25 ſcit ⁊ intelligit. Ni hil añt aliud eſt ſũmo ſpiritui huius dicere qᷓ; quaſi eogitãdo intueri:ſiẽ noſtre mẽtis locutio nihil alið eſt qᷓ; cogitãtis inſpectio. Certiſſimũ autẽ eſt ið ↄſiderate rões reddiderũt qc
onologion
filius ⁊ eoꝝ ſpũs vnuſqͥſq; ſeipſum
quid ſumme nature ineſt eẽntialiter id pfecte ↄuenire patri ⁊ filio et eoꝝ ſpiritui ſingillatim: ⁊ tñ idipᷣm ſiſi⸗ mul dicat᷑ de tribꝰ nõ admittere plu ralitatẽ. Cñ ꝗ ↄſtet qꝛ ſiẽ ꝑtinet ad eius eẽntiã: ſciẽtia ⁊ intelligẽtia:ſic eius ſcire ⁊ intelligere nõ eſt alið qᷓ; dicere:id eſt ſemꝑ pᷣſens intueriq ſcit ⁊ intelligit:neceſſe eſt vt quẽad modũ ſingulns pã ⁊ ſingulꝰ filius ⁊ ſingulus eoꝝ ſpũs eſt ſciẽs ⁊ intelli⸗ gẽs:? tñ hi tres ſimul nõ ſůt plures ſciẽtes aut intelligẽtes:ßᷣ vnus ſciẽs ⁊ vnꝰintelligẽs:ita ſingulꝰqͥſq; ſit di cẽsꝛnec tñ ſint tres dicẽtes ſileß vnuf dicẽs. Hinc illud quoq; liquide co⸗ ſ põt:qꝛ cũ hi tres dicunt᷑ vła eip̃is vel ab inuicẽ:nõ ſt plura que dicunt᷑. uid nã q; ibi dicit᷑ niſi eoꝝ eſſentia? Si ðᷓ illa vna ſola eſt: vnum ſolũ eſt qð dicit᷑:ʒ; vnñ ſolũ eſt in il lis qð dicit ⁊ vnñ qð dicit᷑. na qp pe ſapiẽtia eſt q̃ in ilis dicit ⁊ vng ſubſtãtia q̃ dicit᷑:cõſequit᷑ nõ ihi eſſe plura verba ß vnñ. Licet igit᷑ vnul qͥſq; ſeip̃ᷣm ⁊ oœẽs inuicẽ ſe dicãt: im⸗ poſſibile tñ eſt in ſumma eẽntia eſſe vhñ aliud p̃ter illud de qᷓ iam ↄſtat: qð ſic naſcit᷑ ex eo cuiꝰ ẽ vᷣbñ vt etiã vera eius dici poſſit imago ⁊ vcre fi lius eius ſit. In quo mirũ quiddam et inerplicabile video. Ecce eĩ cum manifeſtũ ſit vnñ quẽq; ſcʒ patrẽ⁊ fi liũ ⁊ pẽis filijq; ſpiritũ pariter ſe et amhos alios diccre ⁊ vnñ ſolñ ibi eẽ verbũ:nllatenus tñ ipᷣm vbñ vide poſſe dici verbñ oĩm triũ tĩ vniꝰ eox. Conſtat em̃ ipᷓm eſſe imaginem et fili eiꝰcuiꝰẽ verbñ:⁊ patet ꝙ nee imago nec filiꝰ ſuimet nec a ſe ꝓcedẽ tis ſpũs ↄgrue dici pᷣt. Nã nec ex ſe po Bec ex ꝓcedente a ſe naſcii: noc ſeip̃ʒ aut ꝓcedẽtẽ a ſe eriſtẽdo imita tur. Beip̃n qͥppe nõ imitat᷑: nec a ſe trahit exiſtẽdi ſilitudinẽ:qꝛ imitatio et ſilitudo nõ eſt ĩ vno ſolo ñ in plu⸗ rihus. Nlum vero non imtatur nec ad eius ſimilitudinem exiſtit: quia iſte nõ habet ab illo eẽ ß ille ab iſto.

* Quõ nõ 4 b niſi vnus Rſtat igit B olũ vbů ilꝰ ſo r lih eẽ ð q́ᷓ naſcẽdo habet eẽ:⁊ ad cuiꝰ oĩmodã ſilitudinem exiſtit. nꝰ ꝗ pat᷑ nõ ples pr̃eſ: vnꝰ filiꝰ non plures filij: vnꝰ ꝓcedẽs ſpi⸗ ritꝰ nõ ples ꝓcedẽtes ſpiritus ſũt in ſũma eẽntia. Qui cũ ita tres ſint vt nũqᷓ; pater ſit filiꝰ autꝓcedẽs ſpũs: nec kiliꝰ aliqũ ſit pat᷑ aut ſpũs ꝓce⸗ dẽs:nec vnq; ſpũs patrꝭ aut filij ſit pat᷑ aut filiꝰ⁊⁊ ſingulꝰ qͥlq; ſi ſit ꝑfe⸗ ctus vt nullo indigeat:id tñ qð iunt
ſic ẽ vnñ: vt ſiẽ de ingliſpluralr dic
nõ põtꝛita nec ð tribꝰ ſil: ⁊ cñ parit᷑ vnuſqͥſq; eß ⁊ oẽs ĩuicẽ ſe dicẽt: nð tñ ſt᷑ ibi plavbaßᷣvnñ:⁊ ip̃ʒ nð ſ oĩm ſił b vni tantũ. hoc licet inexplicabile ſit:tñ credẽdũ ſit: E. LXI Idet mihi huiꝰtã Wlimis rei v Jecretũ trãſcedere oẽm itel⸗ lectꝰ aciẽ hũani:⁊ idcirco co natũ erplicãdi q̃lr h ſit:ↄtinẽdũ pu to. Bufficere nãq; vᷣbere exiſtimo rẽ incõpꝛehẽſibilẽ ĩdagãti ſi ad ß̊ ratio⸗
cinã do ꝑuenerit vt eã certiſſime eſſe
co ſcat?etiã ſi penetrare neq̃at ĩtel⸗ lectu quõ ita ſit:nec iccirco minꝰ his ad habẽdã fidei certitudinẽ q̃pbati onibꝰ neceſſarijs nila alia repugnã ⸗ te rõe aſſeruũt᷑ ſi ſue naturał altitu⸗
dinis incõpꝛehẽſibilitate explicare
nõ patiãt. Quid attã incõpꝛchẽ ſibile:tã ĩeffabile qᷓ; id qð ſupꝛa oĩa ẽ? Quapꝛopt᷑ ſi ea q̃ ð ſũma eẽntia hactenꝰ diſputata ſt᷑:neceſſarijs rõ ⸗ nibꝰ ſt aſſerta: qᷓ;uis ſic ĩtellectu pe netrari nõ poſſint vt ⁊ Vhis valeãt explicari: nilatenꝰ tñ certitudis eoꝝ
nutat ſoliditas. Nã ſi ſupioꝛ ſide⸗
ratio rõnabil cõpꝛchẽdit incõpꝛe⸗ hẽſibile eẽ quð eadẽ ſũma ſapientia ſciat ea q̃ feẽ:ðᷣ qͥbꝰtã mlta nos ſcire neceſſe eit: Quis erplicet quõ ſciat aut dicat ſeipſã:ð q̃ aut nhil autvix oliqͥd ab hoĩe ſciri poſſibile ẽ⸗ Ergo
Beati Anſelmi Liber
ſiĩeo qð ſeipᷣaʒ: diẽꝛgenerat pat᷑: et
generak fili?: Seneratiõʒ ei⸗ qſenar Eſa.z.
bit? Sʒ rurſũ ſi ira ſe rõ ĩeffabili⸗ tar i zmo qꝛ ſic eſt: quð ſtabit qcꝗd ð illa a ſcðm patri⁊ filij ⁊ ꝙ cedẽtꝭ habitudinẽ diſputatũ ẽ? Rã ſi va ill rõe explicitũ ẽ:q̃lr ẽ illa in effabit? Aut ſi illa ĩe ffahilis ẽ: quò eſt ita ſiẽ diſputatũ ẽ? Aut qdãtenꝰ
de ilia potuit explicari:⁊ iõ nchil L⸗ .
hibet eſſe veꝝ qð diſputatũ eſt: S qꝛ penitꝰ nõ potuit eõpꝛehẽdi:iccir co ẽ ĩeffabit. Sʒ ad illud qͥd rñderi
potit:qð iã ſupꝛa ĩhac ipſa diſputa tiõe ↄſtitit:qꝛ ſic eſt ſũma eẽntia ſu⸗
6 ⁊ ef̃ oẽm aliã naturã vt ſi qñ de lla ðᷣꝛ aliqͥd vbis q̃ cõia ſĩ alijs na turt:ſenſus nllatenꝰ ſit cõis. uem em̃ ſenſũ ĩ oĩbꝰ his verbis q̃ cogita⸗ taui:intellexi niſi cõem⁊ vſitatũ? Si 5 vſitatꝰſenſꝰ vboꝝ alienꝰẽ ab illa:
cqͥd rõcinatꝰ ſũ: nõ ꝑtinet ad illã.
Quõ igit᷑ veꝝ inuẽtũ eſt eſſe aliqͥd
de ſũma eẽntia:ſi qð eſt inuẽtũ lõge diũſů eſt ab illa? uid&? An quð inuẽtũ eſt aliqͥd de incõpꝛehenſibili re ⁊ qdãmodo nihil ꝑſpectũ ẽ ðᷣ ea? Fepe nãq; mlta dicimꝰ pbe ſicut ſůt nõ exp̃mimꝰ: ß ꝑ aliud ſignifica mus id qð ꝓpꝛie aut volumꝰ aut nõ poſſumꝰ depꝛomere: vt cũ ꝑ 1 ta loqmur: Et ſepe videmꝰ aliqͥd nð ꝓpꝛie quẽadmodũ res ip̃a ẽ:ð ꝑ ali quã ſilitudinẽ aut imaginẽ: vt cum vultũ alicuiꝰ ↄſideramꝰin ſpecko:ſic quippe vnã eãdẽq; rẽ dicimꝰ ⁊ nõ dicimus:videmꝰ ⁊ nõ videmꝰ dici⸗ mus ⁊ videmꝰ:ꝑ aliud nõ dicimꝰ et nõ videmꝰ ꝑ ſuã ꝓpꝛietatem.
Quõ de ineffabili re vex
diſ pugatũ ſit: Cg. LXIII. Ac itaq; rõne nihil ꝓhibet ⁊ hV vexꝝ eẽ qð diſputatũ ẽ hacte⸗
nus de ſůma natura:⁊ ipᷣam
tñ nihllominꝰineffabilẽ perſiſtere:ſi nequaq; illa puter᷑ ꝑ eſſentie ſue pꝛo pꝛietatẽ exp̃ ſſa:ſed vtcunq; ꝑ aliud
deſignata. Ram quecunq; nominà
—

m aö f ve ctct ſüma einta zcku Sht enignl nöcun ud qöypt Aint oſm depꝛo dj⸗ lodnun5 vle qudi Lji⸗
de illa matura dici poſſe vident᷑: nõ tñ mihi eã oñdũt ꝑ ee per aliquã innuũt ſilitudinẽ. Etem̃ cum eoꝛũdẽ vocũ ſignificatiões cogito: familiariꝰ ↄcipio qð in rebus factis cõſpicio qᷓ; id quod oẽm hu ⸗ manñ intellectũ trãſcẽdere intelli⸗ goꝛnã valde minꝰ aliqͥd:imo longe aliud in mẽte iea ſua ſignificatione ↄſtituũt qᷓ; ſit illud ad quod intelli⸗ gendũ ꝑ hãc tenuẽſ ignificationem mẽs ipᷣa mea conat᷑ ꝓficere. Nã nec nomẽ ſapien tie mihi ſufficit oñdere illð ꝑ qð oĩa facta ſunt de nihilo et ſeruãt᷑ a nihiloꝛnec nomẽ eẽntie mi hi valet exßmere illud qð ꝑ ſingta⸗ rẽ altirudinẽ lõge eſt ſupꝛa oĩa:⁊ ꝑ naturalẽ ꝓpꝛietatẽ vaide eſt extra oĩa. Sic ꝗᷓ illa natura ⁊ ĩeffabilis ẽꝛ qꝛ ꝑ verba ſicuti eſt nullatenꝰ valet intimari: ⁊ falſum nõ eſt ſi qͥd de illa ròne docente ꝑ aliud velut in eni⸗ gmate põt eſtimari.
Enrõnalẽ mentẽ maxi me accedat᷑ad cognoſ cen⸗ dũ ſũmã eẽntiã:
Am igit pateat ꝙ nihil de chac natura poſſit pcipi ꝑ ſuã Wpꝛietatẽ ð ꝑ alind:certũ eſt
qꝛ ꝑillud magis ad eiꝰ cognitionẽ accedit᷑ qð illi magꝭ ꝑ ſititudinẽ ꝓ⸗ pinq̃t. Quicqd em̃ int᷑ creata—— illi eẽ ſimiliꝰ:id neceſſe eſt eſſe natu⸗ ra pᷣſtãtiꝰ uapꝛopt᷑ ida ꝑ maioꝛẽ ſilitudinẽ plꝰ iuuat mentẽ indagan tẽ ſũme vitati ꝓpin q̃re ⁊ ꝑ exceilẽ⸗ tioꝛẽ creatã eẽntiã plus docet qͥd de creante mẽs ipſa debeat exiſtimare. Mꝛoculdubio itaq; tanto altiꝰ crea trix eſſentia cognoſcit:q̃nto ꝑ ꝓpin quioꝛẽ ſibi creaturã indagat᷑. Nam
g oiĩs eẽntia inq̃ntũ eſt:intantũ ſit
ſilis ſũme eẽntie:rõ iã ſupꝛa Midera ta dubitare nõ ꝑmittit. Patet ita q; qꝛ ſẽ ſola ẽ mẽs rõnałint᷑ oẽs crea- turas qͥ ad eiꝰ inueſtigatio nẽ aſſur⸗ gere valeatꝛita nihilominꝰ eadẽ ſo⸗ la eſt ꝑ quã maxie ipᷣamet ad eiuſdẽ
MWonologion
LXIIII
inuẽtionẽ ꝓficere q̃at: Mã i cogni tũ eſt qꝛ b illi maxie ꝑ naturaleſſen tie Fuat lltnaite Quid igit᷑ aptiꝰ q; qꝛ mẽs rõalis q̃nto ſtudio⸗ ſius ad ſe diſcẽdũ ĩtẽdit:tãto effica⸗ cius ad illius cognitionẽ aſcendit:⁊ gu. to ſeipſam intueri negligit:tãto eius ſpeculatiõe deſcendit.
mẽs ipſa ſpeculũ eiꝰ etimago eius ſit: C. LXV. Ptiſſime igit᷑ ip̃a ſibimet eẽ 2 velut ſpechlñ dici põt: in ſpeclet: vt ita dicã:imaginẽ eiꝰ quã facie ad facie videre nequit. Rã ſimẽs ip̃a ſola ex oĩbus q̃ facta ſunt ſui mẽoꝛ ⁊ intelligẽs ⁊ amans eſſe põt:nõ video cur neget᷑ eſſe ĩ il⸗ la va imago illiꝰ eẽntie qͥ ꝑ ſui me⸗ moꝛiã ⁊ intelligẽtiã ⁊ amoꝛẽ in tri⸗ nitate ĩeffabili ↄſiſtit. At certe inde veriꝰ eſſe illiꝰ ſe ꝓhat imaginẽ:quia illiꝰ põt eſſe mẽoꝛ:illã intelligere et amare. In qͥ em̃ maioꝛ eſt ⁊ iũ ſimi⸗ lioꝛ: ĩ eo verioꝛ illius eſſe imago co⸗ gnoſcit. Diĩno aũt cogitari nõ põt rõnali creature naturatr eſſe datum aliqd tã pᷣcipuũ tã q; ſile ſũme ſapi⸗ entie qᷓ; hoc qꝛ põt reminiſci ⁊ intel⸗ ligere ⁊ amare id qð optimũ et ma ⸗ ximũ eſt oĩm. Mihil igit᷑ aliud eſt in ditum alicui creature qð ſic pᷣferat imaginẽ creatoꝛis. Con ſequi ita videt᷑:ꝙ rõnalis creatura nihil deber ſtudereqᷓ; h ãc imaginẽ ſibiꝑ naturalẽ potẽtiã impᷣſſam:ꝑ voli tariũ effectũ expꝛimere: Etef̃ pᷣter hoc ꝙ creanti ſe debet bip̃m qð eſt. Hine qͥʒ; qꝛ nil tã pᷣcipuum poſſe qᷓ; reminiſci ⁊ intelligere ⁊ amare ſum⸗ mũ bonũ cognoſcit:nimiꝝ nihil tã pᷣcipne debere velle ↄuincit᷑. Quis em̃ neget qͥcũq; melioꝛa ſũt in pote⸗ ſtate:ea magis eſſe debere in volun/ tate? Deniq; rõali nature nõ eſt ali⸗ ud eſſe rationalẽ qᷓ;ᷓ poſſe diſcerne⸗ re iuſtũ a nõ iuſto:veꝝ a nõ Vo:ho⸗ nũ a nõ hono:mai bonũ a minꝰ bo⸗ no:hoc aũt poſſe oĩno inutile eſt illi

— ——————
—————
et fupuacuũ niſi qð diſcernit amet
vel repꝛobet ſecundum vere diſcre⸗ tionis iudicium.
ratiõalis creatura ad
amqndũ illam facta ſit:
Caplm. LXVI. Inc ſat? patent videt᷑
h Pe rõnale ad exiſtere:vt ſiẽ rõe diſcretiõiſ aliq̃d maiꝰ
vł min bonñ ſiue nõ bonũ iudicat: ita magis aut minus id amet aut re⸗ ſpuat. Nihil igit aptius qᷓ; rõnalem creaturã ad eẽ factã vt fummã eſ⸗
ſentiã amet ſuꝑ oĩa hona ſiẽ ipſa eſt
ſũmũ honũ:ĩmo vt nihil amet niſi il lã aut ꝓpter illã: qꝛ illa ẽ bona ꝑſe ⁊ nihil alið ẽ bonñ niſi ꝑ illã. Ama/ re aũt eã neqͥt niſi eiꝰ reminiſci ⁊ eã ſtuduerit intelligere. Claꝝ ð ẽ rõna lẽ creaturã totũ ſuũ velle⁊ poſſe ad memoꝛãdũ ⁊ intelligendũ ⁊ aman/ dũ ſũmũ bonñ impẽdere debere:ad qð ip̃m eẽ ſuũ ſe coſcit habere. O gia ſempꝑ illã gmans uausde ⁊ btẽ viuat: Sbiũ P eſt aĩam huma d jnã eẽ rõnalẽ creaturã: Ergo neceſſe eſt eñ eſſe factã ad h vt amet ſũmã eſſentiã. Meceſſe eſt igit᷑ eã eẽ factã aut ad p vt ſine fine amet: aut ad ß̃ vt aliqũ vł ſpõte vel violẽter hũc amoꝛẽ amittat. Sʒ ne⸗ fas eſt eſtimare ſũmã ſapienti ad k eð feciſſe vt aliqñ tĩ bonñ aut ↄtẽ ⸗ nat aut volẽs tenere aliq̃ violẽtia ꝑ⸗ dat. Reſtat igit᷑ eã eẽ ad h factã vt ſine fine amet ſũmã eſſentiã: Et hoc facere nõ põt niſi ſemper viuat. Sic igit᷑ eſt facta vt ſeng viuat ſi ſemper velit facere ad qð fãcta eſt.
illa ſe amãti ſeipſam retribuat: Ca. LXVIII.
Einde incõueniẽs eſt nimis
d ũme bono ſũmeq; ſapiẽti:⁊ oipotẽti creatoꝛi vt qð fecit eſſe ad ſe amãdũ: id faciat non eſſe
Beati Anſelmi Liber
33diu vere amauerit:⁊ qð ſpõte de⸗ tivt femp amaret:id au⸗ ferat vłlauferri ꝑmittat amãti: vt ex neceſſitate nõ amnet: pᷣſertim cũ dubi tari nullatenꝰ debeat ꝙ ipᷣe oẽm na⸗ turã ſe vere amãtem amet · Quare manifeſtũ ẽ hñane aĩe nunqᷓ; aufer⸗ ri ſuã vitã ſi ſemp ſtudeat amare ſũ mã vitã. Qualr ð viuet? Auid em̃ magnũ ẽ lõga vita:niſi ſit a moleſti⸗ arũ incurſione vere ſecura? Auiſqͥs em̃ dũ viuit:aut timẽdo aut patien do moleſtijs ſubiacet:aut falſa ſecu⸗ ritate fallit: qd niſi miſere viuit? Bi quis aũt ab his libere viuit: bt? vi⸗ nit. Sʒ abſurdiſſimũ eſt vt aliqᷓ na⸗ tura ſemꝑ amando illũ qͥ eſt ſuinme bonꝰ ⁊ oĩpotẽs:ſemꝑ miſere viuat: liq̃t igit hũanã aĩam̃ hmõi eſſe vt ſi ſeruet id ad qð eſt: aliq vere ſecu⸗ ra ab ip̃a moꝛte ⁊ om̃i alia moleſtia btẽ viat. Deniq; nullatenꝰ veꝝ vi⸗ deri põt vt iuſtiſſimꝰ ⁊ potẽtiſſimꝰ nihil retribuat amãti ſe ꝑſfeuerãter: cui nõ amãti tᷣbuit cẽntiʒ vt amã̃s eſſe poſſet. Si enim nihil retribuat amãtiꝛnõ diſcernit iuſtiſſimus inter amantẽ ⁊ ↄrẽnentẽ id qð ſũme ama ri debet:nec amat amantẽ ſeꝛ autnõ deſt ab illo amari:qᷓ oĩa ab illo diſ onãt:retribuit igit᷑ oĩ ſe amare ꝑſe⸗ uerãti. Quid aũt retribuit ſi nihilo dedit rõnalem cẽntiã vt amans eẽt? Quid dabit amẽti ſi amare nõ cel⸗ ſet? Si tã grãde ẽ qð amoꝛi famula tur:q; grãde ẽ qð amoꝛi recõpẽſat᷑. Et ſi tale eſt amort fulcimẽtũ:q̃le eſt amoꝛiſemolumẽtũ? Nam ſi rõnalis creatnra q̃ ſibi ĩutilis eſt ſine amo⸗ re ſic eminet in oĩbꝰ creaturis: vtiq; nihil põt eſſe pᷣmiũ huiꝰ amoꝛis niſi qð ſupeminet in oibꝰnaturis. Rtef̃ ipᷣm idẽ bonũ qð ſic ſe amari exigit: nõ minꝰ ſe ab amãte deſiderari co⸗ git᷑. Nã q́s ſic amet inſticiã: verita⸗
tẽ:heatitudinẽ:ĩcoꝛruptibilitatẽ:vt
his frui nð appetat? Euid g ſũma bonitas retribuet amãti ⁊ ðᷣſideran ti ſe niſi ſeip̃az? Nã̃ quicqͥd alið tri
— S=—————— S—
üt
„—
„—
u

dii q jn nott unt
ömin Pnin oa. Si tim nnö diq tMrm ui 1 riſn danetu 2 Auit tile1 ti
onologion
buat:nõ tribnit qꝛ nec compenſatur amoꝛi nec ↄſolat amantẽ nec ſaciat deſiderantẽ. It ſi ſe vult amari⁊ de ſiderari vt aliud tribuat: nec ſe vult amari ⁊ deſiderari ꝓpter ſe:ßᷣꝓpter aliud:⁊ ſic nõ vult ſe amari ßᷣ aliud: qð cogitari nefas eſt. Mihil ð veriꝰ qᷓ; ꝙ oĩs aĩa rõnalis ſi quẽadmodũ debet ſtudeat amando deſiderare ſũmã btütndinẽ: aliqñ illã ad fruen dũ ꝑcipiat:vt qð nũc videt q̃ſi ꝑ ſpe culũ ⁊ in enigmate:tũc videat facie ad faciem. 5— oĩs hñũang aia ſit im⸗ moꝛtal. Capi. I.XIX. Trũ aũt ea ſine fine fruatur v dubitare ſtultiſſimũ eſt: qm̃ ilia fruens nec timoꝛe toꝛqri
pdterit: nec fallaci ſecuritate vᷣcipi:
nec eiꝰ indigẽtiã iã expta iliã pote ⸗ rit nõ amare:nec illa deſeret amantẽ ſe:nec aliqͥd erit potẽtiꝰ qð eas ſepa⸗ ret inuitas. Quare q̃cũq; aĩa ſũma btitudine ſemel frui cepit: erne btã erit. Hinc vtiq; ↄſequẽter colligitur ꝙ illa q̃ ſũmi bon amoꝛẽ cõtemnit: eternã miſeriã incurrit. Nã ſi dicit ꝙ ꝓ tali cõtẽptu ſic iuſtiꝰ puniatur vt ip̃ᷣm eſſe vł vitã ꝑdat: qꝛ ſe non vtit᷑ ad id ad qð eſt facta:nullatenꝰ hoc admittit rõ:vt poſt tãtã culpam P pena recipiat eẽ qð erat ante oẽm culpã. Quippe anteq;; eſſet nec cul⸗ pã habere nec penã ſentire poterat. Ii g aĩa ↄtẽnens id ad qð facta eſt ſic moꝛitur vt nihil ſentiat: aut om/ nino nihil ſit: ſiliter ſe habebit ⁊ in maxima culpa ſine omni culpa: nec diſcernet ſumme ſapiens iuſticiam inter id qð nullũ bonũ põt:⁊ nullũ malũ vult:⁊ id qð maxmũ bonum põt:⁊ maximũ malũvult: At h ſatꝭ patet qᷓ; incõᷣueniẽs ſit. gut ſempmiſera aut ali qũ btãᷓ vere ſit: Cg. LXX. Ihil igit᷑ videri põt cõſequẽ tius ⁊ nihil credi debet cert q; hoiĩs aĩam ſic eſſe factʒ:vt
tudinẽ eternã miſeriã ve di
ſi ↄtẽnat amare ſũmã eẽnti: ernã patiet᷑ miſeriam: vt ſiẽ amãs eterno gaudebit pᷣmioꝛita ↄtẽnẽs eterna pe na doleat: Et ſiẽ illa ſentiat ĩmuta⸗ bilem ſufficientiã: ita iſta ſentiat in ⸗ conſolabilẽ indigenttam. Sed nec amantẽ animã neceſſe eſt eterne bea tam eſſe:nec cõtẽnentẽ miſeram ſi ſit moꝛtalis. Buue igitur amet ſiue con tẽnat:id ad qð amandũ creata eſt: neceſſe eſt eam immoꝛtalem eſſe. Si aũt aliqᷓ ſũt aĩe rõnales q̃ nec aman tes nec contẽnentes iudicande ſint: ſicut eſſe videntur anime infantum: quid de his ſentiendum eſt? Sunt moꝛtales ſiue ĩmoꝛtales? Ged pꝛo⸗ culdubio omnes hñane anime eiuſ⸗
dem nature ſunt: mnuare qm̃ cõſtat
quaſdam eſſe ĩmoꝛtales: neceſſe eſt omnẽ animã eſſe ĩmoꝛtalẽ. Neꝝ cũ omne qð viuit aut nunqᷓ; aut aliqñ ſit vere ſecurũ ab omni moleſtia:ni⸗ hilominꝰ eſt neceſſe omnẽ humanã animã aut ſemꝑ miferã eſſe:aut ali⸗ quãdo vere beatam. Pnulla anima iniuſte pꝛi uet ſůmo bono etꝙ ommi⸗ no ad ipſum ſit: Lapim. L.XXI. Ve vero auime incunctan⸗ q j ter iudicãde ſunt ſic amãtes illud ad qð amandum facte ſunt vt illo quãdoq; frui:que antẽ ſic contemnẽtes vt illo ſemper indi⸗ gere mercantur:aut qualiter quo ve merito ille que nec amãtes nec con⸗ temnẽtes dici poſſe vident᷑:ad beati ſtribuan ur: aliquem moꝛtalium diſputãdo
opoſſe compꝛehendere: pꝛoculdubio
vel difficillimũ vel impoſſibile exi⸗ ſtimo:qð tam a ſumme iuſto ſumme q; bono crestoꝛe rerũ nulla eo bono ad qð facta eſt inin ſte pꝛiuet᷑ certiſſi me eſt tenendũ:⁊ ad ihen pſum ho nũ eſt omni homini toto coꝛde:tota anima:tota mẽte amando ⁊ deſide⸗ rando nitendum.

e ſumina eẽntia ſit we⸗ fanda; Ca. LXXII. Ad in hac intentione hñũana aia nullatenꝰ ſe poterit exer⸗ cere ſi deſperet quo intẽdit ſe poſſe ꝑuẽire. Quapꝛopt᷑ qᷓ̃ntũ illiẽ vtile ſndiũ ad nitẽdũ: tãtũ neceſſa ria eſt ſpes ꝑtingẽdi. Amare autẽ et ſperare nõ Pr qð nõ credit. Expe⸗ it itaq; eidẽ hũane aĩe ſũmã eſſen⸗ tiã ⁊ ea ſine quibꝰ illa amari nõ põt credere: vt ilia credẽdo tẽdat iillã: Mð idẽ apte bꝛeuiꝰq; ſignari poſſe khe ſiꝙ eo qð eſt credẽdo tẽdere in ummã eẽntiã:dicat᷑ credere in ſum⸗ mã eẽntiã. Nã ſi quis dicat ſe cre⸗ dere in illã:ſatis videt᷑ oñdere ⁊ per fidẽ quã ꝓfiter̃ ad ſummã ſe tẽdere eſſentiã:?⁊ illa ſe credere que adhãc pertinẽt intentionẽ:nã nð videt᷑ cre dere in illã ſine qui credit qð atten⸗ dendũ in illã nõ ꝑrinet:ſiue qui ꝑ qð credit nõ ad illã tẽdit. E credendũ ſit in illam
e— E foꝛtaſte indifferenter dici põt credere in illã ⁊ ad illã: ſiẽ P eddẽ accipi põt credẽdo tẽde⸗ re in illã ⁊ ad illã⁊niſi qꝛ quiſqͥs tẽ⸗ dendo ad illam ꝑuenerit: non extra illã remãebit:ß intra ilã ꝑmanebit: Qð exp̃ſſius ⁊ familiariꝰſignificat ſi dicit tendẽdũ eẽ in illã qᷓ; ſi ðᷣꝛ ad illã. hac itaq; rõe puto ↄgruẽtiꝰ poſ ſe dici credẽdũ eẽ ĩ illã qᷓ; ad illã. Din patrẽ ⁊ filiũ ⁊ egꝛñ ſpiritũ pariter ⁊ in ſinglos
et ſimul in tres credendum
ſit:„ Caplm. I.XXIIII. Redendũ igit᷑ cit Sc c trẽ ⁊ filiũ ⁊ coꝝ ſpiritũ ⁊ in
ſinglos ⁊ ſiłĩ tres:qꝛ ⁊ ſingn
lus pat᷑ ⁊ ſingulus filiꝰ ⁊ ſingis eoꝝ pũs eſt ſũma eẽntia:⁊ ſit pat᷑ ⁊ fili⸗ cũ ſuo ſpũ fũt vna eadẽq; ſũma eſſẽ tia:ĩ qus ſolã oĩs hõ debet credere: qꝛ eſt ſolꝰ finis quem in oĩ cogitatu
Begti Anſelmi Liber
ſuo p amoꝛẽ debet intẽdere. ane eſt qꝛ ſiẽ ĩ illã tẽdere niſi eredat illã nlls põtꝛita illã cre⸗ dere niſi tẽdat ĩ ills nulli ꝓdeſt. Que ſit viua que moꝛtua fices: CLa. LXXKV. Vapꝛopt᷑ q̃ntacũ q; certitu⸗ die credat᷑ tãta res: ĩutiberit fides ⁊ q̃ᷓſi moꝛtuũ aliqͥd ni⸗
ilectiõe valeat ⁊ viuat. Etem̃ nul
latenꝰ fidẽ illã quã cõpetẽs comita tur dilectio ſi ſe opoꝛtunitas offerat operãdi ocioſã eẽ:ß mag ſe q̃dam opeꝝ exercere freq̃ntia: qð ſine dile ctiõe facere nõ poſſit:vł hot ſolo ꝓ bari põt:qꝛ qð ſũmã iuſticiã diligit nihil iuſtũ ↄtẽnere:nihil valet iniu⸗ ſtũ admittere. Ergo qĩ qð aiiquid
opat᷑ ineſſe ſibi vitã: ſine q̃ opari nõ
vãleret:oñdit:nõ abſurde dicit ope
roſa fides viuere:qꝛ habetvitã dile
ctiõis ſine q̃ non oꝑaret᷑:⁊ ocioſa fi⸗ des nð viuere:qꝛ caret vita dilectio nis cũ q̃ nõ ociaret᷑. Quare ſi cecꝰdi cit᷑ nõ tĩ qͥ ꝑdidit viſũ:; qͥ cũ deber hẽe nõ habet:cur nõ ſit/ p̃t dic fides ſine dilectiõe moꝛtua:nd qꝛ vitã ſuã id eſt dilectionẽ ꝑdiderit;ᷣ qꝛ nõ ha bet quã ſemꝑ habere vᷣbet. Quẽ̃ad⸗ modũ igit illa ides q̃ ꝑ dilectionem opat᷑ vina eẽ cohſcit: ita illa qᷓ tẽ ptñ ociat᷑ moꝛtua eẽ ↄuincit᷑. Satł itaq; ↄuenient᷑ dici põt vius fides credere ĩ id in qͥ credi debet:moꝛtua Vo fides credere tĩ id qð credi dʒ · tres ſumma eſſentia quodãmodo dici poſſit: Lapln. LXXVI. Cce patet oĩ hoĩ expedie vt credat ĩ ̃ndã ineffabilẽ tri⸗ nã vnitatẽ ⁊ vnsʒ trinitate⸗ Anã qͥdẽ ⁊ vnitatẽ ꝓpt᷑ vnã eẽnti ⸗ am:trinã vo ⁊ trinitatẽ ꝓpter tres?
neſcio qͥd:licet em̃ poſſim dicere tri⸗
nitatẽ ꝓpter patrẽ ⁊ filiũ ⁊ vtriuſq; ſpiritũ qͥ fũt tres: nõ tñ poſſũ ꝓferre vno noĩe ꝓpt᷑ q̃d tres: velut ſi dice⸗ rẽ ꝓpt᷑ tres ꝑſonas:ſicut ſi dicerem

hdes nbe sſne antiu nö vn n no nñ iji nõd öſtjn tdüec— ul ſa e ert dizti a vna dni ocut ei
ꝛoſologion
vnitatẽ Fat ſubſtãtiã. Nõð em̃ putãde it᷑ trei
hſone ſic ſubſiſtũt ſeparatim abinui ez vt tot neceſſe ſit eſſe bſtãtias qͥt funt ꝑſone:qð in plibꝰhoib qᷓ quot ꝑſonẽtot in iuidue ſůt ſubſtãtie:co Fnoſcit. Quare in ſũma eẽntia ſicut nõ ſt ptres ſb ſtãtie:ita nec plres ꝑſo ne. Si qͥs itaq; inde velit alicui loq́
qd tres dicet eſſe 2 ⁊ filiũ ⁊ vtri o
nſq; ſpiritũ:niſi foꝛte indigẽtia noĩſ ꝓpꝛie ↄuenientis coactꝰelegerit ali
qð de illis noĩbꝰ q̃ plraliter in ſũma
eẽntia dici nð poſſint:ad deſignãdũ id qð cõgruo noĩe dici nõ põt:vt ſi dicat illã admirabilẽ trinitatem eſſe vnã eẽntiq̃ vł naturã⁊ treſꝑſonas ſue ſbſtãtias. Nã h duo noĩa aptiꝰ
eligñt᷑ ad deſignã dã pluralitatem i
ſũmsa eẽntia:qꝛ ꝑſona non ðꝛ niſi de idiuidua rõali natura:⁊ ſtãtia pᷣn
cipalt dicit de indiuiduis qᷓ maxime
in plralitate ſiſtũt. Indiuidua nã⸗ q; maxie ſubſtant:id eſt ſubiacẽt ac⸗
eidẽtibꝰ:⁊ iõ magj ꝓpꝛie nomẽ ſub⸗ ſtãtie ſuſcipiũt. Añ iã ſupꝛa manife⸗ 1 s ſbiacet ac cidẽtibꝰ: ꝓp̃e nd poſſe dici ſtãtiã
ſtů eſt ũmã eẽntiã q̃ nllis ſß
niſi ðᷣſtãtia ponat᷑ ꝓ eẽntia. Põt ð hac neceſſitatis rõne irrep̃hẽſibilit᷑ illa ſumma ⁊ vna trinitas ſiue trina
vnitas dici vna cẽntia ⁊ tres ꝑſone
ſiue tres ſubſtãtie. Aidet᷑ imo in ⸗ cõctant᷑ aſſerit᷑. Quiao nihil ẽ id
qð dicit᷑ deꝰ: ⁊ huie ſoli ſũme eẽntie
ꝓpꝛie nomẽ dei aſſignat᷑. Quippe
ois qͥ deñ eſſe diẽꝛſiue vnũ ſiue plu⸗
reſenð intelligit niſi aliqᷓ; ſubſtantiã
quã cẽſet ſupꝛa oẽʒ naturã q̃ de nõ
eſt ab hoibꝰ ⁊ venerãdã ꝓpter eius eminẽtẽ dignitatẽ ⁊exoꝛãdã ſibi ꝓ⸗ pter quãlibet ĩminentẽ neceſſitatẽ.
Q ipſa dominet omnib?
et rẽgat omnia ⁊ſit ſolꝰ de⸗
us: Caplin. LXXVM. Bid aut tã ꝓ ſua dignitate
q venerãdũ ⁊ ꝓ q̃libet re deÿ econdũ:q; ſumme bonꝰ ⁊ ſũ⸗
tres ꝑſone: qꝛ oẽs plures
me potẽs ipũs qui dñat oĩbus ⁊ re⸗ git oĩa? iẽ em̃ ↄſtat qꝛ oĩa ꝑ ſũme bonã ſũmeq; ſapientẽ oĩpotetiã ei facta ſũt ⁊ vigẽt: ita nimis ĩcõueni⸗ ens eſt ſi eſtimet᷑ ꝙ rebꝰa ſe factj ip̃e nõ dñet: ſine ꝙ facte ab illo: ab alio minus potẽte minuſve bono vel ſa⸗ piẽte aut nlla penitꝰ rõne:ß ſola ca⸗ ſuũ inoꝛdinata volubilitate regant᷑: cum ille ſolus ſit ꝑ quem cuilibet et ſine qͥ nlli bene eſt⁊ ex 3 ⁊ꝑquẽ et iqͥ ſũt oĩa. Cũ igit ſolꝰ ſit F nõ ſo
ñ bonꝰ creatoꝛ ß ⁊ potẽtiſſimꝰ dñs et ſapiẽtiſſimꝰ rectoꝛ oĩm:liquidiſſi
mñ eſt hñc ſolũ eſſe quẽ oĩs alia na⸗ tura ſcðᷣm totũ ſuũ poſſe debet dili⸗ gẽdo venerari ⁊venerãdo diligere: deq̃ ſoloꝓſpera ſũt ſperãda:ad quẽ ſolũ ab aduerſis fugiẽdũ: cui ſoli 5 quauis re ſupplicandũ. Vere igit᷑ eſt nõ ſolũ deꝰ:ß ſolus deus ineffabi liter trinꝰ ⁊ vnus.
Beati Anſelmi liber qui
Monologion pꝛęſcribitur explicit.
Eiudẽbeati Anſelmi ab⸗ batis Peccenſis in lihꝛum quẽ pꝛeſcripſit pꝛoſologi⸗
on: Pꝛologus. P Ve opuſculũ qͥd⸗
dam velut exẽplum me⸗
pd ditãdi de ratione fidei: cogẽtibꝰ me pᷣcibꝰ quo⸗
rundam fratrũ in ꝑſona
alicuiꝰ tacite ſecũ ratiocinãdo q̃ ne⸗ ſciat üueſtigãtis edidi: ↄſiderãsil⸗
ld eſſe multoꝝ catenatiõe ↄtextũ
argumẽtoꝝ:cepi mecũ q̃rere ſi foꝛte pe et jueniri vnũ argumẽtũ qð nul o alio ad ſe ꝓbãdũ qᷓ; ſe ſolo indi⸗ geret:⁊ ſolũ ad aſtruendũ:qꝛ deꝰve re eſt⁊ qꝛ eſt ſũmũ bonũ nullo alio indigẽs: ⁊ qͥ oĩa indigẽt vt ſint ⁊ vt bñ ſint ⁊ quecũq; credimꝰ de diuia ſubſtãtia:ſufficeret. Ad qð cñ ſepe ai cogitationẽ ↄuèrterẽ:atq aliqñ mihi viderct᷑ iã capi

——
ret:tandẽ deſperãs volni ceſſare ve
lut ab inquiſitiõe rei quã ĩuenirie
fet ĩpoſſibile. Bed eñ illã cogitatio⸗ nem ne mentẽ meã fruſtra occupan⸗ do ab alijs in quibꝰ ꝓficere poſſem impediret: penitꝰ a me vellẽ exclude re:tũc magis ac magis nolẽti ⁊ diffi⸗ dẽti ſe cepit cũ ĩpoꝛtunitòte quadã
ingerere. Quadam mgit᷑ die cũ vehe ⸗
mẽter eius ĩpoꝛtunitati reſiſtẽdo fa
tigarer:ĩ ipᷣo cogitationũ ↄflictu ſic ſe obtulit qð ð perauerã:vt ſtudio/ ſe cogitationẽ ãplecterer quð ſollici tus repellebã. Eſtimans igit᷑ qð me
gaudebã iueniſſe ſi ſcriptũ eſſet ali⸗
ui legẽti piaciturũ: deh ipſo ⁊ qui/ buſdã alijs ſub ꝑſona conãtis erige⸗
re mentẽ ſuã ad otẽplandũ deum? querẽti intelligere qd credit: ſubdi/ tñ ſcripſi opuſculũ. Et qm̃ nec iſtud nec illud cuiꝰ ſupꝛa memini dignũ li
bꝛinoie aut cui auctorꝭp̃ponereĩ no mẽ iudicabã:nec tñ eadẽ ſine aliqͥ ti
K
tulo q̃ 36 in cuiꝰ manusvenirẽ̃t k ſe legẽdũ inuitarẽt dimit tenda putabã vnicuiq; ſuũ dedi ti
dämö a
tulũ: vt pꝛiꝰ exẽplũ meditãdi de rõe ſidei:⁊ fequẽs fides querẽs intelle/ crñ dicerct. Bʒ cũ iã a pluribus cũ his titulis vtrũq; tranſcriptũ eſſet: coegerunt me plures:⁊ maxiĩe rcue ⸗ rendus archiepᷣs lugdunenſis:hugo noĩie: fungẽſĩ gallia legatiõe:aplica pcepit auctoꝛitate vt nomen meñ ilł pꝛeſcriberẽ. Qðᷣvt aptius fieret: illð quidẽ monologion:id eſt ſoliloqui-
um:iſtud vero ꝓſologion: id eſt al?
loquium noĩaui.
Erxplicit vꝛologus.
ituioꝝ iiꝛi ꝓſoiogi⸗ on beati Anſelmi annota⸗
a.] De exeitatiõe mentis ad ↄtẽ ⸗
plãdũ deum. i vere ſit deus.
K
iij ñ poſfit cogitari ñ eẽ deñ.
ii Quð inſipiẽs dixit in coꝛde
Beati Anſelmi Zib
querebã:aliqñ mẽtis aciẽ oĩno fuge⸗
o cogitari nõ põt. v 0⸗ deꝰ ſit quicqͥd meliꝰ eſt eẽ qᷓ; non eſſe: ⁊ ſolus exiltẽs ſe oĩa alia facit ð nihilo.
v Wuð it ſenſibilis cũ non ſit coꝛpus ·
vij Mud ſit omnipotẽs cũ mul
tta nõ poſſit. vij uõ ſit mißico?s ⁊ ipaſſibil⸗ ix Euõ totꝰ iuſtus ⁊ ſũme iu⸗ ſtus parcat malis ⁊ qð iu⸗ ſte miſcreat malis. Quõ iuſte puniat:⁊ iuſte par cat malis.
x uõ vniuerſe vic dñi miſeri
coꝛdia ⁊ veritas:⁊ tñ iuſtꝰ dñs in oĩhus vijs ſuis. xij¶ Oe deꝰ ſit ipᷣa vita qua viuit: „ ⁊ ſic de ſimilibꝰ. xi Quõ ſolus ſit incircũſep̃rꝰ et eternus:cũ alij ſpñs ſint incircũ ſcripti ⁊ eterni.
iij Quð ⁊ cur videat᷑ ⁊ nõ vi⸗
deat᷑ den a querentibꝰ eñ. xv Qmaioꝛ ſit qᷓ; cogitari pol⸗
xv M hecſit lux inacceſſibilis q inhabitat- xvij Dꝛĩdeo ſit harmonia: odo?: ſapoꝛ: lenitas: pulchꝛitu⸗ do ſuo ineffabilimõ.
xviij M in deo nec ĩ eternitate e⸗
t que ipſe eſtnulle ſint ꝑteſ. xir Q nõ ſit ĩ loco aut tẽpoꝛe
oĩa ſint in illo.
r Qſit añ ⁊vltra oĩia etiã erna.
An hoc ſit ſeculũ ſeculi ſiue ſecula ſeculoꝝ xxij M ſolus ſit qð eſt ⁊ qui eſt. rxij D h bonñ jit pariter patet filius ⁊ ſpũſſanctus:⁊ h ſit vnñ neceſſarium qð eſt oe totũ ⁊ ſolũ bonuz · xxiij Coniectatio qusle⁊ q̃ntum
ſit hoc bonñ. 2
xxv Que ⁊ quãta bona ſint fruẽ
tibus eo.
xj Pyn hoe ſit gaudiũ plenñ að ꝓmittit deus⸗
——. S S.
——

ſi netet tznh.
cä
tisn
ipat liscin
t:1iuen
ie diinl s ſus. aqus vit 7
ncirchſ
l ſpñs ſi nö ereni cogianß macteſti monir
quã te vidi dñe deꝰ meꝰ:nð noui fa ciẽ tuã. Quid faciet altiſſie dñe: qͥd
Proſologion
Pegati Anſelmi abbatis Peccẽſiſ:poſt archiepᷣican tuarienſis:liber qui inſcri⸗ bitur ꝓſologion incipit.
.
SDe ercitatiõe mentis ad ↄtemplandũ deũ: Ca.I.
homũcioꝛfuge paulu⸗ e lũ occupatiões tuas: abſconde te modicũ a
tumultuoſis cogitatio
nibꝰ tuis. Abijce nũc
oneroſas curas:⁊ poſtpone laboꝛio
ſas diſtẽſiones tuas: Vaca ali quan
tulũ deo:⁊ requieſce aliquãtulũ in eo: Intra in eubiculũ mẽtꝭ tue:exclu de oĩa pꝛeter deũ:⁊ rendũ e:⁊ clauſo oſtio quere eum. Dic nunc totũ coꝛ meñ:dic nũc deo: uero vultũ tuũ; vultũ tuũ dñce re quiro. Eia nũc ergo tu dñe deꝰmeꝰ
—
te iuuẽt ad q̃/
doce coꝛ meũ vbi⁊ quomð te q̃rat: vbi ⁊ quomõ te in ueniat. Wñe ſi nõ
es hic: vbi te querã abſentem? Si er⸗
go vbiq; es: cur te nõ video pᷣſentẽ? Sed certe habitas lucẽ inacceſſibi⸗ lẽ. Br vbiẽ dñe lux inacceſſibit: aut
uomõ accedam ad lucẽ inacceſſibi lem: aut quis me ducet aut inducet in illã vt videam te in illa? Deinde
quibꝰſigniſ: qua facie te querã? Mũ⸗
faciet iſte tuꝰ longin quꝰ exul? Quid
faciet ſeruꝰtuus anxius amoꝛe tui:⁊ lõge ꝓiectus a facie tua? Anhelat videre te: ⁊ nimiſabeſt illi facieſ tua. Accedere ad te deſiderat: ⁊ inacceſ⸗ ſibilis eſt habitatio tua. Inuenire te
ePit neſcit locũ tuũ. Muererete affe
ctat ⁊ ignoꝛat vultũ tuum. Eñe deus meus es tuʒ et dominus deus meus es:⁊ nunqᷓ; te vidi. Cu me fe⸗
eciſti et refeciſti: et omnia mea bona tn mihi contuliſti ⁊ nondũ nouite. Deniq; ad te videndũ factus ſum ⁊
nõdũ feci ꝓpter qð factus ſum. D miſera ſoꝛs hoĩs cuʒ hoc ꝑdidit ad qð factus eſt. O durꝰ ⁊ dirus caſus ille:Heu qͥd pdidit: ⁊ quid inuenit: quid abſceſſit: et qͥd remã ſit? Per⸗ didit beatitudinẽ ad quã factus eſt: et inuenit miſeriã ꝓpter quã factus nõ eſt. Abſceſſit ſine qͥ nibil felix eſt ⁊ remãſit qð per ſe nõ niſi miſerum eſt. Mã ducabat tñc homo panẽ an geloꝛů quẽ nũc eſurit:mãducat nũc panem doloꝛum: quem tunc neſcie⸗ bat.heu publicꝰ luctus hominum⸗ vniuerſalie planctus filioꝛum ade.
Ille ructabat ſaturitate:nos ſuſpira mus eſurie. Ille abundabat:nos niẽ dicanꝰ. Ille qð felicit᷑ tenebat: mi⸗
ſere deſeruit:nos infeliciter egemus: et miſerabiliter deſideramus: ⁊ heu vacui remanemꝰ.Cur nõ nobis cu⸗ ſtodiuit cũ facile poſſet quo tõ̃ gra⸗
unuiter caremus? Quare ſic nobis ob ⸗
ſerauit lucem ⁊ obduxit nos tene⸗ bꝛis? St quid abſtulit nobis vitaʒ: x inflirit moꝛtẽ? Krñnoſi: vnde ſu⸗
mus expulſi? quo ſumꝰ impulſi?vn⸗ de pꝛecipitati? quo obꝛuti? A pãtria in exilium:a viſione dei in cecitatem
noſtrã: a iocunditate ĩimoꝛtalitatis
in naritudinẽ ⁊ hoꝛroꝛẽ moꝛtis. Wiſera mutatio:de quanto hono in quãtñ malũ. Sꝛaue damnũ: grauis
doloꝛ:graue totum. Bed heu mie mi
ſerum vnñ de alijs miſeris filijs eue
elongatis a deo: quid incepi? quid effeci? quo tendebam? quo denenie ad quid aſpirabam?in quibus ſuſpi ro? Mueſiui bona: ⁊ ecce turbatio. Kendebam in deum: ⁊ offendi me ip̃m. Vequieʒ querebam in ſecreto meoꝛ⁊ tribulationẽ⁊ doloꝛẽ ĩueniĩ intimis meis. Aolebã ridere a gau⸗ dio mentis mee: ⁊ cogoꝛ rugire a ge⸗
mitu coꝛdis mei. Sperabat᷑ leticia ⁊
ecce vnde derinent᷑ ſuſpiria. Et o tu
dñe vſq;quo? Aſqʒquo dñe obliui/
ſceris nos:v quo auertis faciẽ tu/ am a nobis? uando reſpicies ⁊ ex
audies nos? quando 18
2

eati
oeulos nr̃os ⁊ oſtendes nobis faciẽ tuã? Nñ reſtitues te nobis? Keſpl⸗ ce dñe:exaudi: illumina noſtoſtende nobis teipm: Reſtitue te nob vt be⸗ ne ſit nobis:ſine qͥ tã male eſt nob⸗ Wiſerare laboꝛes ⁊ conarꝰ nros ad te qͥ nihil valemꝰ ſine te. Inuita noſ: adiuna noſ. bſecro dñe ne deſperẽ juſpirãdo: ß reſpirem ſperãdo. Ab⸗
—
ſecro dñe amaricatũ eſt coꝛ men ſua
deſolatiõe:indulcoꝛa illud tua ↄſo
anõe. Obſecro dñie eſuriẽs incepi q̃ rere te: ne deſinã ieiunꝰ de te:fame ⸗ iicacceſſi:ne recedã impaſtꝰ. Pau⸗ per veni ad diuitem:miſer ad miſeri coꝛdẽ:ne redes vacuus⁊ ↄtẽptꝰ Et ſianteqᷓ; comedã ſuſpiro: dav el poſt ſuſpiria qð comedã. Dñe incuruatꝰ nd poſſũ niſi deoꝛſum aſpicere:erige me vt poſſim ſurſũ intẽdere. Iniqͥta Ps.. tes mee ſup greſſe ſũt caput mei: ob noluũt me: ⁊ ſiẽ onus gralẽ grauãt me. Suolue me:exonera meꝛne vꝛge⸗ at puteus eaꝝ os ſuũ ſuꝑ me:Liceat mihi ſuſpicere lucẽ tuã vᷣł ð lõge vł de ꝓfůdo. Doce me qͥrere ter⁊ oſten de te querẽti:qꝛ nec qͥrere te poſſum niſi tu doceas me:nec inuenire niſi te oñdas. Muerã te ðſiderãdo:ðᷣſide⸗ ẽ qᷓ̃rẽdo:iueniã amãdo:amẽ ſueni endo. Fateoꝛ dñe⁊ gr̃al ago q? cre
—
ſtiĩ mehãc imaginẽ tuãvt tui mẽo
ſim:te cogitẽ:te amẽ: Sʒ ſic eſt aboli ta attritide vitioꝝꝛ ſic ẽ offuſcata fu⸗ mo pctõꝝ vt nð poſſit facere ad að facta eſt niſi tu renoues ⁊ refoꝛmes eã. Nð rẽpto dñe penetrare altitu⸗ dinẽ tus:qꝛ nullatenꝰ cõparo illi in telleerũ meñ:ß deſidero aliq uatenꝰ intelligere veritatẽ tu ã qus credit ⁊ amat coꝛ meũ. Neq; em̃ qro intelli⸗ gere vt credã: ßᷣ credo vt intelligaʒ: ã ⁊ß; credo:qꝛ niſi credidero non
intelligã. e vere ſit deus: C. N. Rgo dñe qui das fiderintel⸗
e iectũ:da mihi vt q̃ntũ ſeis er pedire intelligã: q? es ſiẽ ere dimꝰ ⁊ p es qð credimꝰ.Et quidem
nſelmi Liber
ripoſſis nõ eſſe.&t merito. J
—
credimꝰ te eſſe aliqd d nihil maiꝰ co
—
gitari poſſit: An dnon eſt aliq̃ talis
K
Jaturs: qꝛ dixt inſipiẽs in coꝛ ſuo P.j i c
—.—
nõ eit de⸗ Sʒ certe idẽ iße inſipiẽs
audit ipᷣm̃ að dicoꝛaliqd q ma/ ins nihil cogitari pot itelligit quod
audit:⁊ qð intell igit in intellectu eiꝰ
eſt ertiam ſinon intelligat illud eſſe.
Auind eſt eiñ rẽeſſeã intellectu:ali uq inteiligere rẽ eſſe. Mã cñ pictoꝛ pᷣcogitat qᷓ facturꝰ eſt: habet quidẽ in intellectu:ß nõdũ eẽ intelligit qð nõdũ fecit. Cũ v tã pinxit ⁊ habet jitellellectu: ⁊ itelligit eẽ qð iã feẽ̃. Cduincit᷑ ð ⁊ iñ inſipiẽs: eſſe vel in inteilectu aliqͥd qͥ mihil maiꝰco itari põt:qꝛ E cũ audit intelligit: ⁊ qͥeqͥd intelligit᷑:ĩ intellectu eſt. Et certe id
qͥ maius cogitari neqͥt:nð põt eſſen
intellectu ſolo. Bi ein vlin ſolo ĩite lectu eſt: põr cogitari eſſe ⁊ in rẽ qð maiꝰ eſt. Bi ð idqͥ maiꝰ cogitari nõ põtẽĩ ſolo intellectu:idipᷣm ͥ mas cogitari nõ põteſt q̃ maius cogitari i pdt. Sʒ certeß eſſe nõ põt. xiſtit ð ꝓculdubio aliquid qͥ maiꝰ cogitari t nð valet ⁊ in intellectu ⁊ in re· ſ
Q non poſſit cogitarinꝰs eſſe: Laplin. III.
od vtiq; ſic vere eſt vt hec
cogitari poſſit nõ cſſ e. Mam oteſt cogitari eiſe aliãd:qð
nõ poſſit cogitari nõ eſſe:qð maius
eſt qᷓ; quod non eſſe cogitari poteſt- Quare ſi id qð maius nequt cogi⸗
tari:põt cogitari nð eſſe:idip̃m quo
maius cogitari neqͥt:nõ eſt id qͥ ma⸗
ins cogitari nedt: qð ↄnenire nõhl⸗ Pic 3 vere eit alid quo mais coc tari nõ põt vt nec cogitari poſſit nõ
eſſe: Bt; es tu dñe de noſter. ie 4
vere es dñe deꝰ meus: vt nec cogirů⸗
alĩ mẽs poſſet cogitare aliqd meli⸗ us te: aſcẽderet creatũrã ſuꝑ creato
rẽ:⁊ iudicaret de creatoꝛeid valde eſt abſurdũ. t quidẽ qcquide nd pᷣter te ſolůũ:põt cogitari nõ eſſe⸗

oſologion
Polus igit᷑ viſſime es oĩm ⁊ iõma⸗
xime oĩm habes eſſe:qꝛ quicꝗᷓd alið eſt:nð ſic ẽ vere: ⁊ iccirco minꝰhabet eſſe. Cur itaq; dixit inſipiẽs in coꝛde ſuoꝛ: nõ eſt deꝰꝛ cũ tam in ꝓmptu ſit
rõnali mẽti te maxie oĩm eſſe:Cur?
niſi qꝛ ſtultus ⁊ inſipiẽs. Auõ inſipiẽs dixiti coꝛ⸗ de ſuo qð cogitari nð põt:
Lapm. MMI.
Ex quð dixit in corde quod v cogitare nõ potuit:aut quõ cogitare nõ potuit qð dixit ĩ coꝛde: cũ idẽ ſit:dicere in coꝛde ⁊ co
gitare? Qð ſi vere: ĩmo qꝛ vere: ⁊
cogitauit qꝛ dixit in coꝛde: ⁊ nð di. xit ĩcoꝛde:qꝛ cogitare ñ potuit. NMõ vno tantũ mõ ðꝛ aliqͥd in coꝛde vel cogitat᷑. Vliter eĩ cogitat᷑ res: cum vor eã ſignificãs cogitat᷑: alit᷑ cũ id im qð res eſt intelũigit᷑. Illo itaq; mõ pðt cogitari deus nõ eſſe:iſto ve ro minime. Nullꝰ quippe intelligẽs id qð de eſt: põt cogitare qð deus nõ eſt:licet hec verba dicat in coꝛde: ut ſine vlla aut cũ aliqua extranea ſignificatiõe. Deus eĩ eſt id q̃ maiꝰ cogitari nð põt. Qð qui bñ intelli git: vtiq; intelligit idipᷣm ſic eſſe vt nec cogitatiõe queat nõ eſſe. Qui&ᷓ intelligit ſic eſſe deñũ: nequit cũ non eẽ cogitare. Sfas tibi bone dñe:gra⸗ tias tibi: qꝛ qð pꝛiꝰcredidi te donã⸗ te:iã ſic intelligo te illuminante: vt ſi te eſſe nolim credere: non poſſim non intelligere. deus ſit quicquid me⸗ lius eſt eſſe q; non eſſe: et ſolus exiſtẽs per ſe: omnia alia facit de nihilo: Cq.V. Aid igit᷑ es dñe deus qᷓ nihil q maiꝰ valet cogitari? Sed qͥd es niſi id qð ſũmũ oĩm ſoiũ Sh ſeißm: oĩa alia fecit de ni⸗ hilo? Euicꝗᷓd em̃ h nõ eſt:minꝰ ẽqᷓ; cogitari poſſit: Gʒ hoc de te cogitari nd põt:Að ð bon deeſt ſ̃mo ho⸗
ta nõ ꝑoſſit:
di:ſiẽ mlta ĩpꝛoß
no per qð ẽ om̃e bonũ?+ hes itaq; verar⸗benrulecelſteiius eſt eſſe q; nõ eſſe: Weli⸗ nãq;ẽ eſſe iuſtum qᷓ; non iuſtum:beatũ qᷓ; non beatum. — ſit— non
tcorpus: Lg. VI. S cũ meliꝰ ſit eſſe ſenſihilẽ:
v oipotentẽ:miß̃icoꝛdẽ: ĩpaſ⸗
ſibilem:qᷓ; nõ eẽ:quõ es ſen⸗ ſibilis ſi nõ es coꝛpꝰ: aut oĩpotẽs ſi
oĩa nõ potes:aut miſericoꝛs ſi⁊ im
paſſibilis? Nã ſi ſola coꝛpoꝛea ſunt enſibilia: qm̃ ſenſus circa coꝛpꝰ et in coꝛpoꝛe ſũt:quõ es ſenſibilis cum nõ ſis coꝛpꝰ:ß̃ ſũmꝰ ſpñũs qͥ coꝛpoꝛe melioꝛ eſt; Bed ſi ſentire non eſt niſi cognoſcere:aut nõ niſi ad cognoſcẽ⸗ dũ ẽ: Qui eĩ ſe ntit cognoſcit ſcm ſenſuũ ꝓßp̃etatẽ:vt ꝑ vijũ coloꝛes:ꝝ guſtũ ſapoꝛes:non incõueniẽter dů cit aliqͥ inõ ſentire quicqᷓd aliqmõ coßſcit. Ergo dñe qᷓ;uiſ nð ſiſ coꝛpꝰ⁊ vere tñ eo mõ ſũme ſenſibil es quo ſũme oĩa cognoſcis: nõ quo animal coꝛpoꝛeo ſenſu cognoſcit. Quõ ſit oipotens cũ mul Cg. VII. ⁊ oĩpotens quõ es ſi oĩa Fnõ potes? Aut ſi non potes coꝛrũpi:nec mẽtiri:nec facere veyꝝ eſſe falſũ:aut qð factũ eſt nð eẽ
factũ:⁊ plra ſimilia: quõ potes oĩa? An hoc poſſe nõ eſt potẽtia ß impo⸗
tentia? Mã qui hoc põt qð ſibi nð
pedit:⁊ qð nõ debet:põt:q̃ q̃nto mã
gis põt:tãto magis aduerſitas⁊ per uerſitas pñt ĩ illũ:⁊ ipᷣe minvʒ illaſ. Qui ð ſic põt ꝛnõ potẽtia põt ß im⸗ potẽtia. Mon em̃ iõ ðꝛ poſſe:qꝛ ipſe
poſſit: ſed qꝛ ſua ĩpotentia facit alið
iſepoſſe:ſiue aliqͥ alio genere loquẽ e dicunf᷑: vt cũ po⸗ nimeſſe ꝓ nõ eſſe:⁊ facere ꝓ eo qð eſt nõ facere:aut ꝓ nihil facere. NMã
ſepe dicimꝰ ei qui rẽaliquq eſſe ne⸗ gat: ſic eſt quemadmoqũ dicis eſſe: c magis ꝓpꝛie videat᷑ ſic non
3

eſt quẽadmodũ dicis nð eſſe. Itẽ di cimꝰ:iſte ſedet ſicut ille faeit:aut iſte quieſcit ſicut ille facit:cum ſedere ſit quiddã nõ facere:⁊ quieſcere ſit ni⸗ hil facere. Sic itaq; cũ q̊s dicit᷑ ha⸗ derepotẽtiã faciẽdi aut patiendi qð ſibi nõ expedit aut qð nð debet:im⸗ potẽtia intelligit᷑ ꝑ potẽtiã: qꝛ quo plus habet hãc potentiã:eo aduerſi⸗ tas ⁊ ꝑnerſitas in illũ ſunt potẽtio⸗ res:⁊ ille ↄtra eaſimpotẽtioꝛ. Ergo dñe deꝰꝛinde veriꝰes oĩpotẽð: qꝛ ni⸗ hil potes ꝑ impotẽtiã:⁊ nihil poteſt contra te. 3 Quõ ſit miſericoꝛs ⁊ im⸗ paſſibilis: Ca. VM. Ed ⁊ miſericoꝛs ſimul ⁊ im ⸗ F paſſibil quð es? Nã ſi es im⸗ paſſibilis:nõ cõpatert:ſi nõ tõpateris:nõ eſt tibi miſerum coꝛ ex cõpaſſiõe miſeri qð ẽ eſſe miſericoꝛ⸗ dẽ. At ſi nõ es milericoꝛſ:vnde miſe ris eſt tãta ↄfolatio? Quõ ð es⁊ nõ es miſericoꝛs dñe:niſi qꝛ es miſeri⸗ coꝛs feðm nos:⁊ nð es ſcᷣm te. Es quippe ſcðᷣm ſenſũ noſtrũ: ⁊ non es ſcðᷣm tuũ. Atem̃ cũ tu reſpicꝭ nos mi⸗ ſeros:nos ſentimꝰ miſericoꝛdis effe ⸗ ctũ:tu nð ſentis affectũ ⁊ miſerieoꝛs es. Igit᷑ qꝛ miſeros ſaluas ⁊ perca⸗ toꝛibꝰtuis parc⁊ miſericoꝛs nð es: qꝛ nlla miſerie cõpaſſiõe ajficeris. Quõ totꝰ iuſtus ⁊ ſumme iuſtꝰ parcat malis:⁊qð iu⸗ Re miſereat malis: Ca. IX.
Bꝝ malis quõ parcis ſies to v tus iuſt?⁊ ſũme iuſt??Quðõ
em̃ totꝰ⁊ ſũme iuſtꝰ facit ali⸗
quid nð iuſtũ? Aut q̃ inſticia ẽ me⸗ rẽti moꝛtẽ eternã: dare vitõ ſempit᷑ ⸗ nã Eñ 3 bone deꝰ:bone boniſ ⁊ ma lis: vñ tibi faluare malos: ſiß̃ nõ eſt iuſtũ ⁊ tu nõ facis aliqͥd nõ iuſtum? An qꝛ bonitas tua eſt incõpꝛehẽſi⸗ bilis:latet F in luee inacceſſibili quã inhabitas? Vere in altiſſimo ⁊ ſecre tiſſimo bonitatꝭ tue later fons vnde
manat fluuiꝰ mißicoꝛdie tue. Nã cñũ
zheati Anſelmi Liber
totus ⁊ ſũme iuſtꝰſis: tñ iccirco eti mal benignꝰ es: qꝛ totꝰ ſũmebonus es. Wim nãq; honꝰ eẽs ſi nlli malo eſſes benignꝰ. Welioꝛ ei eſt qͥ ⁊ bo ⸗ nis ⁊ malis bonus eſt:qᷓ; qui bonis tantũ eſt bonꝰ. Et melioꝛ eſt:q mat et puniẽdo ⁊ ꝑcẽdo eſt bonꝰꝛ qᷓ; qui puniẽdo tĩ. Ideo ð miſerico?s es: qꝛ totꝰ ⁊ ſũme bonꝰ es. Et cũ foꝛſi⸗ tan videat᷑ cur bonis bona:⁊ malis mala retribuas: illud certe penitus eſt mirã dũ cur tu totꝰ ⁊ ſũme iuſtus ⁊ nullo egẽs:malis ⁊ reis tuis bona retribuas? O altitudo bonitatis tue deꝰ:⁊ videt᷑ vñ ſis miticoꝛs:⁊ nõ ꝑ nidet᷑:cernitur vñ flumen manat: et nõ ꝑſpicit fons vñ naſcat᷑. Nã ⁊de pleñitudĩe bonitatj eſt: qꝛ pctõꝛibꝰ tnis piꝰ es: ⁊ in altitudie honitatis tue latet q̃ rõe es. Etem̃ licʒ bonis bona: ⁊ malis mala ex bonitate re tribuas:rõ tñ iuſticie bᷣ poſtulare vi⸗ det᷑.Cũ vero malis, bona tribuis: et ſcit᷑ qꝛ ſũme bonꝰ ̊ facere voluit:et mirũ eſt cur ſũme iuſtꝰ Pᷣ velle potu⸗ it. O mißicoꝛdia dei:ð qᷓj opulẽta dul cedine ⁊ dulci opulẽtia nob ꝓfluis? O ĩmenſitas bonitatis dei:qͥ affectu amãda es pctõꝛibꝰ? Juſtos eĩ ſal⸗ uas iuſticia comitãte:iſtos vero libe ras iuſticia dãnante. Illos meritis
bus.Illos bona q̃ dediſti coðſcẽdoꝛ iſtos mala q̃ odiſti ignoſcẽdo. im mẽſa bonitas q̃ ſic oẽm intellectũ er⸗ cediſ:venlat ſuꝑ me miticoꝛdia ila: q̃ de tãta opulẽtia tui ꝓcedit. Infiu at ĩ me q̃ ꝓiluit ð te. Parceꝑclemẽ tiam:ne vlciſcari ꝑ iuiticiã. Nã etſi
diſficile iit intelligere quõ mißicoꝛ
dia tua nõ ahſit a tua inſticia: necel⸗
ſarinm tamen eſt credere: quia neqᷓ⸗
qᷓ; aduerſat᷑ iuſticie qð exundat ex bonitate q̃ nulla eſt ſine iuſticia:imo vere ↄcoꝛdat iuſticie. Nẽpe ſimiſeri coꝛs es:qꝛ es ſũme bonꝰ:⁊ ſũme bo⸗ nus nõ es niſi qꝛ es ſũme iuſtꝰꝛ vere
ieceirco es mißᷣicoꝛs: qꝛ ſũme iuſtus
es. Idiuua me iuſte ⁊ ſũme ⁊ miſe⸗
——.

Poſologion nequaqᷓ; eſſes ſi tantũ bonis bona: et nõ malis mala redderes. Inſtioꝛ
rieoꝛs dey:cniꝰ lucẽ q̃ro:adiuus me vt intelligã qð dico. Aere ð iõ mi⸗ ſericoꝛs es qꝛ iuſtꝰ. Ergo ne miſeri⸗ coꝛdia tua naſcit᷑ ex iuſticia tua? Er go ne parcj malis ex iuſticia? Gi ſie ẽ dñe:ſi ſic eſt:doce me quõ eſt? An qꝛ
iuſtũ eſt te ſic eſſe bonũ vt neqᷓ̃as in
telligi melioꝛ: ⁊ ſic potẽter oꝑari vt nõ poſſis cogitari potentius? Quid em̃ h iuſti. Hoc vtiq; nõ fieret ſi eſ⸗ ſes bonꝰ tãtũ retribuẽdo ⁊ nð pcen ⸗ doꝛ⁊ ſi faceres de bonis tantum bo ⸗
nos:⁊ nõ etiã de mal. Hoc itaq; mð tuſtũ eſt vt ꝑcas mal:⁊ vt facias bo
nos de malis.Deniq; qð nõ iuſte fit nõ debet fieri:⁊ qð nõ debet fieri in ⸗
iuſte fit. Vi d nõ iuſte małlmißerſinðõ
debes mißeri. Et ſi nõ debes miteri: iiuſte mißert.Qð ſi nefaſ eſt dicere: fas eſt crederete iuſte miſerere mal. Quõ iuſte puniat? iuſte parcat malig: La. X.
d⁊ inſtũ eſt vt malos ꝑu/ nias: quid nãq; iuſtius qᷓ;vt
Poni bona: ⁊ mali mala reci⸗ piãt? Quð ð ⁊ iuſtũ ẽ vt malos pů⸗ nias:⁊ iuſtũ ẽ vt malis pareas? In alio modo inſte punis maloſ: ⁊ giio mõ iuſte ꝑcis mal?Wñ em̃ punis ma los:iuſtũ eſt qꝛ illoꝝ meritꝭ Auenit: cũ vo ꝑcis malis:iuſtũ eſt:nð qꝛ il⸗ loꝝ meritꝰ?: qꝛ bonitati tue ↄdecẽs eſt. Nã̃ ꝑcẽdo mał ita iuſtꝰ es ſcðᷣm te ⁊ nõ ſcðᷣm nos:ſicut miticoꝛs es ſcõm nos ⁊ nõ ſcm te: qm̃ ſaluãdo nos qͥ;s iuſte ꝑderes:ſiẽ mißicoꝛs es nõ qꝛ tu ſentiaſaffectũ:ß qꝛ nos ſen timꝰ effectũ:ita inſtꝰ es:nð qꝛ nobis reddas dehitũ:ß qꝛ facf qð decet te ſũme bonũ. ic itaq; ſine repugnan tia:uſte punis ⁊ iuſte parcis.
Quõ vniuerſe yie dñimi ſi ericoꝛqia ⁊ vitaſ:⁊tñ iuſt?
dñs i gibꝰ yijs ſuis:La. XI
ſ ſcðm te dñe: vt malos puni⸗
87Puſtñ qppe eſt te ſie eẽ in⸗ ſtum vt inſtioꝛ neqͥas cogitari. ð
Ed nũqͥd etiã nõ eſt iuſtum
enim eſt qui ⁊ bonis ⁊ malis qᷓ; ui bonis tantũ merita retribuit. Juſtũ
igit᷑ eſt ſcᷣm te:iuſte ⁊ benignẽ dens
et cũ punis ⁊ cũparcis. Aẽre igitur vniuerſe vie dñi miſericoꝛdia ⁊ veri tas:⁊ tamẽ iuſtus dñs in oĩbus vijs ſuis. Et vtiq; ſine repugnãtia: quia quos vis punire:nð eſt iuſtũ ſalua⸗ ri:⁊ quibꝰvis ꝑcere nõ eſt uſtũ dã⸗ nari. Nã id ſolñ iuſtñ eſt qð vis:ꝛ et nð iuſtũ qð nõ vis. ic ergo naſcit᷑ de iuſticia tua miſericoꝛdiã tua: qa iuſtũ eſt te ſic eſſe bonñ vt ⁊ parcen⸗ do fis bonus: ⁊ hoc foꝛſitan eſt: cur ſũme iuſtꝰ potes velle bona malis. Ied ſivtrũq; capi poteſt:cur malos potes velle ſaluare:illud certe nulla
Ps.4. põ.]44.
ratiõe cõpꝛehẽdi poteſt:cur de ſimi
libus malis:hos magis ſalues qᷓ; il⸗ los per ſummã bonitatẽ:⁊ illos ma⸗ gis dãnes qᷓ; iſtos per ſummã iuſti⸗ ciam. ic ergo vere es ſenſibiliſ:om nipotẽſ:miſericoꝛs⁊ impaſſ ibil:quẽ admodũ viuẽs: ſapiens:bonus:bea tus:eternus: ⁊ quicqd melius eſt eẽ 3 2 ſt i deus ſit ip̃a vita qua viuit:et ſic de ſimilibus: CLaplm. xM. &d certe quicquid ei:nð per aliud es qᷓ; per teipᷣm. Tu es igitur ipſa vita qua vinis: ⁊ ſapientia qua japis: ⁊ bonitas ipſa qua bonis ⁊ malis bonus esꝛ⁊ ita ðᷣ ſimilibus.
uõ ſolus ſit incircũſcri ptuget eternus cũ aiij ſpiri tus ſint icircũſcripti⁊gter⸗ Nl: Caplm. XI.— Ed om̃e qð clandit᷑ aliqᷓ̃ten⸗ loeo aut tꝑe: minꝰ eſt qᷓ; qð nulla lex loci aut tẽpoꝛis co⸗ ercet. Qm̃ ergo maiꝰte nihil ẽꝛnul⸗ lus locus aut tẽpus te cohibet: ß vbi
⁊ ſemꝑ es:qð quia de te ſolo diei
b 4

„
põt:tu ſolus incircũſcriptꝰ es ⁊ eter⸗ nus. Quõ igit᷑ dicunt᷑ ⁊ alij ſpiri⸗ tus incircũſcripti ⁊ eterni?Et quidẽ olꝰ es ernus:qꝛ ſolꝰ oĩm ſiẽ nd de⸗ ſinis:ſic ⁊ nõ incipis eẽ: Sʒ ſolꝰquðõ es incircũſcriptꝰ? An creatꝰ ſpũs ad
te collatꝰẽ circũſcriptꝰ: ad coꝛpus
Vo ineircũſcriptꝰ? NMẽpe oĩno circũ ſcriptũ eſt:qð cũ alicubi totũ eſt:nõ põt ſimul eſſe alibi: qð de ſolis coꝛ/ poꝛeis cernit᷑. Incircũ ſcriptũ vᷣo qð ſimul eſt vbiq; totũ:qð de te ſolo in⸗ telligit. Circũſcriptũ aũt ſimnl ⁊ in ⸗ circũſcriꝑtũ ẽ:qð cũ alicuhi ſit totũ: põt ſiłeſſe totũ alibi:nõ tñ vbiq;:qð de creatis ſpiritibꝰcognoſcit᷑. Pi em̃ nõð eſſet aĩa tota in ſingulis mẽbꝛis ſui coꝛꝑis:nõ ſentiret tota in ſingu ⸗ lis. Tu 3 dñe ſingulariter es incircũ ſcriptꝰ ⁊ cternꝰ:⁊ tñ ⁊ alij ſpũs ſunt incircũſcripti ⁊ eterni.
Quõ ⁊ cur videgt⁊ nõ vi
dqeat deus a queęrẽtibꝰ eñ:
Laplii. XII. NM inueniſti aĩa mea qð q̃re⸗ a bas? Querebas deñ: ⁊ ĩue⸗ niſti eñ eſſe qͥddã ſũmũ oĩm quo nihil meliꝰcogitari põt:⁊ eſſe vitq̃ ip̃am: lucẽ: ſapiẽtiã: bonitatẽ: eternã beatitudinẽ:⁊ beatã eternita tem:⁊ ß eſſe vbiq; ⁊ ſemꝑ. Nã ſi nõ inueniſti deñ tuũ: quõ eſt ille h qð inueniſti?⁊ qð iliũ tã certa veritate 2⁊ vera certitudine itellexiſti Sivo Inueniſti:qͥd eſt qð nõ ſentis qð iue niſti?Cur nõ te ſentit dñe deus aĩa mea ſi ĩuenit te? An nõ innenit quẽ
inuenit eſſe lucẽ ⁊ veritatem? Quðõ
nãq intellexit hoc:niſi vidẽdo lucẽ veritatẽ? Vut potuit oĩno aliquid intelligere de te:niſiꝑ lucẽ tuã ⁊ ve ⸗ ritatẽ tuã? Si; vidit lucẽ ⁊ verita⸗ tẽ:vidit te: Si nõ vidit te: non vidit
lucẽnec veritatẽ. An ⁊ vitas ⁊ lux
eſt qð vidit:⁊ tñ nõdũ te vidit: quia vidit te aliã̃tenꝰꝛ⁊ nð vidit te ſicuti es· Hñe deus meus foꝛmatoꝛ ⁊ re⸗ oꝛmatoꝛ meus:dic deſideranti aie
eati Anſelmi Liber
e quid alið es qᷓ; qð vidit: vt pu⸗ event qð deſiderat. Intendit ſe vt plus videat: ⁊ nihil videt vltra hoc qð vidit niſi tenebꝛas:ĩmo non videt tenebꝛas q̃ nulle ſũt in te:ßᷣvi
det ſe nð plus poſſevidere ꝓpter te⸗
nebꝛas ſuaſ.Cur b dñe:cur hoc? Te ⸗ nebꝛat oculus eiꝰĩfirmitate ſua:aut reuerberat᷑ fulgoꝛe tuo? Sed certe ⁊ tenebꝛat ĩ ſe:⁊ reuerberat a te: Ati/ q; ⁊ obſcurat ſua bꝛeuitate ⁊ obꝛuit tua imẽſitate. Aere ⁊ ↄtrahit᷑ angu ⸗ ſtia ſua:⁊ vincitur amplitudine tua. Quãta nãq; eſt lux illa de qua mi⸗ cat om̃e veꝝqð rõnali menti lucet? M ampla eſt illa veritas in qua eſt om̃e qð verum eſt: ⁊ extra quã non niſi nihil ⁊ falſũ eſt? M ĩmenſa eſt:
que vno intuitu videt quecũq; fa⸗
cta ſũt:⁊ a quo⁊ ꝑ quẽ:⁊ quõ de ni⸗ hilo facta ſũt:qͥd puritatis quid ſim plicitatis: quid certitudinis ⁊ ſplen⸗ doꝛis ibi eſt?Certe plufqᷓ; a creatu⸗
ra valeat intelligi aut narrari.
2— c cogitari po Rgo dñe 2 olũ es qͥ maius e cogitari nequit: ſed es quid⸗ dã maius qᷓ; cogitari poſſit. Quõ nãq; valet cogitari eſſe aliqͥd hmõi: ſi tu nõ es hipᷣm? põt cogita/ ri aliqͥd maius te:qð fieri nequit. O heg ſit lur inacceſſibi⸗ lis quʒᷓ ihahitat: Cg. XM· Ere dñe hec eſt lux inacceſſi⸗
v bilis in qua habitas. Bere em̃ nõ eſt aliud qð hãc pene
tret vt ibi te peruideat. Aere iõ hãc nõ video:qꝛ nimia mihi eſt:⁊ tamẽ quicqᷓd video ꝑ illã video:ſicut ĩfir⸗ mus oculus qð videt:ꝑ lucẽ ſolis vi det:quã ĩ ip̃o ſole neqͥt aſpicere Nõ põt intellectꝰmꝙad iilã: Nimis ful get: nõ capit illã: nec ſuffert oculus aĩe mee diu intẽdere in illã: Rener⸗ berat᷑ fulgoꝛe:vincitur amplitudie:
obꝛuit᷑ imẽſitate:ↄfundit capacita⸗ te. O ſũma ⁊ inacceſſibilis luxoto⸗
+—.
—
—„———————
——
—

ni 3 5
.
oſologion
ta ⁊ beata veritas: q; longe es a me
qui tã ꝓpe tibi ſum. ME remota es a
ↄſpectu meo qͥ ſie pᷣſens ſũ ↄſpectui
tuo. Abiq; es tota pꝛeſens: ⁊ nõ te
video: In te moueoꝛ ⁊ ite ſum⁊ ad
te nõ poſſum accedere: Intra me et cinca me es ⁊ nõ te ſentio.
E in deo ſit harmonia: odot:ſapoꝛ:lenitas:pulcri
tudo:ſuo ineffabiii modo:
Capm. XVII. Phuc i2 dñe aĩam meam 3 in luce ⁊ btĩtudine tua:⁊ ic ⸗
circo verſat᷑ illa adhuc ĩ tene bꝛis ⁊ miſeria ſua. Circũſpicit em̃ ⁊
nõ videt pulcritudinẽ tuã: Anſcul⸗ tat:⁊ nð audit harmoniã tuã: fa⸗
cit: ⁊ nõ ꝑcipit odoꝛẽ tuũ: Suſtat:et
nõ coqſcit ſapoꝛẽ tuũ. Palpat⁊ nõ ſentit enitatẽ tuã. habes em̃ b dñe deus in te tuo ineffabili mõ̃:qͥ ea de⸗ diſti rebꝰa te creatj ſuo ſenſibili mõ: ſed obꝛiguerũt:ß obſtupuerũt:ß̃ ob⸗ ſtructi ſunt ſenſus aĩe mee vetuſto langoꝛe peccati. in deo:nec in eternita te eiꝰ qᷓ ipᷣe ẽ:nulle ſint par⸗ tes: Caplm. XVIII: Eiiteꝝ ecce turbatio:ecce ite⸗ e ohuiat mecroꝛ ⁊ luctus q̃⸗ renti gaudiũ ⁊ leticiã. Spe⸗
rahat iã gĩa mea ſacietatẽ:⁊ ecce ite
rũ obꝛuit egeſtate. Affectabã iã co medere:⁊ ecce magis eſurio. Cona ⸗ har aſſurgere ad lucẽ dei:⁊ recidi in tenebꝛas meas: Imo non mõ cecidi in cas: ð ſentio me inuolutũ in eis. Ante cecidi qᷓ; ↄcipet me mat᷑ mea: Certe in illis ↄceptus ſum:⁊ cñ eaꝝ obuolutiõe natꝰ jñ. Olim certe in il lo oẽs cecidimꝰ:in qͥ oẽs peccauimꝰ: Zn illo oẽs ꝑdidimus qͥ facile tene⸗ at:⁊ male ſibi ⁊ nob ꝑdidit: qð cñ
volumꝰq̃rere:neſcimꝰꝛcũ q̃rimꝰ non
inuenim⸗:cũ inuenimꝰ nõ eſt qð q̃ri mus. Adiuna metn ꝓpter bonitatẽ
tuã dñe: Mueſiui vuitũ tuũ: vultũ
tuñ dñe reqrã:ne auertaſ faciẽ tuã a me. Releua me de me ad te: Mñda: ſana:acue: illumina oculũ mẽtj mee vt intueat᷑ te. Kecolligat vtres ſuas aĩa mea:⁊ toto intellectu iterũ intẽ⸗ dat ĩ te dñe. Quid es dñe qͥd es? qͥd te intelliget coꝛ meũ? Certe vita es: ſapientia es:veritas es: bonitas es: beatitndo es:eternitas es:⁊ om̃e ve rũ bonũ es. Wlta ſũt hec:nõ põt an guſtus intellectꝰ meꝰ tot vno ſimul intuitu videre vt oĩbꝰ ſił delectetur. Quõ ð dñe es oĩa hec? An ſũt ꝑtes tui:aut potiꝰvnñũ qðᷣq; hoꝝ totũ eſt qð es?Mõ qͥcqͥd eſt ptibꝰ iũctũ: nð eſt oĩno vnñ ð quodãmõ plura: et diuerſũ a ſeip̃o:⁊vłlactuvł ĩtellectu diſſolui põt:q̃ aliena ſũt a te qͥ nihil melius cogitari põt. Nulle igit᷑ par tes in te ſũt dñe:nec es plura:;̃ ſic es vnũ quiddã ⁊ idẽ tibiip̃i: vt ĩ nlło tpe tibiipſi ſis diſſilis:ĩmo tu es ipſa vnitas nullo intellectu diuiſibilis. Ergo vita ⁊ 2 ⁊ reliq̃ nõ ſunt tes tui:ßᷣ oĩa junt vnñũ:⁊ vnñqðq; 0x ẽ totũ qð es:⁊ qð ſt reliq̃ oĩa. EQm̃ g nec tu habes partes: nec tua et nitas q̃ tu es:nuſqᷓ;⁊ nunqᷓ; eſt ꝑs tua aut et᷑ nitatis tue:ßᷣ vbiq; totũs es:⁊ eternitas tua tota eſt ſemꝑ. E nõ ſit in loco aut tpe:b oĩa ſint in illo: Ca. Xix. &d ſi per eternitatẽ tus fui⸗ ſ tſti:⁊ es: ⁊ eris:et fuiſſe nõ eſt futuꝝ eſſe: ⁊ eſſe nõ eſt fuiſſe vel futurum eſſe:quõ eternitas t tota eſt ſempꝑ? An deeternitate tua nihil pᷣterit vt iam nõ ſit: nec aliqͥd futuꝝ ẽꝛq̃ſi nõdum ſit? Nõ 8 fuiiti heri:aut ẽris cras:ſed heri ⁊ hodie et cras es: ĩmo nec heri: nec hodie: nec cras es:ð ſimpli es ef̃ om̃e tpᷣs. Bã nihil alið ẽ heri ⁊ hodie ⁊ cras: q; in tpe: tu autẽ licʒ nihil ſit ſine te: nõ es iñ in loco aut tꝑe:ß̃ oĩa ſũt in te:nihil em̃ te ↄtĩet:; tu ↄtĩes oĩa.
ſit ante ⁊ yltrg oĩa eti⸗ amkterna: Lapli. S.

S ergo imples vcðplecteris
t oia: tu es ante ⁊ vltra oĩa. Et qdẽ añ oĩa es: qꝛ anteqᷓ; oĩa fierẽt tu es. Altra oĩa vero quõ
es? Qualiter em̃ es vltra ea q̃ finem
nõ habebũt? An qʒꝛ illa ſine te nul⸗ latenꝰ eſſe poſſunt? Tu aũt nllomõ minꝰ es:etiã ſi illa redeãt in nihilũ: Iic em̃ qͥdãmõ es vltra illa. An eti am qꝛ illa cogitari poſſunt habere fi nẽꝛtu vero nequaqᷓ;? Nã ſic illa qui
dem habẽt finẽ quodãmð: tu vero nullo mõ. Et certe qð nullo mõð ha⸗
ber finẽ: vltra illud eſt qð aliqͥ mo⸗ do finit᷑. An b quoq; mõ trãſis oĩa etiã eterna: qꝛ tua ⁊ illoꝝ eternitas tota tibi pᷣſens eſt:cũ illa nondũ ha ⸗ heãt de ſua et᷑nitate qð vẽtuꝝ eſt:ſi⸗ cut iã nõ habẽt qð pᷣteritũ eſt? Bic quippe ſemꝑ es vltra illa:cũ ſemper ibi ſis pᷣſens:ſeu cũ illð ſempꝑ ſit tibi p̃ſens ad qð illa nõdñ ꝑuenerũt.
An hoc ſit ſeculũ ſeck ſi⸗
ue ſecha ſecton: Ca.* 1 ſech ſeglay: Eg. RMI
lin ſecki fiue ſe⸗ a cula ſecloꝝ? Ficut eĩ ſecu/
lum tẽpoꝝ ↄrinet oĩa tempo
ralia: ſic tua et᷑ nitas ↄtinet etiã ipſa
ſecula tẽpoꝝ. Qð ſeculũ quidẽ eſt
ꝓpter indiuiſibilẽ vnitatẽ: ſecla ve ⸗ ro ꝓpter interminabilẽ ĩmẽſitatem. Bt quãuis ita ſis magnꝰ dñe:vt om ⸗ nia ſint te plena ⁊ ſint in te:ſic tamẽ es ſine omni ſpacio vt nec mediũ nec dimidiũ: nec vlla ps ſit inte. E ſolus ſit að eſt et qui eſt: Caphm. XXII. ſolus dñe es qð es:et tu t es qui es. Nã qð alið eſt in toto ⁊ aliud in partibꝰ: ⁊ in quo aliqd ẽ mutabile nõ oĩno ẽ qð eſt: et að incepit a nõ eſſe ⁊ põt co ⸗ gitari nõ eſſe ⁊ niſi ꝑ aliud ſubſiſtat redit in nõ eſſe: ⁊ qð habet fuiſſe qð iã nõ eſt:⁊ futurũ eſſe qð nõdũ eſt id nð eſt ꝓpꝛie ⁊ abſolute. Tu vero 3 es:e qͥcqd aliqñ aut aliq̃ mõ
totꝰ ⁊ ſemp eſ. At tu es qꝓpꝛie
Zheati Anſeln
i Liber
et ſimpliciter es:qꝛ nec habes fuiſſe
aut furuxꝝ eſſe:ß tãtũ pᷣſens eſſe: nec potes cogitari aliqñ non eſſe. Et vi⸗
ta es: ⁊ lux:⁊ ſapiẽtia ⁊ beatitudo:⁊
eternitas:⁊ mlta hmõi bona:⁊ tamẽ
nð es niſi vnũ ⁊ ſummum bonum:
tu tibi oĩno ſufficiẽs: nlto indigẽs:
qᷓ oĩa indigẽt vt ſint: ⁊ vt bñ ſint.
Shoc bopũ ſit piterpa⸗ ter? filius ⁊ ſwũſſanctus:et
hoc ſit vnñ neceſſariũ qðẽ om̃e ⁊totũ⁊ ſolũ bonũ: CLaplm. XXIII.
Dc bonũ es tu deꝰpater:hoc
h eſt verbũ tuũ:id eit filtuꝰ. Etem̃ eẽ nõ p̃t alið qᷓ; qð es:
aut aliqͥd maiꝰ vel minꝰ te eiſe ĩ ver ⸗ bo quo teip̃m dicis: qm̃ verbũ tunʒ ſic ẽ veꝝ quõ tu es verax. Et iccirco ẽ ip̃a vitas ſiẽ tu:nõ alia qᷓ; tu:et ſie es tu ſimplex vt de te nõ poſſit naſci alind qᷓ; qð tu es: hocip̃m eſt amoꝛ vnꝰ⁊ cdis tibi ⁊ filio tuo: id eſt ſan⸗ ctuſſpũs:ab vtroq; ꝓcedẽs.Mã idẽ amoꝛ nõ eſt unpar tibi aut filio tuo?
qꝛ tiñ̃ amas te ⁊ illum:⁊illete ⁊ ſe⸗
ipm:quãtꝰ es tu ⁊ ille:nec eſt aliud a te ⁊ ab illo qð diſpar nõ eſt tibi ⁊ illi:nec de ſũma ſimplicitate põt ꝓ⸗
cedere aliud qᷓ; qð eſt de qͥ ꝓcedit. Qð aũt ẽ ſingulus quiſq;:hoc ẽto ⸗ ta trin itas ſimul pater ⁊ filius ⁊ ſpi⸗
rituſſetũs: qm̃ ſingulꝰ qͥſq; nð eſt ali
ud qᷓ; ſumme ſimꝑlervnitas:⁊ ſũme vna ſumplicitas:qᷓ nec multiplicari: nec Aliud et aliud eſſe põt. Poꝛro
vnñ eſt neceſſariũ:poꝛro eit illud
vnũ neceſſariũ ĩ qͥ ẽ om̃e bonũ:imo qð ẽ om̃e⁊ vnũ ⁊ totũ ⁊ ſolũ bonũ. Coniectatio quale⁊ qn⸗
tů ſit hoc bonũ:L. XXIIM. cita nunc aĩa mea et erige
e totũ intellectũ tuñ:et cogita
uãtñ potes:quale et q̃ntũ ſit illud bonũ. i em̃ ſingula bona
delectabilia ſũt:cogita intẽte qᷓ; dele
ctabule ſit illð bonũ:qð ↄtinet iocũ⸗
*

Pioſologion
ditatẽ oĩm bonoꝝ:et nõ qualẽ in re⸗ bus creatis ſumꝰ expti:ᷓ̃ tanto diffe rentẽ: quãto differt creatoꝛ a creatu rra. Ii em̃ bona eſt vita creata:qᷓ; bo na eſt vita creatrir? Si iocũda eſt ſa lus facta:qᷓ; iocũda eſt ſakus q̃ facit oẽm ſalutẽ? Si amabilis eſt ſapiẽtia in se rerũ cõditaꝝ:qᷓ; amabi⸗ lis eſt ſapiẽtia q̃ oĩa ↄdidit ex nihi⸗ loꝛ Deniq; ſi multe et magne delecta tiones ſunt ĩ rebꝰ delectabilibꝰꝛq̃lis et quãta delectatio eſt in illo qui fe⸗
cit ipfa delectabilia?
ſu gntzhons ſint
Si ᷣ bono fruet᷑: 3di erit
et qd illi nõ erit?Certe quic
qd volet erit:et qð nolet nõ
14h erit. Zbi qᷓppe erũt bona coꝛpoꝛis et
per inEſa. 64. aie: q̃lia nec oculus vidit: nec auris Wox.2 audiiit:nec coꝛ hoĩs cogitauit. Cur * ₰ ni ergo ꝑ multa vagaris homñcio q̃rẽ s Sie do bona aĩe tue et coꝛꝑis tui? Ima pu. vnñ bonum in quo ſũt oĩa bona: et ſufficit. Deſidera ſimpler bonũ qð
eſt om̃e bonñũ:et ſatis eſt. Quid eim̃
amas caro mea:qd deſideras anima
mea? Ibi eſt qcquid amatt᷑: quicqᷓd
e deſideratis. Si delectat pulchꝛitu/ at.3. doꝛfulgebũt iuſti ſicut fol. Si velo⸗
13 citas aut foꝛtitudo aut libertas eoꝛ⸗ Anrtin poꝛis:cui nihil obſiſtere poſſit:erũt cez.5 ſimiles angeliſ dei:qꝛ ſeminat᷑ coꝛpꝰ aiale:et ſurget coꝛpꝰſpũale:poteſta
te vtiq; nõ natura. Ii lõga et ſalu⸗ bꝛis vita: ibi ſana eſt ernitas ⁊ eter⸗
rlc wn
nec mni Bap̃.z. na ſanitaſ:qꝛ iuſti in p etuũ viuent. u eie. 36. et ſalus iuſtoꝝ a dño. Si ſatietas:ſa i. s. tiabunt᷑ cum gloꝛia dei.
v— 85. 35. Ii ebꝛietas:inebꝛiabunt᷑ ab vberta uc tu te domꝰ dei. Ii meiodia:ibi angeio oc L.U m̃ choꝛi ↄcinũt ſine fine deo. Ii q̃li 1 i wzpi S bet nõ ĩmũda:ſed mũda voluptas: 1 ntbidem. toꝛrente voiuptatis ſue potabit eos deus. Si ſapiẽtia: ipſfa dei ſapientia oſtendet eis ſeipſam. Si amicitia: di
ligent deñ pluſqᷓ; ſeipᷣos:et inuicem
tanq; ſeiðos:et deus illos plufqᷓ; il⸗
nð aliter gaudebit
li ſeipſos:qꝛ illi illũ et ſe et inuicem per illũ:et ille ſe er illos ꝑ ſeipᷣm. Si cõcoꝛdia:omnibꝰ illis erit vña volñ tas: quia nulla illis erit niſi ſola dei volũtas. i poteſtas: om̃ipotentes erũt ſue volũtatis vt deꝰ ſue. Nam ſicut poterit deus qð volet ꝑ ſeim: ita poterunt illi q̃d volẽt ꝑ illũ: qa ſicut illi nõ alið volẽt qᷓ; qð ille: ita ille volet quicqͥd illi volẽr: et qð il⸗ le volet nõ poterit non eſſe. Ji ho ⸗ noꝛ et dinitie: deꝰ ßᷣuos ſuos bonos et fideles ſupꝛa mlta ↄſtiruet: imo Luc. yꝛ. filij dei et dij vocabũf᷑ ⁊ erũt:et vbi erit filius eius:ibi erũt et illi:herede Roma.s. quidẽ dei:coheredes aũt chꝛiſti. i vera ſecuritaſ:certe ita certi erùt nũ⸗ qᷓ; et nullatenꝰ iſta vlpotiꝰ iſtud bo nñ ſibi defuturũ: ſicut certi erunt ſe nð ſua ſponte illud amiſſuros: nec dilectoꝛẽ deñ illud dilectoꝛibus ſuis inuitis ablatuꝝ:nec aliq̃d deo potẽ⸗ tius innitos deñ ⁊ illos ſeparatuꝝ. Baudiũ vero quale aut quãtũ eit: vbi tale aut tãtñ bonñ eſt? Coꝛ hu⸗ manũ:coꝛ indigẽs:coꝛ expertũ erum nas:ĩmo obꝛutũ erũ nis: quãtũ gau deres fi his oĩh⸗ꝰ abũdares? Int᷑ro⸗ ga intima tua ſi caꝑe poſſint gaudiũ ſuũ ð tãta bttudine ſua? Gʒ certe ſi quis aliꝰ quẽ oĩno ſiẽ teip̃m dilige⸗ res:eandẽ btitudinẽ haberet:dupli⸗ caret gandiñ tuũ: qꝛ nõ minꝰ gau⸗ deres ꝓ eo qᷓ; ꝓ teipſo. Si vo duo vłtresvł inlo plures idipᷣm habe⸗ rẽt:tãtundẽ ꝓ ſingulis quãtũ Pte⸗ ipᷣo gauderes:ſi ſinglos ſicut teipᷣm amares. Ergo ĩ illa pfecta charitate inñerabiliũ angeloꝝ btõꝝ ⁊ hoĩm: vbinlls minꝰ diliget aliũ qᷓ; ſeipᷣm: ſq; ꝓ fingulis alijs qᷓ; ꝓ ſeip̃o. Ii ꝗᷓ coꝛ hoĩs ð tã⸗ to ſuo hono vix capiet gaudiũ ſuũ: quò cupaꝝ erit tot ⁊ tantoꝝ gaudi⸗ oꝛuin? t vtiq; qm̃ quantũ quiſq; diligit aliq nem:tanto de bono eius gandet: Siẽ in illa perfecta felicitu te vnuſquiſq; pius amabit ſine com
paratione deum qᷓ; ſe et etiñ omnes

Job. 76.
Eſa. 64. 3⸗ Cox.2
———
alios ſccum:ita plus gaudebit abſq; eſtimatiõe de felicitate dei qᷓ; de ſua ⁊ oĩm alioꝝ ſecũ. Zed ſi deñ ſic di⸗ ligẽt ex toto coꝛde:tota mẽte:⁊ tota aia:vt tñ totũ coꝛ:tota mẽſ:tota ani ma nõð ſufficiat dignitati dilectiõiſ: ꝓfecto ſic gaudebũt toto coꝛde:tota mẽte:tota aĩa: vt totũ coꝛ: tota mẽſ: tota anima non ſufficiat plenitudi⸗
ni gaudij.
n hoc ſit gaudium ple⸗
nñ quod ꝑꝛomittit deus: Laplm. XXVI. Eus meus:⁊ dñs meus: ſpes d mea⁊ gaudiũ coꝛdiſinei: dic aĩe mee: ſi P eſt gaudiũ de qᷓ nob dicis ꝑ filiũ tuũ: Metite ⁊ acci⸗ pietis:vt gaudiũ veſtrñ ſit plenum? Inueni nãq; gaudiũ quoddã ple⸗ nñ ⁊ plꝰqᷓ; plenũ. Pleno qͥppe coꝛ⸗ de:plena mẽte:plena aĩa:pleno toto hoĩe gaudio illo:adhuc ſupꝛa modũ ſuperit gaudiũ. Nõ ð totũ illð gan diũ intrabit ĩ gaudẽtes: ð toti gau⸗
dẽtes intrabũt in gaudiũ. Dic domi,
neꝛ dic ſeruo tuo:intꝰ ĩ coꝛde ſuo ſi eſt gaudiũ in qð intrabunt ſerui tui: qui intrabũt ĩ gaudiũ dñi ſui? Jed gaudiũ illud certe qͥ gaudebũt electi tui:nec oculus vidit:nec auris audi⸗ uit: nec ĩ coꝛ hoĩs aſcẽdit. Nõdũ er go diri aut cogitaui dñe quantum gaudehũt illi btĩ tui? Stiq; tantum gaudebũt q̃ntũ amabũt:tãtũ ama⸗ bñt quantũ cognoſcẽt. Quantũ te cðgnoſcẽt dñc tũc:⁊ quantũ te ama/ bũt?Certe nec oclus vidit hec auris audiuit:nec ĩ coꝛ hoĩs aſcẽdit ĩ hac
vita:quãtũ te cognoſcẽt:⁊ amabũt
in illa vita. Dꝛo deus cognoſcã te:
amẽ te:vt gaudeã de te. At ſinõ poſ ſum in hat vita ad plenũ: vel ꝓtici
am indies vſq; dñ veniat illud ad plenñ: ꝓficiat hic in me noticia tui: et ibi fiat plena: Creſcat amoꝛ tuꝰh: vt ibi ſit plenꝰ:vt h gaudiũ meñ ſit ĩ
ſpe magnũ:⁊ ibi ſit in re plenũ. Dñe
per filiũ tuũ iubes: imo ꝓſulis pete ⸗
eati Anſelmi Cpiſtola
re:⁊ ꝓmittis accipe: vt gaudiũ ñm mirabilẽ ↄſiliariũ noſtx:accipiã qð ꝓmittis ꝑ veritatẽ tuã vt gaudium ineñ plenñ ſit. Deꝰ verax:peto acci⸗ piã: vt gaudiũ meñũ plenũ ſit. Medi tet᷑ interim mẽs mea: loqᷓf inde lin⸗ gua mea: Amet illð coꝛ ineñ:ſermo⸗
ſit plenũ: Meto dñe P pad
cinet᷑ os meñ: Eſuriat illð aĩa mea:
ſitiat ⁊ caro mea: deſideret tota ſub ⸗ ſtãtia mea donec intrẽ in gaudium dñi mei qͥ es trinus ⁊ vnus deꝰ be⸗ nedictus in ſecula ſeculoꝝ. Amen.
Beati Anſelmi liber qui
Nol logion pꝛęſcribi ex pli
0 cit. 3 Peati Anſelmi de ꝓceſſi⸗ one ſpirituſſancti ↄtra gre⸗
cos: Epiſtola.
Egatur*
a grect 35 ſpñ ſſan
ctus de filio pꝛoce⸗
n dat ꝛ ſiẽ nos latini „fitemur: Mec re⸗
cipiũt doctoꝛes n9
ſtrol latinos qs ĩß
ſeqmur. Qui qm̃ euãgelia nobiſcũ venerant᷑:⁊ in alijs ð trino vno deo credũt bipᷣm ꝑ oia qð noſeqͥ ð eadẽ re certi fumꝰ: ſpero ꝑ auxiliũ eiuſdẽ
ſpñſſcti:qꝛ ſi maluni ſolide veritati acqeſcere:qᷓ; ꝓjinani glia ↄtendere:
ꝑb qð abſq; àmbiguitate ↄfitẽt ꝛad 32 qð nõ recipiũt rõnabitr dici poſ ſunt. Muis igif młti ſũt qui
*
to vitatꝭ amoꝛe:tũ ꝓ eoꝝ charitate ⁊ religioſa volũtate ñ audeo reſiſte, re: Innoco eñdẽ ſpiritũſcti:vt ad b
me dignet dirigere. Hac itaq; ſpeꝓ mee ſciẽtie hñilita te:ſciẽtioꝛibꝰaltioꝰ ra relinq̃ns:qð poſtulqᷓt aggrediar:
⁊ grecoꝝ fide atq; his q̃ credũt ĩdu/
bitãt᷑ ⁊ ↄfidẽt᷑: ꝓ certiſſimiſargumẽ
tis ad repꝛobã důũ qð ñ credũt;vtor⸗
us me poſſint efficere: tñ qm̃ mihi pluribꝰiniũgit᷑:qᷓx petitiõi:tũꝓ debi
——„———————.—
+————

d
quid eſt. Hũc qͥʒ ↄfite nuh ⁊ ſpirirũſetm̃:itavt ſi ſolus dica
Redũt quidẽ vnũ ⁊ ſolũ ac
c pꝑſectũ eiſe deñ: nec vliãeum abere partẽ: ð totũ eſſe qſc⸗ fitent᷑ eẽ patrẽ ⁊
tur pater aut filius aut ſpñ ſſanctuſ:
iue dno ſimul pater ⁊ filius:aut pat᷑
et ſpůſſctũs:aut filius ⁊ ſpũſſancrꝰ:
ſine tres ſimul pater filius ſpñ ſſan ⸗
ctus:idẽ totus ꝑfectus deſignet de⸗ us:qᷓ;uis nð idẽ ſignificet nomẽ pa⸗
tris àut filij qð nomẽ dei. Nõ enim
idẽ eſt eſſe deũ qð eſt eſſe patrẽ aut filiũ: Nomẽ aũt ſpñ ſſancti ideo q ſpñ ſſctũs alicuiꝰĩtelligit ſpůũs:ꝓre latiuo noĩe ponit. Maʒ ſpñs ⁊ ſctũs:⁊ filiꝰ ſit ſpũs ⁊ ſctũs: nec tñ p alicꝰ ſpũs: nec filꝰ alicuiꝰ ſpůs ſiẽ ſpñſſctũs alicuꝰ ẽ ſpũs:Eſt
uis pẽ ſit
eĩ ſpñs dei⁊ ſpũs pãis⁊ filij· Wuis eĩ greci negẽt de füio illũ ꝓcedere: nõ tamẽ negãt eũ eſſe ſpiritum filij.
Credũt quoq; ⁊ cõ̃fitent᷑ deũ ð deo
eſſe naſcẽdo:⁊ deũ de deo eſſe ꝓce⸗
dẽdo:qꝛ filius deus eſt de patre deo naſcẽdo:⁊ ſpũſſctũſeſt de patre deo naſcit᷑ qᷓ; ð qͥ naſeit:⁊
ec putãt aliũ eſſe deũ qᷓ
1 cedit qᷓ; de qͥ ꝓcedit:qᷓ;uis ſcm noĩa ſignificã/
tia F eſt de quo aliqͥs naſcit᷑?⁊ eſt q
de aliquo naſcit:⁊ eſt qui de aliqͥ ꝓ⸗ cedit:pluralitatẽ admittat: ᷣm quã
plures ⁊ alij ſunt abinuicẽ pater et
Filius ⁊ ſpũſſctũs. Nã cũ dicit᷑ deꝰ eſſe pater:ſignificat eſſe de quo ali⸗
quis naſcit:⁊ cũ nomĩat᷑ filius:intel ligit᷑ eſſe qui de aliquo naſcit:⁊ q̃n⸗ do ſpũſſanctus noĩatur: qꝛ nõ abſo lute ſpiritũ: ß ſpĩ dei intelligimus: monſtrat᷑ eſſe qui de aliquo ꝓcedit. Bed cñ dicit᷑ quia filius eſt de patre ⁊ ſpũ ſſctũs de patre: intelligit qꝛ qð eſt filiꝰ aut ſpirituſſctũs:habent de patre. Bed alio mõ intelligt᷑ fili⸗ eſſe ð patre ⁊ aliter ſpũſſanctꝰ. Fili us em̃ ẽ de pĩe ſuoꝛ id eſt de deo qui eſt pater eins: Spũſſctũs vero non eſt de deo patre ſuo:ßᷣ tĩ ð deo qͥ eſt pĩErgo filßm qð eſt de deo:dicif
cuius niſi dei: nec vlla res
homine: dicit᷑ hõ de quo
De pꝛoceſſiõe ſpůſſcti
filius eiuſ:⁊ ille de quo eſt:pater eiꝰ: ſpñſſanctꝰ aũt nõ ᷣm qð eſt de deo dicit filius eiꝰ: nec ille de quo eſt pa ter eius. Certũ eſt etiã: qꝛ deus non eſt pater aut filius aut ſpñ ſſctũs ali⸗ eſt deus: niſi idẽ pater ⁊ filius⁊ ſpñ ſſanctus. Et ſicut vnꝰ deus eſt:ſic vnꝰ tĩ ꝑẽ:
vnus filius: vnus ſpñ ſſctus eſt. Añ
fit vt nõ ſit in illa trinitate pater niſt eiuſdẽ filij:nec filius niſi eiuſdẽ pa⸗
tris:neq; ſpñſſctũs alicuiꝰ ſpñs niſi
eiuſdẽ patris ⁊ kilij. Hec itaq; ſola cauſa pluralitatis eſt ĩ deo; vt pater et filius ⁊ ſpũſſctũs diei nõ poſſint
ð inuicẽ:; alij ſicut abinuicẽ:qꝛ pꝛe
dictis duobus modis eſt deꝰ de deoꝛ
qð totñ poteſt dici relatio. Nã quõ
filius exiſtit de deo naſ cẽdo:⁊ ſpũſ⸗ ſanctus ꝓcedẽdoꝛipſa diuerſitate na
tiuitatis ⁊ ꝓceſſiõis referunt᷑ adin⸗
cem: vt dinerſi ⁊ alij abinuicem. Et quãdo ſubſtãtia habet eẽ de ſubſtã⸗ tia:due fiunt ibi relatiões inſociabi⸗ les:ſi ſcðm illas noĩa ponant᷑ ſub ⸗ ſtantie. Cñ eĩ homo eſt gignẽdo de hõ pat᷑: et homo qͥ eſt de hoĩe: filiꝰ. Impoſ⸗ ſibile igit᷑ eſt patrẽ eſſe illũ filiũ cuiꝰ pater eit ⁊ filiũ eſſe illum patrẽ cuiꝰ filius eſt:qᷓ;uis patrẽ eſſe filiũ ⁊ fili⸗
um eſſe patrẽ:nihil ꝓhibeat: cũ vn⸗
homo pater eſt ⁊ füius: qm̃ ad aliũ eſt pater:ad aliũ filius. Nempe cum iſaac ſit pater iacob: et filius abꝛae: pater eſt filius:⁊ filius eſt pater ſine repugnantia: quoniam ad aliũ ꝓa⸗ ter dicitur qᷓ; ad ſuũ patrem: ⁊ filiꝰ ad aliñ qᷓ; ad ſuũ filiũ: patrem autẽ eſſe in eodẽ illius filium cuius pater eſt:aut filiũ eſſe illiꝰpatrẽ cuiꝰ ẽ fili⸗ us:nð eſt poſſibile. Ita ergo in deo cũ deus ſit pater ⁊ filius ⁊ ſpũ ſſan ⸗ ctus: nec ſit pater niſi eiuſdẽ filij:nec filius niſi eiuſdẽ patris:nec ſpiritus alicuius niſi eiuſdẽ patris ⁊ filij:pa ⸗ ter nõ eſt filius aut ſpũ ſſanctus:filꝰ nõ eſt pater aut ſpũ ſſctũs: nec ſpiri⸗ tuſſctũs eſt pã aut filiꝰ. Quippe qm

————
filius eſt de patre ⁊ ſpũſſanctꝰ de pa tre:nec ille de quo el aliquis poteſt eẽ ille qͥ de ſe eſt: nec ille qui de aliqͥ eſt: valet eſſe is de quo eſt:ſicut iam
dictũ ẽꝛ iccirco nec pater eſt filiꝰ aut pñſſanctꝰ:nec filius ſiue ſpũſſanct? eſt pater. Filius aũt vt interim aliã cauſam dicã: qm̃ nõdũ ↄſtat ꝙ ſpi⸗
rituſſctũs de illo ſit ⁊ ꝓcedat: ideo nõ eſt ſpũ ſſctũs:nec ſpũ ſſanctus eſt filius:qꝛ filius naſcẽdo habet eſſe ð patre:ſpũſſanctus vo nð naſcẽdo 6
pcedẽdo:nec filius põt eſſe ſuns ſpi
ritus:nec ſpũſſanctus valet eſſe ille
cuius ſpiritus eſt.
Is pᷣmiſſiſ:quõ tndiuiſibilis h vnitas ⁊ inlociabilis ꝑlura⸗
litas in deo ſe adinuicẽ habe
ant inquiramus. Q̃ aũt hec q̃ͥ di⸗ cta ſunt pariter credimꝰ indubitan
ter ⁊ ↄfitemur:⁊ nos qui dicunꝰ ſpi⸗ ritũ ſanctum de filio ꝓcedere:⁊ greci qui nobiſcũ de hac re nõ ſentiũt:de⸗ bemus abſq; vlla ambiguitate q̃ er his neceſſarie ↄſequũf: vno ↄſenſu
ſ uſcipere. Bequit᷑ em̃ ſcõᷣm vnitatis dei que nullas habet partes ꝓpꝛie⸗
atẽ: vt quicqᷓd de vno deo qui totꝰ
eſt: quicqͥd eſt dici de toto deo pa⸗ tre: dicat᷑ ⁊ de filio ⁊ de ſpñ ſancto: qꝛ vnuſquiſq; ſolus ⁊ totus ⁊ perfe ctus deus eſt. Supꝛa dicta vero re⸗
lstionis oppoſitio q̃ ex eo naſcit: qa
ſupꝛadictis duobus modis deus de deo ẽ: ꝓ hihet patrẽ ⁊ filiũ ⁊ ſpiritũ
ſanctũ deinuicẽ dici:⁊ ꝓpꝛia ſingu ⸗
loꝛum alijs attribui. Jic ergo huius
vnitatis ⁊ huiꝰ relatiðᷣis ↄſequẽtie
ſe ↄtẽperãt: vt nec pluralitaſ que ſe⸗
quit᷑ relationẽ trãſeat ad ea in quibꝰ
pᷣdicte ſimplicitas ſonat vnitatſ:nec
vnitas cohibeat pluralitatẽ vbi ea⸗
dem relatio ſignificat᷑: quatenus nec
vnitas amittat aliquã do ſu ↄſeq̃n
tiã: vbi nõ obuiat aliqua relationis oppoſitio:nec relatio ꝑdat qð ſui ẽ:
niſi vbi obſiſtit vnitas inſeparabili. Qð ſi ꝑ exẽpla ↄſiðᷣremꝰ⁊clariꝰerit.
Qualiter quidẽ vnitatis ſimp lici⸗
Beati nſelmi Epiſt
ola
tas a ſe excludat pluralitatẽ que eſt
in relatiuoꝝ nominũ ſignificatione: facilc eſt cognoſcere:ofitemur eĩ qa pater nõ eſt filius aut ſpũſſanctus: nec filius pater aut ſpũ ſſanctus: nec ſpũſſanctus pater aut filius. Bequi
tur ðᷓ alios abinuicẽ et plures eẽ pa⸗ trem ⁊ filiũ ⁊ ſpiritũſanctũ. At pat᷑ eſt deus: filius eſt deus: ⁊ ſpũ ſſctũs eſt deus. Quid itaq; ↄſequentius ſi pꝛedictaꝝ ꝑſonaꝝ pluralitas ſuã ſeruat ꝓpꝛietatẽ:qᷓ; patrẽ ⁊ filium ⁊ ſpiritũſanctũ plures deos ⁊ alios ab inuicẽ? Bed hoc nullatenꝰ admittit inuiolabilis ſimplicitas diuinitatis
quã vnñ ſolũ deñ eſſe credimꝰ. Bic repellit vnitas eſſentie dei relatiuo⸗
rum ↄſequentiã. Cõſiderandũ quo qʒ eſt quõ relationũ pluralitas ob ⸗ uiet vnitaris ↄſequẽtie: ſi pꝛius po⸗ ſuerimus aliqua ex his in quibꝰnul⸗ la obſiſtit oppoſitio. Dicimus vnũ deñ eſſe patrẽ:⁊ eſſe filiũ: ⁊ eſſe ſpi⸗ ritũſanctũ:⁊ vnũ eundẽ deñ eſſe ſi⸗ ue ſinguli ſiue bini ſiue tres ſimul di cant᷑. Bi ergo deus eſt eternꝰ ꝓpter
vnitatẽ deitat?: ex neceſſitate jequit
quia eternus eſt pater: eternus eit fi⸗ lius: eternus eſt ſpũ ſſanctꝰ. Et qi ſiue ſinguli ſiue plures ſimul ſũt vn deus:nð eſt niſi vnꝰeternꝰ. Similis eſt cõſequentia ſi deus dicit creato?
ſiue iuſtus ſiue aliquid alioꝝ in qͥbꝰ
nulla pᷣdicta intelligit᷑ relatio. Ai deamus nũc quõ hãc vnitatꝭ dei cõ ſequentiã reſtringat relatio: Dicimꝰ em̃ quia deus eſt pater. Qm̃ erdo vnus eſt deus pater ⁊ filius ⁊ ſ pũſ⸗
ſanctuſ:erigit vnitas dei yt filius ſit p ⁊ ſpñ ſſctũs ſit pã: ſed obuiãt re⸗ iatio que ꝓhibet filiũ aut ſpiritũſan
ctum eſſe patrẽ. Ouippe nec natura
permittit:nec intellectꝰ capit exiſten tem de aliquo eſſe de quo exiſtit:aut
de quo exiſtit eſſe exiſtentẽ de ſe. Ex iſtit aũt filius ⁊ ſpũſſanctus de piet quare non poteſt filius aut ſpůſſan ctus eſſe pater:qᷓ;uis deus ſit pater: et vnus idemq; deus ſit pater ⁊ filiꝰ
———————————

cepm iti
ilnai Inndit
ngulſu criuem 2»der untdat 7 em
mntemu n cen ung
: X
filius⸗Cöſideremus adhuc quõ ſu⸗ pꝛa dicte oppoſitiões obſiſtunt cõſe⸗
VPe pꝛoceſſðe ſpſſcri
et ſpirituſſanctꝰ. Idip̃m⁊ cognoſcit li dicit deus eſſe filius: vult ein vni⸗ tatis dei cõſequentia vt pater ⁊ ſpi⸗ rituſſanctus ſit filius. Jed pater de quo eſt filius:non poteſt eſſe qui de ſe eſt: Ipũs vero ſanctus qui exiſtit de patre ꝓcedendo: non eſt illeꝗᷓ eſt de patre naſcendo. Itẽ cñ dicit᷑ de⸗
eſt ſpůſſi zucuh nitas pᷣdi⸗ cta patrẽ quoq; ⁊
ſanctñ:ßᷣ nec pater ð quo eſt ſpũſſan ctus: poteſt iile eſſe qui de ſe eſt: nec filiꝰqui exiſtit de patre nsſcendo:eſt ulle qui de eodẽ patre eſt ꝓcedẽdo: id eſt ſpũ ſſanctus. C autẽ appare⸗
iliũ eſſe ſpiritũ ⸗
bit quia ſpñſſanctus eſt de i quoq; palõ erit: qꝛ ꝓpter hoc neqjt e filius ſpũ ſſanctus: ⁊ ſpũ ſſanctꝰ
quentie pꝛedicte vnitatis:deꝰ eſt de
deo.hoc ergo ſemel accepto quoniã idẽ deus eſt pater ⁊ filius ⁊ ſpñũ ſſan ctus:ſequitur ſcðᷣm hanc idẽtitatem vt deus pater ſit deus de deo ⁊ deus
de quo eſt deus:⁊ ſiliter filius deus de deo ⁊ deus de quo eſt deus:⁊ eo⸗
dem mõ ſpũſſanctus. Verũ querere
vtrũ vnuſquiſq; ſit deus de quo eſt deus:nð eſt aliud qᷓ; cõſiderare vtn
ſinguluſ quiſq; ſit deus de deo. Nõ em̃ poteſt deus de deo deus eſſe niſi pater aut filius aut ſpũ ſſanctꝰ:⁊ niſi
de patre aut de filio aut ð ſpirituſan cto: Inſpiciamus vtrũ vnuſquiſq
ſit deus de deo:⁊ patebit vtrů ſit ſin
gulus quiſq; dens de quo eſt deus.
Zed pater nõ poteſt eſſe de deo pꝛo⸗ pter pꝛedietã oppoſitionẽ. Cũ enim
nõ ſit deꝰ niſi aut pã aut filiꝰ aut ſpi
rituſſctũs:aut duo ex his aut tres ſi⸗ mulꝛnð põt eẽ deꝰ pĩ de deo niſi aut
ð pẽe b de ſeip̃oꝛaut ð filio aut ð ſpi
rituſctõ:ant ð duobꝰ aut ð tribꝰ.e
ſeip̃o nõ põt eſſe: qꝛ exiſtens de aliq et de quo exiſtit nð poteſt idem eſſe.
De filio nõ eſt:quia filius eſt ð ipſo et ideo nõ ꝑõr eſſe de filio. De ſpiri⸗ tuſaneto nõ eſt:quia de illo eit ſpiri⸗
tuſſanctus:nec v alet ille eſſe qui de ſe eſt. De duobus vel de trihꝰ ſimul nequit eſſe pater: ꝓpter eandẽ oppo ſitionis rationẽ. Filiũ vero deñ ne ⸗ ceſſe eſt eſſe de patre deoꝛ quia pater nð eſt de illo. e filio vero hoc eſt ð ſeipſo eſſenequit: quia nõ eſt idẽ ex⸗ iſtens de aliquo ⁊ de qͥ exiſtit. Atrũ autẽ ſit de fpirituſancto aut ſpiriruſ⸗ ſanctus de illo: poſt monſtrabit: Sʒ
pꝛius dicemus de ſpirituſctõ ſi ſcðᷣm conſequentiã pᷣdictã ſit de patre ⁊ 5
ſeipſo · De patre quidẽ neceſſe eſt eũ
eſſe: qma nulla ohuiat oppoſitio:nõ em̃ eſt pater ð illo. De ſeipſo vero i⸗ poſſibile eſt eum eſſe:quia nõ poteſt exiſtens de aliquo ⁊ de quo eſt idem eſſe. In his omnibꝰ nihil obuiat cõ⸗
ſequentie vnius idẽtitatis niſi ali⸗
ua de ſupꝛadictis oppoſitio. Qð vero ĩ his cognoſcit: in omnbꝰ que
de deo dicuntur ĩimutabiliter eueni⸗ re neceſſe eſt. nc querendũ eſt per ſupꝛa n dictas irrefragabiles rõnes: vtrum filius ſit de ſpirituſan⸗ eto:aut ſpirituſſanctus ð filio. Dico quia ſicut per ſupꝛa dictam rationẽ aut pater eſt de filio:aut filius de pa tre:aut ð ſpirituſancto pater:aut ſpi rituſſanctus de patre:ita eſt aut filꝰ de ſpirituſancto: aut ſpũ ſſanctus de fuio. Qð qui negat:neget etiam ne⸗ ceſſe eſt vnñ ſolũ deñ eſſe:aut filium deum eſſe:aut ſpiritũ ſanct deñ eẽꝛ aut deñ eſſe de deo:quia ex his ſeqͥ⸗ tur qð dico. Implius: nð eſt felius aut ſpũ ſſanctus de patre niſi de pã⸗ tris eſſentia q̃ vna eſt ilii cum filio ⁊ ſpñſctõ. Cũ ergo dicif᷑:quia filiꝰ eſt
de deo patre:ſi idem deus eſt pater⁊
ſpſſanctꝰ:ſcquit ſcðᷣm vnitatẽ dei⸗
tatis vt ſit etiã de ſpũſancto. Eodẽ 5 ↄfitemur ſpiritũ ſanctum eſſe
ſſe ð deo patre:ſi idẽ deꝰ eit pã ⁊ fi⸗ liusſequit᷑ ſcðᷣm eandẽ deitat? vni⸗
tatem vt ſit ⁊ de filio. Ex his igitur
aperte cognoſcitur: quia aut filius eſt de ſpirituſancto aut ſpũſſanctus

1
tre ſit: ⁊ nðõ
de filio: qĩ vtrũq; nequit eſſe verũ aut falſũ. Neceſſeeſt ſpiritũſanctũ eſſe de filio ſipõt montrari filiũ non eſſe de illo. Nã ſi qͥs dicit non ſequi filiũ eſſe de patre ⁊ ſpirituſctõ quo⸗ niã vnus eſt deuſ pater ⁊ ſpũſſanctꝰ:
etiã ſi nõ opponit᷑ aliðꝛaut ſpiritũ ſctĩ eſſe de pĩe ⁊ filio:qm̃vn⸗ ẽde? pater ⁊ filiꝰ:qᷓ;uis nð ſit filiꝰ de ſpiri tuſancto: conñderet qꝛ cñ eſt deꝰ de deoꝛaut eſt totus de toto:aut pars ð parte aut pars de toto: Sʒ deꝰ nul⸗ iã pabet ptem. Impoſſibile igit᷑ eſt vt ſi deus eſt de deo:vt totꝰſit ð par te:autvt pars de toto;autvt pars de parte. Neceſſe eſt igit᷑: vt ſi eſt deus de deo:totꝰſit de toto. Cũ ð filiꝰ dici tur eſſe de deo qui eſt pater ⁊ ſpiri⸗ tuſſancrꝰ:aut alius totus erit pater: alius totus—— de toto pa 5 toto ſpũſctõ: aut ſiidẽ totus deus eſt pater ⁊ ſpũſſancꝰ:ex neceſſitate cl eſt ð deo toto vnus totꝰ tam pater qᷓ; ſpũſſanctus: eſt pariter de patre ⁊ üſctð ſi non
uia eſt
repugnat aliud. odẽ mõ cũ dicit
ſpũſſanctus eſſe de toto deo qͥ eſt pa ⸗
ter ⁊ filius:aut alius totꝰ erit pater:
glius totus filius: vt ſit de toto pa
tre ⁊ nõ de toto filio ſpũſſanctꝰ:aut eñ eſt de patre ſpũ ſſanctꝰ nð poteſt nõ eſſe de filio ſi nõ eit filius de ſpiri
—
tuſctõ. Nulla em̃ alia rõne põt ne⸗
gari ſpũ ſſanctus eſſe de filio. Dicet
ãliqͥs:ſi qm̃ vnus deus pater ⁊ ſpiri tuſſanctus cñ filius eſt de patre:ieqͥt
eũ eſſe de ſpũſctò: aut cũ ſpũſſctũs
eſt de patre: qꝛ idẽ eſt deus pater et filius eſt etiã de filio cũ pater gignit filiũ:neceſſe eſt eñ gignere quoq; ſpi ritũſanctũ:qꝛ vnus. deꝰ eſt fi iius ⁊ ſpũſſanctus:⁊ cũ ſpũſſanctus ꝓcedit de patre ꝓpter eandẽ vnita⸗ dem deitati fuij ⁊ ſpñ ſſancti: ꝓcedit et filius de patre ita ſicut ſpůſſetũs. Ii vero vnitas deitatꝭ in⸗ilio ⁊ ſpi rituſancto nõ illã habet vim conſe ⸗ quẽtie vt vterq; ſiliter ſit genitus et
Reati Anſehm
ꝓcedẽs:videt ꝙ nð ex eo að vnus
Epiſtola
eſt deus pater ⁊ ſpñſſe anctus:ſequit filiũ eſſi 422 ſpũſctõ: aut ſpiritũſetĩ eſſe de filio: qm̃ idẽ deus eſt pater ⁊ filius vt dicis. Ad qð ego: Habent vtiq; a patre eſſe filius? ſpũſſanctꝰ: ſed diuerſo mnörcſeat naſcẽdo:al⸗ ter pcedẽdovt aln ſint abinuicẽp
qð diet eſt.&t ideo cĩ naſciũvnis non põt cũ eo naſei ille qui ꝑhoe eſt alius ab eoꝛqꝛ nõ ſiliter nã cit᷑ ßᷣ ꝓ⸗ cedit. Et cũ vnus ꝓcedit:nequit i le ſimul ꝓcedere qui ꝑ hoc eſt alius ab illo:q? nõ ſikiter ꝓcedit ſed naſcit. Et iõ nõ habet hic vnitas illa vim ſequẽtie:qꝛ pluralitas obuiat que ex natiuitate naſcit᷑ ⁊ ꝓ etſi ꝑ aliud nõ eẽnt plures filiꝰ ⁊ ſpl⸗
ceſſiõe: Nã
rituſanctus: ꝑ hoc ſolum eſſent di⸗
nerſi. Cũ aũt dico ex eo qꝛ pat vn⸗
deus eſt cũ filio aut cũ ſpũſctõ: ſeqͥ filiũ eſſe de ſpirituſetõ aut ſpiritum ſantũ eſſe de filioꝛ nulla ibi plurali⸗ tas generat que vnitatis obniet cõ⸗ ſequẽtie: qꝛ nõ trũq; dico eſſe ſed alterum tãtũ. Omnmoda igit ⁊ in⸗ expugnabili neceſſitate concluditur:
quia ſi vera ſunt que ſupꝛa dixi:nos
pariter cũ grecis credere:aut filius? ð ſpirituſanctotaut ſ pirituſſanctꝰeſt de fiio. De autẽ filius nõ ſit de ſpi⸗ rituſãcto:palã eſt ex catholica fide. N eĩ eſt deus de deo niſi aut na⸗ ſcendo vt filius:aut ꝓcedẽdo vt ſpi⸗ rituſſanctꝰ:Filius aũt non naſcit de pirituſancto: Si eiñ naſciĩ ð illoꝛeſt ilius ſpſſanctꝰ:? ſpũſſanctꝰ patet eius: ßᷣ alter alterius nec pater net fi lius eſt. Nõ ergo naſcit de ſpůſan,
cto filiuſ:nec minus aptum eſt q? no
pꝛocedit de illo: Eſſet enim ſpiritus eiuſdem ſpirituſſancti: ð aperte
negaf᷑:cũ ſpũſſanctus dicit᷑ ⁊ credi
ſpiritus filij. Nð em̃ poteſt eſſe ſpiri
tus ſui ſpiritus: Qnare non ꝓcedit filius de ſpirituſancto. Nullo ergo modo eſt de ſpirituſancto filiꝰ Pe⸗ quitur itaq; inexpugnabili ratione
ſpiritumſanctum eſſe de filio ſicut eſt
de patre.

2
2=
6 F
8
5
b S3.8 h
8
2
Depꝛoceſſione ſpůſſuncti
WMꝛſitan negabunt greci ſpm̃
f ſanct eſſe deñ de deo ſicut eſt filius deus de deo: qm̃ ꝓba⸗
mꝰ ꝑ hoc illũ eſſe ⁊ ꝓcedere de filio: nec eſt poſitũ in illo ſymholoꝛ in quo repᷣhendimur ab illis adqidiſſe pꝛo⸗ ceſſionem eius de filio. Bed qui hor putat: negat aut patrem eſſe deum de quo eſt ſpũ ſſactus:aut ſpiritũſ anctũ eſſe deñ qui eſt de patre: aut hocipᷣm qð eſt ſpirituſſanctꝰ eſſe de patre. Ac patrẽ non eſſe deñ aut ſpiritũſanctũ: nullus ſuſcipit chꝛiſtianus. Aidea⸗ mus igit vtrũ hoœpſum qð eſt eſſen/ tialiter ſit ſpirituſſanctꝰ de patre: qð quẽdam epiſcopũ grecis foꝛſitan fa⸗ nentẽ in Barenſi ciuitate ſenſi nolle ſentire. Nam ſi nõ eſt ipſum de patre qðeſt rumſit vnus idemq; deus qui pater:inueniri nequit vñde ſit alius 4 patre. Mon ef̃ niſi alius eſt: quia P habet filiũ ⁊ ſpñſſanctus non abet filiũ. Ver hoc em̃ ꝓbari põt: uia alij funt ab inuicẽ: n tamẽ hec eſt cauſa vt dinerſe ſint ꝑſone. Quip 4 ſi duo ſint homines quoꝝ alter ha eat filiũ:alter nõ:qᷓ;uis ꝑ hoc oſten di poſſint eẽ diuerſi: nðtãmẽ ob hoc alij ſt ab inuicẽ:qꝛ quoqᷓ mõ ſe habe ⸗ ant: in habẽdo vel nõ habendo ſiliũ: diuerſitatẽ tamẽ non amittunt: Ita ĩ patre ⁊ ſpũſancto:nõ qꝛ alius filiũ habet:alius non habet: idcirco ſunt dinerſi: ſed qm̃ diuerſi ſunt: idcirco nihil ꝓhibet eos in habẽdo ⁊ nõ ha⸗ bendo filiũ eſſe diſſimiles. Similiter reſponderi poteſt ſi ideo alius dicit᷑ qꝛ nõ ab illo ꝓcedit ſpñ ſſanctꝰ ſicut ipſe ꝓcedit a patre: Quippe vt ᷣm ulos qui negant ipiritũſan/ tum de filio ꝓcedere: ſicut nð eſt hec cauſa: quia jpiritũſanctũ filius de ſe Pcedentẽ nõ habet ſicut pat᷑ vt ali⸗
ſit a patre:ſequeret᷑ em̃ vt ſi ſpñ ſſan
ctus ꝓcederet de filio: filius nõ eſſet Aius a patreita ꝑ hoc non eſt ſpirit⸗ anctus a patre alius:quia nõ hahet filiũ: aut ſpiritũ de ſe Pcedentẽ ſicut pater. Et quẽdamodũ filius nõ iceo eſt alius apatre:quia patrem habet
⁊ pater non habet patrẽ. Si enĩ par haberet patrẽ:aliꝰtñ eſſet a patre:ita ſpñ ſſanctꝰ quia de aliquo ꝓcedit et patera nullotnon ꝓpter hot eſt alius a patre: quia ſi pãter ab aliquo pꝛo⸗ cederet:nõ minus tamẽ eſſet alius a patre de quo ꝓcedit. Palã igit᷑ eſt qꝛ nð ideo eſt ipñſſanctꝰ alius a pa⸗ tre:quia nõ habet filium: aut ſpiritũ ſanctũ de ſe ꝓcedentẽ ſicut pater:nec qꝛ de aliquo ꝓcedit ⁊ pater de nul⸗ lo. Bed neq; ꝑ hoc intelligi põt eſſe a patre alius: quia eſt ſpiritꝰpatris ſi de illo nõ habet eſſe. Poteit em̃ in ⸗ telligi aliquis alius ab aliquo pꝛius
qᷓ; ſit illio:q;uis alicuius nequeat eſſe
niſi ſit alius:vt cũ dicit᷑ homo domi⸗ nus alicuiꝰ:aut homo alterius homi nis. Mꝛius em̃ intelligit᷑ aliꝰ ab illo cuiꝰ eſſe dicit᷑ qᷓ; ſit eius dñs vel hõ. Sic itaq; ſi pñſſanctus nð eſt de pa⸗ tre:nihil eum intelligi pꝛius ali ab ilio qᷓ; ſit illius. Quare nõ fa cit illum aliũ eſſe a patre hot ſpi⸗ ritꝰeiꝰ ẽ ſiꝑ hot non habet vt lit ali? ab illo ꝑ qð eſt ſpũs illiꝰ: Bicut filis f hoc eſt alius a patre:ꝑ quod eſt fi⸗ uus eius: quod nõ eſt aliud niſi ꝙ de ipſo exiſtit naſcendo. Videt itaq; ꝙ pů ſſanctꝰ nõ ſit ꝑ aliud a patre ali⸗ niſi qꝛ ab illo habet eſſe qð eſt:qᷓ;uis alio ſno modo qᷓ; filius. Inueſtigem? tamẽ hoc diligentiꝰ:vtiq; aut poſtqᷓ; fuit pñ ſſanctus hoe qð eſt cõtigit ilii alium eſſe a patre:aut in exiſtẽdo ha⸗ bet vnde alius eſt. Cõtingit eni gli⸗ quẽ eſſe qð eſt pꝛius qᷓ; ſit alius ⁊cõ tingit aliquẽ altum ĩ exiſtendo fieri: pꝛius at quẽq;; eſſe alium q; ſit hoe qð eſt: nõ eſt poſſibile. Namq; pꝛi⸗ mus homo pꝛiꝰ qᷓ; de illo eſſet honno aliquis: erat ipſe homo: ſed nõ aliis erat:cum vo extitit de illo aliquis:⁊ ille de quo extitit poſtqᷓ; hic fuit factꝰ eſt alius:⁊ qui de illo extitit ſimul ha buit eſſe:⁊ alius factus eſt. Aut ergo ſpñ ſſanctꝰ ſicut dixi poſtq; fuit factꝰ eſt a patre alius: aut habet ĩ exiſtẽdo ppter dicit Bed ſi poſtqᷓ; uit cõtigit illi aliñ eſſe a patre 5 nð
————————— ———————

ſit alia ꝑſona niſi qm̃ aliↄ ab illoꝛnõ fuerũt ille ſꝑ tres ꝑſone: qꝛ iſta nð ſꝑ
fuit ſinõ ſeinꝑ fuit ſpũ ſſanctꝰ alius a
patre. Quõ itaq; falſa ſunt hec: pa ⸗
tet:qm̃ in exiſtẽdo habet vnde alius eſt. Eſſe aũt nequit:niſi aut ex aliquo ſicut filius: aut ex nullo ſicut pater.
Mð ſi ex nllo quẽadmodũ pẽ exiſtit: aut ita exiſtit vnuſqͥſq; ꝑ ſe vt neuter ab altero quicqᷓ; habeat:ß ſũt duo dij
pater ⁊ ſpů ſſanctꝰ:aut qm̃ vnꝰ deus eſt ſi vterq; de nllo eſt penitus: nihil
inueniri valet ĩ fide chꝛiſtiana vnde
ſint ab inuicẽ alij:ſed vnꝰidẽq; pater
⁊ ſpũ ſſanctus ⁊ vna pſona:q̃ vera fi⸗ des abhoꝛret. Nõ eſt ergo verũ ſpm̃
ſanctũ a nullo eſſe. Ji aũt eſt ab aliq nõ eſt niſi ex deo qui eſt pater ⁊ fili⸗ 7 ſpñſſanctꝰ. Sed a ſeip̃o nequit eẽ: qm̃ nulla ꝑſona g ſeipla põt exiſtere niſi ſola patrl. Quare ſi qs eñ negat eſſe a filio:negare nequit illũ a patre eſſe. Ji quis añt dicit: quia licz non habeat eſſe de patre:tamẽ ꝑ ꝓceſſio⸗ nem alius poteſt intelligi. Ad hoc 3j reſpondendũ arbitroꝛ ne poſſit ali⸗ quid in hac queſtiõe noſtre obijci aſ⸗ ſertioni:cui noſtra reſponlio non ob ⸗
niet: nec miref̃ aliquis me tĩ in hoc
cõmgꝛari: qm̃ non parue auctoꝛita⸗
tis erat ille inter ſuos quem ſenſi non
ſentire ſpiritũſanctũ hoc qð eſt ha⸗ bere ex patre: nec tũc habui opoꝛtu⸗ nitatẽ reſpondendi. Vi ergo ſanctũ ſpiritũ dicere q vult ex ſola ꝓceſſione alium eſſe a patre: licʒ nõ ſit ex illo: intelligit aut idipſuʒ eſſe ꝓcedere de patre: ſolũmõ qð eſt mitti vel daria patre:vt cũ mittit vel dat eum pater: tũc tĩ pꝛocedat a patre:aut hoc eſſe ꝓedere qʒð eſt de patre eſſe ſi idẽ eſt ꝓcedere qð eſt dari vel nitiihcedit parit a filio:ſicut a patre ſpñ ſanctꝰ: qm̃ ab ill ſimilit᷑ mittit ⁊ dat. Itẽ ſi nð eſt aliud ſpñiſancto ꝓcedere qᷓ; mitti vel dari:nõ ẽ aliꝰa pꝛe:necꝓce/
dit a patre niſ cum dat̃ vel mittit qð
nemo puto inteiligit. Semper enẽ eſt glius à patre ſpũ ſſanctus etiam ante
Beati Anſelmi
Epiſtola
creaturã:non aũt daf vel mittit᷑ niſi creature:nec tamẽ dicendũ eſt qð ac⸗
cidat ei dari vel mitti. Nã cum ipſe
fit vbiq; ⁊ imutabilis:accipiẽti qui
dem accidit aliquid: qꝛ circa illũ fit
qð pꝛius nõ erat ⁊ abeſſe poteſt:cir⸗
ca ſpiritũ ſanctũ vo nihil fit qðᷣ non erat. Cum enĩ cecus in luce nð ſentit
lucẽ: nõ magis nec minus habet ali quid lux: etſi depnlſa cecitate ſentiat
cecus lucẽcirca illũ fit motus nõ cir ca lucẽ. Watet itaq; nõ eſſe ſpm̃ſan/ ctũ aliũ a patre ꝑ ſic intellectã ꝓceſ⸗
ſionẽ: vt non ſit aliud illi ꝓcedere qᷓ;
dari vel mitti. Eſt quoq; patens eum
p ꝓceſſionẽ habere eſſe de patre: ⁊ ꝑ oc aliũ eſſe a patre: ſicut filius non per aliud eſt a patre alius qᷓ; per hoc quia de illo exiſtit. Eſt igitur deus de deo ⁊ ꝓcedit de deo:qꝛ ⁊ ipſe eſt de⸗ ⁊ pater deus: de quoẽ ⁊ pcedit. At ſi dicimus duas ſpũſſancti poſſe no ⸗ minari ꝓceſſiones: vnã qñ exiſtit de pr̃e:alterã qñ dat᷑ vłmittit: Nõ pu⸗ to hoc eſſe neganduʒ ſi vnaqueq; in ſuo ſenſu accipit᷑. De illa quippe ꝓ⸗ ceſſione qua dat᷑ vel mittit᷑: non incõ grue dominñ ſic dixiſſe intelligimꝰ: Ipiritus vbi vult ſpirat:⁊ vocẽ eins audis ⁊ neſcis vnde veniat aut qͥva ⸗ dat. Sic enĩ hoc potuiſſe dici videf: Meſcis vnde pꝛocedat aut quo rece⸗ dat. Cum enĩ datur quaſi de occulto venit ⁊ ꝓcedit:cum vo ſbtrahit ve ⸗ lut ad occultum vadit ⁊ recedit. De hac ꝓceſſione poteſt dici:quia idem illi eit ꝓcedere qð mitti. Biue igitur nõ pꝛocedat niſi exiſtendo de patre: ſine non niſi cum datur aut mittit ad ſanctificandã creaturam:ſiue vtroqʒ modo ꝓcedat:ſequit᷑ vt pꝛocedat de filio. Si enim eſt ð patre: deus eſt de deo: vnde pꝛobat᷑ vt dictũ eſt eſſe q;ʒ de filio ⁊ ꝓcedere ab illo. Rãq ꝓce dit de quo eſt ⁊ de illo exiſtit a qᷓ pꝛo⸗ cedit. Si vo tunc tĩ ꝓpcedit cũ mit⸗ titur vel datur:ꝓcedit a filio a quo datur ⁊ mittit. Mð ſi vtroq; modo ꝓcedit:parit vtroq; modo ꝓcedere cognoſcat a filio. Ecce videmus ſpi
Job.z

—
Vepꝛoceſſione ſpirituſſancti
ritũ ſanctũ eſſe de deo ⁊ pꝛocedere de de o:qð nõ eſt poſitum in pᷣfato ſym⸗ bolo. Si ergo ideo negãt eum eſſe ⁊
Pecedere de filio:quia ibi tacetur:ne⸗
t eſſe ſimiliter eum de deo ⁊ ꝓce/ dere:. ibidem nõ dicitur. Aut ſi hoc diffiteri nequeũt:non timeant cõ fiteri nobiſcũ ſpiritũſanetũ eſſe ⁊ ꝓ⸗ cedere de filio: quoniã hec in eodem mbolo nõ inueniunt᷑. Ac ſi dicent:
ſatis ibi ſignificaf: quia eſt ⁊ ꝓcedit
de deoquia a patre ꝓcedit:qꝛ pater eſt deus:⁊ nos ſimiliter dicimꝰ⁊ quia apente monſtrat pꝛ ocedere de filio: cum dicit᷑ ꝓcedere de deo: quia filiꝰ eſt deus. enĩ vtrum ideo intelligendus ſit ipñ ſſanctus eſſe de pãtre:quia de deo eſt:aut idcirco eſſe de deoꝛ quia eſt de patre:licʒ em̃ inui⸗ cem alterũ altero pꝛobetꝰ. Ii eni eſt de patre eſt de deoꝛ ⁊ ſi eſt de deo eſt de patre: qm̃ nulla ſupꝛadieta obui/ at relatio:non tamen ſimiliter inuicẽ ſunt alterũ alterius cauſa. Nã ſi eſſe
ſpiritũſanctũ de patre eſt cauſa vt ſit
de deo: cum dicit᷑ eſſe de patre:nõ eſt intelligendũ qð ſit dehoc quod pat᷑ eſt dens:id eſt de diuina eſſentia:ſed
de hoc qð deus pat eſt: id eſt de hoc vnde refert᷑ ad filiũ. Frit igit᷑ diui na eſſentia in ſpũſanctoꝛnon de dei⸗ tate pãtris: ſed de relatione:qð ſtul⸗ tiſſimũ eſt dicere.&uis ⁊ ſi hoc ve⸗ lit aliquis accipere:nõ minus ſequit᷑ ſpiritũſanctũ de filio qᷓ; de patre pꝛo
cedere. Nempe nulla relatio ẽ patris line relatione filijꝰiicut nihil eſt filij relatio ſine patris relatione. Si ergo alia nihil eſt ine altera:nõ poteſt aii/
uid de relatiõe patris eſſe ſine rela⸗ tione filij. Quare ſequit᷑ ſpiritũſan ctũ eſſe de vtraq; ſi eſt ð vna. Itaq; ſi eſt de patre tm relationẽ:erit ſimui ⁊ de filio vᷣm eñdem ſenſum. Serum quia nemo tam inſipiens eſt qui hoc opinet. Credendũ ⁊ confitendũ eſt ideo de patre ſpiritũſanctũ eſſe:quia eſt de deo. Mon autẽ magis eſt pater deus q; filius:ſed vnus Hin verus dens pater ⁊ fili. Quapꝛopter j ſpi
rituſſanctꝰẽ de patre: quia eſt de deo qui pater eſt:negari nequit eẽ quoq; de filio cũ ſit de deo q eſt filius.
nſideremus etiã qͥd dñs di e cit in euangelio: Ait em̃:dhec Job.ry.
eſt vita eterna: vt cognoſcãt
te folũ verñ deum ⁊ quẽ miſiſti ieu;
chꝛiſtũ. Aut ergo ita intelligẽdꝰ e iſte ſolus verus deus: vt cũ nomina⸗ mus ſolum patrẽ nõ ſignificet᷑ ille ſo
lus verus deus: neq; quãdo nomĩia⸗ mus ſolũ filiũ:ſed tũc ſolũmodo in ⸗
telligat iſte ſolus verus deus:quãdo ſimul dicimꝰ patrẽ ⁊ filiũ. Iut ſolus verus deus intelligit᷑:cũ noĩamꝰ aut ſolũ patrẽ:aut ſolum filiũ: aut ſi ſolo patre nomiĩato:aut ſolo filio:nõ intel
ligit᷑ ſolus verus deus ſine adiectiõe
noĩs alteriꝰ:nõ eſt pr̃ ꝑfectus neq; fi⸗ liꝰ ꝑfectdcus:; eſt deus cõpoſitꝰ ex patre ⁊ filio. Jed credimꝰ eſſe ⁊ ſolũ verũ deñ: ⁊ filiũ ſimi⸗
iter ꝑfectũ ⁊ ſolum verñ deum. Cñ ergo nominamꝰ patrẽ ſolum: aut fi⸗ lũ:nõ aliud intelligimus excepta re⸗ latione qua referunt᷑ adinuicem: qᷓ; ſolumverum deum ⁊ eundẽ quem in vtriuſq; ꝓlatione cognoſcimꝰ. Itaq; cũ dixit dñs: hec eſt àutẽ vita ẽterna vt cognoſcãt te ſolũ verũ deũ ⁊ quẽ miſiſti ieſum chꝛiſtũ:ſi addidiſſet di⸗ cens:⁊ de hoc ſolo vero deo pꝛocedit ſpũ ſſanctꝰ:quis auderet ſepare filiũ ab illa ꝓceſſione cũ ille ſolus verus deꝰ nõ magis aut minꝰ ſit pater qᷓ; fi⸗ liꝰ? Quapꝛopter ſi idem folus venus
deus inteiligit᷑ cum ſolus pater dicit aut filiuſ:⁊ cũ ambo ſimul nomĩant᷑:
quid apꝑtius qᷓ; quia de ſolovero deo
quipater eſt ⁊ filius ꝓcedit ſpũſſan⸗
ctus:cũ dicit᷑ a patre ꝓcedere? ua⸗ re ſicut intelligeret᷑ defilio ꝓcedere ſi idem filius dixiſſet de ſolo vero deo illũ dixit ſe ⁊ patrẽ ſolũ verum deñ eſſe:ita cum dicit eum de
atre ꝓcedere:abſq; dubio eum de ſe ignificat pꝛocedere. Dicit etiã domi
nus: Paraclytus ſpũſſanctꝰ quẽ mit
E
tet pater in nominemco. gt cum aũt
venerit ille paraclytus quẽ ego mittã i
2.
o5. 14 bið.z5.

6*—*———Ü ů—.— Ad⸗— 8
— S S———.— MMee— 2 2—— in 4 6——=———— 3
Beati Snſelmi vobis a patre. Quid ergo intelligen
dũ eſt cũ dicit: Quẽ mitter pat᷑ ĩ no⸗ mine meo: an qꝛ ſpũſſanctꝰ habehit
nomẽ eius: et cũ mittet pater ſpiritũ ſanctũ:idem ſit qð mittere filiũ? Sed
qð ait: Onẽ ego mittã vobis a pre: nð recipit hůc ſenſum: qꝛ eundẽ ip̃ᷣm ſpm̃ quẽ mittit pater:mittit filiꝰ neq; mittit filiꝰ filiũ. Deniq; nuſqᷓ; legimꝰ x oĩno negamꝰ ſpm̃ſanctũ eſſe filiũ Quid itaq; eſt:Quẽ mittet pã in no mine meoꝛhiſi quẽ pat mittet:filiꝰ j3 mittet? Siẽ cñ dicit: quẽ ego mittã a patre: nõ eſt aliud qᷓ; ego mittã ⁊ pr̃. Füi nãq; ẽ nomẽ illiꝰqͥ dicebat:mit ter pater ĩ noĩe meo. Rõ eſt aliud: Mittet pr in noĩe meoꝛniſi mittet pi in noĩe ii id igit᷑ eſt: mittet pr in nomĩe filijniſi mittet pat᷑ tanqᷓ; ſi mittat fili:vt in miſſiõe pãis:miſſio intelligat᷑ filij? Eð vo ait: quẽ ego mittã vobis a pĩe: quõ intelligendũ eſt? Atiq; a quo eũ mittit filiꝰ ab eo mittit᷑: Mittit autẽ eũ a patre. Ergo a patre mittit᷑. Jed ille mittit a quo mittit᷑. Pat᷑ itaq; mittere inteiligit᷑ cñ filiꝰ dicit:&go mittã a pr̃e. Quid eſt&: Ego mittã a pre: niſi ego mittã tanqᷓ; ſi pater mittat: vt vna ⁊ eadeʒ ſit miſſio mea⁊ patris? Cñ itaq; filiꝰ tanta diligẽtia oſtẽdat vnã eſſe miſ⸗ ſionẽ patris ⁊ ſuã: vt nec pater mit ⸗ tat niſi cũ filiꝰ mittit: nec filiꝰ mittat niſi cũ mittit pater: Quid vult ſigni⸗ ſicari: aut quid vult intelligi: niſi qꝛ nẽ alit᷑ ſe habet ad patrẽ ſpũſſãctꝰ et aliter ad filiũ:nec magis eſt vnius qᷓ; alterius. Mobꝛẽ nimis difficile:imo impoſſibile eſt oſtẽdere quò nõ ꝓce⸗ dat ab vtroq;. Ande eĩ eſt filio cuʒ patre dare ſimul vel mittere ſpm̃ſan⸗ ctũ: ⁊ hunc eſſe vtriuſq; ſi ſimul non eſt devtroqʒ?Cur em̃ magis dat filiꝰ ſpĩſanctũ qᷓ; ſpũ ſſãctꝰfiliũ Aut cur mag ſpñ ſſanictꝰẽ filij qᷓ; fili ſpũſãeti niſi qꝛ filꝰnõ eſt ita ðe patxe ſimul ⁊
de ſancto: ſicut ſpũ ſſanctꝰ ẽ de patre
ſimul ⁊ de filio? Si ð ſpũſſanctꝰ non eſt de filio nõ detur a filio: nec dicat eſſefilij ſiẽ filiꝰ nõ datf᷑ a ſpũſancto:
nee dicit᷑ eſſe ſpũſſ anctꝰ:am̃ nð eſt ð ſpñſã cto. Zi añt dicit:? ſpũſſanet⸗ mittit etiã filiũ:ſiẽ idẽipe diep ꝓphe
tã Et nunc dñs deus miſit me ⁊ ſpũs Eſa.
ei⸗ hoc ᷣm hoĩem quẽ gerebat intel⸗ ligendũ eſt qͥ patris? ſpũſſancti vna volũtate ⁊ diſpoſiiõe mũdũ redem⸗ pturĩ mũdo apparuit· Quero tñ ab his qͥ negãt ſpĩſanctũ eſſe ⁊ ꝓcede⸗ re de filio: quõ intelligãt eum ſic eſſe ſpm̃ lilijvt filiꝰtanqᷓ; fuũ ſpĩ illũ mit tat: Vn putant qꝛ p̃ dedit filio ſpm̃ ſuũ tanqᷓ; a ſe nõ habẽti: aut enĩ ha⸗ bet a ſe:aut ab alio. Sed ab alio non põt hr̃e niſi a pr̃e. Accepit igit᷑ a pa tre a quo habet ⁊ dedit ei pater ſpm̃ ſanctũ vt a ſe nõ habẽti. Hic oſtẽdãt cũ eq̃les ſint pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſanct⸗ ⁊ vnuſqͥſq; ſibi ſit ſufficiens: que fuit cauſa:vel que indigẽtia filij vt pater daret ei ſpiritũ ſuũ magis qᷓ; ſpũiſan ⸗ cto filiũ ſuũ. Mð negamꝰ hocmodo habere filiũ ſpim̃ſanctũ a patre: quis a quo habet eſſe: ab eo habet vt deſe ſpiſanctũ exiſtentẽ habeat:ſicut pa⸗ ter: qm̃ idẽ eſſe eſt patris ⁊ filij. Nð eſt em̃ idem accipere a patre eſſentiã de qua ꝓcedit ſpñſſanctꝰ ⁊ accipere a patre ſpĩſanctũ. Cũ enĩ dicit ha⸗ bere a patre eſſentiã de qua ſpũſſan/ ctus ꝓcedit:nulla mõſtrat indigen/ tia filij. Cũ vo dicif: qꝛ filiaccipit
a patre ſpr̃ſanetũ quẽ ð ſe nõ habet
ſicut pater:videt ſignificari filius q̃ſi minus aliquid hr̃e qᷓ; habeat pat᷑:⁊ velut ad ſupplementũ ei dare ſi iritũ ſanctũ. Sed non apparet cur magis eent filiꝰ ſpũſancto qᷓ; ſpũ ſſanctus fülio. Si enĩ reſpõdet᷑ ad hoc datum eſſe ſpiritũſanctũ filioꝛ vt cũ ip̃e cum patre quoq; daret eundẽ ſpm̃ſanctũ: par illi cñ patre gr̃a imputaret᷑. Ter⸗ rena eſt hec opinio ⁊ lõge ab intelle⸗ ctu diuinitatis extraneq vt tanqᷓ; hõ
homini deus deo indigẽti ſubueniat.
Rãq; ſi dat pat᷑ ſpiritũſanctũ filio: dat deus deñ deoꝛ pater enĩ de ⁊ fi⸗
lius deus ⁊ ſpñ ſſanctꝰ deus ⁊ vnus id emq; deus. Mon autẽ legimꝰ deñ
a deo deñ accipere:niſi hoc dicat cum
4

Vepꝛoceſſione ſpirituſſancti
deus ẽ de deo:vt filius ⁊ ſpũ ſſanctꝰ. Dicit᷑ ergo ſpirituſſanctus filij ſpiri⸗
p tus: nð ob aliud niſi qꝛ ex ipſo eſt.
1
Se 1 4
mnv „w ſi ewiß
Oſt reſurrectionẽ legimꝰ:qꝛ
p inſuffauit domin⸗ in diſcpu⸗ los ſuos ⁊ ait illis: Accipite ſpiritũſanctũ. Quid ſibi vult iſta in ⸗ ufflatio Fcimus enim quia flatus ille qͥ de oꝛe eius tũc ꝓceſſit:nõ erat ſpirituſſanetus. Non ergo credimus ilam inſuffiationẽ ſine aliquo myſte rio factam eſſe. Wuid igitur rectius hic intelligi poteſt aut apertius: qᷓ hoc ideo illum feciſſe vt intelligere mus ſpiritũſanctũ de illo pꝛocedere. Ac ſi diceret: Sicut videtis hunc fla tum ꝑ quem vobis ſpiritũ ſanctũ: ſi cut ſenſibilibus inſenſihilia ſigniũca ri queunt:ſignifico de intimo coꝛpo ⸗ ris mei ⁊ depſona mea ꝓcedere: ita ſcitote ſptritũſanctũ quem vobis per hunc fiatum ſignifico:de ſecreto dei tatis mee ⁊ de mea ꝑſona pꝛoeedere. Snam enĩ ꝑſonam verbi et homis: ⁊ in ea duas naturas: diuinã ſcilicet 4humanã credimus ⁊ confitemur. Ied dicent foꝛſitan:flatus vtiq; ille non erat de ſubſtantia humana: ⁊ tñ q̃ſi ſu illũ emittebat. Quapꝛopter docemurꝑ huiuſmodi ſpirituſſancti dationem:quia cum dat filius ſpiritũ fanctum:dat ⁊ mittit ſuum ſpiritum ſed nõ de ſue diuinitatis eſſentia. Di cant igitur ſi qui hoc opinanf᷑: quia ſicnt flatus non eſt humana natura cum emittit᷑ ab homine: ita ſpirituſ⸗ ſanctus non eſt diuina ſubſtantia:cũ datur vel mittif᷑ a deo filio: qð nul⸗ lus confitet᷑ chꝛiſtianus. Dict etiᷓ cum audiũt: Verbe domini celi fir ⸗ mati ſunt: ⁊ ſpiritu oꝛis eius oĩs vir/ tus eoꝛum: Si ibi non negant intel/ ligendum per ſpiritũ oꝛis dnmini ſpi ritũſanctũ:non illum eſſe deeſſentia domini cuiꝰ oꝛis ſpiritus dlcit⁊ quia ſpiritus qui ex oꝛe ſolet hominũ pꝛo⸗ cedere:non eſt de ſubſtantia illius de cuius oꝛe pꝛocedit. Dꝛ ſi non an/ dent dicere ſpiritũ ſcilicet deinõ eſſe
de eſſentia dei:⁊ per verba rerum ſen ſibilium: id eſt per ſpiritũ oꝛis intel⸗ ſpiritũſanctum de ſecreto eius eſſentie pꝛocedcre:cuius oꝛis ſpiritꝰ? dicit: fateant᷑ etiam eundẽ ſpiritum ſanctum de illius eſſentia cuius labioꝛũ ſpiritus dicit᷑. Legim⸗ enim ĩ ꝓpheta de chꝛiſto: Quiã ſpi ritu labioꝛũ ſuoꝛũ interficiet impiũ. Aut ergo oſtẽdant diuerſitatẽ inter ſpiritum oꝛis ⁊ ſpiritũ labioꝝ: quod ieri nequit:aut pariter cõcedant ſpi⸗ ritũſunctũ ꝓcedere de illo cuiꝰ oꝛis ⁊ de illo cuius labioꝛum ſpiritꝰ deſi⸗ gnatur. At ſi dicunt nequaqᷓ; per ſpi⸗ ritum labioꝛum ibi intelligi ſpiritu ſanctũ debere:ſedverba pᷣdicationis eius: que ex iſto aerio ſpiritu huma⸗ no inoꝛe foꝛmauit:quia verbis ſuis interficiet impium: cum docendo ab homine auertit impietatẽ. Mõ vtiq; hoc faciunt verba ſenſibilia ⁊ iſte ſpi ritus ſenſibilis: ſed ſpirituſſanctꝰ de
quo dicit deus per ꝓphetam: Jufe ⸗
ram coꝛ lapideum de carne veſtra:et dabo vobis coꝛ carneum:⁊ ſpiritum meũ ponam in medio veſtri. Ppiri⸗ tus ergo ſanctus interficit impiũ: cũ coꝛ eius conuertitur ab impietate ad — Oð ſi intelligimus in illo
mpio antichꝛiſtũ quem dominus ie⸗ ſus interficiet ſpiritu oꝛis ſui: nõ pu⸗ to ꝙ aliquis attribuat virtutem illã ſpiritui vocis humane tantũ quãtũ
piritui diuino. Si ergo ſpñ ſſanctus intelligitur in his dictis:cum pariter dicat᷑ ſpiritus oꝛis domini cuius ver bo celi firmati ſũtꝛid eſt patris:⁊ ſpi⸗ ritus oꝛis domini ieſu: ⁊ ſpiritus ja/ bioꝛum eins: nõ apparet cur magis intelligi debeat pꝛocedere de oꝛe pa⸗ tris qᷓ; de oꝛe filij. At ſi per os patris intelligimus eſſentiã patris: Nð em̃ eſt aliud os cius qᷓ; eſſentia eius: vt ſicut verbũ domini eſt ð eſſentia erꝰꝛ ita ſpũs oꝛis ei?nõ ſit niſi de eſſentis eius: quid apertius qᷓ; ſicut ſpiritus oꝛis patris eſt ð eſſentia 7. cedit:ita ſpiritus oꝛis ⁊ ꝛñ filij 5
Seck.

8—
Job. 16
ʒidem.
Zheati
de filij eſſentia ſit ⁊ pꝛocedat. Muto
em̃ quia nemo intelliget ſimpliciter
vbi dictũ eſt: Verbo domini celi fir⸗ mati ſunt: ⁊ ſpiritu oꝛis eius omnis virtus eoꝛũꝛverba tranſitoꝛia ⁊ ſpi ⸗ ritũ qͥ de hoc aere aſſumptꝰ ꝑloquẽ⸗ tis os emittit: ð quomodocũq; hoc aliquis exponere conetur:ſufficit i illa inſufflatiõe domini ĩ diſcipulos xuius feci mentionẽ: factuʒ eſt ad ſi gniſicandũ quia de eiuſdẽ ꝑſone ſe⸗ creto ꝓcedebat ille ſpiritus qnẽ da⸗ batꝛ de cuius occulto ſpiritus ille ꝓ cedebat quẽ inſufflabat. Deniq; cũ
ſcßᷣtura diuina ſignificat aliqð ſecre⸗
tñ ꝑ ſenſibiliũ ſimilitudines:non per
omnia q̃ ſignificant et ſignificant᷑:ſi⸗
milia poſſunt eſſe. Non enĩ hoc eſſet ſimilitudo ſed idemtitas: niſi foꝛte quis dicere voluerit illam inſufflati⸗ onem ita ſimpliciter eſſe factam a ſa⸗ pientia dei ſine omni ſpirituali ſigni⸗ ſicatiõe: Bed neminẽ puto ita inſen⸗ ſatum vt hoc ſentiat. Item filius di⸗
cit de ſpůſancto: Non enimn loquet᷑ a
ſemetipſoꝛſed quecũq; audiet loque/ tur. Euid ẽ:Nõ loquet᷑ a ſemetipſo: niſi ab alio habet qð loquet᷑? Et q̃d eſt:ab alio habebit qð loquer᷑:niſi ab alio habebit ſcientiaʒ eoꝛum que lo⸗ quet᷑? Anð poſtqᷓ; dixit:Nõ loquet᷑ a ſeipſo:addidit:jed quecũq; audiet loquef. Quid eſt audire ſpiritũſan⸗ ctũꝛniſi quaſi diſcere? Et quid ẽ diſce re:niſi ſcientiã accipere? Si ergo ſciẽ tia eius nõ eſt aliud niſi eſſentia eiꝰ: abillo habet eſſentiã a quo audit ea que loquet᷑: ⁊ que docet: quoniã idẽ eſt illi loqui qð docere. Non audit autem neq; habet eſſentiam ab alio niſi a patre ⁊ filio. Verũ ſi habet eſſe a patre ᷣm ſupꝛa dictã rationem:ha ⸗ bet etiã ⁊ a fiio. Ande ⁊ idem filius dicit: Ille de meo accipiet ⁊ annun⸗ ciabit vobis. Quippe quid eſt aliud hoc dicere: qᷓ; a me audiet: hoc eſt a
me ſclet quod annũciabit vobis? Cũ
dixit:Quecũ q; audiet loquetur:non
determinauit quo andiet. Cum vo
Anſelmi Epiſtola
De meo accipiet:ne qᷓs ſoli patri L ab alio audit:aperte ſe eſſe:a quo ſicut a paire ſcientiã ſiue eſſentiam accipiat:demõſtrat. Sicut enim cum dicit Mõ loquet a ſemet⸗ ipſoꝛ ſed quecun audiet loquet:ſi⸗ gnificat᷑ ab eo eſſe ⁊ pꝛocederea quo andit: Ita cũ pꝛofert filius: De meo accipict: palam oſtendit eum de ſuoꝛ hoc eſt de eſſentia ſua eſſentiam ha ⸗ bere ⁊ ꝓcedere. Quod enim diuina eſſentia non eſt:ſub ſpirituſancto eſt:
nec ipſe accipit aliquid de hoc quod ſub ſe ẽ. Quare c filiꝰ dicit:Ne meo accipiet: non aliud ibi ſuum ſigniſi⸗ cat 38 ſuam eſſentiam.Illud foꝛſitan quod dixit filius: de meo gccipiet: ali ter conabunt᷑ intelligere qᷓ; ego expo
ſuerim. Sed quid dicẽt vbi ait: Ne/ Wath.
mo nouit filium niſi pater: neq; pa. trem quis nouit niſi filius:aut cui vo luerit filius reuelare? Andiuimꝰ: qꝛ nemo nouit patrem aut filium niſi pa ter: aut filius: aut cui reuelat filius. Mon dicit auteʒ: nemo:quaſi nullus homo: ſed acſi diceret: nullus omni⸗ no. Quippe ſi hoc intelligeret: non adderet:niſi pater: quia pater nõ eſt homo. Et cum ait: neq; patrem quis nouit. In hat monoſyllaba dictione videlicet quis: non magis intelligit humana qᷓ; quelibet ꝑſona. Omnino igitur nullus habet hanc noticiam niſi pater?⁊ filiꝰ:⁊ eui filius idem re⸗ uelat: Zut itaq; ſpũſſanctus non co⸗
gnoſcit patrem ⁊ filium:quod impiũ
eſt opinari:aut filius reuelat ei ſui et patris ſcientiam: que nõ eſt aliud qᷓ; einidem ſpirituſſaneti eſſentia. Mſi dieunt: quia licet filius qᷓ;tum ad ꝓ⸗ nunciationem attinet:nullũ ad hane admittit noticiam niſi ſe ⁊ patrem:? eui ipſe reuelat:non tamẽ ſpiritũſan ⸗ ctũ: aut ab illa feparatũ: aut illum a filio aecipere fatendum eſt:quoniam
ater ⁊ filius nõ ſe eognoſcunt:niſin boe ꝙ vnum ſunt cum ſpirituſancto. Et ideo eum ait: patrem ⁊ filium in⸗
nitem le noſſe: intelligẽdus eit imui
tr
iiei
1

ſpirituſſanctus.&t cum renelat fili non fpirituſancto ſed creature reue⸗ lat. Bi inqᷓ; b dĩ:nos ſtatim cõſtãter inferemꝰ: Argo ſi vbi aꝑte vitas fm ꝙ verba oꝛis eiꝰꝓnunciãt:negat ſpi ritũ ſanctũ noſſe: niſi reuelante filio
=
4 2
1 atrem ⁊ filium: dicunt nos non tã⸗ — 2 han verba attendere debere quantũ e Sn vn itatem eſſentie: que vna tribus et on innn infepabilis eſt:multo magis debem me niu huius vnitatis ſeruare coſequẽtiaʒ: Auu de qua ſupꝛa locutꝰ ſum cum eã nul⸗ d— lo:aut ſcripto:aut ſenſu negat aucto/ o ſunit ritas:nec pꝛofert aliquid qð contra⸗
hi rium ſit:aut aliquo modo repugnet. ux Kligant itaq; greci vnñ de duobus ſi
aperte volunt veritati reſiſtere: aut — non noſſe patrẽ aut
quia in hoc qð ꝑ ſe cognoſcũt pater
—
⁊ filius vnñ ſunt cum tta
3
mfn ipſi dicunt᷑ ſe noſſe cõſequi ex ne — te: vt in eadem noticia intelligat᷑ ſ 1 — ritu ſſanctus. Nempe nihil eſt mediũ
ſi volunt hanc noticiam a ſpũſancto Aut veritatẽ a verbis penitus abdi „ care: Que vtraq; exetrat᷑ vera con/ Wath. 1n feſſio. Sicut eniʒ ait veritas: Nemo nouit filiũ niſi pr:neqʒ pĩeʒ qͥs nouit niſi filius: ⁊ cui voluerit filius reue⸗ lare· Siquidem eligũt ſpiritũ ſanctũ noſſe patrẽ ⁊ filiũ ꝑ reuelationẽ filij: habet a filio noſſe: qð nõ eſt alið u eſſe. Eſt igit᷑ ⁊ pꝛocedit a filio:qm̃ ab illo ꝓcedit a quo eſt. Si autẽ di⸗ cunt:cum pater ⁊ filius dicunt᷑ noſſe ſe: quia eſſentia ꝑ quã ſe noſcũt eadẽ eſt ſpñiſancto: cðſequi ſpiritũ ſanctũ eiuſdẽeſſe conſoꝛtẽ noticie: cñ legif jn illũ a patre ꝓcedere: de quo ait fiũiꝰ: Job. 10. Ego ⁊ pater vnñ ſumus:confiteant᷑
—, nobiſcũ: ꝓpter eſſentialeʒ idemtita 6„tem patris ⁊ filij:illů a filio Pculdu⸗ ni bio ꝓcedere. iincn 5 I vo obijcit᷑ cum dicit:filiũ .—— patre naſci: ⁊ ſpiritũſanctũ
patre ⁊ filio ꝓcedere: quia quoſdã gradus ⁊ quedã interualla cõſtituimꝰ qᷓſi ſpũſſanctꝰ eſſe nõ poſ⸗ ſi niſi filiꝰ pᷣus naſcat᷑ a pie vt poſte⸗
ð niſi reuelante filio: aut ꝓpteres
Be pꝛoceſione ſpirituſſancti
rioꝛ filio ſit ſpũ ſſanctꝰ:⁊ ideo rectius
dici ꝙ parit᷑ ſint a pĩe filiꝰ naſcẽdo ⁊ ſpũſſanctꝰꝓcedẽdo: itavt nec filiꝰ a ſpũſãcto ſit:nec ſpũſſanctꝰ a filio:ſiẽ
plẽdoꝛ ⁊ caloꝛ parit᷑ ſt᷑ de vno ſole:
nec ſplendoꝛ a caloꝛe eſt: nec caloꝛ a
ſplẽdoꝛe. Si inqᷓ; P aliqͥs nf̃e obijcit aſſertiõi: Rñdemꝰ: NMos nec gradꝰdi gnitatis poniinꝰ in deo qͥ vn eſt:uec in exiſtẽdo filiũ de patre:aut ſpm̃ſan ctů de patre ⁊ filio interualla ĩeterni tate q̃ eſt extra om̃e tpᷣus ſtatuimus. Silr em̃ oẽs chꝛiſtianã fidẽ tenẽtes
fitemur:nec minoꝛẽ:nec poſterioꝛẽ ũ eẽ patre:qᷓ;nis nõ niſi de ilio ſit. ta qͥ; nos qᷓ vicimꝰ ſpm̃ſanctũ de fi⸗
io eſſe ſiue ꝓcedere:nec minoꝛẽ:nec oſterioꝛẽ eum filio fatemur. Nempe
is ſplẽdoꝛ ⁊ caloꝛ de ſole ꝓcedãt: nec poſſint eẽ niſi ſit ilie de quo ſůtꝛ nihil tñ pᷣus aut poſterius in tribus: in ſole:⁊ ſplẽdoꝛe:⁊ caloꝛe intelligi/ mus: multo itaq; minꝰ cũ hec in reb? tplibus ita ſint: ĩ eternitate que tpe
nõ claudit᷑ pᷣdicte tres ꝑſone ĩ exiſtẽ⸗
do ſuſceptibiles interualli poſſint in⸗ telligi. Quod autẽ dicif᷑:quia filius ⁊ ſpũſſanctus ſic poſſunt eſſe de ſo⸗ lo patre: vt nec filiꝰ ſit de ſpũſancto: nec ſpũſſanctꝰ de filio: ſicut ſplẽdoꝛ ⁊ caloꝛ ſimul ꝓcedũt de vno ſole: vt alter non ſit de altero: non recte hoc nobis opponit᷑. Cum em̃ dicimus fi⸗ lium de patre:⁊ ſpiritũſanctũ de pa⸗ tre eſſe:filiũ fatemur deũ⁊ ſpiritũſan
ctñ deũ eſſe de patre deo: ⁊ has tres
ꝑſonas vnñ ſolum deñ eſſe: ⁊ idim eſſe de eodem ipſo. In ſoleo nõ di⸗ cimus ſolẽ eſſe de ſole: cum ſplendor aut caloꝛ eſt de ſole:nec idipiũ eſſe ſo
lem:⁊ qð eſt de ſole:nec illa tria vnñ
eſſe ſolẽ. Nam ſi ſol ⁊ ſplendoꝛ vnus
eſſet ſol: aut ſi ſol ⁊ caloꝛ ſimilit᷑ vnꝰ
ſol eſſet:neceſſe eſſet aut ſplendoꝛem eſſe de caloꝛe cũ eſſet de toto ſole: qui idipᷣm eſſet qð caloꝛ:aut caloꝛem de plẽdoꝛe eſſe qͥ de ſole haberet eſſe qͥ nõa ſplẽdoꝛis differret eſſentia. Po
namus tamẽ filiũ ⁊ ſpiritũſanctũ ita Poriter eſſe de ſolo Fmlen loe
7

—
3—*—
R
Beati Anſelmi Cpiſtola. ⁊ ſplendoꝛ ſunt de vno ſole. Sd ſi ita eſt: vnde habent qui hoc dicũt ꝙ ſpiritũſanctũ confitent᷑ eſſe filij: ⁊ fi⸗ lium negant eſſe ſpirituſſancti? Naʒ ſicut nulla ratio admittit vt caloꝛ ſit fplendoꝛis:aut ſplendoꝛ caloꝛis: ita
non patif᷑ veritas vt ſpirituſſanctus magis ſit filij qᷓ; filius ſpirituſſancti. Nnapꝛopter ſi negare nõ audẽt ſpi⸗ ritũ fanctũ eſſe filijnegent filiũ ⁊ ſpi ritũ ſanctũ ita eſſe pariter de ſolo pa⸗ tre:ſicut ſunt ſplẽdoꝛ ⁊ caloꝛ de vno ſole. Quare ſi hoc nobis obijciũt qð diri de ſplendoꝛe ⁊ caloꝛe ſolis: nec cum illis: nec cõtra nos eſt. Icut nobis dicif᷑ ne oĩno ſe⸗ parent filiũ a patris cõmuni⸗ one in hac ſpirituſſancti pꝛo⸗ ceſſione: aſſerũt eum de patre per fi⸗ lium ꝓcedere. Bed hoc quomẽõ intel ligi poſſit:non videtur: pᷣſertim cum nuſq; legant vnde hoc aperte ꝓbare ſi hoc ſibi ſuffragari exi ⸗ umant qð legimus de deo: Quia ex ipſo ⁊ ꝑ ipſum ⁊ in ipſo funt omnia: vt ex quo ſunt oĩa ſit pater: ⁊ ꝑ ques filius:⁊ in quo ſpirituſſanctꝰ:⁊ inter omnia que junt ꝑ filiũ ſpirituſſanctꝰ accipit᷑. Hoc quidem ꝙ ex patre ſint omnia ⁊ per filiũj ⁊ in ſpñ ſancto:ſine ſcrupulo accipimꝰ: illud vo ꝙ ſpirt⸗ tuſſanctus ſit inter omnia que ſic eſſe dicit apłus:nimis eſt ſcrupuloſum aſ⸗ ſerere. Impoſſibile nãq; ẽ vnã quã⸗ libet de illis tribus pſonis inter illa omnia claudere ⁊ duss alias exclu⸗ dère. D ſi pater ⁊ filius ſunt inter omnia que ſunt ex patre ⁊ ꝑ filium ⁊ ĩ ſpñſancto:videat mẽ̃s rõnaliſ quã⸗ ta ſequat᷑ confuſio. Cum ergo dicat apoſtolꝰ: Ex ipſo:⁊ ꝑ ipſum:⁊ in ip̃o ſunt omnia:inteliigere debemus ſine dubio omnia creata a deo que ita ſũt ex ipſo:⁊ ꝑ ipſũ:⁊ in ipſo: ſicut aliud ex alio:⁊ ßᷓ aliud:⁊ in alio· Quicqͥd enim factů eſt non eit idẽ deo:ſed ab ſlo aliud. Spiritus autẽ ſanctus nõ eſt aliud ſed idẽipſum qð pater ⁊ fi⸗ lins: vriq; nihil alind intelligi poteſt quo oñdi poſſit ſpiritũſanctũ ꝑ filiũ
(ſicut alunt) pcedere. Cum filius— differãt in vni ⸗ tate deitatis:nec ſpũ ſſanctus ꝓcedat de patre niſi de deitate:ſi eadei dei⸗ tas eit filijnequit intelligi quõ pꝛo⸗ cedat de deitate patris per deitatem filij ⁊ nõ de eiuſdem filij deitate: niſi foꝛte qͥs dicat ſ piritũſanctũ non ꝓce dere de deitare patris ſed de paterni tate: nec ꝑ deitatẽ filij ſed ꝑ filiatio⸗ nem:que opinio ſua ſe patenti fatui tate ſuffocat. æ ſi dicit: quia cum di co illum ꝓcedere de deitate patris ⁊ filij: nõ poſſumus deitatẽ ſpũ ſſancti ab hac patr? ⁊ filij deitate ſeparare:
quoniã vna ⁊ eadem eſt deitas triũ: ⁊ ideo ſequi:ſi de deitate patris ⁊ filij ꝓcedit:de ſua quoqʒ eum pcedere:⁊ ob hoc ſpiritũ ſanctũ de ſeipſo pꝛoce⸗ dere. Ad hoc iam ſupꝛeme ſufficien, ter memini reſpõdiſſe: quia nullaꝑ⸗ ſona er ſeipſa eſſe poteſt:nũ ſicut ih⸗ cum eſt de patris eſſentia qᷓ;uis nõ ſit
alia ſed eadem filij eſſentia que ẽ pa⸗
tris: non tamẽ eſt de ſeipſo ſed de pa ⸗
tre ſolo: ita ſpirituſſanctꝰ cum eſt de eſſentia patri ⁊ filij: que eſt eadẽ illi: nõ tñ eſt de ſeipſo:fed timodo de pa tre ⁊ filio. Dicẽt:Cur nd ſimiliter di⸗ cere poſſumus ſpiritũſanetũ de patre per filium pꝛocedere:ſicut dicimusa patre omnia ꝑ verbũ facta qð ẽ filꝰ?
Ficut enim cũm pater facit ꝑ verbuz
ſunm:non facit per aliud qᷓ; per hot quod ipſe eſt:boc elt per eſſentialem poteſtatẽ:que eſt eadem verbi: ⁊ nd dicitur tamẽ facere niſi per verbum: Cur nõ ſilr dicimꝰ ſpiritũſanctũ a pa we ꝓcedere per verbñ: cum nõ pꝛo⸗ cedãt de patre niſi de hoc ⁊ per hoe quod idem eſt illi cum filio:qᷓ;uis nd vt creatura ſed vt idipſum de eodem ipſo? Uideamus quid ſequat᷑ ſi hot dicimus: Et pax ſit inter nos. Nem⸗
pe que facta lunt a patre per verbuʒ: Joh.5
tacta ſunt ab ipſo verbo. Ipſum nã⸗ q; verbũ dicit: Quecũ q; pater fece⸗ rit:hec ⁊ filius ſimiliter facit. Dica⸗ mus igitur:quia ſpirituſſanctus cum pꝛocedit a patre per ſiliũ:ꝓcedit ⁊ 3
Nmen

——— ES S 5 5— 5
Pepꝛoceſſione ſpũſſancti
ſilio ſimilit:ſicut que facta ſunt a pa⸗ tre per verbuʒ: facta ſunt ſimiliter ab ipſo verbo. Niſi foꝛte intelligũt ſpi⸗ ritũſanctũ ꝓcederc de patreꝝ filium quẽadmodũ cum fons fluit ĩ riuum: ⁊ riuus colligit᷑ in lacum:dieit᷑ lacus eſſe de fonte per riuum. Bed ibi non eſt riuus ĩ fonte ſed extra fontẽ: ſicut eſt filius in patre ⁊ non extra patrẽ. Quare ſic non eſt ſpũſſanctꝰ de pa ⸗ tre per filiũ:ſicut eſt lacus de fonte ꝑ
quodã interuallo in lacũ colligit᷑: et pꝛius eſt lacus de fonte qᷓ; de riuo: ⁊ ideo eſt de fonte ꝑ riuũ: nõ de riuo ꝑg fontẽ. Aerũ cum filiꝰ naſcens de pa⸗ tre nõ exeat extra patrem:ſed in ipſo manẽs:nec loco:nec tꝑe: nec eſſentia diuerſus ſita pie: ⁊ cũ vnñ ſit idẽq; patri ⁊ filio id vnde ꝓcedit ſpñ ſſan ⸗ etus:ner intelligi põt: nec dici debet ſpm̃ſanctũ ꝓcedere de patre⁊ nõ de filio. Nõ z videt᷑ qᷓ rõne dicat᷑ ipñſ⸗
riuum. Si tamẽ ſic eſt:negari nequit ſanct nõ ꝓcedere de filio:ſed de pr̃e
B eſſe de filio qᷓ;uis ſit de patrepꝑ filiuʒt filiũ:cñ etiã ſi ꝑ filiũ nequeat nõ ð
& vnh rxut fatendum eſt lacũ eſſe de riuo: fiiio. Si q;ʒ tñ viilt dicere jiliũ de pa
„ nün uis ſit de fonte per riuũ. uieni tre ꝓcedere magis ꝓpꝛie qᷓ; ſpm̃fan⸗
cum negat lacum eſſe de riuo: quoniã pᷣus ctũ de filio qᷓ;uis ip iſſanctus de illo e wt eſt de fonte riuus: dicat ſenõ eſſe de ſit ſicut riuus: magis illi videt ꝓee
„ Sk patre ſuo ſed de adam: quomãppa/ dere de fonteqᷓ; lacus de riuo:nð cõ⸗
² trẽ ſuũ eſt de adam. Dicat etiã filiũñ eedat ſpiritũſanctũ ꝓcedere de filio
Vginis nõ eſſe ð maria nec de danid: de quo hahet eſſe ſicũt lacus de riuo.
0 17
necde abꝛaã: 30 iſti pꝛius fuerũt de adam:⁊ dicat falſum eſſe qð dictum
KNos nõ negamus naſcentem aliquo mõ— illo de quo naſcit᷑ꝛet fpm̃ſanctũ aſſerimus ſuo modo non
Bef.22. eſt ahraeꝛ n ſemine tuo benedicent S Mõ.11 omnes gentes. Gt ad dauid: De fru⸗ 1
— 5
quaſi de duobus fontibꝰꝛſed vere de vno fonte ꝓcedere: ita tñ vt nomen natilitatis: nec ꝓceſſio filij amittat:
ctu ventris tui ponã ſuꝑ ſedem tuã. Luce.1. Et ad mariã: Bñdictus fructus ven
p r edui tris tui. Dicatq; chꝛiſtũ nõ eſſe ſemẽ nec ſpũſſaneti ꝓceſſio recipiat. Non d utint hoꝛñ vel frucũ ſed ade: quoniã iſti eſt igit᷑ cur magis dici debeat filius — ah ilo veſcẽderũt. Bed neq; de adã pcedere de pfe qᷓ; ſpñſſanctꝰ de filio. u& ninin eſt filins virginis vᷣm hunc ſenſum: eeneie iceremus quõ x — ſed de limo de quo factus eſt adam. d lacus ſit de fonte pariter ⁊ de — At inferẽt: ñ dicimꝰpm̃fanctũ nð riuorvt ꝑhocſiẽ ꝑ tempoꝛale pcedere de filio ſed depatre perſi/ ⁊ locaie aliquid poteſt inteiligi qð n lium: q;uis ſit de patre⁊ defilio: ſi- eternum eſt:cognoſcamus ſpiritũſan e cut dicis lacum eſſe de fonte et de ri⸗ ctũ eſſe de patre ⁊ filio. Multa em̃ in ninn no. e ꝓceſſiõis nãm; verbo queſtio hoꝛũ cõſideratiðe:ſicut ĩ epiſtola ad ripr eſt inter nos: quã vos aſſeritis eẽ de venerahilis memoꝛie vꝛbanũ dein⸗ 1*— filioꝛnos negamus. Ecce eĩ videtis carnatiõe verbi ſcripi: inueniunt 5 —— riuli de fonte ꝓceciere quaſi de oꝛigi/ vni deo ⁊ tribus ꝑfonis ꝑquãdã ſi⸗ 40 nali pᷣncipio: lãcꝰ autẽ nõ ꝓcedit ſed militudinẽ aptant᷑. Conſtat enim ꝙ
colligit᷑ de riuo: qᷓ;uis habeat eſſe de tllo. Ita igit᷑ etſi ſpirituſſanctus ha⸗ beat eſſe de filto: nõ tamẽ pꝛocedere Ppꝛie dicit᷑ de filio ſedð patre quaſi de p̃ncipio. Hoc foꝛſitã diceret᷑ recte ſi filiꝰnaſcẽs de patre ꝓcederet extra patrẽ:⁊ medio quodã ſpacio interue niente p̃us intelligeret᷑ eſſe ſpñ ſfan⸗ ctus de patre qᷓ; de filio: ſicut riuus de fonte luens extra fontẽ ꝓcedit:et
vna eadẽq; aqua eſt que ⁊ fons ⁊ ri⸗ uus ⁊ lacus dicif᷑:nõ tres aque qᷓ;uis tres ſint:fons:riuꝰ: ⁊ lacui. Diſcerna⸗ mus itaq; inter fontẽ: riuũ:⁊ lacum: ⁊ videamus quomõ ſingula hec cum tria ſint in vna inntelligant᷑ aqua.
In fonte quidẽ aqᷓ ð abyſſo aſcẽdẽs ebullit:ĩ riuo de fohte deſcẽdẽs fluit: in lacũ colligit ⁊ manet. Per fontẽ ð intelligit aqua ebulliens
5

per riuum: qʒꝛ de fonte flnit ĩ lacũ:q⁊
ſimul ibi coadunat. Videmus autẽ
5 riuus nõ eſt de b vnde aqua fons dic
itꝛſed de hoc qð eſt:id ẽ de aqua: nec lacuseſt de hoc vnde aqus dicit᷑ fons aut riuꝰ: ſed de ipſa aqua q̃ vna eadẽ eſt in fonte ⁊ riuo. Mon ergo dehoc vnde differũtfons ⁊ riuus: ð de hoc in quo vnñ ſunt lacus exiſtit.
Si ergo nð magis fons eſt hoc vnde
lacus eſt qᷓ; riuus:nequit intelligi la⸗ cus magis eẽ de fonte qᷓ; de riuo · Iit itaq; cũ dicit᷑:deus pater aut filiꝰaut ſpñanctus vna in tribus intelligit
eſſentia ⁊ vnus deus: quod nomẽ eſt
ipſiꝰ ſignificatiuũ eſſentie: ð in patre intelligit gignẽs: in filio genitꝰ:et in ſpũſancto ſingulari quodã ⁊ ineffa⸗ bili mõ ꝓcedens. Quẽ̃admodũ igit lacus nð eſt de hoc vnde diuerſi ſunt abinuicẽ fons ⁊ riuus:ſed de aqua ĩ qua vnñ ſunt: ita ſpũſſanctus nõ eſt de hoc vnde alij ſunt abinuicẽ pater ⁊ filius:ſed de dinina eſſentia in qua vnñ ſunt. Si ergo non magis eſt pa ⸗ ter hoc vnde ſpũſſanctus eſt qᷓ; filiꝰ: intelligi nequit cur magis ſit de pa⸗ tre de fuio. Qð ſi dicũt nõ eñ eſſe oſſe de duabꝰ cauſis ſiue ex duobus ucipijs: Reſpõdemus: am̃ ſicnt nõ credimiꝰ ſpĩſanctũ eſſe de hoc vnde duo ſunt pater ⁊ filius: ſed de hoc in uo vnũ ſunt: ita nõ dicimꝰ duo eiꝰ ncipia ſed vnũ pꝛincipiũ. Quippe cũ dicimꝰ: deum pꝛincipiũ creature: intęlligimꝰpatrẽ ⁊ filiũ ⁊ ſpr̃ſanctũ vnum pꝛincipiũ nõ tria pꝛincipia:ſi⸗
cut vnuʒ creatoꝛẽ nõ tres creatoꝛes:
ᷓ;uis tres ſint pater ⁊ filius ⁊ ſpñũſ⸗ ſanctus: quoniã ꝑ hoc in quo vnum ſunt:nõ ꝑ hoc in qͥuo tres ſunt eſt ps⸗ ter aut fiſius aut ſpũ ſſanctus pꝛinci⸗ pi ſiue creatoꝛ. Sicut igit᷑ q;uis pr̃ ſit pꝛincipiñ: ⁊ filius ſit pꝛincipiũ:⁊ pũſſanctus ſit p̃ncipium: non tamẽ funt tria pᷣncipia ſed vnum: ita cum ſpñ ſanctus dicit᷑ eſſe de patre ⁊ de fi lionð eſt de duobus p̃ncipijs:ſed de vno qð eſt pater ⁊ filius:ſi tamẽ dici debet deus habere pꝛincipij aut cau
Beati Anſelmi Cpiſtola
ſam. Pꝛincipiũ nãq; videt᷑ non niſi
rei inelpiẽtis eſſe: ⁊ cauſa nõ niſt effe
cuiꝰꝛ⁊ ſpũſſanctus nunqᷓ; in⸗ aub en nec rit effectus alicuiꝰ. QLS enim incipit eſſe: ꝓficit de nõ eſſe ad eſſe. At nomẽ effectus rei que fit ap⸗ Quõ tamẽ verũ
tari videtur ꝓpꝛie· cit fiium eſſe de patre: ⁊ ſpm̃ſanctũ de patre ⁊ filio:ſi ſuo quodã ⁊ ineffa
bili modo intelligit: qm̃ aliter ꝓfer⸗ ri nequit:dici nõ incogrue poteſt pa
ter quodãmodo p̃ncipiũ filij:⁊ pater ⁊ filius pꝛincipiũ ſpũ ſſancti. Nec tñ duo cõfitemur pᷓncipia: vnum patrẽ ad filiũ:alterũ patrẽ ⁊ fuium ad ſpi⸗ ritũ ſanctũ. Sicut nõ credimus aliũ deumn patrẽ de quo eſt filius:⁊ alium deum patrẽ ⁊ filiũ de quo eſt ſpiritui ſanctꝰ: qᷓ;uis de eodẽ deo ſiue de eo ⸗ dem ßncipio ſuo quiſqʒ mõ ſit:alter ſeʒ naſcendo:alter ꝓcedendo:ßᷣ quo⸗ dam ſingulari ⁊ ineffabili mõ intelli git᷑ iſta io nãq; mul tis modis dicit᷑: de quibꝰ iſte ſolita⸗ rius intelligit᷑: ſiẽ natiuitas filij ſin⸗ laris cognoſcif᷑. Idip̃m inteliigit dicimꝰ patrẽ eſſe cauſam filij:⁊ pa⸗ trem ⁊ filiũ cauſam ſpũ ſſancti. Kon em̃ duas poſſum dicere cauſas: aliã
videliset filij:aliã ſpũſſancti ß vnã:
quẽadmodũ nð duo dij ſunt ſed vm deus:de quo eſt filius ⁊ ſpũſſanctꝰ Jautẽ querit᷑:cum důs dixit: um venerit paraclytus ſpũs veritatis qui a patre ꝓcedit: cur non addidit:⁊ a filio:vel a me: ſi ſic voluit intelligi? Nõ ẽ hoc inuſits tum in dictis illius: vt cum attribuit aliqd patri quaſi ſoli vel ſibi vel ſpi⸗ ntuiſanctoꝛ velit in alijs intelligi qð de vno loquitur: Mam cum dicit? Beatus es ſimon bariona:quia caro ⁊ſanguis nõ reuelauit tibi: ſed pat meus qᷓ in celis eſt: Nðne ipſe filius? ſpũſſanctus intelligẽdus eſt reuelaſ⸗ ſe cum patre? Quoniã em̃ pater non reuelat ꝑ hoc quia pater ẽ: ſed n hoc quia deüs eſt: ⁊ idem deus eſt ⁊filius ⁊ ſpũſſanctus. Vequit: t qð reuelat pater reuelet filiꝰ ⁊ ipiritꝰ
pot he
titis ſs tc
tꝛe eüh ſei üe de
po
vo ij
f qu
6 deho obui ndi qnd
Wat tide
eſſei ſinil vil füs 3
h

De pꝛoceſſione ſpũſſancti
Watk. 1n ſanctus. Item cũ dict:gemo nouit
filiũ niſi pater:neq; patrẽ quis nouit
niſi filiꝰ: ⁊ cui voluerit filius reuela ⸗
wit eſtflnn w egin u idoi Sizin
n 1
M n c.1 Snher.4. ⁊ſpñ ſſanctꝰ. Vimilit᷑ cũ dicit: Qui
me videt:videt ⁊ patrẽ:nõ eſt ſeꝑan⸗
re:quaſi folus filiꝰ cognoſcat ⁊ reue ⸗ let patrẽ: ⁊ ſolus cognoſcat fi⸗ lium: intelligendũ eſt ibi reuelare et noſſe tribus ꝑſonis eſſe cõmune:qm̃ non ꝑ hoc ꝙ alij ſunt abinuicẽ: ie hoc ꝙ vnñ junt pater ⁊ filius ⁊ ſpũ
fanctꝰcognoſcũt ⁊ reuelant. Cum em̃ dicit patrẽ noſſe filiũ:⁊ filiũ noſſe pa trem ⁊ reuelare ſe ⁊ patrẽ: aꝑte vult intelligi:quia pater cognoſcit ſpiritũ ſanctũ: ⁊ filius noſcit et reuelat ſpi ctů: qm̃ idip̃m qð ẽ pater ⁊ filiꝰ ẽ
dus ſpũſſanctus: qm̃ qͥ videt bᷣ vnde
vnñ ſunt pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſfanctꝰnðõ
poteſt videre vnñ de his tribus ſine alijs duohꝰ.e ſpũſancto qͥʒ dicit ad aplos:Cñ autẽ venerit ille pũs veri
tatis docehit vos omnẽ veritatẽ:qᷓſi
ſolus ſpũſſanctꝰ doceat omnẽ verita tẽ:cũ nec ſine patre:nec ſine filio do⸗ ceat omnẽ veritatẽ. Nõ em̃ ꝑ hoc qꝛ eſt ſpñs alicuiꝰſcʒ patris ⁊ filij ſed— ꝙ vnñ eſt cuʒ patre ⁊ filio: id eit per hoc ꝙ deus eſt docet omnẽ veritatẽ. Kidetis igit quð in his qᷓ poſui qpni q̃ſi ſoli attribuit ab alij non poſſit ꝑſonis ſepari. Wulta hu⸗ iuſimodi in lacra ſcriptura legimꝰ: vt ð devna ꝑſona ſingularit᷑ dicit᷑:in⸗ ifferẽter de tribꝰ intelligat᷑. Quic- quid em̃ de vna pſona ꝓnunciat᷑:de alijs pariter opoꝛtet intelligi: niñ cñ de hoc vñ alie ſunt: vt dixiabinnicẽ obniare cognoſcit. Qnapꝛopt᷑ cum credimꝰ ſp̃ſanctũ de pre ꝓcedere: am deus de deo:id eſt eſſentia ſpñſſã cti de eſſentia patris q̃ vna eſt:tribꝰ eſſe intelligit: neceſſe ẽ vt de filio eũ ſimilit eſſe cõfiteamur ſi filius nõ eſt de illo: de hoc em̃ ẽ ſpñ fanerꝰ qð eſt filius ⁊ qð eſt pater.
Ad dicet aliqͥs: ideo mus filiũ ⁊ ſpm̃ſanetũ reueſa re qð ſolus pater reuelare di⸗
Citur:⁊ patrem ⁊ ſpiritũſanetũ rene⸗
kre ⁊ noſſe qð ſolꝰ filiꝰ facere dicitʒ
⁊ patrẽ ⁊ filiũ docere qð ſolo ſpliſſã
ctus doctũ mhmieriteeas de vno ſolo ĩwvno loco legit᷑:ð alijs alibi aꝑte ſignificat̃. Eum No dtcit ſpm̃anctũ de patre ꝓcedere:nõ legimus alicubi eum de filio ꝓcedere: Ner quod mo nemur:non noſtro ſenſi qð nuſqᷓ; di⸗ ctũ eſt aſſerere. Ad qð reſpõdemus: quia potius docemur per hec que ſie dicta ſunt: ea que in ſinilibus dictis tacentur: ſimilit᷑ intelligere:pᷣſertim cum ex his que dicunt᷑ nulla ratione ↄtradicentet ea que non dicunt᷑ rati⸗ onabili neceſſitate cõſequi aptiſſime videmus. Cum enĩ dicit dominꝰ ad patrem: Hec eſt autem vita eterna vt cognoſcant teſolũ verum deñ:⁊ quẽ miſiſti ieſum chꝛiſtũ. An ideo debe⸗ mus ſeꝑare ab hac ſalubꝛi ⁊ vitali co itione ſpm̃ſanctũ: qꝛ nu ſqᷓ; legit hec eſt aũt vita eternã vt cognoſcãt patrem ſolum verũ deum ⁊ ſpm̃ſan ⸗ etũ? Aut hec eſt vita eternavtcogno ſcant fiium folum verð deum ⁊ ſpm̃ ſanctũ? Aut cum le pater habet vitam ĩſemetipſo:ſic de⸗ dit ⁊ filio vitam habere ĩ iemetipſo: dicemus ſpĩſanctũ non habere à pa. tre a quo eſt vt habeat in ſemetipſo vitam:ſicut haber pater ⁊ filius: qm̃ hoc nuſqᷓ; dicit filius de ſpirituſan⸗ cto: ſicut de feipſo? Item eum dicit:
Mater in me eſt ⁊ ego in patre:⁊ qui Job. 14.
videt me: videt ⁊ putrem:an negabi mus ſpiritũſanetũ eſſe in patre ⁊ fi⸗ lio:⁊ patrem ⁊ filium eſſe in ſpiritu⸗ ſancto? Aut eum qui videt filiuʒ vi⸗ dere ſpiritũſanetũ ſicut videt pãtrẽ: ſi hec non eadem ꝓnunciatione le⸗ — ue de patre ⁊ filioꝓferunt᷑: mimo quoniã vnus idemq; deus eſt pater ⁊ filius ⁊ ſpirituſſanctus: Cũ dicit᷑ cognoſcere folum verum deumn patrem ⁊ filiũ eſſe vitam eternã:in ⸗ ſeparabiliter intelligendus eſt in illa coguitione ſpirituſſanetꝰ. gt Zier mns:Q uia ſicut pf habet vitã in le⸗ metiðᷣoꝛſic dedit filio hevitã ĩ ſemet oevebemvitä eandẽ exiſtimare itenãa ſpũſſãcto: aut ꝙ illã nõ aſe⸗ metipᷣo bẽot. Et ci audimꝰ: ꝑ̃ĩme
MAuia ſicut Job..

—
——
Beati Anſelmi
ntů patris:⁊ ſpĩ filij.
cendũ eſt de filio. Quid nã
eſt ⁊ ego ĩpatre: ⁊ qͥ me videt:videt ⁊patrẽ:cognoſcere debemus ꝑ hec qᷓ tta dicunt᷑: qꝛ ſpũſſanerꝰ nõ eſt extra — ⁊ filiũ:ant pater ⁊ filius extra
pm̃ſanctũ: qꝛ ꝑ viſionẽ filij videtur ſpũſſanctꝰ ſicut᷑et pat᷑. Bicut enĩ nõ eſt alius deus pater:alius deꝰ filius: alius deus ſpũſſanctus:ſic nõ habet deus in ſeipſo aliud qᷓ; deum:non eſt dens extra deñũ:nec deus diſſilis deo. Deniq; non legimus in ꝓpheta: aut enãgeliſta:aut aplo his verbis:Deũ vnñ eſſe tres ꝑſonas: aut vnů deum
eſſe trinitatẽ: aut deum de deo. Jed
neq; illo ſymbolo in quo nõ eſt ꝓla⸗ ta pꝛoceſſio ſpũſſancti de filio inueni mus nomen trinitatis. Quõ autẽ ex bis q̃ legimus hec aꝑtiſſime ſe equũt: cõſtanter ea ⁊ coꝛde credimus ⁊ oꝛe cõfitemur. Qnare non tantũ ſuſciꝑe cum certitudine debemus que in ſa⸗ cra ſcriptura legunt᷑: ſed etiã ea que ex his nulla alia cõtradicẽte ratione rationabili neceſſitate ſequunt᷑. Vãuis qᷓ ſupꝛa iã dicta f̃ ſuf q ſicere poſſint:adhuc tñ aliq̃d S addã: vnde ſpũſſanctus co⸗ gnoſcaf eſſe de filio. Confitent᷑ greci Robiſcũ ſpim̃ſanctũ eſſe ſpm̃ dei:⁊ ſpi⸗ uero itaq; ſi eodẽ modo intelligit᷑ eſſe illũ ſpm̃
dei:⁊ ſpr̃ patris:⁊ ſpm̃ fili aut diſſi milit᷑. Certũ ẽ añt:qꝛ nð dã ſpũs dei
ſicut poſſeſſio: vt cũ dicit:equus ali⸗ cuius vel domus. Waioꝛ em̃ eſt qui poſſidet qᷓ; qð poſſidet᷑: deus autem non eſt maioꝛ ſpũſancto:qꝛ ſpũ ſſan/
ctus eſt deus: nec deꝰ eſt maioꝛ deo.
Meq; dicit᷑ ſpũs dei vt membꝛů dei: ſicut manus: vel pes homiĩs:non enĩi de habet mẽbꝛũ aut ꝑtẽ vllã. nð ergo intelligẽdus ẽ ſpũs eſſe dei: niſi hoc quod eſt ex deo eſt? Non autẽ ſi⸗ gniſicat alind nomẽ pr̃is qᷓ; deũ qð ẽ pater:aut relationẽ eius ad filium ex qua nomẽ patris habet. Similit᷑ di⸗
—— in nomie filij: niſi deus qͥ filius ꝛ aut relatio que refert ad patrem
ſenſus capit ſplritũſanctũ eſſe ſpiritũã
intel⸗
x auam filius appellat. Jed nullus
atris? aut filij:ᷣm aðalter eſt pater kuer filiꝰ: in qð vterq; vnꝰ idẽq; deus eſt. Quare idem eſt intellectus cum dicit᷑ pñſſanctus ſpůũs dei:⁊ ſpi⸗ ritus patris:⁊ ſpũs filij:ſed ſpũs dei
⁊ ſpũs patris dicit: quia eſt ⁊ ꝓcedit debe vde patre. Itaq; eſt ⁊—
de filio: qꝛ eodem ſenſu ſpũs filij di⸗ at.nem cũ dicit:ſpñſſanctus ſplnt⸗ dei ⁊ ſpũs domini: ſi nõ intelligimꝰ ibi ſpiritũ filij eo ſenſu quo ſpiritum patris:aut ſepabimus filiũ a nomine dei vel dñi:aut bifariam intelligetur ſpiritus dei:ſiue ſpũs dñi. Sed vnde hunc habent ſenlum:aut vbi legit᷑ in ſacra ſcriptura:qð ſimiliter nõ intel⸗ ligat᷑ de patre ⁊ de filio:cum legimuſ ſpiritũ dei:⁊ ſpiritũ dñi: aut quid in/ uenit᷑:vnde hoc non ſequat? Nam ſi dieunt cum dicit᷑: ſpũs patris: duobꝰ modis intelligit᷑. Eſt em̃ ſpiritus pa tris:quia eſt de patre;⁊ quiã datura patre:filij vo ſpũs nõ eſt niſi qꝛ dat a filio. Hoc qð quero vnde habeãt: Et ſi dicũt ꝙ ĩ nulla autenticã dictũ ẽ pagina: nec ſequit᷑ ex eo qð ſcriptũ ſit. Cur nos repᷣhendunt: cum dici⸗ mus ſpiritũſanctũ ꝓcedere de filio: iðᷣo qꝛ hec verba nð legunt:cũ ex his que iegunt ⁊ credunt hoc ex neceſſi. tate ſequi intelligimus. Judicent ð ipſi quid potius ſuſcipiendũ ſit q;uis in ſacra pagina vtrũq; taceatur: an hoc ꝙ nos dicunus ſpiritũ ſanctũ ꝓ⸗ cedere de filio:qð oſtendimus erhis conſequi que veraciter credimus:a ꝙ ipſi dicunt 1 ritũſanctũ aliter eſſe patris: aliter filij:qð nec auctoꝛitate nec ratione:nec ex his que certa ſunt poſſunt oſtendere: vtiq; aut debent ceſſare ab hac ſua ſententia: ſi tamen hoc dicunt vt audio ꝙ ſpirituſſanctꝰ aliter eſt filij ſpiritus qᷓ; ſpiritus pã⸗
tris:cum hoc nuſqᷓ; legant:vel vnde
hoc pꝛobent:aut ſaltem nos rep̃hen ⸗ dere non debent ꝙ dicimus ſpiſan ⸗ ctũ ꝓcedere de filio: qᷓ;uis his ver⸗ bis nõ legamus:quoniã ex his qͥ pa⸗
riter credimꝰ:hoc cõſequi mõſtram⸗
„

Vepꝛoceſſione ſpirituſſancti
Fed ſi ceſſant ab hac ſua aſſertione: credãt pariter nobiſcũ ſpm̃ſanctũ ſi⸗ militer eſſe patris ⁊ filij ſpĩ: ⁊ intel ⸗ ligãt eum a filio ſicut a patre ꝓcede⸗ re. Kt ſi nos repᷣhẽdere deſinũt:fate ant nobiſcũ ßᷣ vnde cognoſcũt nos repᷣhendi nõ debere.
2Shocaũt ꝙ nos rep̃hendũt a i ſymbolo illo qð pariter nos illi ſuſcipimus ⁊ tenemus: addidiſſe ſpiritũſanctũ a filio pꝓcedę re:⁊ querũt cur h factũ ſit: ⁊ quare pᷣus eoꝝ eccleſie mõſtratũ nõ ẽ:vt cõ muniter cõſideraref ⁊ cõi conſenſu adderet᷑ qð addenduʒ erat. Id hoc inqᷓ; reſponſum ſufficiens habemus. VWam ſi querit᷑ cur factũ ſit:dicimus: quia neceſſe erat ꝓpter quoſdã mi ⸗ nus intelligẽtes qui non animaduer tebant in illis q̃ vniuerſa credit eccle ſia cõtinepi:⁊ ex his ſequi ſpiritũſan ctũ de filio ꝓcedere:ne foꝛte hoc cre⸗ dere dubitarẽt. Qð qᷓ; neceſſariũ fue rit ꝑ illos qui hoc negant: quiaĩ illo ſymbolo poſitũ nõ eñt cognoſcimus. uoniã igitur ⁊ neceſſitas cogebat
⁊ nulla ratio ꝓhibebat:⁊ vera fides hoc admittebat:fiducialiter aſſeruit latinitas quod credendum ⁊ confi ⸗ tendũ eſſe cognoſcebat. Scimus enĩ ꝙ non omnia que credere ⁊ confite⸗ ri debemus ibi dieta ſunt: nec illi qui ymbolũ illud dictauere: voluerunt fidem chꝛiſtianã eſſe cõtentã ea tĩ⸗ modo credere ⁊ cõfiteri que ibi poſu/ erunt:vt alia taceã: non ibi dicit᷑ do⸗ minus ad infernũ deſcendiſſe:qð tñ pariter ⁊ nos ⁊ greci credimus. Si aũt dicunt nullo modo dehuiſſe coꝛ⸗ rumpi ſymbolũ tãta auctoꝛitate fir⸗ matũ:nos non iudicamus eſſe coꝛru⸗ ptionẽ vbi nihil addidimꝰ ꝗð his q̃ ibi dicta ſunt aduerſet᷑. Et qᷓ;uis de⸗ fendere poſſemus hanc adiectionem non eſſe coꝛruptionẽ: ſi qͥs tamẽ hoc cõtentioſe voluerit aſſerere:reſpon⸗ demus nos illud non coꝛrupiſſe fed aliud nouũjedidiſſe:illud pᷣm ꝓpꝛie⸗ tatem greci dictaminis tranſlatũ cũ ulis integ; ſeruamus ⁊ veneramur.
Illud autẽ quo frequẽtius in popu⸗ li audientia vtimur:latino moꝛe di⸗ ctatum cum additamẽto ſupꝛadicto edidimꝰ. M aũt querif᷑ quare bᷣ gre coꝝ eccleſie conſenſu factum non eſt: e quia ⁊ nimis erat piffi cile latinis eoꝛũ epiſcopos ad cõſulẽ dum de hac re colligere: nec erat ne⸗ ceſſe: Ande non dubitabant hoc in queſtionẽ adducere. Nue eſt enim eccleſia que vel ꝑ amplitudinẽ vniꝰ regni dilataf cui non liceat aliqͥd m rectã fidem cõſtituere qð in conuen⸗ tu populi vtiliter legat᷑ aut cantef᷑? uãto ergo magis licuit latinis hoe cõſtanter ꝓferre ĩn quo oẽs gentes ⁊ omnia regna que latinis vtunt᷑ litte⸗ ris pariter cõcoꝛdant. Wlligamus bꝛeuiter ꝙ ſupꝛa cpluribus rationibꝰeffectũ eſt. Conſtat inerpugnabili ratõe ſpiritũſanetũ eſſe de filio:ſicuti eſt de tamẽeſſe de duobus diuer⸗ is ſed de vno. Ax eo em̃ ꝙ pater ⁊ fi⸗ lius vnñ ſunt: id eſt ex deoꝛ ⁊ eſt ſpiri tuſſanctꝰ non ex eo vnde alij ſunt ab inuicẽ:ſed qĩ deus de quo eſt ſpiri⸗ tuſſanctus eſt pater ⁊ filius: idcirco vere dicit᷑ eſſe de patre ⁊ filio qͥ duo ſunt. Et qm̃ pater non eſt pꝛioꝛ aut poſterioꝛ filio:aut maioꝛ aut minoꝛ: nec alter magis aut minus eſt deus Salter: non eſt ſpũſſanctus pꝛius de patre qᷓ; de filio: nec de filio qᷓ; de patre: necmaioꝛ necminoꝛ ẽ exiſtẽs de patreqᷓ; exiſtẽs de filio:nec magis nec minꝰ eſt de vno qᷓ; de altero. Nã de altero ſi p̃us aut poſterioꝛ:vel ma ioꝛ vel minoꝛ: aut magis aut minus de vno eẽt qᷓ; de altero: ex neceſſita⸗ te ſequeret᷑:vt aut ſpñ ſſanctꝰnõ eſſet dehoc in quo vnum ſunt pater ⁊ fi⸗ lius: aut ipfum vnũ non eſſet pfecte ⁊ ſimpliciter vnum: ſed eſſet ibi ali⸗ qua diuerſitas de qua illa quã dixĩ exiſtendo de eodem vno ſpũſancto eſſet varietas. Sed dici nõ poteſt qð ſpirituſſanctus non ſit de hoc in quo vnum ſunt pater ⁊ filius:alioquĩ nõ eſſet de deo. Nec credi debet g iip̃e

vno ſit ðm a5 ẽaliqᷓ diũſitaſ.uare
nec pꝛius nec poſt:nec maioꝛ aut mi ⸗ noꝛꝛnec magis aut minꝰ eſt ſpñ ſſan ⸗ ctus ð pĩe qᷓ; de filio:aut ð filio qᷓ; de
patre. Rõ em̃vn⸗ idẽch ſpũſſanct?
ſimul ẽ totꝰ de deo toto:magł aut mi⸗ nus põt eſſe de vno ⁊ ſummo ſimpli ·
ci deo. Qð ſi dicit᷑:qꝛ ſpũ ſſanct? ᷣn
cipaliter eſt de patre:qᷓſi magis ſit de
pieqᷓ de ſilio: Nõ ita dicendũ eſt vt
fvlla pᷣdictaꝝ varietatũ in⸗ eſſe:ſed qm̃ filiꝰ hoc qð eſt de pie hʒ: idcirco hocipſum ꝙ ſpũ ſſanctꝰ eſt de ſilio habere de patre:de quo habet eẽ non ineõneniẽter aſſerit᷑. Qm̃ tñ ſic habet eſſe de patre vt oĩno idipſũ ſit qð pater:⁊ vnꝰ idẽq; deus. Siẽ ſolꝰ ⁊ ſimplex deus nõ põt eſſe maioꝛ vel minoꝛ ſeip̃o:nec pꝛioꝛ nec poſterioꝛ:
nec aliquid iſe habet diuerſum:ſic fi⸗
lius nec pꝛioꝛ nec poſterioꝛ: nec ma ⸗ ioꝛ nec minoꝛ ẽ patre: nec habet ali⸗ qͥd in ſe diuerſum ab coꝛſed ſicut ha⸗ bet ab illo ꝑfecte eſſe:ita habet ꝑ oĩa ab eodem equale illi⁊ ſimile:imo id⸗ ipſum eſſe. Qnapꝛopter ſicut pater nõ eſt magis deus q; filiꝰ: qᷓ;uis filiꝰ habeat eſſe de patre:ita nõ eſt magis ſpũſſanctꝰ de patre qᷓ; de filioꝛlicʒ fi⸗ lius a patre habeat:vt de illo ſit ſpi rituſſanctꝰ. In eo em̃ in quo eſt vnꝰ idemq; cũ pãtre: id eſt in eo ꝙ deus eſt: nec eſt alius ille ⁊ aliꝰ pater:ne diſſiliter ſunt id qð ſunt:ß ĩ eo ꝙ il eſt pr̃ iſte filius:aliꝰ eſt ille ⁊ alius eſt iſte. Et ſicnt filius non eſt alius deus qᷓ; pater:ita m qð deus eſt nõ habet aliqᷓd ab alio qᷓ; ã ſeipſo. Nã cũ dici⸗ mus deum de deo:filiũ de patre:non aliũ intelligimꝰ deñ de deo alio: ſed eundẽ ipſum deñ de eodem ipſo deo: qᷓ;uis dicamus aliũ de alio:filium ſcʒ de patre. Sicut enĩ ſupꝛa dictum eſt: quẽadmodũ deus ᷣm nomẽ ſigniſi⸗
cans vnitatẽ:nullã recipit diuerſita
tem:ita ᷣm nomia ſignificãtia deum
eẽ de deo:neceſſario admittit plura
litatẽ. Bi&ᷓ dicit᷑ ꝙ ſpñ ſſanctus pᷓn ⸗
paliter a patre ſit:non aliud ſignifi⸗ t qᷓ; quia ipſe filins de quo eſt wiri
————
piſtola
tuſſanetus a patre habet hocipſum
t ſpũſfanetꝰ ſit de illo:qm̃ id qð eſt beher a patre. Nõð quẽẽadmodumin rebꝰ crearis cũ aliquid aſſerimꝰ eſſe: pᷣncipaliter volumꝰſignificare ꝙ ma
— 3
is ſit hoc qð dicif eẽ pᷣncipaliter qᷓ; ind ad quod refert᷑.
T cum diſpẽſatoꝛ alicuiꝰ dñi R
v eius pᷣcepto paſcit familiã do mus: dũs p̃ncipalit᷑ ⁊ magis
eam paſcere recte dicit qᷓ; diſpẽſatoꝛ. Nã oĩa que ſunt dñi ſunt diſpẽſato⸗
—
ris equaliter:ſicut ea q̃ ſunt patris fi⸗
lij 6 ſunt nõ ĩequaliter. Oueret foꝛlitan aliq;s ⁊ mirabit᷑ dicẽs: Ouð
poteſt intelligi vt habeat aliquid eẽ
de aliquo:⁊ nõ ſit aliquo mõ id de
eſt pꝛincipalius ⁊ dignius:⁊ hoc qð
ex eo eſt quodãmodo minus ⁊ quaſt
ſecũdariũ:pᷣſertim cũ id qð eſt de ali
quo videatur indigere vt ſit exeo de
qͥ eſt:illud vo de quo ẽ nequaq; ege⸗ at eo qð de ſe ẽ. Ad qð reſpondẽdũ: quia ſicut eſſentia dei valde diuerſa ⁊ aliena eſt a creata eſſentia: ita cum dicimus:deñũ de deo exiſtere naſcen ⸗ do vel ꝓcedendo:longe aliter intelli
enda eſt iſta natiuitas ſiue ꝓceſſio
q; cum dicimus in alijs rebus ali/
quid naſci vel ꝓcedere. Ibi em̃ nihil
eſt:aut natura:aut tẽpoꝛe:aut in ali⸗
quo pꝛius: aut poſterius: magis aut
minus:aut aliqua rõne aliquo indi⸗
gens:ſed totũ qð eſt:nð tamẽ equale
vel ſimile ſibi⁊ coeternũ qᷓ; idem ſib
ipſi ⁊ ꝑ ſe ſibijpſi oĩno ſujficiẽs: nec
naſcit vel ꝓcedit ibi aliqͥd q̃ſi de nõ eſſe ꝓficiens ad eſſe. Sicut igit᷑ intei
lectus noſter nð poteſt tranſire vltra
eternitatem: vt quaſi de p̃ucipio eius
iudicet:ſic nð poteſt de hac natiuita
te vel ꝓceſſione·nec debet ad ſimili⸗ tudinẽ creature ſentire vel iudicare.
Bed quoniã ⁊ qð naſcif᷑ ⁊ qð ꝑꝛo⸗
cedit:nõeſt aliud niſi id de quo ẽ na⸗ ſcens vel ꝓcedẽs:qð eſt ſolus ⁊ vnꝰ? deꝰꝛſicut idẽ denon eſt ſeipſo maioꝛ
vel minoꝛ:ita in tribus hoc eſt in pa⸗
tre ⁊ filio ⁊ ſpũſancto nõ ẽ aliqd ma ⸗
ius vel minꝰnec eſt ali aliob qðe
dii nitn hil
cihh
ſni Mn dim ful tione Den loſ que 40 q hin liq ogoe ſint dit ii ſndi nch Mon
4 ine ifl yt uthi

matus vel minꝰ:qᷓuis verũ ſit ꝙ de⸗ eſt de deo naſcẽdo ⁊ ꝓcedẽdo. Ecce
videmꝰ quãta veritate ⁊ quqta ne⸗
eceſſitate ſequat᷑ ſpiritũſanctũ de filio Feecre. c ſi verũ nõ ẽꝛ aut aliqͥd eoꝝ ex quibꝰ hoc diximꝰcõſequi:fal/ ſum eſt qð cõtra chꝛiſtianã fidẽ quã cũ grecis tenemus:aut nð ↄſequẽter cõcluſimꝰ qð oſtẽdi nequit. Quare ñ verũ nõ ẽ:fides chꝛiſtiana deſtrui/ tur. Palã etiã eſt intelligẽti ſi falſuʒ eſſe ponitur:quia nulla inde veritas naſcit᷑. Cõſideramus quoq; qᷓd eue⸗ niat cũ ꝓ vero aſſerit᷑. Atiq; ſi verũ eſt ſpm̃ſinctũ ꝓcedere a filio ſicut a patre:ſequit᷑ qꝛ filij ſpñs ẽ ſicut pr̃is: ⁊ mittit⁊ dat᷑ a filio ſicut a patre:qð
diuina docet auctoꝛitas: ⁊ nulla pẽ
nitus ſequit᷑ falſitas. Cũ aũt ꝓceiſio pñ ſſancti a filio negata tantà indu/ cat falſitatẽ vt illa ex quibꝰeã ↄſequi mõſtrauimꝰ deſtruat cõtra fidẽ chꝛi. ſtianã: nec vllam generet veritatẽ:⁊ aſſerta tantõ ꝓbet veritatẽ:ſiẽ oſten⸗ dimus: nec vllã vllatenꝰ ſecũ trahat falſitatẽ:cogitet coꝛ rationale qua ra tione illã excludat a fide chꝛiſtiana. Deniq; ſi erroꝛ eſt hanc credere de fi⸗ lio ſpñ ſſancti ꝓceſſionẽ: ipſa diuina auctoꝛitas nos in erroꝛẽ inducit: cũ ⁊ illa ex quibꝰ hec ſequit ꝓceſſio: ⁊ que illã ſequũt᷑ nos docet:nec alicu⸗ bi:aut illã negat:aut qð illi repugnet
sliquo mõ ꝓnunciat anctoꝛitas. Si
ergo opponit᷑:qꝛ nuſqᷓ; eã ꝓfert diui nã auctoꝛitas: ideo nò eſſe dicendã. Dicat ſilit: qꝛ nuſqᷓ; illã negat: nec oliquid dicit qð repugnet nõ eſſe ne⸗ gandã. Dicimetiã:qꝛ ſatis illã affir mat cum illa aſſerit vnde pꝛohat: ⁊ nullo modo aliquid ſignificet vnde neger. Ztet ð ſicut ſupꝛa pᷣmiſi pᷣter phoc:gꝛ filius exiſtit naſcẽdoꝝ ſpñſſanctꝰ ꝓcedendo. Hac 35 cauſa:qꝛ ſcʒ ſpñ ſſanetꝰ ẽ de filio: eos de inuicẽ nõ poſſe dici:⁊ ꝓpter ̃ ſo⸗ lů filiũ nõ poſſe eẽ de ſpñincto. Nã qm̃ vt dictũ ẽ:aut fili ẽ de ſpũſũcto dut ſpũſſanetus de filio. i non eiſet
pũſſanctus de filio:ſequeret᷑ de ſpů ⸗ ãcto filiũ eẽ. Apparet itaq; ꝑ ſupꝛa dictas rõnes:qꝛ pat᷑ eſt deus de quo deus ẽ: ⁊ nõ eſt deus de deoꝛ⁊ filiꝰ ẽ deus de deo:⁊ de de quo eſt deus: ⁊ ſpũſſanetꝰde de deo:nec ẽ deus de eſt deꝰ Et qᷓ;uis de pie ſint duo:id e filius ⁊ ſpũſſancrꝰ:hõ tñ duo dij funt de patre: ſed vnꝰ eſt deus qͥ eſt filins ⁊ ſpñ ſſanctꝰ. St licʒ duo ſint ð quo ẽ filius: ⁊ qui eſt de filio:id eſt pater er ſpũſſanctꝰ:non tamẽ ſunt duo dij ſed vnus deus qͥ eſt pater ⁊ ſpũſſanctus: qᷓ;qᷓ; ſpũſſanctꝰ lit de duobꝰ:id eſt de patre ⁊ filio:non tamẽ de duobus eſt dijs ſed de vno deo qui eſt pater ⁊ fi⸗ lius. Si aũt pater ⁊ filius ⁊ ſpũſſi an⸗ ctus bini conſiderent᷑— ex his qᷓ dicta ſunt:qꝛ neceſſe eſt alterũ ex alte ro:aut eſſe qꝛ ille nð ex ſe eſt:aut non eſſe qꝛ illeẽ ex ſe. Nam fi conferam? patrẽ ⁊ filii:videmus filiũ eẽ depr̃e: qꝛ pater nõ eſt de illo: ⁊ patrẽ nõ eſſe de filio:qꝛ filius eſt de patre. Et ſilr ſi cõſideremus conferẽdo patrẽ ⁊ ſpm̃ ſanctũ:innenimꝰ ſpm̃ſactũ eẽ de pr̃eꝛ qꝛ nõ eſt de illo pater:⁊ patrẽ non eẽ de ſpñſancto: qꝛ ſpũſſanctꝰ de illo ⁊. ta quoq; ſi filius ⁊ ſpñſſanctꝰ quõ ſunt ad inuicẽ ſpeculemur:itelligumꝰ ſprſanetũ eẽ de filio:qꝛ filius non ẽ de illoꝛ⁊ filiũ nõ eſſe de ſpñſancto:qꝛ ſũſſanctꝰ ẽ de filio. Apparet igit᷑ qð̃ ſupꝛa dixi: quia relatides pᷣdicte licz ſint ĩ vnoꝛnõ poſſũt vnitati ĩmittere luralitatẽ ſuã: nec vnitas relatiõi⸗ us ſingularitatem ſuaʒ. Moꝛro ſex ſunt differẽtie patris ⁊ filij⁊ ſpũſſan⸗ cti er his naſcẽtes nomĩbꝰ: id eſt pa⸗ bere patrẽ ⁊ non habere patrẽ:habe⸗ re filiũ ⁊ nõ hie filiũ: hãe ſpm̃ſanctũ de ſe ꝓcedentẽ:⁊ nõ hie ſpr̃ſcĩ ð ſe ꝓcedentẽ. Harñ differẽtiaꝝ ſingnluſ quiſq; habet vnõ ꝓpꝛiã qua differt ab alijs duob?ꝛ⁊ duas ita cõmunes Ipꝛopꝛias vt qua cõmunicat vni ea differat ab habet filiũ ſolus differt ab alijs duobꝰ: habet ſpm̃ anctũ ꝓcedentẽ deſeq;ᷣ cdmuneeſt illi cũ fiiioꝛ ⁊ quo differt

6 iit 3 . ii A 15
Beati Anſelmi a ſpũſancto. Matrẽ autem nõ habet ſicut nec ſpñ ſſanctus:⁊ in hoc differt a filio: Filiꝰ ſolus habet patrẽ ĩ quo diſfert ã pre ⁊ ſpñ ſſancto: Eſt illi cõe cũ patre ſicut dictũ eſt: qꝛ ꝓcedit de illo ſpñſſanctꝰ:vnde ab eodẽ ſpũſan cto diuiſus eſt:caret aũt filio ſiẽ ſpñſ⸗ ſanctꝰ:vnde diſcrepat a patre. Spũſ⸗ ſanctꝰ ſolus eſt de quo alius nð ꝓce⸗ dit: Cðe eſt illi cñ pr̃e vt dixi nõ ha ⸗ bere patrem:ĩ quo diſſimilis eſt filio: Cũ filio quoq; eſt illi cõmune: vt iã monſtratũ eſt nõ habere filiũ: vnde patri non cõcoꝛdat. Solus itaq; pr̃ eſt qui eſt de nullo:⁊ de quo ſunt alij duo. Solus ecõtra ſpñũ ſſanctꝰeſt qui de duobus:⁊ de quo nullꝰ. Solus fi⸗ lius qͥ de vno ⁊ de quo vn Eſt autẽ tribus cõmune ad duos habere rela⸗ ad filiũ ⁊ ad ſpm̃ſan ⸗ etů refert᷑ ſicut ad illos qui de ſe ſũt: ſilius ad patrẽ ⁊ ad ſpiritũſanctũ qᷓ eſt de patre ⁊ ſpñ ſſanctꝰ de illo. Spi rituſſanctꝰ ad patrẽ ⁊ filiũ: quia eſt de vtroq;. Moſſidet ergo vnuſqͥſq; ſuas ꝓpꝛietates:quarum collectio in alio nõd eſt eadem ad ſimilitudinẽ di⸗ uerſarũ hominũ ꝑſonarũ. Per hoc enĩ hominũ ꝑſone diuerſe ſunt abin/ nicem: quia vniuſcuiuſq; ꝓpꝛietatũ collectio nõ eſt alio eadẽ. Int᷑eſt tñ
aliquid: Mã ĩꝑſonis hominũ ſi vna
eſt ꝑſona: vnus eſt homo:⁊ ſi vnus ẽ
homo:vna eſt ꝑſona. Item ſi plures ſunt ꝑſone:plures qͥ; ſũt homies:⁊ ſi iſti plures ſunt:ille ⁊ pluralitatẽ non
effugiũt. In deo vero qᷓ;nis tres ꝑſo ⸗ ne ſint: vnus tamẽ eſt deus:⁊ licʒ ſit
vnns deus:nequaqᷓ; tamẽ ꝑſone plu
ralitatẽ amittũt. In hoc itãq; qð re⸗ latiue deus ad deũ dicit᷑:ſicut plures
homies: ꝑſonaꝝ admittit pluralita⸗ tẽ ⁊ diuerſitatẽ. In hoc vo qðꝑ ſe: id eſt in deo:inſepabilẽ ad ſimilitudi
nẽ vni homis ſeruat ſingularitatẽs
plnralitas nãq; humanarũ ꝑſonarũ nõ eſt niſi in pluribꝰhoibꝰ:nẽc vns homo pluralitatẽ accipit ꝑſonarum: Eeus vo vnꝰ eſt tres ꝑfoñe:⁊ pſone
tres vnꝰ deꝰ: Hoc itaq; mðnec vni⸗
nec dinerſarũ integre ſeruat aliarum pſonarum ꝓpꝛietatem:
Vr autẽ ita ſit:qᷓ;uis in pᷣfata x
c epiſtola ð incarnatiõe verbi: deh̃ aliquãtulũ diximꝰꝛ bꝛe⸗ niter tñ hic repertã. Sepe fit vt plu⸗ ra cõueniant in vnñ ſub eodẽ nomiĩe ⁊ eadẽ quãtitate quõ habebãt ſingu
la anteq; vnñ fierent. Quippe ſi pũ
cto pũctũ addimꝰ ſine ĩteruallo: aut
equalẽ lineã inequali linea:aut ſuꝑ⸗
ſiciem equalẽ inequali ſupficie colio camus:nõ fit niſivnus punctus: vna linea: vna ſuꝑficies. In multis ſi qͥs voluerit querere:ĩueniet ſimile. Hoc itaq; mõ qᷓ;uis nõ ſint plures eterni tates: ſi tñ dĩ eternitas ĩ eternitate: non eſt niſi vna eternitas:⁊ lumẽ in lumiĩe vnñ tĩ lumẽ eſt. odẽ modo quecũ q; de dei dicunt̃ eſſentia:ſi ĩ ſe replicenf᷑:nec quãtitatẽ angent: nee pluralitatẽ admittunt. Qm̃ aũt de⸗ eſt eternitas:ſicut extra eternitatẽ ni hil eſt oĩnoꝛira extra deñ penitus nõ eſt aliquid. Atq; ſicut eternitas non eſt niſi vna eternitas in eternitate:ſic deus in deo vnus ſolus eſt deus. ha bemus autem ex vera fide deum eſſe de deo naſcẽdo:⁊ deñ de deo ꝓcedẽ⸗ do. Bed quonis nõ eſt aliquid extrs deum cum naſcit᷑ deus de deo vel cũ ꝓcedit deus de deo:non exit naſcens vel ꝓcedens extra deũ:ſed manet in deo. Qm̃ ergo deus ĩ deo nõ eſt niſi vnus deus cum naſcit᷑ deus de deo: vnus ſolus eſt deus gignens ⁊ geni⸗ tus:⁊ cum ꝓcedit deus de deo: vnls tĩmodo deꝰeſt ⁊ ꝓcedens:⁊ de quo ꝓcedit. nde inehitabiliter ſequit: quoniã deus nullas hadet partes:
totus eſt quicqd eſt:vnum eũdemq; ⁊ non aliũ ⁊ aliũ deñ totũ eſſe patrẽ: totum eſſe filiũ: totñ eſſe ſpiritũſan/ ctũ. Quare pr̃ ⁊ filius et ſpñũ ſſanctꝰ ꝑ hoc quia cũ eſt de:in deo nõ eſt ni⸗ ſñ vnꝰ deus:ſeruant in deitate ad ſili⸗
tudinẽ vnius hominis ſingularita tem. Mer hoc voꝛ quia c deus ẽ de deoꝛalt naſcendo aut ꝓcedendo:nõ poteſt vnus idẽq; eſſe qͥ eſt de aliquo
ſi Nw Ne
Nhnli
de

Capi. annotatio dia. de caſu diaboli.j ₰
ſz ⁊ de quo eſt ᷣm nomiĩa has relatiões Cur videat᷑ diabolus ideo nõ
Ja ſignificãtia:tenent ſicut diuerſe hoim accepiſſe ꝑſeucrantiã:quia nin nne pluralitate Norzai tamẽ:q deus non dedit. 3 nec deꝰ eſt ſine ꝑſona: nec ꝑſona ſine iij Q ideo dedit nõ dedit:quia iſt deo:⁊ qꝛ ſingulis— ile non accepit. 4 un aliqũ ꝓpꝛia ſingularũ:aliqũ vni q̃ſi tiij Quõ ille peccauit:⁊ voluit ſi ug ꝓpꝛiñ:qð cõmune eſt alijs. Nã cum milis eſſe deo. 1 Ahn dicimus: ſolus pater eſt in tribꝰꝑſo/ Q boni angeli ante caſũ ma⸗ nis quia nullo eſt:ſolus filius qui eſt ioꝛũ peccare potuerunt. 3 w de vno⁊ de quovns⸗ſolus ſpũſſanct? v Muð boni confirmati ſint in
5
de quo nullæ eſt:ſingulas ꝑſonas no ſuo ſtatu:⁊ mali ĩ caſu ſuo. minõtes:ſingulis ꝓpꝛia attribnimꝰ. vi Queſtio an volũtas ⁊ eiꝰ cõ⸗ Wath.n Eñũ vo legimꝰ Nemo nouit filiũ niſi nerſio ad qð non debet: ſit pr:neq; patrẽ qͥ;s nouit niſi filiv. Et: ipᷣm malñ qð malos fecit: Koi⸗2. Queſunt dei: nemo coʒuit niſi ſpũs ⁊cur non poſſit rationalis dei:quis videat᷑ ſcp̃tura qð de vna ecreatura ꝑ ſe de malo cõuer diẽ ꝑſona negare de alijs: comune ta⸗ ti ad bonum:ſicut poteſt de mẽeſt omnibꝰ qð ſingulis q̃ſi ꝓpꝛiũ bono ad malũ. attribuit. Mon em̃ igoꝛat paier aut M voluntas eius ⁊ cõuerſio filius ſeipᷣm ⁊ que dei ſunt: necʒ ſpñſ⸗ ſit nõ ipſum malũ. ſanctꝰ patrẽ aut filiũ. Cur autẽ ⁊ qñ iuſticia ſit ipſum malũ: et qð de vno quaſi ð ſolo dicit᷑:de alijs ſit nihil. intelligatꝛſatis ſupꝛa dictũ eſt. Quomõ malum videat eſſe Ec de ꝓceſſione ſpirituſſancti aliquid. h alijs cögẽtibns: nð ve me ſed x) MQuð malũ ⁊ nihil nð poſint de eodem ſpũſancto cõfidens Pbari ꝑ nomẽ ſuũ aliquid P latinis cõtra grecos ſcribere: ⁊ ea eſſe:ſed quaſi aliquid. occaſiõe de vnitate deitatis:⁊ de tri⸗ CO angelus a ſe nõ potuit ha⸗ nitate ꝑſonarũ aliqd addere pᷣſũpſi: bere volũtatẽ pꝛimã: ⁊ ꝙ uis innumerabiies ſint interilos multa dicunt᷑ poſſe aliena Zunus vtunt᷑ lis qͥ P meli⸗ qᷓ; ego poteſtate:⁊ nõ poſſe aliens Acere poſſint. Q uicqͥd ʒ dixi P ſu⸗ impotentia. ſcipiẽdũ ſit nõ mihi attribuat᷑ ð ſpũi D accepta ſola volñtate hea veritatis: Si autẽ aliquid ꝓtuli qð titudinis nec aliud poſſet aliquatenus coꝛrigendũ ſit:mihi im velle:nec illam nõ velle: ⁊ ꝛnon ſenſ n mi 15 eſſet iuſta Pegti Anſelmi de ꝓceſſi⸗ vel iniuſta volũtas. 5 1r E xiiij¶ Q ſimiliter ſit ſi ſola accepta one ſp inituſſan cu Epiſtola volũtas rectitudinis ⁊ id- expdit. circo vtrãq; voluntatẽ ac⸗
Fami ſdiaoci cepit ſimul:⁊ vt iuſtus ⁊ vt Capituloꝛũ dialogi de ca⸗ d
ſu diaboli: beati Anſelmi lnſticla ſirliquid.
annotatio. xv) M iniuſticia nð ſit niſi abſen Ka.). etiam ad angelos dicat: tia debite iuſticie.
MQuid habes qʒð non acce/ xvij Cur deſertoꝛ angelus nõ pol⸗
piſti:⁊ a deo non ſit niſi bo ſit redire ad inſticiã. nũ ⁊ eſſe:⁊ omne bonum ſit xviij Quõ malus angelꝰ ſe fecit in eſſentia: et omnis eſſentia iuſtũ: ⁊ bonꝰ ſe iuſtũ: ⁊ ꝙ bonum. malus ſic debet deo P
5
2½

.Eoi. 4.
. ⸗— ki aieeb———— 5 a 5—
Betignſelmi Bialogus
bonis q̃ accepit et deſeruit:
ſiẽ bonꝰ qͥ ſeruauit accepta. xix Mꝛ voluntas inqᷓ;tũ ſit:bonũ
eſt:⁊ nulla res mala ſit.
x MQuð deus faciat malas volũñ
tates ⁊ actides:⁊ quõ acei piant ab eo. xx W malus angelus nõ potuit pſcire ſe caſur eſſe.
—
hoc qð volẽdo peccauit:et
debere puniri ſi peccaret.
xxii Q non debuit ſcire:qꝛ ſi pee
caret puniret᷑.
xxitij Q etiam bonus angelus hot ſcire non debuit.
Ixv Q ille ſi etiam hoe ſolo dicft iam nõ poſſe peccare: quia nũc habet ſcientiam ex caſu diaboli:tñ illi ſit ad gloꝛiã. xv O hoꝛremꝰ audito noĩe ma⸗ li:⁊ q̃d facit opa q̃ dicit᷑ in ⸗ luſtieia facere:cũ ipſa ⁊ ma lum nihil ſit. xxvij Ande venit malũ in angelũ dui bonus erat. xxviij De poteſtate volendi qð non debuit:bona fuit ſemper:et ipfũ velle honũ qᷓ;tñ ad eẽ. Beati Inſelmi archiep̃i Cantuariẽſis dialogus de caſu diaboli incipit. etiã ad angelos dicat: Auid habeg qð nõ accepi⸗ ſti·⁊ a deo nõ ſit niſi bonũ ⁊ eſſe:⁊ omne bonũ ſit eſſen⸗ tia:⁊ omnis eſſentia bonũ: Capitul.I. Diſ.
Lludapo 1t noli: Quid habes qð nõ accepiſti:dicit᷑ ho⸗ minibꝰ tih:an ⁊ ange ⸗
lis? WM Mulla cres
tura habet aliqda ſe. e ſeip̃m a ſenð nõh
a ſedliqͥd: Deniꝙ; ſi nð eſt aliqͥd niſi
clarñ. M
nm O feinit ſe non debere velle
n fecit:⁊ q̃ facta fůũt:fũt ab vno eſt: qꝛ rulerr⸗ põt hr̃i aliqͥd iſi qͥ fecit aut qð fetit. Kere niſi qͥ fe F. 4 n n te ð iactũ eſt põt hẽi niſi ab ipſo —— Dd Mec hoeminꝰ 38 W Pile igit᷑ ſolꝰ a ſehʒ qͥcqͥd hʒ: ⁊ oĩa alia nð niſi ab illo habẽt aliqᷓd:⁊ ſiẽ a ſe nõ niſi nihil hũt:ita ab illo nõ niſi aliqͥd habẽt. E Nõ plane vi ðo qð ais:ꝙ a deo nõ habẽt alia niſi 2u n fecit aliꝰ vt multa q̃ vi demꝰtrãſire ð cẽ ad nõ eẽ:nõ ſint qð erãt: etiã ſi oĩno ĩ nihilũ nõ trãſeãt.
Aut qͥs facit nõ eſſe qͥcqͥd nõ eſt:niſi
ille qͥ facit eſſe om̃e qð ẽ? Itẽ ſi nõ eſt aliqͥd niſi ideo qꝛ deꝰ facit:neceſſe eſt vt qð nõ eſt:idcirco nõ ſit:qꝛ ipſe nõ facit. icut illa q̃ ſũt:ab illo habẽt
eſſe aliqd:ita q̃ non ſunt vel q̃ de eſſe
trãſept ad nõ eſſe:viden᷑ ab eodem ipſo hie eſſenihil. WM Mõ ſol ille dicit᷑ facere aliqd eẽ: aut eẽ nõ aliqͥd
j facit vt ſit qð nõ ẽ: aut nõ ſit qð ẽ: ſed etiã ille qͥ põt facere aliqd vt non
ſit ⁊ nõ facit: dicit facere eſſe nõ eſſe. Lupot nõ ille tm̃ dẽ facere aliqnẽ nudũ eſſe aut nõ eſſe indutũ qͥ eñ de⸗
poliat: ſed ⁊ qᷓ ſpoliantẽ cũ ꝓhibere
poſſit nõ ꝓhibetꝛßᷣ ille dicit᷑ ꝓpꝛie fa cere: iſte ĩpꝛopꝛie. Cñ em̃ iſte di: qꝛ fecit eẽ nudũ aut nõ eſſe indutũ:non aliud intelligit᷑ niſi qꝛ cũ poſſet non fecit vt nõ eẽt nuda aut maneret idu tus Hocmð deꝰ dicit᷑ multa facere que non facit:vt cum dicit᷑ inducere in temptatiõeʒ qm̃ nõ defendit atẽ⸗ ptatiõe cũ poſſi:⁊ facere nõ eẽ qð nõ eſt:qm̃ cũ poſſit:nð facit eſſe. At ſi cõ ſideres ea q̃ ſũt cũ trãſeũt ad nõ eſſe: nõ ip̃e facit ea nõ eſſe. Qm̃ nãq; nð ſolũ nõ ẽ aliq̃ alia eſſentia nili illo fa ciẽte: nec aliq̃tenꝰ manere põt q̃ fa⸗ eta ẽꝛniſi codẽ ip̃o faciẽte vt maneat Cñ ip̃e deſinit fernare qð fecit: nð iõ id qð erat redit in nõ eſſe qꝛ ip̃e facit nõ eſſe:ß̃ qꝛ ceſſat facereeẽ. Nã ⁊ cũ q̃ſi iratꝰ deſtruẽdo aliqͥd aufert eſſe:
nõẽ ah illo nõ eẽ: ß illo tollẽte velut
ſuð qð p̃ſtiterat qð ab eo factũ ʒᷣua ⸗
——
———

VPe caſu diaboli.
bat᷑ vt eẽt:redit ĩ nõ eẽ:qð nõ ab illo Fa ſe añqᷓ; fieret hẽbat. Si em̃ ab ali j tunicam repetas quã pᷣſtiteras illi
mõð ud tpᷣis: nõ hʒ à te nuditatẽ:ßᷣte
qð tu erat tollẽte: redit ĩ id qð erat
añqᷓ; indueref᷑ a te. Nõpe ſiẽ a ſũmo
bono non ẽ niſi bouũ: ⁊ om̃e bonñ ẽ a ſũmo bono:ita a ſũma eſſentia uõ ẽ
niſi eſſentia:⁊ oĩs eſſentia eſt aſũma
eſſentia: vñ qm̃ ſumm bonñ ẽ ſũma eſſentia:cõſequẽs eſt vt om̃e honũ ſit eſſentia: ⁊ oĩs eẽntia bonñ. Mihil&
⁊ nð eſſe ſiẽ eſt eſſentia: nõ eſt bonũ.
Mihil itaq; ⁊ nõ eſſe:nõ ẽ ab illo a q́j nð ẽ niſi bonũ ⁊ eẽntia. d Apte nũc video:qꝛ ſicut bonũ ⁊ eẽ non eſt niſi a deoꝛita non ẽ a deo niſi honũ ⁊ eſſe.W AVide ne vllatenꝰ putes cũ in diuinis libꝛis legimꝰ:aut cñ ᷣm illos dicimꝰdeñ facere malũ:aut face re non eſſe: ꝙ negẽ ꝓpt᷑ qðᷓ dicit᷑:aut repᷣhendã qꝛ ita dã:ſed nõð tantũ de · bemꝰ inherere ĩpꝛopꝛietati verboꝛũ veritatẽ tegẽti:quãtũ inhiare ꝓpꝛie⸗ tati veritatis ſub mttimõ genere lo⸗ cutiõis latenti. N Iſta nõ niſi nõ intelligẽti aut calũnioſo habes opus dicere WM Rediad id qʒ incepiſti
⁊vide ſi non ſolũ homĩ ſed ⁊ angelo põtici: qꝛ nõ habet qð nõ acxepit. Lur videat᷑ diabolꝰigeo nõ acgepiſſe pſeuerantiã:qꝛ de nõ dedit:Cg, II. S. Atis patet nõ minꝰangelo qᷓ;
J homiĩ cõuentre. Cöſtat: qꝛ
iille angelꝰ e ſicut ideo ꝑſeuerauit qꝛ ꝑſeuerantiã habuit: itã iõ ꝑſeuerantiã habuit qꝛ accepit:⁊ iõ accepit:qꝛ deꝰ dedit id.
Cõſequẽs ẽ igit:qꝛ ille qͥ in veritate
nõ ſtetit: quẽadmodũ ideo nõ ꝑſeue⸗ rauit qꝛ ꝑſeuerãtiã nõ habuit:ſic iðᷣo nõ habuit ꝑſeuerãtiã: qꝛ nõ accepit: et iõ nõ accepit: qꝛ deꝰ nõ dedit. Si ð potes: volo vt oñdas mihi culpã eiꝰ cũ ideo nõ pſeueranit qꝛ ille non dedit:qͥ nõ dãte nihil hre potuit. Cer tus ſum em̃ etiã ſi nõ videã:non illũ
niiunte ⁊ ſömoiuſto damnarũ: nec
ſtetit in veritate
ſine culpa iuſte illũ potuiſſe dãnari. WM AVnde putas ↄſequi ſi bonꝰ an gelus ideo accepit pſenerãtiã: qꝛ de⸗ dedit:malũ ideo nõ attepiſſe: qꝛ de nð dedit? D Quiaii bono ange lo datio eſt cauſa acceptõis:puto nõ dationẽ eſſe malo angelo cãm nð at⸗ ceptiõis:⁊ ſi ponit᷑ nõ datio inde ne⸗ ceſſariã eſſe cauſã vt ſequat᷑ nõ acce⸗ ptio vt om̃s ſcimꝰ:qꝛ cũ nõ accipimꝰ qð volumꝰ:nõ ideo nð dat᷑ qꝛ nõ ac⸗ cepimꝰ:ß ideo nõ accipimꝰ:qꝛ nõ da⸗ tur. Deniq; quoſcũq; legi aut audiui facere queſtionẽ hãc: hac rõne eã in quãtũ memini cõſtituũt:qꝛ ſibonus angelꝰideo accepit qꝛ deꝰ dedit:ma⸗ lus angelꝰideo n5 accepit qꝛ de nð dedu:nec memini me adhue huiꝰ cõ⸗ ſequẽtie ſolutionẽ vidiſſe. ideo deus dedit:q⁊ uie noaccepit:Ea. III. Vlla eſt ibi ↄſequẽtia:poteſt n em̃ nõ dare nõ eſſe cauia non accipiẽdi: etiam ſi dare ſemꝑ eſſet tauſa accipiendi. D rgo ſi ponat᷑ non dare: nõ neceſſe eſt ſequi non accipere: Quare poteſt eſſe acci⸗ pere etiã ſi non ſit dare. M Mon eſt ita. d Rxẽplo volo mihi oſtẽ das quod dicis. M Pi ergo po rigo tibi aliquid ⁊ tu accipiſ:nð i do qꝛ accipis: ſed ideo accipis quia doꝛ⁊ eſt datio cauſa acceptiõis. Itaeſt. WM MQuid ſi ip̃m poꝛri⸗ go alio:⁊ nõ accepit:ille ne iõ nõ ac⸗ cipit:quia nõ do? D Potius vi⸗ det᷑ qꝛ tu ideo nõ das:qꝛ ille non ae⸗ cipit. WM Hoc igitur nõ dare nõ eſt cauſa non accipiendi:⁊ tamẽ ſipo no nõ me dediſſe:cauſa eſt conſequẽ⸗ di illum non accepiſſe. Aliud namq; eſt rem cauſaʒ eſſe alterius rei: aliud poſitionem rei eſſe cauſam vt ſequat᷑ aliquid. Cum enim incendiũ non ſit cauſa ignis:ſed tamẽ incendij ſemper cauſa eſt vt ſe⸗ quat᷑ eſſe ignem. Si enim ẽ incendiũ neceſſe eſſe. D Meceſſe eſt me ſic eſſe fateri. Wesſr

Vides 3 vt puto ſitu ideo accepiſti: quia ego dedi:nõ tamẽ idcirco cõſeqͥ iliũ qui nõ accepit:ideo nõ accepiſſe: ⁊ ego nð dedi:⁊ tamẽ cõſequi: quia ſiego nð dedi: ille non accepit. Biceo:⁊ placet mihi quia video. M In ampliꝰ dubitas:qꝛ ſicut an⸗ gelus qͥ ſtetit ideo accepit ꝑſeucran⸗ tiã qꝛ de; dedit:ita non ſtatim ideir⸗ co deus non dedit qꝛ ille nõ accepit. RMondũ mihi B oſtẽdiſti: illud tin ſufficiẽter dem ðraſti: ſcʒ non eſſe ↄſequẽs ex eo: qꝛ bonus angelꝰ ideo accepit qꝛ deus dedit: malũ ideo nõ necepiſſe qꝛ deus non dedit. Bieni vis oſerere deñ illi ideo nõ dediſſe: qꝛ non accepit: Ouero cur non acce⸗ it? Aut qꝛ nõ potuit: aut qꝛ nõ vo⸗ uit. Nã ſi non habuit poteſtatẽ aut voluntatẽ accipiẽdi: deus nõ dedit. Ii enĩ deus vediſſet: ꝓ certo habn ⸗ iſſet. uare ſi nõ potuit hãe poteſta tem aut volũtatẽ accipiẽdi ꝑſeuerã/ tiam niſi dante deo: quid pẽccauit ſi non accepit quod deus illi nõ dedit poſſe aut velle acciꝑe? WM Deus dedit illi poteſtatẽ ⁊ voluntatẽ acci piendi ꝑieuerantiã. D Zccepit igit᷑ qð deus dedit: ⁊ habuit qð ãcce — W dAere habuit ⁊ accepit. Accepit 3 ⁊ habuit ꝑſeuerãtiã? M Mõ accepit:⁊ ideo nõ habuit. 5 Möne dixiſti deñ illi dediiſe et miñ accepiſſe poteſtatẽ ⁊ volũtatem accipiẽdi ꝑſeuerantiã? M dixi:ß non dixi deñ illi dediſſe accipe ꝑſeue⸗ rantiã:ſed tĩ velle ⁊ poſſe ꝑſeueran tiã acciꝑe. D Brgo ſi voluit ⁊ po tuit:accepit pſeuerãtiã. M NMõ eſt neceſſariũ ↄſequẽs. Mõ vi deo cur non:niſi mihi oſtẽdas. M Incepiſti vnq; aliqͥd cũ volũtate et poteſtate ꝑficiẽdi:qð tamẽ volunta⸗ te ante finem rei mutata non ꝑfeciſti? poruiſti ꝑſeuerare in quo non ꝑſeue⸗ raſt? Volui vtiq;:ſed fion ꝑ⸗ ſeueraui in voluntate: ⁊ ideo nonꝑ ſeueraui in actiðe. NM Quare nõ ꝑſeueraſti in volũtate? Quia
Quta
Voluiſti igit et
Dialogus.
non volui. W Nõne qᷓ;diu vo⸗
lniſti perſeuerare in actione:voluiſt
ſeuerare ĩ ipſa volũtate? Mð boſumne re. W Cur 6 dicis: non voluiſſe ꝑſeuerare in ila? M Item rñderẽ:q? ſeuerare voluiꝛſed non ꝑſeueraui in bac volũtate:niſirẽ viderem in infinitũ ꝓcedere:te ſemꝑ idipſum interrogante ⁊ me eadem rẽ⸗ ſpondente. WM Ron ergo debes dicere:ideo non volui perſeuerare in voluntate huius volũtatis. Sed cũ qucrit᷑: quare non pſeueraſti ĩ actio⸗ ne in qua voluiſti ⁊ potuiſti ꝑſeuera re: Reſpondere potes vłl debes: quia non ꝑſeueraui in volũtate. Quodſi querit᷑ iterũ:quare non pꝑſeueraſti in voluntate: Alia cauſa reddenda eſt: vnde ſcʒ contigerit defectus illiꝰ vo ⸗ luntatis: qᷓ; quia nõ ꝑſeueraſti velle volũtatẽ. Mon em̃ reſpõdẽdo aliud oſtendis qᷓ; idipſum qð querti:id eſt non ꝑſeueraſti in voluntate ꝑſfeuerã di in actione. Bideo!quia nõ videbã quid dicerẽ. M Dic ergo vno verbo quid ſit ꝑſeuerare: quãtũ res exigit in faciendo aliquid. D
Herficere. Namꝑ ſeuerare in ſcribẽ⸗
o aliqͥd dicimus p ſcribere inducen ⸗
do ꝑducere. M Dicamus tgitur
ſimiliter: etiã ſi non ſit in vſu ꝙ ꝑſe ⸗ uerare in voluntate ſit ꝑſeuerare vel⸗ le. Wd Ita fiat. M Cum ergo nõ ꝑfeeiſti qð voluiſti ⁊ potuiſti:eur non ꝑfeciſti Quia non ꝑſe⸗ uerafe volui. W FPra ergo dic: quia diabolus qui accepit velle et poſſe accipere ꝑſeuerantiã:⁊ velle et poſſe ꝑſeuerare:ideo non accepit nec
ſeuerunit: quia non ꝑſeuerare vo⸗
tit. d Item quero:quare nõꝑ⸗ ſeuerare voluit? Cum enĩ dicis:quia non ꝑſeuerare volnit qð voluit:tale eſt ac ſi dicas: quod voluit pꝛius:po/ ſtea nõ voluit. Quoniã ergo nõ vo ⸗ luit quod pꝛius voluit: quare nõ vo
luit: niſi quia non habuit voluntatẽ.
Mon dico volũtatem quã pꝛins ha⸗ huit cũ voluerit: ß quõ nõ habuit cñ non voluit. Hanc autem volũtatem

Vecaſudiaboli.
Duare autẽ nõ accepit: niſi qꝛ deus nð dedi:ſed ideo deus non dedit qꝛ ille non accepit. W Iterũ dico qꝛ nõ ideo nð accepit qꝛ deus nõ de⸗ dit:ſed ideo de? non dedit:qꝛ ille nõ accepit. D Pocoſtende. M Sponte dimiſit voluntatẽ quã ha ⸗ buit: ⁊ ſicut accepit habuit qͥuſq; ha ⸗ buit:ita potuit acciꝑe et ſemꝑ tenere qð deſeruit: ðed q? deſeruit nõ acce pit. Qð ergo ideo nõ accepit tenere quia deſeruit: nõ ideo nõ accepit:qꝛ dens nð dedit:; deꝰ nõ dedit:qꝛ ile non accepit. Quis nõ videat:qꝛ nð ideo nõ voluit tenere qꝛ deſeruit:ſed ideo deſeruit quia nõ voluit tenere? Semp nãq; tenẽti pꝛins eſt nõ velle tenere qᷓ; velle deſerere. Iðo em̃ vult aliquis deſerere qð tenet:qꝛ nð vult tenere. D Quero igit᷑ quare te/ nere von voluit qð tenebat:niſi quia deus non dedit velle. M Mon ſemꝑ pꝛius eſt nð velle tenere:qᷓ; vel⸗ le deſerere. Quando non ſit oſtende mihi. M Muãdo aliqñ rem ꝓpter ſe non vis tenere ſed deie⸗ rere: vt carbonẽ ignitũ I manu nuda poſitũ:tũc foꝛſitan pꝛius eſt nõ velle tenere qᷓ; velle deſerere:⁊ id vis deſe⸗ rere qꝛ non vis tenere. Pꝛius em̃ qᷓ; teneas nõ vis tenere: velle at deſe⸗ rere nõ potes niſi cum tenes. Eñ aũt tenes qð non ꝓpter aliqͥd vis tene⸗ re: nec tamẽ pꝛopter aliquid deſere⸗ re vis:⁊ magis vis aliquid qð nð po tes habere niſi deſeras qð tenes:tunc velle deſerere pꝛius eſt qᷓ; non velle tenere. Auarus näq; cum vult tene ⸗ re nũmum:⁊ mauult panem quẽ ne⸗ quit habere niſi nũmũ det: pᷣus vult dare: id eſt deſerere nũmum qᷓ; non velit tenere:non em̃ illum ideo vult dare qꝛ nð vult tenere: ſed qꝛ vt pa⸗ nẽ habeat: neceſſe habet dare. Nã et anteqᷓ; habeat vult tenere ⁊ habere: Icum habet nequaqᷓ; nõ vult tenere diu nõ habet neceſſe deſerere. D Berüeſt. W Mon 6 ſemper eſt ßᷣus nõvelle tenete qᷓ; velle defererc:
L re non habuit niſi qꝛ nõ accepit: E
Ppeccauit. D
ſed aliqñ p̃us eſt velle deſerere. x Mon poſſum negare. WM Dic
quia nõ ideo non voluit cum detnut
⁊ qð dehnuit qꝛ voluntas deficit deo
dare deficiẽte: ſed quia ipſe volendo qð nõ debuit:bonã voluntatẽ expu⸗ lit mala ſuꝑneniẽte. Quapꝛopter nõ ideo nõ habuit bonã voluntatẽ pſe⸗
uerantẽ:aut nõ accepit quia deꝰ non dedit: ſed ideo deus non dedit: quia ille volẽdo qð nõ debuit eã deſeruit:
eam deſerẽdo nõ tenuit.
Quõ ille peccauit ⁊ voluit ſilis eſſe deo: CLa.IM. B Btelligo qð dicis. WMW Du
i bitas adhuc diabolũ nõ ideo voluiſſe deſerere qð habebat
qꝛ nõ voluit tenere:ßᷣ iðᷣo hõ voluiſſi
tencre voluit deſerere. D Mõ dubito ſic eſſe poſſe:fed nondũ feciſti me certum ſic eſſe. Pꝛius ergo oſten
de quid voluit habere quod nõ ha⸗
bebatvt vellet deſerere qð tenebat:ſi cut in auaro mõſtraſti. Deinde ſi ni⸗ hil contradici poterit ita eſſe me non dubitare fateboꝛt. M MWeccaſſe Ulum nõð dubitas: quoniã a iuſto deo non potuit iniuſte dãnari: Sed que⸗ ris quomõ peccauit. d FIta eſt.
WM Si iuſticiã ꝑſeuerantèr ſeruaſ⸗
et:nð peccaſſet vnqᷓ; nec miſer eſſet.
B Fta credimus. WM Fuſtici vo nullus ſeruat niſi volẽddò qð de⸗ bet: neq; deſerit nili volendo qð non debet. W Mulli dubium. M Volendo aliqͥd igit᷑ quod velle tñc non debebat: deſeruit iuſticiam ⁊ ſic Ita 8 Bedq̃⸗ ro quid voluit. M Verũ qð ha⸗ bebat debebat velle. D. Pebebat verę velle quod a deo acceperat: nec hoc volendo peccauit. M Vo⸗ iuit igit᷑ aliquid qð non habebat nec tunc velle debebat: ſicut eua ſimilis voluiteſſe dijs pᷣus qᷓ; deus hoc vel ⸗ let. Dd Mec hoc ita ſequi negare queo. WM Pihil autẽ velle po⸗ terat niſi iuſticiã aut cõmodũ:ex cõ⸗ modis em̃ conſtat heatitudo 5

bis poſſumꝰ ß coſcere qͥ nihil volu⸗ mꝰ niſi qð inſtũ ⁊ cõmodũ putamꝰ.
W Futticiam vero volendo: pec⸗
care non potuit. N Verum eſt. WM Peccauit ergo volendo aliqð cõmodũ quod net habebat nectune velle debuit: quod tñ ad augmẽtum heatitudinis eiſe illi poterat. D Palã eſt: quoniã aliter non potuit. WM Cernis vr puto:qꝛ plꝰ aliquid qᷓ; accepit inoꝛdinate volẽdo volun/ tatem ſuã extra iuſtiiam extendit. Rperte nũc video qꝛ peccauit et volendo qð non debuit ⁊ nolẽdo qð debuit:⁊ palõ eſt qꝛ ideo non vo luit pluſ qᷓ; debuit qꝛ noluit tenere iu ſticiã:ßᷣ ideo iuſticiã nõ tennit qꝛ ali quid voluit qð volẽdo illã deſeruit: ſicut in auaro de nũmo ⁊ pane mon/ ſtraſti. WM Zt cũ h voluit quod de illũ velle nolebat: voluit inoꝛdi nate ſimilis eſſe deo. Bi deꝰ cogitari nõ põt niſi itg ſolꝰ vt nihil illifimile cogitari poſſit:quõ potuit diabolꝰ velle qð nõ potuit cogitare? Mon enim ita obtuſe mentis erat:vt nihil aliud ſumile deo cogitari poſſe neſciret. WM Rtiã ſi voluit oĩno par eẽ deo m gliqd minꝰ deo:cõtra volũtatẽ dei B voluit inoꝛdinate ſi⸗ milis eſſe deo:qꝛ ꝓpria voluntate qᷓ nulli ſßdita fuit voluit aliqͥd. Soliꝰ em̃ dei eſſe debet ſic volũtate ꝓpꝛia velle aliqͥd vt ſupiorẽ nõ ſequat᷑ vo⸗ lñtatẽ. D Fta eſt. WM Mon ſolũ aũt volnit eſſe eq̃lis deo:qꝛ pᷣſñ ſit hẽe ꝓpꝛiã voluntatẽ:ß etiã ma ⸗ F voliit eſſe volendo qð deus illũ velle nolebat qm̃volũtatẽ ſuã ſupꝛa volũtatẽ dei poſuit. D atis li⸗ quet. WM Jã tibi manifeſtũ eſſe puto ex rõnibꝰ fupꝛapoſitis diabolũ ſponte dimiſiſſe velle qð debebhat: et iuſte amiſiſſe qð habebat: qꝛ ſponte ⁊ iuſte voluit qð nõ habebat ⁊ vel⸗ le nð debebat. d Mihil puto ma nifeſti. D Muis igit bonꝰ an⸗ gelꝰ ideo accepit ꝑſeuerãtiã qꝛ deus dedit:nõ ideo nõ dccepit tñ malꝰ an⸗
Beati Anſelmi Pialogus
ult oĩs rõnalis natura. D In no
gelus qꝛ de nõ dedit: ß de ideo nð
dedit qꝛ ille nð accepit:⁊ ideo nõ ac⸗ cepit qꝛ accipe noluit. Wibi quidẽ ſatis feciſti ad ea q quero: vt nec in his q̃ ꝓponis: nec in ipſa cõſe⸗
quẽtia cõciuſionũ tuaꝝ nullã videã
fenſu meo titubare veritatẽ. S boni angeli ante caſũ maloꝝ peccare potuerunt: Capi. v. 9.
Aias ne bonos angelos ſilt
p potuiſſe peccare anteqᷓ; mali caderẽt? Dd Puto: Sed rõne cõpꝛehẽdere vellẽ.· M hoc certũ habes:qꝛ ſi nõ potuerũt pecca/ re:nõ poteſtate ſed neceſſitate ſerua⸗
nerũt inſtieiã:Quare nõ magis me
ruerũt gratiã a veo:qꝛ ſteterunt alijs cadẽtibꝰ:q; qꝛ ᷣuauerũt rõnabilita⸗ tẽ quã hder neqͥuerũt. Bed nec iuſti recte ſi bene cõſideres dicereñ. D Sic monſtrat ratio. S MQuõ boni cõfirmati ſunt in ſuo ſtatu: et mali in caſu ſuo: Capi. V. g. k2Lli qui ceciderũt ſi nõ pec ⸗ i eaſſent cũ poſſent:tãto melio⸗ res eſſent qᷓ; iſti:quãto⁊ vere eẽnt inſti:⁊ gratiq̃ a deo meren᷑. Añ ſequit᷑:qꝛ aut electi homĩes maioꝛes ⁊ melioꝛes erunt angelis bonis: aut repꝛobi angeli ꝑfecte nõ reſtaurabũ tur:qm̃ nõ tales erũt homies qui ꝓ illis ſumunt᷑ quales illi futuri erant. dd Hec duo penitꝰ neganda exiſti⸗ mo. M Poterãt igit᷑ boni angeli peccare ante caſũ maloꝝ:nec aliter q; ſicut oſtẽſum ẽ de illis qͥ peccauerũt? Nd Bliter eſſe poſſe nõ video. W lli itaq; angeli qͥ magis voluerunt uſticis quam habebãt qᷓ; illud plus ð nõ habebãt:bonñ qð q̃ſi ꝓpt in⸗ ciã qᷓ;ᷓtũ ad volũtatẽ ꝑriniit ꝑdi⸗ derũt:inſtieia retribuẽte ãcceperũt:⁊ de illo qð habehãt in vera ſecuritate mãſerũt. Qnapꝛopt᷑ a deo ſunt ꝓ⸗ ecti vt ſunt adepti quicqͥd potuerũt
velle:nec iã videãt qð piꝰ vellepol⸗

De caſu diaboli.
ſunt:⁊ ꝓpter b̊ peccare nequeũt.lli No angeli qͥ maluerũt illud plus qð nondũ des illis dare volebat qᷓ; ſtare ĩiuſticia in q̃ facti erãt: eadẽ iuſticia tudicãte:⁊ illud ꝓpter qð illã ↄtem
ſerũt:neq̃qᷓ; obtinuerũt: ⁊ qðtene⸗
ant bonũ amiſerũt. Sic ᷓ diſtincti ſunt angeli vt adherẽtes iuſticie nul/ lñ velle bonũ poſſint qͥ nõ gaudeãt: ⁊ deſerẽtes illã nullũ veile q̃ant quo nõ careãt. D Mihil Pulchri⸗ aut iuſtius hac diſtinctide. Sed ſi poſſes dicere:vellẽ audire cuiuſmodi cõmo dũů illud fuit: qð ⁊ boni angeli iuſte volẽdo ſic ꝑfecerũt:⁊ mali iniuſte cõ cupiſcẽdo ſic defecerũt. M Quid illud fuerit nõ video:ßᷣ quicqͥd fuerit
ſufficit ſcire:qꝛ fuit aliqͥd ad qð creſce
re potuerũt qð nõ acceperũt qñ crea⸗
ti ſůt:vt ad illud ſuo merito ꝓficerẽt. MAueſtio an volũtas ⁊ eiꝰ chuerſioad nð debet:ſit ipm malũ q
cur nõð poſſit rõnalis creatu
rap ſe de malo conuerti ad
bonũ:ſicut Pot de hono ad Lap
lũ:. VM. D
E nobis nũc ſufficiat hucuſq; e de inueſtigaſſe. Bed neſcio ãd ſit: vt cũ me ſperẽ ad finẽ qjſtiõis iã ꝑtingere:tũc magis videã velut de radicibꝰ ſucciſaꝝ queſtionũ alias pullulãtes cõſurgere. Ecce em̃ cũ manifeſtiſſime videq ꝑuerſũ ange lñ nulla rõne deuenire põtuiſſe ĩ im. moderatã boni indi entiãꝛnõ,ꝓpter imoderaiã cõcupiſcẽtiã:nõ parũ me mouet vnde ipſã inoꝛdinatã habuit volũtatẽ. Si eiñ bona fuit ꝓpter bo nã volũtatẽ: de tanto bono cecidit ĩ
tantũ malũ. Itẽ ſi bona fuit deꝰ illã
illi dedit:qꝛ nõ niſi nihil habuit a ſe. Fi ð voluit qð deꝰ dedit velle:quid
ſia ſe habuit hanc vo⸗
ũtatẽ: habuit a ſe aliqð bonñũ qð nõ accepit. Qð ſi mala eſt ⁊ aliqᷓd ẽ: ite⸗
rũ occurrit qꝛ nõ niſt a deo ẽ a qͥ om̃e qðẽ aliqd ẽ. Et ſilr 5 qͥd pecca
vit habẽdo volũtatẽ quã de dedit:
malos facit:
aut quõ potuit deꝰ dare malã volſit tẽ? Bi vo mala volũtas ab ipſo dia⸗ bolo fuit ⁊ aliqd ẽ: habuit allqͥd a ſe ⁊ non eſt oĩs eſſentia bona nec malũ erit nihil:ſicut ſolemꝰ dicere:ſiquidẽ mala volũtas eſſentia eſt:aut ſi mala volũtas nihil ẽ ꝓpter nihil:⁊ iõ ſine cauſa tã grauit᷑ dãnatꝰẽ. Qð aũt di co de volũtate:hoc idẽ dici põt de cõ cupiſcẽtia ſiue deſiderio: qm̃ ⁊ cõcu⸗ piſcẽtia ⁊ deſideriũ volũtas eſt:⁊ ſiẽ eſt bona ⁊ mala volũtas:ita eſt ⁊ bo ua ⁊ mala cõcupiſcẽtia ⁊ bonũ ⁊m lũ deſidoriũ. Nð ſi dicit:qꝛ volũtas eſt aliq̃ eſſentia:⁊ ideo bonũ ẽ aliqd: ß cõuerſa ad qð debet velle fit bo⸗ na volũtas:ad id vo qð nõ debet c uerſa dã volũtas mala. Quicqᷓd dixi de volũtatevideo poſſe dici ð ip̃a cõ uerſiõe volũtatis. Wouet em̃ multũ me vnde ipſã ꝑuerſã habuit diabol⸗ volũtatis conuerſionẽ: ⁊ cetera q̃ de voluntatemõ dixi. Eſt adhuc aliqͥ qð valde miroꝛ cũ ↄſidero hãc volũ tatis ↄuerſionẽ:tur videlicet deꝰ ta⸗ lẽ fecerit illã naturã quã tanta excel lẽtia Wlimauerat: vt de eo qð debuit velle:poſſe ↄuertere volũtatẽ ſuã ad id qð nõ debuit:ß de eo qð nõ debet nð poſſit ad id qð debet:cũ magt vi⸗ deat᷑ poteſtatẽ debuiſſe talis creatu aa tali factoꝛe acciꝑe faciẽdi bonũ ad qð facta ſt᷑:qᷓ; faciẽdi malũ ad qð vitandũ facta ẽ. Mð etiã in ña na⸗ tura qͥri põt:qm̃ credimꝰnullũ hoĩeʒ poſſe bonã̃ volũtatẽ habere niſi dãte deo:malã vo ſemꝑ habere poſſe ſola ꝑmiſſione dei.
2 volũtas ei⁊ cõuerſio ſit nõ ipmmqlũ:Ca. vIMI. Ac voltatẽ nec volũtatis cõ n nerſionẽ puto negari poſſe ali qd eſſe. Nã etſi nð ſunt ſubeꝛ nõ tñ ꝓbari põt eas nõ eẽ eſſentias: qm̃ multe ſuht eſſentie pᷣter illã q̃ ꝓ⸗ pꝛie dicit ſuba. Deniq; bona nõ nia ⸗ gis eſt aliqͥd qᷓ; mala volũtas:nec eſt
iſta mag malũ F illa honũ. NMõ em̃ olũtas q̃ vult daremi
magj ẽ aliqͥd voi ſericoꝛdit᷑ q; üla q̃ vult rape violẽt᷑:

—— 3———
nee magis hec malũ qᷓ; illa bonũ eſt. Ergo ſi mala voluntas eſt ip̃m malũ quo malus aliquis dicit:erit ⁊ bona volũtas ipſum bonñ quo fit aliquis bonus: ſed mala voluntas erit nihil ſi eſt ipſum malũ quod credimus eſſe nihil. Bona mgit᷑ volũtas nibil erit: quoniã ipſa nõ magis eſt aliquid qᷓ; mala yolũ tãs: Qnare ipſum bonũ qð bonos facit nõ poterimus negare
nihil eſſe: quoniã ipᷣm eſt bona volũ
tas que nihil erit. Jed falſũ eſſe nul⸗
lus ambigit bonã voluntẽ ſiue bonũ
ipſum eſſe nihil. Itaq; mala volun⸗
tas non eſt ipſum malũ qð malos fa⸗ cit:ſicut nec hona volũtas ẽ ipſũ bo⸗ nñ qð bonos facit. Hoc ipſuʒ qð dixi
de volũtate:põt cõſiderari in cõuer/
ſione voluntatis. Non eĩ magis eſt aliquid conuerſio illa que conuertit volũtatẽ de rapina ad tribuendũ:qᷓ;
illa q̃ cõnuertit eandẽ volũtatẽ de lar⸗ gitate ad auariciã:⁊ cetera qͥ de volũ
tate pauloante dixi. d Wihi qᷓ;
idipiũ videt᷑ vt aſſeris. WM RMeq;
ð volũtas mala neq; pꝛaua volũtatf cõuerſio:eſt ipſum malũ qͥ angelꝰ vel homo fit malus:qð nihil eſſe dicimꝰ: nec bona volũtas:nec bona volũta⸗ tis cõuerſio eſt bonũ quo boni fiũt.
iniuſtigia ſitipſiun mg⸗ lũ:⁊ ſit nihil: Cg. Ix.
Vid ergo dicemns ipſum ma⸗
q lũ quod malos facit: ⁊ quid
ipſum bonũ quod bonos fa⸗
cit. WM Inuſticiã credere dicimus bonñ quo fiunt boni:id eſt iu⸗ i:⁊ angeli ⁊ homiĩes: ⁊ quo ipſa vo tuntas bona ſine iuſta dicit᷑. Iniuſti⸗ siã vo ipſuʒ malum eſſe: quod nihil aliud dicimns eſſe qᷓ; boni pꝛiuatio⸗ nem qð malos ⁊ malã voluntatẽ fa⸗ cit:⁊ ideo eandẽ ininiticiã nõ aliud
eſſe aſſerimus qᷓ;ᷓ pꝛiuationẽ iuſticie.
Mdiu em̃ voluntas pꝛimũ data ra⸗ tionali nature:⁊ ſimul in ipſa datiõe ab ipſo datoꝛe cõuerſa: ĩmo nõ con ⸗ nerſa ſed facta recta ad hoc ꝗð velle debuit: ſtetit in ipſa rectitudine quã
Begti Anſelmi Dialogus.
diclmus veritatẽ ſiue iuſticiã in qus
ſacta fuit iuſta fuit. Cum vo auertit ſe ab eo qð debuin⁊ cõuertit ſe ad id ð non debuit:non ſtetit in gꝛiginali vt ita dicã)rectitudine in q̃ factaẽꝛ
qjus cum deſeruit magnũ aliqͥd pdi⸗
dit:⁊ nihil ꝓ ea niſi pꝛiuationẽ eins 3̃ nullã habet eſſentiam quã iniuſti⸗ ciam nominamꝰ ſuſcepit. n5 Nde eſſe iquid: aPl. X. ² 2 od dicis malũ eſſe pꝛiuati⸗ onẽ boniꝛ cõcedo: ſed nihilo ⸗ . minus video bonũ pꝛiuatio ⸗ nem eſſe mali. Et ſicut ꝑeipio in pᷓua⸗ tione mali aliquid aliud fieri qð bo ⸗ nñ dicimus:itã animaduerto in pꝛi/ natiõe boni aliud fieri quo malñ dicimus. Qnapꝛopter licz qui ⸗
buſdam argumentis malñ nihil eſſe
pꝛobet᷑: vt quoniã malũ non niſi vi⸗
tiũ aut coꝛruptio eſt: que nullo modo
ſunt niſi in aliqua eſſentia: ⁊ quanto magis ibi ſſit tãto magl illã redigũt inihilũ:⁊ ſi eadẽ eſſentia oĩno deue⸗ niat ad nihil:vitiũ 3ʒ ⁊ coꝛruptio in⸗ ueniũt᷑ nihil: lieʒ inqᷓ; ſic:aut alio mõ pꝛobet᷑ nihil eſſe malũ: nõ poteſt mi⸗ nus mens niſi ſola fide acquieſcere:ſi non illud mihi auferaf qð mihi etiã pꝛohat malum non niſi aliquid eſſe. Nã cũ audit᷑ nomẽ mali:fruſtra hoꝛ rent coꝛda noſtra:quod in huins no⸗
minis ſignificatiõe intelligpt:ſi nihil ſignificet hoc nomĩe.Item̃ ſi voxhec
ſeʒ malum nomẽeſt: vtiq; ſignificatũ eſt: Bi añt ſignificatũ ẽſignificat:ſed non niſi aliquid ſigniſicat. Quomõ ergo malũ eſt nihil ſi no mine eius eſt aliquid. Deniq; cũ ma ⸗ nente iuſticia tanta videat᷑ trãquil, litas:tanta quies vt in multis nihil aliud videatur iuſticia:qᷓ; quieſcere a malo: ſicut eſt caſtitas: natiẽtia:rece⸗ dente añt iuſticia tõ diuerſus tam la⸗ boꝛioſus tãq; multiplex occupet ani⸗ mñ affectꝰ: qui velut crudelis domi⸗ nus miſerũ homũcnlũ cogat tot tur⸗
pium 3 laboꝛioioꝛũ operi ſollictum

SBe caſu diaboli.
eꝛ ⁊ ip̃is operibus tã grauit᷑ labo⸗ e oſtẽdi nihil bec oĩa oꝑari. M Puto qꝛ non ita es inſanꝰvt dicas nihil eſſe aliqͥd: cũ tñ non poſſis negare nihil eſſe no⸗ mẽ. Quapꝛopt᷑ ſi nihil põt. ꝓbari ali qͥd eſſe ꝑnomẽ nihili:quõ eſti bare eſſe malñ aliqͥd ꝑ nomẽ mali? Mthil agit exẽplũ qð litẽ lite re⸗ ſoluit. Rã ⁊ hocip̃m nihil: neſeio qͥd ſit. Quapꝛopt᷑ qm̃ queſtio ẽ de malo
imanib? qð dicis eſſe nihil: ſi vis me
docere qd ſit malũ: doce me ßᷣus 6 intelligã eſſe nihil:deinde ad alia qb⸗ pꝛeter nomẽ mali me dixime moueri de eo vt aliqͥd eſſe videat:rñdebis.
W Lñ nequaqᷓ; differãt nihil eſſe: ⁊ nð glicd eẽ: quõ dici põt qd ſit qð nõ eſt aliqd? d Si nõ eſt aliquid qð hoc noie ſignificat?non ißni cat aliqͥd. Zi vo nõ ſignificat gliqd nõ eſt nomẽ ð vtiq; nomẽ eſt: qᷓ;qᷓ; igit null? dicat nihil eſſe aliqͥd:ß femꝑ ni⸗
hil eſſe cogamur fateri nihil. Nemo
põt nomẽ nihili ſignificatũ eſſe diffi⸗ teri. Acrũ ſi hocipm nomẽ nõ ſignifi cat nihil ß aliqͥd: id qð ſignificat᷑ vi⸗
det᷑ nõ poſſe eſſe nihil ßᷣ magt aliqd.
Ii qð ſignificat᷑ nõ ẽ nihil ð aliqd: q̃liter verũ eritvt ſignifice ꝑ noinẽ
qðẽ nihil? Quippe ſi ve nihil dicit᷑:
vere nihil ẽ:⁊ idcirco nõð eſt aliquid.
MQuare ſi qð ſignificat᷑ ß noĩeꝛnð eſt nihil ß aliqd:quẽ̃admodũ conſequẽ⸗
tia videt᷑ oſtendere:falſe ⁊ incõgrue vocat b noĩe. At echtra ſi m iudi ciñ om̃e id qð noĩat᷑ nihil vere ẽ ni⸗ hil: ⁊ nequaq; ẽ aliqͥd:vſqᷓ; ne videt᷑ aliqͥd ↄſequẽti? qᷓ; vt hocip̃m nomẽ nihil ſignificet id nõ ſignificet aliqd⸗ Quid itaq;ẽ:qꝛ nomẽ videlicʒ nð
ſignificat nihil ß aliqd: ⁊ nõ ſignifi⸗
cat aliqͥd pᷣ nihil? M Foꝛſitan nð repugnãt ſignificare nihil ⁊ aliquid.
Ii nõ repugnãt:aut iſta vox di uerſa ↄſideratiòe ſi ignificat nihil aut
aliqd: aut inueniẽda res eſt aliq̃ que ſit aliqͥd ⁊ nihil. M Qnuid ſi vtrũ,
ꝙ nueniri põt:⁊ diuerſa ſcʒ ſignifica⸗
Liõis ↄſideratio in F nomĩe:⁊ eandẽ
nullatenꝰ differt ab eo q
imas te
rem eſſe aliqͥd ⁊ nihil? Strũ
vellẽ cognoſcere. M Cöõſtat 3 hec vox ſeʒ nihil qᷓ;tũ ad ſigniſicatiõʒ ð dico nõ ali d. Rihil qʒ hoc apti⸗ qᷓ; qð h vox 3 nð alicd:oẽm rẽ penitꝰ ⁊ om̃e qð eſt aliquid intellectu remouẽdũ:nec oĩino vllã rem:aut penitꝰqð aliqd ſit intellectu retinendũ ſua ſignificatiõe cõ̃ftituit:ß̊ qm̃ remotio alſcui rei ſi⸗ gnificari nullatenꝰpõt niſi cũ ſigniſi⸗ catiðe ei ipᷣiꝰcuiꝰ ſignificat᷑ remotio- Mullꝰ em̃ intelligit qd ſign ificet nõ hõ;niſi itelligẽdo qͥdᷓ ſit hõꝛ neceſſe? vt Pᷣ vox 3 eſt nõaliqd deſtruẽdoꝛ id qð ẽ aliqͥd ſignificet aliqd. Qm̃ vo auferẽ̃do om̃e qð ẽ aliqjd:nullã ſigni ficat eſſentiã quã ĩ audiẽtꝭ intellectu retinendã ſtituat: idcirco nõaliqd
wox nullã rẽ aut qð ſit aliqͥd ſignili⸗
cat. Igit h̊ vox nõ aliqͥd his dinerſis rðnibꝰaliq̃tenꝰ ſignificat rẽ:⁊ aliqd: ⁊ nullatenꝰ ſignificat rem aut aliqͥd: ſignificat ein remouendo ⁊ nõ ſigni⸗ ficat conſtituẽdo. Hae ratione nihil
nomẽ qð ꝑimit om̃e qð eſt aliquid:⁊
deſtruẽdo nõ ſigniſicat nihil; aliqͥd: ⁊ cðſtituẽdo nõ ſignificat aliqd ni⸗ hil. Quapꝛopt᷑ nõ eſt neceſſe nihil e? aliqͥd: ideo qꝛ nomẽ ſigniſicet aliqͥd quolibet mõ: ß̃ potiꝰneceſſe ẽ nihil eẽ nihil:qꝛ nomẽ eiꝰſignificat hmõ ali⸗ qͥd. Hoc itaqʒ mõ nõð repugnat malũ nihil eẽ ⁊ mali nomẽ eſfe ſigniſicatũ: ð ſic aliqͥd ꝑimẽdo ſignificat vt nul⸗ lius rei ſit cõſtitutiuũ.
Quõ malñ ⁊ nihil nõ poſ⸗ ſint ꝓhari ynomen ſuũ ali⸗ d eẽ ßqᷓñ aliqd:Cg.x. D
Equeo negare nomẽ nihili 65
n Fpdictʒ a te rõnem:aliquo mð ignificare aliqͥd:ß̃ ſatis notũ eſt qꝛ illud aliqd qð iſto mõ hᷣ noĩe ſignificat᷑ nõ noĩat᷑ nihil:nec cũ au⸗ dimꝰ hoc nomẽꝛaccipimꝰiliudꝝ illa re quã ita ſignificat. Alud igit ̃ro Pquo nomẽ popltt 5 intelligi⸗
mꝰ cñ ipᷣm audimꝰ: illu
inq; quero qͥd ſit. Illud ei b̊ noĩe Ppꝛie ſigniſi⸗ 5

Begti
eat ⁊ idcirco nomẽ eſt: qꝛ eius ſigni⸗ Mcatũ ẽ: nõ qꝛ ſupꝛa dicto mõ negã/ do ſignificat aliqͥd:eiꝰ quippe nomẽ eſt ꝓ cuiꝰ ſignificatiõe int nomĩa cõ ⸗ putafx illud vocat᷑ nihil. llud q̃ro quð ſit aliqᷓd ſi pꝛopꝛie vocaf nihil: aut qualiter ſit nihil:ſi nomẽ ſignifi⸗ catũ ſigniſicat nihil:aut quõ idem ſit aliqͥd ⁊ nihil? Illud idẽ qᷓro de noĩe mali:⁊ de eo ſignificat:⁊ qð malũ nomiaf. WM Recte queris:quia licʒ Wpꝛapoſita rõne malũ ⁊ nibil ſi⸗ gniſicẽt aliqͥd: tñ qð ſignificat malũ ñõ eſt aut nihil: ſed ⁊ alia rõ q̃ ſigni⸗ ſicant aliqd:⁊ qð ſignificat. ẽ aliqͥd: ſed non vere eſt aliqͥd: fed q̃ſi aliqd. Multa quidẽ dicunt᷑ vᷣm foꝛmã que non ſunt m rem: vt timere ᷓm foꝛ⸗ mã vocis dicit᷑ actiuũ:cñ ſit paſſiuũ Fm rẽ. Ita q́ʒ cecitas dicit᷑ aliqd ᷣm foꝛmã loquẽdi cũ nõ ſit aliqͥd vᷣm rẽ. Sicut em̃ de aliquo dicimꝰ: qꝛ viſũ habet ⁊ viſus eſt in eo: ita dicimꝰ qꝛ habet cecitatẽ ⁊ cecitas eſt in eo:cũ nõ ſit aliqd: ſed potiꝰ nõaliqd:⁊ hãc hĩe nõ ſit habere aliqͥdꝛ:imo carere eo ꝙeſt aliqd. Cecitas nãq; nð ẽ aliud qᷓ; nonviſus: aut abſentia viſus vbi viſus debet eſſe: nõ viſus vel abſen ⸗ tia viſus nõ magis eſt aliqͥd vbi viſ⸗ debet eſſe qᷓ; vbi nõ debet eſſe. Qua/ re cecitas nð magis eſt in oculo aliqᷓd qꝛ ibi debet eſſe viſus:qᷓ; nð viſus vł abſentia viſus ĩ lapide vbi nõ debet eſſe viſus. Multa quoq; alia ſilr di⸗ eunt᷑ aliqd ᷣm foꝛmã loquẽdi q̃ non ſunt aliqͥd: qĩ ſic loquimur de illis ſicut de rebus exiſtẽtibus. Hoc ergo mõ malũ ⁊ nihil ſignificant aliquid: 1 3 ſignificat eſt aliqͥd non m rem ſed vᷣm foꝛmã loquẽdi. Mihil em̃ nõ giud ſignificat qᷓ; non aliqd:aut ab⸗ ſentiã eoꝛum que ſunt aliqd:⁊ malũ nõ eſt aliud qᷓ; nõ bonũaut abſentia boni vbi dʒ ⁊ expedit eẽ bonũ. Oð autẽ non eſt aliud qᷓ; abſentia eiꝰ qð eſt aliqd:vtiq; non eſt aliqͥd. Walum igit᷑ vere eſt nihil:⁊ nihil nd eñt aliqͥd:
tamẽ quodã modo ſunt aliqͥd:quia
lic loquimur de his quaſi ſint aliqͥd:
Anſelmi Bialogus
m dicimꝰ:nihil vel malũ feeit: ant malũ eſt quod fecit:ſicut di cimꝰ: aliqͥd vel bonũ fecit: aut aliqͥd vel bonun eſt quod fecit. Hinc eſt cum negamus oĩno eſſe aliqͥd quo dicit aliquis:ita dicimus: hoc qð di⸗ cis nihil eſt. Nã ⁊ hoc qð ꝓpꝛie non dicit᷑.nõ de eo qð eſt aliqͥd dicit:⁊ cũ ita dieit᷑ ſicut niodo dixi: nõ dicit᷑ eo x ſit aliqd ſed quaſi aliqͥd dicit. d Se ratiõe nominis mali qua me pu⸗
tabã poſſe pꝛobare malũ eſſe aliqͥd:
ſatiffeciſti. angelꝰ a ſe nõ potuit ha bere volũtatẽ pmã:⁊ ꝙ mul ta dicunt᷑ poſſe aliena pote⸗ u ⁊nõð poſſe unpo
2 gPl. XII. Eſtat he me ad alia q̃ mi⸗ hi malũ eſſe aliqͥd ꝑſuadere nitunf᷑ qͥd reſpõdere valeã: edoceas. Vt veritatem rei enodare poſſimꝰ lõge aliquãtulũ ex⸗ oꝛdiri nos opoꝛtet: ſed ⁊ opꝰ ẽ vt tu ea què dicam non ſis cõtentus ſingu la tantũ inteiligere:ſed oĩa ſimul me moꝛia quaſi ſub vno intuitu collige re. D Ago quidem intentus ero
quãtũ potero:verũtainẽ ſi in aliquo
tardioꝛ qᷓ; velis extitero:nõ te me ex⸗ pectare pigeat ꝓut videris tardita, tem meã expetere. W Nonam? ergo deñ nunc facere angelũ quẽ ve⸗ lit facere beatũ: ⁊ non ſimul totũ ſed ꝑ partes: ⁊ hactenus iam eſſe factum vt iam ſit aptus ad habendã volũta
tem: ß nõdů velit aliqͥd. d Mo
ne qð vis:⁊ expone qð quero. In ergo putas ꝙ ipſe angelus per ſe poſſit velle aliqͥd?
upꝛa iam d xiſti de omĩ creatura:ni⸗ habet qð nõ accepit: nihil poteſt ꝑſe. Per ſe dico per hoc qʒð iam ha⸗ bet: vt qui habet pedes:⁊ que ſuffici⸗ ant ad potentiã ambula
NMon bene video qð dicis per ſe. Qð enim ſicut
ipõt am⸗ bulareꝑ ſe: qͥ aũt hʒ pedes ⁊ nõ ha⸗ bet incolnmitatẽ pedũ nð põt ambu lare ꝑ ſe. Hoc itaq; mõ quero an ille

Be caſu diaboli.
angelus qui iam aptus eſt ad volen/ dum ⁊ nõdum it per ſe velle aliqd? quia põt ſi aliquãdo vult. V Mõ reſpõ⸗ des ad interrogationẽ meam. D Quomõ? W ARgo quero de ni⸗ bil volente ⁊ de poteſtate que pᷣcedit rem:⁊ tu reſpõdes de volũtate ⁊ po⸗ teſtate que fit cũ re. Nã om̃e qð ẽ eo ipᷣo qno eſt:poteſt eſſe: Non at om̃e qð eſt potuit eſſe 6 quero vtrũ ille qui nihil vult poſſit velle: quero poteſtatẽ ante voiũtatẽ ua ſe poſſit mouere ad volũtatem? Tu No cũ reſpondes: qꝛ ſi vult põt: dicis ꝑoteſtatẽ que fit cum ipſa volũ⸗ tate. Meceſſe enim ẽ ſi vult: vt poſſit velle. D Scio duas eſſe poteſta⸗ tes: vnã que nondũ eſt in re:alteram que iam eſt ĩ re. Sed ⁊ hoc nõ poſſũ neſcire:quia quicqͥd ita poteſt eſſe vt iã ſit ſi aliquãdo nõ fuit potuit pᷣus eſſe. vi em̃ non potuiſſet:nunqᷓ; eẽt. Bene ergo eſtimo me reſpondiſſe:qꝛ ui ideo poteſt velle qꝛ iam vult:ne ceſſe eſt eũ pꝛius potuiſſe qᷓ; vellet. WM Putas quia qð nihil eſt:oĩno nihil habet: ⁊ ideo nullã habet po ⸗ teſtatem: ⁊ ſine poteſtate oĩno nihil poteſt D Hhoc nõ poſſum negare. W Eſtimo:qꝛ mundus anteqᷓ; fie ⸗ ret nihil erat. d Verum dicis.
Ergo oĩno nibil— anteqᷓ;
eſſet. ð Ita ſequi M ergo potuit eſſe anteqᷓ; eſſet. D Et ego dico: Si non potuit eſſe:impoſſi⸗ bile fuit vt eſſet aliquãdo. M gt poſſibile ⁊ impoſſibile erat anteqᷓ; eẽt: ⁊ quidẽ in euiꝰ poteſtate nõ erat vt eſſet erat impoſſibile:ß deo in cuiꝰ poteſtate erat vt fieret poſſibile erat. Qnia ergo deus mũdũ facere pote⸗ rat pᷣusqᷓ; fieret: ideo eſt mũdus:non uia ipſe mũdus pßᷣus potuit eſſet. Rationi nõ po ſſum ↄtradicere: ſed vſus loquendi non conſentit. Mon eſt mirum: Multa namqʒ in eõmuni locutione dicunt᷑ impꝛo⸗ pꝛieꝛſed tamẽ opoꝛtet medullã veri⸗ tatis inquirere: ncceſſe ẽ impꝛopꝛie⸗
tatẽ quãtum res expetit et poſſibile eſt ſecernere. Exqna im⸗ pꝛopꝛietate loquẽdi fit vt ſepiſſim: dicamus rem poſſe:nð qð illa poſſit: ſed quoniõ alia ree poteſt:⁊ rem que poteſt nõ poſſe:quoniã alia res non poteſt:vt ſi dico: liber põt a me ſcri⸗ bi· vtiq; liber nihil põt:ſed ego poſſũ ſcribere libꝛum: At cñ dicimꝰ:iſte nð vinci ab illo: non alind intel⸗ igimꝰqᷓ; ille non poteſt vincere iſtũ. Hinc eſt qð dicimus deñ non poſſe aliqͥd ſibi aduerſum aut peruerſum? quoniã ſic eſt potẽs in beatitudine ⁊ iuſticia: imo quoniã beatitudo ⁊ iu⸗ ſticia non ſunt in illo diuerſa ſed E bonum:ſic eſt omnipotens in ſimp̃ti ci bonoꝛvt nulla res poſſit qð noceat ſummo bono:Ideo nõ poteſt coꝛrũ⸗ pi vel mentiri. Ita erg quicqd non eſt:anteqᷓ; eſt ſua poteñtate eſſe nõ po teſt:ſed ſi poteſt alia res facerevt iit: hoc mð aliena poreſtate poteſt eſſe. Muis autem pluribus modis diuidi poſſit potẽtia vel impotẽtia:hoc tift nũc tibi ſufficiat: qu ia multa dicunt᷑ poſſe non ſua ſed aliena poteſtate:et multa non poſſe nõ ſua ſed aliena im potentia. De ꝓpꝛia igit᷑ poteſtate lo quoꝛ cum quero de quem no⸗ uum poſuimus fieri:⁊ hactenus iam eſſe:factũ iam:⁊ aptus iam ſit ad ha⸗ bendam volũtaiem:ſed nihil adhuc velit an ipſe poſſit per ſe veile aliqͥd: ⁊ de ipſa mihi reſponde. Si
iam ſit:aptus eſt ad volũtatem vt ni⸗
hil illi aliud deſit qᷓ; velle:non video cur per ſe non poſſit. Quicũq; enim aptꝰ ẽ ad videndũ ⁊ clauſis oculis i luce poſitus nihil videt:põt tñ vide⸗ reꝑ ſe:quare ergo nõ volens ſimpli⸗ citer non velit per ſe: ſicut nõ vidẽs poteſt ꝑ ſe videre? M MQuia ille non videns habet viſum ⁊ volunta⸗ tem qua poteſt monere viſum: nos vo de illo qui nullã habet volũtgtẽ loqmur. uare rñde mihi ſiqᷓ res ſe⸗ ip̃aʒ mouet de nõvelle advelle:yt ſie ip̃a ſe velit mouere⸗ Sidixere

ſe vult ita mouere. WM Qð ergo nihil vult:nullo mõ
qꝛ mouea nð volẽs:oſequẽs erit vt non a ſe ß̃ ab alio moueat᷑: niſi foꝛte ſi quis ſu bito claudit oculos ad ictum
venientẽ: aut ſi cogit᷑ qͥs aliquo incõ
modo vt velit qð pᷣus non volebat:
Beſcio enim tũe pᷣus ſe velit mouere
ad hanc volũtatẽ. M Mullꝰ co gif vel timoꝛe vel ſenſu alicuiꝰ incõ⸗ modi: nec attrahit᷑ amoꝛe alicuiꝰcõ⸗ modi advolendũ aliquid:niſi qͥ pᷣus habet naturalẽ volũtatẽ vitandi in ⸗
cðmodũ aut habendi cõmodũ:qᷓ̃ vo⸗ lũrate ſe mouet ad alias volũtates. MWegare nequeo. W Dic
qꝛ quicqd ſe mouet ad volendũ:pᷣus Ita eſt.
poteſt ſe mouere ad volendum.
Nõ poſſum cõtradicere. W Re⸗ ſtat igit᷑ vt ille angelꝰqui iã aptus fa ctus ẽſt ad habendã voluntatẽ: ſed tamẽ nihil vultinõ poſſit habere pꝛi⸗ mã volũtarẽaſe. Meceſſe eſt fateri me: Nꝛ nihil poteſt ꝑ ſe velle qͥj nihil vult. WM Beatus aũt nõ põt eſſe:ſi nõ vult beatitudinẽ. Dico gůt nõc beatitudinẽ: non beatitudinẽ cũ iuſticia: ſed quã volũt omnes etiam iniuſti. Omnes quippe volunt bene ſibi eſſe: Excepto nãq; hoc ꝙ oĩs na⸗ tura bona diuidit᷑ ĩ duo bona: ⁊ duo his cõtraria mala vſu dicunt᷑: vnum bonũ ⁊ qð dicit᷑ iuſticia:cui cõtrariũ malũ iniuſticia:iniuſticia alterũ bo ⸗ nů eſt qð mihi videt᷑ poſſe dici cõmo dum: ⁊ huic malũ opponit᷑ incõᷣmo ⸗ dum. Bed iuſticiã quidẽ nõ omnes volũt neqʒ omnes fugiũt iniuſticiã:
cdmodum vo non ſolũ oĩs rationa ⸗
lis natura:ſed ⁊ om̃e qð ſentire põt vult ⁊ vitat incõmodũ. Nam nullꝰ vult niſi quod aliquo mõ putat ſibi
cõmodum. Hhoc igit᷑ modo bene ſibi
eſſe omnes volũt:⁊ male ſibi eſſe no ⸗ lunt. De hac beatitudine nunc dico: qͥnia nullus poteſt eſſe beatus qͥ non vult beatitucinẽ. Nullus nõq; bea⸗ tus poteſt eſſe: aut habẽdo quod nð vult:aut non habendo quod vult.
Mon eſt negandũ. W
ciam. dendum.
tas: Capi. XIII.
oteſt qui non vult iuſti⸗ Nec hoc minus conce⸗
ſola volunta⸗
„
beatus eſſe p
E accepta
E
te beatitudinis: nec aliud
poſſet veile: nec illam non velle: ⁊ quicquid vellet nõ eſfet iuſta vel iniuſta volun Mg.. Icamus ð deñ tlli dare ᷣmũ
d ſolã beatitndinis voluntatẽ: 4 videamus an idcirco quia accepit aliquã voluntatẽ:iã ſe poſſit
ipſe mouere ad volendũ aliud q; q5
accepit velle. D Pꝛoſequere qð incepiſti: ego em̃ paratus ſuʒ inteiii⸗ gere. WM Conſtat quia nondum qliud vult qᷓ; beatitudinẽ: quia non aliud accepit velle. D Vnde eſt? WM MQuero ð a te: an poſſit ſe mo ⸗ uere ad aliud volendũ? 5d Re⸗ ueo videre quõ ſe moueat ad volẽ⸗ aliud qᷓ; beatitudinẽ: qꝛ aliud non vult. Nam ſi vult ſe mouere ad aliud volendum: vult vtiq; aliud. M Sicut ð nulla volũtate adhue data nihil poterat ꝑ ſe velle: ita ſola volũtate beatitudinis accepta nullã gliam a ſe poteſt habere volũtatẽ. Ptaeſt. W Wonne ſi putat ealiqͥd ad adipiſcẽdũ beatitu⸗ inẽ:põt ſe mouere ad volẽdũ illud. ubito qͥd reſpondeã: nã ſi nõ
põt: nõ video ꝙ velit beatitudinẽ qͥ
non poteſt velle quo ſe adipiſci poſſe
beatitudinẽ putat. Ji vo poteſt:nõ
intelligo quð nð poſſit veile sliud. M MQui vult aliud nõ ꝓpter rem quã videt᷑ velle:ſed ꝓpter alud:qͥd pꝛopꝛie iudicãdus eit velle:an illud quod dicit᷑ velle: an illud pꝛopt᷑ qð vult? D Fllud itaq; ꝓpter qð vult videtur velle. WM Quiß vult aliqͥd ꝓpt᷑ beatitudinẽ:nõ alið vult q; beatitudinẽ: quare põt ⁊ qð putat ꝓdeſſe ad beatitudinẽ ⁊ ſolã britudinẽ velle. D Fatis ẽplanũ
W MQuero adhuc an accepta hac
utqb Lunt msy dc Sün nohne emin tiudi vellet nioꝛ r g i tpeſi poſet pll.: dL NM wöſi uſti coue teve utin ſum ſiſch tv tuſcie poſſet nalor vlet buan cee

De caſu diaboli.
ſola volũtate:po ſſit non velle beati⸗ tudinem? D Mon poteſt vtrüq; ſimul ⁊ velle ⁊ non velle. M Ve⸗ rũ eſt. Sed non hoc quõ: ſed quero an poſſit deſerere hanc volũtatem ⁊ mohere ſe de velle ad non velle beati tudinẽ. D Fiquidẽ hoc facit no lens: nõ ipſe facit:ſi Xo volens aliud vult qᷓ; beatitudinẽ:ð nõvult aliud. Anare manifeſtũ ꝑuto: qnia nulla/ tenus poteſt ꝑ ſe nõ velle ad qð ſolũ accepit velle. WM Bñ intelligis. Bed reſponde mihi adhuc ſi nõpõt non velle beatitudinẽ:quãto maioꝛẽ
eam intelliget qui nihil niſi heatitu/
dinẽ vult: ⁊ non poteſt niſi velle bea titudinẽ? d SFinð tanto magis vellet beatitudinẽ quãto melioꝛẽ ae maioꝛẽ illã putaret: aut oĩno ñ vel⸗ let beatitudinẽ:aut vellet alind pꝛo⸗ pter qð melioꝛẽ nollet. Bed dicim?: qꝛ illã vult ⁊ nõð aliud. M Ault ergo eſſe beatꝰ:quãto altius hoc eſſe poſſe coſſcit? D Pꝛoculdubio vult. MRM Ergo vult ſitis eſſe deo. Mihil aptius. M MQuid tibi videt᷑: an eſſet iuſta voluntas ſi hoc mõ ſilis vellet eſſe deo? Mec
luſtã volo dicere: quia vellet qð nõ cõueniret:nec ininſtã:qꝛ ex neceſſita
St eum qui vult be⸗ velle po⸗
te vellet. WM atitudinẽ ſolã:cõmoda
ſuimus. Si ergo ille qui nihil veilet
niſi cõmoda:nõ poſſet habere maio⸗ ra ⁊ verioꝛa: vellet neminoꝛa qui/ buſcũq; vti poſſet? dd Immo nð poſſet nec vellet quelibet infima ſi maioꝛa non poſſet. M Mõne cũ vetlet cõmoda infina ⁊ ĩmũda qui⸗ bus trrationabilia aĩalia delectant᷑: eſſet eadem volũtas iniuſta ⁊ vitu⸗ ꝑabilis? id Euomõ ininſta aut fep̃handenda volñtas eſſet: qꝛ vel⸗ let qð nõ poſſe velle aceepiſſet? M Voluntatẽ tamẽ ipſam ſiue cumvult ſumma cõmoda: ſiue cũ vult infima conſtat eſſe opus ⁊ donũ dei:ſicut eſt vita aut ſenſibilitas: aut nõ eſſe ĩ eo iuſticiã ſiue iniuſticã. Kon eſt dubinm. M Argo inquãtum
bona nec mqla eſt.
eſſentia ẽ bonũ:aliqͥd eſt:quãtũ xo ad iuſticiã ꝑtinet ſiue iniuſticiã nec d Mihil cla⸗ rius. WM Bed non debet eſſe be ⸗ atus ſi nõ habet iuſtam volũtatem: immo nõ põt ꝑfecte nec laudabiliter eſſe heatus qui vult qð nec põt net debet eſſe. Wuitũ patet.
ſimiliter ſit: ſi ſola gcce⸗ pta voluntas rectitudinis ? lccirco vtrãq; volũtatem accepit ſunul et vt iuſtus:et vt beatꝰeſſet:Ca.XIIH. Vnſideremus ergo de iuſticie cvolũtate:Si daret᷑ eidẽ ange lo velie jolũ: 85 eum velle cõ ueniret:an poſſet alið velle:aut ſi nð ſſet nõ velle ꝑſe qð accepiſſet vel⸗ e. d Dinò qð vidimus in vo ⸗ luntate beatitudinis:neceſſe eſt ĩhas quoq;volũtate euenire. M Argo nec iuſtam nec iniuſtã haberet volũ⸗ tatẽ. Sicut em̃ ibi non eſſet volũtas iniuſta ſi vellet incõᷣuenientia:nõ id⸗ circo eſſet iuſta voluntas:quoniã ſic hoc aceepiſſet vt nõ poſſet aliter vel⸗ le. Quoniã ergo nec ſoiũmodo vo⸗ lendo beatitudinẽ:nec ſolũmð volẽ⸗ do qð conuenit cum ex neceſſitate ſi velit:iuſtus vł iniuſtus poteſt appei lari: nec poteſt nec debet eſſe beatus niſi velit: ⁊ niſi iuſte velit neceſſe eſt vt ſic faciat deus vtranq; voluntatẽ in illo cõuenire:vt ⁊ beatus eſſe velit quatenus addita iuſticia ſic temperet volũtatem beatitudinis vt ⁊ reſecet voluntatis exceſſum: ⁊ excedendi nõ amputet poteſtatẽ:vr cum ꝑ hocqð volet beatus eſſe modũ poſſit excede re:ꝑ hoc qð iuſte volet nõ volet exce⸗ dere:⁊ ſic iuſtã habens beatitudinis voluntatẽ poſſit ⁊ debeat eſſe beatꝰ: qui nõ volendo quod nõ debet vel ⸗ le:cum tamẽ poſſit mereat᷑: vt quod velle non debet nunqᷓ velle poſſit:⁊ ſemꝑ tenẽdo iuſticiã ꝑ moderatã vo lũtatẽ nullo mõ indigeat:aut ſi deſe⸗ rucrit iuſticiã ꝑ ĩmoderatã volñtatẽ

——————
emnino indigeat. D Rihil con aeniẽtius cogitari põt. WMW We⸗ mento quia cũ ſuperius cõſideraba mus ſolam beatitudinis volũtatem ſine hac meta quã addidimus: vt ſß deo ſe coerceat: dicebamus in ea non eſſe iuſticiam vel iniuſticiã quicquid vellet.) Bene memini. W Zn putas aliquid eſſe quod additũ eidem voluntati temperet illam: ne Ru velit qᷓ; velle opoꝛtet et expe⸗ dit? D NAullus intelligens nihil poc eſſe putabit. M Poc ſatis credo animaduertis nõ aliud eſſe qᷓ; inſticiam. Dd Mihil aliud cogita⸗ ri poteſt. WM Certum eſt igitur
juſticiam eſſealiquid. Siuſticia ſit aliquid: Capitulũ. XV. Wmo valde aliqiud bonum. 1 W Anteqᷓ; acciperet iuſti⸗ ciam hanc: voluntas illa de⸗ pebat velle ⁊ non velle ᷓᷣm iuſticiaʒ? Ron debebat: quod ideo non vebebat: quia nõ acceperat. Poſtqᷓ; autẽ non accepit;non dubi ⸗ as debere nili aliqua vielentia amit tat? Fempꝑ eam huic debito
lligatã puto:ſiue teneat quod acce⸗
pir:ſiue ſponte deſerat. M Recte ſſeris: Sed · quid ſi volũtas eadem juſticiã tam vtiliter:⁊ tam ſapienter additam ſibi: nullo indigentia ⁊ nul la violentia cogente deſerat vtendo ſponte ſua poteſtate: id eſt plus vo⸗
iendo qᷓ; debeat. An remanebit ali quid aliud cum ipſa voluntateq; qð
pꝛius cõſiderabamus ante addita,
nnentñ iuſticie? Quoniã nihil aliud
eſt additum qᷓ; inſticia: ſeparata iuſti
cis nihil aliud certũ eſt remanere;
qð pꝛius erat: niſi quia debitricem fe cit eam accepta iuſtieia: ⁊ quaſi que⸗ dam pulchꝛa veſtigia ſii reliquit de⸗ relicta eadẽ inſticia. go em̃ ip̃o quo
debitrix iuſticie ꝑmanet:mõſtrat ho⸗ neſtate iuſtieie fuiſſe decoꝛata. Sed ⁊ hoc ſatis iuſtum eſt:vt qð ſemel ac⸗ Cepit iuſticiã:ſeruare eã ſemꝑ pebeat niji violenter amiſerit. Stcefte mul⸗
eati Anſelmi Bialogus
pere alquando c
tum dignioꝛ natira pꝛobat᷑: que vẽł
aliqũ habuiſſe:⁊ ſempꝑ debere vt ha beat tam honeſtũ bonun conuincit᷑
3ʒ nia hocipſum non habere nec de ⸗ noſcif. ₰
PBene conſideras: ed adde huic tu
ententie: quia quãto natura quehic
pabuit qð debet:monſtrat᷑ laudabi, lioꝛꝛtanto ꝑſona que nõ habet quod debet conuincit᷑ vituꝑabilioꝛ. D
Sehemẽter aſſentio. WM Diſcer
ne mihi bene quid ibi monſtrat natu ram laudabilem: ⁊ quid faciat ꝑfo⸗ nam vituperabilẽ. Ddd Mabüiſſe vel debere monſtrat naturalẽ digni⸗ tatem: ⁊ non habere facit ꝑſonalem inhoneſtatẽ. Habere enim factum eſt ab eo qui dedit: non habere factum ab ipſo qui deſeruit: Ideo nãq; de⸗ bet quia accepit: ideo Vo non habet quia deſeruit. M Mon ergore⸗ endas in ipſa voluntate que non etit ĩ inſticia debere iuſticiã: ſed nõ pabere iuſticiam. Dd Emnino nihil aliud ibi repꝛehendo qᷓ; abſen⸗ tiam iuſticie ſiue nõ habere iuſticiã: nã ſicut iam dixi: habere decoꝛ?at:no habere vero deturpat: ⁊ quo magis illud decet:eo magis iſtud dedecet: immo non ob aliud voluntatẽ illam deturpat exꝓpꝛia culpa non habere: qᷓ; qꝛ illã decoꝛat ex bonitate dantis habere debere. WM Möneiã vo⸗ lũtatem ipſam q̃ nõ habet iuſticiam quã debet habere:iudicas iniuſtã? in illa eſſe ininſticiam? Muis non ita iudicet. M Si nõeſſet iniuſta:nec eſſet in illa iniuſticia: pu⸗ to quia nihil in ea rep̃henderes. D Rihiloĩno. WM ürgo nihil aliud
iilla repᷣhendis qᷓ; ininſticiã:⁊ quia
iniuſta eſt. Kõ poſſum aliud quicqᷓ; in ea repᷣhendere. M. Ii ergo nihil aliud ibi repᷣhendis q; ab ⸗ fentiam iuſticie:⁊ ilã non habereiu⸗
ſticiam: ſicut pauloante dixiſti:⁊ ite⸗ rum verñ eſt quia nihil aliud rep?e⸗
pẽdis in ea qᷓ;ĩ ilia eſſe üinſticiã: ſiue
illam eſſe iniuſtʒ: palam eſt: quia nõ aliud in illa eſt iniuſticia:aut eſſe iu⸗

De caſu diaboli.
Luftã qᷓ; abſentia iuſticie: aut non ha⸗ bere inſticiã. Dd Mullo mð poſ⸗ ſunt hec eſſe diuerſa. M Sicut igit abſentia iuſticie ⁊ nõ habere iu⸗
iciã nullã eſſentiam habent: ita in ⸗
inſticia et eſſe iniuſtũ nullum habẽt
eſſe:⁊ idcirco nõ eſt aliqͥd ſed nihil. D Non eſt cõſequẽtius aliquid. WM MWemẽto etiã tam conſtare: qꝛ recedẽte iuſticia excepto debito iuſti cie nihil aliud ibi remanſit qᷓ; qð ha⸗ behat ante fuſceptam iuſticiã. D Cõſtat vtig. M Ac iiuſta nõ erat:nec ĩiuſtici habebat anteqᷓ; ha ⸗ beret inſticis? D Mö. W Er⸗ go aut recedẽte iniuſticia: non eſt in ila ininſticia nec ẽ iniuſta:aut nihil ẽ inmuſticia vel eſſe ininſtũ. Mõ põt videri aliqð magis neceſſariũ. At iniuſticiũ illã habere ⁊ eſſe iniuſtam poſt deſertam iuſticiã con/ ceſſiſti. D Immo nõ poſſum nð videre. M Mihil igit eſt iniuſti
eia vel eſſe iniuſtũ. 5 Credentẽ me feciſti ſcire qð neſciens credebã. iniuſticia non ſit niſi abſentia debite iuſticię:
no etiam te cognoſcere iã
e ꝙ cum iniuſticia nõ ſit aliud
qᷓ; abſentia iuſticie: nec iniu⸗ ſtum eſſe aliud qᷓ; nõ habere iuſticiã: cur nõ ante datã ſed poſt derelictam
iuſticiam eadem abſentia iuſticie vo
cet᷑ iiuſticia: ⁊ nð habere inſticiã ſit ininſtũ eſſe: ⁊ ſit vtrũq; repᷣhenſibi ⸗ le: nð em̃ ꝓpter aliud niſi qꝛnð de⸗ decet abeſſe iuſticiam niſi vbi debet eſſe. Sicnt em̃ virũqui nondũ debet habere barbam non dedecet non ha/ bere:cumvo iam debet habere:inde ⸗
coꝛum eſt non habere: ta naturam
que non dehet habere inſticiã nõ de⸗ foꝛmat non habere: illã vo que ha ⸗
bere debet: dehoneſtat non habere:
quanto magis debet habcre:virilẽ
oſtendit naturã:tanto magis nõ ha
bere fedat virilẽ figuràã. VBuf⸗ icienter video itũſtici nõ eſſe niſi
abſentiã iuſticie vbi debet eſſe iuſti⸗ cia. M Cum poſuimus ſolã vo⸗ luntatem beatitudinis pᷓfato angelo dari:vidimus eñ nihil potuiſſe velle — D Aperte vidimꝰ qð vi ⸗ ciS.. Kur deſertoꝛ angelus nð poſſi ad iuſticiam. api. XVII. 4. M pr derelieta inſticia et a remanente illa ſolũ volũtate pꝛius fuerat beatitudinis: põt idẽ deſertoꝛ ad voluntatẽ inſti⸗ cie redire ꝑ ſe ad quã nõð potuit ante qᷓ; daret᷑venire? D Bed mõ multo minus. Tunc em̃ cõditiõe nature nð poterat hãe: nunc o merito 1.
culpe non debet habere. WM Mu
lo g mõ poteſt hãe iuſticiã a ſe cũ nõ habet iuſticiã: quia nec anteqᷓ; eã ac⸗ cepit nec poſtqᷓ; eam deſerit. Mon debet aliquid habere aſe. M Bõne aliquo mõ vel cum ipſe habe⸗ ret potuit ipſeſibi dare inſticiã? d Quomõ potuiſſet? WM Pluribꝰ modis dicimus facere. Dicimus em̃ fcere aliqd cũ eſſe facimꝰ rem: ⁊ cũ facere poſſimꝰvt nõ ſit ⁊ nõ facimꝰ Hoc iuq; modo potuit ipe ſibi dare iuſticiã: qꝛ potnit ſibi auferre eam ⁊ potuit nõ auferre: quõ ille qui ſtetit ĩ veritate in qua factꝰ eſt nð fecit cũ potuit vt eñ nõ haberet:⁊ ita eã ipᷣe ſibi dedit:⁊ totũ h a deo accepit: ⸗ eo enim acceperunt ambo habere et poſſe tenere ⁊ poſſe deſerere. Hoc vl timñ ideo deus dedit vt poſſent ſibi dare aliquo mõ iuſticiã. Fi eĩ nlło
modo eam ſibi po ſſent auferre:nullo
modo poſſent ſibi dare. Qutergo modo ſibi dedit eam:hip̃m a deo ac⸗ cepit vt ſibi eam darct. uõ malus angel' ſe fe⸗ cit iniuſtũ ⁊ bonus ſe iuſtũ: et œ malꝰ ſic debet deo gra⸗ tias ꝓhonis ꝗᷓ accepit ⁊ de⸗ ſeruit: ſicut bonus qͥ jeruq⸗ uitaccepta: Lg. XVIII. H

Begti Anſelmi
2deo quia non auferẽdo po⸗
v tuerũt ſibi dare inſticiam: ſed „ 2lter ſibi dedit:alt᷑ ſibi abſtu⸗ lit. Sides ergo deo parẽ eos debere gratiã qᷓ;tũ ad bonitatẽ ip̃iꝰ⁊
nec diabolũ ideo minus debere deo
reddere quod dei eſt:quia ſibi abſtu ⸗
lit quod deꝰ dedit:⁊ noluit accipere deus obtulit. Bideo.
Femper igit᷑ debet deo gratias
agere maius ꝓ heatitudine
quam ſibi abſtulit:ſicut bonus ꝓ eg quã ſibi ipſe dedit. D Veriſſimũ eſt. WM kſtimo: quia animaduer/
tis deñ nullo mõ poſſe facere iniuſtũ
niſi ininſtũ nõ faciendo iuſtum cum oſſit. NMã ante acceptã iuſticiã nul/ s eſt iuſtus vel iniuſtus: ⁊ nullus poſt acceptam iuſticiam fit iniuſtus: niſi ſponte deſerta iuſticia. Biẽ ergo bonus angelus fecit ſe iuſtũ: non au⸗ ferendo ſibi iuſticiam cum potuit:ita deus malũ engikeiſei facit iniu⸗ ſtũ nõ reddendo ei iuitieiã cum pol⸗ ſit. D Facile cognoſcit᷑.
—
S voluntas inquãtñ ſit: kon eſt: et nulla res Edeämus ad conſiderationẽ r voluntatis: ⁊ reminiſcamur 0ð conſiderauimꝰ voluntatẽ ſeʒ beatitudinis quicqͥd velit nd eſſe malũ: ſed eſſe bonũ aliquod anteqᷓ; accipiat iuſticiã. Ande cõſequit᷑: qꝛ cum deſerit acceptã iuſticiã: ſi eadeʒ eſſentia eſt que pꝛius erat bonñ ali/ quod qᷓ;tũ ad hoc qð eſt: qᷓ;tũ vᷣo ad hoc qꝛ inſticia non eſt: ĩ illa que fuit
dicit mala ⁊ iniuſta. Nã ſi velle deo
ſimilẽ eſſe;:malũ eſſet:filiꝰ dei nõvel/ let ſiimilis eſſe patri:aut ſi velle q̃ſli bet infimas voluptates eſſet malũ: mala diceret᷑ voluntas bꝛutoꝛũ ani. maliũ. Sed nec voluntas filij dei eſt
mala: quia eſt iuſta:nec volũtas irra
tionalis mala dicif qʒ non eſt iniu⸗
ſta. Ande ſequit᷑ nullã voluntatẽ eẽ malñ ſed eſſe bonñ inquãtũ eſt:quia
opus dei eſt: nec niſi inquãtũ eſt in/
iuſta malã eſſe:⁊ qĩ nulla res mals dicit᷑ niſi mala voluntas:aut ꝓpter
malã voluntatẽ:vt malꝰ hõ: ⁊ mala
actio:nihil eſt aꝑtius qᷓ; nullam rem
eſſe malã: nec aliud eſſe malũ qᷓ; ab⸗ ſentiã inſticie derelicte in voluntate:
aut in aliqua re ꝓpter malã volun ⸗ tatem.
MQuõ deus faciat malag volũtates ⁊ actiones:⁊ quõ accipiãt᷑ ab eo:CLa.XX. D Ictua diſputatio veris ⁊ ne⸗ ceſſarijs aptiſq; ratiõibꝰ cõ ⸗ catenat᷑ vt nulia rõne qð di⸗ cis:diſſolui poſſe videam: niſi qꝛ vi⸗ deo aliud cõſequi: qð nee dici debe/ re credo:nec quõ non ſint:ſi vera ſũt que dicis nõ video. Nam ſi velle eſſe ſimilem deo non nihil nec malũ: ſed quoddã bonum eſt:non niſi ab eo 3 quo eſt omne bonñ qð eſt:haberi po tuit. Ji ergo angelꝰnð habuit qð nõ accepit:qð habuit ab illoò accepit a habuit.Qnuid aũt ab illo accepit ille nõ d edit? uare ſi habuit velle eſſe ſileʒ deo:iõ habuit: qꝛ deꝰ dedit. M AQuid mirũ ſi quẽadmodũ di⸗ cit᷑ inducere in temptationẽ uando non liberat de ea: ita fatemur eñ da/ re volũtatẽ malã nõ ꝓhibẽdo eãcũ poteſt:pᷣſertim cum poteſtas volẽdi quelibet nõ niſi ab illo ſit. Hoc modo non videt᷑ eſſe incõueniens.
W Bi ergo datio nõ eſt ſine acce ⸗
ptione:quẽadmodũ non inuſitate di cit᷑ dare:⁊ qͥ ſponte cõcedit: ⁊ qͥ non appꝛobãdo ꝑmittit:ita nõ incõgrue accipere dici:⁊ qui cõceſſa ſuſcipit: ⁊qᷓ illicita pᷣſumit. d Mec incon gruñ nec inuſitatũ mihi videt᷑ quod dicis. WM AQuid§ dicinus cõtra veritatẽ ſi dicimꝰ: cũ diabolꝰ voluit qð non debuit:hoc illũ ⁊ a deo acce ⸗ piſſe:qꝛ deꝰ pmiſit:⁊ nð accepiſſe:qꝛ ille nõ ↄſenſit. D Mihil b repugna
re videt᷑ vitati. M Cũ igit dia⸗
bolus cõ uertit voluntatẽ ad qð non debuit: ⁊ ipſum velle ⁊ ipſa conuer⸗
ſio fuit aliqͥd:⁊ tamẽ non niſi a deo ⁊
de

He caſu diaboli
de ði volũtate aliqͥd habuit: qm̃ nec velle aliqͥd: nec mouere potuit volũ tatẽ niſi illo ꝑmittẽte q feẽ oẽs natu⸗ ras ibſtãtiales ⁊ accidẽtales:vniũſa
les ⁊ ĩdiuiduales. nqᷓ;tñ em̃ volñ⸗ tas ⁊ cõuerſio ſiue motus volñ tatis
eſt aliqd:bonũ eſt ⁊ dei eſt. nq̃ntũ vero iuſticia caret ſine q̃ eẽ nð debet: nõ ſimpliciter malũ: ð aliqͥd malum eſt:⁊ qð malũ eſt nõ dei ß volẽtis ſi⸗ ne mouẽtis voluntatẽ eſt. Fimplex qe malũ eſt iniuſticia: qm̃ non eſt Aiud qᷓ; malũ qð nihil eſt. Aliud ve ro malũ eſt natura in q̃ eſt ĩiuſticia: qꝛ eſt aliq̃d ⁊ aliud q; iniuſticis que malũ ⁊ nihil eſt. Quare qð aliqͥd ẽ a deo fit⁊ dei ẽ: qð vero nihil eſt:id eſt malũ ab iniuſto fit ⁊ eꝰ eſt. D ð quidẽ deus naturas reruʒ oĩm faciat fatendũ eſt. Qð vero ſingtas actiðes puerſaꝝ voluntatũ velut ip ſum pꝛauũ motũ volũtatꝭ qͥ ᷣa ma la volũtas ſe mouet faciat qs cõce ⸗ dat? M Quid miꝝ ſi dicimꝰ deñũ facere ſingulas actðes q̃ fiunt mala volũtate:cũ fatemur eum facere ſin/ gulas ſas q̃ fiũt in iuſta volũtate⁊ in honeſta actiõe. D Mõ habeo
qd cõtra SP nec negare poſ⸗ ee
ſuʒ vere aliud libet actionẽ:nec fateri voloñ fieri a deo qð vere ali/ qᷓ; habet eẽntiã. Meq; iſta tua rõ vl lo mõ accuſat deñ:aut excuſat diabo lum:ſed oĩno deñ excuſat ⁊ viabolũ accuſat. Sʒ vellẽ ſcire vtrũ idem de ⸗ ſertoꝛ angelus iſta de ſepꝛeſciuerit. mal'angelꝰ non potuit vꝛeſcire ſe caſurum eſſe:
—
Vm q̃ris vtꝝ illeangelꝰ qui cnõ ſtetit in veritate pᷣſciuerit e eſſe caſuꝝ:diſcernẽdum eſt
deq̃ ſcĩa dicas. Nann ſi de illa ſcien⸗ tia qͥrit᷑ nõ niſi cũ certa ratiõe ali⸗ ãd intelligit᷑: oĩno rñdeo non poſſe ſeire qð põt nõ eſſe. Qð em̃ nõ eſſe pot:neq̃q; eẽ certa põt colligi rõne. Qnapꝛopter cõſtat iliũ nullatenus
potuiſſe pᷣſcire caſũ ſuũ quẽ neceſſe i erat futuꝝ. Ponamus em̃ nõ fuiſſe futurũ caſum illũ: an itaq; putas pᷣ⸗ ſciri potuiſſe ſi futur nõ erat? Videt᷑ nõ poſſe pᷣſciri qð põt futuꝝ nõ eſſe:nec poſſe nð eſſe futuꝝ:qð p ſcitur. Sʒ reminiſcoꝛ nñc illiꝰ famo ⸗ ſiſſime qſtionis de pᷣſciẽtia diuĩia: et libero arbitrio:qᷓ;uis em̃ tãta aucto⸗ ritate aſſeraf ⁊ tanta teneat vtilita te: ⁊ nullatenꝰ ꝓpterhñanã rõnem dubitandũ ſit diuinã pᷣſcientiã ⁊ li⸗ heruʒ arbitriũ ſibijnuicẽ ↄſentire:tñ qᷓ;tum ad rõnis ↄſiderationẽ q̃ vide tur ſpectat: inſociabiliter videntur diſſentire:vñ videmꝰ in hac q̃ſtione nõnullos ſic in vnã ꝑtẽ vꝛgentes vt alterã oẽs deſerãt vñda infidelitat? ſue ſbmergẽte perire:multos vo ve⸗ lut cõtrarijs vẽtis hin cinde cõtra in uicẽ ſuſtẽtando quaſſantibꝰꝑclitari. Cñ ꝗ diuĩaʒ cõſter pᷣſcientiã eẽ oĩm q̃ fiunt libero arbitrio nec aliud ho ⸗ rum ſit ex neceſſitate:nihilominꝰ vi⸗ det᷑ poſſe nð eſſe futuꝝ qð pꝛeſcitur. M Bꝛeuiter iterim růdebo. Wꝛe ſcientia dei nõ ꝓpꝛie dicit᷑ pᷣſcientia. Cui eĩ oĩa ſp junt pꝛeſentia:nõ ha⸗ bet futuroꝝ pᷣſeientiã ð pᷣſentiñ ſciẽ⸗ tiam. Cum ergo alia ſit ratio de pꝛe⸗ ſcientia future qᷓ; de pꝛeſentis rei ſci⸗ entia:nõ eſt neceſſe diuinã pᷣſcientiã ⁊ illam de qᷓ querimꝰ eandem habe⸗ re S— DD Rſſentio. W edamus ad ilã que erat in manibus queſtionem. Pla cet quod dicis. Bed co paeto vt cñ
de illa cuius mẽtionẽ fecimus queſi⸗
ero:mihi reſpõdere quod inde deus
tibi dignabit᷑ oſtendere non renuas. Aalde namq; neceſſaria eſt eius ſo⸗
lutio ſi iã ab aliqͥ facta eſt aut ſi fiat: fateoꝛ em̃ non deñ alicubi excepta di uina auctoꝛitate cui indubitãter cre
do me legiſſe rationẽ:que mihi ſuffi⸗
ceret ad eiuſdẽ ſolutidis intellectũ. M Cum ad illã veniemus ſi foꝛte vt nerimus:erit ſicut de⸗ dabit. Nñc añt qm̃ ſupꝛapoſita rõne 56 apo⸗

Iheati Anſelmi Bialogus
ſtatam angelũ nõ potuiſe ᷣſcire rui tis videt᷑ oſtenderenullomð eñ ſu m nã ſuã ea pᷣſciẽtia quã rei neceſſitas ante pntauiſſe futurã pᷣuaricationẽ. vü ſequit᷑ꝛaccipe adhuc aliã rõnẽ que Mẽpe vt coact putauiſſet aut ſpon ſo nõ ſolũ pcientia: ⁊ eſtimatide aut rancameſed necnullatennꝰ.ernt vñ qᷓlibet ſuſpitiõe ſuũ e pᷣſenſiſſe caſũ ſe alquãdo cogi ſuſpicaref: nec qᷓ;⸗ ercludit. oc accepto. WM du volnit ĩ veritãte ꝑſeuerare:vllo 6 Si adhuc in bona volũtate ſtans pᷣ mõ putare potuit ſe ſola volũtate il⸗ ſciebat ſe caſuꝝ: aut volebat vt ita fi lam deſertuꝝ. Supꝛa nãq; iã mon⸗ 6
eret: aut nolebat. Anũ hoꝝ ne/ ſtratum eſt eñ qᷓdiu rectã voluntatẽ teſfe eſt verũ eſſe. M Sʒ ſi cum habuit in hac ipᷣa volñtate voluiſſe
pᷣſciẽtis volũtatẽ habebat ãliqũ ca pꝑſeucrare. Mnapꝛopter volẽdo te⸗ endi:iã ipſa mala volũtate cecide/ ñere perſeueranter qð tenehat:nullo ſ rat. Patet qð dicis. WM mõ video vnde potuiſſet vel ſuſpi⸗ z Mõ itaq; volendo cadere pꝛius ſel/ tari nulla aiia accedẽte cãꝛſola ſeil⸗. uit ſe calurũ:qᷓ; caderet. D Mð lud veſertuꝝ voluntate. Ron nego ſ
5t aliud obijci cõcluſioni tue. WM illum ſciuiſſe qꝛ poſſet mutare voiũ⸗
c ĩi pᷣſciebat ſe caſuꝝ ⁊ nolebat:tin tatẽ quã tenebat: ß dico illũ nõ potu 4 miſer trat doiendo: qᷓtũ magt ſtare ſſſe putare: q aliꝗũ omnialia ceſſan ſ volebat: ⁊ q̃ erat iuſtioꝛ:eo debebat te cã ſponte mutaret voluntatẽ quã eſſe felicior. Megari nõ põt. pſeueranter tenere volebat. D.
M Sc rãto iuſtioꝛ erat: qᷓ;to mag¶ ui diligẽter itelligit qð dicis:pa⸗ volehat ſtaren⁊ qͥ erat iuſtioꝛ:eo de/ tenter vider qꝛ nullomð ſeire vł pů tt bebat eſſet felicio?. D Hõ põt tare potuit angelꝰ malꝰſe factu 2 qð n negari. M Ergo ſi nolẽdo pꝛe/ maglefecit..
1 ſeicbat ſe caſuꝝ:tãto erãt miſerioꝛ;; O ſciuit ſe nõð del 6 to debebat eẽ felicioꝛ:qð nð ↄuenit. 2 Ita quidẽ conſeqᷓ negare neqo. að volendo Peccalit: 4 S vorſepenð ſolũ ſine incouentẽ; Idebere puniri ſi peccaret: tia ſed ⁊ laudabiliter ⁊ ſuꝑna gratia CLapitulum XRXRII. fieri cognoſcit᷑:mltotiẽs em̃ vt pau⸗ Ed ⁊ hoc volo vt pariter oñ ca de incõmodis iuſtoꝝ cõmemoꝛẽ: ¶ das ſi ſciuit ſe nõ dehere vel qᷓ;to quis iuſtioꝛ eſt:tãto maioꝛe do/ leqð p̃uaricãdo voluit. WM Inh ioꝛis cõpaſſione de aleno caſu afficit dubitare nð debes ſiſupꝛa dictãcõ 11 Fepe ein eñ qᷓ maioꝛẽ habet in iuſti/ deras. Ii ein neſciſſet ſenõ debere— cia cõſtantiã: videmꝰab iniuſtis ma/ velle quod iniuſte voluit: ignoꝛaſſer ioꝛem pati ꝑſecutiðis inſtantiã. M ſedebere volũtatẽ tenere quã deſe/ No eſt eadẽ rõ in hoibꝰ⁊ in illo an/ ruit. Quapꝛopter nec iuſt⸗ eſſet te⸗ 9 gelo. Hominis em̃ natura ꝓpt pctim nendo:nec iniuſtus deſerẽdo iuſticis
pꝛimi parẽtis iam innũerabiliũ icõ quã neſciſſet: imo nec poterat ñ vel⸗ modoꝝ factaẽ paſſibilis:ex q̃ paſſi leplus qᷓ; habebat:ſi neſciebat ſe de⸗ bilitate multis modis gratig nobis bere eſſe ↄtentũ co qð acceperat. De operat᷑ incoꝛruptibilitũtẽ: Slle vo niq; qꝛ tta ratiõal erat: vt nulla re
adhuc nullo pctõ pᷣcedente alicuius phiberet᷑ vti rõne:nõ ignoꝛabat d
mali nõ inuenerat paſſionẽ. deberet vel nõ deberet velle. Vatiſfeiſti obiectioni mee. Matet Rationẽ tuam nõ video poſſe infir⸗ em̃ qꝛ ð ipſa rõ ſicut ſeparat abipſo mari:ſed tñ inde mihi videt᷑ quedã malo angelo ſui caſus pᷣſcientiã:ita oꝛiri q̃ſtio. Si em̃ ſciehat ſe nõ debe⸗ nihilominus omnẽ ſegregat opinio“ re deſerere qʒ acceꝑat: vtiq; ſeiebst nem. 2 Ett ⁊ aliud qð mihi ſa/ nihilominus ſe debere puniri ſi deſe⸗ 3.

ge caudiabol
reret: Qudmodo igitur ſponte po⸗ ruit velle vnde miſer eſſet:qui acce⸗ perat inſeparabiliter velle vñ btũs eei. non debuit ſcire:quia ſi peccaret punretur: Capitulum XXIII.. Icut certũ ẽ qꝛ debere ſe pũi⸗ ri ſipeccaret ignoꝛare nõ po ⸗ tuit: ita qꝛ ꝑuniret᷑ ſipeccaret ſcire nð debuit. P Quð hoc ig⸗ noꝛauit ſi ita rõnalis erat vt eiꝰ rõ ⸗ nalitas nõ ĩpediret᷑ veritatẽ cogno ⸗ ſcere:ſicut ſepe nra impedit᷑— coꝛruptibili coꝛpoꝛe? M uia rõnalis erat: potuit intelligere qꝛ in ſte ſi peccaret puniret᷑. Sed qm̃ iudi
cia dei multa ⁊ ĩueſtigabiles vie eiꝰ:
nequit cõp̃hẽdere an deꝰ faceret qð luſte facere poſſet. Sʒ ⁊ ſi qͥ;s dicat qꝛ nullatenꝰ credere potuit deñ crea turã ſuãꝓpt᷑ eiꝰ culpã dã̃ natuꝝ quã tãta ſua bonitate fecerat:pᷣſertim cũ nullũ exẽplñ iuſticie vlciſcẽtis ĩiu⸗ ſticiam pᷣceſſiſſet:⁊ certus eſſet nñeꝝ in q̃ facturi erant qͥ deo frui deberẽt rãta ſapiẽtia eſſe pᷣſtitutũ: vt ſiẽ ni ⸗ hil habebat ſupfluũ: ita ſi minueret᷑: impꝑfectꝰ eſſet:nec tã pᷣciaꝝ opus dei ex aliq̃ pte permanſurũ impfectum: nec vlla ratiõe ſcire poſfet ſi hõ iam factus erat: deñ humanam naturam
— elica:aut angelicã ꝓ humana 1
caderet ſubſtitutuꝝ: ßᷣ potius vnñ quamq; in id ad quod facta erat ꝓ
ſe nð pꝛo alia reſtitutã: aut ſi factus
nõdũ hõ erat: multo minus putare poſſet ad ſubſtitutionẽ alteriꝰ natu⸗ re illũ eſſe faciendũ. Ii inqᷓ; aliquis hoc dicat:q̃ incõuenientia ineſt? Sʒ redeamꝰad hoc qðᷓ direrã:illum ſcʒ hãc nõ debuiſſe hãe ſcientiã. Bi em̃ ſciuiſſet nõ poſſet volens ⁊ habens btĩtudinẽ ſpõte velle:vñ miſer eſſer qjre nõ eſſet iuſtus nõ volẽdo qð nõ deberet:qm̃ nõ poſſet velle. Jed et hac rõne cõſidera vtrũ ſcire qð q̃ris vebuerit:nam ſi ſciſſet aut peecaſſct:
aut nõ? D nũ hoꝝ eſſet· W
Si pꝛeuiſa tanta pena nulla indigẽ⸗
tia ⁊ nulla re cogente peccaſſet:tãn ⸗
to magis puniendus eſſet. D Ita
eſt. W Möõ ergo hec pᷣſcientiã illi expediebat. D Aere peccaturo nõ expediebat pꝛeſcire penã. W Q ſi nõ peccaſſet:aut ſola bona volũta te nõ peccaſſet aut timoꝛe pene. D Mihil aliud dici põt. M Sʒ qm̃ nõ cauiſſet peccatũ ſolo amoꝛe iuſti cie:ipſo opere mõſtrauit. NMð eſt dubiũ. WM Si vero timoꝛe ca uiſſet nõ eſſet inſtus. D Palas eſtinullo modo eñ debuiſſe ſcie indi ctaʒ ſibi peñ ſuũ ſecuturã peccatũ: Bʒ qm̃ eum angelũ qui ſtetit ⁊ euʒ q nõ ſtetit ĩ veritate: pari ſcientiapß ditos in pꝛima cõditiòe credimꝰ⁊nõ
video cur illi negata ſit ſcientia iſta cui tam tenax erat bona volůtas vt ſufficeret ad cauendũ peccatũ. M RNon tñ po ſſet nec debereticõtẽnere penã quã pᷣſciſſet. † Sic videt᷑. M Fiẽ ergo ſolus amoꝛ iuſticie:ita
ſolñ odiuʒ pene ſufficeret ad nõ pec
candũ. D Wihil planius: M Nuas igit᷑ habuiſſet cãs ñ pecccãdiꝛ vnã honeſtã ⁊ vtilẽ:alterã inhone ⸗ ſtam ⁊ inutilẽ.i.amoꝛẽ iuſticie ⁊ odi um pene. Mã nõ ſatis eſt honeſtum ſolo odio pene nõ peccare:⁊ ad non
eccandũ inutile eſt odiũ pene vbi
olus amoꝛ inſticie ſufficit. d Non eſt qð poſſim obijcere. W Quid Nõne multo nitidius pla ⸗ cet eiꝰ ꝑſeuerantia:cũ illa ſola pſeue rãdi cauſa videt᷑ in illo q̃ vtilis eſt ⁊ honeſta qꝛ ſpõtanea:qᷓ; ii ſimul ſeſe illa oñderet que ĩutilis⁊ inhoneſta: quia neceſſaria intelligitur?
O etiam bonus angelus hoc ſcire non debuit: Capitulum XXIII. D.
F añ voleheß ſiuhee gau deam eñ heltiiſtimß& n*c ²

eãdem eũ negare nõ poſſumꝰ hãe ſci entiã quã ipᷣo angeli erẽplo peccãtj gnoꝛare nò põt. M EQð nune
vterq; ſcʒ bonus angelus ⁊ malꝰ cer
tus ei qꝛ talẽ culpã talis ſequit pe⸗ na:ſicut ſcientia eſt ambobꝰ diuerſa: ita eſt ſciẽtie cã nõ eadẽ ⁊ finis diſſi milis. Mã qð ille ſcit ipᷣo fui experi⸗ mẽto: iſte didicit ſolo alteriꝰ exem ⸗ plo. Iz ille illo mõ qꝛ ñ ꝑſeuerauit: iſte alio mõ qꝛ ꝑſeuerauit. Quapꝛo pter ſicut illi qm̃ vituꝑabiliter nõ ſenerauit ſciẽtia ſua eſt ad penam:ſit iſti qui laudabiliter ꝑſeuerauit ſci⸗ entia eſt ad gloꝛiam. Ii ergo ille di citur hoc ſoĩo quia hant habet ſci⸗ entiam:iam peccare non poſſe:ſatis atet: qa ſicut glioſa eſt fcĩa que ex audabili ꝑſeuerãtia ẽ comꝑata: ſic ad gliam eſt ĩpotentia peccàdi q ex lioſa ſciẽtia cit nata. Vuẽadmodũ malus angelus vituperãdus ẽqꝛ nõ põt ad iuſticiã redire: ita iſte lau dandꝰ eſt:qꝛ nõ põt abire. Jicut em̃ ille iam redire non põt qꝛ ſola mala volũtate abijt:ſie iſte iã abire nõ pᷣt: qꝛ ſola bona volũtate ꝑmãſit. Pa⸗ iaʒ igitur eſt: qꝛ ſicut illi nõ poſſe re cuperare: qð deſeruit eſt pena pec⸗ cau. itg huic ñ poſſe deſerere að te⸗ nuit eſt pꝛemiñ iuſticie.
ille ſietiã hoc ſolo dicit 1ã nõ poſſe peccare qꝛ nõc habet ſciani ex cgſu diabo⸗ li:tamen illi ſit ad gloꝛiam.
Lapitulum D. L
v atq; ipotẽtie iſta tua ↄtẽpla⸗
tio ſi quẽadmodũ aſſeris: iõ bono angelo eadẽ ſcia⁊ ĩpotẽtia qꝛ ꝑſeuerauit:cõtigiſſent. Non em̃ eas adeptꝰeſſe videt᷑ qꝛ ip̃e ꝑſeuerauit: ß qꝛ deſertoꝛ ñ ꝑfeuerauit. M Si
ita eſt vt dicis:gaudere põt bonꝰan
gelꝰ de caſu apoſtate angeli: vtpote cui expediebat vt ille caderet: quoni am adeptus eſt hãc ſcĩamn q̃ nec pec⸗ gare nec miſer ef ampliꝰ poſſit: non
Begti Anſe elmiD talogus
q ie bene meruit: qꝛ aliꝰ male me
ne mali:et qu
ruit: q̃ oĩa ſunt nimia abſurditate plena. Quãto abſurdius vide tur:ſiẽ tu mõſtras caſum peccãtis an li ꝓfuiſſe ſtãti:tᷓto magis neceſſa riũ vt oñdas iſtũ nõ iõ adeptũ eẽ ſcĩam de q̃ agit᷑ qꝛ ille peccauit. M Nð debef dicere iõ bonũ angelũ ad fcĩum ꝓfeciſſe hãc qꝛ mal⸗ peccauit: ß bonü angelũ ideo ꝓfeciſſe ad hãc ſcĩaʒ exẽplo cadẽt?: g ille peccauit. Si em̃ neuter peccaſſet:vtriq; datu⸗ rus erat deꝰ eandẽ ſcĩam merito ꝑſe uerẽtie alio mõ ſine alicuiꝰ cadẽtis exẽplo. Nullꝰ em̃ dicit deñ non alio mð potuiſſe angelis ſuis hanc dare ſciam.Cũ ð ille peccauit exẽplo eiꝰ: iſtũ docuit ꝙ doeturꝰ erat nð impo tentia quia alio modo non potuit: ß maioꝛe potentia qua de malo bo⸗ nũ facere potuit:vt nec malũ inoꝛdi natũ in regno oĩpotẽtis ſapie ꝑma, neret. 6 Placet mihi valde qð dicis. M Patet itaq; ſi bonus angelꝰ B ſolo iã peccare ñ̃ poſſet qꝛ ſcit pctĩ mali ãgeli penẽ ſ ecutã eẽ: qð tñ b ĩpotẽtiã nõ illi eẽt ad minu tionẽ laudis:ßᷣ ad pᷣmiñ pᷣnate iuſti⸗ cie. Sʒ ſcis q ſupꝛa claruit eñ iccir⸗ co peccare nõ poſſe: qm̃ merito ꝓſe⸗ nerãtie a deo ꝓuectꝰ eſt vt iã nõ yl⸗ deat qd plus velle q̃at. DN Mihil excidit eoꝝ q̃ ſnpꝛa rõe inueſtigante comperimus a memoꝛia mea.
horremus audito nomi
ne mali:et quid faciat opa ᷓvidet iniuiticig facere:cu
ipſa ⁊ malum nihil ſit. Capitulum XXVI. Ecd cũ oĩbo q̃ſtioibꝰ meis ſa⸗ † tiſſeceris: illð adhuc expecto apiri:qd ſit qð hoꝛremꝰ audi to nomine mali:⁊ quid faciat operꝰ que iniuſticia: que malum eſt: vide⸗
tur facere: vt in raptoꝛe in libidino
fo:cũ malũ nihil ſit. M Bꝛeuit᷑ tibi rñdebo. Walũ qʒð ẽ ininſticia ſꝑ nihil eſt:malũ vero qð ẽ incõmodi⸗

— ——
—
—
—
P.
——
8*
—
3
S
£
—
De caſu diaboli
tas aliqů ſine dubio eſt nihil:vt ceci tas:aliqñ̃ eſt aliqᷓd vt triſticia ⁊ do⸗ loꝛ. Et hãc ĩcõmoditatẽ q̃ ẽ aliqͥd ſp odio habemꝰ. Cuz itaq; audimꝰno⸗ men mali: nõ malũ qʒ nihil eſt time mus:; malũ qð aliqͥd ẽ qð abſentiã honi ſequit᷑. Nã iniuſticiã ⁊ cecitatẽ qᷓ malũ? nihil ſüt ſequunt᷑ multa in ⸗ cõmoda q̃ malũ ⁊ aliqͥd ſunt: ⁊ hec ſũt qͥ hoꝛremꝰ audito noĩe mali. Cũ sũt dicimꝰ qꝛ iuſticia facit rapinaʒ ut cecitas facit hoĩem cadere in fo⸗ ueã:neqqᷓ; intelligendũ eſt ꝙ ĩiuſti⸗ cia aut cecitas faciãt aliqͥd:ð ſi iuſti ccia eſſet in volñtate ⁊ viſus ĩ oculo: nec rapina fieret nec caſus in foueaʒ. Tale eſt cũ dicimꝰ abſentia guberna culi ĩpellit nauẽ in ſcopulos? aut ab/ ſentia freni facit equũ diſcurrere:qð nõ eſt aliud qᷓ; ſi gubernaculũ abeſt naui ⁊frenũ eqͥ:q̃ ſi adeſſent nec vẽti nauẽ ĩpellerẽt nec equꝰ diſcurreret. Fiẽ nãq; gubernaclo nauis ⁊ freno regit᷑ equꝰ ſic iuſticia guberngt᷑ vo⸗ luntas hominis ⁊ viſu pedes. D Vnde yeniat malũ ĩange⸗ lum qui bonuserat: CLapitulum XXVII. Ic mihi de malo qᷓ eit iniuſti cia ſatiffeciſti: vt iã oẽs ĩ coꝛ de meo q̃ de illo ieſſe ſolebãt qſtiões ſint deterſe. De b em̃ malo qᷓſtio naſci videt᷑:qm̃ ſi eſſet aliq̃ eſ⸗ ſentia:eſſet a deo:a qͥ ⁊ neceſſe eſt eẽ oẽ qð aliqͥd eſt:⁊ impoſſibile eſt eſſe pctĩ ſiue inſtici. De malo vo qð eſt incõmoditas ſi aliqñ ẽ aliqd:m⸗ hil video recte fidei obuiare. Sʒ ne tedeat te bꝛeuit᷑ rñdere fatue interro gatiõi mee: vt ſciã q̃litß ipᷣm qᷓrẽtib⸗ rñdeã:qppe nõ ſu facile eſt ĩſipiẽti ĩ ſipiẽt᷑ qͥrẽti:ſapiẽter rñdere. Quero igit vñ pᷣmũ venit malũ ſticia:ſiue pctĩ in angelũ qͥ factꝰeſt ſtus? WM Dic tu mihi vñ venit nihil in aliqͥd. D nit nec recedit. WM Cur g q̃ris vñ venit fiuſticia q̃ nihil ẽ? Quia añ iuſticia recedet inde vbi erat: dici
mus accedere iniuſticiã.
ð dẽ iin⸗
Mihil nec ve
ic 6 W dic ð magis ꝓpꝛie ⁊ aꝑtiꝰdã:⁊ q̃re de abſceſſu kurtike Biquidẽ ſepe apta interrogatio expedit rñſionẽ ⁊ inep ⸗ ta reddit impeditioꝛẽ. D receſſit ab angulo iuſto inſticia? V Si ꝓpꝛie vis loq́; nõ receſſit ab eo: ð ip̃e deſeruit eã volẽdo qð ñ debuit. d Cur deſeruit eã? W Cñ dico qꝛ volẽdo qð ñ debuit eã deſeruit: aperte oñdo cur ⁊ qᷓ; illam deſeruit. Nã iõ illã deſeruit qꝛ voluit qð vel le nð dehuit: ⁊ pᷣ mõ id volẽdo qð ñ debuit illã deſeruit. D Cur vo⸗ luit qð nõ debuit? M Mulla cã pᷣ ceſſit hãc voluntatẽ niſi qꝛ velle po tuit. D An iõ voluit qꝛ potuit? M Mõ qꝛ ſilr potuit bonꝰ angel? velle nec tñ voluit. Nõ nullꝰvlt qð velle põt:iõ qꝛ pᷣt ſine alia cã:qᷓ;uis nñqᷓ; velit ſi nõ p̃t. D urs vg luit? WM Mõ niſi qꝛ voluit. Nã h volũtas nullã aliã hũit ipel⸗ leret᷑ aliq̃tenꝰ aut attraheret᷑:ð ipe ſi bi efficiẽs cã fuit ſi dici põt effectꝰ.
D ptãs volõdi qð nõ de⸗
buit:bona fuit ſp⁊ ipmvel⸗
le bonum qᷓ;tum adeſſe:
Lapitulum XXVIII. D
I ptãs ip̃a volẽdi ⁊ ipſum
F velle fuit aliqð bonñ: fuit a deo. WM trüq; fuit aliqd:
⁊ ꝑtãs quidẽ non niſi bonñ aliqd et ſpõtaneũ donñũ ði: velle aũt ſcðᷣin ef ſentiã bonũ:ß qm̃ nõ iuſte:factũ eſt malñ:⁊ tñ a deo fuit a qͥ eſt oẽ qð ali qͥd eſt. Nẽpe nõ ſolũ P habet aliqͥs
a deo qð deꝰ ſpõte dat: ß̃etiã qð ĩiu
ſte rapit ðo ꝑmittẽte. Et ſiẽ dã deꝰ fa cere qð ꝑmittit fieri:ita dã dare qð ꝑ mittit rapi. Qi igit᷑ pmittẽte deo angelꝰ malꝰ ꝑ rapinã vſus ẽ ptãtea deo ſpõte data:a vᷣo habuit vti qð ñ eſt alið qᷓ; ipm velle. Nõ eſt em̃ alið velle qᷓ; vti ptãte volẽdi: ſicut ideʒ eſt loqui ⁊ vti poteſtate loquendi. Beati Anſelmi dialogus de caſu diaboli explicit. 5

Kiuſdem beati Anſelmi:li⸗ ber pꝛo inſipiente incipit.
Pbitan
. ti vrrñ ſit:vel negã 5 ti ꝙ ſit aliqua ta⸗ lis natura qᷓ nihil maius cogitari poſ⸗
ſi. ꝛñ eſſe illam huic
dicif᷑ pᷣmo pꝛobari: quod ipe negs vel ambigẽs de illa iam habeat eã i intellectu: cũ audiẽs illã dici: id qð dicit itelligit:deinde qꝛ qð itelligit: neceſſe eſt vt nõ in ſolo intellectu: etiã in re ſit. Gt ita ꝓbat: qꝛ maiꝰ eſt eſſe in intellectu ⁊ in re q; in ſo⸗ lo intellectu:Et ſi illud in ſolo eſt in tellectu: maius illo erit qͥcq̃d etiam fuerit in re ac ſi maius oĩbus:minus erit aliq̃ ⁊ nõ erit maꝰoĩbns:qð vti q repugnat:Et iõ neceſſe eſt vt na/ ius oĩb:qð eſt iã ꝓbatũ:eſt in intel lectu:nõ in ſolo intellectu: in re ſit: qm̃ aliter mains oĩbus eſſe nõ pote⸗ rit. Keſponderi foꝛſitan põt ꝙ hoc iam eẽ dicit᷑ in intellectu meo:nõ ob aliud niſi qꝛ id qð dẽ intelligo. Nõ⸗ ne ⁊ quecũq; falſa ac nullo pꝛoꝛſus mõ ĩ ſeip̃is exiſtẽtia ĩ ĩtellectu hahe re ſilr dici poſſem:cũ ea dicente aliq̃: quecũq; ile diceret:ego itelligereʒ: niſi foꝛte tale illud cõſtat eſſe vt nõ eo modo quo etiam falſa queq; vel dubia haberi poſſint in cogitatiõe:⁊ ideo non dico illud auditũ cogitare
vel in cogitatiõe habere:ß intellige
re:⁊ intelligit habere:qꝛ ſcʒ licet nõ oſſum hoc aliter cogitare niſi intel igẽdoꝛid eſt ſcientia cõpꝛehẽdẽdo:
re ipſa illud exiſtere; ſed hoc non eſt. Mꝛimo quidẽ nò hᷣ erat aliud idem
q; tꝑe pᷣcedens habere rem in intelle ctu ⁊ aliud id
in animo pietoꝝ deinde in ope, De⸗
inde vix vnqᷓ; poterit eſſe credibile:
cum dietũ⁊ auditũ fuerit illud:non eo mõ poſſe cogitari nõ eſſe quo etiã
eati Anſelmi Liber
s tpe ſ equẽs intellige re rem eſſe:vt fit de pictura q̃ pꝛiꝰ eſt
põt non eſſe deus. Nã ſi non poteſt: cur cõtra negantẽ aut du bitantem ꝙ ſit aliq̃ talis naturã: totã iſta di ſputatio aſſũpta eſt? Moſtremo qð tale ſit illud vt nõ poſſit mſi mox co gitatũ indubitabilis exiſtẽtie ſue cer to percipi intellectu:indubio aꝛiquo ꝓbandus mihi eſt argumẽtoinð aůt iſto ꝙ i ſit b ĩ intellectu meo cũ au⸗ ditum intelligo:in quo ſilr eſſe poſſe quecunq; alia incerta vel etiã falſa ab aliqͥ: cuius verba intelligerentur dicta:adhuc puto ⁊ inſuper magis ſi illa deceptus: vt ſepe fit:cred K iſtud noõdum credo. nde necillud exẽplũ de pictoꝛe picturã quã factu⸗ rus eſt iã ĩ intellectu habente: ſatis poteſt huic argumẽto ↄgruere. Illa em̃ pictura anteqᷓ; fieret in ipſa picto ris arte habetur: ⁊ tale quippiam in arte artificis alicuius nihil eſt aliud qᷓ; pars quedam intelligentie ipſius: quia ⁊ ſicut ſanctus auguſtinus ait: cũ faber arcam facturus in ope:pꝛi⸗ us habet illã in arte. Arca que fit in opere: nõ eſt vita:arca que eſt in ar ⸗ te vita eſt: qꝛ viuit anima artificis in qua ſunt iſta om̃ia anteqᷓ; ꝓferan ⸗ tur. At quid em̃ in viuente aĩa vita ſunt iſta:niſi qͥa nihil ſunt aliudqᷓ; ſciẽtia: vel intelligẽtia anime ipſiꝰ? Zt vero quicquid extra illa q̃ ad ip ſam mẽtis noſcunt᷑ ꝑtinere naturã: aut auditũ:aut excogitatũ ĩtellectu percipit᷑. Verũ aliud eſt ſine dubio ven ülud: aliud intellectus ipſe quo capit᷑: quocirca etiã ſi verum ſit eſſe aliqᷓd quo maius quicqᷓ; nequeat co gitari:nõ tamen hoc auditum ⁊ in⸗ tellectũ:tale eſt: qualis nondũ facta pictura ĩ intellectu pictoꝛis. Puc ac cedit illud:quod pꝛetaxatũ eſt ſupe ⸗ rius:qꝛ ſcʒ ilud omnibus q̃ cogita⸗ ri poſſint maius:qð nihil aliud poſſe eſſe dicit᷑ q; ipſe dens. Tam ergo ſe⸗ cundum rem vel ex ſpecie mihi vłer ſee notã cogitare auditũ vłl intel ectum habere nõ poſſum:qᷓ; nec ip⸗ ſum deũ quẽ vtiq; ob hoc ipſuʒ etiã

ꝛo iſipiente nõ eſſe cogitare poſſum. VMeq; enim dubio: qð qui eſſe dicit qð malus aut rem ipᷣam noui:aut ex alia poſſüů oibus aliter nõ erit oĩb⸗ꝰ minꝰ: nõ ſa conijcere ſimili: qñquidem ⁊ tu talẽ tis attẽdit cui loq uat. Ggo em̃ non⸗ aſſeris illã vteſſe nð poſſit ſimile qͥc dum dicoꝛimo etiã nego vel dubito q;. Nam ſi de homine aliq̃ mihipꝛo?ꝛ vlla re vera eſſe maiꝰillud:nec aliud ſis ignoto: quẽ etiã eſſe neſcirẽ:dici ei eſſe ↄcedo qᷓ; ilud ſi dicendũ ẽ eẽ tñ aliqͥd audirẽ ꝑ illã ſpecialẽ gene/ ců ſcðᷣm̃ vocẽ tĩ auditã reʒ pꝛoꝛſus ralẽve noticiã Iquld ſit hõ vel ho⸗/ ignotã ſibi conat᷑ animus effingere. mines noui: de illo quoq; ſchm rem Muð igit inde mihi ꝓbat᷑ malus ii ipſam que eſt hõ cogitarẽ poſſem:et ind reiv eritate ſubſiſtere:qꝛ ↄſtet il⸗ tñ fieri poſſet vt mẽtiente illo qͥ dice lud maiꝰ oĩbus eẽ:cũ id ego eouſq; ret:ip̃e quẽ eẽ cogitarem:hõ nd eẽt: negẽ: adhuc dubitẽ ve cõſtare: vt ne cum tñ ego de illo ſcᷣm veram nihil/ intellectu qͥdem vel cogitatiõe mea ominus rem:nõ qᷓ eſſet ille hõ ſedq; eos faltẽmð maius ipm eẽ dicam:q; eſt hõ qͥlibet cogitarẽ. Wec ſic igitur dubia etiã mlta ſunt ⁊ incerta. Pꝛi⸗ vt haberẽ falſum iſtud in cogitatõe us em̃ certũ mihi neceſſe ẽ: fiat feve
— £
—
.
2
vel ĩ ĩtellectu: habere poſſuʒ illð cũ audio dici: des aut aliud oĩbꝰ maꝰ. Cñ q illud ſcᷣm rem verã mihiq; notam cogitare poſſe iſtud omnino neq̃am:põt vllů cogitari veꝝx? Biqᷓ⸗ deʒ cũ ita cogitat᷑: ñ tã̃ ip̃a vox que res eſt vtiq; vera: b eſt lrarũ ſonus vłſyllabaꝝ: qᷓ; vocj audite ſignifica tio cogite
utt qͥd ea ſoleat voce ſignificari a q́; ſeʒ cogitat ſcðᷣm rẽ vłin ſola cogita tione vera. eꝝ vt ab co
illud nõ nouit:⁊ ſolũmõ cogitat ſcðᷣm animi motñ illius auditu vocis effectum ſi gnificationẽq; ꝑcepte vocis conãtẽ effingere:ſibi qð mirũ eſt ſi vnq; rei veritate potuerit. Ita& nec ꝓꝛſus aliter adhuc in intellectu meo cõſtat illud haberi:cũ audio intelligoq; di centẽ eſſe:aliqd maiꝰ oĩbꝰ q̃ valeãt cogitari:h de eo qð ſũma illa natura iam eſſe dicit᷑ in intellectu meo. Qð aũt ⁊ in re neeeſſario eſſe inde mihi ꝓbat̃:qꝛ ibi fuerit qcqͥd eſt maius:in re illa erit: ac ſi ꝑ F̃ñ erit illud mai oĩbus:qð vtiq; iam eſſe ꝓbatũ eſt ĩ intellectu. Ad hᷣ rñdeo ſic eſſe dicen⸗ dũ. ſt ĩ intellectu qð ſcðᷣm veritatẽ cuiuſqᷓ; rei neq́t ſaltẽ cogitari:⁊ in ß̃ in meo ſic eſſe nõ denego. Sʒ qꝛꝑ eſſe quoq; in re nõ põt nul/ atenꝰ db tinere:illð ei eſſe adhuc penitꝰ nõ cõ cedo qͥuſq; mihi argumẽto ꝓbef̃ in
ß nõ ita vt ab illo q́ no⸗
ra eſſe alicubi maiꝰ ipᷣm:⁊ tñ deinde ex eo qð maieſt oĩbus:in ſeipᷣo ͥq; fiſtere nõ erit ãbigu. Exẽpii gra: Aunt qͥdã alicubi oceani eẽ inſnlað quã ex diffictlate vł potiꝰ ex ĩpoſſi⸗ bilitate inueniẽdi: qð nõ ẽ cognomi nõt:aliq pditã quãq; fabulant᷑ m to amplius qᷓ; de foꝛtunatis inſulis fert᷑ diuitiarũ delitiarumq; omniuʒ ĩeſtimabili vhertate pollere:nulloq; poſſeſſoꝛe aut habitatoꝛe:vniuerſis alijs qᷓs incolũt homnies terris poſ⸗ ſidendoꝝ redũ dantia vſq;quaq; p⸗ ſtare. Poc ita eẽ dicat mihi quiſpiã: ⁊ ego facile dictũ in quo nihil eit dit ficultatis intelligam. Ic ſitũc velit conſequenter adiũgat: ac dicat: nõ potes vltra dubitare inſulã illã om̃i bus terris pꝛeſtantioꝛẽ vere eſſe ali⸗ cubi in re qᷓ; in intellectu tuo nõ am⸗ bigis eſſe:⁊ quia pꝛeſtãtius eſt nõ in
intellectu ſolo ß eti eſſe in re.õ ſic
cã neceſſe eſt eſſe:qꝛ niſi fuerit:q̃cun q; alia ĩ re eſt terra pᷣſtãtioꝛ: illa erit ac ſi ipᷣa iã a te pᷣſtantioꝛ: ⁊ ĩtellecta pᷣſtanrioꝛ nõ erit. Ii inqᷓ; ꝑh ille mi
i velit aſtruere de inſulã illa qð ve⸗ re ſit ãbigendũ vltra nõ eſſe:aut io⸗
cari ipᷣm credã: aut neſcio quẽ ſtulti
oꝛẽ debeõ reputare:ty meſi ei cõ⸗
cedã:an iliũ ſiſe putet aliqᷓ certitudi
ne inſule illi eſſentiã aſtruxiſſe: niſi
pꝛius ipᷣam pſtantiã ei⸗ ſiẽ 4

rem vere atq; indubie exiſtentẽ:nec yllatenus ſicnt falſum aut incertum aliqͥd in intellectu:l eo eẽ docuerit. Hoc interim ad obiecta inſipiẽs ille reſpoderit:cui cũ deinceps aſſerit᷑ ta le eſſe maius:illud vt nec ſola cogita tõe valeat nõ eſſe:⁊ hoc rurſus non aliunde ꝓbat᷑ qᷓ; eoipᷣo ꝙ aliter non erit oĩbus maius: idemipᷣm poſſit re ſpondere ⁊ dicerè. Qñ em̃ ego reive ritatem eſſe tale aliqͥd:hoc eſt maius oĩbus dixi: vt ex hoc mihi debeat ꝓ⸗ bari intĩ etiam re ipᷣa id eſſe vt nec poſſu cogitari nò eſlẽ. Quapꝛopter certiſſimo pꝛimitꝰ aliqͥ ꝓbandũ eſt argumẽro:aliquã ſuperioꝛẽ:hẽ ma ioꝛem ac melioꝛẽ oĩm q̃ ſunt eſſe na⸗ turã: vt er hac alia iã poſſimus oĩa bare: qᷓbus neceſſe eſt ac qð mains melieit:illud oĩbus nõ carere. Cu gůt dicit᷑ ꝙ ſũma res iſta non eſſe neq̃at cogitari:melius foꝛtaſſe dice ⸗ retur ꝙ nõ eſſe aliqͥd etiz poſſe non eſſe nd poſſit intelligi:nã ſcõm ꝓpri etatem verbi iſtius:falſa nequnt in/ telligi: que poſſunt vtiq; eo mõ cogi 5 deñ nõ eſſe inſipiens cogitauit: et me quoq; eſſe certiſſimeſ cio:ſed ⁊ oſſe nõ eſe nihilominus ſcio:ſũmũ vero illud quod eſt ſcʒ ⁊ deꝰ ⁊ eſſe ⁊ non eſſe non poſſe: indubitanter in ⸗ telligo. Cogitare aũt menõ eſſe qᷓ;⸗ din eiſe certiſſune ſcio: neſcio vtrum oſſimꝛß ſi poſſuʒ:cur ⁊ nũq̃d aliud eadẽ certitudine ſcio? Bi añt nð poſ fumꝛ nð erit iaʒ iſtud ꝓpꝛiũ deo. Ee tera libelli illiꝰ tã veraciter ⁊ tõ pᷓ⸗ clare ſunt magnificeq; pᷣſtanria:tãta deniq; reſtricta vtilitate ⁊ piac ſ cti afſect intimo q̃dã odoꝛe fragrantia vt nullo modo ꝓpter illa qᷓ virtus recte qᷓdẽ ſenſa ßᷣ min⸗ firmiter argu mẽtata ſibi iſta ſint ↄtẽnẽda: ð illa potiꝰ argumẽtãda robuſtiꝰ:ac om̃ia ců ingẽti veneratiõe ⁊ laude ſuſcipi Beati Anſelmi liber pꝛo inſipi te explicit.
tari 5
Wegti Anſe ehmi Lber
giuſdem begti Anſelmi li⸗ ber tra inſipiẽtẽ Incipit.
Doniam nð me repᷣhendit ĩ his 9 dictis ille inſipiẽs cõ⸗ tra quẽ ſum locutus in meo opuſculo: ßᷣ quidꝭ non inſipiẽs ⁊ catholicus ꝓ inſipiẽ⸗ te fufficere mihi põt rũdere catholi⸗ co· Dicis quidẽ qcunq; es qͥ dicis 5 oſſe dicere iſipiẽtẽ:qꝛ nõ eſt ĩ intei ctu aliqd ſuo maiꝰ qð cogitari nõ poſſit aliter qᷓ; qð ſcðᷣm vitatẽ cuiuſ qᷓ; rei neqͥr ſaltẽ cogitari:⁊ qð magis cðſequit᷑ pᷣ qð dicò qᷓ maius cogitari nõ poſſir·ex eo qꝛ ẽ in intellectu eſſe ⁊ire:quã ꝑditã inſulã certiſſimeer eo ců deſcribit verbis audiẽs eã nõ ambigit ĩ intellectu ſuo eſſe. Ego vo dico ſi q̃ maiꝰ cogitari nõ põt:nõ in/ telligit vłcogitat:necẽ in intellectu vłcogitatide ꝓfecto deꝰ: aut nöẽ3 maiꝰ cogitari nð poſſit: aut nõ intel⸗ ligit vel cogitat ⁊ nõ eſt in itellectu vłcogitatide. ð q; falſů ſit:fide ⁊ ↄſcig tua ꝓ firmiſſimo vtoꝛ argune to. Ergo qͥ maiꝰ nõ pᷣt vere intelligit᷑ ⁊ cogitat ⁊ ẽ in intellechu ⁊ cogitatiõe. Quare aut vers ñ ſůt qᷓp conaris ↄtra ꝓbare:aut ex eis ↄſequit᷑ qð te ↄſeq̃nt opinart ↄclu⸗ dere. Qð aũt putas exeo qð intelli git᷑ aliqd qͥ maiꝰ cogitari neqt non ↄſeq illð cẽ in ĩtellectu:ncc ſi eſt ĩ in ⸗ tellectu iõ eẽ in re iõ ẽ in re. Certe 6 dico ſi vel cogitaripᷣt eẽncẽe eſt illð cẽ:Nã qᷓ maiꝰ cogitari neqᷓt:nõ põt cogitari eſſe niſi ſine initio. Quic 4 aũt põt cogitari eẽ ⁊ nd eſſe ꝑ initiũ põt cogitari eẽ. Mõ& q̃ maico ita rineq̃t cogitare põt eẽ ⁊ nð eẽ· Zi p̃t cogitati cẽ ills ex nccitate ẽ. Am⸗ pli: ði vtiq; vłcogitari põt:neceli eit ilud eſſe. Nulſus eff negãs aut dubitãs eẽ aliqͥd qͥ maiꝰ cogitarinò poſſit:negat vł dubitat qꝛ ſi cẽt nec

D
contra inſipientem
actn nee intellectu poſſe nõ eẽ. Alir nãq; nõ eẽt qͥ maiꝰ cogitari nõ poſ⸗ ſet:ß qͥcqᷓd cogitari põt ⁊ nõẽ ſi eẽt poſſet vł actu vł itellectu ji cẽ.Mna re ſi nihil cogitari põt:nõ pᷣt nõ eẽ q́ maiꝰ cogitari neqͥt. Sʒ ponamꝰ non eẽ ſi vrcogitari vnlet:aut qcqd cogi tari pᷣt ⁊ nõ ẽ: ſi eſſet nõ eſſet qͥ maiꝰ cogitari non poſſit:qð nimis ẽ abſur dũ. Falſũ eſt igit᷑ nõ eſſe aliqͥd qͥ ma ius cogitari nõ poſſit: ſi vel cogitari pᷣt:mltoq; magj ſi intelligi⁊ ĩ intelle ctu eẽ pᷣt. Plus aliqͥd dicã: ꝓculdu bio qͥcqd alicubi aut aliqũ nõ ẽ etiã ſiẽ glicubtaut altqũ: pðt tñ cogitari nũqᷓ; nuſq; eẽ ſiẽ nð eſt alicuhi aut
aliqñ. Mã qð heri ñ fuit ⁊ hodie ẽ:
ſicut heri nõ fuiſſe intelligit᷑:ita nũ⸗ q; eẽ ſubintelligi põt:⁊ qͥð nõ eſt ⁊ alibi eſt:ſicut nõ eſt h:ita põt co
tari nuſqᷓ; eẽ. Sili cui? ꝑtes ſingule nõ ſunt vbi aut qñ ſunt ãlie ptes ei:
—
oẽs ꝑtes ⁊iõ ip̃m totũ poſſunt cogi tari nunqᷓ; aut nuſqᷓ; eẽ.ã etſi di⸗ cat tpᷣs ſꝑ eẽ:aut mũdꝰ vhiq;:nõ tñ illud totũ ſpꝛant iſte ſꝑ eſt vbiqʒ:⁊ ſi cut ſingule ptes tꝑis iiõ ſunt qñ alie ſunt:ita poſſunt etiã nũqᷓ; cogitari ⁊ ſingule mũdi ꝑtes:ſicut nõ ſunt vbi alie ſunt: ita intelligi poſſunt nuſqᷓ; eẽ:ß ⁊ qð ꝑtibꝰ iũctũ eſt cogitatione diſſolui⁊ ji eẽ põt. Quare qͥcqd ali cubi aut aliqñ totũ nõ eſt:etiã ſi ẽ pᷣt eogitari nõ eſſe:ac qͥ maiꝰ cogitari ne qͥt ſi eſt nõ pᷣt cogitari nõ eẽ: alioqn ſi eſt nõ eſt qͥ maðcogitari nõ poſſit: qð nõ ↄuenit. Mullatenꝰ qᷓ alicubi aut aliqũ totũ nõ eſt: ß ſꝑ ⁊ vbiq; to tũ eſt. Putas ne aliq̃tenpoſſe co⸗ gitari vłintelligi aut eẽ ĩ cogitatiõe vel intellectu de qᷓ h intelligunt᷑? Ji em̃ nõ pᷣt:nõ poſſunt h itelligi de eo. Nð ſi dicif nõ intelligi ⁊ nõ eẽ ĩ in ⸗ tellectu qð nõ penitꝰ ĩtelligit᷑: dic qꝛ qͥ nõ põt intueri puriſſimã luceʒ ſo ⸗ lis nõ videt lucẽ diei q̃ nõ ẽ niſ ilur ſolis. Certe vłhactenꝰ intelligit᷑ ⁊ ẽ in intellectu qͥ maiꝰ cogitari neqt vt b de eo intelligãt. Dixi itaq; ĩ argu
mẽtatiõe quã rep̃hendis: qꝛ cñ inn⸗ piẽs audit ꝓferri qͥ maiꝰ cogitari nð põt: intelligit qð audit. Atiq; ſi nõ intelligit ſi nota lingua dicit:aut nul lũ aut nimis obꝛutum habet intelle ctũ. Deinde dixi qꝛ ſi intelligit eſt in intellectu: an nõ eſt ĩ nullo ĩtellectu qð neceſſario in rei veritate eſſe mon ſtratũ eſt? Sʒ dicis qꝛ ſi eſt in intelle ctu:ñ tñ ↄſequit᷑ qꝛ intelligit᷑. Aide qꝛ ↄſeqtur eẽ in itellectu er eo qꝛ in/ telligit᷑. Sic em̃ qð cogitat᷑ cogitati one cogitat:⁊ qð ie cogita tur ſicut cogitat ſic eſt in cogitatiõe: ita qð intelligit᷑ intellectu intelligit᷑: ⁊ qð intellectu intelligit᷑ ſicut intelli git ſic eſt ĩ intellectu. Muid hoc pla nius? Poſtea dixi quia ſi eſt vłin ſo lo inteliectu:põt cogitari eſſe ⁊ in re qð maius eſt. Ji ergo in intellectu ſolo eſt idipᷣm ſcʒ quo maius nõ põt cogitari: ẽ quo maius cogitari põt: rogo quid conſequẽtius:an em̃ ſi eſt vel in ſolo intellectu nõ põt cogitari eſſe in re:aut ſi pt: nõne qͥ hoc cogi tat aliud cogitat maius eo ſi eſt in fo l intellectu? Muid 3 ↄſcquentius q; ſi quo maius cogitari neqt eſt in ſolo intellectu: idem eſſe quo maius cogitari poſſit? Sed vtiq; quo mai? cogitari põt in nullo intellectu eſt qᷓ maius cogitari nõ poſſit. An ergo non ſeqtur:qͥ maius cogitari neqt ſi eſt in vllq intellectu: nð eſt in ſolo in tellectu? Si enim eſt in ſolo intellctu eſt quo maiꝰ cogitari poteſt: quod nõð Huenit. Iʒ tale eſt maius ac ſi ali quis inſulã oceani omnes terras ſus fertilitate vincẽtẽ: que biſicultate: immo impoſſibilitate inueninedi qð non eſt pdita nommnat᷑. Dicat iccir⸗ co non poſſe dubitari vere eſſe in re: quia verbis deſcriptã facile quis in telligit. Fidẽs loquoꝛ: quia ſi quis nõ venerit niſi aut re ipᷣa aut ſola co⸗ gitatione eriſtens quod maius cogi tari nõ poſſit: cui aptare valeat con nexionem huius mee argumẽtatidis inueniã ⁊ dabo illi inſulã

amplius nõ perdendam. Palã añt iaʒ videt᷑: quo nð valet cogitari ma ius nõ poſſe cogitari nõ eſſe: qð tam certa ròne veritatis exiſtit:aliter ein nullatenus exiſteret. Deniq; ſi quis dieit ſe cogitare illð nõ eſſe:ico qͥa cuʒ hoc cogitat: aut cogitat aliquod quo mauſ cogitari nõ poſſit:aut nõ cogitat. Qð ſi nõ cogirat:nõ cogitat nð eſſe quod nð cogitat. Si vero co gitat: vtiq; cogitat dlia; qð nec cogi tari po ſſit nõ eſſe. Bi em̃ poſſet cogi tari ñ eſſe: cogitari poſſet habere pᷣn cipium ⁊ finẽ: ſed h̊ non põt. ui& illud cogitat:aliquid cogitat qð nec cogitari nð eſſe poſſit; hoc vero ui cogitat: nõ cogitat idipſũ eſſe: alio quin cogitat quod cogitari nõ po⸗ teſt. Non igit᷑ põt cogitari non eſſe F quo maius nequit co gitari. Quod gůt dicis: quia cum dicit᷑ quod ſum⸗ ma reſiſta nõ eſſe nequeat cogitari: melius foꝛtaſſe diceret᷑ ꝙ nõ eſſe aut ctiam poſſe nõ eſſe:nõ poſſit intelli⸗ gi:potius dicendũ fuit nõ poſſe co⸗ gitari. Si em̃ dixiſſem rem ißᷣam nõ poſſe intelligi nõ eſſe ꝛfoꝛtaſſe tuipe ui dicis qꝛ ſcðᷣm ꝓꝙp bi ſitius falſa nequeunt intelligi obijce res:nihil quod eſt poſſe intelligi nõ eſt falſũ:eſt ein nõ eſſe qð eſt: quare nõ eſt ꝓpꝛiñ deo non poſſe intelligi nð eẽ Muod ſieſſet:aliqͥd eoꝝ que certiſſime ſunt pðt intelligi uon eſſe: fimiliter ⁊ alia certa nõ cẽ poſſe intel ligi. Iʒ hoc vtiq; nõ pᷣt obijci de co gitatione ſi bene cõſ ideret. Nã etſi
nuila q̃ ſunt pñt intelligi nõ eẽ: oĩa
tñ pñt cogirari nõ eſſe pꝛeter id qð fũme eſt. Illa qͥope dia ⁊ ſola pft cogitari nõ eſſe qͥ initiũ aut finẽ aut ꝑtiuʒ habẽt cõiunctionẽ.Et ſiẽ̃ iam dixi: qequid alicubi aut aliqñ totuʒ nð eſt:illud vero ſolũ nõ põt cogita ri non eſſe in quo nec initium nec fi⸗ nem nec partiũ cõiunctionẽ ⁊ qð ñ niſi ſemꝑ ⁊ vbiq; totũ vlla inuenit cogitatio · Scito igitur qꝛ potes co⸗ gitare te non eſſe qᷓ;diu eẽ certiſſime
eati Anſelmi Liber
ꝛietatem verbi
ſeis qð te miroꝛ dixiſſe neſcire. Vul ta namq; cogitamꝰ nO eſſe q̃ ſcimus eie: ⁊ muita eſſe q̃ nõ eſſe ſcimꝰ: nõ exiſtimãdo ſed fingẽdo ita eſſe cogi⸗ tamꝰ Et illð qͥdẽ poſſumꝰ⁊ iſtud ſci
mus:⁊ nõ poſſi unꝰcogitare aliquid nõ eſſe qᷓ;diu ſcimꝰ eẽ: quia ſimul ⁊
illud poiſumus ⁊ iſtud ſcimꝰ: ⁊non poſſtmꝰ cogitare non eẽ q;diu ſcim? eẽ:qꝛ nõ poſſumus cogitare eẽ ſimł
x non eẽ. Si quis igit᷑ ſie diſtinguat
huius ꝓlatiõis has duas ſentẽtias: intelliget nihil qᷓ;diu eſſe ſcit᷑ poſſe cogitari non eẽ:⁊ quicquid eſt:pᷣter id quo maius cogitari neqͥt: etiã cũ ſcitur eſſe poſſe cogitari nõ eſſe. Sic
igit ⁊ꝓpꝛiũ eſt deo nõ poſſe cogita
ri non eſſe:⁊ tamẽ multa pñt co gita ri qᷓ;diu ſunt nõ eſſe. Quomodo ta⸗ men dicatur cogitari dens nõ eſſe:in iſto libello puto ſufficienter eſſe di⸗
ctum. Wnalia vero ſint ⁊ alia: q̃m
hi obijcis pendere vłpaꝝ ſapiẽti:⁊ ideo id oñ⸗ dere ſuꝑſedẽdũ exiſtiauerã. audio quibuſdã ea legẽtibus aliqͥd ↄtra me valere videri: paucj de illis
cõmemoꝛabo. Pꝛimũ ꝙ ſepe repe
tis me dicere:q? qð eſt maius oĩbus in intellectu?⁊ ſi eit in intellectu eſt? in reꝛ aliter ein oĩbꝰ mauus nõ eſſet oibꝰ mai⸗. Nuſqᷓ; in oĩbꝰ dictis meis
innenit᷑ talis ꝓbatio. Non em̃ idem
valet qð dicit᷑ maius oĩbus ⁊ quo maius cogitari neqͥt ad ꝓbandum:
qꝛ eſt in re qʒ dicit. Biqͥdẽ cũ dẽ
maiꝰcogiurinõ poſſit nõ eſſe ali
in re:aut poſſe nd eſſe:aut vłnðeſſe poſſe cogitari:facile refelli põt. Na qð nõ eſt põt nð eſſe:⁊ qð nõ eſſe pᷣt cogitari põt non eſſe. Euiceſd autẽ cogitari põt nð eẽ ſieſt:nõ eſt qͥ ma⸗ ius cogitari nõ poſſit. Qð ſi nð eſt: vtiq; ſit cogitari. Iʒ dici nð pᷣt:qꝛ qͥ maiꝰ nõ poſſit cogitari:ſi eſt non eſt ͥ ma ius cogitarinõ poſſit:aut ſi eſſet nõ
eſſet qͥ nõ poſſet cogitari maiꝰ. Pa⸗
ter ð qꝛ nec nõ eſt nec pᷣt nõ eſſe aut
inſipiente:facile eſt deß̃
Sʒ qm
fi eſſet nõ eſſet qᷓ maius nõ poſ
———

Lontra inſipientem
eogitari nð eſſe. Aliter em̃ ſieſt nõ? qð dicit: ⁊ ſi eſſet nõ eſſet. Hoc añt non tam facile ꝓbari poſſe videt᷑ de eo qð maius dicit᷑ omnibꝰ. Mon em̃ ita patet:qꝛ qðᷓ non eſſe cogitari põt nõ eſt maꝰ om̃ibus q̃ ſunt: ſicut qꝛ non eſt quo maius cogitari non poſ ſit:nec ſic eſt indubitabile:quia ſi eſt Aiquod maius oĩibus:non eſt aliqd ; quo maius nõ poſſit cogitari:aut ſieſſet nõ eſſet ſimilit᷑ aliqd: quoni am cettũ eſt de eo qð dicit qᷓ maius cogitari nequit. Nuid em̃ ſi quis di cat eſſe aliqð maius oĩbus que ſunt ⁊idipſuʒ tů poſſe cogitari nð eſſe:⁊ gliqͥd maius eſſe:etiã ſi non ſit:poſſe tamẽ cogitari an hoc ſic apte inferri põt. Mon eſt ergo maius om̃ibus qᷓ ſunt:ſicnt vbi aꝑtiſſime dicerer:ergo non eſt quo malus cogitari nequit. Alud nãq; alio indiget argumento q; hoc qð dicit᷑ oĩbꝰ imngius.In iſto vero non eſt opus alio qᷓ; hocipſo qð ſonat:quo maiꝰ cogitari nõ poſ⸗ ſit: ſi non ſimiliter põt ꝓbari de eo quod maius om̃ibus dicit: quod de ſe per ſeipſum ꝓbat quo maius ne⸗ quit cogitari: iniuſte me repᷣhẽdiſti dixiſſe qð nõ dixi:cñ tĩ differat ab eo qð diri. Si vero vel poſt aliud ar mentũ poſuiſti: nec ſic me debui⸗
poteſt. Vtrũ aũt po ſſit facile ppẽdi qui hoc poſſe qͥ maius cogitari neqͥt
cognoſcit:nullatenꝰem̃ poteſt intelli
gi qͥ maius cogitari nõ poſſit niſi id quod folũ oĩbus eſt maius. icut& duo maius cogitari nequit intelligi tur:⁊ eſt in intellectu:⁊ ideo eſſe ĩ rei veritate aſſerit᷑:ſic qð maius dicitur
omubꝰ⁊ intelligi⁊ eſſe in intellectu:⁊
—
iccirco re ipa eſſe ex neceſſitate ↄclu⸗ dit. ð ides ergo q; recte me cõpara, ſti ſtulto illi qͥ hoc folo quod deſcri⸗ (3 intelligeret᷑: pditã inſulã eſſe vel
et aſſercre. Quòd aũt obijcis que/ libet falſa vel dubia ſimiliter po ſſe ĩ telligi⁊ eſſe in intellectu: quẽadmo/
dũ illud qð dicchã: Wiroꝛ ꝙ b ſen⸗
ſti repꝛehendere dixiſſe Fi4 Phari
ſiſti cõtra me dubiũ ꝓbhare volentẽ⸗ cui pꝛimũ hoc ſat erat vt qͥlibet mð illud intelligi ⁊ eſſe in intellectu oñ⸗ e ↄſeq̃nter conſiderat vtꝝ eẽt ĩ ſolo intellectn velut falſa:an ⁊ revt vera. Nã ſi falſa ⁊ dubia: mð intelligunt᷑⁊ ſunt in intellectu:qð cũ dicunt᷑ audiẽs intelligit qd dicẽs ſi⸗ gnificet:nihil ꝓbiber qð dixi intelli⸗ gi ⁊ eẽ in intellectu:qͥ mõ añt ſibi cõ ueniat qʒ dicis: qð faiſa dicẽte aliqᷓ q̃cunq; ille diceret intelligeres:⁊ qa illud qðᷓ nõ eſt eo mõ quo etiã̃ falſa habent᷑ in cogitatiõe: non dicẽs au ditum cogitare aut in cogitatiõe ha ⸗ bere:ß intelligere⁊ in intellectu habe re:qꝛ ſcʒ nõ poſſum hoc aliter cogita re niſi intelligẽdoꝛid eſt ſcientia cõ⸗ pᷣhẽdẽdo re ipſa illð exiſtere:Suõ ĩ quã conueniãt ⁊ falſa intelligi ⁊ in⸗ telligere eẽ ſcia cõp̃hẽdere exiſtere: alind nil ad me:tu videris. Quod ſi ⁊ falſa aliquo mõ intelligunt᷑:⁊ non omnis ð cuiuſdã intellectꝰ eſt hec dif finitio:nõ debui rep̃hendi:quia diri quo mãius cogitari nõ poſſit intelli gt ⁊ in intellectu eſſe etiã anteqᷓ; cer tum eſſet re ipſa illud exiſtere. Sein⸗ de ꝙ dicis vix vnq; poſſe eſſe credi⸗ hile cum dictũ ⁊ auditũ fuerit iſtud nõ eo mõ poſſe cogitari non eſſe:quo etiam poteſt cogitari non eſſe deus. Reſpòdeant pꝛo me qui vel paruaʒ ſcientiã diſputandi argumẽtandiq; attigerũt. An em̃ ronabilis ẽ vt id⸗ circo neget aliquis quod intelligit: quia eſſe dicitur id quod negat:quia non intelligit aut ſi aliquando ne⸗ gatur quod aliquatenus intelligit᷑⁊ ⁊ idẽ eſt ili quod nullatenus intelli⸗ gitur:none facilius ꝓbat quod du⸗ bium eſt de illo quod in aliquo q; de eo quod in nullo eſt inteliectn? Quare nec credibile poteſt eſſe iccir co quẽlibet negare quo mains cogi tari neqͥt quod aucitũ giiq̃tenus in⸗ telligit: qꝛ negat drũ cuiꝰſenſuʒ nul⸗ lo modo cogitat. Ic ſi ⁊ illud qꝛ nõ omnino intelligit᷑ negatur:minimg:

qs nullo modo intelligit ꝓbat̃. ð ergo irrationabiliter contra inſipien tem ad pꝛobandum deñ eſſe attuli quo magis cogitari nõ poſſit:cũ illð nullo mðꝛiſtud aliqͥ mð intelligeret. mð vero tam ſtudioſe ꝓbas q̃ mai⸗ cogitari neqͥt: nõ tale eſſe q̃lis nõdũ facta pictura in intelletu pictoꝛis ſi⸗ ne cã fit. Nõ em̃ ad hoc ꝓtuli pictu⸗ ram pcogitatã vt tale tiud de quo agebat᷑ vellẽ aſſerere: ß tĩ vt aliqd eſjet ĩ intellectu qð eſſe nõ intellige⸗ retur poſſem oſtendere. Itẽ ꝙ dick: qͥ maius cogitari nequit ſcðm rẽ vel ex genere tibi ·vel ex ſpecie notam te cogitare auditũ vei intellectũ habe⸗ re nõ poſſe:qĩ nec pᷣam rem noſci: nec eã ex alia ſimili potes conijcere: palã eſt rem alit᷑ ſeſe habere:qm̃ nã⸗ q; om̃e minus bonñ intantũ eſt ſile maioꝛi bonoꝛinquãtũ eſt bonũ. Pa tet cuilibet rationabili mẽti quia de minoꝛibus bonis ad maioꝛa cõſcen ⸗ dendo ex his quibꝰ aliqd maius cõ⸗ gitari pot: muitũ poſſumꝰ conijcere ſilud qͥ nihil poteſt maius cogitari. Quis ein: verbigratia: vel hoc cogi tare non poteſt etiã ſi non credat in re eſſe quod cogitat:ſcilicet ſi bonuʒ eſt aliquod qð initium ⁊ finẽ habʒ: multo melius eſſe bonũ qʒðᷓ licet inci piat: nõ tamẽ deſinit: ⁊ ſiẽ iſtud illo inelius eſt: ita iſtud eſſe melius illo quod nec finẽ habet uec initinʒ etiã ſi femp de pꝛeterito per vᷣſens trãſe⸗ ſeat ad futuꝝ:⁊ ſiue ſit in re aliquod puiuſmodi ſiue nõ ſit:valde tamen eo melius eſſe id quod nullo modo indiget vel cogit mutari vel moueri an hoc cogitari nõ pðt: aut nõ eſt h er his tribꝰ maius:cogitari valet co⸗ nijcere id quod maiꝰ cogitari neqᷓt. Eit igit᷑ vnde poſſit conijci qͥ maius cogitari nequeat. Bic itaq; facile re felli põt inſipiens qui ſacrã auctoꝛi tatem non recipit ſi negat quo mai⸗ cogitari nð valet ex his reb us conij⸗ ci poſſe. At ſi quis catholicus B ne⸗
h————
Beati Anſelmi Lib
W tamẽ facilius id qð aliquo mõ qᷓ; id
3
er
get:meminerit qꝛ inuiſibilia dei a cre Ron.
Srura můdi per ea que facta ſunt in tellecta ↄſpiciunt᷑:ſempiternã quoq; eius virtꝰ ⁊ diuinitas. Jed etſi veꝝ eſſet non poſſe eogitãri vel intelligi ilud quo maius ñequit cogitari:nõ tñ falluʒ eſſer q mgius cogitari neqt cogitari poſſex ĩtelligi. Si eĩ nilꝓhi bet dici ineffabile lʒ illð dici nõ pol⸗ ſit quod ineffabile dicit:⁊ quemad/ modũ cogitari non poſſit cui cõue⸗ nit non cogitabile dici: ita cũ dicit᷑: quo nihil marꝰ valet cogitari: ꝓcul⸗ dubio quod audit᷑ cogitarix intelli⸗ gi põt etiam ſi res illa cogitari non valcat aut intelligi quo maius cogi tari nequit. Nam etſi quiſq; eſt tam inſipiens vt dicat nõ eſſe aliquod q maius nõ poſſit cogitari:non tamen ita erit impꝛudẽs vt dicat ſe nõ pol⸗ ſe itelligere aut cogitare quid dicat:
aut ſi quis talis inuenit᷑: nõ mõ ſer⸗
mo eius eſt reſpuendus ßᷣ⁊ ipᷣe con/ ſpuendus. uiſqͥs igit negat aliqð eſſe q̃ maiꝰ neq̃at cogitari: vtiq; in⸗ telligit⁊ cogitat negãtionẽ quã faẽ: qĩ negationẽ intelligere aut cogita re nð poteſt ſine partibus eius: pars aũt eius eſt quo maus cogitari non pön Quicunq; igit hoc negat: intel
igit ⁊ cogitat: quo maiꝰ cogitari ne⸗ quit. Palam aũt eſt qꝛ ſiliter poteſt cogitari ⁊ intelligi quod nõ põt nõ eſſe: maius vero cogitat qui hoc co gitat qᷓ; qͥ cogitat ꝙ poſſit non eſſe. Eum ergo cogitat᷑ quod maius non poſſit cogitari: cogitat᷑ quod poſſit cogitari maius:ß nequit idem ſimul cogitari ⁊ non cogitari. Vuare qui cogitat quo maius nõ poſſit cogita⸗ ri:nõ et quod poſſit: ſed duod non poſſit nõ eſſe. Ouapꝛopter nE⸗ ceſſe eſt eẽ quod cogitat: qꝛ quicqͥd
nõ eſſe poteſt: nõ eſt quod cogitat.
—
Puto qꝛ mõſtraui me nõ infirm 6
ſãtis neceſſaria argumẽtatiõe ꝓbal⸗ ſe in pᷣfato libello re ipſa exiſtere ali⸗
——
qd qͥ maius cogitari nõ poſſit:neceñ
glicuiꝰ obiectidis ĩfirmari fumitatẽ.
kime eſtaut nðe cen vitatu cau
c ſn
unhn
urti ſppti

*
an n Eantã eĩ vim huiꝰ ꝓhatiõis in ſe wiu cõtinet ſignificatio:vipᷣ ipm qð diei npolugaiul tur ex neceſſitate:eoipᷣo qð intelligi mn vłcogitat ⁊ revera ꝓbet̃ exiſtere: et cla u idipᷣm eẽ qcqͥd de diuia ſba opoꝛtet npeler †n credere. Credimꝰ nãq; de dĩna ſbſtã meinit tia qͥcqͥd abſolute cogitari põt meli⸗ — eſſe qᷓ; nõ eſſe. verbi ga. Welius ẽ — eſſe eternũ qᷓ; nõ eternũ:bonũ qᷓ; nðõ — bonũ: immò bonitatẽ ipᷣam qᷓ; non — bonitatẽ ip̃ᷣam. Nihil aũt hmði non e eẽ põt:qͥ maiꝰ aliqͥd cogitari nõ p̃t: lndioqn neceſſe igit eſt qͥ mauus cogitari non mm põt eſſe qͥcqͥd de diuina eſfentia cre⸗ kut nc di opoꝛtet. Pratias ago benignitati cu. tue ⁊ in rep̃henſiõe ⁊ in laude opu/ nmidt ſculi mei. Cñ em̃ ea q̃ tibi digna ſu⸗ suö poſtogr ſceptiõe vident᷑:tã ta laude extuliſti mpudnni ſatis apparet: quia que tibi infirma tmognn viſa ſunt: beniuolentia non maliuo/ mkii lentia repꝛehendiſti. mctrhentzji Beati Anſelmi liber de inſi du. Erikg ꝑiente explicit. nnrcrn Eiuſdem bti Anſelmi liber —— de miſeria homis incipit. „ Erret me 5 vita mea. Mamq; di⸗ — t ligẽter diſcuſſa appa⸗
ret mihi aut pctm̃:aut
ſterilitas fere tota vi⸗
tamea:⁊ ſi qͥd fructus ĩ ea videt᷑: ſic eſt aut ſimulatũ aut ĩpfectũ: aut ali qͥ mõ coꝛruptũ vt poſſit aut nõ pla ⸗ cere aut diſplicere deo. Irgo o pctõꝛ vita tua iam nõ fere tota aut in pctõ eſt: aut dã nabilis:aut infructuoſa:⁊ contẽptihilis? Scilicet— ſeparo in fructuoſaʒ a dã nabili? Atiq; ſi eſt in Worß fructuoſa:eſt ⁊ dã̃nabilis. Conſtat Patb.7eĩ ⁊ veꝝ ẽ:qð vitas dei dixit: Sis arboꝛ q̃ nõ facit fructũ bonũ excide tur ⁊ in ignẽ mittet᷑. Deniq; ſi quid ago vtile:ꝓꝛſus nullatenꝰ illð com/ penſo alimẽtis coꝛꝑis qͥbus abutoꝛ. Iʒ qͥs paſcit pecus? qð nec tĩ pꝛo⸗ deſt:q;tum cðſumit:⁊ tñ tu benignꝰ
De miſeria hominis
deus:tu nutris ⁊ expectas tuũ innti⸗
lẽꝛ veꝝ ⁊ fetentẽ peccatis. tolers bllius canis putridus fetet hõibꝰꝛqᷓ; gia peccatrir deo:q; infeliciꝰiſta deo qᷓ; ille hoibus? heu nõ hoĩem ð op⸗ pꝛobꝛiũ hominis viliꝰpecoꝛe: peius cadauere. Tedet animã meam vite mee:viuere erubeſco:moꝛi ptimeſco. Quid g reſtat tibi o pctõꝛ niſi vt in tua tota vita ploꝛes totã vitã tuam: vt ipſa tota ſe ploꝛet totã? Sed eſt ĩ hac anima mea miſerabiliter mira ⸗ bilis ⁊ mirabiliter miſerabilis:quia nõ tiñ dolet qᷓ;tuʒ ſe noſcit: ᷓ ſic ſecu ra toꝛpet velut qd patiat᷑ ignoꝛet. Anima ſterilis qͥd agis:quid toꝛpes aĩa peccatrix? Dies iudicij veuit:iux ta eſt dies domini magnus: iuxta ⁊ velox nimis dies ire:dies illa:dies tribulatiõis ⁊ anguſtie:dies calami ⸗ tatis ⁊ miſerie:dies tenebꝛaꝝ ⁊ cali⸗ ginis:dies nebule ⁊ turbinis: dies tu hex⁊ clãgoꝛis. Ovox diei dñi amara. AQuid dormitas aĩa tepida ⁊ digna euomi: qd doꝛmitas? Qui nõ exp⸗ giſcit?qͥ ñ tremit ad tĩ tonitru: nõ doꝛmit ð moꝛtu⸗ eſt. Trboꝛ ĩfructuo ſa vbi ſunt fructꝰ tui:arboꝛ digns ſe⸗ curi ⁊ igne: digna ſuccidi ⁊ ſuccẽdi: qui ſunt fructus tui? Atiq; ſpine pũ gentes ⁊ amara pctã q̃ vtinam ſic te
penitẽdo pũgerẽt vt ↄſurgerent: ſic
amaraſcerẽtvt euaneſcerẽt.Foꝛſã ꝑ uũ qd putaſpctm̃ aliqð? vtinã diſtii ctꝰ iudex ꝑuũ exiſtĩaret aliqð petm̃. FIed heu menõne om̃c pcti ꝑ pᷣua ⸗ ricationẽ deñ erhonoꝛat? Qð ergo — peccatoꝛ audebit dicere ꝑuũ? eum em̃ exhonoꝛare qñ eſt puũ? D lignũ aridũ ⁊ ĩutile eternis ĩgni⸗ hus dignũ:qͥd reſpõdebis in illa die cum exiget᷑ a te vſq; ad ictũ oculi oẽ tempus viuẽdi tibi impẽſum quali⸗ ter fuerit a te expenſum? Tñc quippe condẽnabit᷑ qcqd fuerit inuentũ in te operis vel ocioſi ſermonis ⁊ ſilen tij vſq; ad minimã cogitationẽ: etiã
quod vixiſti ſi nõ fuerit ad dei volũ

eati Anſelmi Epiſtola
tateʒ virectum.e quot peccata ſhi
rnẽt ex impꝛouiſo q̃ſi ex inſidijs qͥ modo nõ vides?Certe plura et foꝛ taſſis terribilioꝛa his q̃ nunc nonvi⸗ des. Et que non eſſe mala putas?et qᷓ nunc eſſe bona credis: nudata fa⸗ cie apparebũt ibi nigerrima peccatã.
bi pculdubio recipies ꝓut geſſi⸗
i in coꝛpoꝛe:cum tunc nullum erit tempꝰ miſericoꝛdie: cũ pena recipit᷑
x cñ dilatio nulla daf᷑. Hic cogita
d geſſiſti: qͥd opoꝛteat te recipere: imulta bona:pauca mala: multuʒ gaude: ſi multa mala: pauca bona: multũ luge. O inutilis pctõꝛ: an nð ſufficiũt tibi hec ad inanẽ rugitũ: an
nõ ſufficiũt ad eliciendum ſanguinẽ ⁊ medullas in lachꝛyn
as? Ve mira⸗ bilis duricia: ad quã ↄfringẽdam le ues ſunt tam graues mallei. O inſen ſibilis toꝛpoꝛꝛad quẽ cõcitãdũ ſunt obtuſi tã acuti aculei. Pꝛoh letalis ſopoꝛ ad quẽ excitandũ raucũ ẽ taʒ terrificũ tonitruũ. Mctõꝛ inutilis ſa tis hec tibi debẽt eſſe ad cõtinuãduʒ
luctũ: ſufficere tibi poſſunt ad ſoꝛbẽ
das iuges lachꝛymas. Sʒ qͥd debeo de grauedine:de magnitudine immi nẽtis miſerie quicqᷓ; diſſimulãdo ta cere ⁊ oculis aĩe mee frui? An vtĩ⸗
ꝛouiſi irruãt repertini doloꝛes ⁊ ſu
ito ingruat intolerabilis?Certe nõ ſie expedit peccatoꝛi. i em̃ dixero
quicqd potero excogitare: nõdũ ad
id qð res eſt poterit operari. Igitur deducãt oculi mei lachꝛymas ꝑ dieʒ
⁊ noctem: ⁊ nõ taceant. Vuge ergo
pctõꝛ auge ſuperioꝛibꝰ erũnis pon⸗ dus:adde terroꝛeʒ:vlulatũ ſuꝑ vlu⸗ latum:nam ip̃e te indicabit ad cuius contumeliã ſpectat qͥcqᷓd inobediẽs deo aut pᷣuaricatoꝛ peccat: qui mihi bonñ ꝓ malo reddidit:cui ego malũ ꝓ bonoꝛqui nũc patientiſſimꝰ: tunc diſtrictiſſimus:clemẽtiſſimus nunc:
iuſtiſſimus tunc. Heu me hen me:cui
peccaui: deũ inhonoꝛaui omnipotẽ ⸗
tem ꝓuocaui? Meccatoꝛ qͥd feci?cui
feci?e; male feci? Ve ve irs omnipo ⸗
tentis ne irruat ſuper me. Ira om ⸗
nipotentis vbi poteris capi in me? MVon eſtqui te poſſit tolerare. In to⸗
to me anguſtie: hinc erũt accuſantia P terrẽs iuſticia: ſubtꝰpatẽs orridũ chaos inferni:deſuꝑ iratus iudex:intus vrẽs cðſciẽtia: foꝛis ar⸗ dens mñũdus. Juſtus vix ſaluabit᷑: pctõꝛ ſic repꝛehẽſus in quã ſe pᷣmet? Cõſtrictus vbi latebo: quõ appare ⸗ bo? Latere erit ĩpoſſibile:apparere itolerabile. llud deſidcro: ⁊ nuſqᷓ; erit: iſtud execraboꝛ ⁊ vbiq; erit. Quicqd tunc: qͥcqͥd erit tunc: quis eruet me de manibus dei? vnde mihi cõſiliũ? vnde ſalus? Quis eſt qͥ dici⸗ tur magni cõſilij angelꝰ?qͥ dicit ſal⸗ natoꝛ ⁊ nomẽ eiꝰ vociferer. Jam ipᷣe eſt:iam ipſe eſt Jeſus:ip̃e idem eſt iu dex inter cuiꝰ manus tremo. Keſpi ra iam o pctõ⁊: reſpiraine deſperes: ſpera in eo quẽ times. Affuge ad eũ a quo aufugiſti. Inuoca impoꝛtune quẽ ſupbe ꝓuocãſti. Jeſu ieſu ꝓpt᷑ b nomẽ tuũ:fac mihi ſcðm nomẽ tuuʒ. Jeſu ieſu obliuiſcere ſupbum ꝓlo⸗ cãtẽ. Nomẽ dilectũ:nomẽ delectabi le: nomẽ ↄfoꝛtõ ſpeccatoꝛẽ:⁊ beate ſpei. Quid em̃ ẽ Jeſꝰ niſi ſaluatoꝛ? rgo Jeſu ꝓpt᷑ temetip̃m eſto mihi Jeius:qui me creaſti non perimas:qͥ me redemiſti ne cõdemnes:qͥ me cre aſti tua bonitate: ne perimas optu ⸗ um mea iniqͥtate. Rogo pijſſime ne pdat mea iniqͥtas:qð fecit tua oĩpo⸗ tẽs bonitas. Recognoſce benigniſſi⸗ me qð tuñ eſt:⁊ abſterge qð alienuʒ eſt. Jefu ieſu miſcrere:dũ tẽpus ẽmi ſerendi:ne damnes in tꝑe iudicandi. Que nãq; tibi vtilitas in ſanguine meo ſi deſcẽdero in eternã coꝛrupti⸗
onẽ Neq; ẽ moꝛtui laudabuntte
dñe: neq; dẽs q̃ deſcẽdũt in infernũ. Sime admiſeris intra latiſſimũ tue miſericoꝛdie ſinũ: nõ erit anguſtioꝛ prer me dñe. Admitte o deſiderã tiiume ieſu: admitte me intra nume⸗ rum electoꝝ tuoꝝ: vt cũ illis te lau⸗ dem:te perfruar:⁊ gloꝛier in te inter

De diuerſitate ſacramentoꝛum
oẽs qͥ diligunt nomẽ tuũ. Nui cum deo patre ⁊ ſpirituſcrõ gloꝛiaris ꝑ interminata ſecula Amen. Peati Anſelmi archiep̃i Cãtuarieñ liber de miſeria homis explicit.„ Eiuſdez bti Anſelmi Epla ſiue libẽr de diuerſitate ſa⸗
cramentoꝛum incipit.
⁊amico Aualerãmo
d gia dei Munẽbur⸗
gtſi venerabili ep̃o:
Anſelmus ſeruꝰ ec
c cleſie cãtuarieñ.ar/
chiepiſcopus: Salutẽ:ſeruitiũ:qꝛõ ⸗ nes: dilectiõiſa ffectũ. Saudeo ⁊ g
tias ago deo: qꝛ ſicut ſcribitis: glori
ficat eũ in vobis catholica ecclia:qm̃ in vãa mutatiõe diuĩe volũtatis ap ⸗ paret gratia:⁊ dñi pape paſchal ami citiã habetis ⁊ familiaritatem: vt iã mihi liceat vãam amicabiliter ſaluta re ſctitatẽ. M vãa ſplimis hñilitas me cõparat minerue ⁊ vocat mõteʒ: nõ in me accipio: qm̃ nihil in me cur hoc dici debeat de me intelligo. Nõ tñ debo eſſe ingratus vãe henignita ti:qm̃ hoc facit abũdantia veſtre er ga me bone volũtatis. Bolemꝰ em̃ ſepe ſentire melioꝛa de his qͥ;s diligi/
mus:qᷓ; ipſi mereant᷑. De laude igit
q̃ ad me nõ ptinet coꝛ meñ nõ gloꝛia tur:ß de dilectiõe q̃ ſemꝑ amãda eſt gr̃as agẽdo letaf. uerit vr̃a reue ⸗ rentia de ſacramentis ecclie:qm̃ non vno mõ fiunt vbiq;: ð diuerſis mo⸗ dis:in diuerſis locis tractant᷑. Ati⸗ ꝙ; ſiꝑ vniuerſam eccleſiã vno modo ⁊ cõcoꝛditer celebꝛarent᷑:honũ eſſet ⁊ laudabile:qm̃ tñ ſunt multe diuer ſitates:q̃ nõ in ſũma ſacramẽti: nee in virtute eiꝰꝛaut fide diſcoꝛdãt:ne ꝙ oẽ̃s ĩ vnã cõſuetudinẽ colligi poſ⸗ ſunt:eſtimo eas potius: in pace con⸗ coꝛditer tolerãduas:qᷓ; diſcoꝛditer cũ
ſcãdalo dãnãdas. Habemꝰem̃ a ſan ctis patribꝰꝛqꝛ vbi vnitas ſeruatur charitatis in fide catholica:nihil ef⸗
ficit ↄſuetudo diuerſa. Si aut q̃rit᷑ vñ nate ſint iſte cõſuetudinũ diuorſi tates: nihil aliud intelligo qᷓ; hñano⸗ rũ ſenſuum varietates. Mnui qᷓ;uis
in reiveritate ⁊ vᷣtute nõ diſſentiãt:
in aptitudie tñ ⁊ differẽtia admini⸗
ſtratiõis nõ cõcoꝛdãt. Qð vnꝰ apti
us eſſe iudicat:alius ſepe minꝰ aptũ
eriſtiat. Meq; in hmõi varietatibꝰ ñ 2ſonare:puto ab ip̃ius rei vitate ex⸗
oꝛbitate. Nẽpe ꝙ alij in ſacrificãdo coꝛpe ⁊ ſanguine dñi:ſinglas cruces
ſingulis faciũt ab initio in canone: alij ſolũmõ ſinglas ſingulis:vbi ſin gillatim noĩatur panis vł coꝛpus: ⁊ ſingillatim calix vłlſanguis: vbi vo
oblatio noĩatur: vnõ̃ crucẽ ambob?
facũt:qm̃ ſicut vnꝰ eſt chꝛiſtꝰ qͥ ſeip
ſum obtulit ꝓnohis:ita vna eſt obla
tio:⁊ vna ẽ hoſtia ĩ pane ⁊ vino quã offerimꝰꝛnð video iſtos magj ĩ b di ſcoꝛdare a xp̃ᷣo qͥ ſingillatim vtraq; bñdixit: qm̃ oẽs ili diſcoꝛdãt qͥ cali⸗ cẽ poſt cenã nõ ſacrificãt: ſiẽ chꝛiſt? fecit:⁊ qͥ vtrũq; ſil vno noĩe vocant oblationẽ vł hoſtiã:qð chꝛiſtꝰ ñ fec̃. Añ poſſumꝰ colligere qꝛ a nobis
uicem huius actiõe ᷣuata:reiverita
te poſſumꝰ eſſe diſſiles: ſine rep̃hẽſio ne:cũ ah ipᷣo auctoꝛe ip̃ins ſacrificij ſimꝰ diůſi ſine offenſide. Sbi aũt di cimꝰ: Hec dona: ßᷣ mñera: ſctã ſa⸗ crificia:ſiue ſingillatĩ pani ⁊ vino ſin gule cruces aſſignent: ſiue vna cruce duo ſil ſanctifcent᷑: nõ video ĩ hac diůſitate repᷣhenſibilẽ diſcoꝛdiã:niſi foꝛſitan:qꝛ ↄueniẽtius ã ho vna cru ce notant ſiẽ vno vbo bñdictionis ſctificant᷑. Cñ em̃ plures hoĩes: aut diũſas res ſimł bñdicimꝰ:nõ ſinglis ſingulas cruces reddimus:ß oĩbus vnã crucẽ ſu fficere credimꝰ. Quod vero nõnulli ab initio calicem operi⸗ nnt quodã coꝛpoꝛalt:alij panno cõ⸗ plicato ꝓpter mñditie ciſtodiã: nee nudũ dimittũt calicem:ſicut chꝛiſtꝰ
————
—

—————
D
.„2% 1.pet 3
Ps. a1.
nudus crucifixus eſt: vt ſic ſignifica ⸗ tis oſtenderet ſe mũdo reuelatũ: nõ magis intelligo eos debere repꝛehẽ⸗ di ꝓpter nuditatẽ chꝛiſti:q̃ nð ſignifi catur ab illis in ſacrificio: qm̃ qꝛ nõ mðſtrant in eodẽ ſacrificio eum eſſe crucifixũ extra ciuitatẽ: extra domũ ⁊ ſub nudo celo. Que tñ magna nõ carent ratiõe: Nã chꝛiſtus qͥ paſſus nobis:nobis relinq̃ns exẽplũ: vt iequamur veſtigia eius: in his qͥ· q; dedit nobis exẽplñ ꝓpter iuſticiã ſuſtinẽdi incõparabilẽ contẽptum et paupertatẽ. Ideo em̃ contẽptꝰ eſt ⁊ execrabilis iudicatꝰ: vt nec moꝛi di⸗ nus haberet inter aliquã hoim ha itationẽ:neq; inter hoĩes niſi inter execrabiles:neq; ſb tecto aliqͥ niſi ſp celo: de ſb quo eijci nõ potuit: vt ſe⸗ cũdũ ꝓpiam:op̃pꝛobꝛiũ ⁊ abiectio lebis eſtimaret᷑. Paupꝑ vero ita fu⸗ it: vt veniẽs in mundũ:nð in ſua ſed in aliena domo naſceret᷑:⁊ natꝰ pꝛo⸗ pter inopiã loci in pᷣſepio bꝛutoꝛum gĩaliũ poneret᷑:⁊ viuẽs in mũdo nõ
Auce.. haberet vbi capur ſuũ reclinaret:nec
moꝛiẽs vnde nuditatẽ ſuã tegeret: nec moꝛtuꝰ vnde inuolueret᷑:nec ſe⸗ pulchꝛũ aut locũ vbi coꝛpꝰ moꝛtuũ collocaret᷑. Que omnia magis ſunt viuẽdo ꝑ effectum(cũ ratio exigit) imitãda qᷓ; ꝑ nuditatẽ ſacrificij nu⸗ ditas chꝛiſti ſignificã da. Neq; cõie⸗ cturare poſſum cur potius curandũ ſit vt panno operiat᷑ ſacrificium:qm̃ chꝛiſtus paſſus eſt nudus: nõ ſub te⸗ cto vel intra ciuitatẽ ð ſub nudo ce⸗ lo. Si aũt vſus nõ habet vt extra te⸗ ctum fiat ꝓpter ꝑturbationes acris: ſimilis cauia videt᷑ vt calix in ſacrifi cando nõ diſcooperiat᷑ ꝓpter quaſ⸗ dam q̃ cõtingere poſſunt ĩcõᷣmodita tes. Tutins itaq; ⁊ diligẽtius puto vt calix ne aut muſca aut aliqͥd inde cens in illũ caderet: q̃ ſepe cõtigiſſe cognoſcimꝰ operiat᷑: qᷓ; diſcoopert? cõtingentibꝰimmũdicijs exponatur. Hec ſapientie veſtre ꝓ meo intelle⸗ cru nullius melioꝛẽ rõnem reſpuẽs
Reati Anſelmi Gpiſtola
*
ridco. De his qͥ ſacrificãt de fermẽ ⸗ to: mici vobis olim quandã eplam.
Peati Anſelmi archiepᷣi Cztuarien. Epla de diuer⸗ ſitate jacramẽtoꝝ explicit. Eiuſdez bti Anſelnii Epla ſiue libẽr de fermentato et aʒymo incipit.
Mſelm'
ßuus ecclie cantua rienſis:vualeram/ mo Muuẽburgẽſi Kpo. Sciẽti bꝛeui ter loqͥr. Si certus eſſem pꝛudẽtiã vĩam nõ fauere ſuc⸗ ceſſoꝛi iulij ceſaris ⁊ neronis ⁊ iulia ni ⁊ poteſtati cõtra ſucceſſoꝛẽ ⁊ vi⸗ carium petri apłi:libẽtiſſime vos vt amiciſſimũ ⁊ reuerendũ ep̃n ſaluta rem:qĩ aũt ad defenſionẽ veritatis cðtra grecos 3 ad vos venerũt que rit: ſcðᷣm poſſe nulli deeſſe debemꝰ: opuſculũ vobis miſi qð de ſpirituſſctĩ edidi ↄtra illos. He ſacri ficio vero in q̃ idem greci nobiſcũ nð ſentiunt: multis catholicis rõnalibꝰ? videt᷑ꝛqꝛ qð agũt ñ eſt ↄtra fidẽ ea⸗ tholicaʒ · Nam ⁊ aʒymum:⁊ fermẽ⸗ tatum facrificans: panem ſacrificat. Et cum legit᷑ de domino qũ coꝛpus ſuð de pane fecit:qꝛ accepit, panẽ et bñdirit: ñ addidit aʒymũ vł⁊ fermẽ tum:certuʒ tñ eſt qꝛ aʒymũ bidixit: foꝛſitã qꝛ res q̃ fiebai nõ exigebat. Et cñ alibi ſe ⁊ carnẽ ſuã panẽ vocn nit: ſicut iſto pane hõ viuit tẽpoꝛali ter: ita illo in eternũ:nõ ait aʒmnu fermentũ: qꝛ vterq; pariter panisẽ⸗ Fð em̃ dierunt aʒymus ⁊ fermẽtũ fubſtãtialiter vt quidam putant:ſi⸗ cut hõ nonus añ pctĩ: ⁊ inuererat fermẽto peti: neqᷓqᷓ; ſubſtãtialit dis⸗ ferũt. Pꝛopt᷑ hoc ð ſol videt ſe caruẽ Iuã panem vocgſſe:⁊ depane coꝛpꝰ ſuũ feciſſe: qꝛ ſiẽ panis iſte a37 m ſiue fermẽtatꝰ: dãt vitã trãſito⸗

De fermentato et aʒymo.
fermentatꝰ eſ vel aʒymus: qᷓ;uis in lege vhi vere pĩa in figura fiebãt:p ceptũ ſit aʒymiũ in B cha panẽ co⸗ medere:vt oñderet ꝙ chꝛiſtꝰ queʒ expectabãt ſincerus ⁊ mñũdus futu⸗ rus eẽt:⁊ nos qͥ mãducaturi eramꝰ coꝛpus eius:ſilr mũdi eſſe monere ⸗ mur ab omni fermẽto malicie⁊ neqͥ⸗ tie. Jam vero poſtqᷓ; de veteri figu⸗ ra ad nouã vitatẽ venimꝰ⁊⁊ aʒymã chꝛiſti carnẽ comedimꝰ:nõ eſt nobis neceſſaria illa vetꝰ figura in pane de q carnẽ ipſam conficimꝰ. Zpertiſſi ⸗ mñ tñ ẽ qꝛ meliꝰ ſacrificat᷑ de aʒymo qᷓ; de fermẽtato:tũ qꝛ valde aptiꝰ 4 purius ⁊ diligentiꝰ fit: tũ qꝛ dñs ß̃ fecit.&ñ illud nõ eſt tacendũ: quia cñ greti anathematiʒant aʒymitas: ¶ſic em̃ nos vocãt)anathematiʒant chꝛiſtũ. Ji aũt dicũt g iudaiʒamꝰ: dicãt ſilr chꝛiſtum iudaiʒaſſe.· At ſi audẽt aſſerere chꝛiſtũ ꝓpter iudaiſ⸗ mum vt pꝛeceptum de aʒymo datũ ſeruaret: de aʒymo coꝛpus ſuum fe ⸗ ciſſe:abſurdiſſime errãt:cum illũ taʒ ſincerã nouitatẽ feciſſe ĩ fermẽto ve ⸗ tuſtatis exiſtimãt. Patet igit᷑ qꝛ cuʒ aʒymo vſus eſt ad illud opus:non E fecit vt— de aʒymo ſeruaret: ß aut vt fermẽtarios q;s pᷣuidebat re⸗ pꝛobans:aʒymitas appꝛobaret: aut cerre ſi eti fermẽtarij appꝛobarent̃᷑: aymitas quoq; appꝛobaret. Q au tẽ nos iudaiʒare dicũt:nõ eſt veruʒ: qꝛ nð ſacrificamus de aʒymo vt legẽ veterẽ ſeruemus:ßᷣ hoc diligẽtius fi at vt dñm qui hoc nõ iudaiʒando fe cit imitemur. Cñ em̃ facimꝰ aliquid qð iudei vt iudaiſmũ ſeruarẽt facie/
rlam:ita 34 eiꝰ eternã: nõ quia
hãtꝛnð iudaiʒamꝰ: qꝛ nð ꝓpter iuda imũ ſed ꝓpt᷑ aliã cãm hoc facimꝰ.
Si em̃ in diebꝰ paſche asymũ panes
aliqs comedat:ſiue qꝛ nð habet aliũ
ſiue qꝛ magis delectaf illo qᷓ; fermẽ/ tato:aut ſi quis ꝓpter infirmitatem
— circũ cidere cogit᷑:aut ſi boui
uo qͥs triturãti ne eſuriat os nõ ob⸗ turat:nullꝰ niſi ĩſipiẽs hoc agẽtẽ iu
daiʒare iudicabit. Cñ itaq; nos pa/ nem aymũ ſacrificamꝰnõ ꝑ aʒymi figurã talẽ dñm Jeſum fuiſſe ſignifi cemus:ᷣ vt ip̃m panẽ in coꝛpus eiꝰ diuina virtute opante ſicut ip̃e fecit ſignificemꝰ:nequaqᷓ; in P vetuſtateʒ legis ſeruamꝰ:ſed enãgelij veritateʒ celebꝛamus. Deniq; qñ idẽ ipᷣe hoc fecit ⁊ ait diſcipulis ſuis: Hoc facite in meam cõmemoꝛationẽ: ſi voluiſ ſet vt nos qͥbus hoc aplis pᷣcepit nõ de aʒymo faceremꝰ:pÿmonniſſet nos in eis ⁊ dixiſſet:ne faciatis ̊ de aʒy⸗
mo. Quare cũ dicẽſ: Hoc facite: aʒꝙ
mũ nõ excepit. Quis ẽ cniꝰ intelle/ ctuſ audet excipere qð ip̃e fecit:⁊ p hibere ꝙ j ſolũ nullo ßᷣmone ꝓhi⸗ uit ß etiã oꝑe pᷣcepit? Quis inqᷓ; ni ſi plꝰ ſapiẽs qᷓ; opoꝛtet ſapere tĩ cõ
fidat de ſapĩq ſua yt pꝛeſumat ᷣ ꝓ·
ferre:qꝛ cñ dixit dñs: h facite: ſiẽ cõ Wintelligimꝰ:qð egoꝛſic ĩdu⸗ itanter ſit ſybaudiẽdũ:ß nõ hoc vñ ego. Itẽ ſi dinĩa ꝑ ea q̃ digniora co⸗ gnoſcimꝰ exequi debemꝰ: cũ ſacrifi⸗ ciñ de qͥ agit de panis ſiue aʒymi ſiue fermẽtati ſba:cdſtat eẽ celebꝛandũ: quẽ panẽ dignioꝛẽ eſtĩamus ad faci endã dñici coꝛꝑis varietatem niſi il lum quẽ ⁊ veriis lex elegit ad ſignifi candã:⁊ euãgeliñ ad exhibendã eã⸗ dem veritatẽ? Ii itaq; rñdemꝰ gre⸗ cis nos h̊ de aʒymo nõ ꝓpter figurã ß, ꝓpt᷑ pᷣdictas cauſas facere: Nhil hic intelligi valet cur nos greci ana thematiʒandos: aut ſaltem rep̃hen⸗ dendos recte iudicent. It ſi dicũt nos nõ agere poſſe de aʒymoꝛſine in tellectu figure:ꝑ qð iudaiʒare ꝓba⸗ mur:ergo nec ſilr quet ad hot ip̃m vti fermẽtato ſine fugura:qꝛ et vet⸗ ſcriptura ꝑ fermẽtũ deſignat pctĩ qᷓ execrat᷑ in paſcha ſuo comedere fer⸗ mẽtatũ:⁊ noua dũ monet nos in pa ⸗ ſcha noſtro epulari nõ ĩ fermẽto ve ⸗ teri:neq; ĩ fermẽto malicie:⁊ neqͥtie. Sicimꝰ etiã qꝛ nos nõ iudaiʒamus ſi nr tenemꝰ in aʒymo: qm̃ nõ ſi⸗ gnificamꝰchꝛiſt ſine fermẽto pecca⸗ m
Luce. 22

eati ti ventuꝝ tanqᷓ; iudei:ſed mõſtramꝰ eũ talem veniſſe ſicut chꝛiſtiani: ⁊ ꝑ hoc monemur tales noſmetipſos ex⸗ hibereꝛqᷓles paſcha noſtꝝ eſt qð mã⸗ ducamꝰ⁊ illi aũt nec iudeos nec chꝛi ſtianos in hoc ſe ꝓfitent᷑: qꝛ deñ in fermẽti ſui figura:nec ventuꝝ vt iu⸗ dei: nec veniſſe vt chꝛiſtiãi ſine pec cato ſignãt: ſed potius paganis fa⸗ uẽre vident᷑:qᷓ illũ ſicut alios hoĩes peccato fermentatũ exiſtimãt. Bi ve ro aiunt chꝛiſtianos non debere vti figuris: qꝛ vetera trãſierũt in quibꝰ erãt neceſſarie:negãt vt alia taceaʒ: baptiſmũ eſſe figurã cuiuſdã moꝛtis ⁊ ſepulture:atrã aplin dicentẽ: ui cunq; baptiʒati ſumus in chꝛiſtoꝛ ie⸗ ſuꝛ in moꝛte ipſius bapttʒati ſumus: Cõſepulti eĩ ſumus cũ illo ꝑ baptiſ mnm in moꝛtẽ. Aut ſi cõcedũt nos vti figuris: ß nð ĩ eiſdẽ rebus quibꝰ in figura lex vetus vtebat᷑: ⁊ iõ non eſſe panẽ aʒymñ aſſumẽdũ ad vllaʒ figurã qꝛ adhuc in eadẽ lege accipi tur: quare baptiʒant in aqua:cũ pã⸗
2.corſ.10 tres noſtri oẽs in moyſe baptiʒati ſũt
in nubea mari:qð negare nequeũt in figura fuiſſe: vitent quoq; aquã: ne videant᷑ baptiʒare baptiſino ioãnis 5 qui haptiʒauit in aqua. Bi ðᷓ irrepꝛe henſidiliter figuratur baptiſmus in aqua:licet illð baptiſma vetꝰ qð fu⸗ tt huius noui figura in aqua fuerit: que eſt iſta grecoꝝ ſapiẽtia que pꝛo⸗ pter;ᷣ qꝛ verꝰpaſcha ꝑ qð nim figu⸗ rabat᷑ celebꝛatũ eſt in aʒymis:dete⸗ nat nos ſacrificare coꝛpus chriſti q eſt paſcha nrm de aʒymo in figura: ſiue ad cõmemoꝛãdũ quia talis fuit ille cuius coꝛpꝰ ſacrificamus:ſcʒ ſine peccati infectione:ſiue ad cõmonen ⸗ dñ nos quia coꝛpus eꝰ comedimꝰ: tales debere eſſe ſcᷣm aplin dicentẽ: Kxpurgate vetus fermẽtum vt ſitis
1.corſ.5. noua ↄiperſio ſicut eſtꝭ aʒvmi: Etem̃
paſcha nr̃m ĩmolatꝰ eſt chꝛiſtꝰ: Ita⸗ q; epulemur nõ in fermento veteri: neq; in fermẽto malicie ⁊ nequitie: in aʒymis ſinceritatis ⁊ vitatis. Bi⸗
Anſelmi Cpiſtola
ue igit᷑ in figura ſacrificemꝰ aʒymũ panẽ:ſiue ſine oi figura:nllaten⸗ nol greci repᷣhenſibiles valẽt vñdere: 6 aut ſoli nos bene agimꝰꝛilli nõ bene: aur nos meliꝰ ⁊ diligẽtiꝰ li illi bene. Pempe ſatis oñdunt ſe nullã hiera tionẽ ad ſuã ꝑtem cõfirmãdã:⁊ no⸗ ſtrã infirmandã:cũ hoc ↄtra nos ꝓ⸗ ferunt qð nullo mð ↄtra nos:aut cũ illis eſſe cognoſcif. Vbijciũt ein no bis:ſicut ĩ veſtra legi Epta:qð dicit apls: La em̃ occidit:ſpũs aũt viuifi ⁊.cotjz.
cat. Et qð Amosꝓpba Bacrificate Imos.
inq;t de fermẽtato iaudẽ. Ande nitũ
tur oſtendere: ꝙ littera que vetꝰ pa⸗
ſcha celebꝛari iubet: in aʒymis nos occidit:cũ eñ ſeruamꝰ aʒymũ ſacrifi⸗ cãdo:nõ bñ apli verba intelligẽtes. L̃am em̃ tũc diẽ occidere:qů illa in
bẽs a peccato declinat: pctin oñdit:
qm̃ niſi adiuuet gr̃avt fiat qð iubet᷑: inobedienteʒ ⁊ pᷣuaricatoꝛem facit.
Qð in epla ad Romanos ideʒ apte † möſtrat— non co ʒo.. gnoui niſi per legẽ. Nam cõcupiſcẽ⸗ ciã neſciebã eẽ pctĩ niſi lex diceret:
pta:pctin ꝑ mandatũ opatum eſt in me oẽm ↄcupiſcentiã. Bine lege ein per moꝛtuñ erat: Rgo aũt viuebã ine lege aliqñ. Bed cũ veniſſet man datũ pctm̃ reuixit: Igo aũt moꝛtuꝰ ſum ⁊ inuentũ eſt mihi mandatũ að erat ad vitã: B eſſe ad moꝛtẽ· Nam peccatũ occaſione accepta ꝑ manda tũ ſeduxit me ⁊ ꝑ illud occidit. Sic 7a ſine adiuuante gr̃a occidit: ñs aũt viuificat:ſiẽ ait idẽ aplſad itũ:
Nõ ↄcupiſces. Occaſione aũt acce/ gxd.⁊c 1*
Cũ aũt benignitas ⁊ humanitas ap/ Litũ q·
paruit ſaluatoꝛis nr̃i dei:nõ ex oꝑibꝰ inſticie q̃ fecimꝰ nos:ᷣ ſeðᷣm ſu miſe ricordiã ſaluos nos fecit ꝑ lauaerũ regenerariõis ⁊ renonatidis ſpũ ſſan eti: quẽ effudit in nos abunde per ie⸗ ſum chꝛiſtũ ſaluatoꝛẽ ñmꝛ vt uſtifi cati gr̃a ipſius heredes ſimus ſcm
ſpem vite eterne. õ cñ dixiſſet: Suf yrl ʒ
fictẽtia nr̃a ex deo ẽꝛqͥ ⁊ idoneos voc feẽ miſtrol nouiteſtamẽti addißd
34 „ ₰
itn
vid nob tiit
dn
40 im ſt

i nniizx
— i dnin
eee
tnetim — uriinuin lus n⸗ Bwir —.
a„
ciñt. Quod at aſſumũt de
Be ermentato etaʒymo.
lia ſed ſpũ: L̃a em̃ occidit:ſpũs aũt viuificat. Ac ſi dicat: Fecit nos deuſ miſtros noui teſtamẽti: qð nõ eſt in lr̃a occidẽte: ſicut vetus:ð in ſpiritu
viuificante. Ad vtrũq; vero:ad oc⸗
eiſionẽ ſcʒ littere:⁊ ad viuificationẽ
—— qð ſubiũxit: Qð ſi mini
o moꝛtis litteris defoꝛmata in lapidibus fuit in gloꝛia:ita vt ñ poſ⸗
ſent filij iſrael intẽdere in faciẽ moyſi
ꝓpter gloꝛiã vultus eiꝰ que euacua/
tur:quõ nõ magig iniſtratio ſpũs erit in gloꝛia? Hã ſiminiſtratio dam
natiõis ĩ gloꝛia eſt:mlto magis abũ dat miniſteriũ iuſticie in gloꝛia. Nã nec gloꝛificatũ eſt qð claruit in hae ꝑte ꝓptet excellẽtẽ gloꝛiã. Si em̃ qð euacuat᷑ ꝑ gloꝛiã eſt;multo mag ꝗð manet in gloꝛia eſt. Habẽtes igit᷑ ta lem ſpem:mlłta fiducia vtimur:⁊ nð ſicut moyſes ponebat velamẽ ſuper faciẽ ſuã vt nõ intẽderent filij iſrael in faciẽ eius qð euacuat᷑: ſed obtuſi ſunt ſenſus eoꝝ Aſq; in hodiernus diẽ em̃ idipſũ velamẽ in lectide ve ⸗ teris teſtamẽti manet nõ reuclatum: qð in chꝛiſto euacuat᷑: ß vſq; in ho/ diernũ diẽ cũ legit᷑ moyſes:velamen
poſitum eſt ſuꝑ coꝛ eoꝝ. Cñ aũt con
uerſus fucrit ad dñm:tunc auferetur velamẽ. Dñs añt ſpiritꝰ eſt: Abi añt ſpũs dñi:ibi libertas. Mos vero oẽs reuclata facie gloꝛiã dñi ſpeculantes
in candẽ imaginem tran ffoꝛmamur
a claritate in clgritatẽ: tanqᷓ; a domi ⸗ ni ſpñ. Jõ habẽtes hãc adminiſtra ⸗ tionẽ iuxta quã miſericoꝛdiã cõſenti ſumus nõ deficimus. De occiſione
lfe ⁊ viuificatiõe ſpũs: ſuꝑfluũ mihi
videf ſuꝑ hoc aliqd addere. Patis
itaq; patet qꝛ nec grecis ꝓdeſt: nec
nobis obeſt qð de occidẽte lra eta: Venite in galgala⁊ impie agite: ⁊ ſa
mos · 4 crificate de fermẽtato laudẽ:ĩtelligẽ dum ett eſſe dictũ aut appꝛobando
tale ſacrificiũ aut repꝛobãdo. Sʒ ĩh̃ pᷣcipit ꝓpheta: vt ſcqᷣm eos loquar: illos occidit lra qui Iram ſeruãdo de
————
fermẽtato ſacrificᷓt. At ſi hec expꝛ bꝛãdo dictũ eſt: qua frõte eniftere qð ꝓpha in ſacrificiũ execratur: aut quã rde hec in auctoꝛitatẽ ſibi aſſu⸗ munt? N aũt ᷣ ꝓpha nõ iubendo ß repᷣhẽdedo dixerit:dubiñ nõ ẽ:vłcũ B ipie auctoꝛitas ſociauerit. Dixerat em̃: Venite ad bethel ⁊ impie agite. Et paulo poſt ↄtinuata increpatiõe ait: At ſacrificate de fermentato lau⸗ dem. Aut ergo tanta rõne partẽ ſuã fermentarij defendant: quãta ſuam roboꝛãt ſinec illud va⸗ lent: nec iſtud volũt:ſaltẽ nõ repᷣhẽ dant aʒymitas. In tertia q̃ſtiõe ſic ĩ telligo: mãdaſtis qꝛ greci deteſtant᷑ noſtra ↄnubia: vbi cognati cognatj copulãt. Quod cur faciãt: nullã vi deo auctoꝛitatẽ aut rationẽ. Nam ſi b in ſuis fieri ꝓhibent conubijs: aut nõ extendunt cognationes vſq; ad ſeptimaʒ generationẽ ſicut nos: aut impoſſibile videt᷑ ſᷣuari qð pᷣcipiũt. Punt em̃ ſepe in vna cognatiõe pl? qᷓ; centũ viri aut mulieres egẽtes cõ iugio. Totidẽ itaq; cognatiões inue nire neceſſe eſt de quibꝰ ſingulis ſin ⸗ guli eliganf viri ⁊ mlieres qᷓbꝰ illa de vna cognatiðe ſinglis ſinguli co ⸗ pulent᷑. Aut itaq; deteſtabilia ſũt in dubitant᷑ eoꝝ cõnubia ſi inter ſepteʒ eneratides ſunt. Mec debẽt rephẽ⸗ ere noſtra qñ cognati cognatis cõ⸗ iungunt᷑ de alia cognatiõe: qð nulla hibet auctoꝛitas vel rõ:aut impoſ ibile ẽ:vt dixi:ſeruare qð pᷣcipiunt: vt ſcʒ tot cognatides exquirant᷑ ad vnius cognationis cõnubia: que ſũt in illa viri ⁊ mulieres petẽtes cõiu⸗ gia: ſine omni auctoꝛitate ⁊ rõ⸗ ne abſq; dubio rõnabiliter refutan ⸗ dum ludicaf. Beati Inſelmi Apiſtola de fer ⸗ mentato et aʒymo explicit.
Eiuſdeʒ beati Anſelmi Cã̃ uarieñ archiep̃i liber ð ve
mentis:mẽbꝛis ⁊ actibuſ
deo attnbutis:incipit.
—

Zhicunqʒ
ſacra ſcriptura ſparſun
„ dinerſis libꝛis ĩ deomo tus animi ſen humana membꝛa deſcribit: id ẽ
caput:capillos: oculos:palpebꝛas: aures nares:os:labia:coꝛ: linguam: imaginẽ vterũ:manus:dextram: ſini ſtrãꝛ digitos: ſiue digitũ: bꝛahiũ:ali as ſcapũlas vẽtrẽ poſterioꝛa pedes. Item motus aĩ: irã:furoꝛẽ.obliuio⸗ neʒ: penitentiã: recoꝛdationẽ:⁊ alia his ſimilia:nð carnaliter iuxta hiſto⸗ riam a recte intelligentibus ſcienda ſunt:ſicut a iudeis?⁊ pleriſq; hereticꝭ carnaliter intelligenda ſunt ⁊ confi tenda. Bi quis deo humana mem ⸗ bꝛa ſeu motus animi moꝛe humano ineſſe credit:ꝓculdubio ĩ coꝛde ſuo idola fabꝛicat. Igit᷑ vt dictũ eſt fi guraliter deñ caput ipſa eſſentia di⸗ hinitatis eius que om̃ia pᷣcedit:⁊ cui ſunt omua ſubiecta intelligere debe⸗ mꝰ. Capillos vero eius capitis ſan ctos angelos: ſeu vniuerſos electos typice accipi opoꝛtet. De qͥ in ſacfo in libꝛo Danielis: Aſpiciebã donec ſedit. Veſtimentum eiꝰ quaſi nix cã⸗ didum: ⁊ capilli capitis eiꝰ qusaſi la⸗ na mũda. Hic eĩ icnth veſtimen/ tum candidũ dei:q pitis eins:ſctõs videlicet angelos: ⁊ multitudinẽ ſctõꝝ dealbatoꝛuʒ. Ael certe ideo capilli eius lane mũde cõ⸗ parant᷑:vt per hoc antiquus dierum eſſe credat᷑ Dculos dicit᷑ hẽe:ꝓ eo ꝙ omnia videt: ⁊ nihil eñ latet in⸗ cõſpectu eius: vt ait apls. Nulla cre atura inuiſibilis eſt: oĩa ei nuda et aperta ſunt oculis eius. Aliter vero oculi reſpectu gratie eius itelligunt.
— Heb.4.
Wõ33.
eius: ꝑ q̃ lumẽ ſcientie ſubminiſtrat: myſtice accipiunt᷑: vteſt illud in pſal Põ.is. mo· Mꝛeceptũ dñi lucidũ illumi.⁊c.
zpeati Aſelmi Lber
thꝛoni poſiti ſunt: ⁊ antiquus dieꝝ
⁊ꝑ capillos ca⸗
Breſt in pſalmo: Oeuli dñi ſuper iuſtos. Item aliter oculi dñi pᷣcepta
Palpebꝛe dñi occulta ⁊ incõpꝛe⸗ iml penſibilia iudicia eins:ſiue ſpiriual nimn in diuins libꝛis eius locutio innuit. de q Se quibus occultis ⁊ incõpꝛehenſi⸗ vi ſah bilibꝰ ſacramẽtis: atq; iudicijs dici de tur in pſaimo: Pal pehꝛe eius inter⸗ z chüt rogant filios hoĩm: id eſt pꝛobant. ð·lo⸗ ſute
ures habere dicit᷑ deus ꝓpter bu4ön
qꝛ S Aui nihil Se 3 n latet. De qͥ in libꝛo Bapiẽtie ſcriptũ Saß 1, ndecpt tus murmurationũ non abſcondef. egpt Mares dei inſpiratio eius in coꝛ⸗ 3 de fideliñ: vt eſt illud in libꝛo reguz. did Aſcendit fumus de naribus eius: id ⁊ Re d tnet eſt lachꝛymoſa compunctio peniten gni tium inſpiratione eius. Facies ſah cognitio diuinitatis eius ad hoĩes. tin ctr
De q̃ᷓ cognitiõe ĩ pſalmo ſcriptũ eſt: Gſtède nobis dñe faciẽ tuã ⁊c. oc Pẽ · V 8
eſt dona nohis cognitionẽ tuã: que ſiun flii cognitio ꝑ filiũ hominis hominibus it innotuit:ipſo dicente in euangelio: nce Nemo nouit patrẽ niſi filius:⁊ cui Hatbn intel voluerit filius reuelare. Aliter vero nes facies dei ſignificat inuiſibilẽ eſſenti gaß
am diuinitatis dei— qua ipſe i dñs ad moyſen ꝑ angelũ rãdens ait: c Poſterioꝛa mea videbis: faciẽ aũt Sxoð.ʒ. 6 meã videre ñ poteris. Ac ſi dicat: in i
carnationem meã videbis in nouiſ⸗ lʒ ſimis diebꝰ:diuinitatẽ aũt meã vide ʒ ſ re nõ poterf. Ws dei: filius piis.i. chꝛiſtus dñs. De qͥ Eſaias ꝓpheta 1t ex ꝑſona iudeoꝝ affatus ait: Nuia Chret ci os eius ad racundiam ꝓuocauimꝰ. h1 ſch Aliter vo os eiꝛ dñi ᷣm̃ox eiiuſſio u accipit. De quo ſermõe dũi pᷣdictus he ꝓpheta ait: Os dñi locutũ eſt hec· gʒs. d Serbum dei filius patris:ꝑ quẽ oĩa er facta ſunt. Deqͥ in pſalmò: erbo ꝑxõ.n. d dñi celi firmati ſũt: ⁊ ſpiritn oꝛis eieꝰ*ge omnis virtꝰ eoꝝ. Et alibi: Miſit de/ põ.ios. hn us verbum ſuũ ⁊ ſanauit eog. Et in pn euãgelio ſcðᷣm iohannẽ: In pᷣncipio Job. n erat verbum. ¶ Lingua dei myſtice?“ ut ſignificat ſpĩſctũm:per quem deus
pater ſecretũ ſuñ manifeſtauit homi ⸗ nibus:vt in pſalmo: ingua mea c/ Nõ·44 i

unhe lamꝰſcribe. Labia dei myſtice cõſo hsit nãtia vtriuſq; teſtamẽti intelligunt᷑. — De quibꝰ teſtamẽtis in Pꝛouerb.
neb ſcriptũ eſt: Dininatio ĩ labijs regi: ĩ
sdoin i iudicio nõ errabit coꝛ eius. Bꝛa⸗ batnc n chia dei patris eius filius intelligit: W ſicut eſt illud in Aſaia ꝓpha: Et bꝛa⸗
e. 31. chia mea populos iudicabũt. Bꝛa⸗ inin chium dei pis ſingulariter filius ei⸗ n hiere. 21 accipit᷑:⁊ de qͥ Hieremias ait:Et nũc
dñe deus qui eduxiſti ꝓplin tuum de
nhn egypto in manu foꝛti:⁊ bꝛachio extẽ ickihiud to. Iccirco aũt filiꝰ dei piis bꝛachiũ mudeimne dict quia creatura electa ab ipᷣo cõ⸗ tinet. Dextera dei patris: idẽ vni⸗ Fne. 3 genitus filius: de qͥ in pſalmo ex ꝑſo unxs na hoĩs aſſũpti: Dextera inqͥt dñi fe
sas ſs 117 cit virtuteʒ. Aliter vero dñi dextera:
vs ditkcitit gliaʒ pãis ⁊ eternã btitudinẽ ſignat: odi 6 de quo in pſalmo ex perſona ꝑĩis ad s.. filiũ: Jede a dextris meis. Dicitur podmn aũt ⁊ dexteraldei oĩs electa creaturs upnitiſ in celo ⁊ in terra:ſicut⁊ ꝑ ſiniſtrã eiꝰ — intelligit repꝛoba creatũra.i.demo ⸗ — nes ⁊ oẽs ad leuã poſiti:eter — na ſupplicia ſuſtinebũt Wanꝰ dei — pĩis:filiꝰeiꝰaccipit᷑: ꝓ eo ꝙ ꝑ ipᷣm fa
nn cta ſunt om̃ia: ſicut? illud in Eſaia: . mis manus mea fecit: ⁊ facta ſůt l.66. oia. Zlit᷑ vo manꝰ dei:ptãs ei intel ennei nicsu ligit᷑. De qᷓ ptãte in libꝛo hieremie
iere.. ſcriptũ eſt: Sicut lutũ in manu figu
li: ita vos in mann mea domꝰ iſrael. — Itẽ ꝑ manꝰ dñi flagellũ accipit᷑. De udeo thtt cuiꝰ pcuſſione in Sophonia ꝓpheta
Fopß. 1. ſcriptũ eſt: Ertendã manũ meã ſu — iudã: ſuꝑ habitatoꝛes Hierlin:⁊ d ecwiirijt ſperdã dehoc loco reliqas baal ⁊c̃. Vdi kei⸗ Mꝛo ꝗᷓ dñi ꝑeuſſione btũs Job de ob. 19 ſemetipᷣo ait: Wanꝰ dñi tetigit me. Digitue dei ſingularit ſpũſſanctus
Aaccipit᷑. Vqͥ ſpũſctõ lex duabꝰ in ta⸗
—— buiis lapideis in monte Vinai ſcri⸗ * pta narrat᷑. Ipſe em̃ ſcripſit:qͥ ſcribẽ
in da dictauit icẽ ſpñſſanctꝰ.e qͥ ſpũ cn an euce. n. Ltö dñs iensgelio: Gi egoĩ digito n. 1** dei eijcio demonia. i. Jiego in ſpñ püiin dei eijcio demonia. Bicut em̃ digituſ ühim cũ manu vłbꝛachio: manus vero vł
De expoſitione membꝛoꝛũ dei
os opꝑa digitoꝝ tuoꝝ. Mer celos eiñ
ipſo: eſt ex ißſtantia ſuga: ꝑ oĩa ſibi
pheta: Eructauit coꝛ meũ verbũ bo
bꝛachiũ cũ coꝛpe: vnñ ſũt ĩ natura: ita ꝑr̃ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſctũs tres quideʒ perſone:ß vna iba diuinitatis. Digi⸗ ti dei pluraliter: ſaneti intelligunt᷑ꝓ phete:ꝑ quos ſpũ ſſctũs libros legis ac ꝓphetaꝝ ſua inſpiratiðe ſcripiit: de b⸗ ſcriptũ eſt: Aidebo celos tu/ Pð
libꝛos legt ⁊ ꝓphetaꝝ:ꝑ digitos ve ro ſctõs vt dictů eſt ꝓphetas inſinua uit. Imago dei pꝛis: iuiſibilis vni genitꝰ filiꝰ: de qͥ apls: Imago dei in ⸗ Coloß.1
uiſibilis. Aliter nãq; eſt imago dei in filio ſuo: qm̃ nõ aliũde ð̃ ex ſemet
ſimilẽ genuit ⁊ equalẽ. Aliter vero aĩam hoĩs quã nõ ex ſe:id eſt de ſua Wa ſicut pleriq; heretici opinati ſunt genuit:ßᷣ ex nihilo creauit. Bicut ali ter imago eſt cuiuſlibet regis in filio eiꝰ: quẽ er ſemetipᷣo ſibi ſimilẽ genn it.i.hõ hoĩem. Aliter vero in anulo eiꝰ: ſiue inter era imago eiꝰ exp̃ſſa q̃j nõ eſt qð ip̃e:ſicut filiꝰq naturaliter hoe eſt qð ⁊ pater. Coꝛ dei patris artanũ ſapiẽtie eius myſtice innuit. Ex qͥ verbũ idẽ filiũ ſuũ impaſſibili
ter ſine initio genuit:ipᷣo dicẽte pꝛo⸗
num. Plas habere dẽ deꝰ ꝓ eo ꝙ Nõ.44 moꝛe auis electos ſuos tanqᷓ; pulloſ W ſe iũgit:fouet:⁊ ab inſidijs diabo/ li ⁊ maloꝝ hoĩm ꝓtegit: bñ ꝓpheta ait: Bub vmbꝛa alaꝝ tuarum ꝓtege Ps. 16 me. Bcapulas dicit hie deus:a 186⸗ — in ſcapulis uis poꝛtat. Ne q in pſalmo: Scapu lis ſuis obumbꝛabit tibi.⁊ẽ. dehr Nð · vo⸗ dei ſecreta oꝛigo ſße eius accipitur. Sñ ĩ pſalmoꝛ Ex vtero ante lucifey. Põ.i0o
Aliter venter dei incõpꝛehenſibilia iudicia— nequeũt myſti
ce inſinuant᷑. De qͥ occlto iudicio ei⸗ in libro Job ſcriptũ eſt:De cuiꝰ vte ⸗ Job. 53
ro egreſſa eſt glacies: ⁊ gelu de celo ⸗ q;s genuit? Woſterioꝛa filij dei ĩcar natio eiꝰ accipit᷑.de q̃ poſterioꝛiꝑ⸗ te:filiꝰ in mõte ſinai ad moyſen ꝑ an gelũ loq̃ns ait: MPoſterioꝛs mea vi⸗ groð.ʒ
—

Se S ———— S—
6 debis:faciẽ aũt meã videre nõ pote ris. Pedes dei ſtabilimẽtũ virtutis eius:eo ꝙ vbiq; pñs:⁊ vninerſa illi
Wiecta ſunt:ipᷣo dicẽte p Eſaiã pꝛo⸗ Eſa.66. phetã: Celũ mihi ſedes ẽ:Terra aũt
ſcabellũ pedũ meoꝝ. Aliter pedes fi
lij deiincarnatio inteliigit:q̃ diuini⸗
tati ſßiecta eſt tanqᷓ; capiti pedes:ſiẽ ꝑ caput diuitas:ita ꝑ pedes eiꝰ hũa⸗ nitas exp̃mit᷑. De q̃ ůanitate ĩ Bx⸗ Exo.⁊4. odo ſcriprũ eſt: Sdebant dñm: eſt
moyſes⁊ aarõ ⁊ nadab⁊ abiu ⁊ ixx.
de ſenioꝛibꝰ ppli ib pedibꝰ eiꝰq̃ſi opꝰ
apidis ſaphyrini: ⁊ q̃ſi celñ cũ ſere
nñ ẽ. Siẽ em̃ ꝑ lapidẽ ſaphyrinũ cele
ſtes creaturas vłſctõs ã geiosꝛita ꝑ
celũ ſerenũ ſctãm ecctiam electoꝝ ex
poibꝰ aſſũptam: figuralit᷑ mõſtrare
voluit: Suꝑ q̃s crẽaturas hõ aſſũ/
prꝰ dei fili i perpetuũ regnat. De
Põ. s. in pſalmo: Dia ſßieciſti ſub pedibus eiꝰ. Alit᷑ aũt pedes dñi id ẽ ieſu chꝛi⸗
ſti ſignificati ſunt ſctĩ pꝛedicatoꝛes. Deut᷑.zʒ. De qͥbus in Seut. ſcriptus eſt: Qui appꝛopiquãt pedibꝰeiꝰ:accihiet de doctrinis iliꝰ. Veſtimẽtũ filij ðialt
qñ caro eiꝰ q̃ a diuinitate aſſũpta ẽ:
ĩ diuis libri figuralit᷑ accipit᷑. De qͥ ĩ⸗
dumẽto carnis eſaias vaticinãs ait:
gſa. 63. Quis ẽ iſte qͥ venit de edom?⁊c̃.
Rurſus veſtimẽtũ eiuſdẽ dñi:ſctã ec
cleſia accipit᷑:q̃ ꝑ fidẽ ac dilectionem
ei ↄiůcta eſt. e qͥ ſcriptũ eſt in pſal⸗
Põ. ↄꝛ. moꝛñs regnauit: decorẽ̃ indutꝰ ẽ. — ⁊ĩalio pſalino:Cõfeſſionẽ ⁊ decoꝛẽ Põioʒ. iduiſti: amictꝰ lumine ſiẽ veſtimẽto. Palli chꝛiſti ecelia ei⸗ intelligit. Deqᷓ i libꝛo Beneſis ſcriptũ eſt:La⸗ nutt in vino ſtolaʒ ſuã:hoc eſt in ſan/ Beñ. 2. guie paſſiõis carnẽ ſuã:⁊ in ſangui ne vne palliñ ſuũ:id ẽ eccliam ſuam. Calciamẽtũ dñi ñi ieſu chꝛiſti mv⸗ ſtice ſignat incarnationẽ eiꝰ quaʒ ex moꝛtalitate hũani generis aſſumere dignatꝰeſt. De q̃ incarnatiõe ſua ip̃e Põ. 3. ꝑ pðam in pſaimo ait: In idumeaʒ * extendã ealciamẽtũ meñ:id ẽ añ ple⸗ bem gentiũ manifeſtabo incarnatio⸗ nem meã. Egreſſus aduẽtꝰ filij dei ĩ
Beati Anſelmi Lber
mundũ: ⁊ regreſſio ad piem: de qͥb⸗ pſalmiſta ait: Viſi ſunt greſſꝰ tui de
us greſſus dei mei qͥ eſt in ſctõ. De ce Põ
lo venit ĩ vteꝝ virgĩs: de vtero o naſcẽdo poſitꝰ eſt in pᷣſepio. Poſtq; oĩa implenit ꝓ dbꝰa pie miſſus ve⸗ nerat:appenſus eſt in ligno cruc:de cruce aũt depoſitꝰ coꝛpꝰ ſepultũ eſt:
ſcðm vo aiam ad inferna deſcẽdit:
tertia aũt die ꝑ potẽtiã ſue diuitatis carnẽ ſuaʒ de jepulchꝛo ſuſcitauit:⁊ poſt diem reſurrectiõis ſue qdrageſi ma die vidẽtib?ꝰ aplis aſcẽdit ĩ celũ: ſedet ad dexterã pẽis.i.in glia eius. hi ſunt greſſus filij dei · Iſte deſcen ⸗ dẽs in ſacris ſcripturis legit᷑. Aſcẽ⸗ dere dã deꝰ cũ filꝰ carnẽ ex nobis aſ⸗ ſumptã in celũ captiuam euexit: ſiẽ in pfalmo: Aſcẽdẽs in altũ: captiuã
duxit captiuitatẽ: qꝛ naturaʒ hũani Pẽ.
generis q̃ a diabolo ĩ mũdo captiua retinebat᷑: aſſumẽs in celum ſecũ vbi nunqᷓ; antea fuerat tanqᷓ; captiuã de poꝛtauit. Abſcõdere dicit deꝰ fa⸗ ciẽ ſuã:cũ ſe quibuſdã eoꝝ exigẽtibꝰ culpis abſcõdit:ſicut in pplo iudeo ⸗ rũ nñũc impletũ videmꝰ: qꝛ negãtes filiũ dei ſciam veri dei ita ꝑdiderunt vt ſuniles foꝛẽt gẽtibꝰ qͥ deñ nõ no⸗ uerũt. Oñdere dã deus faciẽ ſuã:cũ reſpectu ge ſue qͥbꝰ vult ſeʒ electꝭ ſu is feip̃m ĩ coꝛda eoꝝ occulta inſpira tide inſtituat: ⁊ ad diligẽdũ ſe amo rẽ ſu infundit. Sedere dicit᷑ nõ coꝛ palit᷑ hñano moꝛe ß potẽtionalit᷑ ſu per oẽm creaturã rõnalẽ pᷣſidere:vt eſt illud in pſalmiſta: Regnauit dñs ſuꝑ gẽtes deꝰ. Sedere etiã dĩ deꝰ ſu per cherubin:qð interpᷣtat᷑ mltitudo vel plenitudo ſcĩe:pqðſ ignificant᷑ ſctĩ ãgeli ſeu mẽtes ſpũaliũ viroꝝ ĩ qbꝰ deꝰ viſibilit᷑ pᷣſidet ⁊ regnat. Vn illis em̃ ſedet qͥ ſeia eiꝰ dilectiõe ple⸗ ni ſunt. In ꝓuerbijs quippe ſalomo nis ſcriptũ eſt: Aiĩa iuiti fedes cit ſa/ piẽtie. Bapĩa vo dei pãis chꝛiſtus ẽ qᷓ in aĩabꝰ ſctõꝝ dã ſ ehere el cẽde⸗
re dẽ in můũdũ qñ aliqᷓd nouũ qð an⸗
tea ñ fecerat: ĩ crestura hũana oꝑa⸗
6,
1
urſi nt p ſüst qů e att
„„ctip
inal

2
3
33 tur: ſicut fili dei pãis deſcẽdiſſe nar⸗ nuſ rat:qñ verã carnẽ de maria virgĩe nn ꝓpt᷑ redẽptionẽ nr̃am ſuſcepit:⁊ ve⸗ n„h rus hõ fieri dignatꝰ eſt:nõ amittẽdo Lir qð erat ß̃ aſſumẽdo qð nõ erat. De
R cuiꝰdeſcẽſiõe id ẽ ĩcarnatiõe ſcriptũ
eſt ipſalmo: Et iclinautt celos et de 17. ſcẽdit:⁊ caligo ſ pedibꝰ eiꝰ. Celos ĩ clinauit: qñ añ aduẽtũ ſuũ ꝑ nñcios angelos ſiue ꝓphas miſit qͥ eiꝰ aduẽ
tũ hdibꝰ nũciarẽt. Caligo ſub pedi⸗
57
S
daybit bus eiꝰ fuit:qꝛ impij hoĩes ob ſuã ma deniis liciã incarnationẽ eiꝰ agnoſcere no⸗ gelnihſ luerũt:ß neq; adhuc pñt. Stare dicit ſcnn dens cũ nos infirmos.i.ſu creaturã waiaih 3d— ons ncin netꝛ vt eſt illud ĩ abacuc ꝓpha: Ste ⸗ b.3. t möſusẽterrã ⁊ dilſojuit gere⸗ heilsut. e. rt: poſtea ſurripiẽte fidia vel qͥli⸗ —— bet delictoꝛ ab eis recedit ⁊ ad alios 1 1n trã ſit: quẽadmodũ de iudeis ad gen Ptu tes:de hereticis ad catholicos:ſeu de ſcwale qbuſlibʒ irreligioſis ⁊ negligẽtibꝰ ꝓ vcetiunn vitio ſuo: Recedere dã deꝰ⁊ ad alioſ — trãſire:qͥ nõ localit᷑ aut viſibilit᷑: ſed cinrnt üuſibiliter occulto iuſtoq; iudicio fa bräſwixt cere ↄſueuit. Imbulare di deꝰ nð de
loco ad locũ trãſeũdo:qð eſt impiũ giet credere: ambulare ereſt in coꝛdibꝰ — 2.Co. 6. ſctõꝝ delectari:ſiẽ ſcriptũ ẽ Et inha
nmtinzji bitabo in eis: ĩambulabo ⁊ ero illoꝝ nnd Smn deꝰ. Ael certe ambulare dei ẽ ĩ ſcris no nrſjnti pᷣdicatoꝛibꝰ ſuis de loco ad locũ trã crmituit ſire. Loq dei ẽ ĩuiſibilit᷑ ſine ſono vo pun lx cis: vel qͥlibet ſtrepitu occulte n men
„ r— ribꝰ ſctdꝝ volũtatẽ ſuã atq; rectum „ jn intellectũ inſpirare:ſeu futura ſctĩs npn reuelare. MQue locutio dei vt quidã woli& volũt tribus modis accipit᷑. Pꝛĩo 1nni ſiü* nãq; mõꝑ ſßiectã creaturã:ſiclt ad
nbin 5* 8 moyſen ĩrubo igneo apparuit:vłſiẽ Situri Sroð· z ad abꝛahãt vel iacob ⁊ ceteris ſctis: 3½ in angelis apparere dignatꝰ eſt. Scðoo mõ in ſomnis:ſiẽ ad iacob zwü bſ ⁊ ad ʒachariã ꝓpham: ⁊ ad ioſeph ſeisi ſpõſum marieꝛ⁊ in alijs ſcrĩs qͥbſe⸗ 15ciu cretũ reuelare voluit. Tertio autem inn mõ nęq; ꝑ creaturã viſibilẽ neq; per
De membꝛis deo attributis ficit:quẽadmodũ'n libꝛis
ppauit: Idẽ vidẽtes facit atʒ pᷣdicã
poſt ciꝰ interrogationẽ ꝓbationẽ ſi⸗
treaturã ſuã quõ ñ vult ꝑire:ſepe ca
—————
hoiem ð occulta tĩ ĩſpiratiõe innin⸗ bilit᷑ coꝛda ſuoꝝ tãgẽdo loq̃ntes et Barus ſcriptũ ẽ cũ ip̃iꝓpbe ſß ito aflati ſpů diuĩio exciamabãt dicẽteſ: dic dñs. e.— 3 o repꝛobare:ſiẽ Aſatas ꝓpha: Rt vi gſa. 56. dit⁊ malũ apparuit ĩ— eiꝰ. Itẽ A. v⸗ alit᷑ videre dei eſt nos vidẽtes face⸗ re:vr eſt illð ĩ pſalmo: Pꝛoba me de MPð.⁊ʒs. us ⁊ ſcito coꝛ meũ. Wodꝰ iſte locu M tiõis ⁊ in libꝛo btĩ Job ſilt reperit᷑: vbi de ſapĩa pãis ꝑq;plurĩa infima locutꝰ eſt de deo pãtre adiecit:Cunc Job.28. vidit illã ⁊ enarrauit ⁊ ĩueſtigauit ⁊
tes ⁊ inueſtigãtes atq; alijs annũciã tes. Cognoſcere dei ẽ cognoſcẽteſ fa cere:ſiẽ ait ad abꝛahã: Nũc cognoui geñ.22. qm̃ timeas dñm. Meq; eĩ in tꝑe co nonit qͥ fecit oĩa añqᷓ; fiãt:ß cogno cere deꝰ dĩ cognoſcẽtes facere: vbi qᷓ pꝛiꝰ de ſe q̃les eẽnt incogniti erant
bimetipᷣi manifeſti fierẽt:ſicut eſt ⁊ il lud in lege moyſi de ppło iſraelitico: Vt tẽptẽ eos inqᷓt vtꝝ cuſtodiãtmõ gxoð. 16 data mea an nõ. Neſcire deiẽ q̃ſdaʒ repꝛobos repꝛobare:ſiẽ illð in euan⸗ gelio: Neſcio vos. Ielare dã deꝰ cũ matth·25
ſtigat: coꝛripit: atq; flagellat: ⁊ fla⸗ gellãdo ad ſe reducit: Vel ʒelare dẽ deꝰ cũ nullũ pctĩ impunitũ vult re linq̃re: iuſtꝰ eſt eĩ:⁊ ið oĩs ĩiuſticia execrabił eſt illi:quã vt dictũ eſt nul lo mõ ĩpunitã patit᷑. Jraſci dr̃ deꝰ ñ aĩ motu vł q̃libet ꝑturbatide q̃ illi oĩno acciderenõ põt: creature de⸗ linq̃nti.i.hoĩbꝰ ĩpijs ⁊ peccãtibus: iuſtã dã ĩferre vltionẽ: h eſt reddere illis qᷓ meruerũt:⁊ vltio diuĩa iſte fu roꝛ dã. Penitere deꝰ dã nõð ꝙ moꝛe hoĩm ꝓ trã ſactꝭ opibꝰ ſuis peniteat. Qui em̃ oĩa nouit añqᷓ; fiãt: ꝓ terre nis actibꝰ ſuis penitere ñ pᷣt. Iʒ pe⸗ nitẽtia ði ẽ ſtatuta mutare:⁊ qð tem poꝛaliter inchoatũ fuerat ĩ alið mu⸗ tare:⁊ aut de bono exigentibus cul⸗ m 4

tuiſſe deũ: ꝙ cõſtituiſſet euʒ regem. Vel ſicut nůũc videmꝰ in pplo iudeo⸗ rum actũ:qͥ cũ eſſet pplus dei: ob im pictatem ſuã facti ſunt ſynagoga ſa⸗ thane. De malo vero bonũ:ſicut ac⸗ cidit ppło gẽtiũ qᷓ ante ppls diaboli: mõ factus eſt dei. Hoc qͥppe mð: oc⸗ culto dei iudicio iudas pꝛoditoꝛ de aplatus gradu lapſus:in inferni ba⸗ ratro demerſus eſt: latro vo poſt cri men rapacitatis de cruce ad ꝑad.ſuʒ tranſlatus eſt. Hanc quoq; muta⸗ tionem de bono ad malũ:iue de ma⸗ lo ad bonñ vt dictũ eit:q̃ occulto iu⸗ ſtoq; udicio dei ꝑ ſeueritatẽ iuſticie: ſiueꝑ miſericoꝛdiã eius fiat: penutẽ⸗ tiam dei dicimus:quod expꝛeſſius in libꝛo Hieremie ſcriptũ eſt: Nõ peni⸗
tere dei ẽ: ſtatuta mutare nullomõ: Põ.10 vt eſt illud in pſalmoꝛ: Jurauit do⸗
minus ⁊ nõ penitebit eũ.i.pater ad
8 filiũ: Tu es ſacerdoſĩ eternũ. Bacer
dos dei patris dictus eſt filius dei: fi
ſcðᷣm diuinitatẽ: ß ſcðm hũanitatẽ: in qua ſep nobis ꝑ paſſionẽ ⁊ moꝛtẽ ã acceptabile ſacrificiũ deo patri obtulit: vt eſſet ſacerdos qͥ ⁊ ſacrifi⸗ ciů eſt. Vhliniſci dicit deus:cũ qᷓbuſ dam impijs ⁊ peccatoꝛibus nõ miſe ⸗ ret᷑:qð vtiq; nõ facit ꝑ crudelitatem j in deo nõ eſt:ſed ꝑ occultũ iuſtũq; dei indiciũ. Indurare dĩ deus qͥ:un⸗ daʒ maloꝝ coꝛda:ſicut de pharaone
Lroð. 10 rege egypti ſcriprũ eſt:nõ ꝙ oĩpotẽſ
deus p potentiã ſuã eoꝝ coꝛda indu rauit:qð impiũ eſt ita credere: ð exi gentibus eoꝝ culpis: cũ duriciã coꝛ⸗ Zte quã ſibijpſi omnia mala ppetrã⸗ do nutriũt:nõ aufert:quaſi illos ip̃e induret:quos iudicio indurari ꝑmit⸗
tit. Doꝛmire dei eſt:cũ vnigenitꝰfili⸗
patris in aſſũpta carne moꝛi digna⸗ tus eſt nobis:cuiꝰ moꝛs recte ſom ictus eſt:ipᷣo dicente ꝑ Hiere
nusp ti miã ꝓpham: ð q̃ſi de ſomno excita ⸗
Hiere.ʒ1.xus ium:⁊ vidi:Et ſomnꝰ meꝰ dulc?
eſt mihi. Aliter doꝛmire dicit᷑ deꝰ cũ fides eius inter pꝛoſperitates huius
egti Anſelmi Lb er
. Reg. 1; pis in malũ. Bicut de ſaul legit᷑ peni
můdi ⁊ inter quoꝛundã coꝛda fide⸗ lium nð vigilat ð do ꝛmit. Panc doꝛ
mitionẽ ipe tunc ſignificabat: cuʒ in matth.s.
mari iter iuctꝰ mart doꝛmiuit. Vel certe doꝛmire dei: eſt anxijs tardius ſubuenire: ſicut eſt illud in pfalmo:
Erurge quare obdoꝛmiſti dñe. Vigi Nõ. 4.
lare dei eſt in defenſionẽ electoꝝ ſuo rum ⁊ vltionẽ inimicoꝝ ſuoꝝ ſe ma⸗ nifeſtum demonſtrare.
Beati Vnſelmi liber de expoſi⸗ rione mẽbꝛoꝛũ veſtimẽtoꝛũ ⁊ actnj deo attributis explicit.
Eiuſdem bti Anſelmi Can tugrieñ. archiep̃i liber de voluntate dei incipit.
omang
ratio cũ deo ſꝑ debe
h at tractare:⁊ àd lau dem eiꝰ aliqͥd cõue⸗
niẽter dicere: noĩaꝑ
q̃ ꝓpꝛie loquat non
habet: noĩa hoĩbꝰ data ⁊ impoſita accipit:⁊ ꝑ ipᷣm effectũ oĩpotentiam eiꝰ ſaltẽ vłtenui oꝛ ðne aperire cona tur:⁊ hoc facit ex iſtis rebꝰcolligens effectũ volũ tatis dei ſcðᷣm occultam inſtici:vel ſcðᷣm miſciam:vł ſcm ire ipſius vindictã. Ad incðpꝛehen ⸗ ſibilem em̃ deitatis ꝓpꝛietatẽ aſpira re nõ põt.lhinc nos qͥq; de volũtate dei aliqͥd dicere cupiẽtes: actũ reruʒ attẽdimus:qm̃ ad ipſius celſitudinii culmẽ anhelare nð valemꝰ. volũta tem igit dei appallamꝰ qjcqͥd in nob ipſe miſericoꝛditer oꝑat᷑ reuocando nos ab erroꝛe: vel pie cõfirmãdo iu⸗ ſticie. Aolũtas qͥq; dicit pena ⁊ re⸗ pꝛobatio q̃rundã dei occulta diſtri⸗ ctiõe facta iuſticie. Nolũtas ðiẽ(vt bꝛeuiter dicã)quicqd fit: vt fieri iue nitur in creaturis. Bed dicit᷑ fi om̃ia cedũt ex volũtate dei: quã cõſtat empꝑ bonã ⁊ rectã eſſe:tunc omia et recta ſunt:⁊ ſi hoc eſt:tunc fruſtra iu dicat᷑ aliqs iniquus: vłdãnat᷑ impiꝰ: qð fateri: cõtrariũ inuenit᷑ catho lice
ſdei. multi oypon ape dliq tanl ſil cwo en ciqu
chü e 6. u deity in ze ſalui diho
jectic

he
onni
jnmit
uni kidei. Dicẽdũ eſt igit᷑ voluntatẽ dei —— multipliciter accipi: vt qͥcqͥd poſtea — opponat᷑ ſine oĩi diffieultate opulẽ
aperiat. Volũtas itaq; ði accipit᷑ — aliqñ in ſcripturis equipollẽs oĩpo ⸗
tenti ſue pᷣſcientie:⁊ oꝛdinatiõi ſaga a s. n. citer oĩa diſponẽti: Ande dicit᷑: S
— quecunq; voluit domiuus fecit:hoc — b. eſt quicqd deus ab eterno factuꝝ ſe bn oꝛdinauit: nihil inexpletũ reliqͥt. Ic näit cipit᷑ etiã dei volũtas nomẽ rerũ je⸗ cia. cundũ quendã effectũ miſericoꝛdie
nbi Tio.⁊. dei:vt ibi: ult de oẽs ſaluos fieri: . Aat qð eſt dicere:facit ſctõs velle vt oẽs
— b ſalui fiãt:qð ipſetñ vult:hoc eſt ipᷣe
A de i diſpoſuit:ß̃ ſanetos facit velle: dei et Primi inſpirãdo dilectionẽ: qua di⸗
lectione nõ incõuenient᷑ finnt in ec⸗
mix cleſia oꝛõnes a ſanctis ꝓ ſchiſmaticꝭ
* ⁊ hereticis: iudeis qͥʒ; ⁊ gẽtilibꝰ. In ⸗
— ſtitutio diuĩa;dei volũtas nõ impꝛo
vü pꝛie appellat. Dei aũt inſtitutio in MMn duo diuidi põt:in pᷣcepta diuinaruʒ
ſcripturaꝝ: ⁊ in legem naturalẽ que cũc; homini inſita ẽ naturalis: q̃ ẽ:
„n — 4. Oðtibi noluert:alteri ne fecert.⁊̃.
mutute Cui qͥcũq; obuiat: dei volũtatẽ nð htwi ſeruat. Mꝛecepta etiã diuinaruʒ ſcri ⸗ wüttscut pturaꝝ: ⁊ recte obſeruatiðões eccĩa ⸗ vd Runi rum:volũtas dei nõ ĩmerito appel ⸗ rnddi. Mn latur: quibꝰquicũq; obſeruant᷑ non cñ dum qt acquieſcit: a dei volũtate deuiare pe tbuhnt nitus dã: cũ tñ ab oꝛdine pᷣſciẽtie ei ddiprapinr nullatenus valeat eroꝛbitate. Ecce nin volũtas ði qᷓttuoꝛ mõiſ accipit᷑ a do nentni ctoꝛibꝰꝛmagiſtrjꝛſcʒ ꝓ ſciẽtia dei: p
de xln u volũtate ſanctoꝝ:qui volũt ⁊ iniu⸗
ſin ſtos charitatiue ſaluari: ꝓ rõe i na: quarto pꝛo pꝛeceptis dininis. h Ii vero oculo mẽtis hos modos ir cðſiderat:nõ vlteriꝰ in die volũtate vn n determinãda impeditꝰ laboꝛabit: ð u— vocis acceptiõe fideli intẽdens inge vi nio de verbis facile dijudicabit. Ita⸗ . q; cũ dicit᷑: adulteriũ vel homicidiũ — vult vel non vult deꝰ fieri.ſhe vero ini⸗ ꝓpoſitiões nõ reꝑugnãt ſibi:nec cõ ⸗ riibtr tradicũt:ambe eĩ vere ſunt:⁊ indu⸗ „n— bitabiles:ſi quis huiꝰ vocis equiuo
De voluntate dei
cationẽ multiplicẽ q̃ eſt: vult:fidelit attendat. Nã dens vult adulteriũ: hoc eſt pᷣſcit: pᷣuidet: Ande nullꝰ du bitat qꝛ omia videt:⁊ oĩa pſcit. Irẽ
nõð vuit:h eſt nõ pᷣcipit vl mẽtib fi⸗
deliũ inſpirãdo nõ facit velle. Vel nõ vult deus adulteriũ.i.ex vi ratio/ nis anime:ex naturali ſcʒ lege data a deo:nõ habemꝰ ꝙ qs in ßꝛ:nec etiam in alio deheat offendere ꝓximũ. Ju⸗ xta has aũt determinatiòes põtqui libet has dei volũtates determinare apte. Sʒ videndũ eſt quoddã ſatis ſubtilius:qð occurrit huic de volun⸗ tate diſputationi. Nam volũtati dei volũtas hoĩs adheret plerũq;: ð in⸗ de damnat᷑ homoꝛ volñtati dei q̃q; nõ adheret hoĩs volũtas:⁊ inde re⸗ munerat᷑ homo. Ateʒ vult homo qʒ non vult deus:⁊ habet inde pᷣmiuʒ a deo:nõ vult homo quod vnit deu ⁊ inde conſequit laudem: ⁊ multis alijs hanc voluntatẽ variari modis ſagacium induſtria per ſe poterit in ⸗ dagare. Sed nunc ad expoſitionem ſupꝛa dictoꝝ redeamꝰꝛ vuit deus qð vult homo ſi dõnoſe:vt homicidium vel adulterium:quod vult deus:hoc eſt pꝛeſciuit:ſed homo etiã hacvolũ tate damnat᷑: Pꝛohibitũ eſt em̃ ei. Vult deus vt pater alicuiuſ moꝛiat᷑: vel vult alicuius hominis moꝛtẽ qð homo non vult affectu naturali: vel compaſſioue primi:⁊ remuneratur ex hoc tali affectu:ſi in ceteris regu⸗ lã recte viuẽdi non exceſſerit:in oĩ⸗ bus tamen que vult ⁊ que facit: di⸗ uine voluntati cõcoꝛdare intendit: ⁊ nihil contra eum facere diſponit: quia tunc tantum eſt bona volũtas humana: qñ vult illud qð deꝰ vult illam velle: ⁊ ſic concoꝛdat diuine qᷓ magiſtra eſt humane. Wagna qui⸗ dem volũtas dei incõpꝛehẽſibilis ẽ: ſicut ipſe deus contra quã vult ho⸗ moꝛ: quia nõ plene eã cognoſcit qð in futuro erit. In pꝛeſenti vero quoſ dam effectus eius cipit ſecundũ ꝑ⸗ ceptionem vel ꝓhibitionem: ⁊ illis mn 5

Ro. 5.
Zpti Anſelmi Liber dec
obedit. In his aũt ſupꝛa dictis non
eſt equũ intelligere aliquẽ aliquod
falſum vel ſuꝑfuũ dictuʒ fuiſſe: vel cõtra ſanctoꝝ auctoꝛitatẽ. Dicit ei Anguſtinꝰ in Ench. Pꝛopteres ma⸗ gna volũras eiuſdẽ dñi exquiſita in om̃es volũtates eius: vt ⁊ miro? in effabili modo nõ fiat pᷣter voluntatẽ eius 8 etiã cõtra eius voluntatemn fit: qð nõ fieret ſi nõ ſineret: nec vti⸗ q; nolẽs ſinit: ſed volẽs: nec ſineret bonuʒ fieri male niſi omipotẽs: ⁊ de maio poſſe facere bene. ſt ⁊ alia hu ius voluntatis diniſio. Alia ein põt dici efficiens: Alta appꝛobãs: Vlia cðᷣcedens: Alia pmittens. Afficiens volũtas in deo facit quicqͥd vult ef⸗ jiciens in hoĩe: qð põt homo ⁊ vult ipſo actu. Appꝛobas eſt q appꝛobat aliquid:⁊ hec ad hoĩem ptinet ⁊ ad deñ:appꝛobãs in deo eſt q̃ vult om⸗ nes ſaiuos fieri:qm̃ nulluʒ pꝛohibet quãtum ad ſe ſaluũ fieri: immo ſi qͥs ad hoc laboꝛat appꝛobat. Patens eſt quidẽ que ſit appꝛobans in hoĩe. Cõcedens eſt que cõcedit vt fiat ali⸗ quid. Concedẽte añt volũtate vult deus vt homo qᷓ melius nõ ꝓpoſuit
vxoꝛẽ ducat.]
Permittẽs voluntas. eſt gu ꝑmitt gtie fierietſi vuhli⸗ ceãt qñq;·Et hoc inð dicit deus vel
ſ iala que ꝑmittit fier: Sñ dicif: Quẽ vult ĩdurat? cui vult miſeret᷑. Zuguſtinus de ciuitate dei: Cum di t̃ deus mutare volũtatẽ;vt quibꝰ ſenis erat(Verbi gra) reddat᷑ aſp: illi potiꝰqᷓ; ipe mutant᷑:ſiẽ mutat᷑ ſol oculis ſauciatis ⁊ aſper dammòð ex miti ⁊ ex delectabili moleſtus efficit᷑ cñ ipſe apud ſe maneat ideʒ qui fuit. SPicit᷑ etiã volũtas dei quã fac ĩcoꝛ dibus obedientiũ mandatis eius: de
Phil. 2. qua dicit a oſtolus: Deus qͥ opat᷑ in
5
nobis ⁊ velle. Secundũ hãc volůta tem etiam velle dicit᷑ quod ip̃e non vultꝛſed ip̃e ſuos id volẽteſ acit:ſic oꝛantꝓ quibuſdã pie ſancteq; inſpi rati ab eo ſctã volũtate:⁊ qð oꝛant
nð facit. Secundũ vero voluntates
õcoꝛdia ſuaʒ que eius pꝛeſ ciẽtia ſempiterna eſt:om̃ia quecunq; voluit fecit nõ jo lum p̃terita vel ꝛeſentiã ſed etiã fu tura· Sregꝰ. Deus vult oẽs hoĩes ſaluos fieri: id eſt nulli ſaluant᷑: niſi quos vulr ſi aluari: vel de om̃i genere hoiĩm aliqᷓ ſaluant᷑. Vel vult omnei falnos ficri: id eſt nõ cogit aliquem
dãnari.Item de coniuge infideli di⸗
mittendo dici opoꝛtet:non dunittat quia ⁊ ſi licet non expedit. Itẽ in li⸗ bꝛo de paruuloꝝ baptiſmo: Biẽ bo ⸗ no male vti malum eſt:ſic malo bene vti bonum eſt.
ſt Beati Vnſelmi liber de volun⸗ tate dei explicit.
„
Eiuſdem beati Anſelmic tuarieñ. Archiehi liber de ↄcoꝛdia Pſciẽtig ⁊ pꝛedeſti⸗ nationS: necno Sr ane dei cũ libero rr ncipit. ilis queſtionibꝰ in qͥ· d bus dei pᷣſcientie atq; pꝛedeſtinatiõi necnò ⁊ gratie liberum arbi trium repugnare videtur: quod mihi deus dignabitur aperire curabo ipᷣo adiuuante ſcribendo oſtendere ·. Epſcientia dei videgt di⸗ ſcoꝛqare A libero arbitrio: quod non eſt. Idet᷑ quidẽ pᷣſciẽtia dei ⁊ li⸗ v berũ arbitriũ repugnare:qm ea que deus pꝛeſcit:neceſſẽe eſſe futura:⁊ queꝑ iiberũ arbitrium finntꝛnulla neceſſitate ꝓueniũt. Iʒ ſirepugnant:impoſſibi e eſt ſimul ⁊ pᷣſcientiam dei eſſe que omnia pꝛeui⸗ qet: ⁊ aliqᷓd per libertatẽ arbitrij fie⸗
ri. Que impoſſibilitas ſi abeſſe intei
ligit: repugnãtia q̃ videt᷑ meſſe pe⸗ nitus rein ouerur. Ponamꝰ itac; ſi⸗ mul eſſe— cientiã dei quã ſequi ne ceſſitas futurarum rerum videturiet libertatem arbitrij per quã mlta ſine
neceſ vhl Lu udi ete tur.
ſctur

S 7=
— 3
5 ½
. 1
pꝛeſciẽtie dei ců libero arbitrio
neceſſitate fieri vident⁊⁊ videamus vtꝝ impoſſibile ſit hec duo ſimul eẽ. Onod ſi eſt ĩpoſſibile:oꝛit᷑ inde ali⸗ ud impoſſibile. Impoſſibile ſiquidẽ eſt quo poſito aliud impoſſibile ſeqͥ⸗ tur. Jed ſi aliqd eſt kuturũ ſine ne⸗ ceſſitate:hocipſum pᷣſcit deus quiᷓ ⸗ ſcit omnia futura: quod aũt pꝛeſcit deus: neceſſitate futurũ eſt ſicut pꝛe ſcitur. Neceſſe eſt itaq; aliqd eſſe fu ⸗ turum ſine neceſſitate. Nequaq; er⸗ § recte intelligẽti hec repugnare vi
entꝛpꝛeſcientia quã ſequit᷑ neceſ⸗ ſitas:⁊ libertas arbitrij a qua remo uetur neceſſitas: quoniã⁊ neceſſe eſt quod deus pᷣſcit futurũ eſſe:⁊ deus pᷣſcit aliud aliquid eſſe ſine oĩ neceſ⸗ ſitate. Sed dices mihi: NMõ remoues tamẽ a me neceſſitatẽ peccandi vel nõ peccandi: quoniã deus pᷣſeit me peccaturũ vel nõ peccaturũ: ⁊ ideo neceſſe eſt me peccare ſi pecco: vłnð peccare ſi non pecco. Id quod ego: Mon debes dicere pꝛeſcit me deꝰ pec catuꝝ vel nõ peccaturũ: ſed pᷣſcit ne deus peccaturũ ſine neceſſitate: vel nõ peccatuꝝ: ⁊ ita ſequi᷑ qꝛ ſiue pec cauerj ſiue nõ peccaueris: vtrũq; ſi⸗
ne neceſſitate erit: quia pᷣſcit deus fu
turum eſſe ſine neceſſitate hoc quod erit. Vides igit᷑ non eſſe impoſſibile ſimul eſſe pᷣſcientiam dei per quã fu⸗ tura qᷓ pꝛeſcit dicunt᷑ eſſe ex neceſſita te:⁊ libertatẽ arbitrijꝑ quã multa fi unt ſine neceſſitate. Bi em̃ eſt impoſ⸗ ſibile:ſequit᷑ aliud impoſſibile: ᷓᷣ nul la naſcit᷑ ex hac ĩpo ſſibilitas. ꝙoꝛſi⸗ tan dices: Mondum aufers a coꝛde meo vim neceſſitatis cum dicis: qa
neceſſe eſt me peccaturũ eſſe: vel nõ
peccaturũ ſine neceſſitate: quia hoc pꝛeſcit deus. Neceſſitas enim videt᷑ ſonare coactionẽ vel ꝓhibitionem. Quare ſi neceſſe eſt me peccare ex voluntate: intelligo me cogi aliqua occulta vi ad voluntatem peccandi: ⁊ſi non pecco a peccandi voluntate — Quapꝛopter neceſſitate vi veoꝛ inde peccare ſi pecco:vłnõ pec/
terit limul nõ eſſe.
care ſi non pecco. Et ergo ſciendum eſt:quia ſepe dicimus neceſſe eſt: qð nulla vi eſſe cogit᷑: ⁊ neceſſe non eſſe — nulla ꝓhibitione remouetur. Nam dicinus neceſſe eſt deum im⸗ moꝛtalem eſſe: ⁊ neceſſe eſt deñ non eſſe iniuſtum: non ꝙ vis aliqua co⸗ gitat eñ eſſe immoꝛtaleʒ: aut pꝛohi⸗ beat eſſe intuſtũ:ß quoniã nulla res põt facere vt nõ ſit imoꝛtalis aut vt ſit iniuſtus. Bic itaq; ſi dico neceſſe eſt eſſe te peccaturum vel nõ pecca⸗ turum: ſola voluntate ſicut deus pꝛe ſcitnõ eſt intelligendũ qð aliqͥd pꝛo hibeat voluntatẽ que nõ erit:aut co gat illam eſſe que erit:hoc ipſum nõ qʒ; pſcit deus: qui pꝛenuidet aliquid futurũ ex ſola volũtate. Sed volun tas non cogit᷑ aut ꝓhibetur vlla alia re: quia ſic ex libertate fit quod fit er voluntate. Ji igitur hec duigẽter intelli gunt᷑: puto qꝛ ⁊ pᷣſcientis dei ⁊ libertatem arbitrij ſimul eſſe:nulla pꝛohibet inconuenientia. Deniq; ſi quis intellectũ verbi pꝛopꝛie cõſide rat: hoc ipſo quod pᷣſciri aliqᷓd dicit futuꝝ eſſe pꝛonunciat᷑. Non em̃ niſi quod futurum eſt pꝛeſcit᷑:qꝛ ſcĩa nðõ eſt niſi veritatis. Ouare cuʒ dico qa ſi pꝛeſcit aliquid: neceſſe eſt illud eẽ futurum:id eſt ac ſi dicam:ſi erit: ex neceſſitate erit:ſed hec neceſſitas nõ cogit nec pꝛohibet aliquid eſſe aut non eſſe Ideo em̃ quia ponũtur res eſſe: dicunt᷑ ex neceſtitate eſſe:aut qͥa ponuntur non eſſe:affirmantur non eſſe ex neceſſitate:nð quia neceſſitas cogat ant pꝛohibeat rem eſſe aut nõ eſſe. Mam cum dico: Si eru: er necef ſitate erit:hic ſeqͥt᷑ neceſſitas q̃ rei po ſition em nõ pꝛecedit. Idem valet ſi ſic ꝓnunciet: Quod erit:ex neceſſita te erit. Mon cm̃ alind ſignificat hit neceſſitas:niſi quia quoq erit:nõ po qriter aũt veꝝ eſt qꝛ fuit⁊ ẽ:⁊ erit aliqͥd nõ ex necef
ſitate:⁊ qꝛ neceſſe ẽ fuiſſe oẽ qð fuit:
⁊eſſe qð eſt: ⁊ futu rũ eſſe quod erit. Euippe nõ eſt idẽ rem eſſe pᷣteritã

et rem pꝛeteritã eſſe pꝛeteritam: aut rem eſſe pꝛeſentẽ:⁊ rem pᷣſentem eſ⸗ ſe pꝛeſentẽ:aut rem eſſe futuram: et rem futurã eſſe futuraʒ: ſicut nõ eſt idem rem eſſe albam:⁊ rem albã eſ⸗ ſe alb 5: Lignũ em̃ nõ eſt ſemꝑ neceſ ſitate albuʒ:quia aliquãdo pꝛiuſ qᷓ; fieret albũ:potuit nõ fieri album:et oſtqᷓ; eſt albuʒ poteſt fieri nõ albũ: ignũ vero albũ:ſemp neceſſe eſt el⸗ ſe aibũ: qꝛ nec anteqᷓ; ſit nec poſtqᷓ; eſt albũ:fieri poteſt vt album ſimul ſit nõalbum. Biliter res nõ neceſſi⸗ tate eſt pꝛeſens: qm̃ anteq; eſſet hꝛe ſens: potuit fieri vt pꝛeſens nõ eẽt: et poſtq; eſt pꝛeſens:põt fieri nõpᷓ⸗ ſens. Rem añt pᷣſentẽ neceſſe eſt eſ⸗ ſe pᷣſentẽ ſemꝑ:qꝛ nec— qᷓ; ſit:nec poſtqᷓ; eſt pᷣſens: pote pᷣſens ſimul eẽ ⁊ nõ pᷣſenſ. Lodẽ mõ res aliqua: vt quedã actio:nð neceſſitate futu⸗ ra eit: quia pꝛiuſq; ſit:fieri poteſtvt
—
nõ ſit futura. Rẽ vero futurã necel⸗ ſe eſt eſſe futurã: 5 futurũ neqͥt eẽ ſimul ⁊ nõ futuꝝ. De pꝛeterito autẽ ſimiliter veꝝ eſt:qꝛ res aliqua nunc eſt neceſſitate pꝛeterita: qm̃ anteq; eſſet: potuit fieri vt nõ eſſet:⁊ qꝛ pꝛe teritũ ſemp neceſſe eſt eſſe pᷣteritum: qm̃ nõ pðt ſimul eſſe pᷣteritũ ⁊ non eſſe pᷣteritũ. Bed in re pꝛeteritaeſt quoddã qð nõ elt in re pᷣſenti vłkfu⸗ tura. Nunqᷓ; em̃ fieri poteſt: vt res que pᷣterita ẽꝛfiat nõ pꝛeterita: ſicut res quedã que pᷣſens ẽ: põt fieri nõ pꝛeſens:⁊ aliqua res que nõ neceſſi tate futura eſt: pðt fieri vt nð ſit fu⸗ tura. Itaq; cũ dicit futuꝝ de futuro: neceſſe eſt eſſe qð dicit?: quia futurũ nunqᷓ; eſt nð futurũ: ſicut quotiens idẽ dicimus de eodẽ. Cũ em̃ dicimꝰ quia oĩs hõ eſt hõ:aut ſi eſt hõ:ho⸗ mo eſt:aut omne albũ eſt album:⁊ ſi eſt albñ: albũ eſt: neceſſe eſt eſſe qð dicit: quia nõ põt aliquid ſimul eſſe et nõ eſſe. Quippe ſi non eſt neceſſe omne futurũ eſſe futurũ: quoddã fu turũ nõ ẽ futuꝝ: qð eſt impoſſibile.
Meceſſitate ergo om̃e futurũ: futu⸗
tĩ Anſelmi liber de cõcoꝛdia
ruʒ eſt: ⁊ cũ futurũ dicit᷑ de futuro ſi eſt fururũ: futurũ eſt: ſed neceſſita te ſequẽte que nihil eſſe cogit. Kum añt fntuꝝ dicit᷑ de renõ ſemꝑres ne ceſſitate eſteq;uis ſit futura. Namſi dico cras ſeditio futura eſt in popu⸗ loꝛnð tñ neceſſitate erit ſeditio. Po teſt ei fieri añqᷓ; ſit vt nõ fiat:etiã d futura eſt. Aliqñ vero eſt vt res ſit ex neceſſitate que dicif futura: vt ſi dico cras eſſe futurũ oꝛtũ ſoliſ. Si ð cñ neceſſitate ꝓnñ cio futuꝝ de re fu tura:hoc mõ ſeditio cras futura ne⸗ ceſſitate futura ẽ:aut oꝛtꝰ ſolis cras
futurꝰ neceſſitate futurus eſt. Jedi⸗
tio quidẽ q̃ nõ erit ex neceſſitate:ſo⸗ la ſequẽti heceſſitate futura aſſerit᷑: qꝛ futura ð futura dicit. Bi eĩ cas futura ẽ:neceſſitate futura eſt. Bꝛt? vero ſolis duabꝰ neceſſitatibꝰ futurꝰ intelligit᷑:ſciliceta p̃cedẽti: que facit rem eſſe: iðᷣo em̃ erit: quia neceſſe ẽ vt ſit: ⁊ ſequẽti que nihil cogit eſſe: qm̃ iceirco neceſſitate futurus eſt hͥa futurus eſt. Quapꝛopter cũ dicim⸗ quia qð deus pᷣſcit futurñ: neceſſe ẽ eſſe futurum:non aſſerimus ſemper rem eſſe neceſſitate futurã: ſed rem futuram neceſſitate eſſe futurã: Nð enĩ poteſt futurũ ſimul non eſſe fu⸗ turum. Idẽ ſenſus eſt ſi ſic dicit: Bi deus pꝛeſcit aliquid non addendo futurumn: qm̃ in pꝛeſcire— futurum: Nam nõ eſt aliud pᷣſcire: qᷓ; ſcire futurũ: ⁊ iðᷣo ſi pꝛeſcit deus aliquid: neceſſe eſt ilud eſſe futuꝝ. Mon ergo ſemꝑ ſequit᷑ pᷣſcientiam dei rem neceſſitãte futurã eſſe:quo⸗ niam qᷓ;uis oĩa futura pꝛeſciat: noñn tamẽ pꝛeſcit cuncta futura neceſſita ⸗ teꝛſed quedã pꝛeſcit ex libera ratio ⸗ nalis creature volũtate futura. No tandũ quippe eſt: quia ſicut necelle non eſt deñ velle quod vult: ita ne⸗ ceſſe non eſt in muitis velle hominẽ quod vult:et ſimiliter neceſſe eſt el⸗ ſe quicquid deus vult:ita neceſſe eſt eſſe qð vult homo in his que de⸗ ita
ſubdit humane nature ⁊ voluntati⸗

pꝛeſcientie et pꝛedeſtinationis vt ſi vult fiant:ſi nõ vult non fiant. voluntate. Cognoſci poteſt etiã nð Qm̃ em̃ quod deus vult:nõ oeſt omnia uepeeſ. cit deus eſſe ex neceſ⸗ non eſſe:cũ vult hominis volũtatẽ ſitate:ſed quedã fieri ex libertate vo⸗ nulla cogi vł ꝓhiberi neceſſitate ad luntatis: per hoc quia cũj vnlt aut fa volẽdũ vl ad ñ volẽdũ:⁊vlt effectũ cit deus aliquid ſiue ſecundũ eterni⸗ ſeqͥ volũtatẽ: tũc nc&e ẽ volũtatẽ eẽ tatem: dicatimmutabilẽ pꝛeſcientiã liberã:⁊e ſſe qð vult. In huiuſmõi in qua nihil eſt pꝛeteritũ aut futurũ: ergo verũ eſt quia neceſſitate fit op ß̃omnia ſimul ſunt ſine omni motu? peccati:quod vult homo facere: q“ vt ſdicimꝰꝛqꝛ nõ voluit aut volet: uis nõ neceſſitate velit. Qnod ſiqri nec fecit nec faciet aliquid: ſed tamẽ tur de peccato ipſius volũtatis:cum vult ⁊ facit ſiue ſcm tempus velut peccat volẽdo: vtrũ ſit neceſſitate? cñ ꝓferimus quia volet aut faciet: Reſpõdendũ eſt:quia ſicut nõ vult quòd nondum factum eſſe cognoſci⸗ neceſſitate: ita nõ eſt peccatũ volun mus negari nequit ſcire q̃ vuit ⁊ fa⸗ tatj neceſſitate. Nec neceſſitate oꝑa cit: pꝛeſcire q̃ volet atq; facier. Qua k tur eadem voluntas: quia ſi nõ vel⸗ re ſi ſcire atq; pᷣſcire dei neceſſitatem let ſponte non operaret᷑:qᷓ;uis qð fa⸗ ingerit om̃ibꝰ que ſcit aut pᷣſcit: ni⸗ cit neceſſe ſit fieri:vt ſupꝛa dixi. Nã hil ſunt ſcm internitatem: aut ſcðm qm̃ nõ eſt aliud ibi peccare qᷓ; veile vllum tempꝰ vult aut facit:ipſe facit quod non debet:ita nõ eſt peccatum ex libertate: ſed or̃ia ex neceſſitate. voluntatis neceſſariũ:ſicut velle nõ MQuod ſi abſurdũ ẽ vel opinari nõ eſt neceſſariũ:tũ veruʒ eſt qꝛ ſi vult neceſſitate eſt:aut nõ eſt omne quod homo peccare:neceſſe ẽ eñ peccare ſcit deus:aut pᷣſcit eſſe:vel non eſſe: ea nccitate quã ſupra dixi nihil coge ergo nihil pꝛohihet aliquid ſciri vel re:autꝓhibere. Itaq; qð vult libera— ciri ah illo in noſtris voluntati⸗ voluntas:⁊ põt:⁊ nõ põt nõ velle: bus ⁊ actionibꝰ fieri: aut futurũ eſſe ⁊ neceſſe eſt eñ velle. Poteſt namqʒ liberũ arbitrium: vt qᷓ;uis neceſ⸗ nõ velle anteqᷓ; velit: quia libera ẽ: Fe ſit eſſe quod ſcit aut pꝛeſcit:tamen ⁊cum vult:non poteſt nõ velle:ſed multa fiũt nulla neceſſitate: libera eñ velle neceſſe eſt:qm̃impoſſibile il volũtate:quẽadmodũ ſupꝛa mõſtra li eſt:idipſum ſimul ⁊ velle ⁊ nõ vel⸗ ui. Nempe quid mirũ ſi hoc mõ ali⸗ le. pus vero volũtatis cui datũ ẽ quid ẽ ex kibertate:⁊ nõ ex neceſſita vt quod vult ſit:⁊ quod nõ vult nõ te:cñ muita ſint q̃ recipiunt oppoſi⸗ ſit:voluntariũ ſiue ſpontaneum eſt: ta diuerfa ratione. ne nãq; magis qm̃ ſpontanea voluntate fit:⁊ bifa/ oppoſita ſ unt:qᷓ; adire ⁊ abire? i⸗ rium eſt neceſſariũ:qꝛ ⁊ voluntate demus tñ cum tranãt aliq́s de loco cogit fieri⁊ qð fit nõ poteſt ſimnõ ad locũ:qꝛ idẽ ire ei ẽ adire ⁊ abire. fieri. Ved has neceſſitates facit volũñ ¶ Zbit enim de loco ⁊ adit ad locum: tatis libertas: que pꝛius qᷓ; ſint eas Item ſi conſideremus ſolem ſuh ali⸗ cauere poteſt. ec omnia deus qui qua parte celi cñ ſemꝑ celũ luſtrãdo ſcit omnem veritatẽ ⁊ nõ niſi verita ad eandem ptem feſtinet: videmꝰ qꝛ vtipel tẽ: ſicut ſũt ſpõtanea vel neceſſaria idem jocꝰ eſta quo recedit ⁊ ad quẽ vltnit videt:⁊ ſicnt videt ita ſunt. hac er accedit:⁊ indeſinenter ei eodem tem⸗
ni⸗ go cõſideratiõe palam ẽ:qꝛ ſine om̃i poꝛe appꝛopinquat a quo elongaf.
e rlten repugnantia:⁊ deus pᷣſcit omnia: et Matet etiam curſum eins non igno multa fiunt ex libera voluntate:qne rantibus: qꝛ ſi celum conſideremus:
— anteqᷓ; ſint:fieri põt vt nunqᷓ; ſint:et ſp tranſit ab occidẽtali parte ad oꝛi⸗ x
mimnn tamẽ quodãmõ ſunt necceſfitate:q̃ entalem. Ji vero terrã attendimus: beh neceſſitas vt dixi deſcendit de libera unnq; niſi ab oꝛientali ad occiden⸗

———
talẽ:⁊ ſic ſemp ↄtra firin amentũ v dit: ⁊ licet tardiꝰ cũ firmamẽtoꝛ qð iðᷣm in oĩbus planetis cernit · Sta nulla oꝛit᷑ repugnãtia: ſi ſeðᷣm pᷣdi⸗ ctas rationes aſſerimꝰ idem aliquid eſſe neceſſitate futuꝝ qꝰ eſt futurũ: et nulla cogi neceſſitate eſſe futurũ: niſi ea neceſſitate quã ſupꝛa dixi fie ri a libera voluntate. Si voꝑðað
Job. 14 · dehoie dic Job deo: Cõſtiruiſti ter⸗
M Bo..
minos eiꝰ qui pꝛeteriri nõ poterũt: vult aliqͥs oñdere qꝛ nullus potuit accelerare vł differre diẽ in qua mo rit᷑:q;uis aliqũ nobis videat᷑ aliqs
facere ex libera volũtate vñ moꝛit᷑.
Jed nõ eſt qð obijcit cõtra hoc 8 ſupꝛa diximus. Nã qm̃ deus nõ fal iit᷑ꝛnec videt niſi veritatẽ: ſiue ex li bertate:ſiue ex neceſſitate veniat: di cit᷑ ↄſtituiſſe apud ſe ĩmutabiliter qð apud hoĩes pꝛiuſ qᷓ; fiat mutare põt. Tale etiam paulus apls de his qᷓ ſcõᷣm ꝓpoſitũ vocati ſũt ſctĩ dicit: Quos pſciuit ⁊ pᷣdeſtinauit cõfoꝛ⸗ mes fieri imaginis filij ſui: vtſit ipᷣe
mogenitꝰ in mltis fratribꝰꝛ uos nñt pꝛedeſtinauit:hos ⁊ vocauit: ⁊ quos vocauit:hos⁊ iuſtificauit: qͥs aũt iuſtificauit:illoſæ magnificauit. Poc quippe ꝓpoſitũ ſcõm qð voca tiſũt ſetiꝛin eternitate ĩ qua nõ eſt pꝛeteritũ vel futuꝝ: ſed ti pᷣſens ĩ⸗ mutabile eſt: ð in ip̃is hoĩibus ex li⸗ bertate arbitrij aliqũ eſt mutabile⸗
Sicut eiñ qᷓ;ᷓnis in eternitate nõ fuit
aut ertaliqd: ßᷣ tantũ eſt: ⁊ tamẽ in
tpe fuit ⁊ erit aliqd ſine repignan
tia: ita qð in eternitate mutari neqͥt in tpe aliqñ:ꝑ liberã voluntatẽ an ⸗ teqᷓ; ſit· eſſe mutabile ꝓbat abſ 3 in cdueniẽtia: qᷓ;uis ibi nihil ſit niſi pᷣ⸗ fens: nõ eſt tamẽ illud pᷣſens tꝑale
ſicut noſtrũ: ð eternnmin quo tꝑa
cũcta ↄtinent᷑. Jiquidẽ quẽadmo/
dũ pᷣſens tꝑs ↄtinet oẽm locũ:⁊q̃ ĩ
quolibet loco ſunt: ita eterno pᷣſenti
ſimul claudit᷑ om̃e tpꝑs: ⁊ que ſuntĩ
quolibet tempoꝛe. Eũ ergo ait apls quia deus pᷣſciuit ſanctos ſuos; pꝛe
2xti Anſelmi liber decõcoꝛdia
deſtinauit: vocauit: iuſtificauit: ma⸗ gniticauit:nihil hoꝝ pꝛi aut poſte⸗ rius apud deñ eſt: ð om̃la ſimul eter no pñti ſunt intelligenda. Habet emm eternitas ſuũ ſimul in quo ſunt om⸗ nia que ſunul ſunt loco vłtempoꝛe: ⁊que ſunt diuerſis in locis vel tem ⸗
poꝛibus. At aũt oſtenderet idẽapo N
ſtolus: non illa verba ſe ꝓ tempoꝛa li ſignificatiõe poſuiſſe: illa etiã que futura ſunt: pᷣteriti tẽpoꝛis verbo ꝓ⸗ nũciauit. Nondũ em̃ quos pſciuit adhuc naſcituros: iam tempoꝛaliter vocauit: inſtificauit: magnificauit. Ande cognoſ ci põt eum ꝓpter indi⸗ gentiã verbi ſignificantis eternam pᷣſentiã:vſum eẽ verbis pᷣterite ſigni ticationis: qm que tꝑe pᷣterita ſunt: ad ſimilitudinem eterni pᷣſentis om ⸗ nino imutabilia ſunt. In b ſiquideʒ magis ſimilia ſunt eterno pᷣſentitem poꝛalit᷑ pᷣterita: qᷓ; pᷣſentia: qm̃ que ibi ſunt: nunqᷓ; poſſunt non eſſe pꝛe⸗ ſentia: ſicut tempoꝛis pᷣterita nõ vã⸗ lent vnqᷓ; pᷣterita nõ eſſe:pᷓſentia ve ro tꝑis oĩa que trãſeũt: fiunt nõ pꝛe⸗ ſentia. Hoc ð mõ quicqd de his que libero fiunt arbitrio:velut neceſiqri um ſacra ſcriptura ꝓnunciat: ſchm eternitatẽ loquit᷑: in qua pꝛeſens eſt omne veꝝ ĩmutabiliter: nõ ſcʒm tẽ/ pus in quo nõ ſempꝑ ſunt volũtates ⁊ actiones nr̃e: ⁊ ſicut dum nõ ſunt: nð eſt neceſſe eas eſſe: ita ſepe nõ eſt neceſſe vt aliqñ ſint. Nam nõ ſemg ſcribo:aut volo ſcribere:⁊ ſicut dum nõð ſcribo:aut nõ ſcribere voloꝛ non eſt neceſſe me ſcribere:aut velle ſcri⸗ bere: ita neceſſe non eſt vt aliqñ ſeri⸗ bã: vel veli ſcribere. Cũ aũt res alit eẽ cognoſcaf in tꝑe:qᷓ; in eternitate: vt aiiqñ verũ ſit: qm̃ aliqͥd nõ eſtin tempoꝛe: quod eſt in eternitate:? uod fuit in tempoꝛe quod ibi non nit et erit tempoꝛaliter: quod ibi
nd erit·nulla ratione negari viderur
poſſe: Similit᷑ aliqͥd in tpe eſſemu tabile qð ibi eſt immutabile. Quip⸗ pe nõ magis oppoſita ſunt:mutabile
———
intipe ol ſenh eſe i nöſ dico⸗ ſnp( lenpo nen podie etine fuiſſe temnꝑ fuita pꝛet bie ſent sdhe ylla mutt nitat ſt ve nihil ipſun ltere
licut
caſ ali rep da que oib 3 lder citu t3 dici dia qui 4j que zie: utẽ
ſu

*
5
535
—
ſ
—
pꝛeſcientie et pꝛedeſtinationis
in tẽpoꝛe: ⁊ ĩmntabile ĩ eternitate: qᷓ; non eſſe in aliquo tempoꝛe: ⁊ eſſe
ſemp in eternitate:⁊ fuiſſe vel futuꝝ
eſſe ſcõᷣm tempus: atq; nõ fuiſſe vel
nõ futuꝝ eẽ in eternitate. Siqͥdẽ nõ
dico aliqͥd nũqᷓ; eſſe in temꝑe:quod ſemꝑ eſt in eternitate: ſed tĩ in aliqͥ tempoꝛe nõ eſſe. Won em̃ dico actio⸗
nem meam craſtiũã nullo tꝑe eſſe:;
hodie tĩ nego eã eſſe:que tñ ſemper eſt in eternitate. It quãdo negamuſ fuiſſe vel futuꝝ ibi eſſe aliqͥd quod ĩ tempe fuit aut erit:nð aſſerimꝰ id qð fuit aut erit nullo mõ ibi eſſe:;ᷣ tãtñ pꝛeterito vel futuro mð dicimꝰ non bi eſſe qð ibi indeſinenter eſt ſuo pᷣ⸗ ſenti modo:in his vero nulla videt᷑ Aduerſari ↄtrarietas. Sic vtiq; ſine vlla repugnantia dicit᷑ aliquid eſſe mutabile in tpe anteqᷓ; ſit: qð in eter nitate manct imutabilit᷑ nõ anteqᷓ;
ſit vel poſtq; eſt:ſed indeſinẽter qa nihil eit ibi ſcðᷣm tempus. Nam hoc ipſum ibi eſt eternaliter: qꝛ tempoꝛa
liter aliqͥd eſt: ⁊ anteqᷓ; ſit põt nõ eẽ ſicut iã dixi. Jufficienter ex his qͥ di cta ſunt puto patere qꝛ pᷣſcientia dei ⁊liberum arbitriũ nequaqᷓ; inuiceʒ repugnãt: qð facit vis eternitatis qᷓ
claudit omne tempus: ⁊ que ſunt in quolibet tempoꝛe. Jed qm̃ non in oĩbus libeꝝ habemꝰarbitriũ: viden
dum eſt vbi:⁊ que ſit illa libertas ar
bitrij quã ſemper habere credit᷑ hõ:
⁊ quod ſit illud arbitriuʒ. Nõ enim
idem eſt arbitriũ ⁊ libertas qua di⸗
citur liberum. In multis dicit᷑ liber tas ⁊ arbitrinm ⁊ vt cum aliquem dicimus libertatem habere loquen⸗ di aut tacendi:⁊ in eius arbitrio eſſe quid hoꝝ velit. In pluribus quoq; alijs ſili dicitur ſibertas ⁊ arbitrium que nõ ſempꝑ aſſunt: aut ad ſalutem aĩe nobis neceſſaria ſunt. Pꝛo illo autẽ arbitrio tñt ⁊ ꝓille Iberrar iſta ventilat᷑ queſtio: ſinc quibꝰ hõ faluari neqͥt: poſtqᷓ; poteſt illis vti. Ram ideo cõquerunt᷑ multi:qꝛ pu/ ont ad ſalutẽ vel damnationẽ nihil
valere libeꝝ arbitriũ:ſed ſolã neceſjj
tatem: ꝓpter dei pᷣſcientiʒ. Qm̃ er⸗ go non ſaluaf homo poſtqᷓ; ad ĩtel⸗ ligibilem ꝑuenit etatẽ: ſine fua iuſti⸗ cia:ibi eſt inueſtigandũ hoe arhitriũ
⁊hec libertqs vnde agit⁊ vbi ſedes iuſticie eſt: Pꝛimũ itaq; oſtẽdẽda ẽ
iuſticia: deinde iſta libertas: ⁊ iſtud Q
arbitriũ· Eſt quidẽ iuſticia quelibet magna vel parua rectitudo volũta⸗ tis ꝓpt᷑ ſe ſeruata. Libertas añt iſta eſt pᷣoteſtas ſeruãdi rectitudinẽ vo⸗ luntatis ꝓpter ip̃am rectitudinem. Quas diifinitiões puto me apertis rationibus monſtraſſe: pꝛioꝛẽ qui⸗ dem in tractatu quem feci de verita⸗
te: alterã vero in eo quem edidi de
hac ipſa libertate:in quo etiam oſten ſum eſt quomodo naturaliter: ⁊ inſe herabiliter ſit ĩ homine hec libertas: quis nõ ea ſemꝑ vtatur: ⁊ qð ſit ita foꝛtis vt nulla rẽs homini foꝛtitudi/ nẽ alias certitudinẽ pᷣdictã: id ẽ iu⸗ ſticiã quã habet valeat qᷓ;diu hac li bertate voluerit vti: auferre. Juſti⸗ cia vero nõ eſt naturalis ð fuit ſepa⸗ rabilis in pᷓncipio ab angelis ĩ celo: ⁊ hominibꝰ in ꝑadiſo:⁊ eſt adhuc in hac vita:nõ tñ neceſſitate aut neceſſi tatis vi impellente: ßᷣ habentiũ illaʒ ꝑꝛopꝛia voluntate. Jed quoniã iu⸗ ſticiam qua iuſtus eſt aliquis:con ⸗ ſtat eſſe rectitudinẽ volũtatis quã dixi: que rectitudo tunc tantum eſt in aliquo: cum ipſe vult quod de⸗ us vult eumvelle. Patet quia deus eandem rectitudinem non poteſt in⸗ uito auferre: quoniam nõ poteſt hot velle. Sed neq; velle poteſt: vt eam hahens nolens vlla neceſſitate eam deſerat: uippe vellet ilum nõ veł le: quod vult eum velleꝛ quod eſſe nequit. Jequitur ergo deum velle hoc modo rectam voluntatẽ:ad vo⸗ lendum recte: ⁊ ad ſeruandũ eandẽ rectitudinem eſſe liberam: que quan
do poteſt quod vult:lihere facit: qð
facit vult. Nnde qð apertiſſimc co⸗ gnoſci põt aliquã eſſe liberð volũ⸗

S
5—————— 2 —. nn g————— ——— 8—* 2— n e——————— ⸗ =— S—— S————. S
3 3 4
—
1.
5 „
1
tatem cñ actiõe ſua:nõ repugnante dei pꝛeſcientia:ſicut ſupra monſtra⸗ tum eſt. Ponamꝰ nũc exemplũ ali⸗ quod ĩ quo appareat ⁊ recxa ⁊ iuſta volũtas⁊ libertas arbitrij⁊ ipᷣm ar bitrium:⁊ quõ recta võlũtas impu⸗ gnetur vt deſerat rectitudinẽ:⁊ qua iter eã libero ſeruat arbitrio. Hahʒ aliq;s in coꝛde vt veritatẽ teneat: qͥà intelligit rectũ eſſe amare veritatem. Hie vtiq; rectã iam haber volũtatẽ Trectitudinẽ volũtatis. Aliud autẽ eſt volũtas: ⁊ alið rectitudoqᷓ recta eſt. Sccedit aliꝰ ⁊ niſi mẽtiat᷑ ininat᷑ illi moꝛtẽ: Videmus nũc in eins eſſe arbitrioꝛan deſerat vitã pꝛo rectitu⸗ dine volũtatis:an rectitudinẽ ꝓ vi ta. Hoc arbitrium: qð ⁊ iudiciũ dici p̃t:libenꝝ eſt: qm̃ ratio intelligit᷑ rectitudo docet rectitudinẽ illã eiuſ⸗ dem rectitudinis amoꝛe ſemper eſſe feruandã:⁊ quicquid obtẽdit᷑ vt de ſerat eſſe contẽnendũ: atq; volũta⸗ tis eſt: vt ipſa quoq; repꝛobet ac eli⸗ gat: quẽadmodũ rõnis intellectus möõſtrat: Ad ß em̃ maxime date ſunt rõnali creature volũtas ⁊ rõ. Qua⸗ pꝛopter idem volũtatis arbitrium vt eandẽ rectitudineʒ deſerat: nulla cogit᷑ neceſſitate:qᷓ;uis moꝛtł impu⸗ difficultate. Licet em̃ nece ſſe t aut vitã aut rectitudinẽ relinqre nulla tñ neceſſitas determinat quaʒ ſeruet aut deſerat. Nempe ſola volũ tas determinat ibi qͥd teneat:nec ali⸗ quid facit vis neceſſitat᷑: vbi opera⸗ tur electio ſola volũtatis. St cui nõ eſt deſerendi rectitudinẽ voluntatis quã habet neceſſiras: palã eſt quia non deeſt ſeruandi poteſtas ſiue li⸗ bertas. Jemꝝ em̃ b poteſtas libera eſt. Hec em̃ eſt libertas quã eſſe dixi ptãtem ſeruãdi rectitudinẽ volũta⸗
tis ꝓpter ip̃am rectitudinẽ. Hac ip
ſa libertate rõnalis naturex arbitriũ libeꝝ ⁊ volũtas libera dicit᷑. Reſtat nũc vt cõſideremꝰ cñ deus oĩa pᷣſci⸗ re ſiue ſcire credat: vtj eius ſcientia
ſits rebusĩau res habedt eſſe ab eius
Beati Anſelmi Aiber
ſciẽtia. Nam ſi deus a reb⸗ habet ſci entiãꝛĩequit᷑ ꝙ ille pꝛlus ſint: qᷓ; ep ſcientia:⁊ ſic a deo nõ ſint:a quo ne⸗ queunt eſſe niſi per eius ſcientiã. Bi vero quecunq; ſunt:a ſciẽtia dei ſu⸗ mũt eſientiam: deus factoꝛ ⁊ auctoꝛ maloꝝ opeꝝ eſt:⁊ ideo iniuſte punit malos: qð ñ ſuſcipimus. Hee aũtq̃⸗ ſtio faeile ſolui pðt ſi pꝛiuſ cognoſci⸗ tur bonum quod eſt iuſticia veregli quid eſſe: malũ vero qð eſt ininſti⸗ cia om̃ino carere exiſtẽtia ·Qð in tra ctatu de caſu diaboli:⁊ ĩ libello quẽ de cõceptu virginali ⁊ peccato oꝛi⸗ ginali titulaui: aptiſſime mõſtraui. Nõ eſt em̃ ĩiuſticia q̃litas:aut actio: aut aliqᷓ eẽntia:ß tĩ abñtia debite iu ſticie:nec ẽ niſi ĩ volũtate: vbi debet eſſe iuſticia. Per quã volñtatẽ iu⸗ ſticia vel ininſticia dã oĩs ratiõalis natura:⁊ q̃libet eiꝰ actio:iuſta vłin⸗ inſta. Dĩs qͥppe q̃litas: vl oĩs actio ⁊ qjcqᷓd aliquã haber eſſentiã:a deo eſt: a quo ẽ om̃is iuſticia:⁊ nulla in ⸗ inſticia:facit igit᷑ deus oĩa que iuſta vel iniuſta volũtate fiunt:id eſt bo ⸗ na opa ⁊ mala. In bonis quidẽ facit qð ſüt:⁊ qð boña ſũt: ĩ malis vo fu⸗ eit qð ſunt:ſed non quod mala ſunt · Mam omni rei eſt iuitam vel bonam aliquid eſſe: nulli vero rei eſt al⸗ quid eſſe iniuſtam vel malam. Si ⸗
quidem bonñ vel iuſtum eſſe: eſt iu⸗
ſticiã habere:qð eſt aliquid:nalum vero eſſe vel ininſtum:eſt non habe⸗ re iuſticiã quã debet habere qð non eſt aliquid. Juſticia nãq; i eſt: iniuſticia vero nihil: ſiẽ vixi. Eſt aůt aliqð bonñ qð dicit᷑ cõmodũ: cuius contrarium eſt malũ: quod eſt incò⸗ modũ. Hec malũ aliquãdo nihil ẽꝛ vt cecitas:aliquãdo eit aliqͥd:vr do⸗ loꝛ. Sed hot malñ cũ ali
legit᷑ faciẽs pacẽ:et creãs malũ. Ip⸗ ſe nãq; creat incdmoda: qͥbꝰ erercet ⁊ purgat iuſtos: ⁊ punit iuinſtos⸗
qd eſt:deu facere nõ negamꝰ:quia ipſe eſt ſicut ga 4
e itaq; tãto malo quod eſt iniuſti cis: ꝑ qu dicit᷑ iniunð:certũ eſt: q⸗
——
nunqᷓ giqu citil uſtur tione aqhl busfi xſtue lodan uſtuz aude luntat bonũ quan qua
9 non
uuẽ nd e ade dio: 3 nep 1ali usq tione diud dus

De pꝛedeſtinatione.
nunq́; eſt aliquid:nec alicui rei eſt eẽ aliquid iniuſtam eſſe. Et ſicut de nõ facit ininſticiã:ita non facit aliqͥd in⸗ iuſtum eſſe:qui tamen facit om̃es ac⸗ tiones ⁊ oẽs motus: qꝛ ipſe facit res a quibus ⁊ ex quibꝰ ⁊ ꝑ quas ⁊ in qͥ⸗ hus fiunt:⁊ nulla res habet vllã po⸗ teſtatem volendi aut faciendi niſi il⸗ lo dante. Ipm q;; velle qð aliquãdo iuſtuʒ eſt:aliquando iniuſtuʒ:nec eſt Altud qᷓ; vti poteſtate volendi ⁊ vo⸗ luntate quas deus dat: inquãtũ eſt: bonñ eſt:⁊ eſt a deo.Qð tunc quidẽ quando recte eſt:bonũ ⁊ inſtum eſt: quando vo non recte:hoc ſolo quia non recte eſt:malũ eſt ⁊ iniuſtũ. ſt autẽ aliqͥd recte eſſe:⁊ hoc eſt a deo: nõ eſſe vo recte: nõ eſt aliquid nee ẽ a deo. Wam ſicut cũ aliqs vtitur gla dio:aut lingua:aut poteitate loquen di:nõne ẽ aliud gladius aut— ſiue poteſtas cũ rectus eſt eoꝝ vins: ⁊ aliud cñ non eſt rectus? Ita volun tas qua vtimur ad volendũ:ſicut ra tione vtimur ad ratiocinandũ:non ẽ aliud quando quis illa recte vtif̃: ⁊ aliud quando nõ recte:nec magjnec minus eſt hoc qð eſt eſſentialiter:cũ eſt inſta:qᷓ; cuʒ iniuſta eſt voluntas: per quaʒ dicit᷑ aut ſubſtantia aut ac ⸗ tio iuſta vł iniuſta. Iic kaq; fac de in oĩhus voluntatibus ⁊ opibus bo nis:⁊ ꝙ eſſentialiter ſunt:⁊ ꝙ bona ſunt:in malis vo non ꝙ malã ſunt:ß tantũ ꝙ ꝑ eſſentiã ſunt. Quẽadmo dũ em̃ nð eſt eſſentia rerũ niſi a deo: ita non eſt recta niſi ab ipſo.huiꝰ ve ro rectitudinis de qua loquoꝛ abſen tia que eſt iniuſticia:non eſt niſi ĩ vo luntate rationalis creature:que ſem x per debet habere iuſticiã. Cur auteʒ nõ habeat quã ſempꝑ debet habere:⁊ quõ deus bona faciat ſola bonitate: ⁊mala non ſua culpa:ß hominisvel diaboli:⁊ q̃iter homo hona faciat ꝑ liben arbitriuʒ pᷣſulãte g̃a:⁊ maluʒ ſola ſua opante ꝓpꝛia voluntate:⁊ d hẽat de in nialis ſine culpa ſua: ⁊ homo in bonis cuʒ laude ſua:⁊ ta
men bong hominis videant aperte imputanda deo: ⁊ mala homini: de gratia ⁊ libero arbitrio tractatu-
ri ſumus vt puto deo donante tius patebit. Nũc añttantũ d
malus angeus ideo iuſticiã non ha⸗ bet:qꝛ eam deſeruit:nec poſtea rece⸗
cuʒ
aper⸗ ico ꝙ
pit:homo Vo iccirco
illa caret:qꝛ in
pmis parentibꝰ eaʒ
abiecit:⁊ poſtea
aut nõ illaʒ recepit:aut receptã reie⸗ cit: Puto quia gratia dei adiunante monſtrauimꝰ:ꝙ pᷣſcientiam dei ⁊li⸗ beꝝ arbitriũ ſimul eẽ(ſi diligent᷑ cõ ———— eꝛneq; poſſit aliquid obijci qð nõ ſit diſolubile. 3 62ſit hdeſtinatio: ⁊ꝙꝙ pꝛe⸗ leſtinãtio nihil inferat ucẽi tatis libero arbitrio. F in eo ſpantes& n nE hucuſq; noſ xit: diſcoꝛdiã qᷓ ĩter pᷣdeſtinationẽ ⁊ libeꝝ arbitrium videt᷑ eſſe:aggredia⸗ mur diſſoluere. Ad qðꝑeaq̃ ſupꝛa diſſeruimꝰ ꝛſicut ĩ ſequẽtibꝰpatebit: non paꝝ pfecunꝰ. Pꝛedeſtinatio vi⸗ detur idẽ eſſe qð pᷣoꝛdinatio ſiue pᷣſti tutio:⁊ ideo qð deus pᷣdeſtinare dr̃: ẽ ſtatuere fu tun eſſe. Qð aũt deus ſtatuit futurũ eſſe:neceſſitate videf futuꝝ eſſe: q̃re quicquid deus pᷣdeſtinat: neceſſe eſt futuꝝ eſſe. Si ð deꝰ pᷣdeſtinat bona ⁊ mala que fiunt:nihil fit ꝑ liberũ ar bitriũ: ßᷣ om̃ia ex neceſſitate. At ſiti bona pᷣdeſtinat:ſola bona ſunt ex ne⸗ ceſſitate:nec eſt libeꝝ arbitriũ niſi ad mala:qð nimis ẽ abſurdũ: Nõ ergo ſola bona pᷣdeſtinat deꝰ. Si autẽ bo na quedã oꝑa facit libeꝝ arbitrinꝝ que fiunt iuſti abſq; pᷣdeſtinatiõe:nð pᷣdeſtinat deus om̃ia bona opa que iuſtos faciũt: Quare nec illos iuſtos ꝗᷓ ſunt ꝑ opa liberi arbitrij. Nõ ergo pᷣſciuit dens cos: qꝛ quos pꝛeſciuit: hos ⁊ Ped falſuʒ ẽ deñ non pᷣſcire aliqua bong opera aut ali quos iuſtos: Mon igit quedã ſolius
Roma. 8

Weati Zinſelmi li. de cõcoꝛdia
liberi arbitrij opa bona iuſtificanit:ß
illa ſola que deus pᷣdeſtinar · Zi er⸗
o deus pᷣdeſtinat oĩa: ⁊ pdeſtinata
unt ex neceſſitate:cũ nihil ꝑ liberum arbitriũ neceſſitate fiat: ſcqui videt nihil eſſe liberũ arbitriũnmanentep̃⸗ deſtinatiõe:aut fi ſtatuimꝰ in aliqͥbꝰ liberũ arbitriũ ꝛperire in illis pᷣdeſti
PB nationẽ. In pᷣmis itàq; ante queſtio
ſunt eſſentialiter:nð
nis reſponſionẽ: videndũ eſt: qꝛ pꝛe⸗ deſtinatio nò ſolũ bonoꝝ eſt:ſed ma loꝝ poteſt dici: quẽadmodũ deꝰma ⸗ la que nõ facit dicit facere: quia per mittit. Ham dicitur hoĩem indurare cñ nõ emollit:ac inducere in tempta rionẽ:cũ nð liberat. Mõ eſt ergo in ⸗ cdueniens eũ hoc modo pᷣdeſtinare dñ malos ⁊ eoꝝ mala opꝑa non coꝛri git: Jed bona ſpecialius pᷣſeire ⁊ p⸗ deſtinare dicit᷑: qꝛ in illis facit ꝙ ſũt: ⁊ ꝙ bona ſũt:in malis aũt nõ niſi ꝙ ꝙ mala ſũt: vt ſupꝛa dictũ ẽ. Sciendũ qͥʒ qꝛ ſiẽ pꝛe ⸗ ſcientia nõ in deo dicit᷑ pꝛopꝛie: ita nec pᷣdeſtinatio: quia illi nec añ nec poſt aliquid eſt: ſed omia ſunt ih ſi⸗ mul pᷣſentia. Conſideremus nunc an aliqua poſſint pꝛedeſtinari: per libe rum arbitriũ futura. Dubitari vti; nõ debet: quia eius pꝛedeſtinatio ⁊ pᷣſcientia non diſcoꝛdant:ſed ſicut p ⸗ fcit:ita qͥʒ pᷣdeſtinat. In queſtiõe de pᷣſcientiaã cognouimus aliqus pᷣſciri aperte futurã ꝑ liberum arbitrium ſi ne om̃i repugnantia: Ande veritas 3 enidens ⁊ ratio docet pᷣdeſtinari- fimiliter per liberũ arbitriũ quedam futura abſq; om̃i incõueniẽtia. Naʒ neq; pᷣſcit deusineq; pᷣdeſtimat: quẽ⸗ admodũ inſtũ futurũ ex neceſſitate. Pon eĩ habet iuſticiã: qui eam non
C feruat libera voluntate. Pariter igi⸗
tur qᷓ;uis neceſſe ſit fieri que pᷣſciun⸗ tur:⁊ que pᷣdeſtinãtur: quedã tamen
—
p̃ſcita ⁊ pᷣdeſtinata non eueniũt ea
neceſſitate: que pᷣcedit rẽ ⁊ facit; ſed ea que reʒ ſequit᷑:ſicut ſupꝛa diximꝰ.
Nõ em̃ ea deus qᷓ;uis pꝛedeſtinat: fa cit voluntatẽ cogendo: aut voluntd xireſiſtendo ꝛſed in ſus illa poteſtate
imittendo. Muis tamẽ ſua volun⸗ n vtatur poteſtate: nihil tamẽ facit ſrüt qð dens non faciat in bonis ſua gra ſolis tia: in malis non ſus:ſed eiuſdem vo opat luntatis culpa:qð ſicut ꝓmiſimꝰcla⸗ ge. rius cũ de gratia loq̃mur apparebit. ꝓbi Et ſicut pᷣſcientia que nõ falli: non ir⸗ pſcit niſi vexꝛſed erit aut neceſſariũ: ini aut ſpontaneũ ꝛita pᷣdeſtinatio q̃ nõ ytbel mutat᷑:nõ pᷣdeſtinat niſi ſicut eſtẽ in ine pᷣſciẽtia. Rt quẽadmodũ gð pᷣſcit li⸗ pici cet in eternitate ſit imutabile:tamen kein in tpe aliquã do anteqᷓ; ſit mutari ho nn teſt:ita eſt ꝑ oĩa de pꝛedeſtinatione. i rche Patet igit᷑ ex his que dicta ſũt:ſibe her ne cõſidẽrent᷑: quia nec pᷣdeſtinatio izʒ. ne excl udit liben arbitriũ:nec liberũ ar vit bitriũ aduerſat᷑ pꝛedeſtinationi. Si bob quidẽ oĩa illa qͥbus ſupꝛa monſtraui nel mus libeꝝ arbitriũ pᷣſcientie non re⸗ ful pugnare:ꝑiter oſtẽdunt illud pꝛede⸗ ubu pz ſtinationi ↄcoꝛdare. Mon ð rõnabi⸗ eſtis liter quotiẽs aliqͥd ↄtingit operãte ne ſpontanea voluntate: velut cum ho⸗ z. mo hoi facit iniuriã vnde ab illo oc⸗ qii cidit: quidã clamant dicẽtes: Jicpᷣ⸗ Li ſeit:⁊ pᷣdeſtinatuʒ erat a deoꝛ⁊ ideo z neceſſitate factũ ẽ:nec aliter fieripo⸗ mo tuit. Quippe nec qᷓ aliũ iniuria irri⸗ tauit:nec qui ſe vindicauit hoc fecit ta neceſſitate:ßᷣ ſola n ſinõ ſcc ſpõte voluiſſet:neut᷑ qð fecit feciſſet⸗ bo
De ↄcoꝛdia gratię ⁊ liberi nũc vt de gra ⸗ ö1 ſta zia veodẽ ſpe/d z r ro arbitrio:eadẽ gratia adiu- i uante ↄſideremus. ueſtio i
iſta inde naſcif: qꝛ diuina ſcripturs di ita loquitur aliquãdo vt nibil vide/⸗ t
at᷑ liberũ arbitriũ ꝓdeſſe ad ſaluteʒ: ni ſed ſola gratia:aliquãdo vero ita ve en
lut tota noſtra ſalus in libera noſtra c
ↄſiſtat voluntate. De gratia ſiqͥdem n
diẽ dñs: Sine me nihil poteſtis face⸗ 10 3 ge re. At emo venit ad me niſiprme Ac
traxerit eñ. At paulꝰ apłs: Quid au/l· 6 i tẽ habes að nð accepiſti? Et de deoꝛ Eut vult miſeret:? queʒ vult indu Fon⸗; i

rat: ⁊ neq; volẽtis neq; currẽtj ᷣmi⸗ ſerẽtis ẽ dei. Wulta qͥʒ; alia legunt᷑ q̃
it oli gr̃e ſine libero arbitrio bona ña Heiant ſalutẽ noſtrã vident᷑ attribu —. ere. Wlures etiq aſſerũt exꝑimẽto ſe Ppbare ꝙ hõ neqᷓq; vllo libero fulcia eittnn kur arbitrio:qm̃ multos abſq; nũero neimjit ĩmẽſo mẽtis ⁊ coꝛꝑis conatu nitũt denni vt bene viuãt:qui quadã difficulta⸗ Rqu i ĩpoſſi nihil mitſ iciũ t:aut poſt magnũ ꝓfectũ repẽ — 6 irrepabilit᷑ deſicnt Ler t arbi 4 up triũ mõſtrat eadẽ ſc̃tura nos habe ⸗ b Eſa.1. rehocmõ: Dicit de⸗ ꝑ Eſai ã: Si vo lneritis ⁊ audieriti mer bona terre co M.33. medetis.Et dauid: Quis ẽ hõ q̃vult uei n vitã: diligit dieſvidere bonos? Pꝛo lhhmin hibe linguã tuaʒ a malo:⁊ labid tua — ne loquant᷑ dolũ: Diuerte a malo et — fac bonñ. Et dñs in euãgelio: Neni⸗ attb rn te ad me oẽs qui laboꝛaris ⁊ onerati Mu eſtis:⁊ ego reficiã vos:Tollite iugũ vou itm meñ ſuꝑ vos:et diſcite a me qꝛ mitis neivmum ſuʒ ⁊ humilis coꝛde:⁊ inuenietis re⸗
quiẽ aĩabꝰ veſtris. Plura etiq̃ alia g ⁊ innumerabilia ſũt qj vident᷑ libe arbitriũ ad bñ oꝑanduʒ excitare:⁊ monita ↄtemnit expꝛobꝛare. Qð an ctoꝛitas diuina nah faceret:ſi volũ tatis libertatẽ nullã in hoĩe cogno ⸗ ſceret. Sed nec vllo mõ eẽt cur dens honis vel malis ꝓ meritj ſinguloꝛũ iuſte retribueret ii per libeꝝ arbitriũ nullus bonũ vłl malũ faceret. Qm̃ in ſacra ſcriptura quedã inuenimus q̃ ſoli gratie fauere vident᷑:⁊ quedã q̃ ſolũ liberum arbitriũ ſtatuere ſine
gr̃a putant᷑: fuef̃t qͥdã ſupbi qͥ totã nnnelh Ntuteʒ ⁊ efficaciũ in ſola libtate ar⸗ —— bitrij ↄſiſtere ſũt arbitrati:⁊ ſũt ño nMen tpe mtti qͥ libeꝝ arbitriũ eẽ aliqᷓd pe⸗ m ſe nn iii nitꝰ deſperãt. In hac itaq; ãſtiõe b inriz erit intẽtio: vt libeꝝ arbitriũiimul eẽ cũ gr̃a ⁊ cñ ea oꝑari in multj mõſtre — ũgra ⁊ cñ ea opari in multj mõſtr mnb mus:ſiẽ illð pᷣſciẽtia atqʒ pᷣdeſtinati⸗ — one ↄcoꝛdare repimꝰ Sciẽdũ ẽ gꝛ ſi — cut nð de alio libero arbitrio ſit hᷣ vt zewn ſup dixi: qm̃ niſi de illo ſine q ſalutẽ . nẽo meref:poſtq; ĩtelligibilè hʒ eta — tẽꝛ ita nõ de aliã gra qᷓ; de ila ſineã
ciã ſaluari dubiũ nõ ẽ. Inſtis em̃ ꝓ⸗
inſticia ſit rectitudo volũtatis:ſacre
re ſu fficit vnũ exẽplũ
lumꝰ:nõ tñ iudicat ſpñ ſſãctꝰillũ re⸗
daf· Kecte igit᷑ inteiligamꝰ danid dixiſſe: Kectos coꝛde: rectos volũta
tis ꝓpt᷑ ſe ſeruatã:qͥ em̃ ſolũ ꝓ k᷑ ali.
eẽ poſſe ſimul rectitudinem hãc quã
nullꝰ ſaluat᷑ hõ. Wĩs eĩ creatura g76 exiſtit:qꝛ gratjfacta eſt: ⁊ mita bona dat de ꝑ gr̃am in hac vita ſine qᷓb⸗ hõ ſaluãiũ pt. Zn infãtibꝰ qͥdẽc ba ʒ
tiʒati moꝛiũt᷑ añqᷓ; ſuo poſſint vti li? hero arbitripꝛñ apparet ↄcoꝛdia qu qrimꝰ:qm̃ in illis gra ſola opat᷑ ſalu⸗ tẽ ſine illoꝝ libero arbitrio. Nã h̊ qͥ;
Ia ẽzqꝛ dat᷑ alijs volũtas vt illis ſua
de pueniãt. In habẽtibꝰ itaq; ĩtel ligibilẽ etatẽ: mõſtrãdũ ẽ qð iueſti⸗ gamꝰ:qꝛ ð his ſolũ verſat᷑ hec q̃ſtio. E uicũq; aũt ex his ſaluanf᷑:ꝑ iuſti⸗
mittit᷑ vita er na:qꝛ iuſti ĩ ꝑpetuũ vi Sap̃.ᷓ. uẽt:⁊ apð dñm ẽmerces eoꝝ Q ãt
ſcp̃ture ſepe mõſtrat auẽtas. Qua ð
ier dantpeneiee
dixiſſet dauid: Nõ repellet d ẽ 8⸗ ſuã:⁊ hereditatẽ ſuã ñ— 3.35 q̃aduſq; iuſticia ↄůtat᷑ in indiciũ:vt doceret nos qͥd eẽt inſticia:int᷑rogã⸗ do ait:Et qͥ ũ illam? AId qð he ib rñdẽs ait:ẽs qᷓ recto fũt coꝛde: ẽ
qᷓ recta ſũt volũtate. Muis cĩ coꝛde credam⁊ intelligamꝰ ſiẽ coꝛde vo⸗
ctũ hĩe coꝛ:qͥ recte credit ⁊ intelligit ⁊ñ̃ recte vult:qꝛ nõ vtit᷑ rectitudine fidei ⁊ intellectꝰ ad recte volẽdũ:ꝓ pter qðᷓ datum ẽ rõnali creature re⸗ cte credere ⁊ ĩtelligere. Nã neq; re⸗ ctů intellecrũ dicẽd ẽ he qͥ vᷣm illũ nõ recte vult oꝑari:ꝓpt᷑ qð fides ðꝛ
te. Bed ne q́s exiſtimet auẽte diuina dici iuſtũ illũ vei rectũ qͥ nð niſ ꝓpt᷑ S aliqᷓd tenet rectitudinẽ volũtatj:di/ cimus iuſticiã rectitudinẽ eẽ volũta
qͥd iliã buat:ñ eã diligit: ß aiid ꝓpt᷑ qð illã ſeruat:⁊ iõ nõ ẽ dicẽdꝰiiſt: nec tał rectitudo noĩanda ẽ inſticia. Qñ de pᷣſciẽtia ⁊ libero arbitrio tra ctabamꝰꝛ exẽplo q̃daʒ monſtrauim?
voco inſticlã ⁊ jibeꝝ arbitrinʒ:ꝑ qð 2

planuʒ eit intellligere in alijs multis ſimiliter eſſe. Si ðᷓ poſſumꝰ oſtende⸗
re nullaʒ creaturã hanc adipiſci poſ
ſe rectitudinẽ niſi per gratiã:manife ſta erit inter gratiã ⁊ libeꝝ arbitriuʒ ad ſaluandũ hoĩem:cõsꝛdia quam querimus. Dubiuʒ itaq; nõ eſt?quia voluntas non vult recte niſi quia re cta eſt. Si nanq; non eſt acutus vi⸗ ſus qꝛ videt acute:ß̃ ideo videt acute qꝛ acutus ẽ:ita voluntas ñ eſt recta quia vult recte:ß̃ recte vult qĩ eſt re cta: Cñ autẽ vult rectitudinẽ ꝓcul⸗ dnbio recte vult. Mõ vult rectitu⸗
dinẽ niſi qꝛ recta eſt. Idẽ autẽ ẽ vo⸗
luntati rectam eſſe ⁊ rectitudinẽ ha⸗ bere: Palã igit᷑ eſt qꝛ non vult recti
tudinẽ niſi qꝛ rectitudinẽ habet. NMðõ
nego voluntatẽ recrõ velle rectitudi nẽ quã nonduʒ habet quando vult maioꝛẽ qᷓ; habeat:ß illam dico nullã
eam poſſe velle rectitudinẽ:ſi nõ ha⸗
bet rectitudinẽ qua illã velir Conſi deremꝰnũc vtꝝ aliquis hanc rectitu dinẽ nõ hñs:eã aliqͥ mõ a ſe hãe poſ⸗ ſit. Stiq; a ſe illaʒ habere nequit:ni⸗
ſi aut volẽdo aut non volendo. Vo⸗
lendo quidẽ nullus valet eaʒ per ſe adipiſci: quia nequit eaʒ velle ꝛniſi il lam habeat. æ añt aliquis non ha ⸗ bens rectitudinẽ voluntatis:ill va leat per ſe nõ volendo aſſequi:mens nullins accipit. Nullo igit modo p̃t eam creatura habere a ſe. Sed neq; creatura valet eã habere ab alia eres tura: Bicut nãq; creatura neqͥ;t crea turõ ſaluare:ita nõ pðt illi dare per qð poteſt eaʒ ſaluare. Bequit᷑ itaqʒ qʒ nulla creaturs rectitudineʒ habet
quaʒ dixi voluntatis niſi per dei gra
tiam: Hanc autẽ rectitudinẽ ꝑ libeꝝ arbitriũ ſeruari poſſe ſicut fupꝛa dixi monſtrauimꝰ. eo igi largiente in/ uenimus gratiam eius ad ſaluanduʒ hoĩem cuzʒ libero arbitrio ↄcoꝛdare: tta vt gratia ſola poſſit hoĩem ſalua re nihil eius libero arbitrio agente: iẽ fit in ĩfantibꝰ⁊ in nõ intelligẽti bus:ipſa ſemper adiuuat liberũ arbi⸗
Beati Anſelmi li· de cõcoꝛdia
triũ naturale:qð ſine illa nihil valet ad ſalutẽ:dando voluntati rectitudi nẽ quaʒ ſeruet per libeꝝ arbitriũ.&t qᷓ;uis nõ oiibus det: qi cui vult mi
ſeret:⁊ quẽ vult indurat: nulli tamẽ Kof̃
datʒ aliquo pᷣcedẽti merito: quoniã Ibidẽn
quts pꝛioꝛ deo dedit ⁊ retribuot᷑ ci⸗ Si autẽ voluntas ꝑ libeꝝ ſeruando arbitrium qð accepit:meret᷑ aut au/ gmentũ accepte iuſticie: aut etiaʒ po⸗ teſtatẽ ꝓ bona voluntate:aut pᷣmiũ aliqðᷣ: hec oĩa fructꝰ ſunt pꝛime gra tie:⁊ gratia ꝓ gratia:⁊ ideo totũ im ⸗ putandũ eſt gratie:qꝛ neq; volentis eſt qð vult:nec; eurrentis eſt qð cur Vom⸗ rit:fed miſerentis eſt dei. Oibus em̃ excepto ſolo deo dicit: Qundhabes qð non accepiſti? qð ſi accepiſti quid 1Corſ gloꝛiartqᷓſi nõ acceperis? Quð qͥdẽ ſbertas voluntatis tenentis ac rectitudinẽ: nulla neceſſitate vtillã deſerat:expngnat᷑:ß difficultate ĩpu⸗ nat:nec eidẽ volũtati inuita; ßᷣ vo ens cedat:in tractatu de libertate ar bitrij puto me oſtendiſſe. Quibꝰaũt modis poſt eandẽ rectitudineʒ acce ptã libeꝝ arbitriũ gratia adiunet:vt ſeruet qð accepit:q;uis nõ oẽs vale⸗ am ennmerare:multifariã eĩ hoc fa⸗ cit:tamen nõ erit inutile aliquid mi⸗ hi dicere. Nemo certe fernat rectitu⸗ dinẽ hanc acceptã niſi volendo:vel⸗ le aũt ill aliquis nequit niſt haben⸗ do:habere vo illã mllatenꝰ valet: niſi ꝑ gratiã. Sicut ð illã nullus acd pit miſi gratia pᷣneniente: ita nullꝰ es ſeruat niſi eadẽ gratia ſubſequente. NMempe qᷓ;uis illa ſeruet᷑ per liberum arbitriũ: nõ tamen eſt tantũ umputã dũ libero arbitrio quantũ gratie cũ hec rectitudo ſeruat᷑? qm̃ illõ liberuʒ arbitriũ nð niſi per gratiã pᷣneniẽteʒ ⁊ ſubſequentem habet ⁊ ſeruat. Sice aũt gratia ſubſequitur donñ ſuũ vt nunq; ſiue paruũ ſiue magnñ ſit:ilð dare deficiat niſi libeꝝ arbitriũ volẽ do aut rectitudinẽ quã accepit deſe⸗ rat · Munqᷓ; em̃ ſeꝑat᷑ hec rectitudos volũtate:niſi quando gliud vult qð
4

eu huie rectitudini nõ ↄcoꝛdat:ſiẽ cũ qͥſ
e accipit rectitudinẽ volendi— inn tẽx reijcit eã volendo ĩmoderatã bi Kran bẽdi voluptatẽ. Qð cũ facit ſua vo ojame luntate:⁊ ideo ſua culpa ꝑdit gratiã dodat quã accepit. Adiuuat etiaʒ gratia li⸗ onne berũ arbitriũ: quando vt deſerat re⸗ ncuna ctitudinẽ acceptã ĩpugnat mitigan uctiuu do aut penitꝰ remo uẽdo vim tẽpta/ wun tiõis ipugnõtis:aut augẽdo affectũ bechh R eiuſdẽ rectitudinis. Deniq; cũ om̃ia uu— ſubiaceãt diſpoſitioni dei: quicqd cõ 0 in tingit hoĩ qð adiunat libeꝝ arbitriũ nen ad Accipiendũ aut ad ſeruandũ hãc —, de q̃ͥ loquoꝛ rectitudineʒ: ſue gratie n impntandũ eſt. Siri vẽm iuſticã eſfe
deite rectitudinẽ volũtatis ꝓpt᷑ ſe ſerua⸗ nuchgim tã:vñ ſequit᷑ omnẽ habentẽ hãc re⸗ röun etitudinẽ:habere iuſticiã ⁊ eẽ inſtũ: „ qm̃ oĩs habẽs iuſticiã iuſtus ẽ. Mõ dnẽ nht tñ ſentio iuſtis oĩbus ꝓmiſſaʒ eẽ vi⸗ nepegtnie tã pꝑetuãtß illis tantũ qͥ ſũt iuſti ſi⸗ net edt vnn ne oĩ iniuſticia: Illi em̃ ꝓpꝛie ⁊ ab⸗ tdnnmam ſolute dicunt iuſti ⁊ recti coꝛde. Eſt poto nevn eĩ aliq́s vᷣm aliqͥd iuſtꝰ⁊ ſᷣm aliqͥd pohcndi nd iniuſtus:vt qͥ caſtvẽ inuidꝰ. Talibus de migt beatitudo iuſtoꝝ: qm̃ ſiẽ q uctinit NVa btitudo ẽ ſine oĩ ĩdigẽtia:ita nlli merrnr dat᷑ nili iuſto ſine oĩ iniuſticia. Naʒ
— qm̃ btitudo q̃ iuſtis ꝓmittit᷑:erit ſi⸗ —— militudo angeloꝝ dei:ſicut in ãgelis — bonis nulla ẽ iniuſticia:ita nullillis tzci ſociabit᷑ cũ aliq̃ iniuſticia. Quõ au Ween tẽiat hõ ſine oi iniuſticia: nõ eſthu⸗ wre olin ius noſtri ꝓpoſiti oſtẽdere. Scimus Sni ʒult tñ pfecto ſtudio hec chꝛiſtiano:⁊ per gratiã dei eẽ poſſibile. Si bene cõſi⸗ Ler q̃ dicta ſũt: aperte cognoſcif eir quia cũ aliquid dicit ſacra ſcriptura ꝓ gratia:nd amouet oĩno libeꝝ arbi don nwn triũ:nec; cuʒ loqf ꝓ libero arbitrio wnnil excludit gratiã:qᷓſi jola gratia aut li⸗ ni nipprit hen arbitriũ ſolũ ſufficiat ad ſaluan — dũ hoieʒ:ſiẽ videt᷑ illis qͥ hãc faeiũt
winumm qſtionẽ. Ita qͥppe intelligẽda ſũt di ⸗
cta diuina: vt excepto quod dixi ð infantibꝰ:nec ſola gratia nec ſolũ li⸗ berũ arbitriũ ſalutẽ homiĩs opetur.
ob.15 Muippe cũ dicit dñs: Bine me nihil
gratie et liberi arbitry.
ĩ ſua dnricia ⁊ iniqͥtate ꝑmanet. Idẽ
ſoli videant᷑ ſalutẽ hoĩs attribuere:
remouet vllꝰ intellectꝰ aut pr̃em aut beyꝝ arbitriũ nõ diſcoꝛdãt ß ↄueniũt bitriũ ad recte volendũ ⁊ opandum
uitare: qꝛ cur hoĩem iuitet ad recte volẽdũ:⁊ q̃re arguat nõ obedientẽ:
poteſtis facere:nõ ait:nihil valet vo bis veſtrũ libeꝝ arbitriũ: nipil põt ſine mea gr̃a. Et cñ legit Meq; volẽ R tis nec; currẽtis:ß miſerẽtis eſt dei: ma. nõ nega᷑ in volente neq; in currente aliqͥd ꝓdeſe libeꝝ arbitriũ: ð ſigni⸗ ficat nõ eſſe imputandũ libero arbi⸗ trio:qð vult ⁊ ꝙ currit:ßᷣ gratie. Nã cũ ait: Neq; volẽtis neqʒ currẽtis ẽꝛ ſubaudiendũ ẽ:qð vult:⁊ ꝙ currit: velut cũ aliqͥs nudo cui nihil debet: ⁊ qui nullũ ã ſe pᷣt indumentũ habe ⸗ re dat veſtẽ:nõ tñ qᷓ;uis ipſe habeat ptãtẽ vrẽdi ⁊ nð vtendi accepta ve ſte ſi ea vtit imputanduʒ ẽ induto qꝛ W indutus ẽ:ß dãti veſtẽ. Quapꝛop᷑* ita dici põt. Mõ ẽ induti ꝙ ẽ indut? ß miſerẽtis:id ẽ veſtẽ dãtis. Multo Nvo magis hoc diceref᷑ ſi ille qͥ dedit veſtẽ: dediſſet etiã ptãtẽ ſeruãdi eã ⁊ vtendi:ſicut deꝰ hoĩ cũ dat rectitu dinẽ ſepefatã:dat etiã ptãtẽ ſeruãdi ⁊ vtẽdi:qꝛ dedit pᷣus libeꝝ arbitriũ ad ſeruandũ illã ⁊ vtendũ. Si vero nudo cui nihil debet ñ̃ daret᷑ veſty: aut ſi ipᷣe acceptaʒ ꝓijceret:nulli niſi ipᷣi ĩputaret᷑ eiꝰ nuditas. Ita cũ de⸗ alicui cõcepto ⁊ nato in pctõ:cui ni hil niſi penã debet: dat velle ⁊ curre re:nõ ẽ volentj neq; currentj ßᷣ miſe rentis ẽ dei:⁊ qͥ eandẽ gratiã nõ acci pit:aut acceptaꝝ reijcit:ei ẽ nõ dei ꝙ
intellectꝰ habẽdꝰ ẽ in alijs in qͥbꝰſcri ptura loquit᷑ ꝓ gratia vt ſcʒ liberuʒ N nõ excludat᷑ arbitriũ. Silr qñ ita lo quũf᷑ diuina dicta vt libero urbitrio
nullo intellectu gr̃a ſepanda ẽ. Siẽ quis naturalis vſus nõ ꝓcreet P⸗
ẽ ſine patre:nec niſi ꝑ matrẽ: non tñ matrẽ a generatiõe ꝓlis:ita gr̃a ⁊ li⸗
ad iuſtificãdũ ⁊ ſaluãdũ hoĩem. In his tñ in qͥbꝰ videt᷑ ſcp̃tura libeꝝ ar⸗
n 3

0 1.Coꝝ.5.
Bom̃.1
gr̃a dãte hãe vel acciꝑe. Sciendũ qꝛ ſẽ terra innũerabiles herbas ⁊ arbo
res ſine qbus hñ ana natura alit aut
etiã qͥbꝰ ꝑimit᷑ ſine oĩ hoĩs cura ꝓ⸗ fert:illa vᷣo q̃ nob ad viꝝñ nutriẽdã maxie ſũt nct̃aria:ñ ſine magno labo re atq; cultoꝛe nec a biq; ſeminibus: Ita coꝛda hũana ſine doctrina ſiue
idio:ſpõte qᷓſi germinãt cogitatio⸗
nes ⁊ voluntates nihil vtiles ſaluti aut etiaʒ noxias: illas vo ſine qbꝰad ſalutẽ aĩe nõ ꝓficimꝰ neqqᷓ; ſine ge⸗ nerj ſui ſemie:⁊ laboꝛioſa cultura cõ
cipiũt ⁊ germinãt. vñ illos hoĩes q bus talis cultura impẽdit᷑ agricultu rã dei vocat Apls.Aſt autẽ ſemẽ hu
ius agriculture vbũ dei imo ñ vbñ ß ſẽſus qͥ ꝑeipit vbñ. Aox nãq; ſi⸗
ne ſenſu nihil„
ituit in coꝛde. Mec
ſoluʒ ſenſꝰ vbi ð oĩs ſenſꝰ vel itelle⸗
ctꝰ rectitudinis:quẽ mẽs hũana ſiue
ꝑanditũ ſiueꝑ lectionẽ ſiueꝑ rõnem ſiue q̃libet aliõ mõ ↄcipit: ſemẽ recte
0
vbů chriſti:h ẽ
volẽdi ðꝛ. Nilꝰ nãq; velle pᷣt qð pꝰ
coꝛde ñ ↄcipit: velle aũt credere qð
ẽcredendũtẽ recte velle. Remo 6 bt ß velle ſi neſeit qͥd credendũ ẽ. Cum
em̃ pᷣmiſiſſet apłs: Ois qͥcũq; ĩuoca⸗ uerit nomẽ dñi ſaluus erit: ſubiũxit: wnõ inuocabũt ĩ quẽ ñ credidet? Vut quõ credẽt ei quẽ nõ audierũt⸗ Qnð vo audiẽt ſine pᷣdicãte? Qnð Vo pᷣdicabũt niſi mittant᷑?&t paulo
poſt: Ergo fides ex auditu:auditꝰve
ro ꝑ vbů chꝛiſti. Dæ zũt dicit fidem eẽ ex anditu: intelligendũ ẽꝛqꝛ fides ẽ exß̃ qð ⁊cipit mens ꝑ auditũ: neq ita vt ſola ↄceptio ment faciat fidẽ in hoĩe:ß qꝛ fides eſſe neqͥt ſine ↄce⸗
ptide. Addita nãc; rectitudine vo⸗
lẽdi: ↄeeptioni ꝑ gratiã fit fides:qꝛ credit qð audit. Vuditꝰ autem eſt ꝑ vbũ pᷣdicãtiũ chꝛi ſtũ. ꝛedicãtei vo ñ ſũt niſi mittã᷑: 6 ꝙ mittunt gra ẽ. Quapꝛopt᷑ ⁊ 14 dicatio ge eſt:qꝛ g̃a eſt qð deſcẽdit ex ga:⁊ auditꝰ ẽ ga:⁊ intellectꝰ ex
auditu gr̃a:⁊ rectitudo volẽdi gr̃a ẽ.
Beati Anſelmi li. de cõcoꝛdia
cũ ip̃am rectitudinẽ nemo poſſit niſi
Zen miſſio: pᷣdicatio:auditꝰ zintelle unihu ſint niſi volũtas velit qð meẽs itelligit: qd volũtas facere neqͥt niſi accepta rectitudine. Becte nãq; vult cũ vult qð debet:ita qð mẽs ex audituvᷣbi ↄcipit ẽ pᷣdicãtis:⁊ recti/
tudo ẽ incrementũ ꝗð de⸗ dat:ſine qͥ 1.Coy
neq; qͥ plãtat neq; qͥ rigat ẽ aliqd ß3 incrementũ dat de. Biẽ ð de in p̃n cipio ꝑ miraculũ fec frumẽtuʒ ⁊ alis
de terra naſcẽtia ad alimentuʒ hoim
ſine cultoꝛe ⁊ ſeminibꝰ:ita ſine hũa⸗ na doctrina mirabiliter fecit coꝛda ꝓ phetaꝝ ⁊ aplon:necnõ ⁊ euãgeliſta⸗ rũ fecũda ſalutaribꝰ ſeminibꝰvñ ac ⸗ cipimꝰ qͥcq̃d ſalubꝛit᷑ in agricultura dei ad aiimentũ aĩaꝝ ſeruamꝰ:ſicut
nõ niſi de p̃mis terre ſeminibꝰ habe mus qð ad nutrimentũ coꝛpoꝝꝓpa gamꝰ. Siqdẽ nihilvtile ad falutẽ pi
ritualẽ bcican⸗ ſacra ſcß̃tura ſpi rituſſã cti miraculo fecundata nõ ꝓ⸗ tulerit aut ĩtra ſe nð ↄtineat. Naʒſi
qͥd rõne dicimꝰ aliqñ qð in dictj eiꝰ
apte mõſtrare aut exip̃is ꝓbare ne⸗ qm?:b mõ ꝑillã coſcimꝰviꝝ ſit ac⸗ cipiendũ aut reſpuẽdũ. Bi zutẽ aꝑ⸗ ta rõne colligit ⁊ illi ex nulla parte ↄtradicit: qm̃ ip̃a ſiẽ nulli aduerſat
veritati: ita nulli fauet falſitati: hoe
ipᷣo qꝛ ñ negat qð rõne ðᷣꝛ eiꝰ aute ſuſcipit᷑. Atſi ip̃a ño ſenſui idubitã ter repugnat:q;uis no at iexpugnabilis:nlla tñ vitate ful⸗
ß rõ nñ̃a vide
ciri credenda ẽ. Sic itaq; ſacra ſchtu
ra oĩs vitatis quã rõ colligit auẽte ↄtinet:cum illã aut apte affirmat aut nullatenꝰ negat. Aideamꝰnũ ein erẽ plis: quõ vbũ ſit ſemẽ: aut duo qͥbꝰ
6
5: i volueritj ⁊ andierit᷑meꝛintel ſn.
ligũt ⁊ cogitãt qð ðꝛvelle⁊ audire:
ßeſt obedire. Qui em̃ audit ⁊ ñ obe
g
dit: ðᷣꝛ nð audire. Sʒ obedire neque
unt niſi velint. A elle autẽ obedire?
recte velle. Recte vo velle nemo pt niſi habeat rectitudinẽ volũtati quꝰ nullꝰ hʒ hõ niſi ꝑ gratiã. Veꝝ recti⸗ tudo voiendi aliqͥd nulli dat niſ i teiligẽti velle:⁊ qð velle debet. A

B
d. 84.
S
p ienbit
nn. 7 5 qð dediſti:ꝑfice qð cepiſti. Oð ð hiſ oñdi:in ſilibꝰq́;ʒ ĩtelligendũ ẽ. Sicut
jc—
N thn.
„
eirt hiſn —. iun giict xcmili
.16.
ſemiare.
gratie et liberi arbitrij.
deamꝰ itaq; qð dictũ eſt: Gi volueri tis ⁊ audieritjmeꝛmõ ſemẽ eẽneqqᷓ; ꝑ ſe ad aliquẽ fructũ germinãs ſine adiectiõe rectitudinis: nec ipᷣaʒ recti tudinẽ dari niſi ſemibus. Silr cũ diẽ deꝰ:Cõuertimini ad me:ſemẽ eſt ſine germine qᷓ;din hoĩs v olũtatẽ ñ ↄuer tit dead volendũ ↄnerſionẽ quã co gitat cũ audit cõuertimi:ſine qͥ ſemi/
ne nullꝰ pᷣt velle ↄuerti. Dicit᷑ etiam
Huerſis:cõnertimini:aut vt magſ cõ uertant᷑:aut ſeruent qð cõuerſi lunt. MQui vo dicũt conuerte nos deꝰ: iã aliq̃tenꝰ ↄuerſi ſũt:qꝛ rectã volunta tẽ hñt cũvolũt ↄuerti:ßᷣ oꝛãt ꝓ qð 13 accepeit vt augeat᷑ ↄnerſio: ſicut illiq́ credẽtes: auge no fidẽ dixeit: c ſi dicerent illi ⁊ iſt: Auge in nob
igit terra nõ germinat naturalt ea qᷓ maxine nct̃aria ſůt ſaluti coꝛpis nãi ſine ſeminibꝰ:et licet deꝰnð det ĩcre⸗
nẽtñ oĩ ſemini: nõ tñ ceſſant agrico
le noſtri ſeminare in ſpe meſſis aliqᷓ̃n tule: ita terra coꝛdis hũani nõ ꝓfert fructũ fidei ⁊ inſticie ſine ʒgruis ſe⸗ minibꝰ:⁊ qᷓ;uis deꝰ nõ faciat cuncta hmði ſemiĩa germĩare:tñ pᷣcipit agri⸗ colis ſuis ĩ ſpe inſtã tiſſime vbñ juũ Sñdimꝰ vt puto quõ ñ ſit ſuꝑuacuũ ho ĩes ad fidẽ chꝛiſti ⁊ ad ea q̃ᷓ fides exigit ĩuitare: qᷓ;uis ñ oẽs hãc imitationẽ ſuſcipiãt. Dixi etiam poſt:q̃re arguant lilli qvbñ dei non
ſuſcipiũt cũ ß̊ facere neq̃ant niſi gra
tia eoꝝ volũtates dirigẽte. Diẽ em̃ dñs de ſpñ ſancto:Ille arguet mũdũ de pctõ: qꝛ nõ crediderũt in me. Ad qð licʒ foꝛſitã difficile ſit rñdere:qð tñ vðᷣo dãte poſſũ:tacere ñ debeo.No
tãdũñ ẽ qꝛ ĩpotẽtia q̃ deſcẽdit ex cul⸗
pa nõ excuſat ĩpotentẽ culpa manen te. Añ in infantibꝰ in qͥbo exigit deꝰa natura hñũana iuſticiã quã accepit in pᷣmis ꝑentibꝰcũ ptãte ſeruãdi illaʒ ĩ vẽm plẽ ſuã:nõ excuſat eã ĩpotentia habẽdi iuſticiã:qm̃ ꝓpt᷑ culpã ĩ hãc coꝛruit ĩpotentiã: ho cip̃m nõq; qꝛ ñ bʒ qðꝑie reſumere neqͥt: eſt üli ha
quã tam grauis ſcilicet moꝛtis ſequi
benduʒ impotentia in ideo eeci⸗ dit qꝛ ſpõte deſeruit qð ſernare potu it. Em̃ 3 he3 deſeruit iuſticiã: ad pctm̃ illi ĩputat᷑ ipotentia quã ip ſa peccꝗᷓ do ſibi fecit. Nec ſolũ ĩpotẽ⸗ tia iuſticiã habẽdi; etiã ĩpotẽtia il⸗ lã inteliigẽti. Jilr in nð baptiſatis ĩputat᷑ ad pctĩ:qm̃ piter deſcẽdit a petõ. Poſſumꝰetiã ròabilr aſſerere: qꝛ qð a pᷣma ↄditiõis hũane dignita te ac foꝛtitudie atq; pulchꝛitudie mi noꝛata ⁊ coꝛrupta eſt:illi ad culpã ĩ⸗ putat᷑. Per h nãq; minoꝛauit quan B tũ in ip̃a fuit: honoꝛeʒ ⁊ landẽ deo. Quippe m dignitatẽ oꝑerſ:laudat᷑ ⁊ pᷣdicat᷑ ſapĩa opificj. Quanto igit᷑ natura hñana pᷣcioſuʒ opꝰ dei vnde ið̃e gloꝛificãdus erat in ſe minoꝛauit atq; fedauit:tanto ſua culpa deñ ex⸗ honoꝛauit. Qð illi ad tantũ ſtatuit pctĩ vt nõ niſi ꝑ moꝛtẽ dei deleat. Biquidẽ ip̃os motꝰ ſiue appetitꝰ qͥ· bus ꝓpt᷑ pctm̃ ade ſicut bꝛuta aialia ſiacemꝰ:qͥs Apls vocat carnis ↄcu piſcentiã quã inuitũ ſe tolerare ma ⸗ nifeſtat cũ dicit: Oð odi illð facio:
id eſt nolens ↄcupiſco:ſatis oſtendit Roma.
ſacra auctoꝛitas imputari ad pecca/ tum. Quippe cũ de ſolo motu ire ſi⸗ ue ope vel voce:dicit dominꝰ: ui mattk.. iraſcitur fratri ſuo:reus erit iuditio: aperte monſtrat culpã non eſſe leuẽ:
tur damnatio. Ac ſi dicat: Qui facit quod homo non debet facere:nec fa ceret ſi non peccaſſet:auferri debet ex hominibus. Et cuʒ paulus de illis qͥ carnẽ:id eſt ↄcupiſcẽtias ſentiũt no lentes:ait: Nihil damnationis ẽ his Roma.8 qui ſũt in chꝛiſto ieſu:qui nð;ᷣm car nẽ ambulant:hoc eſt non voluntate cõſentiunt:ſine dubio ſignat eos qui non ſũt in chꝛiſtoꝛſequi dãnationem qᷓtiẽs ſentiũt carnẽ ettã ſi nõ ᷣm illã ambulant:qm̃ ſic factꝰ eſt hõ:vt etiã ſentire:ſiẽ de ira dixi ñ deberet. Jiq̃s igit᷑ q̃ dixi diligẽter ↄſiderat:nullate nus eos qui pꝛopter culpaʒ ſuã vbñ dei ſuſciꝑe neq̃unt recte arguendos n 4

——
—
———
Begti Anſelmi li. de cõcoꝛdia
dubitat. Qnibꝰ añt dat gratia fidei chꝛiſtiane:ſiẽ illis in baptiſmo dimit tit᷑ oꝛiginalis iniuſticia cũ qᷓ naſcun⸗ tur: ita oĩs culpa ĩpotẽtie ⁊ totiꝰcꝙꝛ⸗ ruptiõis quã ꝓpt petm̃ pᷣmi homiĩs ſcurrerãt?⁊ ꝑ quã inhonoꝛat᷑ deus: ignoſe᷑. De nulla nãq; culpa q an⸗ te baptiſmũ in illis erat: ho baptiſ⸗ mñ arguit᷑:qᷓ;uis ipᷣ coꝛruptio ⁊ ap⸗ be ſũt pena peti nd ſtatim in
aptiſmo deleant᷑:necvllũ illis ĩpu⸗ tat᷑ delictũ poſt baptiſmũ niſi qð ſua
wolñtate fecerunt. Sñ apparet quia
coꝛruptio ⁊ mala q̃ͥ fuerũt pena pcti ⁊ poſt baptiſmũ remanẽt:nõ ſũt p ſe pctã. Joia nãqẽ p ſe iiuſticia peim̃: ⁊ illa q̃ ſequũt ininſticiã ꝓpter cauſã fuã iudicãt᷑ petã donec ipſa remit tat. Nã ſipctã eẽnt:in baptiſmo de⸗ lerent᷑ in qᷓ oĩa pctã in fanguine chꝛi ſti lauant᷑. Itẽ ſi ꝓpꝛie pctã dicerẽ
eẽnt in bꝛůtj aĩaiibꝰpctã ad qͥx funi titudinẽ illa ꝓpter pctã noſtra ſuſti⸗ net natura. Eſt ⁊ aliud qð valde ti⸗
q mendũ ẽ qð in pᷣmo pctò hũane na/ Põ.. ture cognoſci põt. Mm̃ em̃ homo ẽ
ſpũs vãdẽs ⁊ nõ rediẽs: poſtqᷓ; ſpð te cadit(vt de volũtarijs pctĩs nũc loqmur tãtũ) nullo mõ pᷣt reſurgere niſi gra releuet᷑: ß merito ſuo:de hetõ in petm̃ vſq; ĩ abyſſũ petdx ſine fun ⸗ do:p 74. o ſine eſtimatide demer ⸗ gat̃:nili miſericoꝛdia retineat᷑: ita vt etiã illi honũ vertat᷑ in odiũ ⁊ fit ei
Joß 6 · in moꝛtẽ. Añ dieit dñs aplis: Gi mũ 2.Co. 2. dus vos odit ſcitote qꝛ me pꝛioꝛẽ vo
bis odio habutt. Et Aplus: Bonus odoꝛ ſuinꝰ deoꝛalijs qͥdẽ odoꝛ moꝛt? in moꝛtẽ:alijs aũt odoꝛ vite in vitã:
pt᷑ qð ðꝛ de eo:qꝛ cu vult miſeret
Roma 22 quẽ vult indurat. Ver ꝝ miſeret
nõ oĩm eqᷓliter miſeret: neq; qs ĩdu rat oẽs eqᷓlit᷑ indurat. Cur aũtĩ hac vita ꝑſeueret in nobis pena pctĩ de⸗ leto petõ:ali qᷓ̃ſtio ẽ. De q̃ iicet nũc tractare nõ ꝓpoſuerimꝰ: bꝛeuiter tñ dico:qꝛ ſi ĩ ĩcoꝛruptionẽ ſtatim ĩ ba⸗ ptiſmo vel in martyrio mutarent᷑ fi⸗
deles:p tret meritũ:vt hoĩeſ niſi ili qͥ
ʒmi ſine exẽplo crederẽt: nllo mð ſat barent epe deficeret fides ⁊ ſpes: line q̃bꝰ nilꝰ hõ hñs itejlectũ:regnů dei mereri põt: fides nõ; ⁊ ſpes ſůt eaꝝ reꝝ q̃ nondũ vident᷑ Cñ em̃ vi derẽt Poies qᷓ ad chꝛiſtũ ↄuerterẽf: ſtatim trãſire ad in coꝛruptibilitsteʒ: nullꝰ eẽt qᷓ ſaltẽ velle poſſet ſe ſbtra pere a tanta btitudine quã videret.
St gloꝛioſiꝰ ꝑ fidei at; ſpei meritũ 3
beatitudinẽ qu delideramꝰ adipil camur:manemꝰ qᷓ;diu in hac vita ſu mus in hoc qð iã nd imputat᷑ ad pee catũ qᷓ;nis euenerit ꝓpt᷑ pctĩ. Deni mitti᷑ nob ꝑ baptiſmũ ⁊ fidẽ ꝛiſtianã btitudo quã habebatadã ante pctĩ in ꝑadiſo:ð quã habiturꝰ erat qñ cõpleiꝰ eſſet numerꝰ hoimq; aſſumẽdi erãt ad ꝑficiendã ciuitat jupernã: q̃ ⁊ de anger⁊ð hoibo ẽcð plenda:vbi nõ generabũt homiesſi⸗ cut facerẽt in ꝑadiſo. Si& ↄnerſiad chꝛiſtũ mox trãſirẽt in illã incoꝛru⸗ ptibilitatẽ:nõ eẽnt hoĩes de q́b col lgi poſſet ille numer⸗ ꝛqĩ ad btitu/ dmẽ quõ viderẽt:nullꝰ poſſet nð fe⸗ ſtinare. Hoc puto eſſe qð dicit Apls
ð illis: Quiꝑ fidẽ oꝑati ſũt inſticiã: heb.u⸗
⁊ pi inqᷓt oẽs teſtimonio ſidei ꝓbati nð acceperũt repꝛo miſſionẽ deo pꝛo nobis iee ne ſine no bis ↄſũmarent᷑. Pi em̃ ̃ritur qͥd no⸗ bis ineliꝰ ꝓniderit er qꝛilli nõ ge⸗ ceperũt repꝛomiſſionẽ: nihil ↄueniẽ tius rñderi poſſe video:qᷓ; qð ſupᷣ di xiqꝛ ſaltẽ ſi illis ꝓpagatſjj diffemet ꝓmiſſa iuſtis briiudo periret meritũ in illis qͥ nõ ꝑ fidẽ b: ꝑ expimẽtũ gnoſcerent: ꝓpagatio em̃ hoim deꝗ nati fumꝰ deficeret:qm̃ oẽs ad intoꝛ ruptibilitatẽ quã pũtẽ viderẽt:cur⸗
rerẽt. Magnũ itaq; bonũ nob ꝓui/
dit deꝛcũ ſanetiteftimonio fideiꝓba tis diſtulit acceptionẽ repꝛomiſſidis vt ⁊ nos ꝓpageremur ⁊ maneret fi⸗ des ꝑ qus eũ ſirrepꝛomiſſionẽ ꝓme reremur ⁊ ſimł cũ illis ↄfñmaremul⸗ Vlia qͥʒ rõ eſt cur baptiʒoti atq; mar tyres nõ ſtatim fũt incoꝛruptibiles
3—————————

gratie et liberiarbitrij.
NMẽpe ſi qͥs feruũ ſuũ quẽ ꝓpoſuerat
magnis aliqñ ditare honoꝛibꝰ gra⸗
uiter verberet ꝓ culpa ꝓq̃ nullo mõ ꝑ ſe queat ſati Nl tionẽ ↄſtituto tꝑe detruſiꝰ eð ĩhoꝛ rendũ carcerẽ:vbi grauiſſimis toꝛq̃⸗
atur ſupplicijs:⁊ ſit aliqͥs potẽs apð
dñmn qͥꝓ illo ſatiffaciẽſeũ recõciliet: vtiq; plage qjs reꝰ añ ſatiſfacti onem duʒ erat in culpa merito ſuſcepit: nõ delent᷑ ſed maioꝛa toꝛmenta in q̃ dũ retruſus fuerat recõciliatiõe pᷣueni ⸗ ente auertentur:honoꝛes q́; ſuos ͥs ſuo tꝑe accepturꝰ erat ſi nõ peccaſſet ⁊ qjbꝰ cariturꝰ erat poſt culpã ſuã ſi nõ recciliarct᷑ ꝓpt᷑— ſatiffacti onẽ:ſiẽ p̃us ſtatutũ fuerat:ſine omni mutatiòe tradũt. Quippe ſi añ re ⸗ conciliationẽ exheredatꝰ eſſet ilrho ⸗ noꝛihus: quẽadmodũ echeredatus erat poſt culpã:irrecnꝑabilr ſi nõ re⸗ cdciliaret᷑ nõ haberet locũ ſbuenien di vlla recõciliatio. Sʒ qm̃ nõ potu it exheredari honoꝛe quẽ nondũ ha bebat:nec hãe debebat:hanc exhere ⸗ dationẽ pᷣuenire pᷣt recõciliatio ⁊ eã auertere. Si tñ ſeru ille duz iacet in
egritudine vapu lationis donec ipſa trãſeat:coꝛce ⁊ oꝛe dño ſuo fidelita⸗
tẽ ⁊ coꝛrectionẽ vouet ⁊ ſoluit:ita ẽ inter deñ ⁊ hoĩem. Quippe qñ hña⸗ na natura pꝛimũ peccauit: hac pena fagellata ẽ vt nũqᷓ; plẽ naturalr ni ſi talẽ q̃lẽ videmꝰ infantes naſci ge⸗ neraret: ac poſt hã c vitã ĩ inferno:a regno dei ad qð facta crat in ppetuũ exularet:nili aliq;s illã quã vel q ip ſa ſola ꝑ ſe ſola facere nð poterat:re⸗ cõciliaret. A qͥ aũt recõciliari queat noõ ẽ niſi chꝛiſtꝰ. In oĩbꝰ igit᷑ infanti bus natura lr genitꝰ in pctõ ⁊ flagel⸗ lata naſcit᷑:qᷓ cñ recõciliationẽ acce⸗ pit:flagellatio merito remanet quam ante recõciliationẽ ſuſcepit. Que au tẽ in inferno toꝛmẽta paſſura erat:in lilis qͥs chꝛiſtꝰ redemit remittunt᷑: et regno dei qð poſt cõuerſionẽ padiſi terreni ſuo tꝑe acceptura erat:dona⸗ turi tõ in fide quõ ꝓmittũt in bap ⸗
cere:poſt hã cbera
litate:ß aliqñ graui: aliqñffacile ſups
tiſmo vſq; ĩ fine ꝑſeuerent. Qð añt 2Z qdã expimẽto exiſtimãt ꝓbare nihii valere libeꝝ arbitriũ: qꝛ multi imen ſo conatu nitunt᷑ vt bñ viuãt:⁊ jdã (vt aũt)ĩpoſſibilitate obſtãte:nihii pficiũt:aut poſt ꝓfectũ irrecupabili deficiũt:nð deſtruũt qð rõnabiliter monſtratũ ẽ libeꝝ ſcʒ arbitriũ cũ gra tia valere.t aũt nitẽtes nõ ꝓficiãt aut poſt ꝓfectũ deficiãt nõ ĩpoſſihi⸗
bili difficultate fieri exiſtimo. Jepi⸗ ſime nãq; aſſerere ſolemꝰ ĩpoſſibile nobis eſſe:qð ſine difficultate ꝑfice ⸗ re nõ valemꝰ. Si em̃ diligẽter vnuſ⸗ qͥſq; motꝰ volũtatis ſue. ↄſideret:in⸗ telligit ſe nũqᷓ; rectitudinẽ volũtatj acceptã ꝑ gratiã niſi aliqͥd volendoꝛ qð ſimt velle neq;t deſerere. Qð cer te nõ facit deficiẽte ptãte ſeruãdi eã⸗ dẽ reetitudinẽ:q̃ ptãs ẽ ipᷣa libertas arbitrij: ᷓ deficiẽte volũtate ſeruãdi qᷓ ꝑ ſe nõ deficit:ß alig volũtate illaʒ vt dixi expellente. Mm̃ aũt iſta ↄſi⸗ deratio magj verſat᷑ in volũtateꝛali qd altiꝰ de volñtate: vt puto nõ erit inutile: dicẽdũ exiſtimo. Siẽ em̃ habemꝰ in coꝛꝑe mẽbꝛa ⁊ qͥnq; ſenſa ſingula ad ſuos vſus apta:qͥbꝰ q̃ſiĩ⸗ ſtrumẽtis vtimur: vt ſũt manꝰ apte ad capiẽdũ:pedes ad ambulanduʒ 3 lingua ad lo quẽdũ:viſus ad viden⸗ dũ:ita ⁊ aĩa hʒ in ſe q̃ſdã vires qͥb vtit̃ velut inſtrumẽtj ad vſus ↄgru⸗ os. Eſt nãq; rõ in aĩa qᷓ ſiẽ ſuo inſtru PPB mẽto vtit ad ratiocinãdũ:⁊ volun⸗ tas q̃ vtit᷑ ad volendũ. Non em̃ eſt rõnalis yolũtas tota aĩa: ßᷣẽ vnaq̃ qʒ— in aĩa. Qm̃ ꝗᷓ ſingnla inſtru mẽta hñt:⁊ Eᷣ ꝙ ſũt⁊ aptitudines ſu⸗ as ⁊ ſuos vſus: diſcernamꝰin volũta te ꝓpter quã iſta dicimꝰ inſtrumẽtũ ⁊ aptitudines eiꝰ⁊ vſů eiꝰ:qᷓ̃s aptitu dines in volũtate poſſumꝰ noĩare ar fectiões. Affectꝰ qͥppeẽ inſtrumẽtũ volẽdi aptitudinibꝰ ſuis. Añ ðꝛ ho⸗ minis aĩa cũ vehementer vult aliqd affectã eẽ ad volendũ illud vel afe⸗ ctuoſe eẽ vł velle. Volũtas vtiq; di⸗ 8 5

—— 3*
— 5. „.
tiocinandi q̃vtimur cũ rõqjnamum⁊
viſus inſtrumentũ vidẽdi qͥ vtimur
Pffectio huiꝰ inſtrumẽti
c videmꝰ.
eſt:q̃ ſic afficit᷑ ipᷣm inſtrumentuʒ ad volendũ aliqͥd etiã qñ illð qð vult
non cogitat: vt ſi venit in memoꝛia
aut ſtatim:aut ſuo tꝑe illð velit. Nã ſie eſt inſtrumentũ volẽdi affectũ ad volendũ ſalutẽ:⁊ qñ illã nð cogitat applicare:vt mox cũ venerit in mẽo⸗
riãſtatim eam velit. Et ſic eſt afectũ ad volendũ ſomnũ etiã qñ illũ non cogitat:vt cum venit in mentẽ v elit filum ſuo tꝑe. Nunqᷓ; em̃ ita eſtaffe⸗ ctum vt aliqñ velit egritudinem aut vt velit nunqᷓ; doꝛmire. Iniuſto qͥʒ hoĩe ſimiliter eſt affectuʒ idẽ inſtru⸗ mentũ ad volendũ iuſticiã:etiũ cum doꝛmit: vt cũ eam cogitat:ſtatim eã
ꝑ velit · Aſus vo einſdẽ inſtrumenti ẽ 2 quẽ non habemꝰ niſicũ cogitamꝰ rẽ
quã volumꝰ. Ditit᷑ aũt volũtas ⁊⸗ ſtrumentũ volendi:⁊qffectio eius:⁊ vſus eiꝰ. Inſtrumentũ quidẽ volun
tatẽ vocamꝰ:qũ dicimꝰnos ↄuertere
ad diũſa volũtatẽ:mõ ſcʒ advolẽdũ
ãbulare:mõ ad volẽdũ ſedere:mõ ad volendũ alið ⁊ aliud. Hoc inſtrumẽ
tũ ſꝑ habet hõqᷓ;uis nõ ſp illo vtaf:
ſicut habet viſũ:qͥ eſt inſtrumentum
videndi etiã qñ illo nõ vtitur: vt cũ doꝛmit:⁊ cũ eo vtitur cõuertit illum
ꝗjd aliud. Et ſic ſemp habemꝰ inſtru mentñ ratiorinandi:ß eſt rationeʒ qᷓ
non ſemꝑ vtimur:⁊ quã ratiocinan
do ad diuerſa ↄuertit animus. Affe ctio vo inſtrumẽti volendi ðᷣꝛ volũ⸗ tas:qñi dicimꝰ hoĩem ſemꝑ hie volũ tatẽ vt bene ſibi ſit· vocamꝰnãq; hãc voluntatẽ:affectionẽ illã eiuſdeʒ in⸗ hõ bene ſibi cẽ. Lo⸗ gẽ mð cũi
modo ad videndũ celũ: modo ad vi
gendã terrã:modo ad videndũ ali⸗
Anſelmi li.de cõcoꝛdia
ei videt᷑ eqͥuoce triptr. Aliud ein ẽi⸗ ſtrumẽtũ volendi:aliud affectioꝛali udvſus eiuſdẽ inſtrumẽti. Inſtrumẽ tñ volẽdi ẽ vis illa aĩe qᷓj vtimur ad volendũ:ſicuti ẽ ratio inſtrumẽtũ ra
anctꝰ hõ aſſerit᷑ etiã cum
doꝛmit ⁊ nð hoc cogitat:indeſinẽter
pabere voluntate iuſte vmendi ðꝛ.
Et cũ hanc voluntatẽ aſſerimꝰ atiuʒ
alio maioꝛẽ hãeꝛnon aliud dicinꝰvo luntatẽ qᷓ; illã affectionẽ ip̃ius iſtru
mentiq̃ vult iuſte vinere. Inſtrumẽ tum vo nõ eſt in alio maiꝰ ⁊ in alio
minꝰ. Qſus autẽ huiꝰinſtrumenti vo Dd
luntas noĩatur: vt cũ dicit aliqͥs:mo do habeo voluntatẽ legẽdi: id ẽmõ voio legere:aut mð habeo volunta⸗
tẽ ſcribẽdi: ẽmð volo ſcribere. Sĩ
eĩ videre eſt vti viſu qͥ eſt inſtrumẽ
tum videndi:⁊ vſus eiꝰ eſt viſio vel
viſus:qñ viſus ſignificat idẽ qð vi⸗
ſio:ſignificat em̃ etiã viſus inſtrumẽ
tum ip̃m: ita velleẽ vti voluntateqᷓ̃ eſt in
mus qð volumꝰ. Soluntas igit q̃ ĩ⸗ ſtrumentuʒ eſt: vna ſola eſt:d eſt in ⸗
ſtrumentuʒ volendi vnñ ſoluʒ eſt in hoĩe ſicut vna ſola eſt rõ: id eſt vnũ
ſoluʒ inſtrumentũ ratiocinandi. So⸗ luntas vo q̃ inſtrumentũ illud affici tur duplex eſt. Nã ſicut viſus plureſ
habet aptitudines ſcʒ ad videndum
lucẽ:⁊ ꝑ lucẽ ad videndũ figuras: ⁊ ꝑ figuras ad vidẽdũ coloꝛes ꝛita in ⸗ ſtrumẽtũ volendi duas hʒ aptitudi⸗
nes
eſt ad volẽdũ cõmoditatẽ:altera ad volẽdũ rectitudinẽ. Nẽpe nihilvult voluntas q̃ eſt inſtrumentũ niſi aut cõmoditatẽ aut rectitudinẽ. Quic⸗ qͥd em̃ aliud vult aut ꝓpter cõmodi tatẽ aut ꝓpter rectitudinẽ vult:ved has etiã ſi falli᷑: putat ſe referre qð vult. MPer affectionẽ qͥdẽ q̃ ad volẽ
dum còmoditateʒ ptinet:ſꝑ vult hõ beatitudinẽ ⁊ beatẽ eſſe. Per illã ve ro q̃ nune eſt ad volendũ rectitudi⸗ nẽ:rectitudinẽ vult:⁊ rectꝰ:id eſt iu⸗ ſtus eẽ. Pꝛopt᷑ cõmoditatẽ añtvult gliqd:vt cum vult arare vel laboꝛa⸗ re vt habeat vñ tueat᷑ vitã ⁊ ſaluteʒ q̃ cõmoda iudicat eſſe: ꝓpter rectitu dinẽ woꝛvt cũ vultlaboꝛare:vłdiſce re yt ſciat reete:id ẽ iuſte viuere. vo
nſtrumentũ volendip ⁊ vſus eis eſt voluntas q̃ nõ eſt niſi qñ cogita
qs voco affectiões: Nuaꝝ vna
————

luntas voꝗᷓ eſt vſus ſepedicti ĩſt ru menti nõ eſt nilcuʒ cogitat aliqs qð E vult:vt dictuʒ ẽ. Huiꝰ volũtatjmul tiplex eſt diuiſio:de q̃ non mõ ð foꝛ⸗ ſitan als dicemꝰ. elle gũt equocuʒ eſt:ſicut videre. Quẽadmodũ nãq;
ðꝛ videre q vtit᷑ viſu ⁊ qͥ nõ vti fed
qᷓ hʒ aptitudineʒ videndi:ita aſſerit velle ⁊ qᷓ vtitur inſtrumento volẽdi cogitãdo qðvult:⁊ qᷓ nõ vtit:qĩ af fectionẽ:h ẽ aptitudinẽ hʒ volendi. Per etiã cognoſci poteſt ali eſſe voluntatẽ inſtrumentũ volẽdi:aliã
eius affectionẽ:aliũj vſum eiuſdẽ in ⸗ ſtrumenti:qꝛ ſi ðꝛ inſtꝰ hõ etiaʒ cum doꝛmit ⁊ nihil cogitat hãe volunta⸗ tẽ iuſte viuendi:⁊ iniuſtus hõ negã
hẽe cuʒ doꝛmit voluntatẽ iuſte viuẽ di:eadeʒ voluntas negat de iniuſto F q̃ aſſerit᷑ ð iuſto. Palã añt eit qꝛ cũ dicimꝰ nõ eſſe iniuſto doꝛmienti vo⸗ luntatẽ iuſte viuendi:non negat᷑ vo luntas in eo eſſe quõ dixi ĩſtrumẽtũ: qm̃ eã ſp hʒ oĩs hõ doꝛmiens ⁊ vigi lans. Quapꝛopt᷑ qm̃ non alia voiũ
tas ꝓnunciat ᷣ mõ in bono eẽ hoĩe qᷓ; illa q̃ remouet᷑ a malo: nõ ſignifi⸗
eatur in bono eſſe voluntas q̃ eſt in⸗
ſtrumentũ:ß illa qᷓ afficit᷑ initrumen ⸗
tum. Qm̃ autem in doꝛmiẽte niſi ſð niet non ſit voluntas que eſt vfyꝛdu biũ nõ ẽꝛq̃re cũ ðᷣꝛ in doꝛmiẽte iuſta volũtas iuſte viuẽdi: non intelligit᷑ volũtas vſ. Mõ ẽ igit᷑ volũ tas af⸗ fectio:volũtas ĩſtrumẽtũ aut volũ ⸗ tas vſꝰ:volũtatẽ qͥ;ʒ ĩſtrumentũ nðõ eſſe voluntateʒ vſum:nullꝰignoꝛat: quoniq cum dico me nð hãe volun ⸗ tatẽ ſcribendi:nemo intelligit me nðõ hie inſtrumentũ volendi. Alia eſt er go voluntas inſtrumentũ:alia volñ tas affectio:alia voluntasvſus. o luntas qjdẽ inſtrumentuʒ mouet oĩa alia inſtrumenta qͥbꝰ ſpõte vtimur: ⁊q̃ᷓ ſũt ĩ nobis:vt manꝰlingua: viſyꝛ ⁊ q ſunt extra nos: vt ſtilꝰ ⁊ ſecuris: ⁊ facit om̃es voluntarios motꝰ. Ip⸗ ſa vo ſe ſuis affectionibꝰ mouet: vn ⸗ de dici poteſt inſtrumentñ ſeipᷣm mo
gratie etliberi arbittij
tem:non pꝛocedebat ex apoſtoloꝛuʒ
uens. Dico voluntatẽ inſtrumentu; omes voluntarios motꝰ facere ſi diſi gent᷑ ↄſideramꝰ: ß ille veriꝰðᷣꝛ facere om̃e qð facit natura aut voluntas facit naturã ⁊ inſtrumentũ volendi cuʒ affectignibꝰ ſuis:ſine qbus idem inſtrumentkuʒ nihil facit. Ex his dua ðG hus affectionibꝰ q̃s etiã voluntates dicimꝰdeſcendit om̃e merituʒ homi nis ſiue bonum ſiue malũ. ue due voluntates etiam nihil differunt:qꝛ illa que eſt ad volendum cõmodum inſepabilis ẽ:illa vo que eſt ad volẽ dum rectitudinem ſeparabilis fuit ⁊ vt ſupꝛa dixi in pꝛincipio in angelis ⁊ in pꝛimis noſtris parentibus:⁊ eſt adhuc in hac vita manentibus. In hoc qͥʒ; differunt:quia illa que eſt ad volendum commodũ:nõ eit hoc qð vult: illa vero que ad volen⸗ um rectitudinẽ? rectitudo eſt. Nuł lus quippe rectitudineʒ vult niſi re⸗ ctitudinem habens: neq; poteſt ali⸗ uis rectitudinem velle niſi rectitu⸗ ine. Palam autem eſt eius volun ⸗ tatis que eſt inſtrumentũ:iſtam eſſe rectitudinẽ. Hãcpꝛonunciamus cuʒ iuſticia deſignatur rectitudo volun⸗ tatis pꝛopter ſe ſeruata. hec eſt etiã veritas illa voluntatis in qua argui tur a domino diabolus non ſtetiſſe: qð dixi in tractatu de vitate. Mune ↄſiderandũ eſt quõ ex his duabꝰ vo ntatibus quas voco aptitudines ſiue a ffectiones pꝛocedant ſicut dixi merita hominuʒ ſiue ad ſalutem ſiue ad damnationẽ. Rectitudo quidem quantũ in ip̃a eſt:nuliius mali canſa eſt ⁊ oĩs meriti boni mater ẽ̃ꝛhec em̃ fauet ſpiritui ↄenpiſcenti adũſcarnẽ Sah. ⁊ delectat᷑ legi dei ᷣm interioꝛẽ ho⸗ Rom.⸗ minẽ:id eſt ᷣm eundẽ ſpm̃. Si antem 7 er illa malñ aliqñ ſequi videt:nõ eſt ex ipᷣa ð ex alio. Per rectitudinẽ qͥp⸗ pe apli erant bonꝰ odoꝛ deo. Sʒ qð 2.Korſ 2 qbuſdam erant odoꝛ moꝛtis in moꝛ/
iuſticia:ſed ex maliuoloꝛũ ne uicis„ Iila vero voluntas que eſt ad voiẽ 22

dũ cõmodũ: non ſꝑ mala:ß quando cðſentit carni concupiſcenti aduerſꝰ ſpm̃. Bed vt hoc planiꝰ ĩtelligatur: inueſtigundũ ẽ vñ tã vitioſa ⁊ tã ꝓ⸗ na ſit ad malũ iſtavoluntas. Mõ eĩ credẽdũ eſt talẽ illã deñ feciſſe in pꝛi mis noſtris parentibꝰ. Cũ em̃ ꝓtuli naturã humanã ꝓpter pctĩ incurriſ ſe coꝛruptionẽ ⁊ appetitꝰ ad ſilitudi⸗ nẽ bꝛutoꝝ aĩaliũ: hõ dixi quõ tal vo luntas oꝛta ſit in hoĩe. Vliud nanq; ſunt apperitꝰ vitioſi:aliud vitioſi vo untas appetitibꝰↄſentiẽs. De tali 4 volnntate q̃rendũ puto vnde homiĩ acciderit. Sʒ ſi pꝛimã rõnalis nature ↄditionẽ ↄſideremꝰ:facile nobis hu⸗ jus talis voluntstꝭ cã patebit. Intẽ tio nãq; dei fuit vt iuſtã faceret atq; heatã naturã rõnalẽ ad fruendũ ſe: ß̃ neq; iuſta neq; beata eẽ potuit ſine volũtate iuſticie ⁊ beatitudinis. So lũtas quidẽ iuſticie ẽ ip̃a iuſticia:vo luntas vo beatitudinis nõ ẽ beatitu do:qꝛ nõ oĩs habet beatitudinẽ qͥ ha bet eiꝰ volũtatẽ. In beatitudine aũt
ÿm oĩm ſenſũ ẽ ſũfficiẽtia cõpetẽtiũ
cõmodoꝝ ſine oĩ indigẽtia:ſiue an⸗
elica ĩtelligit brĩtudo: ſiue illa quũ habebat adã in paradiſo. Euis em̃ maloꝛ ſit beatitudo ãgeloꝝ qᷓ; illa qᷓ̃ erat hoĩs in tñ ideo nega ⸗ ri poteſt adã beatitudineʒ habuiſſe.
Rk Picut nãq; caloꝛ magnꝰ ẽ ſine omni
frigoꝛe:⁊ tñ poteſt eẽ alius maioꝛ ca loꝛ:⁊ quẽadmodũ frigus ẽ ſine om̃i caloꝛe:cũ tñj maiꝰ valeat frige eẽ: ita nihil ꝓhibet adꝗᷓ beatum fuiſſe ĩ pa⸗ radiſò ſine oĩ indigentia:licet maioꝛ eẽt angelica beatitudo Mẽpe aliq̃d minꝰ alio habere:nð ſu ẽ indigere:ſʒ aliq̃ re cũ eã haberi opoꝛteat carere: qð nõ erat ĩ adã:eſt indigere:vbi ve ro ẽ indigentia:ibi ẽ miſeria. Nõ au⸗ tem fecit de ſine pᷣcedẽte eulpa rati⸗ onalẽ creaturã miſerã quã ad intel⸗ ligenduʒ ⁊ amandũ ſe creauit. Fecit igit᷑ deus hominẽ beatũ ſine oĩ indi⸗ gentia. Simul accepit rõnalis na⸗ tura ⁊ beatitudinis voluntatẽ ⁊ bea
Be cõcoꝛ.gratie et li. arbitrij
ritudinẽ iuſticie: iq eſt rectitudinei
„
ẽ iuſticia: ⁊ libeꝝ arbitriũ:ſine qͥ iut
uiiciã ſeruare non potuit. Si auteʒ dens oꝛdinauit has duas volũtates ſiue a ffectiões:vt volũtas qE iſtru⸗ mentũ vtereur ea q̃ eſt inſticia ad i periũ ⁊ regnũ:docẽte ſpũ:qͥ ⁊ mens x ratio ðꝛꝛ⁊ altera vteret᷑ ad obediẽ tiã ſine oĩ incõmoditate. Beatitudi
nẽ qͥdem dedit hoi: vt de angelis ta,
ceã:ad cõmodũ eius: iuſticiãvo ad ponoꝛẽ ſuũ.ſʒ iuſticiã itavt illã poſ ſet deſerere:q̃tenꝰ cũ illã ñ deſereret ß ꝑſeuerãter uaret: ꝓuehi mereret ad ↄſoꝛtiũ angeloꝝ. Qðſi illã deſe⸗ reret:nullatenꝰ eã ꝑ ſe deinceps reſu mere poſſet:⁊ beatitudinẽ angeloꝛũ non adipiſceretur:⁊ illa quam habe
bat ßᷣuaretur: ⁊ in ſilitudinẽ bꝛutoꝝ aialiũ cadẽs cñ illis coꝛruptiõi ⁊ ſe⸗
pe fatis appetitibꝰſßiaceret. olun⸗ tas tñ btĩtudinis maneret: vtꝑ indt gentiã bonoꝝ q̃ ꝑdidiſſet graui miſe ria inſte puniretur. Qm̃ ð; deſeruit
E
iuſticiã: bdidit beatitudinẽ⁊ volun 12
tas quã honã ⁊ ad bonñ ſuũ accepit fruens deſiderio cõmodoꝝ q̃ nõ vel⸗ le neqͥt:qꝛ vera cõmoda rationali nã ture ↄuenientia q̃ pdidit habere non valʒ? ad falſa ⁊ bꝛutoꝝ aĩaliũ cõmo da q̃ beſtiales appetitꝰ ſug erit:ſe cõ uertit: ⁊ ita cũ ea vult ĩoꝛdinate re⸗ ctitudinẽ:aut ne accipiat᷑ oblatã re⸗ pellit aut expellit:cũ vero licite vult eam:non hec facit. Hoc igitur modo voluntas inſtrumenti creata bonum
inquantũ habet eſſe ⁊ inſta ⁊ foꝛtis ad ſeruandũ acceptã iuſticiã perli⸗ berum arbitriũ facta eſt mala:nõ in⸗
quantnʒ eſt:ſed inquantũ ininſta fa cta eſt per abſentiã ſponte deſerte iu ſticie quaʒ ſemp habere deberet · n⸗ ſrnn 1 modo facta eſt ad volendu iuſticiã deſertam: Non em̃ per lib
iben arbitriũ ita poteſt eã veile:tamẽ ils
non habet quẽadmodũ valet eñ ſer
uare cũ habet. Boluntas etiam con MW
modi: ↄdita bonñ inquãtũ ẽ aliqͥc: mala:id eſt iniuſta facta eſt:quia nd
19
iubat nch ſciho ſniuß inerſt cenyn ſnelun lwn alzcüh linodüel bilpoch coaütai velcq zfecio gwn qafea pmüll

it
W
8. 18
V
8
Lapi. dialogi de li.ar.qnotatio.
ẽ ſubdita inſticie:ſine qua nihil vel ⸗ le debet. Voluntas ergo inſtrumen ⸗ tůũ:cũ ſponte facta ſit iniuſta poſt de⸗
ſertã iuſticiã:manet inqnantũ in ip̃a
ẽ neceſſitate iniuſta ⁊ ancilla ĩiuſti⸗ cie:qꝛ per ſe redire nequit ad inſtici
ſine qua nunqᷓ; libera eſt: qꝛ naturar libtas arbitrij ſine illa ocioſaẽ. In⸗
cilla etiã factã eſt ſue affectiõis q̃ ad remota eſt iuſticia:ni hil poteſt velle niſi qð ila vult. Di⸗ co gũt⁊ inſtrumẽtũ ⁊ affectionẽ ei⸗ velle:qꝛ ⁊ inſtrumentũ ẽvolũtas ⁊ affectio volũtas. Nec ĩcõgrue vtra ꝙ; voluntas velle dici᷑: qꝛ illa vult q̃ affectione ſua vult:⁊ affectio vult ꝑ quã illa vult:ſicut videre ðꝛ ⁊ ho ⸗ mo qui viſu videt: ⁊ viſus qͥ videt. Vnde nð abſurde poſſum? dicere af fectiões eius volũtatis:quã ĩſtrumẽ tũ dixi aĩe: quaſi inſtrumẽta eiuſdeʒ inſtrumẽti eſſe:qꝛ nihil niſi iſtis ope rat᷑.— igit inſtrumẽto volen di iuiticiã:id ẽ rectitudinẽ:nullo mõ niſi ꝑ gratiã reddat᷑: poteſt volũtas inſtrumentũ velle iuiticiã. Quapꝛo ter qf̃ nihil velle debet niſi inſte:qc ſine rectitudine:vult ininſte. Appetitus vo quos oẽs vocat apo ſtolus carnẽ ⁊ cõcupiſcentiã:inquã tũ ſunt:nõ ſunt mali vei iniuſti:ßᷣ qꝛ ſũt in rationali creatura vbi non de⸗ bẽt eſſe:dicunt᷑ iniuſti. In bꝛutis ſ ih dem aĩalibus nõ ſunt mali vel iniu⸗ ſti:qꝛ ibi debent eſſe. Jam ex his que dicta ſunt agnoſc poteſt homineʒ iõ non habere ſemꝑ iuſticiam quam ſi⸗ ne intermiſſione debet habere: quia nullo mõ poteſt illam per ſe adipiſci
vel recuꝑare. Palã etiã eſt qꝛ deus
bona facit opa ſua ſola bonitate:q̃ ipᷣe creat voluntatẽ cum libero ardi ⸗ trio:⁊ dat illi inſticiã ꝑquã operat᷑. Wala vo facit ſola cũlpa hoim:qꝛ ea nõ faceret ſi homo illa facere non vellet:facit tamẽ hec ꝙ ſunt:qm̃ con didit in hoĩe voluntatẽ qua ſine iu ⸗ ſticia vtit᷑ ſola culpa hoĩs:mala ſũt que oꝑat᷑. Nõ em̃ eſt culpa dei qͥ cre⸗
———————
auit in eo cũ libertate arbitrij volun tatẽ ⁊ contulirei iuſticiã vt nihil ni ſi iuſte vellet:ſed culpa hoĩs qͥ iuſti⸗ ciã deſeruit quã ſeruare potuit. e igit habet in bonis quidem ꝙ bona ſunt ꝑ eſſeniã:⁊ ꝙ bona ſunt ꝑiuſti ciamin malis vero ſolũmodo ꝙ bo na ſũt ꝑ eſſentiõ: nõ ꝙ mala ſunt per abſentiã debite iuſticie:que nõẽ ali⸗ qͥd. Homo añũt habet in bonis ꝙma la nð ſunt:qꝛ cũ poſſer deſerere iuſti⸗ ciã ⁊ mala facere nõ deſeruit: ſed ſer uauit ꝑ libeꝝ arbitriũ dante ⁊ ſubſe⸗ quente gratia. In malis vero hoc ſo lũ qð mala ſunt:qꝛ ea ſola ꝓpꝛia:id
eſt iniuſta voluntate facit. uto me ꝑ iam 3grne poſſe finẽ ponere tracta⸗
tui de tribꝰ difficilibus queſtionibꝰ: queʒ in ſpe auxilij dei incepi: in quo ſiquideʒ dixi qð querenti cuilibet ſut ficere debeat:nõ mihi impnto:ð gra⸗ tie dei mecũ. hoc aũt dico:qꝛſi quis mihi querenti de q̃ſtionibus eiſdẽ qñ in eis mẽs mea rationẽ querendo fiu ctuabat: ea q̃ retuli reſpõdiſſet:gra⸗ tias egiſſeʒ qꝛ mihi ſatiſfeciſſet.im̃ 3 qð inde manifeſtãte deo cognoui: mihi valde placuit:intelligens quia ſimilit᷑ quibuſdã placeret:ſi hoc ſcri bereʒ qð gratis accepi:gratis volui petentibus impendere.
Beati Anſelmi liber de cõ⸗
coꝛdia pꝛęſcientie ⁊ Saet nationis:⁊ gratię ⁊ liberi ar bitriij: explicit. Capituloꝛũ dialogi de libe roarbitrio hti Anſeimi Cã⸗ tuarieñ archiepᷣi:ãnotatio.
Ců.] Oæ poteſtas peccãdi nð ꝑtine at ad libertatẽ arbitrij ætantũ hõ ⁊ angelꝰ pecca⸗
nerũt per hanc poteſtatẽ et
libeꝝ arbitriũ:⁊ qᷓ;uis potu
erunt ſeruire peccato:nõ ta⸗
—
men eis potuit dñari pctm̃.
ij EQnõ poſtq; ſe fecerũt ſeruos
peccati:libeꝝ habuerũt arbi

triũ:⁊ qͥd ſit libeꝝ arbitriũ. iti MQuõ ptãtẽ habeãt ſeruandi rectitudinẽ quã nð habẽt. v Q nulla tẽptatio cogat inui tum peccare. v) MQuõ ſit noſtra vqluntas po ⸗ 8 tens contra tẽptůtiões licet videat᷑ impotens. vij MQuõ volũtas foꝛtioꝛ ſit q; tẽ ptatio etiã cũ ab illavincit᷑. viij Q nec deus poteſt auferrevo luntatis rectitudinẽ. ix Q nihil liberiꝰ ſit recta volũ
tate. Euð peccãs ſit ſeruns pecca⸗ ti:⁊ ꝙ maius miraculũ ſit cũ deus reddit rectitudinem il lãõ deſerenti:qᷓ; cum moꝛtuo reddit vitam. V iſta ſeruitus nõ auferat li⸗ bertatẽ arbitrij. Cur cũ hõ nõ habeat rectitudi nẽ magis ðꝛ liber:qꝛ nð po teſt ei auferri cum habet:qᷓ; cũ eñ habet ſeruus: qꝛ cum nõ habet ꝑ ſe nõ põt recupe rareeã. ij O ptãs ſeruandi rectitudinẽ voluntatis ꝓpter ipᷣam re⸗ ctitudinem ſit perfecta diffi nitio liberi arbitrij. De diuiſiõe eiuſdẽ libertatis.
Vti Anſelini archiep̃i Fan tuarienſis dialogus de libe ro arbitrio incipit.
poteſtas peccandi non ptineat ad libertatem arbi⸗ inj La. I. Diſpipulus
6 rum arbitriũ videat᷑ re pugnare gratie ⁊ pᷣde⸗ ſtinatiõi ⁊ pᷣſciẽtie dei:
tp̃a libertas arbitrij ͥd ſit:noſſe deſidero:⁊ vtꝝ illã ſy habe⸗ amus. i em̃ libertas arbitrijẽ poſ⸗ ſepeccare ⁊ nð peccare:ſiẽ a qbuſdã
Meati Anſelmi dialogus
ſolet dici:⁊ h̊ ſp pabemusquö aliqũ
gratia indigemꝰ? Si alit B ñ ſp habe⸗ mus:cur nobis imputat pcti qñ ſi⸗ ne lihero arbitrio peccamꝰ? M
kibertatẽ arbitrij nõ puto eſſe potẽ
tiã peccãdi ⁊ nõ peccãdi:Quippeſi
hec eius eſſet diffinitio:nec deus nec
angelꝰ qᷓ peccare nequeũt libeꝝ habe rẽt arbitriũ:qð nefas ẽ dicere. D
Quid ſi ðꝛ alið eẽ libeꝝ arbitriũ dei ⁊ angeloꝝ bonoꝝ:alið noſtrũ? M Muis differat libeꝝ arbitriuʒ hoim g libero dei arbitrio ⁊ ãgeloꝝ bono ⸗
rũ:diffinitio tamẽ huius libertatjin
vtriſq; ᷣm hoc nomẽ eadẽ debet eẽ:
licet ein aĩal differat ab aĩali ſiue ſ⸗ ſtantialiter ſiue accidentaliter:diffi⸗ nitio tamẽ ᷣm nomẽ aĩalis oĩbꝰ ani⸗ malibus eſt eadẽ. Quapꝛopter talẽ opoꝛtet dare diffinitionẽ libertatis arbitrij: que nec plus nec minus illa contineat. Quoniã ergo libeꝝ arbi⸗ triũ diuinũ ⁊ bonoꝝ angeloꝝ pecca re nõ poteſt:nõ pertinet ad diffiniti⸗ onẽ libertatis arbitrij poſſe peccare. Deniq; nec libertas nec ꝑs libertatj eſt peccandi poteſtas. Eð vt plane intelligas:intende ad ea dicam. d Acd hoc hic ſum. WM Que
tibi voluntas liberioꝛ videt᷑: illa ñ
ſicvnlt ⁊ poteſt nõ peccare vt nulla⸗ tenus valeat flecti a nõ peccandi re⸗ ctitudine:an illa q̃ fecti aliã mõ po teſt ad peccandũ D Cur nd ſt liberioꝛ illa q̃ ad vtrũq; ſe habet nq video. In nõ vides qĩ qj ſic hʒ qð decet ⁊ quod expedit vt h amittere nequeat:liberioꝛ ẽ qᷓ; ille qͥ ſic habet b ipÿm vt poſſit ꝑdere:⁊ a
hoc qð dedecet ⁊ nõ expedit yaleat adducie D Mulli dubiũ h eẽpu to. M Hoc q́ʒ nð minꝰ indubita⸗ bile dices: qꝛ peccare ſꝑ dedecens? noxiũ ẽ. D Nullꝰſane mẽtis aliter ſentt. WM Fiberioꝛ itaq; volun⸗
tas ẽ:q̃ a rectitudine nõ peccãdi de ⸗
clinare neqͥt:qᷓ; q̃ illã põt deſerere.
ichil miht rõnabiliꝰ aſſeri pol⸗ ſe videt. WM Vn putas qð additũ
pecuuit Böhen ſiſpoe diri viger xaliug noe eẽpat Luiai dunpa tumut udert D k dezab tnge ſeue

e libero arbitrio.
dit᷑:qꝛ hãc haberet arbitrij ſui liber⸗
minuit:⁊ ſepatuʒ auget libertatẽ:id aũt libertatem eẽ aut ꝑtẽ libertatis? D Röh putare poſſu. WM Pote ſtas peccãdi q̃ addita volũtãti mi nuit eiꝰlibertatẽ:⁊ ſi deriuat:anget: nec libertas ẽ:nec pars libertatis.
tm hõ⁊ angelus pecca⸗ nerũt phãc ptãtẽ? libexꝝar
bitriũ:⁊ q;uis potuerũt ſer⸗
uire pctõ:non tñ eis potuit
„„
dominari peccatũ: La. II. Diſcipulus. Ihil ↄſequentius. 5 n ptinet ad libertatẽ arbitrij:qð lic eſt ef̃neñ a libertate.& Rationibꝰ tuis nullatenꝰ ↄtradice ⸗ re queo. Sed nõ paꝝ me monet:qꝛ ⁊ ongelica ⁊ noſtra natura in vᷣncipio habuit poteſtatẽ peccãdi: quã ſi non habuiſſet nõ peccaſſet:q̃re ſi ꝑ hanc poteſtatẽ q̃ ſic aliena eſt a libero ar⸗ hitrio peccauit vtraq; pᷣdicta natu⸗ ra:quõ dicemꝰ eã peccaſſe ꝑ liberuʒ arbitriũ? Aut ſi ꝑ libeꝝ arbiiriũ non peccauit:ex ncẽitate peccaſſe videt᷑?. Mẽpe aut ſpõte:aut ex ncẽ̃itate: aut ſi ſpõte peccauit: quõ niſi ꝑ libeꝝ ar bitriũ? Quare ſi ñ ꝑ liben ãrbitriũ: vtiq; ex ncẽitate peccaſſe videt᷑. Eſt ⁊ aliud qʒð in hac peccandi ptãte me mouet: ni em̃ peccare põt:ſeruꝰpᷣt eẽ pcti:qm̃ qᷓ facit pcti:ſeruꝰ ẽ pctĩ. Eui aũt ſeruꝰ põ̃t eẽ pctĩ: huic põt dñari pctĩ: hõ libera fuit illa na⸗ kura:aut cuiuſmodi libeꝝ arbitriñ il lud erat cui petĩ dñari poterat? WM Atꝑ ptãtẽ peccãdi ⁊ ſpõteꝑ li⸗ beyꝝ arbitriuʒ ⁊ nõ ex neẽitate noſtra ⁊ angelica natura pᷣmituſ peccauit ⁊ ſeruirepotuit pctõꝛ⁊ tů nõ illi petĩ dñari poterat:vñ illa non libera aut eiꝰ arbitriũ nõ libeꝝ dici poſſit. D Opꝰ hẽo vt qð dicis aptas:qꝛ elau⸗ ſum eſt mihi. M Per libeꝝ arbi⸗ triũ peccauit apoſtata angelꝰ ſiueß⸗ mus hõðꝛqꝛ ꝑ ſuũ arbitriuʒ peccanit: qðie libeꝝ ẽrat vt nulla alia recogi poſſet ad peccãdũ:⁊ iõ inſte repᷣhen
—————
tatẽꝛñ aliqᷓ̃ re cogẽte:jj aliq̃ ncitate: ſed ſponte peceauit. Meccauit aũt 2 arbitriũ ſuũ qð erat libeꝝ:ᷣ non ꝑ vnde libeꝝ erat: id eſt ꝑptãtẽ q̃ po⸗ terat ñ pecgre ⁊ pctõ nõ Sneb ptãtẽ quã Habuit pecãdi:q̃ nec ad peccãdi libertatẽ iunabat᷑ nec ad pec candi ſeruitutẽ cogebat᷑. Oð aũt cõ ſequi tibi videt?qꝛ ſi potuit ſeruꝰ eẽ cti:potuit ei dñari pctm̃: ⁊ iõ nec ũ:nec eius arbitriũ libeꝝ fuiſſe. Nõ ita eſt. Atem̃ qͥ ſue poteſtatis ẽ vt nõ ſeruiat nec aliene poteſtatis ẽ vt ſer⸗ niat:q;uis ptãte ſua ſeruire poſſit qᷓ; diu non illa que eſt ſeruiendi ſed ilis que non eſt Eruiendi vtit᷑ poteſtate: nulla res pᷣt illi dñari vt ſeruiat. Nã etſi diues liber ꝑoſſit ſe facere ſeruuʒ paupis: qᷓ;diu nõ facit nec ille no⸗ men amittit libertatis: nec pauꝑ illi ꝓpꝛie dicit᷑ pñari: Ant ſi dieit: ĩpꝛo pꝛie ðꝛ:qꝛ F nõ in ei?; in alteriꝰ eſt ptãte. Wobꝛẽ nihil ꝓhibet angeluʒ ⁊ hoĩem añ ꝑetm̃ liheros fuiſſe aut libeꝝ arbitriũ habuiſſe.
Suõ poſtq; ſe fecerunt ſer⸗ habuerunt arbitriũ: Cg. HI. S Btiffeciſti mihi quia nihil cer⸗
tehoc pꝛohibet ante peecatuʒ:
Sed poſtqᷓ; ſe fecerunt ſeruos peccati: quomodo liberuzʒ arbitrium feruare potuerunt? M Licet pec sato ſe ſubdidiffent:libertatem arbi trij tamen naturalem in ſe interime⸗ re nequtuerunt:ſed facere potuerunt vt iam non ſine alia gratia qᷓ; erat il la quã pꝛius habuerunt illa itherta⸗
te xti non valeant. D Credoꝛ ſed intelligere deſidero. M Cõ
ſideremus cuiuſmodi arbitrij liberta tem habuerunt ante peccatum:quia certum eſt eos liberũ arbitriuʒ habu⸗ iſſe. Dd Hoc expecto. W Ad quid tibi videnf habuiſſe illã liber/ tatẽ orbitrij⸗ An ad aſſequendũ ꝗð vellent; an àd volendũ qð deberẽtʒ

.
2eati
x qð illis velle expediret. D Ad
volẽdũ qð deberent ⁊ qð expediret velle. M RErgo ad rectitudineʒ voluntatis habuerunt libertateʒ ar⸗ bitrij. Wdiu nãq; voluerũt qð de⸗
buerũt:rectitudinẽ habuerũt volun
eſ adhuc cũ pᷣꝛ qꝛ libertatẽ habuet
ad rectitudinẽ voluntatis:ſi non ad
datur aliud. Wuero igit᷑ quõ habe⸗ bant illã libertatẽ ad rectitudinẽvo luntatisan ad capiendũ eñ ſine da⸗
toꝛe cñ illam nondũ haberẽt:an ad
accipiendũ nondũ habitã ſi daretur yt haberẽt:an ad deſerẽdũ quã acce
perant ⁊ ꝑ ſe reſumendũ deſertã: an
ad ſempꝑ ſeruandũ acceptã?
Ad caßiendũ rectirudinẽ ſine dato/ re nõ puto ulos habuiſſe libertateʒ: qm̃ nihil potnerũt habere qð nõ ac⸗ ceperant. Ad accipiendũvo a dato⸗
re quã nondũ habebãt vt eam habe rent:nõ ẽ dicendũ eos habuiſſe liber⸗ tatẽ:qꝛ nõ eſt credendus eos factos
line recta voluntate:qᷓ;uis nõ negan dũ ſit eos libertateʒ habuiſſe recipiẽ⸗ di eandem rectitudinẽ ſi eã deſercrẽt
⁊ ab ip̃o datoꝛe pᷓmo jllis redderet᷑:
qð in hoĩbus ſeße videmꝰ qͥ de iniu⸗ ſticia ad iuſticiã ſupna gratia redu⸗ cũtur. M Ande eſt ꝙ dicis eos poſſe recipere perditã rectitudinem ſi reddat᷑iſed nos illã libertatẽ quã habuerũt añqᷓ; peccarẽt q̃rimus: cũ ſine dubio libeꝝ hahueft arbitrium: nõ illã q̃ nullus indigeret ſi nũqᷓ; ve ritatẽ deſeruiſſet. H Mrꝛoſequar itaq; ⁊ reſpondebo ad ea q̃ reſtant. ð his q̃ interrogaſti. Ad deſerendũ au tem eandes rectitudinẽ eos liberta ⸗ tem habuiſſe nõ eſt veꝝ ꝛqꝛ deſerere voluntatis rectitudinẽ eſt peccare:⁊ poteſtatẽ peccandi nec libertatẽ nec partẽ eſſe libertatis mõſtraſti.
Zd reſumendũ voꝑ jerectitudine; deſertã libertateʒ nõ acceperũt: cuʒ
ad hoc rectitudo illa data ſit vt nun qᷓ; deſeratur. Ip̃a nãq; poteſtas reſu
mendi deſertã:generaret negligẽtiaʒ
Anſelmi dialogus
ſeruãdi habitã Muapꝛopter reſtat libertatẽ arbitrij datã eſſe rõnali cre
ature vel naturè ad ſeruandaʒ acce⸗
ptã rectitudinẽ voluntalis. Bene ad interrogata reſpõdiſti. Bʒ adhuc opus eſt vt ↄſiderem? ꝓpter qͥd ilã rectitudinẽ ſeruare debedtra tionalis creatura:an ꝓpter ipᷣamre⸗ ctitudinẽ:aut pꝛopter aliud? E Fi nõ illa libertas data eſſet illi na⸗ ture vt volũtatis rectitudinẽ ꝓpter ipᷣam ſeruaret rectitudinẽinqn vale⸗ ret ad iuſticiã: qm̃ ↄſtat iuſticiã eſſe rectitudinẽ voluntatis ꝓpꝑter ſefer⸗ uatã:ſed ad iuſticiã S arbitrij libertatẽ credimus: Quare indubi⸗ tanter aſſerendũ eſt rationalẽ natu⸗ rã nõ eã accepiſſe niſi ad ſeruandam rectitudinẽ voluntatis ꝓpter ipſam rectitudinẽ. M Muoniã om̃is libertas eſt poteſtas: illa libertas ar bitrij eſt poteſtas ſeruandi rectitudi⸗ nẽ voluntatis ꝓpter ip̃am rectitudi nem. D Kõ poteſt aliud eſſe. am itaq; claꝝ eſt libeꝝ arbi⸗ triũ nõ eſſe aliud qᷓ; arbitriũ potens ſeruare rectitudinẽ voluntatis ꝓpter ipᷣam rectitudinẽ. D Clarũ itaq;
eſt. Bed qᷓ;diu ip̃am rectitudinẽ h
huit:ſeruare potuit qð debuit. Poſt qᷓ; aũt illã deſeruit: quð poteſtferua⸗ re q nõ habet? Abſente ð rectitudi ne quã ſeruare poſſit:non eſt lberũ
arbitriuʒ ꝙ eã ſeruarevaleat · Bon
em̃ ſeruãre valet qð nõ habet. M
Etiã ſi abſit rectitudo volũtatis:nõ
tamen rõnglis natura minus habet qð ſuũ eſt. Nullã nãq; poteſtatẽ ha⸗
bemꝰ: vt puto q ſola fufficiat ſiiad
actũ:⁊ tñ cuʒ ea deſint ſine qͥbus ad actũ minime ꝑducũt᷑ noſtre poteſta⸗ tes: nõ minꝰ eas qᷓ;tñ in nobis ẽ hãe dicimur. Iiẽ nullũ inſtrumẽtũ ſolũ ſibi ſufficit ad operandũ:⁊ tñ cũ de⸗ ſunt illa ſine quibꝰ inſtrumento vti nequimus: inſtrumentũ nos cuiuſſi⸗
bet operis habere ſine falſitate fate⸗
mur. Qð vt in multis aduertas:in
vno tibi mõſtrabo. Nullus viſũ ha⸗

9
*
*
— A
SF 57 ZE
De libero arbitrio.
bens dicitur nullatenus videre poſſe
montem. D MQui montẽ videre
non põt: ꝓfecto nullũ habet viſum. W Pabet ergo poteſtatẽ ⁊ inſtru mentũ vidẽdi montẽ qui viſumn ha⸗ bet:⁊ tamẽ ſi mons abeſt ⁊ d icis ei: vide montem reſpondet tibi: Non poſſum qꝛ abeſt:ſi adeſſet poſſeʒ vi⸗ dere. Item ſi mõs adeſſet ⁊ lux abeſ ſet:reſponderet ſe mõtem non poſſe videre: quia nõ poſſet abſente luce: ſed ſi lux adeſſet tunc poſſet. Rurſũ ſi viſum habenti lux ⁊ mðs pꝛeſens eſſet: ⁊ aliquid viſui obſtaret:velut ſi aliquis ilii oculos clauderet:dice ⸗ ret ſe nõ poſſe videre montẽꝛſed ſi ni hil viſni eius obſiſteret:tunc ſine du bio mõtem videndi poteſtatẽ habe ⸗ ret. D Poc totũ omnibus notuʒ eſt. W Vides ergo qꝛ poteſtas vidẽdi aliqð coꝛpus:alia eſt in vidẽ te:alia eſt in re videnda: alia in me⸗ dio:idẽ neq; in vidente neq; in revi⸗ denda:⁊ ea que eſt in medio: alia eſt in adiuuante:alia in nõ impediente: id eſt cum nihil quod impedire poſ⸗ ſit: ĩpedit. d Bideo plane. M Quattuoꝛ igit᷑ iſte poteſtates ſunt quarũ ſi quelibet vna deſit:alie tres ſunt:nec ſingule nec om̃es ſimul ali⸗ qjd poſſunt efficere:nec tamẽ abſen ⸗ tibus alijs negamus: aut qui viſum habet habere viſum aut inſtrumẽtũ ſiue poteſtatem videndi:aut rem vi⸗ ſibilem poſſe videri:aut lucem poſſe
viſum iunare.
Quõ poteſtatem habeant ſeruãdi rectitudinẽ quã nõ habent: Capitulum II.
Aarta aũt poteſtas ĩpꝛopꝛie q dicit: quod em̃ ſolet impedi⸗ re viſum:nõ obaliud dicitur
dare poteſtatẽ videndi cũ nõ impe ⸗
dit:niſi ge nõ aufert. Poteſtas añt videndi lucem nõ niſi in tribus reb⸗ꝰ
eſt:quia tũc eſt idem ⁊ quod videi᷑
⁊ quod adiuuat. Nam hoc eſt om̃i/ bus notũ. dd Mulli itaq; eſt ig⸗
notum. WM Siergo abſente re ue videri poſſit:in tenebꝛis poſiti⁊ clauſos ſiue ligatos oculos habẽtes quantũ ad nos ꝑtinet vidẽdi quãli het viſihileʒ rem poteſtatẽ habemꝰ⁊ quid ꝓhibet nos habere poteſtatem ſeruãdi rekitudinẽ volũtatis ꝓpter ipſam rectitudinẽ:etiaʒ abſente ipſa rectitudĩe qᷓ;diu⁊ ratio in nobis eſt: qua eam valemꝰ cognoſcere⁊ volũ tas qua illam tenere poſſumus?&x his em̃ cõſtat pᷣfata libertas arbitrij. Batiffeciſti intellectui med po⸗ teſtatem ſeruandi rectitudinẽ volũ⸗
tatis rationali nature ſempꝑ ineſſe:at
q; hãc ptãtẽ in pᷣmi hoĩs ⁊ angeloꝝ arbitrio liberã fuiſſe: quibꝰ ĩuitis re ctitudo volũtatl nõ poterat auferri.
nulla tempta tio cogat
inuitum peccare: Ca. V. Ad nunc quomõ eſt humane F volũtatis arbitriũ hac ptãte liberũ: cũ ſepe rectã habens homo voluntatẽ:ip̃am rectitudines inuitus cogente tẽptatione deſeratꝰ? M NMemo illã deſerit niſi volẽdo. Bi ergo inuitus dicit᷑ volens:nemo deſerit illam inuitus:ligari enim ho mo põtꝛ⁊ inuitꝰ qꝛ nolẽs poteſt toꝛ queri inuitus: quia nolens põt oe cidi: velle aũt nõ põt inuitus:qꝛ nðõ poteſt velle nolens velle:nam om̃is
volens ipſum ſuũ velle vult. D
Quõ dicit᷑ inuitus mẽtiri qui menti tur ne occidat᷑: cum hoc nð niſi vo ⸗ lens facit? Nam ſicut inuitus mẽtit᷑: ſic inuitus vult mẽtiri:⁊ qui inuitus mentiri vult: nolẽs vult mẽtiri. M Ideo foꝛſitan inuitus mẽtiri dicit᷑?
quia cũ ſic vult veritatẽ vt nõ men ⸗
tatur niſi ꝓpter vitam: ⁊ vult men⸗ dacium quia pꝛopter vitã:⁊ nõvult
mendaciũ pꝛopter mẽdacium ipſum
quoniq̃ vult veritatẽ: ⁊ ideo volẽs
⁊ nolẽs mentit᷑. Ilia namq; volun ⸗
tas eſt qua volumns aliqd pꝛopter
ſe:vt cũ volumus ſalutem ꝓpter ſe:⁊
alia cũ aliqͥd volumus gpter aliud: o

vt cũ volumus abſinthiũ bibere ꝓ⸗ pter ſalutem. Ande poteſt foꝛſitã di ci ᷣm has dinerſas volũtates:qꝛ in ⸗ uitus ⁊ non inuitus mentitur· Qua pꝛopter cum dicit᷑ inuitus mẽtiruqͥa id nõ vult inqᷓ;tuʒ vult veritatẽ: nð repugnat illi ſententie qa dicoꝛne⸗ minem innitum deſerere rectitudinẽ volũtatis: quia mẽtiendo vult eam deſerere pꝛopter vitã:ᷣm quã volũ tatein non inuitus eõ deſerit: ſed vo lens: de qua volũtate nunc loqui⸗ mur:de illa nanq; loqmur qua vult
mentirigpter vitam: non de illa qus nõ vult mendaciũ ꝓpter ſe. Aut id/ circo certe mentit᷑ inuitus:quia inui tus aut occidit aut mentit:id eſt in⸗
nitus eſt in hac anguſtia:vt ex neceſ⸗ ſitate hoꝛum vnñ quodlibet fiat:qᷓ;
uis ein neceſſe ſit illũ aut occidi aut
mentiri: non tamẽ neceſſe ẽ illũ oc⸗
cidi:quia poteſt nõ occidi ſi mentit:
nec neceſſe eſt illũ mentiri quia põt
non mentiri ſi occidit᷑. Neutrũ enim eſt determinate in neceſſitate: quia vtrũ libet eſt in volũtate vel poteſta te. Ita quoq; licet inuitus aut occi⸗ datur aut mẽtiaf:nõð tamen ideo ſe⸗
quitur vt inuitus mentiat᷑: aut vt in
nitus occidatur. Eſt ⁊ alia ratio quã frequens habet vſus:cur inuitus ⁊ nolens ⁊ ex neceſſitate dicit᷑ aliquis facere quod tamen volens facit. Nã ð nõ niſi difficile facere valemus ⁊ ideo non facimus: dicimus hoc nos facere nõ poſſe:⁊ ex neceſſitate nos ſi ue inuitos deſerere:⁊ qð ſine difficul
tate dimittere nequimus? ⁊ iccirco cũ facimus: nos inuitos ⁊ nolẽ̃tes
⁊ex neceſſitate facere aſſerimꝰ. Hoc
igitur modo qui mentit ne moꝛiatur
mentiri inuitus ⁊ nolẽs dicitur erne
ceſſitate quia mendaciũ vitare non valet ſine moꝛtis difficultate. Sicut igitur qui mentit᷑ ꝓpter vitã: impꝛo/ pꝛie dieitur inuitũs mentiri: quoniã mentitur volens: ita non pꝛopꝛie di citur inuitus velle mentiri: quoniam hoe nõ niſi v ol ens vult. Nam ſicut
zBeati Anſelmi dialogus
cum mentitur: vult ipſum mẽtiri:ſie cum vult mentiri: vult ipſum velle.
Non poſſuʒ negare quod dicſ. Enuomodo itàq; non eſt iibe⸗ ra voluntas quã aliena poteſtas ſi⸗ ne ſuo aſſenſu ſubijcere non poteſt? D Monne ſimili ratione poſſum⸗ dicere voluntatem equi eſſe liberam quia appetitui carnis non ſeruit niſi volens? M Mon eſt hoc ſimilit:
In equo nanq; non ipſa volũtas ſe
fubijcit:ſed naturaliter ſubiecta ſem⸗ per neceſſitate appetitui carnis ſer⸗
uit: In homine vero qᷓ;du ipſa vo⸗
luntas recta eſt:nec ſeruit:nec ſubie ⸗ cta eſt cin non debet:nec ab ipſa recti tudine vlla vi aliena auertit᷑ niſi ip⸗ ſa cui nõ debet volens ↄſentiat: quẽ conſenſum nõ naturaliter:nec ex ne ⸗ ceſſitate ſicut equus: ſed er ſe aperte videtur habere. D Satiſfeciſti huic obiectioni mee de volũtate eq;: Redi vbi eramus. M An nega uimus omnem rem liberã eſſe ab ea re a qua cogi non volens vel pꝛohi⸗ beri non poteſt? Dd Mon videe quo modo negem. M Dic etiã quõ ſuperat recta voluutas: ⁊ quõ ſupera?? D Velle ipſam rectitu dinẽ ꝑſeuerãter eſt illi vincere: vel⸗ le aũt quod nõ dehet eſt illi vinci.
WM MPuto quia temptatio rectam voluntatem nõ niſi volentẽ aut ip⸗ ſa rectitudine ꝓhibere:aut ad id qð
non debet cogere põt:vt illam velit
⁊ iſtud nolit. Nec hoc vlla ratione faiſum eſſe video. V Euis ergo poteſt voluntatẽ dicere nõ eſſe liberam ad ſeruandã rectitu dinem: ⁊ liberã a temptatiðe et pec⸗ catoꝛſi nulla temptatio poteſt ilam niſi volentem auertere a rectitudine ad peccatũ:id eſt ad volendum qð nõ debet?Cum ergo vincitur: non aliena vincif poteſtate:ſed ſua. Hoe mõſtrant ea q̃ dicta ſunt. W Monne vides ex his conſequi quis nulla poteſtas poreſt vincere rectaʒ voluntatẽ? Nam ſi põt:habet pote ⸗

De libero arbitrio.
ſtatem vincẽdi ⁊ ſua poteſtate vin ⸗ cit:ſed hoc eſſe non poteſt: quoniam voluntas nõ niſi ſua vincit poteſta⸗ te. Qnare nullatenus poteſt tẽpta⸗ tio vincere rectam voluntatẽ:et cuʒ dicitur:impꝛoꝑꝛie dicit. Mon em̃ ali nd intelligit᷑ q; quia voluntas põt ſe ſubijcere temptationi:ſicut econũ⸗ ſo cum imbecillis dicit᷑ poſſe vinci a foꝛti:non ſua poteſtate dicit᷑ ſed alie na:quoniam nõ ſignificaf aliud niſi quia foꝛtis habet poteſta tem vincẽ⸗ di imbecillem. Quomodo ſit noſtra volũ⸗ tas potens cO tra tempta⸗ tiones:licet videatur impo tens: Lapln vI. F Vamuis ſic oĩa impugnãtia q voluntati noſtre ſubijcias:at⸗ q nullam temptationem illi dominari ꝑmittas: vt in nullo poſ⸗ ſim obuiare aſſertionibus tuis: non tñ poſſum diſſimulare quandã im⸗ potentiã eſſe in eadẽ voluntate:quã fere omes expꝛimitis: cum violẽtia temptationis ſuperamur. Euapꝛo⸗ pter niſi illam potentiã quã pꝛobas xillam unpotentiam quã ſentimus facias cõuenire: non poteſt animus meus in quietem huius queſtiõis ꝑ⸗ uenire. M FIſtam impotentiam quã dicis volũtatis: in qͥ putas eſſe? In eo qꝛ non põt perſeueranter rectitudini adherere. WMW Biper impotentiam non adheret:aliena vi auertitur a rectitudine. D Cre⸗ do. M QQue eſt hec vie? D Vis temptationis. M hec vis non auertit a rectitudine:ſi ipſa non vult 62 ſuggerit temptatio. E Ita eit. Bed ip̃a temptatio:ipſa ſua vi cogit eã velle qð ſuggerit.
EQuð cogit eã velle An ita vt poſ⸗ ſit eam quidem nolle:ſed nõ ſine gra
ui moleſtia:an ita vt nullatenus pof ſit nolle? Dd Euamuis fateri me opoꝛteat nos aliqñ ſic pꝛemi tempta tionibus: vt ſine difficultate nõ va⸗
leamus nolle qð ſuggerunt: non tñ poſſum dicere ꝙ ſic nos vnqᷓ; oppꝛi mãt: vt qð mouẽt nullatenus nolle poſſunus. WM Meſcio quõ poſ⸗ ſit dici. Bi ein vult homo mentiri:vt non ſuſtinsat moꝛtẽ: vt ſeruet vitam ad tempus:qͥ;s dicet impoſſibile vel⸗ le eum nõ mentiri:vt vitet eternam moꝛtẽ: ⁊ ſine fine viuat? Quapꝛopt᷑ iam dubitare hanc impotentiam ſer⸗ uandi rectitudinẽ non debes:quam dicis in noſtra voluntate eſſe:cũ tẽ⸗ tatiõibꝰ ↄſentimꝰ nõ eſſe ex ĩpoſſi/ ilitate.ß ex difficultate.; req̃nti nã q; vſu dicimꝰ nos nõ poſſe aliqd:nõ qꝛ nobis eſt ĩpoſſibile:ßᷣ qꝛ ſine dif⸗ ficultate non poſſumus. Hec aũt dift ficultas nõ ꝑmittit libertatem volũ⸗ tatis vĩci. Impugnare nãq; pᷣt iuitã voluntatẽꝛexpugnare nequit innitã: Hoc itaq; modo puto te poſſe vide⸗ re:quõ cõueniãt potentia volũtatis quam ratio veritatis aſſerit:⁊ impo tentis quã humanitas noſtra ſentit. Ficut eĩ difficultas nequaqᷓ; volũ tatis interimit libertatem:ita illa im potentia quã non ob aliud in volũ⸗ tate dicimns eſſe:niſi quia non põt tenere ſuam rectitudinẽ ſine difficul tate:non aufert eidem voluntati per ſeuerandi in rectitudine poteſtatem. AQuomodo voluntas foꝛ⸗ tioꝛ ſit qᷓ; temptatio: etiam cum ab illa vincitur. Capitulum VI. D Icut nequaqᷓ; valeo qð pꝛo bas negare:ita nullatenꝰ q̃o voluntatẽ foꝛtioꝛẽ eſſe tem ⸗ ptationi cũ ab ea ſuperat: affirma ⸗ re. Mam ſi volũtas ſcruãdi rectitu⸗ dinẽ foꝛtioꝛ eſſet qᷓ; tẽptatiõis impe⸗ tus: foꝛtius illa volẽdo qᷓ tenet reſi⸗ ſteret:q; illa inſiſteret. Nõ em̃ aliũ⸗ de ſcio ine magis vel minus foꝛtioꝛẽ hẽe voluntatẽ:ꝛ niſi qꝛ magis vel mi
nus foꝛtit᷑ volo. Quapꝛopter cũ mi
nus foꝛtit᷑ volo qð debeoꝛqᷓ; tẽpta⸗ tio mihi ſuggerit qð nõ debeo: quo⸗ 0 2

modo temptatio foꝛtioꝛ non ſit vo ⸗
lnntate mea nð video. M At vi⸗
deoꝛequiuocatio volũtatis te fallit. Ipſam vellem equiuocationeʒ cognoſcere. M Bicut viſus eqͥ⸗ noce dicit᷑: ita ⁊ volunta Nocamꝰ enim viſum inſtrumentũ videndi:id eſt radium ꝓcedentem ꝑ oculos quo ſentimus luceʒ⁊ ea que ſunt in luce:
⁊ dicimus viſum inſtrumenti ipſius opus quãdo illo vtimur:id eſt viſio nem. Eodem modo dicit᷑ voluntas ipſum inſtrumentum volendi qð eſt in anima: ⁊ qð cõuertimus ad volẽ⸗
dum hoc vel illud:ſicut viſũ ad vi⸗
dendum diuerſa conuertimus: ⁊ di⸗ citur volũtas vſus eius voluntatis que eſt inſtrumentũ volẽdi: ſicut di⸗ citur viſus vſus eiꝰ viſus qui eſt in ⸗ ſtrumentũ videndi. icut igit᷑ vi⸗ ſum qui eſt inſtrumentũ videndi ha bemus etiam cũ non videmus: viſꝰ aũt quod eſt opus eius nõ eſt niſi cũ videmus:ita voluntas inſtrumentũ
ſcʒ volẽdi ſempꝑ eſt in anima: etiam
cum nð vult aliqd:veiut cũ doꝛmit: voluntatem vero quã dico vſum ſi⸗ ue opus eiuſdẽ inſtrumenti nð habe ⸗ musꝛniſi quãdo volumus aliquid. Illa itaq; volũtas quã voco inſtru⸗ mentum volendi: vna ⁊ eadeʒ ſemꝑ eſt quicqd velimus. Illa vero que
opus eſt:tam multiplex eſt qᷓ; multa
⁊q; ſepe volumus: quẽadmodũ vi⸗ ſus quẽ etiam in tenebꝛis vel clauſis oculis habemus: ſemper idem eſt q́c quid videamꝰ. Viſus aũt: id eſt opꝰ eius quia viſio nominat᷑:tam nume roſus eſt qᷓ; numeroſa⁊ qᷓ; numeroſe videmus. D Plane vidco ⁊ amo hanc voluntatis diſtinctionẽ:⁊ iain mihi videoꝛ videre quã ex eiꝰ igno⸗ rantia patiebar deceptionem: Bed tamen tu ꝓſequere quod incepiſti.
WM Cum̃ ergo videas duas volũ⸗ tates eſſe inſtrumentum volendi:et opus eius: in qua haꝝ duarum intel ligis foꝛtitudinẽ cõſtare volendi? In illa que eſt inſtrumentũ vo ⸗
.
6.
Beati Anſelmi dialogns
lendi. W Si ergo ſcias virum ita foꝛtem vt eo tenente tauruʒ in⸗ domitũ: taurus non poſſet ſe moue⸗ re:⁊ videas eundem virum ita tenẽ⸗ tem arietem vt ipſe aries ſeſẽ de ma⸗ nibus eius excutiat: putabis ne illuʒ minus foꝛtem in tenẽdo arietem ꝙ; in renẽdo taurum? Illum qᷓ⸗ dem nõ diſſimiliter foꝛtem in vtro⸗
q; opere iudicabo:ſed eum ſua foꝛti⸗
tudine nõ equaliter vti fareboꝛ: foꝛ⸗ tuns ein operat᷑ in tauro q; in ariete. Ded ille foꝛtis eſt qui foꝛtitudinem habet:actio vero eius foꝛtis dicitur: quia foꝛtiter fit. M Fic intelli⸗ ge voluntatem quã voco inſtrumẽ⸗ tum volendi: inſeparabilẽ foꝛtitudi⸗ nem hahere: qua aliquando magis: aliquando minus vtit᷑ in volendo. Ande qð foꝛtius vult nullatenus deſerit: ablato eo qð minus foꝛtiter vult: ⁊ cñ offert foꝛtius quod vult: ſtatim dimittit qð non pariter vult: xtunc voluntas quam dicere pol⸗ ſumus actionem inſtrumenti huius agit opus ſuum cum aliquid vult. Eunc inqᷓ; volũtas actio magis vł minus foꝛtis dicitꝛquoniã magis vł minus foꝛtiter fit. d Aperta iã mihi eſſe que explicas: neceſſe eſt vt fatear. M Aides igit᷑ quia cum homo habitam rectitudinem volun ⸗ tatis aliqua ingruẽte deſerit tempta tione: nuila vi aliena abſtrahit: ſed ipſe cduertit ſe ad id qð foꝛtiꝰ vult. = nec deꝰ põt auferre vo⸗ luntatis rectitudinem: Lapitulum vVMM. D. Anquid vel deus põt illiau n ferre rectitudinẽ?? M St de quõ non poſſit. Totaʒ 4. dem ſubſtantiam quam de nihilo fe⸗ cit: poteſt redigere in nihilũ. Avo⸗ luntate vero hůbentem rectitudinẽ: non valet illã ſeparare. D Pu⸗ tus tue mihi inaudite aſſertiõis mul⸗ tum a te rationem expecto. M Nos loquimur de illa volũtatis re⸗
nonv vl. nihil nhil tud men nr. ideod pun tenet terett qnod vl ua
cis:
lun

Sen .— mx
—
i
i½ K
De libero grbitrio.
etitudine qua iuſta dicit᷑ voluntas: id eſt que ꝓpter ſe ſeruat. Mulla au
dem eſt iuſta voluntas:niſi que vult
quod deus vult eã velle. Pic opoꝛtet fateri:que hoc nõ vult:pla⸗ ne iniuſta eſt. M Zeruare ita⸗ qʒ rectitudinẽ volũtatis pꝛopter ip⸗ ſum rectitudinẽꝛeſt vnicuiq; ſeruan ⸗ ti eam velle quod deus vult illum velle. Si itaq; deus ſeparat hãc re⸗ ctitudinẽ ab alicuius voluntate:aut volens facit hoc aut nolens? D
Molens non põt. W Bi itaq; aufert alicuius volũtati pꝛefatã re ⸗ ctitudinem: vult quod facit? D
Abſq; dubio vult. W Ati
ſi ab alicuiꝰ volũtate vult ſeꝑare eã dem rectitudinẽ:non vult eũ rectitu dinẽ pᷣuare volũtat? ꝓpter ipᷣam re⸗ ctitudinẽ. D Pic ſequitur. M Bed iam poſitũ eſt: ſeruare hoc mo ⸗ do rectitudinem volũtatis:eſſe om⸗ ni ſeruanti velle quod deus vult il⸗ jum velle. N Bi poſitñ non eſ⸗ ſet:ita tamen eſſet. M Ergo ſi de⸗ us hanc rectitudinẽ tollit ab aliquo: non vult eum velle quod vult eum velle. D Mihil ↄſequentius et nihil impoſſibilius. W Igtur nihil magis impoſſibile:qᷓ; deñ recti⸗ tudinem volũtatis auferre: Qð ta⸗ men facere dicitur: quando non fa⸗ cit vt eadem rectitudo non deſera ⸗ tur. Poꝛro diabolus vel temptatio ideo dicit᷑ hoc facere ſine voluntate ipſam vincere ⁊ a rectitudine quam tenet abſtrahere: quoniã non ꝑmit⸗ teret ei aliquid aut minaret auferre: quod magis qᷓ; ipſam rectitudinem vult:nullaten ns ipſa ſe ab illa quam aliquatenus vult poſſe auertere. D
Sic planum videtur mihi quod di
cis vt nihil ↄtradici poſſe exiſtimẽ. E nihil liberiꝰ ſit recta vo⸗
ate: Laplin IX. lunta itaq; liberius re⸗ c cta voluntate: cui nulla vis
aliena põt ſuam duferre recti
uus
vitam:
tudinem. Nempe ſi dicimus· qꝛ cum vult mẽtiri ne perdat vitam aut ſa⸗
lutem:cogit᷑ deſerere timoꝛe moꝛtis aut toꝛmenti veritatem: non eſt ve⸗
rum. Non enim cogitur magis velle vitam qᷓ; veritatem: ſed quoniam vi
aliena Fhperur vtrumq; ſeruarei a eiigit quod mauult:ſponte
mul:ip
„.
vtiq; ⁊ non inuita qᷓ;uis in neceſſita te vtramlibet deſerẽdi poſita ſit non
ponte ſed inuita. Non enim minus foꝛtis eſt ad volẽdum veritatem:qᷓ;
ad volendum ſalutem: ſed foꝛtius
vult ſalutem. Mam ſi p̃ſentem vide ret gloꝛiam eternã quam ſtatim poſt
ſeruatam veritatem aſſequeretur:et inferni toꝛmẽta quibus poſt mẽda
cium ſine moꝛa deputaretur: pꝛocul dubio mox viriũ ſufficientiã ad ſer⸗
uandam veritatem habere cernere⸗ tur. D
Aperte hoc videtur eum maioꝛes vires exhibere ad volendũ ſalutem eternam pꝛopter ſe:⁊ verita tem pꝛopter pꝛemiuni:qᷓ; ad ſalutem tempoꝛalem ſeruandam.
AQuomodo peccans ſit ſer⸗ eccqti:⁊ꝙ mqus ml⸗ raculum ſit cum deus red⸗ dit rectitudinem illam deſe renti:q; cum moꝛpuo reddit
Capitulũ X. Emper itãq; habet ratiõalis
ſhomo liberũ arbitrium:quia
ſemp habet poteſtatẽ ſeruã⸗ di rectitudinẽ volũtatis pꝛopter ip⸗ ſam rectitudinẽ:qᷓ;uis aliquãdo cum difficultate. Sed cum libera volun⸗ tas deſerit rectitudinem per difficul⸗
tatem ſeruandi: vtiq; poſt ſeruit pee
gto per impoſſibilitatem per ſerecu
et nõ rediẽs: quoniã Mui facit pec⸗ catum:ſeruus eſt peccati.Quippe ſi eut nulla volũtas anteq; haberet re⸗
ctitudinem potuit eam deo non dan te capere:ita dũ deſerit acceptã non põt eam niſi deo reddẽte recipere. Et
8 5
ßperandi. Jic ergo fit ſpiritus vadẽs ʒ..

maius miraculũ exiſtimo cum deus
volũtati deſertã reddit rectitudinẽ:
cum moꝛtuo reddit vitã amiſſaʒ · K oꝛpus em̃ neceſſitate moꝛiẽdo non peccat vt vitã nunqᷓ; recipiat:volũ ⸗
do mer
tas vero per ſe rectitudinẽ deſeren⸗ vt illa ſp indigeat. At ſi qͥs
ſpðte ſibi moꝛtẽ inkertinð aufert ſibi sliqd qð nunq; erat amiſſurꝰ: Qut
vero voluntatis rectitudniẽ deſerit:
hoc abijcit P debito erat ſeruatu
Job. 3.
rus. 20
alde verũ eſt qð dicis de ſeruitute: Quia ſeruꝰ fit peccati qͥ
facit peccatũ:⁊ de impoſſibilitaie re⸗ cuperandi deſertam rectitudinẽ niſi
ab eo a quo pꝛius data erat reddat᷑:
⁊vt illam indeſinenter cõſiderandũ eſt omnibus qͥbus dat̃.
iſta ſeruitus nõ auferat lbertatem arbitrij:
CLapitulum XI. . Ed hac ſententia multũ rep̃ſ ſiſti exultationẽ meã qua iam
utabam eſſe ſecurũ hominẽ
emper habentẽ libertarem arbitrij.
Quare iplam ſeruitutẽ exponi mihi
oſtuloꝛne foꝛte libertati pꝛefate re⸗ pugnare videat᷑. Vtraq; em̃ ſcʒ hec
ibertas 7 ſeruitus eſt in voluntate: Fm qᷓ;libet att liber aut ſeruꝰ eſt ho ⸗
mo. Si ergo ſer?vquõ liber eſt? Aut
ſi lider quomò ſer?us M ibe
ne diſcernas:quando on habet pꝛe
4 ſeruus eſt ⁊ liber·
caram rectitudinẽ ſine renugnantia Munqᷓ; enim eſt eins poteſtatis recritudinem capere cum non habet:ſed ſemꝑ eſt eius po⸗ teſtatis cum habet· Ner hoc quia redire nð pot à pe eſt:per hoc quia ab ſtrahi non poteſt a rectitudine:liber eſt. Zeda peccãto ⁊ eius feruitute non niſiꝑ alium põt reuerti: I rectirudine vẽro nõ niſiꝑ
ſe poteſt auerti:⁊ a libertate ſug nec per ſe nec per aliũ pdt pꝛiuari. Sem
per em̃ natursliter liber eſt ad ſeruã⸗ dam retitudinem ſi eam habet:etiã quando quam ſeruet non habet ·
Beati Anſelmi dialogus
ceatò:ſeruus
—
Bufficit mihi hoc huius libertatis et ſeruitutis vt in eodem homine poſ⸗ ſint eſſe ſimul facta concoꝛdia. Cur cum homo non ha⸗ bet rectitudinem magis di⸗ citur ber quiq non poteſt ei auferri cumn habet: q; cũ eam habet ſeruus: quia cũ non habet:per ſe nõð poteſt recuperare eam:
CLapitulum X.
Ld multũ noſce deſidero cur quando non habet rectitudi nem magis dicit᷑ liber qꝛ nõ
poteſt ei ab alio auferri cuʒ habet:qᷓ; cum rectitudinẽ habet ſeruus qm̃ eã non põt recupare per ſe cum nð ha⸗ bet. Per hot᷑ enim quia redire non poteit a peccato: ſeruus eſt: per hot ꝙ abſtrahi non poteſt a rectitudinẽ liber eſt. Et ſicut nunqᷓ; abſtrahi po ⸗ teſt ſi habet:ita nunqᷓ; poteſt redire ſi non habet. Quapꝛopter ſicut ſem
per habet illam libertatẽ:ita ſemper
habere videt᷑ illam ſeruitutem. M Iſta ſeruitus non eſt niſi ipotentia. Fiue em̃ dicamꝰ eam impotentiam eſſe redeundi ad rectitudinẽ ſiue im ⸗ potentiam recuperandi aut iteꝝ ha. bendi rectitudinem: nõ ob aliud eſt
hõ ſeruꝰ pcti:niſiꝑ B qꝛ neqͥt redire
ad rectitudinẽ aut recuꝑare aut hãe illam qua poteſt homo non peccare. Cum aũt habet eãdẽ rectitndinẽ nõ habet ĩpotentiã nõ peccãdi: Quare quando habet rectitudinẽ illam nõ eſt ſeruus peccati. Poteſtatem autẽ ſeruandi rectitudinẽ ſemꝑ habet: et cum rectitudinẽ habet ⁊ cum nõ ha⸗ bet: ⁊ ideo ſemp eſt liber. Oe autem queris cur quãdo non habet rectitu dinem magis dicit᷑ liber: iccirco qm ab alio non ei poteſt auferri quando habet:qm̃ ſeruus tunc cum habet re⸗
ctitudinem ideo qꝛ nõ poteſt eam ſe cuperare per ſe quando nõ habet:tã
jeeſtac ſi queras curhomo cum ſal
ſin. in

De libero arbitrio:
abeſt magis dicitur habere poteſta⸗ tem videndi ſolem: pꝛopter hoc qda M
intueri illum poteſt cum adeſt:quo/ niam dicit eum ſol abeſt habere im/
potentiam videndi ſolem: quoniam quando abeſt non poteſt eum facere
ſibi pꝛeſentem. Sicut enim ⁊ quan/ do ſol abeſt habemꝰ in nobis viſum quo illum videmus cum adeſt:ſie eti amn quando volũtatis rectitudo no bis deeſt: habemus tantum in nobis aptitudinem intelligendi ⁊ volendi qua eam poſſumus ſeruare pꝛopter ſe cum eam habemus. Et ſicut quan do nobis nihil deeſt ad videndũ ſo⸗ lem niſi pꝛeſentia eius: tunc ſolum modo non habemus illam poteſtatẽ quam nobis facit eius pꝛeſentia: ſic tantummodo quando nobis illa re⸗ ctitudo deeſt: tunc habemus ilam impotentiam quam facit nobis eius gbſentia. Jemp igit᷑ homo habet ar bitrij libertatẽ: ſed nõ ſemper ſeruus eſt peccati:ſed quãdo non habet re ⸗ ctam voluntatem. D Bi intente cogitaſſeʒ que ſupꝛa dicta ſunt quã⸗ do in quattuoꝛ ptãtes diſtribuiſti: nõ dubitaſſcʒ: quare fateoꝛ culpã huius dubitatio nis mee. WM Parcam tibi tñ nũc: F deinceps ea q̃ dicimꝰ ſic ſint pñtia cũ opꝰerit hmdi vt ea nobis neceſſe non ſit repetere. d Brats habeo ruam indulgentiam. Bed ne mireris ſiea que non cõſueui: non ſunt mihi ꝓpter vnð auditionẽ ſemp om̃ia ad intuendum in coꝛde pꝛ elentias. O poteſtas ſeruãdi recti⸗ tudinem voluntatis ꝓpter ipſam rectitudinẽ:ſit perfe⸗ cta diffinitio liberi arbitrij: Kapitulum XIIIA FIc adhuc ſi quid in dif̃nitio/ d ne libertatis arbitrij quã fe⸗ cimus dubitas? Anũ eſt qð adhuc me aliqᷓ;tulũ ĩ ea ſolli⸗ citat. Nam ſepe habemus poteſtateʒ ſeruandi aliqͥd que tamẽ libera non
poteſtas ſernandi rectitudinẽ volũ ⸗
nunc noſter eſt ſermo.
eſt vt aliena vi impediri non poſſit:
Fobrem cñ dicis quia libertas ar⸗ bitrij ẽ poteſtas ſeruãdi rectitudinẽ voluntatis ʒpter ipſam rectitudinẽ: vide ne foꝛie addendũ ſit quod illã poteſtaten tam liberam deſignet eẽã vt nulla vi ſuperari poſſit. Si
tatis pꝛopter ipſam rectitudinẽ ali⸗ quãdo inueniri poſſet abſq; illa quã perſpeximꝰlibertate:expediret vt qð dicis adderet᷑. Bed cum dicta diffi⸗ nitio ſic perfecta ſit ex genere ⁊ dif⸗ ferentijs: vt nec minus aliquid clau⸗ dat:nec plus q; illa quã querimꝰ li⸗ hertas: nihil illi addendum aut de ⸗ mendum intelligi poteſt. Eſt em̃ po ⸗ teſtas libertatis genus. Qæ autem additum eſt:ſeruãdi:ſeparat eam ab omni poteſtate que nõ eſt ſeruãdi:ſi cut eſt poteſtas ridendi:aut ambu ⸗ landi. Addẽdo vero rectitudinẽ:de ⸗ cernimus eam a poteſtate ſeruandi aurum:⁊ quicquid nõ eſt rectitudo. Per additamentũ volũtatis:ſegre⸗ gatur a poteſtate ſeruandi rectitudi⸗ nem aliarũ rerum:vt virge aut opi⸗ nionis. Per hoc aũt ꝙ dictũ eſt: ꝓ⸗ pter rectitudinẽ ipſam:diuidit᷑ a po⸗ teſtate ſeruandi rectitudinem volun tatis pꝛopter aliud:vt cum ſeruatur pꝛopter pecuniam aut naturaliter. Beruat eĩ naturaliter canis rectitu dinem volũtatis:cum amat catulos ſuos aut dominũ ſuũ ſibi bene faci⸗ entem. Quoniã igit᷑ nihil eſt in hac diffinitiõe qð nõ ſit ueceſſariũ ad cõ cludendam libertatẽ arbitrij rõnalis voluntatis:⁊ ad alia excludenda:⁊ ſgfficienter illa includit᷑:⁊ alia exclu untꝛnec abundans vtiq; nec indi⸗ gens eſt hec ña diffinitio. Ita neti⸗ bi videt᷑? Wihi vtiq; ꝑfecta vi def. M ic quoq; ſi quid vis am plius de libertate hac pꝛopter quam imputat᷑ illam habenti ſiue faciat bo num ſiue malum. De hac enim ſola
Diuiſio eiuſqẽ libertatis:

Capitulum XII. D. Sſtat nunc vt diuidas ean⸗ „ dẽ libertatẽ: Muis em̃ ſcõm hant diffinitionẽ cõmunis ſit
omni rationali creature vl nature: multum tñ differt illa que dei eſt: ab illis que rationalis nature ſunt:⁊ il⸗ le ab inuicẽ. WM Libertas arbi⸗ trij alia eſt a ſe que nec facta eſt nec ab alio accepta que eſt ſolius dei: alia a deo facta⁊ accepta que eſt an⸗ geloꝛuz. Facta aũt ſiue accepta:alia eſt habens rectitudinẽ quam ſeruet: glia carẽs. Habẽe:alia tenet ſepabi⸗ ſiter: alia inſeparabiliter. Illa qui⸗ dem que ſeparabiliter tenet: fuit an⸗ geloꝛum omniñ anteqᷓ; boni confir⸗ marent᷑ ⁊ mali caderent:⁊ eſt omni⸗ um hominũ ante moꝛtẽ qui habent rectitudinem eandẽ. Que vero te⸗ net inſeparabiliter:eſt electoꝝ ange⸗ loꝛum ⁊ hominũ. Sed angeloꝛũ ele ctoꝛum poſt repꝛoboꝛum ruinam:et pominñ poſt moꝛtem ſuam. Illa aũt que caret rectitudine: alia caret recu perabilit᷑:alis irrecupabiliter. Que recuperabilit᷑ caret: eſt tantũ in hac vita omniũ hominũ illa carentium: illam multi non recuperent⸗ ne aũt irrecuperabiliter caret:eſt repꝛoboꝛum hominũ ⁊ angeloꝛum: ſcʒ angeloꝛum poſt ruinam:⁊ homi⸗ num poſt hanc vitam. D finitione ⁊ diuiſiõe libertatis huius deo annuente mihi ſatiffeciſti: vt ni⸗ pil queam inuenire quod neceſſe ha
beam deillis interrogare.
Beati An elmi dialogus de li⸗ bero arbitrio explicicit.„ Eiuſdem beati Anſelmi qr
chiepᷣi Cantuarieñ. in diq⸗ logů de veritate:pꝛologꝰ.
Res tra
volo oꝛdinari.
ctatus pertinentes
t avd ſtudiũ ſacre ſcri⸗
pture quondam fe⸗ ti dinerſis tempoꝛi⸗
Peati Anſe elmi dialo gus
hus cõſimiles:in hoc quia facti ſunt
De dif
per interrogationẽ⁊ reſ ponſionem: ⁊ perſona interro gantis nomine no catur diſcipuli:reſpondẽtis vero no mine magiſtri. Quartum em quem ſimili modo edidi:non inutilem vt puto introducendis ad dialecticam: cuius initiuʒ eſt de grãmatico: quo
niam ad diuerſum ab his tribus ſtu ⸗
dium ptinet: iſtis volo cõnumerare. Anus hoꝛum trium eſt de veritate: quid ſcʒ ſit veritaſi⁊ in quibus rebꝰ ſoleat dici:⁊ quid ſit inſticia. Ilius vero de libertate arbitrij quid ſit: et vtrum eam ſemper habest homoꝛet quot ſint eius diuerſitates in haben ⸗ do vel non habendo rectitudinẽ vo luntatis: ad quam ſeruandam eſt da ta creature rationali: in quo natura⸗ iem tantũ foꝛtitudinem voluntatis
ad cõſeruãdam acceptã rectitudinẽ
non quomodo neceſſarium ad hoc ipſum illi ſit:ß ad h̊ vt g̃a ſubſeq̃tur oſtendi. Tertius autem eſt de que⸗ ſtione qua querit᷑: quid peccauit di polus: quis non ſtetit in veritate:cũ deus non dederit ei perſeuerantiam quam niſi eo dante habere non po⸗ tuit: quoniã ſi deus dediſſet:ille ha⸗ butſſet ſicnt boni angeli habuerunt illam quia illis dedit deus· Qnem tractatum qᷓ;uis ibi de confirmatiõe bonoꝛum angeloꝛum dexerim: de ca ſu diaboli intitulaui: quoniam illud fuit qð dixi de bonis an ⸗ gelis. Quod aũt ſcripſi de malis: ex Ipoſito fuit queſtionis. Mui videli⸗
cet tractatus: qᷓ;uis nulla continua⸗
tione dictaminis cohereãt: materia
tamen eoꝛum ⁊ ſimilitudo diſputati
onis exigit: vt ſimul eo quo illos cd⸗ memoꝛaui oꝛdine cõſcribant᷑: Licet
itaq; a quibuſdam feſtinã tibus alio
oꝛdine ſint conſeripti anteqᷓ; perfe⸗ ctieſſent: ſic tamen eos vt bic poſui
Erplicit Pꝛologns. 5 Capituloꝝ dialogi de vita te Bti Anſeimi annotatio.

De veritate
Ca.] W veritas non habeat pꝛin⸗
. cipium vel finem.
) De veritate ſignificationis et duabꝰ veritatibus enñ ⸗
cciationis.
ij Pe veritate opinionis.
üt De veritate voluntatis⸗
v De actionis naturalis ⁊ nð naturalis veritate.
v Deſenſuũ veritate:et ꝙ fal⸗ ſitas que putatur eẽ in ſen
. ſu eſt in opinione. vij De veritate rerum eſſentie.
viij De diuerſis intellectibuſde bere et non debere:poſſe ⁊ non poſſe. M omnis actio ſignificet aut verum aut falſum.
x. De veritatis latitudine. De ſumma veritate.
ij De veritatis diffinitione. nij De iuſticia et eius diffinitio
ne. xiij Qꝛ vna ſit veritas in omni bus veris.
Beati Anſelmi Aychie⸗ iſcopi Cantuarienſis dia ogus de veritate incipit · Veritas non habeat pꝛincipium vel finem: Capitulum I. D
Poni
deum veritatem
eſſe credimus: et
veritatem in mul
tis alijs eſſe dici⸗
mus: vellem ſcire an vbicunq; veritas dicitur: deum eam eſſe fateri debeamus. Nam tu quoq; b tuo per verita⸗ tem oꝛationis pꝛobas ſummam ve⸗ ritatem non habere pꝛincipium vei finem: dicẽs: Cogitet qui põt qñ in ⸗ cepit aut qñ nõ fuit hoc vexꝛſcʒ qͥa futurum erat aliquid: aut quãdo de⸗ ſnet aut non erit hoc verum:ſcilicet
mus
quia pꝛeterititum erit aliquid. Qð ſi neutrum iſtoꝛum cogitari poteſt: et vtrũq; hoꝝ veꝝ ſine veritate eſſe non poteſt: impoſſibile eſt vłcogita re ꝙ veritas pꝛincipium aut finem habeat. Seniq; ſi veritas hahuit p̃n cipium aut habebit finem:anteqʒ ip⸗ ſa inciperet verum erattunc qꝛ non erat veritas: ⁊ poſtqᷓ; finita erit ve⸗ rum erit tunc:quia non erit veritas. At qꝛ verum nõ poteſt eſſe fine veri tate: erat igitur veritas anteqᷓ; eſſet veritaſ:⁊ eritvitas poſtq; finita erit veritas:qð incõuenẽtiſſimũ ẽ. Si⸗ ve igit᷑ dicat᷑ veritas hẽe:ſiue intelli gat᷑ nõ hie pꝛincipiñ vel finẽꝛ nullo claudi põt veritas pᷣncipio vel fine. Hoc tu in monologio tuo. Quapꝛo pter veritat? diffinitionẽ a te audire expecto. WM. Mõ memini me uenil⸗ ſe diffinitionẽ veritatis: ſi vis q̃ra rerũ diũſitates:in qͥbus ve⸗ ritatẽ dicimus eſſe quid ſit veritas. Biliud non potero vel audi⸗ endo iuuabo. De vepitate ſignificationis et duabus veritatbus enũ ciationis: Caplin I. Veramus ergo pꝛimũ quid q ſit veritas in enunciatione: quoniã hanc dicimus ſepius veram vel falſam. d MQuere tu et quicquid inueneris ego ſeruabo. WD Euãdo eſt enunciatio vera? D Quãdo eſt qð anũneiat ſiue af firmando ſiue negãdo. Dico autem qð enunciat ⁊ quãdo negat eſſe 6 non eſt: qꝛ ſic enũciat quẽadmodũ
Fesleſt. M An ergo tibi videtur
ꝙ res enunciata ſit veritas enuncia⸗ tionis? D Won. M EQua⸗ re? D MQuia nihil eſt verum niſi participando veritatem: ⁊ ideo ve⸗ ritas in ipſo vero eſtꝛres vero enun ⸗ ciata:non eſt in enunciatione vera: vnde nõ eius veritas: ſed cauſa ve⸗ ritatis dicenda eſt. Quapꝛopter nõ niſi in ipſa oꝛatione querenda mihi 0 5

ergo an ipſa oꝛatio aut eius ſignifi⸗ catioꝛ aut aliqd eoꝝ que ſunt in diffi⸗ nitione enunciationis ſit qð queris.
Mon puto. M uare? D MQuia ſi hoc eẽt: ſempꝑ eſſetvera:qm̃ eadem manẽt om̃ia que ſunt in enũ⸗ ciationis diffinitiõe:⁊ cum eſt quod
enunciat:⁊ cũ non eſt. Jadem eſt eimn
oꝛatio ⁊ eadem ſignificatio:⁊ cetera ſimiliter. M Quid igit᷑ tibi vi⸗ det᷑ ibi veritas? D Mihil aliud ſcio niſi cum ſignificat eſſe quod eſt: tunc eſt in ea veritas:⁊ eſt vera. M Ad quid facta eſt a ffirmatio? D
Acd ſignificandũ eſſe quod eſt. M Moc ergo debet. D Certum eſt.
W Cum ergo ſignificat eſſe quod
eſt:ſignificat qð debet. D MPa⸗
lam eſt. MD At cum ſignificat qð
debet:recte ſignificat. Ita eit · M Cum auũt ſignificat recte: recta eſt ſignificatio? Mon eſt du⸗
biũ. WM Cum ergo ſignificat eſſe
ta ſequi. M Item cum ſigni icat eſſe qð eſt:vera eſt ſignificatio? Vere ⁊ recta ⁊ vera eſt cum ſi⸗ gnificat eſſe quod eſt. M Idem igit᷑ eſt illi ⁊ rectã⁊ verã eſſe:⁊ ſigni ficare eſſe qð eſt? d Aere idem. WM Brgo non eſt illi alind veritas
z eſt:recta eſt ſignificatio. D
qᷓ; rectitudo. d Aperte nũc vi
deo veritatẽ hanc eſſe rectitudineʒ. M Bimiliter cũ enunciatio ſigni⸗ ficat non eſſe quod non eſt. D di deo quod dicis: Sed doce me quid reſpondere poſſim ſi quis dicat:qa etiã oꝛatio ců ſignificat hoc eſſe qð non eſt: ſignificat qð debet:pariter
nanq; accepit ſignificare eſſe⁊ quoc
eſt: ⁊ qð non eſt. Nam ſi nõ accepiſ⸗ ſet ſignificare eſſe etiã quod non eſt: nõ idẽ ſignificaret. Quare etiam cũ ſignificat eſſe quod nõ eſt: ſignificat
uod debet. At ſi quod debet ſigni
icando recta ⁊ vera eſt ſicut oſtẽdi⸗ ſti: vera eſt oꝛatio etiã cum enũciat eſſe quod non eſt. M Vera qui⸗ dem non ſolet dici cum ſignificat eſſe
Beati Anſelmi dialogus
videtur eius veritas. M dide
qð non eſt: veritatẽ tñ ⁊ rectitudinẽ
habet:quia facit qð debet. Bed cum
ſignificat eſſe qð eſt:dupliciter facit
quod debet: quoniã ſignificat ⁊ qð accepit ſignificare ⁊ ad qu od facta
eſt. Bed ᷣm hanc rectitudinem ⁊ve ritatẽ qua ſignificat eſſe qð eſt: vſu recta ⁊ vera dicitur enunciatio: non
tᷣm illã qua ſignificat eſſe etiã qð nõ
eſt. Plus em̃ debet pꝛopter qð acce pit ſignificationẽ:qᷓ; ꝓpter quod nõ
accepit. Non em̃ accepit ſignificare rem eſſe cum non eſt:vel non eſſe cũ eſt:niſi qꝛ ñ potuit illi dare tũc ſolũ mõ ſignificare eẽ qñ eſt: vel nð eſſe qñ nðd ẽ. Slia igit᷑ ẽ rectitudo⁊ vitaſ
enñciatiõis: qꝛ ſignificat qð accepit
ſignificare ⁊ ad qð ſignificãdũ facta
eſt: Aliavo qꝛ ſignificat qð accepit — Euippe iſta ĩmutabilis
ipſi oꝛði:illa vo mutabilis. Hãc
nãq; ſemp habet: illã vero non ſp. Iſtã eĩ naturaliter habet:illam vo accidentaliter ⁊ ᷣm vſum. Mam cũ
dico dies eſt:ad ſignificandum eſſe
quod eſt:recte vtoꝛ huius oꝛ ðnis ſi
gnificatiõe:quia ad hoc facta eſt:et ideo tũc recte dicit ſignificare. Cum vero eadem oꝛatiõe ſignifico eſſe qð non eſt:non ea recte vtoꝛ: quia non ad hoc facta eſt:⁊iccirco tunc nõ re⸗
cta eiꝰ ſignificatio dicit᷑: qᷓ;uis ĩ qui?
buſdam enñciatiõibus inſeparabileſ
ſint iſte due rectitudines ſeu verita⸗
tes:vt cũ dicimꝰꝛ homo animal eſt: aut homo lapis non eſt· Bemper em̃ hec affirmatio ſignificat eſſe qð eſt:⁊ hec negatio nõ eſſe qð non eſt:nec il⸗ la poſſumus vti ad ſignificandũ eſſe quod non eſt. Semper em̃ homo ani
mal eſt: nec iſta ad ſignificandũ non
eſſe quod eſt:qꝛ homo nunqᷓ; lapis eſt. De illa igit veritate quam habet
oꝛatio: ᷣm ꝙ aliquis ea recte vtitur
incepimus querere:qm̃ ᷣm hãcvers eam eſſe iudicat vſus cõmunis locu tio nis. De illa aũt veritate quã non habere non põt:poſtea dicemꝰ. D Redi igit᷑ ad id quod incepiſti: qm̃
ſu ficiẽter mihi inter dnas veritates

De weritate
oꝛationis diſcreuiſti: ſi tiñ aliquã eñ veritatẽ oſtẽderis habere cum mẽ ⸗ titur ſicut tu dicis. M De veri⸗ tate ſignificatiõis de qua incepimus interim iſta ſufficiãt. adẽ em̃ ratio veritatis:qus in ꝓpoſitione vocis ꝑ⸗ ſpeximus:cõſideranda eſt in om̃ibꝰ ignis q̃ fũt ad ſignificãdũ aliqᷓd eẽ vel non eſſe: vt ſuht ſcripture vel di gitoꝝ loq̃la. i0 Vrgo trãſi ad alia. De veritate opinionis: Capitulum M. p. Wgitationem quoq; dicimus c veram: cum eſt quod aut ra⸗ tione aut aliquo mð putamꝰ eſſet⁊ falſam cum non eſt. D Ita vſus habet. M MQuid ergo ti⸗ bi videt᷑ veritas in cogitatione? D Fecundñ rationẽ quam in ꝓpoſitio ⸗ ne vidimus: nihjl rectius dicit᷑ veri⸗ tas cogitatiõis qᷓ; rectitudo eiꝰ. Ad hoc namq; nobis datũ eſt poſſe cogi⸗ tare eſſe vel nõ eſſe aliqͥd:vt cogite ⸗ mus eſſe quod eſt:⁊ non eſſe qð non eſt. Quapꝛopter qui putat eſſe qð eſt:putat quod debet:atq; ideo recta eſt cogitatio. Si ergo vera ⁊ recta eſt cogitatio nõ ob aliud qᷓ; quia pu⸗ tamꝰ eẽ qð eſt:aut nõ eſſe qð nõ eſt: nõẽ aliud eiꝰvitas:qᷓ; rectitudo. M De yitate volũtatis:C. Mx cte cõſideras. Bed ⁊ in vo r lnntate dicit ipſa veritas ve ritatem eſſe: cum dicit diabo
Joh. S. jum non ſtetiſſe in veritate. Non eim
erat in veritate: neq; deſeruit verita tem niſi volũtate. D FIta credo. Bi em̃ ſemꝑ voluiſſet qð debuit:nñ ⸗ qᷓ; peccaſſet: qui nõ niſi peccãdo ve⸗ ritatẽ deſerutt. M Eic q; quid ibi intelligas per veritatẽ? i NMon niſi rectitudinẽ. Naʒ ſi qᷓ;diu voluit qð debuit ad qð ſcʒ volunratẽ acce⸗ perat: in rectitudie⁊ veritate fnit: ⁊ cũ voluit að nõð debuit:rectitudinẽ et veritatẽ deſernit. Non aliud põt ibi intelligi veritas qᷓ; rectitudo:qĩ iueveritaſ ſiue rectitudo: nõ alindĩ riꝰ voltate fuit qᷓ; velle qð debuit.
criõiſaliã eẽ neceſſariã:aliã nõ necef ſariã. Er neceſſitate nãq; ignis facit
Deactionis naturalis ⁊ nð naturgliſ veritate:L.V. M Ine intelligis. Aeꝝ in actiðe
b q; nihilominus veritas cre⸗ dẽda eſt ſicut dñs diẽ: Quia
qui maleagit:odit lucẽ:⁊ qᷓ facit vi ⸗ Joß 3.
tatẽ:venit ad lucẽ. Video qð dick. M Wõſidera igit᷑ qͥd ibi ſit ve ritas ſi potes. Miſi falloꝛ ea⸗ dem ratiõe q̃ ſupꝛa veritatẽ in alijs cognouimus:in actiõe quoq; cõtein plõda eſt. M Fta eſt. Nã ſi male agere ⁊ veritatẽ facere oppoſita ſũt: ſicut oſtẽdit dñs cũ dicit: ui male agit odit luceʒ:⁊ qui facit veritatem venit ad lucẽ:idẽ eſt veritatẽ facere qð eſt bene facere. Bene nanq; face⸗ re ad male facere cõtrariũ eſt. Qua⸗ pꝛopter ſi veritatẽ facere ⁊ bene fa⸗ cere idem ſunt in oppoſitiõe:nõ ſunt diuerſa in ſignificatiõe. Bed ſnĩa eſt oĩm:qꝛ qᷓ facit—— facit ⁊ re ctitudinẽ facit. Añ ſequit᷑ qꝛ rectitu dinẽ facere ẽ facere veritatẽ. Cõſtat nãq; facere vᷣitatẽ: eẽ bene facere:⁊ bñ facere cẽ rectitudinẽ facere. Qua re nihil aꝑtiꝰ qᷓ; veritatẽ actiõis eſſe rectitudinẽ facere. In nullo vi⸗ deo titubare eſtiationẽ tuã. M In ſpice an oĩſactio qͥ faẽ qð dʒ:vitãtẽ facere cõueniẽter dicar᷑. Bſt quippe actio rõnalis: vt dare elemoſynã: et eſt irrõnalis actio ignis qͥ calefacit. Vide ꝗ an cõueniẽter dicamꝰ ignem facere veritatẽ? D Ii ignis ab eo a qͥ hahet eẽ accepit calefacere cñ ca⸗ lefacit:facit qð dehet. Jõ nõ video qᷓ incõueniẽtia ſit:ignẽ facere vitatẽ ⁊ rectitudinẽ:cũ facit qðᷣ debet. M Wihi q́q; aliter nõ videt᷑. Añ aiad⸗ nerti põt rectitudinẽ ſeu veritatẽ a⸗
veritatẽ ⁊ rectitudinẽ cũ calefacit:⁊ nõ ex neceſſitate facit hõ rectitudinẽ ⁊ veritatẽ cũ bñ facit. Facere aũt nõ ſolum ꝓ eo qð ꝓpꝛie dã facere: face⸗ re veritatem inteiligitur:non tãtum in facto ſed etiam in verbo ⁊in ſufie⸗

rẽtia: ſed pꝛo omni verbo dominus voluit intelligere cum dixit: Quo⸗ niam qui facit veritatẽ venit ad lu⸗ cem. Non enim ſeparat illum ab hac veritate ſine luce qui patit᷑ perſecn⸗ tionem ꝓpter iuſticiã: aut qui eſt qñ ⁊ vbi debet eſſe: aut qui ſtut vłſedet quãdo debet: ⁊ ſimilia. Mullus nã⸗ qʒ; dicit tales nõ bene facere. Et cum dicit apłs: Quia recipiet vnuſquiſq; pꝛout geſſit: inteiligendum ibi eſt: quicquid ſolemus vicere vel bene fa cere vel male facere. d Vſus quo q; cõmunis locutionis hoc haber vt pati ⁊ multa alia dicat facere: que nõ ſunt facere: Quare rectã qqꝙ; vo luntatem de cuius veritate ante veri tatem actionis ſupꝛa ↄtemplati ſu⸗ muſ:inter rectas actiones: niſi fallar: computare poſſumus. W Mon falleris. Nam qui vult quod debet: recte⁊ bene facere dicitur:nec ab his qᷓ veritatẽ faciũt excluditur. Sʒ qm̃ de vitate ĩueſtigãdo illã loq̃mur:et dñs de illa veritate que in volunta⸗ te eſt: ſpecialiter vide diceret cum di cit de diabolo: Quia in veritate nõ ſtetir: ideo ſeparatim quid in volun ⸗ tate veritas eſſet:ↄſiderare volui. Placet mihi ita faetũ eſſe. W Cum ergo cõſtet actionis veritatẽ aliam nãturalẽ eſſe:aliam non natu⸗ ralem: ſub naturali ponenda eit illa veritas oꝛõnis quã ſupꝛa vidimus ab illa non poſſe ſeparari. Sicut em̃ ignis cum calefacit: veritatẽ facit: qꝛ ab eo accepit a quo habet eſſez ita et pec oꝛð ſeʒ dies eſt: veritatẽ facit eñũ ſignificat diem eſſe:ſine dies ſit ſiue dies non ſit: quonis hoc naturaliter accepit facere. Munc pᷣmn video in falſa oꝛatione veritatem.
Be ſenſuũ veritate:⁊ ꝙ fal⸗
ſitai que putat᷑ eſſe in ſenſu: eſt in opinione: La. VI.
Ataſne nos pꝛeter ſummam p) veritatẽ oies ſedes inueniſ⸗
*—
Beati Anſelmi dialogus
ſcoꝛ nunc cuinſdam veritatis qu ãin his de quibuſtractaſti non inuenio⸗ WM MQue eſt illa? Eſt quidem in ſenſibus coꝛpoꝛis veritas fed non ſemper: Nam fallũt nos aliquãdo.
Fam cum video aliqñ per medium
vitrũ aliquid:fallit me viſus:qꝛ ali⸗ quãdo renũ ciat mihi coꝛpl quod video vltra vitꝝ: eiuſdem eſſe colo ⸗
ris cuins eſt et vitrũ:cum alterius ſit
coloꝛis:aliquãdo vero facit ine pu⸗ tare vitrũ habere coloꝛem rei quam vltra video cum nõ habeat. Multa
K
junt alia in quibus viſus ⁊ alij ſen ⸗
ſus fallunt. M Mon mihi vide⸗ tur hec veritas vel falſitas in ſenſib? eſſe: ß in opiniõe: Ipſe nãq; ſenſus interioꝛ ſe fallit:nõ illi mẽtitur exte⸗ rioꝛ. Quod aliqñ facile cognoſcit᷑:
aliqñ difficile. Cum enim puertimet ſculptum dꝛaconem apto oꝛe:facile
cognoſcit᷑ qꝛ hoc non facit viſus: q nihil aliud puero renũ ciant qᷓ; ſeni, bus: ſed pnerilis ſenſus interioꝛ qui nondum bñ ſcit diſcernere inter rem 4 rei ſimilitudinẽ. Tale eſt em̃ sum videntes hoĩem alicui ſimilẽ: puta⸗ mus illũ eſſe cui ſimilis eſt: aut cum audiẽs quis non hoĩs vocẽ:putat
ſe hominis vocem. Nam ⁊ hoc facit
ſenſus interioꝛ. Quod autẽ dicis de
vitro:ideo eſt: quia cum viſus trõſit per coꝛpus aliquod aerei coloꝛiſenõ aliter impeditur aſſumere ſimilitu⸗ dinẽ coloꝛis q̃ vltra videtur q; cum trãſit per aera: niſi inq̃ntũ illud coꝛ pus qð tranſit:ſpiſſius aut obſcuriꝰ eſt aere:vt cũ trãſit ꝑ vitrũ ſui ꝓpꝛij coloꝛis:id eſt cui nullꝰalius gdmix⸗ tus eſt coloꝛ: aut ꝑ puriſſimꝰ aut per eryſtallũ sur ꝑ aliqͥd ſimilem pabẽs coloꝛẽ. Cum vero tranſit idẽ viſus per aliũ coloꝛẽ vt per vitrum non ſui coloꝛis: ſed cui aliꝰ coloꝛ eſt additus:ipm colorem qul pꝛius oc⸗
currit accipit. Quapꝛopter quoniã
poſt vnñ acceptũ coloꝛem ᷣm ꝙ illo
aſfect eit:aliũ quicũq; occurrat: aut
nullatenꝰ aut minꝰ integre accipit·

„
* 3½ S52
De veritate
Ideo illũ quem F cepit aut ſolũ
aut cũ eo qui poſt occurrit renũciat. Si em̃ viſus q̃ntum capax eſt color? tm̃ afficit᷑ pꝛioꝛe coloꝛe:nõ poteſt ali
um ſentire ſimul coloꝛem. Bi autem
minus qᷓ; coloꝛem ſẽtire poſſit pꝛioꝛi afficit᷑:poteſt alium ſentire:vt ji tran
ſit per aliqð coꝛpus velut per vitruʒ quod ita perfecte ſit rubicundum vt
omnino viſus afficiaf eius ruboꝛe
neqͥt diuerſo ſimul affici coloꝛe. Si aũt nõ tam perfectum inuenit rubo⸗
rem qui pꝛioꝛ occurrit quantũ colo ⸗ ris capaxꝝ eſt quaſi nondum plenus
adhuc aliũ valet aſſumere coloꝛẽ in
q̃utũ eiuſ caꝑacitas pꝛioꝛi coloꝛe nõ eſt ſatiata. ui ergo hoc neſcit:pu⸗ tat viſuʒ renũciare b ſcʒ: quia oĩa qᷓ poſt pꝛius aſſumptum coloꝛem ſen ⸗ tit:aut om̃ino aut aliquatenus eiuſ⸗ dem ſint coloꝛis. Ande cõtingit vt ſenſus interioꝛ culpam ſuaʒ imputet ſenſui exterioꝛi. Bimiliter cũ fuſtis integer cuiꝰ pars eſt intra aquã ⁊ ꝑs extra putaf fractus:aut cũ putamus ꝙ viſus noſter vultus noſtros inue niat ĩ ſpecto: ⁊ cũ młta alia nobis ali ter vident᷑:viſus ⁊ alij ſenſus nũcia⸗ re qᷓ; ſint:non culpa ſenſuum eſt qui renunciãt quod poſſunt:quoniã ita oſſe acceperunt: ſed iudicio anime mputandum eſt ꝙ non bene diſcer⸗ nit quid poſſint illi aut qͥd debeãt. Quod oſtendere quoniam magis laboꝛioſum eſt iqᷓ; fructuoſum ad hoc quod intendimus: in hoc modo
tempus cõſumendum non arbitroꝛ.
Poc tĩ ſu fficiat dicere:qꝛ ſenſus qᷓc⸗ quid renunciare videant᷑:ſiue ex ſua natura h faciant: ſiue ex aliqᷓ alia cã hoc facũt qð debent: ⁊ ideo rectitu/ dinem ⁊ veritatẽ faciũt. Et cõtinet᷑ hec veritas ſub illa veritate que eſt in actione. D Fatiffeciſti mihi tua rñſione: ⁊ nolo te amplius moꝛa ri in hac de ſenſibus queſtione.
De veritate rerum eſſentie: Capitulum vII. M
Im cõſidera an pꝛeter fumã vecritatẽ in a liqua re veritas ſit intelligẽda exceptis his 35 ſupꝛa ↄſpecta ſũt. D Quid illS eſſe poteſt? M An putas aliq̃d eſſe aliquqso aut alicnbi qʒð non iit in ſũma veritate:⁊ að inde non acce perit ꝙ eſt inqᷓ;tũ ẽ: aut qð poſſit ali ud eſſe qᷓ; quod ibi eſt? Mon eſt putandum. M Quicqᷓd igit᷑ eſt: vere eſt inqᷓ;tuʒ hoc eſt quod ibi eſt. D Abſolute ↄcludere potes: qꝛ omne quod eſt vere eſt: qm̃ nõ ẽ aliud qᷓ; qð ihi eſt. WM Ktt igit ve ritas in omniuʒ que ſunt eſſentia: qꝛ hoc ſunt qð in ſumma veritate ſunt. D Bideo ita ibi eſſe veritaten: vt nulla poſſit eſſe falſitas: qm̃ qð fal⸗ ſo eſt nõ eſt. M Bene dicis. Sʒ die an aliquid aliud deheat eẽ qᷓ; qð eſt in ſumma veritate? VMon. De diuerſis intellectib? de bere⁊ nõ debeye:poſſe⁊ nðõ poſſe: Caplm VIII. J ergo omnia hic ſunt qð ibi unti ſine dubio hic ſunt qð debẽt. D Sereh ſüt qð dehent. M uicqd vero eſt q debet eſſe:recte eſt. Mihil eõ ⸗ ſequentius:aliter nð põt eſſe. W Igit᷑ omne quod eſt recte eſt. D Mihil cõſequẽtius. M Si ergo veritas⁊ rectitudo iccirco ſunt in re⸗ rum eſſentia: quia hoc ſunt qð ſunt: in ſumma veritate certum eſt verita ⸗ tem rerũ eſſe rectitudinẽ. D Bi hil planius qᷓ;tum ad cõſequẽtiã ar⸗ gumẽtatiõis. Sed ßm reiveritatem quõ poſſumꝰ dicere:qꝛ qͥcquid ẽ qð dobet eſſe:cum ſint multa oꝑa mala: ue certũ eſt non eſſe debere. M uid mirũ ſi eadem res debet eſſe⁊ non eſſe? Dd Quð põt hoc eſſe? M Scio te non dubitare: qꝛ nihil oĩno eſt:niſi deo aut faciẽte aut per⸗ mittente. D Mchil mihi certis. WM Zn audebis dicere: quia deus aliquid faciat aut ꝑmittat ſapienter

aut nö bene? Immo aſſero:qꝛ nihil niſi bene ⁊ ſapienter. M En iudicabis nõ debere eſſe qð tãta bo nitas ⁊ tãta ſapĩa fac̃ aut pmittit? Quis intelligẽs audeat ß cogi tare? M Debet igit eõpxiter ⁊ að faciẽte ⁊ qð ꝑmittẽte deo fit. D Patet qð dicis. W Dic etiam an putes eſſe debere male volũtatt effe ctũ? d Idẽeſt acſi dicas an de⸗ beat eſſe opꝰ malũ qð nullꝰ ſenſatus „ccdit. WM Permittit tñ deꝰaliqͥs inale facere qð male volunt. D Atinã nõ tam ſepe ꝑmitteret. M Idẽ igit᷑ debet eſſe ⁊ nõ eſſe. ebet em̃ eſſe qꝛ bñ ⁊ ſapiẽter ab eo qͥ nõ ꝑ
mittẽte fieri nõ poſſet ꝑmittiti⁊ non debet eſſe qᷓ;ᷓtũ ad illũ cuiꝰiniq̃ volũ
tate cõcipit᷑. Hoc igit᷑ mõ:qꝛ dñs ie⸗ fus ſolꝰ innocẽs erat nð debuit moꝛ tẽ pati:nec vlłꝰ eã illi debuit inferre: ⁊ tñ eñ debuit pati: qꝛ ip̃e ſapiẽter ⁊ benigne ⁊ vtilit voluit eã ſufferre. oĩs actio ſignificet aut veꝝ aut falſum; Cg. IX. Sitis em̃ mðis eadẽ res ſu/
m ſcipit diuerſis cõſideratiõib?
cõtraria:qð in actiõe ſepe cõ
tingit: vt ĩ ꝑcuſſi io nãq; ⁊ agẽtis eſt ⁊ patiẽtis: vñ ⁊ actio di ci ⁊ paſſio pᷣt:q;uis ſᷣm ip̃m nomen actio vłpcuſſio: ⁊ q̃ ſili dicta a paſſi uis ĩ actiua ſignificatiõe dicun:ma gis vidcant eẽ patiẽtis qᷓ; agentis. Quippe m id qð agit:magt ꝓpꝛie videt᷑ dici agẽtia vłcutiẽtia:⁊ ᷣm id qð patitur actio vłpcuſſio. Nam agẽtia ⁊ ꝑcutiẽtia ab agẽte ⁊ ꝑcutiẽ te dicunt᷑:ſiẽ ꝓuidẽtia a ꝓuidente et ↄtinẽtia a ↄtinẽte:qͥ ſcʒ agẽs ⁊ ꝑcuti ens: ꝓuidẽſ⁊ ↄtinẽl actiua ſũt:actio vox ꝑcuſſio ab acto ⁊ ꝑcuſſo q̃ paſſi us ſunt deriuant᷑. Sʒ qm̃ vtĩ vno di cã qð in ceteris ĩtelligas: ſiẽ ꝑcutiẽſ nõ eſt ſine pcuſſo: nec pcuſſus abſq; pcutiẽte: ita ꝑcutiẽtia ⁊ ꝑcuſſio ſine inuicẽ eẽ nequnt:ĩimo vna⁊ eadẽ reſ eſt diũſis noibꝰ ðᷣm diũ ſas ꝑtes ſigni ficata:iccirco ꝑercuſſio ⁊ ꝑcutiẽtis ⁊ ꝑcuſſi eẽ dĩ. Qnapꝛopt᷑?ᷣm ꝙ agẽs
ʒpeati Anſelmi dialogus
vlpaties eidẽ ſbiacẽt iudicio vel cõ⸗
trarijs:ip̃a qͥʒ actio ex vtraq; ꝑte ſir iudieabit᷑ aut cõtrarie. Cñ&ᷓ ⁊ q ꝑcu tit recte ꝑcutit? qͥ pcutit recte pẽuti tur: vt cũ peccãſ ab eo ad quẽ ꝑtinet corrigit᷑: ex vtraq; ꝑte recta eſt: qꝛ ex vtraq; ꝑte debet eẽ ꝑcuſſio.&cðtra⸗ rio qũ ab iniqͥ inſt?ꝑcutit᷑:qꝛ nec iſte ꝑcuti: nee ille ꝑcutere debet: ex vtra q; ꝑte nõ recta ẽ:qꝛ ex neutra ꝑte de⸗ bet eſſe ꝑcuſſio.Cũ vo peccãs ab eo ad quẽ ñ ꝑtinet ꝑcutit:qm̃ ⁊ iſte de ⸗ bet ꝑcuti:⁊ ille nõ debet ꝑcutere:de⸗ bet ⁊ nõ debet eſſe ꝑcuſſio:⁊ ideo re cta ⁊ nõ recta negãri nõ põt. Qðſi ad ſupne ſapie bonitatiſq; cõſideres iudiciũ:ſiue ex altera tĩ:ſiue exvtra q; pte: agẽtis ſcʒ ⁊ patientis non de
beat eẽ ꝑeuſſio:qͥſ audebit negare de
bere eẽ qð tãta bonitate ⁊ ſapiaꝑ mittit? D Meget qͥ audet:ego vo nõ audeo. M Q uid etiã ſi ᷣm ns turã reꝝ ↄſidereſ:vt cũ claui ferreiĩ
pᷣſſi ſunt in coꝛpꝰ dñi:an dices fragi
lẽ carnẽ non debuiſſe penetrari:aut acuto ferro penetratã ñ debuiſſe do ⸗ lere? D Cõtra naturã dicerẽ. W Põt igit᷑ ↄtingere vt debeat eẽ ᷣm naturã actio vłpaſſio: q̃ ſᷣm agentẽ vłlpatientẽ eſſe nõ debet:qm̃ nec ille agere nec iſte debet pati. d Mihil hoꝝ uegare poſſũ. M Vides igi ſepiſſime poſſe ↄtĩgere vt eadẽ actio debeat eẽ ⁊ ñ debeat ec: diũ ſis ↄſide ratiõibꝰ. D Ita aꝑte ß oñdis vt nõ poſſim nõ videre. W Anuʒ
inter B te ſcire volo:qꝛ debere ⁊ non
debere aliqñ dã ĩpꝛopꝛie:vt cũ dico a debeo amari a te. Si eĩ debco e debitoꝛ ſũ reddere qð debeo: ⁊ ĩ
culpa ſum ſi nð amoꝛate. D Ita
ſequiẽ. M SIʒ cũ debeo amaris te: nð eſt a me exigendũ:ß̃ a te. Fateri me ita oꝑtet. M Cums eſſe dico qꝛ debeo amari a te:non ita dã q̃ſi ego deheã: ß qꝛ tu debes ama re me. Silr cũ dico: qꝛ ʒ debeo ama ri a te: nõ alið intelligit᷑: qᷓ; qꝛ tu nõ debes amareme. Qui modꝰ loq̃ndi eſt etiã ĩ potẽtia ⁊ in ĩpotẽtia: vt cũ
veꝝ diõ uſvide haudui dic. eiſan
ci te benẽ wetrid
ſcogi
ſneſci inre
eres bdet
A. In ui ſede

De veritgte
dã: Hectoꝛ potuit vinci ab achille:⁊ achilles nð potuit vinci ab hectore. Mõ em̃ fuit potẽtia ĩ illo qͥ potuit vñ ci ßᷣĩ illo q vĩcere potuit:nec ipotẽtia in illo qͥ vĩci nõ potuit:ß in illo q̃ vĩ cere ñ potuit. Placet mihi qð dick. Q uippe vtile putoß coðſcere. De latitudie vᷣitatis:X. M SEcte putas:ß̃ redeamꝰ ad vᷣi r tatẽ ſignificatiõis a q iõ ince pi vt te a notioꝛibꝰ ad ignoti dꝛa pducerẽ. Dẽs em̃ de veritãte ſi⸗ gnificatiòis loquunt᷑: vitatẽ vo qᷓ eſt in reꝝ eẽntia pauci cõſiderãt. V mihi qꝛ ß oꝛdine me duxi ⸗ i. WM Videamꝰ 5qᷓ; lata ſit vᷣi tas ſignificatiõis. Nãq; nõ ſoluʒ in his qᷓ ſigna ſolemꝰ dicere: ßᷣx⁊ in alijs oĩbꝰ q̃ diximꝰeſt ſignificatio va vel falſa. Qm̃ nãq; nõ eſt ab aliqͥ faciẽ⸗ dũ niſi qð qͥs debet facere: eo ip̃o ꝙ aliqͥs aliqͥd fac: diẽ: ⁊ ſignificat le debere facere:qð ſi dʒ facere qð facit vexꝝ die: ſi aũt ñ dꝛ:mẽtit᷑. D Quã niſ videar mihi ĩtelligere:tñ qð mihi inauditũ hactenꝰ fuitꝛaptiꝰ oñde qðᷣ dich. M Bi eẽs in loco vbi ſcires eẽ falubꝛes herbas ⁊ moꝛtiferas:ß ne ſcires eas diſcern ereꝛ⁊ eẽt ibi aliquis de qͥ nõ dubitares:qn illaſ diſcernere ſciret:tibiq; interrogãti:qͥ ſalubres eſ ſẽt ⁊ q̃ moꝛtifere:alias vbo ſalubꝛef dicerʒ eẽꝛaliaſcõederet:cui mag cre dereſ: vbo an actiõi eiꝰ? D No tm̃ crederẽ vho qᷓ;tñ opi. WM Pls tibi diceret q̃ ſalubꝛes eſſent ope qᷓ; vbo. Ftaẽ. M Pic itãq; ſi neſcires ñ eẽ mẽtiẽdũ:⁊ mẽtiret᷑ aliqſ coꝛã te: etiã ſi diceret tibi ipᷣe ſe ñ de⸗ bere mẽtiri:plꝰ ip̃e tibi diceret oꝑe ſe mẽtiri debere qᷓ; vbo ñ debere. Bii dñ cogitat aliqͥſaliqͥd:aut vlt aliqd ſi neſcires an deheret id velle:ſine co gitare:ſi volũtatẽ eiꝰ ⁊ cogitationẽ videres: ſignificaret tibi in iß̃o ope qꝛ h̊ deberet cogitare ⁊ velle. Q ſi ita deberet:veꝝ diceret: ſinaũt mẽti⸗ ret᷑. In reꝝ qͥq; exñtna ẽ ſil vera vel falſa ſignificatio:qm̃ eo ipᷣo qꝛ ẽ: diẽ ſe debere eẽ. ideo nůc apte
quod hactenus non animaduerti De ſũmavitate:Ca.XI. d BRogrediamur ad eaqͥ reſtãt. p Pꝛecede ⁊ ſeqr. M Jũmã añt vitatẽè ñ negabis eſſe rectitudinẽ? Inmmo nihi alð illã poñũ fateri. WM Conſi dera:qꝛ oẽs ſupꝛadicte rectitudines iõ ſunt rectitudies:qꝛ illa in qͥbꝰ ſũt aut fiũt:aut faciũt qð dehent: ſũma vitaſñ iõ ẽ rectitudo debʒ aliqͥd Bia em̃ illi debẽt aliqͥd ipᷣao nulli qͥcqᷓ; dʒꝛnec vlla rõneẽ qðẽ niſi qꝛ eſt. S Intelligo. M Vides etiã quõ iſta rectitudo cã ſit oĩm aliaꝝ Nitatũ ⁊ rectitudinũ:⁊ nihil ſit cã it lis. D Video ⁊ aĩadũto in alijs q̃ſdã eẽ tm̃ effecta: quaſdam vero eẽ cauſas et effecta: vt cũ vᷣitas q̃ ẽ ĩ re⸗ rñ exñtia ſit effectũ ſũme vitatf:ip̃a
q́ʒ cã ẽ Vitatꝭ q̃ cogitatiõis ẽ:⁊ eiu
3 ẽ ĩ ꝓpõe:⁊ iſte due vitates nulliuf ſunt cauſa vitatt. M Pñ ↄſide⸗ ras: vñ iã intelligere poteſ: quõ ſũ⸗ mã vitatẽ ĩ meo monologið ꝓbaui nð hẽe p̃ncipiũ vłfinẽ ꝑitatẽ oꝛõ⸗ nis. Cũ em̃ dixi qñ ñ fuit veꝝ:qꝛ fu⸗ tuꝝ erat aliqd: nð ita diri acii abſq; pꝛincipio iſta oꝛõ fuiſſet q̃ͥ aſſereret futuꝝ aliqͥd eẽ aut iſta vitaſeẽt de: ß qm̃ ñ pᷣt itelligi qñ oꝛõ iſta eẽt vi⸗ tas illi decẽt:vt ꝑ qꝛ nõ itelligitu- qñ iſta vitas eẽ nõ potuit ſi eẽt oꝛð in qᷓ eẽ po ſſet:ĩtelligat᷑ illa vᷣitaſſine
pncipio fuiſſe:q̃ pᷣma cã ẽ huiꝰ vita
tis. Quippe vitaſ oꝛð̃is ñ ſp poſſet eẽ:ſi eiꝰ cã nõ ſp cẽt. Etem̃ nð ẽ va oꝛðꝛq̃ dicit futurũ eẽ alið niſi re ipᷣa ſit aliquid futuꝝ: necʒ aliquid eſt fu tuꝝ ſi nõ ſi ĩ ſũma vitate. Bilr de ii la ĩtlligẽdũ ẽyð itate oꝛ ðis:qᷓ di:qꝛ pᷣteritũ ẽ aliqd. Nãõ ſi nlło itellectu vitas oꝛatiõi huic ſi faeta fuerit deeẽ poterit: neceſſe eſt vt eius veritatis que ſumma cauſa eſt iſtius nullus ſi nis intelligi poſſit. Iccirco nãq; ve⸗ re pᷣteritũ dicit᷑ eſſe aliquid: qꝛ itaẽ in re:⁊ ideo eſt aliquid pᷣteritũ: quia ſic eſt in veritate ſumma. Quapꝛo⸗ pter ſi nunq; potuit nð eſſe verũ fu⸗

turum eſſe aliquid: ⁊ nunqᷓ; poterit nõ eſſe verũ pᷣteritũ aliqͥd eſſe: im⸗ poſſibile eſt pᷣncipiũ ſumme verita⸗
tis fuiſſe aut finẽ futuꝝ eſſe. Mihil tue ratiõi obijci poſſ e video. De veritatig diffigitione: Capitulum XII. Ed eamus ad indagationeʒ r veritatis quã incepimꝰ. D TCotũ hoc ꝑtinet ad indagan dam veritatẽ: verũtñ redi ad quod vis. M Pic ð mihi:an tibi vide atur eſſealiq̃ rectitudo alia:pᷣter haſ quas cõtemplati ſumꝰ? Non alia pᷣter has: niſi illa:q̃ eſt in rebus coꝛpeis:q̃ multũ eſt aliena ab iſtj:vt rectitudo virge. W In quotibi illa videtur differre ab iſtis? D Qnia illa viſu coꝛpoꝛeo cognoſci põt:iſtas rõis capit cõtemplatio. W Möne rectitudo illa coꝛpoꝛuʒ ratione intelligitur pꝛeter ſubiectuʒ ⁊ cognoſcit᷑? ut ſi de alicuiꝰ coꝛꝑiſ abſentt linea dubitet᷑ an recta ſit? et mõſtraãri põt:qꝛ in nullã ꝑtẽ flecti᷑: Nðne rõne colligit᷑:qꝛ rẽctã eã ne⸗ ceſſe eſt eſſe? Ztiã. Bʒ eadem ñ ſic rõne intelligif: viſu ſentit᷑ ĩ ſub lectoꝛ Ille vero nõꝛniſi ſola mẽte ꝑ/ cipi poſſunt. M Poſſumꝰ igit᷑ niſi falloꝛ diffinire:qꝛ veritas eſt re⸗ ctitudo ſola mẽte ꝑceptibilis? D Nullo mõ hoc dicenteʒ falli video. Rempe nec plꝰ nec minꝰ cõtinet iſta diffinitio veritatis qᷓ; expediat: qm̃ nomẽ rectitudis dinidit eã ab omni req̃ rectitudo nõ vocat. Qð vero ſola mẽte if ꝛſepat eã a re⸗ ctitudie viſibili: Sʒ qm̃ docuiſti me oẽm veritatẽ eẽ rectitudinẽ:et recti⸗ tudo idẽ videt mihi eẽ qð iuſtiea. n 7 diffinitio e: Lapim XIII. aPn doce me qͥd eſſe t intelligs. Sidet nanq; auia * oẽ qð rectũ eſt eẽ:iuſtũ etiã ẽ eſſe:⁊ cõuerſim:qꝛ qð iuſtũ eſt eſſe:
rectů ẽ eẽ̃. Juſtñ em̃⁊ rectũ videt᷑ ig/
Anſelmi dialogus
nem calidũ eſſe:⁊ vnñ. hoĩem diligẽtẽ ſe e Näiqh debet eſſeꝛrecte⁊ iu ſte eſt:nec— recte ⁊ iuſte eſtꝛniſi qð debet eſſe:ſicut puto nõ pðt alið eẽ iuſticia:; rectitudo. In ſumma nãq;⁊ ſimplici natura qᷓ; uis non iõ ſit recta ⁊ iuſta: qꝛ debeat aliqͥd: dubið tñ nõ ẽ idẽ eſſe rectitu⸗ dinẽ ⁊ iuſticiã. WM Habes igit dif⸗ finitionẽ iuſticie:ſi iuſticia ñ ẽ alið qᷓ rectitudo. Rt qið rectitudie ſola mẽ te ꝑceptibili loqͥmur:ĩuicẽ ſeſe diffini
unt veritas ⁊ rectitudo⁊ iuſticia; vt
qᷓ vnã eaꝝ nouerit:⁊ aliaſ neſcierit:ꝑ notã ad ignotaꝝ ſciẽtiã ꝑtingere poſ ſit: imo qᷓ nonerit vnã aliaſ neſcireñ poſſit. D MQuid 3? Vn dicemꝰla pidẽ iuſtũ cñ a ſuꝑioꝛibꝰ ĩferioꝛa pe⸗ tit: qꝛ ß fac̃ qð debet: quẽadmoduʒ dicimꝰ hoĩem iuſtũ:q cũ qð debet fa cit. W Rõ ſolemꝰ hmõia iuſticia inſtũ dicere. D Cur& mag hõ qᷓ; lapis iuſtꝰ ẽ:ſi vterq; iuſte facit: M Tuip̃e an ñ putas facere hoĩs a face re lapidis aliqᷓ mõ differre?& Icio qꝛ hõ ſpõte:lapꝑis naturalr⁊ nõ ſpõ te facit. WM Iccirco lapis non di⸗ citur inſtus: quia non eſt iuſtus qui facit qð debet: ſi nõ vult qð fac. D Eicem?ꝰ ðᷓ iuſtũ eẽ equũ cũ vlut pa⸗ ſcere:qꝛ volẽs fac qð debʒ? W Rõ dixi iuſtũ eẽ eñ qͥ fac volẽs qð debet ß dixi nõ eẽ iuſtũ qͥ nõ fac̃ volẽs qð debet. D Dic 3 qͥd ſit iuſtꝰ? Queris vt video diffinitionem i⸗ ſticie:cui lauſ debet᷑:ſicut ↄtrario ei ſcʒ iniuſticie debet᷑ vitupatio. 3 i q̃ro. W Eẽõſtat qꝛilla iuſticiañ eſt ĩ vlla natura q̃ rectitudinẽ ñ ag⸗ noſcit. Quicqd em̃ nõ vult rectitudi nẽ: etiã ſi eã tenet nõ meret᷑ laudem ꝛ tenet rectitudinẽ:velle aũt illã nõ valet:qͥ neſcit eã.& Venẽ. V Vectitudo igit᷑ q̃ tenẽti ſe laudẽ acq̃ rit:nõ ẽ niſi in rõnali natura:q̃ ſol rectitudinẽ de ₰ qmur pcipit · Ita ſequit. W Zrgo qm̃ oĩs iuſti⸗ cia ẽ rectitu do:nullatenꝰ ẽ iuſticia 3̃ puãtẽ ſe facit laudabilẽ niſi ĩ rõna

552
=
2
SES S
De veritate.
livus. Dd Mon poteſt aliter eſſe. M Abi igit᷑ tibi videt᷑ iſta iuſti eia ĩ homie Lrznalis eſt? Nö eſt niſi aut ĩ volũtate aut ĩ ſcĩa:aut ĩ oꝑe. W Quidſi qͥs recte itelligit: aut recte opaf:nõ añt recte velit:lau dabit eñ qͥſqᷓ; de iuſticis? NMõ. WM Argo nõ eſt iſta iuſticia ſciẽtie rectitudo:aut rectitudo actionis:ſed rectitudo volũtatis. Aut hoc erit:aut nihil. M Videt᷑ tibi ſuf⸗
ſiciẽter eẽ diffinita inſticia quã que⸗ rimꝰ? Tu vide. W Qui⸗
eñq; vult qð debet: putas eum recte velle: ⁊ habere rectitudinẽ volunta⸗ tis? Ii q́s neſciẽs vult qð de⸗ bet:vt cũ vult oſtium claudere ↄtra ilũ qui ipſo neſciente vult in domo aliñ occidere:ſiue iſte habeat:ſine nõ habeat aliquã volũtatis rectitudi⸗ nẽꝛ non habet illam quã querimus. M MQnid dicis de illo q ſcit ſe de⸗ bere velle qð vult? dd Poteſt eõtingere vt intelligens velit qð de⸗ bet: ⁊ nolit ſe debere. Nam cũ latro cogit᷑ ablatã̃ reddere pecuniã: palã eſt: quia non vult ſe debere: quoniã igit᷑ cogit᷑ velle reddere: quia debet: ſed hic nullatenꝰ laudandus eſt hac rectitudine. M Mui cibat eſuri⸗ entem pauperẽ ꝓpter inanẽ Soeiã 1 vult ſe debere velle qð vult? Idcirco nãq; laudat᷑: quia vult facere qð de⸗ bet: quid itaq; de iſto iudicas? D
Mon eſt huiꝰ rectitudo laudanda:et ideo nõ ſufficit ad iuſticiã quã queri mus. Bed oſtende iam que ſufficiat. M Emnis volũtas ſicut vult ali/ quid:ita vult ꝓpter aliqͥd. Nã quẽ⸗ admodũ cõſiderandũ eſt quid velit: ita videndũ ẽ cur velit. Guippe nõ magis recta debet eſſe volẽdo quod debet:qᷓ; volendo pꝛopter qð debet. Quapꝛopter oĩs volũtas habet qͥd ⁊cur. Dino nãq; nihil volumꝰ: niſi ſit cur velimus. D Emnes hoc ĩ nobis cognoſcimꝰ. WM Cur aũt tibi videt vnicuiq; volendũ qð vult: vt laudabilem habcat volũtatem?
Quid em̃ volendũ ſit:palã eſt: quia
qui nõ vult qð debet:iuſtus non eſt. Mec minꝰ aꝑtũ mihi videt: qꝛ ſicut volendũ eſt vnicuiq; qð debet: ita volendũ eſt: ideo qꝛ debet vt iu⸗ ſta ſit eins volũtas. M PBene in⸗ teiligis hec duo neceſſaria eife volũ⸗ tati ad iuſticiã velle: ſcʒ qð debet:ac ideo g debet. Sed dic an ſufficiant⸗ d Cur non? Cum aliquis vult qð debet: qꝛ cogit: ⁊ ideo cogit᷑ qꝛ hoc velle debet: nonne hic quodãmode vult qð debet qm̃ debet? dd NMõ poſſum negare: Sed alio modo vult iſte:alio mõ vult iuſt? WM Diſtin gue iſtos modos. d Iuſtus nãq; cum vuſt qð debet: ſeruãt volũtatis rectitudinẽ: non ꝓpter aliud inquã iuſtus eſt:qᷓ; Ppter ipſõ rectitudinẽ. Qui autẽ nð niſi coactus:aut extra⸗ nea mercede conductus: vult qð de⸗ bet:ſi ſeruare dicendꝰ eſt rectitudinẽ: nõ eam ſeruat ꝓpter ipſã: ſed ꝓpter aliud. WM olũtas g iuita eſt: que ſui reetitudinẽ ſeruat ꝓpter ipſã rectitudinẽ. d Aut iſta aut nulla volũtas iuſtaẽ. WM Fuſticia igi eſt rectitudo voluntatis ꝓpter ſe ſer⸗ uata. E Vere hec eſt iuſticie diffi nitio quã qucrebã. M AVidetñ ne foꝛte aliquid in ea debeat coꝛrigi. Rgo nihil in ea coꝛrigendũ vi⸗
deo. M Mec ego iui namq; iuſticia eſt: que nõ eſt rectitudo: nec olia q; rectitudo voluntatis iuſticia dicit ꝑ ſe. icit᷑ eĩ rectitudo actiõis iuſticia: nõ niſi cñ inſta volñtate fit actio. Rectitudo aũt volũtatis etiã ſi impoſſibile ſit ficri qð recte volu⸗ mus:tamẽ nequaqᷓ; amittit nomẽ iu ⸗ ſticie. Qð autem ſeruata dicif:foꝛte dicet aliquis: ſi rectitudo volñtatis onõ niſi cum ſeruat᷑ dicẽda ẽ iuſticia: nõ mox vt habet̃ eſt iuſticia: ſed nec accipimus iuſticiã cum illam accipi mus: ſed nos ſeruando facimus eam iuſticiã eſſe. Mam pꝛius accepimus illam ⁊ habemus qᷓ; ſeruemus. Mon em̃ ideo illam accipimus:nec idcirco iã pᷣmitus habemꝰ:qꝛ ſeruamꝰ:ſed illã incipimus ideo ſeruare: qꝛ acci⸗ P

— ———
—————
— ——————. — 8——
—
— —
eati Anſelmi PLiber
pimus ⁊ habemꝰ. Bed ad hoc reſpẽõ ⸗ dere nos poſſumus: qꝛ ſimul accipi⸗ mꝰ illã ⁊ velle⁊ habere. Mð eni illã habemus niſi volendo: etſi eã volu ⸗ mus:hocipſo ſolo eã habemꝰ. Sicut aũt illã ſimul habemus ⁊ volumus: ita illã ſimul volumꝰ ⁊ ſeꝑuamꝰ:qm̃ ſicut eam non ſeruamus nili cũ illam
volumus: ſie non eſt quãdo eã veli⸗
mus ⁊ nð ſeruemꝰ: ſed qᷓ;diu eã vo⸗ lumus:ſeruamꝰ: ⁊ donet ſeruamus: volumus. Qm̃ ergo eodem tempoꝛe
cõtingit nobis illã ⁊ velle ⁊ habere:
nec diuerſo tꝑe in nobis ſunt ⁊ velle ſeruare:eã ẽx neceſſitate ſimul acci pimus ⁊ habere illam ⁊ ſeruare:⁊ ſic qᷓ;diu habemus ſeruamꝰꝛ nec vlla ex his generaf incõuenientia. Quippe ſicut᷑ eiuſdẽ rectitudinis acceptio na⸗ tura p̃us eſt qᷓ; habere aut velle illã:
quoniã habere illam:aut velle nõ eſt cauſa acceptionis: ſed acceptio facit
velle illam ⁊ habere. Simul em̃ inci⸗ pimus illã ⁊ accipere ⁊ he ⁊ velle: ⁊ tamẽ ſimul ſunt tpe acceptio ⁊ ha⸗
bere ⁊ velle: ⁊ mox vt eſt accepta:eſt
habitg: ⁊ volumꝰ eam ita habere ſeu
velle illã: qᷓ;uis natura pꝛius ſint qᷓ; ſernare illãꝛſimul tamẽ ſunt tẽpoꝛe. Muare a quo ſimul accipimus ⁊ ha/ bere ⁊ velle ⁊ ſeruare volũtatis recti
tudinẽ:ab illo accipimus iuſticiam:
⁊mox vt volumnus ⁊ habemus ean
dem rectitudinẽ voluntatis: iuſticia dicenda eſt. QOð vo addidimus: ꝓ⸗ pter ſe: ita neceſſariũ eſt vt nullo mðõ
eadeʒ rectitudo niſi ꝓpter ſe ſeruata
iuſticia ſit. ·dd Bihil poſſum co ⸗ gitare contra. M Aidet᷑ tibi ꝙ
ita diffinitio poſſit aptari ſumme iu⸗ ſticie: vᷣm qð de re loqui poſſumus:
de qua nihil aut vix pꝛopꝛie aliquid, poteſt dic? Licz non ſit ibi aliud volũtas:aliud rectitudo:tamẽ
ſicut dicimus:poteſtatẽ diuinitatis:
aut diuinã poteſtatẽ ſiue potentẽ di⸗
ninitatẽ:cũ in diuinitate nõ ſit aliud
poteſtas qᷓ; diuinitas:ita non incon⸗ nenienter dicimus ibi rectitudinẽ vo luntatis: aut voluntariã rectitudinẽ
ſeu rectã voluntatẽ. Si vo illã recti⸗
tudinẽ dicimus ꝓpter ſe ſeruari: de nulla alia rectitudine tam cõuenien ⸗ ter dici poſſe videtur. Jicut enĩ non aliud iliam ſed ipſa ſe ſeruat: nec per aliud ſed per ſe:ita non ꝓpter aliud ſed pꝛopter ſe. ndubitäter itaq; poſſumus dicere:quia iuſticia ẽ rectitudo voluntatis: que rectitudo ꝓpter ſe ſeruat. Et quoniã verbi qð hic dico:ſeruat᷑: nõ habemꝰ pticipiũ paſſiuuʒ pᷣſentis tempoꝛis: ꝓ pᷣſenti poſſumꝰ vti paſſiuo 5, pticipio eiuſdẽ verbi. unc vſum ha ⸗ bemꝰ notiſſimũ: vt pᷣteritis ꝑticipijs paſſinis vtamurꝓ pᷣſentibꝰ:qͥ latini tas nõ habet:ſicut non habet pᷣterita ꝑticipia a verbis actiuis ⁊ neutris:⁊ ꝓ pᷣteritis que nõ habet vtit᷑ pᷣſenti/ bus:vt ſi dicat᷑ de aliquo:hic qð ſtu ⸗
dens ⁊ legens didicit:nð niſi coactus
docet: id eſt qð dum ſtuduit ⁊ legit: didicit: non niſi cum cogitur docet. M Bene ergo diximus uſticiã eſſe rectitudinẽ volũtatis feruatã ꝓpter
ſe:id eſt q̃ ſeruat᷑ ꝓpter ſe. Et hinceſt
ꝙ iuſti dicunt᷑ aliqñ recti coꝛde:idẽ recti voluntate:aliqñ recti ſine adie⸗ ctione coꝛdis: qm̃ nullus aliꝰ intelli⸗ git᷑ rectus niſi ille qᷓ rectã habet vo ⸗
ſũtatem: vt eſt illud: Sloꝛiamĩ oms Mð.zl· recti coꝛde.Et illud: Aidebũt recti ⁊ Põ·loð
letabunt· D Batis feciſti etiam pᷣus de diffinitione iuſticie: tranſea⸗
E vna ſit veritas in om⸗ nibus veris:Ca. XIIII. H Adeamus ad rectitudinẽ ſeu
r veritatẽ: quibꝰ duobꝰ nomi⸗ nibus:qm̃ de rectitudine mẽ
te ſola ꝑceptibili loqͥmur: vnares ſi⸗ gnificat:qᷓ genꝰ eſt iuſtieie: ⁊ q̃ranꝰ an ſit vna ſola veritas in omibꝰ iſtis in quibꝰ veritatẽ dicimus eſſe:an ita ſint veritates plures: ſicut plura ſũt in quibus conſtat eſſe veritatẽ. E Hoc multũ noſſe deſidero. N Cõ
ſtat:qꝛ in quacũqʒ re ſit veritas: non ẽ aliud qᷓ; rectitudo. D Mõ hinc dubito. M Pi g plures ſũt veri
tates ſᷣm plures res:plures qͥʒ ſint re⸗
ciudi erel mün ves vi eeiin ſintvi nseſt inquan qhet quſ e ilachn vot veſi tionẽ Ců ei

etitudines. D Hhoc q́;ʒ; nõ minus
eertũ eſt. M Si m dinerſitates rerũ:neceſſe eſt eẽ diuerſas rectitudi nes: vtiq; ᷣm res ip̃as habẽt eſſe ſuũ
eedẽ rectitudines: ⁊ ſiẽ iq̃b ſunt variant᷑: ſic qͥ;; rectitudines va/ rias eſſe neceſſe eſt. D In vna re in qua rectitudinẽ eſſe diciinꝰ oſtẽde qð in ceteris intelligã. M Dico qꝛ ſi rectitudo ſignificatiõis ideo eſt alia qᷓ; volũtatis rectitudo:qꝛ iſta in volũtate: illa in ſi bet ſuũ eſſe rectitudo ꝓpter ſigniſica tionẽ:⁊ ᷣmn eñ̃ mutat. Fta eſt: Cũ ef ſignificat᷑ eſſe qð ẽꝛaũt nõ eẽ qð eſt: reeta ſignificatio eſt: ⁊ cõſtat eſſe rectitudinẽ ſine 5 ſignificatio re/ cta neqt eſſe. Jio ſignificet᷑ eſſe qð non eſt aut nõ eſſe qð eſt: aut ſi nihil oĩno ſignificet᷑: nulla erit rectitudo nõ niſi ĩ ſigniſicatiõe eſt. Quapꝛopt᷑ ꝑ ſignificatõeʒ habet eſſe:⁊ ge mutat eiꝰ rectitudo: quẽ/ admo
nõ eſſe. Exiſtente nãqʒ coꝛpe coloꝛẽ eius neceſſe ẽ eſſe:⁊ ꝑeunte coꝛpe co ⸗ loꝛem eius manere impoſſibile eſt.
W Mõ ſilr ſe hʒ coloꝛ ad coꝛpꝰ vt
rectitudo ad ſilitudinẽ ſignificatio/ nü. DP Oſtẽde diſſimilitudinẽ. WM Si nullꝰ aliquo ſignificare ve⸗ lit ſigno qð ſigniſicãdũ eſt: erit vlla ꝑ ſigna ſignificatio? d Mulla. M An ideo nõ erit rectũ vt ſigni cet᷑ qð ſignificari debet? D ö idcirco minꝰerit rectũ:aut minꝰ P exi get rectitudo. M KErgo nõ exiſtẽ teſignificatiõe: nõ perit rectitudo rectũ eſt:⁊q̃ exigitvt qð ſignificãdũ eſt ignificetur. Finterijſſet non eſſet rectum hoc: nec ip̃a hot exi geret. M Putaſne cũ ſignificat᷑ qð ſignificari debet:ſignificatiõʒ tũc rectã eſſe ꝓpter hãc: ⁊ ᷣm hãcipſam roctitudinẽ? Immo nõ poſſũ qliter cogitare. Si eim̃ alia rectitudi⸗ ne recta eſſet ſignificatio: ꝑeunte iſta
nihil ꝓhibet rectã eſſe ſigniſicatõeʒ.
Fod nlla ẽ recta ſignificatio q ſigni⸗ icat qð nõ ẽ rectũ j ignificari:aut qð
ificatiõe eſt:ha⸗
ñ coloꝛ ꝑ coꝛpus habet eſſe⁊
De veritate.
nõ exigit rectitudo.?M milla igie ſigniſicatio eſt recta alia rectitudine qᷓ; illa epeteit⸗ ſigniſicati⸗ one. Paläẽ. WM In itaq; nð vides: qꝛ nõ ideo ẽ rectitudo ĩ ſi⸗ iſicatiõᷣꝰ qꝛ tñc incipit eẽ cũ ſigni. cat᷑ eſt vel non eſſe quod non eſt. Bed quia tůc fit ßᷣm rectitudinẽ que jemꝑ eſt: nec ob hoc abeſta ſignificatione: qꝛ perit cũ nõ ſiẽ debet: aut cũ nlla ſit ſignifica⸗ tioꝛ ßᷣ qm̃ tůc ſigniſicatio deficit a nõ deſiciẽte rectitudine. D+ Pic vi⸗ deo vt nõ poſſim ji videre. WM Re ctitudo ꝗ q̃ ſignificatio recta dã non habet eſſe ⁊ nõ eſſe: aut aliquẽ motñ p ſigniſicationẽ quõcũq; moueat᷑ ip̃a igniſicatio. Wihi nihil iã cla⸗ riꝰ. M Potes ne,ꝓbare coloꝛẽ ſilt ſe hẽe ad coꝛpus:quomõ rectitudo ſe hʒ ad ſignificatiõʒ? Pꝛõptioꝛ nũc ſum ꝓbare:qꝛ valde diſſimilit᷑. M Pito qꝛ iã tibi notũ ẽ: qͥd de volũtate ⁊ eiꝰ rectitudine: ⁊ de alijs hie debẽt ſentiẽdũ ſit. 5 Dino video hac ip̃a rõneꝓbari quoqᷓ mõ ip̃a ſit: rectitudinẽ ĩmohi⸗ lẽꝑmanere. M Quid itaq; ſcqᷓ exiſtimas de ip̃is rectitudinibꝰ. Sñt alie ab inuicẽ:aut ẽ vna ⁊ eadẽ oĩm rectitudo. † Bupꝛa cõceſſũj ẽ:qꝛ ſi ideo ſũt ptes rectitudines: qm̃ pies ſũt res in qͥbꝰ ↄſiderãt᷑? neceſfe ⁊eas exiſtere ⁊ variari ſᷣm res ipᷣas:qð ne⸗ quaqᷓ; fieri demõſtratũ ẽ. Quapꝛo⸗ pter nõ ideo ſũt ples rectitudines:qꝛ plures ſũt res in qͥbꝰſñt. WM In hẽs aliquã aliã rõnẽ cur tibi ples eẽ vicleãt᷑:pᷣter ip̃aʒ rerũ plalitatẽ? Iiẽ iſtã nullã eſſe cogſco: ita nullã alĩqᷓ ĩueniri poſſe ↄſidero. M Qna Er ⁊ eadem eſt oĩm rectitudo. D ic me fateri neceſſe eſt. W Im⸗ pliꝰ: Si rectitudo nõ ẽ in rebꝰ illis qᷓ debẽt rectitudinẽ: niſi cũ ſint ᷣm 9— debẽt:⁊ h ſolũ ẽ illrectas eẽ:manife⸗ ſtũ ẽeaꝝ oĩm vnã ſolã eẽ rectitudinẽ Rõ põt negari. M Vna igit᷑ ĩ ibꝰ illisẽ veritas.& Zt F negari
impoſſibile ẽ. Bed tñ oſide mihi cur p 2

Lapi.libꝛi de ſi
dicimus huius velillius rei veritatẽ velut ad diſtingu ẽdas veritatis dif⸗ lerentias: ſi nullã ab ipſis rebꝰ aſſu⸗
—
mñt diuerſitatẽ. Wulti nãq; vix cõ⸗ cedẽt nuilã eſſe differẽtiã inter veri⸗ tatẽ volũtatis: ⁊ eã que vcit actio ⸗ nis:aut alicniꝰ alioꝝ. M Impꝛo pꝛie huiꝰ vel illius rei eſſe dicit qĩ ila nð in ipſis rebus: aut ex ipᷣis:aut
ꝑ ipſas
in quib eſſe dicit habet ſuũ
eſe: ſed cñ res ipſe vᷣm illã ſunt que ſemp pᷣ ſto eſt his q̃ ſunt ſ icut debeht: ric dicit᷑ huiꝰ vel illiꝰ rei veritas: vt vitòs vocis: actiõis:volũtatis: quẽ admodũ dicit᷑ tempꝰ buiꝰvel illiꝰrei⸗ cum vnñ ⁊ idem ſit tempꝰ omniũ: qᷓ ſunt eooem tpe ſimul! etſinð eſſet bec vel illa res:non minus eſſet idem tempꝰ. Nõ em̃ dicit᷑ ideo temp? huiꝰ vel illius rei: qꝛ tempꝰ eſt in ipſis re⸗ busꝛſed qꝛ ipſe ſuntĩ tpe. Et ſicut tẽ⸗ pus ꝑ ſe conſi deratũ non dicit᷑ tempꝰ hlicuiꝰ⁊ ſed cñ res que in illo ſunt cð ⸗ ſideramus: dicimus tempusõ huiꝰ vel
2
illius rei: ita ſumma veritas ꝑ ſe ſub/
—
ſiſtens nullius rei eſt: ſed cũ õliquid tm illã eſt:tũc eius dicit veritas vel rectitudo.
Peati Znſelmi dialogus de veritate explicit.
Capituloꝝ libꝛi de ſimili⸗
„
1 tuãini beari Anſelmi Cã⸗
„
tuariẽſis archiepiſcopi an⸗
notatio.„ Ea.j. De diuiſione volũtatis⸗ ij De ſimilitudine inter mulie⸗ rem ⁊ volũtatem. 5 i De ſenſibus anime. iij De ſenſibus coꝛpoꝛis. v Pe obedientiã. v De inobediẽtia et ꝓpꝛia vo⸗ v De ſuperbia. lũtate. vi ¶ O ppꝛia voluntas ſoli deo cueniat. i De ſilitudine inter ꝓpꝛiã vo ⸗ luntatẽ ⁊ fontem. r De tribus generibꝰ ꝓpꝛie vo luntatis.„
militudinibꝰãnotatio
De generibus delectatiõis. 1 De quĩc; coꝛpoꝛis ſenſibus. xij De generib delectatõis male riij Pe qn; ſimplicibs generibꝰ. rv De decem duplicibus.
xv) De decem triplicibus. xvj De quinq quadruplicibus. xviij vltimo genere delectatio ⸗
nis male.
xir De detractione. xx De anime delectatione. i xr De quidecim generibus exal⸗
tationis.
xrij De quattuoꝛ ſimplicib. xxiij De ſex duplicibus.
xxvj Ee curio itate derj dinſiõe. xxvi Ee quinq; ſimplicibus
xxviij
Pe ſex duplicibus.
xeir Ne quattioꝛ triplicibus. xxx De vno quadruplici.
xxx De generibus
curioſitatis.
De tribus ſimplicibus. rxxiij De nouem duplicihus. xxxiiij De decem triplicibus. xrxv De quinq quadruplicibꝰ.
xxxvj
xxxvij xxxviij rxxir n n5 xliij xliiij 35 vi xlvij
De vltimo genere curioſitatꝭ De filitudiñe inter ꝓpꝛiã vo luntatẽ ⁊ adulterã reginã· e ſilitudine inter ꝓpꝛiã vo luntatẽ ⁊ venenois herbã. Q ꝓpꝛie volũtati oĩa vitia deſeruiunt
De ſilitudine inter ſ ug eſtio ⸗
nẽ: delectationẽ:cõſenſum 4 canem. De ſilitudine inter coꝛ hums nñ ⁊ molendinũ. De ſilitudine inter molentes x laboꝛantes. 18 Q bonitas cuiuſq; fidelis deo ⁊ oĩib⸗ꝰ honis ſit vtilis⸗ De cõmẽdatõe ſuꝑne hierłn · Q bonitas homis hominibꝰ damnatis ⁊ demonibus ſit inutilis.
De ſititudine inter deñ ⁊ quẽ
libet regẽ ſuos iudicantẽ. De quattuoꝛdecim beatitudi⸗
ij
ij Pue
ij elbe ij Pe Deyo i Leſi wi ded 4i wij Pel lir del k U 1 de hi Des zil dec küij Wo — wſ Depi ſwi De 4 wij de d i I
„—
nilij de i
o de 4 ſy Det wi del wi d pir def c del 1

5
55
—
de
ü
Lapituloꝝannotatio.
nihns coꝛpis x gnime. xiviij. Que ſint q̃ttuoꝛdecim ꝑtes beatitudinis.
xlix
miſerie.(
Que ſint q̃ttuoꝛdecim re⸗ ie. De pulchꝛitudine ⁊ turpitu⸗
lxxxiiij De ſititudine inter monachl
lxxxvj De filiabus matrone.
————
pbonñ inuitus faciat. lexxij i ſit ſpes monachi pfeſſi. lxxxiij De ſilitudine inter monachũ peccantẽ ⁊ laicũ.
arboꝛem. e ſititudine inter matrons ⁊diuinʒ volũtatem.
lyxxv
lrxxvij De ancillis eius bonis.
lrxxvij De ancilla latrone.
lxxxix De obedientia: licentia ⁊ in⸗
obedientia.
xc De ſimilitudie iter monachũ ⁊denariũ.
xc De ſimilitudine inter coꝛrigiã ⁊ſotularem:⁊ oꝛdinẽ ficti⸗
. tiũ ⁊ naturalẽ.
xcij De veſtibus monachoꝛũ.
5 dDe agilitate ⁊ ponderoſitate. l. De foꝛtitudine ⁊ ihecillitate. liij Ee libertate ⁊ ſeruitute. liu¶ De ſanitate ⁊ infirmitate. lw dDe voluptate ⁊ anxietate. lvy Ee ſilitudine ferri igniti. lvj De duabus heatitudinibꝰ to⸗ „ tidẽq; miſerijs.(te. lviij De lõ geuitate ⁊ vite bꝛeuita⸗ lix De ſapientia ⁊ inſipientia. lx MQ peccata ſinguloꝛũ ſingu ⸗ 8 lis pateant. lxj De altercatione inter hominẽ „iuſtum ⁊ angelũ. lxij De amicitia ⁊ inimicitia. lxii De cõcoꝛdia ⁊ diſcoꝛdia. lxiij Oꝛ oẽs iuſti idem velint. lxv De honoꝛe ⁊ dedecoꝛe. lrvj De panꝑe in regẽ adoptato. lxvj De ſimilitudine inter ignem
lxv iij De potentia ⁊ impotentia.
lrix Ee ſecuritate ⁊ timoꝛe. lxx Q⁊ nullus amittat bona iam ſemel adepta. lech De gandio ⁊ triſticia.(ris. lxrij Ee cupiditate mũdani hono⸗ lrii De ſimilitudine inter deum ⁊ aliquẽ dominũ. lxxiiij De ſilitudine inter d iabolũ ⁊ impꝛobũ placitatoꝛẽ. lxxv De ſimilitudine inter deum ⁊ quẽlibet regem. lxrvj De regnoꝛ villa et caſtello et diuigione. 2 lrxvij De ſititudine int᷑ monachũ et potionẽ:medicũ ⁊ abbatẽ. lxxviij De ↄtentione int᷑ monachos
nutrttos ⁊ cõuerſos. lrxir De ſimilitudine inter mona/ chos ⁊ angelos.
lrxx De ſimilitudine inter deum ⁊ quẽlibet imperatoꝛẽ lxxx] Mnid monacho ꝓſit ſi aligð
xciij Ee coꝛona ⁊ tõſura monachi. xciuj De ſpiritali ſacrificio mona⸗ choꝛum. xcv De ſimilitudine inter mona⸗ chñ ⁊ ignem.(oꝛi. xcv De interioꝛi virtute ⁊ exteri⸗ xcvij De ſimilitudine inter mona ⸗ chũ ⁊ hoꝛtulanũ. xcviij De edificã te domũ:⁊ ꝙ ſupꝑ⸗ bia ſit vallis maxia beſtijs⸗ vitioꝛũ plena. xeir De mõte humilitatis:⁊ ſeptẽ gradibus eius. c De pᷣmo gradu hũilitatis. c V qui in deum peccat:omnẽ creaturã cõtra ſe exeitat. cij De ſecũdo gradu hũilitatis. cij Detertio gradu hũilitatis. ciiij ¶ De quarto gradu hůilitatis. cv De quito gradu hũilitatis. vj De ſexto gradu hũilitatis. cvij De ſeptimo gradu hñilitatis. cviij—— graduũ hůili⸗ atis. eix Quomõ vnuſqͥſqʒ ſe minoꝛẽ omnibus debeat putare. cx V obſit cõſideratio alterius ppeccati. De duabus ſoꝛoꝛibus hune montẽ cuſtodientibus. P 3

exij De verecũdia qͥ eſt apud de
cxij De verecũdia q̃ ẽ apud hoĩes
cxiiij De cõſultatiõe duarũ pᷣdicta rum ſoꝛoꝛum.
cx v Q nõ ſemp miſericoꝛdia det
debeat cogitari. ¶dẽtes.
exvj Que cõparatio ſitinter aſcẽ⸗
cxvij Neſilitudine iter cenouectiã
1charitatem. exviij De ſimilitudine inter qualita tes coꝛꝑis ⁊ anme. cxix De coꝛdis immũdicijs. cxx De ſilitudine inter coꝛpis in ⸗ firmitates ⁊ aĩe. cxx De appetitu:⁊ qͥd interſit int᷑ appetitũ ⁊ volũtatem. exxij De iimilitudine inter aquã et humanã naturam.
cxxiij O q̃ttuoꝛ modis pax agaf⸗ cxxiij De quadriꝑtito ſtatu hums ⸗ 3 ne nature. cxxx De ſimilitudine inter homiĩs obſequiũ ⁊ pꝛemiũ. cxxvj De tribꝰ hominũ oꝛdinibꝰ. cxxvij De exẽplo ouiũ:boũ ⁊ canũ. cxxviij De mendacio. cxxix. De medico exemplũ. cxxx De ſeptẽ donis ſpũ ſſancti. Q de donis ſpũ ſſancti qͥnq; ad actinã:⁊ duo ad cõtem⸗ platiuõ vitã ꝑtineant. exxxij De qualitatibꝰ aĩe ⁊ moꝛibꝰ. cœxxxiij M moꝛes: boni ⁊ maliſint. cxxxiiij De virtute ⁊ vitio. 2 cxxxx De ſapiẽtia ⁊ ſtulticia qñq; ĩ eodem cõuenientia. exxxvj De odio ⁊ amoꝛe peccati. cxxxvij De humilitate ⁊ ſuꝑbia. cxxxviij De tribꝰ verecũdiegeneribꝰ cxxxir De tribꝰ q̃ notant᷑ ĩ iuuene.
cx De ſimilitudine inter dinerſa
5 alimenta ⁊ pᷣcepta.
cxl] De exemplo noui vaſis.
cxlij Ee exemplo cultri.
cxliij 8, ene aque quiete ⁊ ſo ⸗ sr
s. crliiij De penitẽtia ſicca ⁊ humida. cxlv. De eremplo arboꝛẽ magnã ſuc⸗ cidere volentis. cxlvj De detractiõis vitio.
Beati Anſelmi Ziber
exlvij Ne tribꝰ homicidij generibꝰ. cx lviij De exemplo ignis ⁊ vẽti ⁊ bů mane mentis.
exlix De detractiðis deſcriptione. ci cõmendatiõe charitatis. cl Q noceat detractio:⁊ pꝛoſit — audire bonũ· clij Ee ſcientia: volũtate ⁊ vſu. cliij De cithariſte exemplo. cliit¶ De ſimilitudine inter deſides . ⁊ peccantes. clv De ſimilitudine ĩter paupes: tſtultos ⁊ negligẽtes. clvj De ſcientia ⁊ tribꝰ ꝑtibꝰ eius. clvij De doctrina. clvij De experimento. clix Q nõ ſemꝑ debemꝰ velle qð deus vult.
chr De vſu. E clr Qꝛ bonus homo de omnibus ibi bonũ faciat.. clrij Quõ inimici diligi poſſint. clxiij De intellectu: amoꝛe⁊ vſu. clxiiij De ſilitudine int᷑ deñ ⁊ ſolẽ. clxv De ſimilitudine inter ignem et amoꝛẽ dei. clrv Quð ſancti deñ videbũt. clxvij De quattuoꝛ modis pᷣcipiẽdi ⁊ totidem obediendi. clxviij De timoꝛe:cõmodo ⁊ amoꝛe. clrir Q in aĩa tres ſint nature. clxx De ſuggeſtione: delectatione et conſenſu. clxxj De nominibꝰ anime. clxxij De exemplo ſoꝛdidi. clxxiij E quadrato lapide. clxxiiij De peccato. clrxv De fimilitudine cere. clxxvj De conatu diaboli ʒ nouiciũ. clxxvij De pueris plante cõparatis. clxx viij De lamina auri ⁊ argenti. clxxix De charitate clxxx O tribus ex cauſis omnis res chxxx Q tribus modis deus dili⸗ gendus ſit. clxxxij De tribus libertatibus. clxxxiij e venatiðe diaboli. clxxxiij Q deus non hoꝛreat peti. clxxxv De viſione. J.de fluuio.
zſictio ein joeſt afe hec volunt tunpq wensndw tolu ent t. ve pſius inl deſim luntatẽ 9
v in
deu nlirinte
giquẽ adu biſli c

—
. 2
„
—
Ve ſimilitudinibus.
cxxxvj De vero monachatu.(nis.
elxxxvij De ſecuritate ⁊ pace religio
elxxxvtij De exemplo lepoꝛis. elxxxix De exemplo anicule. ex De malicia ⁊ feditate peccati. exc] De verbis defuncti. Eiuſdẽ beati Anſelmiar⸗ chiepiſcopi Cantugrieniis liber de ſilitudinib incipit. De diuiſionę volũtatis: Capitulũ. I
Blũtas
„ intelligit᷑. Aolũtas eteni di⸗ cif᷑ illud aĩe inſtru⸗ mentũ: quo vult:⁊ affectio einſdẽ inſtrumenti. Affectio Vo eſt affectio inſtrumenti volendi. Hec voluntas que dicit᷑ affectio:eſt ad tempꝰ quaſi fopita:qꝛ eſt eoꝝ que mens nõ memoꝛat: ſed mox vt ea re⸗ colit etiã inſtrumentũ volẽdi appe⸗ tit. Itẽ volũtas dicif᷑ velle vel vſus ipſius inſtrumenti. De ſimilitudine int᷑ mulierẽ ⁊ vo/ luntatẽ: Capi.ij. Dluntas itaq; illa que eſt in ⸗ v ſtrumentũ volẽdi:ſic eſt inter deum et diabolũ: quomodo
mulier inter ſunm legitimũ virum: ⁊
aliquẽ adulterũ. ir em̃ pᷣcipit vt ſi⸗ bi ſoli cõiũgatf: adulter vo pſuadet vt et ſibi copulet. i itaq; ſe ſoli le⸗ gitimo viro coniũgat:legitima eſt: ⁊ ia filios legitimos generat. Ji autẽ adultero ſe iunxerit: adultera eſt: et ipſa filios adulterinos parit. Bilr qᷓ deus imperat voluntati: vt ſocietur 2 ſoli: diabolus vo ex altera parte uggerit:vt cõiungaf ⁊ ſibi. Si ita ſe ſoli deo cõtunxerit: id eſt ſpꝛrituf⸗ ſancti ſuggeſtionẽ velut ſemen bonñ receperit: fit eius coniunx legitima: filioſq; legitimos generat: id eſt vir⸗ tutes ⁊ opera bona: Wor em̃ ad im/ perium eius aperiunt᷑ omnes anime
⁊ coꝛpoꝛis ſenſus ad implendum qs pcepit deus. e ſenſibus anime: Ca.iii. Pſa nãq; aperit᷑ ad virtutã i affectionẽ ⁊ ad volẽdũ optã⸗ damemoꝛia vo ad memoꝛã⸗
dũ memoꝛãda: cogitatio ad cogitã⸗ dum cogitanda: intellectus ad diſcer nendũ qd ſit volendũ vel memoꝛã⸗ dum ſiue cogitandũ. Animus, ad charitatẽ erigit᷑: ad hñilitatẽ dii⸗
ponit᷑:ad patiẽtiã roboꝛaf:ad alias
virtutes generandas aperit᷑. De ſenſibus coꝛpoꝛis:Ca.iiij. Imiliter ⁊ coꝛpꝑis ſenſus ape⸗ Ffiunt᷑ ad imperiũ eins: vide⸗ licet viſus ad recte videndũ: auditus ad audiendũ dei verba:gu⸗ ſtus ad guſtãda: odoꝛatꝰ ad odoꝛã⸗ da:tactis ad rangẽda: Oculi quoq; ad vigilãdũ ⁊ ploꝛãdũ: Os ad veꝝ loquẽdũ: Manus ad recte opandũ? B ad ambulandũ quo debent. Sicq; vna ſola voluntas:poſtqᷓ; dei volũtati eſt iuncta: tot virtutes ge⸗ nerat ⁊ opera bona. e obodientia: Ca.v. Vius autẽ volũtatis affectio b ſiue vſus:obediẽs volũtas vr obediẽtia dicit᷑: qꝛ dei volũ⸗
tati obediẽs eã habet aduocatã:ſi qᷓ·
rat᷑ cur hot vel illud velit. Q ſi hec voluntas que dicit᷑ inſtrumentũ vo⸗ lendi diabolo ſe iũxerit: eius recipi⸗ endo ſuggeſtionẽ:velut inoꝛdinatus ſemen adultera mater effecta: filios adulterinos: id eſt vitia ⁊ oꝑa mala generat: Eniuerſos em̃ hois ſenſus daudẽs ad ea q̃ pᷣcipit de: pãdit ad iubet diabolꝰ:ip̃a nãq; ßᷣus ape
ad affectiõʒ vitio x ⁊ad ea volẽ⸗ dum: ac deinde homis ſenſus aperit ad ipſa ꝑpetrandum.
De inobediẽtia ⁊ ꝓpꝛia volñtate⸗ vius vo affectio ſi Ca.vj. ue vſus: in obediẽs voluntas
vel iobediẽtia vłetiã ꝓpꝛia
volũtas dicit᷑. Pꝛopꝛia qͥppe volũ⸗
tas eſt que dei voluntatẽ ſibi aduo⸗ catam habere nõ poteſt: vt ſi querat

Beati Anſelmi cur hoe vel illud velit:reſpõdere ve⸗ raciter nd valet: qꝛ ⁊ deꝰ vult vt hoc velit. Affectio aũt ſiue vßꝰ ille ex dia⸗ bolica naſcẽs ſuggeſtiõe: dei volũta⸗ tẽ ſibi gduocatã nõ poteſt hãe: vtra⸗ q; igit᷑ volũtas ẽ ꝓpꝛia. Añ ꝓpꝛia voluntas q̃ qꝛ a dei volũtate poꝛro pᷣuat: ob hoc ꝓpꝛia recte noĩat. Hec gcri.io. añt volũtas ꝓhꝛi ſupbia ẽ illa quã 10 ſnitiñ oĩs peccati ſcp̃tura nũ cnpat. De ſuperbia: Capi. vñj Apbis ideo vocaf:qꝛ ſupꝛà ; ðebeat gradit᷑. Superbia nã ſuꝑgreſſio dicit r itaq; volũtas:qꝛ dei volñtati nõ ij cit᷑:ſed ſupꝛa eã extollit᷑:ob hoc recte fuperbia dicit: Ipſa qͥʒ oi peccati ẽ initiũ: qꝛ ex ea naſcit᷑ omne pctĩ: Et qm̃ homo illã habet à ſe: nec volun ⸗ tutẽ dei quã ſequat᷑ vult habere ſuꝑ ſeripli deo aufert qð ꝓpꝛie ⁊ ſingula⸗ riter debet habere. Q ppꝛia volũtas ſoli deo cõue⸗
niat: Capi. viij. Olus em̃ deus quicqͥd vult: f debet velle ꝓpꝛia volũtate: ita vt aliã quã ſequai nõ ha beat ſupꝛa ſe. Cñ igit hõ vult aliãd pꝛid volũtatẽ: deo aufert q̃ſi ſuã toꝛonã. Siẽ em̃ coꝛona ſoli regi cõpe tit: ſic ꝓpꝛia volũtas ſoli deo Et ſiẽ regẽ aliquẽ inhonoꝛaret qͥ ſuã coꝛo⸗ nam ei auferret: ſic homo inhonoꝛat
deñ qᷓ aufert ei ꝓpꝛie volũtatis pᷣui⸗
legiũ: habẽdo qð ille debet hẽe ſolũ. Bed ſicut ꝓpꝛiav olũtas dei fons eſt ⁊ oꝛigo toiiꝰboni:ita ꝓpꝛia volũtas pomis totiꝰ eſt exoꝛdiũ mali. De ſimilitudine inter ꝓpꝛiã v olũ ⸗ tatẽ ⁊ fonten: Eapi. ir· E Ec em̃ eſt velut fons quidã:qͥ; p itria capita diuidit᷑ ꝛex quibꝰ rriui diůſi et inumerabiles de⸗ rinan᷑:qͥ locis ĩ quibuſdã abinuicẽ
ſeꝑant᷑ iliqbꝰwo duo ⁊ duo:vel plu res ꝑluribꝰ cõiungunt᷑: Ita q́ʒ ꝓpꝛia volñtas in genera tria ðinidit?e qͥbꝰ
vitia dinerſa ſine numero naſcunt᷑: que aliqũ in homine ſunt diſiuncta: qũq; vo duo vel plura cõiuncta.
He tribus generibus ꝓpꝛie volũ ⸗ Ropꝛia nã q; volũtas aut eſt in deiectatiõe: aut ĩ exaltati⸗ oneꝛaut curioſitate.
De generibꝰ delectatiõis: Ca. xj ·
Electationis genera ſunt duo d Fncipalia: vnñ erteriꝰ ĩ qͥnqʒ toꝛpis ſenſibꝰꝛ aliud interiꝰ ĩ anime affectionibus. 4 Pe quinq; coꝛpꝑis ſenſibꝰ: La.xij. Ant ũt cõꝛpis ſenſꝰꝛ viſus: auditꝰ:guſtus: odoꝛatꝰ:⁊ tã⸗ ctus:qͥ ideo ſenſus dicunt᷑:qꝛ eos exterioꝛa ſentiũ᷑. Per viſũ em̃ oeme ⁊ coloꝛes:ꝑ auditũ ſoni: ꝑ gu⸗ ſtũ ſapoꝛes:ꝝ olfactũ ta⸗ ctñ dura vel inollia: calida ve frigi⸗ da:aſpera vel lenia: grauia vel leuia ſentiunt᷑. Hoꝛum autẽ ſenſuum dele⸗ ctatiò rarius eſt bona:ſepius vo ma⸗ la. Bona etenĩ eſt cũ dei volũtatem ſibi aduocatã habet: mala vᷣo cũ eã ſibi aduocatã habere nõ põt· De generibus delectatiõis male: Kapitulũ.xiij. pVius aũt delectationis male genera ſunt triginta ⁊ vnñꝛe quibꝰ quĩq; ſunt ſimplicig: decẽ du ⸗ plicia:alia decẽ triplicia: qͥnq; q̃dru⸗ plicia: vnñ vo ex qnq; ꝑtibꝰ cõſtat. De quiq; ſimplicib⸗ꝰ generibꝰ: La. Vinq; itaq; ſůt ſinpli⸗ ¶xiiij⸗ q cia:q? plerũq; delectaturꝑ ſe vnuſqſq; qnq; ſenſuũ. Aliqũ em̃ ſolus vane delectat᷑ viſus:vtĩ cõ ſpiciendo equos certatim cõcurrere: aut accipitres volãtes alias aues ca⸗ pere. Aiiqñ ſolus auditus: vt cũ ho/ minẽ delectat ad aurẽ ſuã diu nolã pcutere: qꝛ cam audit dulciter ſona⸗ re. Aliqũ ſolus guſtus: vt in come⸗ dendo mel imoderate: nõ tamẽ viſu delectabile. Sliqñ ſolus olfactus:vt cum aliquis defert feniculũ naribus ſuis ſuſpẽſum vt ſibi ſuauit᷑ redoleat. Zliqñ ſolus tactus: vt cum aliquem ĩmoderate refectũ ↄtrectareoblectat ventrẽ ſuum.. Ee decẽ duplicibus: KMo.xv
ficusma lenes olhcn olentiq vrde⸗ de Liquãde muditus: ecellyric ide vide thus ſicat tus:vt ch viideshe du:ſoꝛe ſendiu hecolade lunaſalc Hchic tehent

DPe ſimilitudinibus.
Rcẽ vo ſunt duplicia:qꝛ ple⸗
d rumq; delectant᷑ ſimul duo ⁊ duo ijdẽ ſenſus. liqñ em̃ cõ delectãt᷑ viſus ⁊ auditꝰ:vt cũ nimis delectãdo canes beſtias— vidẽt᷑: ⁊ clamarẽ poſt ip̃as audiunt᷑. Zliqũ viſus ⁊ guſtus: vt cũ magna delecta⸗ tione vinũ limpidiſſimũ cõſpicit ſa⸗ hyrino cypho ⁊ bibitur. Aliqᷓ vi⸗ us ⁊ olfactus:vt in vidẽdo ſimul et olfaciẽdo nimis rubentes roſas. Ali⸗ q viſus ⁊ tactus:vt in cõſpiciẽdo ⁊ cõplanando aliquẽ muricipẽ albũ. Biiqñ auditꝰ ⁊ guſtus: vt cũ aliquẽ ſic bibere delectat vt inter labia iua ſonitũ quẽdã pitiſſando faciat. Ali⸗ quãdo auditꝰ ⁊ olfactus:vt cum ali⸗ quẽ bibẽdi aniditate delectat auſcul⸗ tare muſtũ ebulliens applicata aure: ⁊ eius odoꝛẽ naribus attrahere. Ali⸗ quãdo auditꝰ ⁊ tactus: vt cũ aliquẽ nimis delectat citharã reſonantẽ au ⸗
dire:⁊ eãdem ꝑcutiẽdo tangere. li⸗
quãdo guſtus ⁊ olfactus: vt cũ im ⸗ moderate edunt᷑ galline:pipe ⁊ cimi⸗ no diligẽter cõdite. Aliquãdo guſt⸗ ⁊tactus:vt cum guloſitate mãdunt᷑ ficus mature: dulces ad edendum:⁊ lenes ⁊ molles ad tangendũ. Aliqñ olfactꝰ ⁊ tactus: vt cum vngento bñ olenti quis vngitur. De decem triplicibus:Ca.xxſ. Ecem quoq; ſunt triplicia:qꝛ
d ſepe terni ⁊terni delectantur coꝛpoꝛis ſenſus ſupꝛa dicti. Aliquãdo enim condelectant᷑ viſus nuditus ⁊ guſtus: vt cum nimis aui- de collyride edũtur:que quaſi nix cã/ dide vident᷑:ſponteq; manibꝰ ⁊ den ⸗ tibus ſic atterũtur vt reſonare audiã/ tur. Aliquãdo viſus auditus ⁊ olfa⸗ ctus:vt cum aliquis in hoꝛto reſidet: virides herbas aſpiciat: fabulas au ⸗ diat: floꝛes olfaciat. Tliquando vi⸗ ſus auditus ⁊ tãctus: vt cum mulier ſpecioſa delectatiõis cauſa conſpicit᷑: luxurioſa loqui audit᷑: ſed interea tã⸗ git. Zliqñ viſus:guſtus ⁊ olfactus: vt cũ inſpicere vinũ beibis ↄfectũ ſcintillare bibere ⁊ ol/
facere. Vliqñ viſus guſtus ⁊ taetus: vt cũ aliqͥs ẽ ſaturatꝰ racemis:vineã tñ deambulat: vt qᷓ; pulcꝛe ĩ ea race⸗ mi depẽdeãt videatia hos atqʒ illos cðtrectãs deguſtat. Sliqñ viſus:ol⸗ factus ⁊ ʒactus: vt cñ diu nimis lilia ↄſpicit:ołfacit ⁊ tangit. Sliqñ audi⸗ tus:guſtꝰ ⁊ olfactꝰ: vt cũ diuites de⸗ lectat ceruos in ſyluis clamãtes au⸗ dire:quoꝛũdã iã bige cõditas interim edere. Aliq; audi⸗ tus:guſtꝰ ⁊ tactus: vt cũ aliqͥs ĩ bal⸗ neo reſidens fabulas audit:edit ⁊ bi⸗ bit: aque tepoꝛẽ circũ quaq; tangit. Sliqñ auditꝰ: olfaetꝰ ⁊ tactus:vt cũ aliqs cãtilenas audit dñ ĩ lecto mol⸗ libꝰſtrato qᷓeſcit: vbi ⁊ herbas vndi⸗ q; ſpſas olfacit. Sliqñ guſtꝰ: olfactꝰ ⁊ tãctꝰ:vt cũ nocte mãdũt᷑ ĩmodera, te poma ſapida odorifera ⁊ mollia. De qnq; q̃druplicibꝰ: Ca.xvij. Ainq; do q̃druplicia ſunt:qꝛ q plerũq; ſil q̃terni ⁊ q̃terni de⸗ lectant᷑. liqñ em̃ delectãt᷑ ſił viſus:guſtꝰ: auditꝰ ⁊ olfactꝰ:vt cũ in nuptijs ludi vidẽt᷑:cãtilene audiũt᷑? cibi ⁊ potus delitioſi ſumunteoꝛũ odoꝛ ſentit. Miqñ anditꝰ:gu ſtꝰ:olfa ctus⁊ tactꝰ:vt cũ ĩ nocte nihil ibivi⸗ detur qᷓ delectat᷑ viſus:ſed cũ auditu: guſtu ⁊ olfactu delectatur:tactus vt cum ſponſus ſponſam amplexat᷑:aut aliud ab alio libidinoſe tangit᷑. Zli⸗ qñ guſtꝰꝛolfactꝰ:tactus⁊ viſus:vt cũ ibi nihil delectabile auditui audit᷑: ð aſſunt alia qͥbↄ ceteri ſenſus qͥſq; ſuo mõ delectaf᷑. Vliqñ olfactus: tàctꝰ: viſus ⁊ auditꝰ: vt cũ ibi nihil guſtat ß floꝛes illic aſpſos delectat coõuiuas olfacere:tãgere:ĩſpicere: diũſos mu⸗ Rcoꝝ ſonos auſcultare. Aliqñ tactus viſus audit? ⁊ guſtus:vt cũ nihil ha ⸗ bet homo q̃ delectet olfactus:;ᷣ talia qbꝰ ceteri q̃ttuoꝛ fenſus cõdelectẽt᷑?. De vltimo genere delectationis
male: Capi. xviij.
NMñ añt er qnq; ptibꝰ ↄſtat:
v qꝛ qñq; delectant᷑ ſil his oẽs coꝛpoꝝ ſenſus. Aliqñ em̃ de⸗ lectat hoĩeʒ domũ cõ⸗

————
Begti:
ſpicere:ebꝛios ĩea decãtãtes audire: hidẽ ⁊ vinũ de coꝛnibꝰ deauratꝭ po tare:⁊ floꝛes ꝑ domñ diſpſos olface re:ipos vł coꝛnua aurea vł alia tactu delectabilia ↄtrectare. Trigĩta itaq; ⁊ vnũ genera ſt᷑ delectatõis ad qnq; coꝛꝑis ſenſus ꝑtinẽtia:qͥ hib triginta ⁊ vno delectañit᷑ modistex qͥbꝰ dupli cia ſimplicibꝰ ſt᷑ ꝑeioꝛa:duplicibꝰ tri —3 licibꝰ q̃druplicia:q̃drupli us illud qð ex quinq; ptibꝰconſtat. AQuãto em̃ płes ſenſus ĩ delectatiõe ſociant᷑? tãto 6 delectatio peioꝛat᷑. Attamẽ aliqũ peioꝛ eſt vniꝰ qᷓ; oĩm ſimul delectatio. De detractione: Ca. xix. Rauiꝰ ẽ em̃ detractiõeʒ libẽ/ g ter audire:qᷓ; floꝛes pulchꝛos aſpicere:tãgere: olfacere:int᷑⸗ ea bibere ſemel aut bis plꝰ qᷓ; ẽ ncẽ̃e: aliqð ocioſũ vbũ audire. Bed ĩeo⸗ dẽ ꝑibꝰ ve peccatt peiꝰ ẽ ples qᷓ; pau⸗ cioꝛes ſenſus delectari: Mei⸗ẽ ei de⸗ lectariviſu ⁊ auditu inhoneſti ioci:qᷓ; viſu tih: aut auditu tĩ. Itẽ peius ei imoderate delectari guſtu ⁊ olfactu potꝰ cðfecti: qᷓ; tĩ guſtu:aut tĩ olfa xtu alicuiꝰ delicioſi cibi. Itaq; ex iſti triginta⁊ vno generibꝰ delectatiõis:
alia ſi mala:alia peioꝛa. Mala ĩ qͥbꝰ
paucioꝛes delectãt᷑ ſenſus:aut ſi fue⸗ rint ples oblectant᷑ ĩ leuioꝛibꝰ. Pe⸗ ioꝛa ĩ qjbꝰ delectant᷑ ples:aut ſi fuerit auciotcs: in grahioꝛib? delectanf᷑. ot igit ⁊ talia ſunt genera delecta tiõ̃is qj delectãf qͥnq; ſenſus coꝛꝑis. De anime delectatiõe: Ca.xx. Alius vo qᷓ delectat᷑ aĩa: ge⸗ 1 nera ſũt młto plura. Quicqd em̃ exterioꝛes ſenſus ſentiũt: fentiendo aĩe innuũt:qᷓle ſit illud qð ſentiũt: vt q̃ q̃litatẽ rei rep̃ſentauerit ſibi: ⁊ qð ſentiebãt ſentire omiſerint: delectat aĩaʒ idem cogitare:⁊ totidẽ modis qͥt ſibi ſenſus repñtanere. Biẽ em̃ ſenſus ſingłlos aut binos: aut ter⸗ nosalit qjternos: aut ſil oẽs delectat illud vel illud ſentire ⁊ aĩe repᷣſenta⸗ re:ita ⁊ aĩaʒ deiectat cogitare: qꝛ ſen ſus eiſdẽ modis illud vel illud ſenſe⸗
rũt:ſentiẽdoq; ſibi repũtauerũt:illud
nſelmi Ziber
ð ſibi ſenſo nunq; repᷣſent auerũt Rni ſenſerunt ſed ſi ſenſiſſent repᷣſentare poſſent. Lot modis dele⸗
ctat animã cogitare qust ſibi ſenſus
valerẽt repñtare. Nunqᷓ; enim viſus repſitauit ei domũ aures totã: qꝛ nð vidit:nec auditꝰſonũ toto mðo diffn
ſũ:qꝛ nð audiuit: Nec guſtꝰpanẽ met
le dulcioꝛẽ: qꝛ nõ guſtauit: Nec olfa
ctus vinũ balſamo fragrãtiꝰ: qꝛ non
olfecit. Nec tactꝰ indumẽta lanea li⸗ neis lenioꝛa: quia nõ tetigit: nec alia
młta ei repñtauerũt ſenſus:qꝛ nð ſen
ſerũt:ð ſi ſenſiſſẽt:repñtare poſſẽt. Et tñ aut aut alia hmõi inania e ims giari delectat: aut ſi ſenſy ſenſiſſẽt:ei. q; ſingli aut bini:aut 7ni: aut qᷓterni: aut ſil oẽs repñta ſſẽt. Sũt⁊ alia dele ctatiõis aĩe genera: q̃ nec ſenſꝰ valẽt illi repñtare:nec ip̃a pᷣt ꝑ imagiatiõʒ cogitare: vt cũ ĩſ„ delectat᷑ ſine omi imaginatiõe. Hãc etenĩ ſenſus nõð valẽt illi repñtare:qꝛ nec viſus pᷣt
diſcernere vtrũ ſit alba vłl nigra: nec
auditꝰ an ſit ſonoꝛa aut rauca:nec gu
ſtꝰ an ſit dulcis vel amara:nec olfact? an ſit redolẽs aut fetida:nec tactꝰ an ſit mollis vel dura:lenis vel aſpa:ca⸗
lida vł frigida. pſa qʒ aĩa nõ valet imagiari:vtꝝ ſupꝑbia illa ſit ralis aut talis ĩ exaitatiõe ſoliꝰcogitati⸗ onis. WMłto igit᷑ pla genera ſũt dele⸗ ctatiõis qua aĩa delectat᷑:qᷓ; illiꝰ qua In coꝛꝑis ſenſus oblectãt᷑:qꝛ ⁊ ea⸗
ẽ delectat illã memoꝛare:q̃ͥ illos ſen tire:⁊ totidẽ mõis qͥt ſibi repñtauere: ⁊ alia imagiĩari q̃ ilii ſibi nõ repñtaue rũt:qꝛ nunqᷓ; ſenſerũt:;ᷣ ſi ſenſiſſent: repñtare poſſẽt:⁊ quedã cogitare:qͥ nec illi po ſſunt ſentire:nec ipſa ꝑ ima ginationẽ cogitare: ſed ſimplicit᷑ ſine omni imaginatione.
De q̃ndecim generibꝰ exaltatiõig:
Ealtatiõis aũt ge Ca.xxj⸗
e nera ſũt qndeci: e qͥb⸗ q̃ttuor ſũt ſimplicia: ſex duplicia:q̃t⸗
tuoꝛ triplicia: vnñũ vo quadrupler De q̃ttuoꝛ ſimplicibus: Ca.xxij. * Vattuoꝛ itaq; ſũt ſimplicia:
qꝛ eſt exaltatio aliqũ in ſola opinione:vt ſi qͥs opinet᷑ ſe eẽ
—
pi 6lshl itfericht
ichal ſuchin ſiieil yriisuin
lunang. ktNM
lůtae vt lationẽ ſ tollẽs:mel de ſeisctat iopiniõe: diznů ſele rntii aſſi tue tlocn ſtucttind ciindign. ſtcalßi iouloco⸗ isindi oilo aliale quʒ ſiho ſerert:⁊t dã eroli jagilita vequat
da d gliq „4vo ſi ſeplatẽ iu. de1ope: ieibt
Mgity keſecus
baude ſedepe
ſin di etsgat lw ſienſinc weoyine ſbütos o

½
32
5 5
15 1
Peſimilitudinibus.
bignũ põtificatu:nec tamẽ velit fieri epus. Vliqñ ĩ ſola volñtate: vt ſi ve⸗ ut fieri epᷣus:nec tñ opinet ſe eſſe di⸗ ſnã epᷣatu. Bliañ in ſola locutiõe: vt i.iactet ſe eẽ dignũnec tñ velit fieri: ſeiẽs ſe eẽ indignñ. Aliqñ ĩ ſolo oꝑe: vt ſi qs infimꝰ ꝑ ignoꝛantiã aſſideat De ſex duplicibus: Ca.xxiij. Ex vo ſunt aliqñ F extollit᷑ hõ ĩ opiniðe ſil ⁊ vo ⸗ lũtate: vt cũ p̃oꝛatu aliqᷓ ſe eẽ
dign exiſtimat:et h̊ vult vt p̃oꝛ fiat. Iliqñ ĩ opiniõe ⁊ locutiõe ⁊ nõ ĩ vo lũtate: vt ci aliqͥs aliquã nõ vult pᷣ⸗ lationẽ q̃ͥ ſibi offert: ⁊ er h ipſe ſe at⸗ tollẽs:melioꝛẽ ſe alijs arbitraf:⁊ in ⸗ de ſe iactat ita tñ ne auertat᷑. Aliqñ iopiniõe ⁊ ope: vt ſi aliq̃s ſe eſtimat dignũ ſedere iũ epᷣm: x alicubi ꝑ 3 rantiã aſſideat in eñ. liqñ ĩ volũ⸗ tate ⁊ locntõe:vt cũ aliqͥ̃s volẽs epᷣa rꝛiactat inde ſe eẽ dignũ: lieʒ ſe ſciat eẽ indignũ. Aliqũ ĩ volũtate ⁊ ope: vt cũ aliqͥs ĩ ↄuiuio vult reſidere ĩſn ꝑioꝛi loco:⁊ ibi ſe ingerit ĩuitqte nlto uis indignñ ſe eſtimet loco tã alto. Zuan ilocutiõe ⁊ ope: vt cñ pᷣlatus gliqͥs aliquã ĩ ſe fragilitatẽ videt:ob quã ſi honeſte poſſet ipᷣaʒ pᷣlatõʒ de⸗ ſereret:⁊ tñ ĩ vbis ⁊ actibꝰſuis quã⸗ qã extollentiã oſtentat:ne ipſaʒ eius fragilitatẽ quis animaduertat. De quattuoꝛ triplicibꝰ: Ca.xxiiij. Vattuoꝛ gñt ſũt triplicia: 9ꝛ
q aliqũ delectat hõ in opinide
⁊ volũtate ⁊ locutõe:vt cũ di nñ ſe pᷣlatõe eſtimat:⁊ eãvult:⁊ in⸗ * ſe iactat. Vliqñ in volũtate:locu⸗ tiõe ⁊ oꝑe:vt cũ ideo qꝛ vult pᷣlatiõʒ hie: fingit verbo ⁊ oꝑe ⁊ actu dignũ ſe eſſeꝛqᷓ;uis ſciat ſe indignũ. Aliqñ ĩ locutiõe:oꝑe ⁊ opinione? vt cũ aliqͥs
licʒ iactet dignũ ſe eſſe pᷣlatiõe: ⁊ ea
libẽtiꝰ agat qbꝰ dignꝰvideat᷑ eſſe:⁊ idẽ arbitret de ſe:nõ vult hẽe vt ſanctioꝛ iudicet᷑ eſſe. ⁊ ope:opintõe ⁊ volũtate: vt cũ pᷣlatsꝰ ſubditos oppꝛimit ĩmoderate vt ſuã
plationẽ q̃ dignũ ſe eſtimat eẽ:qᷓ;diu
liqñ in
vult poſſidere:ſine vllo obſtaculo ha bere poſſit. S Mü eſt qdruplex: qꝛ plerũck v ſe hõ attollit fopineni tte:locutiõe ⁊ ope:vt cũ lau de dignũe eſtian ⁊ eã appetit:⁊ ip̃e
ſe laudat:⁊ q̃dã magna opet᷑ vt lau⸗
dẽacqrat. Quideci itaq; ſũt extol lẽtie genera:q̃ttuoꝛ ſimplicia:q̃ ſima la. Sex duplicia
tuoꝛ triplicia:q̃ ſi peſſima. nũ vo Le qð ceteris oĩb? peiꝰ eſt.
Quãto em̃ in pluribꝰ hõ extollit:tã⸗ to excellẽtia ip̃a peioꝛat᷑. Itẽ ſciẽdũ qꝛ ſoliꝰ opis excellẽtia q̃ ſemp eſt per ignoꝛantiã eſt mala: Boliꝰ aůt locu⸗ tiõis peioꝛ: SoliꝰVo opiniõis peſſi⸗ ma: Soliꝰaũt volñtat? oĩb⸗ꝰ alijs pe⸗ loꝛ· Btultũ ẽ em̃ cũ aliqͥ vilis ꝑſona ꝑ igrantiã aſſidet iu᷑ dignã: Sʒ ſtultiꝰ eſt cũ inde ſe iactat dignã: Stultiſſi⸗ mũ vo cũ huic ſe eſtimat dignã. Mnl to aũt ſtultiꝰẽ cũ vult reſidere iu eõã: cũ ſciat ſe inde eẽ indignã ea. Cõtra eã extollẽtiã q̃ eſt ĩ ope: ipſe dñs ait: Cñ iuitatꝰfueris ad nuptias: recũbe inouiſſimo loco. Cõtra eã voq̃ẽ in
ſũt peioꝛa. Quat
Luẽ.14.
locutõe: Balomon dicit: Laudet te pꝛoðj..
alienũ ⁊ nõ os tuũ.Cõ̃tra eã q̃ eſt in opinione aptus ait: Noli altũ jape:ß time. Cõtra eã voq̃ eſt in volũtite: dñs iterum dicit diſcipulis ſuis:ui volnerit inter vos ßᷣmus eſſe:erit ve⸗ ſter ſeruv. Cõtra oĩa vo extollẽtie ge nera itẽ iðe dicit: Ois qᷓ ſeexaltat: hn miliabit?⁊ qͥ ſe hũiliat exaltabit᷑ de curioſitate:⁊ eius diuiſione: Srioſitas eſt ſtu Ca.xxvy. cdiũ ꝑſcrutandi ea q̃ ſcire nil⸗ „ la eſt vtilitas. Muiꝰ aũt ſede⸗ cim̃ ſunt genera:e quibꝰ quinq; ſunt ſimplicia: Ber duplieia: Ouattuo: 6— Anũ vo quadruplex. e quinq; ſimplicibꝰ: Ca.xxvij. inq; itaq; ſũt ſimplicia: qꝛ qliqñ ĩ ſola cogitatiõe curio⸗ ſitas ẽ:vt cñ aliq;s ſtudioſe co tat quõ alteriꝰ ſecretã ſcire valcat. tqñ in verbo:vt cum illud curleſe
Roma. 13
Wat.20.
Luce. 14

eati Anſelmi
interrogat. Aliq; in actu:vt cũ circa illũ deqmbulat: qſi aliqd q̃rat:ſi foꝛ⸗ te qð ꝗᷓrit indicio aliqͥ coꝗſcere va⸗ leat. Sliqñ in viſu: vt cñ ſollicite cõ⸗ ſiderat qͥ ille intẽdat:qͥd agat:quõ ſe⸗
dendo:ſtãdo.ambulãdo: vel aliquo
alio mõ ſe habeat. Vliqñ in auditu: vt cñ intẽte auſcultat qͥd üle de alioꝛ aut glius de illo dicat. De ſex duplicibus: Ca.xxviij. Ex vo ſunt duplicia: qꝛ aliqũ F inverbo ⁊ actu:vt cũ eñ ami⸗ cabiliter alloquit᷑:⁊ interim eialiqd opat᷑: vt cũ ſermonibꝰ blan⸗ dis:cũ vᷣnitio qð ei facit extoꝛqᷓ̃at ab eo qð querit. Zliqñ in verbo ⁊ viſu: vt cũ aliũ rogat vt eũ ſecũ aſpiciat di cẽs: Putas ne iſte ita vel ita ageret? niſi talis vel talis eſſet Aliqñ ĩ vbo ⁊anditu:vt cũ ꝓpe illũ reſidet ⁊ad aliũ loqͥt᷑ qͥ ex giia ꝑte ſedet:tamẽ at tẽte auſcultat qd ille poſterius dicat. Aliqñ ĩactu ⁊viſu:vt cũ aliqͥd agit ne gĩaduertat dñ eñ aſpicit ð credat᷑ ſo intẽdere opi qð facit. Aliqũ ĩacta ⁊auditu:vt cũ ante eñũvadit ⁊ venit auſcultare ea q̃ dicit. Aliqñ in viſu⁊ auditu: vt cũ curioſe q̃ agit ↄſiderat? ⁊ ſtndioſe q̃ dicit auſcultat vt ꝑhot ſecreta q̃ querit agnoſcat · De quattuoꝛ triplicihꝰ: Ca.xxix. Aoattuoꝛ autẽ ſunt triplicia: qꝛ aliqñ eſt ĩ verbo actu ⁊ vi ſu:vt cũ aliqs enumerat ⁊ mẽ ſurat ⁊ conſiderat quantũ ſol vel lu⸗ na diſtẽt a terra:vł q; magna ſint ipᷣa
iumiaria. Iliqñ ĩ actuviſu ⁊ auditu:
vt cũ aliqͥs ſe occultat cauſa vidẽdi x audiendi alioꝝ ſecreta. Aliqñ ĩ vi⸗ ſu:auditu⁊ vboꝛvt cũ aliqͥs iu vias reſidet vt videat tranſeũtes: audigt
⁊ iterroget rumoꝛes. Bliqñ in audi⸗ tu: vᷣbo ⁊ actu:vt cũ cã audiẽdi ⁊ in⸗
terrogãdi futura: demõibꝰſacrificat. De vno quadruplici: Ca.xxx.
Muin vo eſt quadruplex: qꝛ
v aliqñ eſt ĩ viſu: auditu:verbo
Xactu: vt cũ aliq;s intuet᷑ et
auſcultat qͥſdõ q̊s cõſiliari ↄſpicit: ⁊
ve qͥbꝰ ſuſpicat᷑ aliqd mali: vt ⁊ cõſi lium eoꝝ quoqͥ mõ agnoſcere poſſit:
2iber
accedẽs ad eos q̃rit an viderint ali⸗
quid qð ſe circa eos pdidiſſe fingit: 4 interea inſpiciẽdo ⁊ auſcultãdo cir ca cos querit qð nuſqᷓ; pdidit. De generibꝰ curioſitatis:Ca.xxxj⸗ Teẽ curioſitatis genera ſũt. xx. 1et. viij.e q̃bꝰ triã ſẽ ſimplicia: nonẽ duplicia:decẽ triplicia?
quiq; quadruplicia:v nñ o ex qͥnq;
Larſpue cõſtat · 2
Pe tribus ſimplicibꝰ: Ca.xxxij⸗ Ria ſunt fimplicia. Quia ali⸗ tqᷓ curioſitas eſt ĩ ſolo guſtu: vt cũ defert᷑ piſcis alicui piſa comedẽti: ⁊ pᷣus q; ipſa cõſumpſerit: deguſtat cuius ſapoꝛis ſit piſ cis. Sli⸗ qñ in olfactu: vt cũ eum naſo ſuo ap⸗ ponit vt ſciat cuiꝰ odoꝛis ſit. li üi tactu:vt cũ aliqͥs pannũ nouñ vidẽs cõtrectat: ſolũmodo vt ſciat vtrů ſit
aſꝑ vei ienis: an groſſus ſiue ſubtilis.
De nouẽ duplicibꝰ: Ca. xxxij · Ouẽ vo ſunt duplicia:qꝛ ali⸗ n q eſt ĩ guſtu ⁊ viſu: vt cũ qͥ5 deguſtat ferculũ ſibi appoli⸗ tñ anteqᷓ; ↄſumpſerit pᷣmũ:⁊ interim ↄſiderat ſi is qͥ reſidet iuxta eũ meliꝰ pabeat ferculũ. Aliqñ in guſtu ⁊ ver boꝛ vt cũ illud deguſtat: ⁊ an pipere cõditũ ſit interrogat. Aliqñ in guſtu et olfactu:vt cum deguſtat et olfacit· Sliquando in guſtu et tactu: vt eum
guſtu ſcire querit an ſit ſapidum:? tactu an ſit calidũ: frigidũ vel tepi⸗ dũ. Aliqũ ĩ olfactu ⁊ viſu: vt cũ ali⸗
qͥs dñ legit herbã iuxta ſe incognitã inuenit:⁊ a legẽdo ceſſans eam naſo ſuo apponens olfacit: diuq; intuens
eã ſtudet agnoſcere q̃ ſit. liqñ ĩ ol⸗
factu ⁊ verboꝛvt cũ eã olfaciẽs q̃rit
ab alio q̃ ſit. liqñ ĩ olfactu ⁊ tãctu?
vt cñ eam olfacit ⁊ cõtrectat vt ſeiat
vtrũ ſit mollis an dura:lenisvłaſpa:
qð totũ nõ ideo facit vt ſibi neceſſa⸗
—
ria ſit:ſed tĩ vt ſciat q̃ vel qualis ſit⸗
Zliquãdo in viſu ⁊ tactu:vt cũ ali qᷓs veniẽs ante mẽſã vbi eſt pꝛãſur? mox fubieuata mappa qus panis eſt coopꝑtus intuet᷑ an ſit candidus:⁊ ei
ↄtingit vt ſciat an ſit calidꝰ Tliqñ ĩ ꝓbo ⁊ tactu: vt cñ eñ nð diſcooperit
ſelinteno
cus ſ⸗ ninſai
led olicit lsſi A tũ alicuit duas ſcut

fed interrogat an calidus vel ex quo coctus ſit: ⁊ e cooꝑtũ cõtingit ⁊ p⸗ mit vt ſciat an ſit calidus. De decem triplicibus: Ca.xxxiiij· Ecem No ſunt triplicia: quia d aliqñ eſt in viſu et verbo ⁊ gu
ſtu: vt cum alicubi quis reſidens: et ante ſe potum cypho deferri videns:
ſtatim aſſurgit ⁊ intuens cuiꝰ coloꝛis ſit: qxerit etiã, potꝰ ſit:⁊ degu ⸗ ſtat an bonꝰ ſit. Aliqñ in viſu ⁊ ver⸗ bo ⁊ olfactu:vt cũ eum nõ deguſtat
ſed oifacit: interrogãs conſiderat q⸗
lis ſit. Aliqñ in viſu verbo ⁊ tactu:vt cũ alicui comedẽti deferf᷑ cibus inter duas ſcutellas: et anteqᷓ; finierit qð ßᷣus edebat: ſcutellis aꝑtis cuiuſmõi ule ſit vibꝰcõſiderat: ⁊ an bñ ſit coctꝰ tnueſtigat:⁊ vt eñ cõtingit an calidꝰ ſeu frigidus ſit agnoſcat. Aiiqñ in vi ſu ⁊ guſtu ⁊ olfactu: vt cum de eo ni⸗ hil interrogat:nec eum cõtrectat: ſed eſt curioſus eum videre:⁊ eum degu ⸗ ſtat ⁊ olfacit. Aliqñ in viſu ⁊ guſtu vtactu:yt cũ de ee nihil inquirit:nec eñ olfacit: ſed cũ curioſitate videndi enm deguſtat ⁊ contrectat cauſa qua dixi. liqñ in viſu ⁊ olfactu ⁊ tactu vt cũ de eo nihil inqͥrit nec eum degu ſtat:ſed tĩ intuefꝛolfacit atqʒ cõtre ctat. Tliqñ in verbo ⁊ guſtu ⁊ olfa/ ctu: vt cũ aliquis cõninãtibꝰ ſuꝑue⸗ nit: ⁊ an cibi ⁊ potus qᷓs habent ſint boni reqrit: ⁊ quoſdã deguſtãs ali⸗ os olfaeu. Aliqñ in verbo guſtu ⁊ ta ctuꝛ vt cũ non olfacit eos ſed panem contrectat aut alios cibos. Aliqñ in verboꝛolfactu ⁊ tactu: vt cñ eos non deguſtat ðᷣ oifacit. Ecõtra aliqñ ĩ gu⸗ ſtu olfactu ⁊ tactu: vt cũ de eis nihil interrogat: ſed tamẽ deguſtat:olfacit ⁊ cõtrectat. De quinq; q̃druplicibꝰ:Ca.xxxv. Ain vo ſũt quadruplicia: li eſt i viſu ⁊ verbo ⁊ guſtuæ olfactu: vt cum aliq́s deambulãs ĩ nũdinis: has vel illas merces cõſiderat: cuiꝰ he vel ille pᷣcij ſint inueſtigat: vina vłpoma vel ali⸗ os fructus deguſtat:olfacit piper vel
Beſimilitudinibus.
ciminũ vel alia bene olentia: hoc ts⸗ tum ea tĩ faciens de cauſa:vt ſciat qᷓ vel q̃lia ſint iſta vłilla. Sliqñ ĩ viſu ⁊verbo ⁊ guſtu ⁊ tactu: vt cũ ſupꝛs dicta facit! excepto ꝙ nihil ibi oifa⸗ cit: ſed mgx¶ces contrectans voluit et reuoluit. Aliqñ in viſn ⁊ verbo ⁊ ol⸗ factu ⁊ tactu: vt cñ ibi nihil deguſtat ſed alia facit ſupꝛadicta. Aliqñ ĩ vi⸗ ſu⁊ guſtu ⁊ olfactu ⁊ tactu: vt cum nõ inquirit cuiꝰ hec vel illa ſint pᷣcij: ſed cetera que diximꝰ facit. Aliqᷓ in vbo ⁊ guſtu ⁊ olfactu ⁊ tactu: vt cũ nð eſt curioſus videre ea: qꝛ ſepiꝰ vi ⸗ dit talia: ſed cetera facit ſupꝛadicta. De vltimo genere curioſitatis: v Mum No ex partibꝰ conſiſtit quinq;:qꝛ aliqñ eſt in viſu et
verbo ⁊ guſtu ⁊ olfactu ⁊ tactu: vt
cũ curioſe ad hec vel ad illa ocu los cõuertit: ⁊ cetera oĩa que ſupꝛa dixi⸗ mꝰ facit. Ouadraginta itaq; ⁊ quat⸗ tuoꝛ curioſitatis ſunt genera:e quibꝰ octo ſunt ſimplicia: quindecim dupli cia:quattuoꝛdecim triplicia:ſex qua⸗ druplicia: vnñ o ex quinq; ꝑtibus cõſtat. Hec aũt tam multiplex curio⸗ ſitas qᷓ; ⁊ exaltatio ⁊ delectatio:de qͥ⸗ bus ſuperius diximus:of̃s ex ꝓpꝛis voluntate naſcunt᷑. Miſi eĩ hð pᷣus habuerit volũtatẽ delectãdi vłexal⸗ tãdi vel inneſtigãdi curioſe: q̃ nulla ſibi ẽ vtilitas ſcire:nũqᷓ; delectabit᷑vł᷑ extoller᷑: vł curioſe inutilia ſcrutabit᷑: ſed tñ hoꝛũ vitioꝛ mala pᷣcedit vo⸗ lñtas: ſequũt᷑ ⁊ ip̃a: ita naſcũt᷑ er ea: ex his vo alia omnia. Ix delectatiõe nãq; naſcit᷑ luxuria:adulteriũ: foꝛni⸗ catio:immũdicia:ventris inglunies: eꝛietas:⁊ alia hmõi vitia. De exal, tatiõe vo inanis gloꝛia:inuidia:irat triſticia ⁊ auaricia:⁊ alia ſimilta. e curioſitate autẽ inquietudo:ſuſurra⸗ tio: detractio:⁊ cetera talia. Dia o in familia ꝓpꝛie volñtatis eri
üt:⁊ ex feſe quẽdã exercitũ magnũ faciũt: illi voluntati velut euidam domine obediunt. De ſilitudine inter ꝓpꝛiã volũta⸗

2 —————
—
— 8 2— ———— 5——.———. 3——.—— —
6
Ropꝛia nãc volũtas eſt ve⸗ lut quedã adultera regina:qᷓ
fe cuidã regi aduitero cõiun ⸗
ſunt geniti: itaq; multiplitati vt nu⸗ merari nõ poſſint: oẽs aũt in familia illiꝰ regis ⁊ regine cõſiſtunt: eoꝛũq; iuſſa qͥſq; ſuo mõ pficiunt. Rex itaq; ců regina iſta cuidã alij regi aduerſa ⸗ tur:collectoq; filioꝝ ⁊ nepotũ exerci tu:regnũ illiꝰaggreiſũ pᷣdat᷑. hic añt exercitꝰ ſic ſeruos illiꝰ regis inuadit:
vt aut plures plures:aut vnus vnũꝛ
aut plures vnñ:aut vnus plures ag ⸗ grediatur. Quoſcũ ꝙ; vo deuincere poſſunt: vinctos ⁊ abductos in car ⸗
rerẽ tradunt:exigẽtes ab eis quãtum
nunqᷓ; ꝑſoluere poſſunt: oibꝰaffe⸗ cti miſerijs in carcere illo deficiunt. hec añt regina ꝓpꝛia ẽ volũtas oĩm inobediẽtiũ dña:q̃ ideo vocat᷑ adul- tera:qꝛ ſeꝑat᷑ a deo cui eẽ deberet cõ ⸗ jũcta: ⁊ diabolo cõiungit᷑: a quo de ⸗ beret eſſe diſiũcta. Ipſe vo diabolus idcirco rex dicit᷑ ⁊ adulter:qꝛ in ho ⸗ minibꝰregnãs ꝑvolũtatẽ ꝓpꝛiã aĩa⸗ bus eoꝝ: dei videlicet ſpõſis abutit᷑.
Cui ſe poſtqᷓ; ꝓpꝛia volũtas iũxerit:
ex illiꝰ ſemle: id eſt ꝑuerſa ſuggeſtiõe tria pᷣncipaliavitia?ſeʒ delectatõʒ:ex
tollẽtiã:curioſitatẽ cõcipit: ⁊ ꝑ qͥnq;
coꝛpis ſenſus velut ea pariẽs emittit. Ex his vo tribꝰ tot alia vitia naſcũt᷑ ſicq; multiplicant᷑ vt abl numero habeanf. Diĩa vo ex familia diaboli ꝓppꝛieq; volũtatis exiſtũt:⁊ ex ſeip̃is
quãdã admirandã multitudinẽ red
dũt. Diabolꝰitaq; ꝓpꝛiaq; volũtas
deo regi regũ aduerſant:⁊ cõgrega
ta vitioꝝ militia:regnñ illius ſcʒ hũc mñdũ aggrediẽtes pᷣdant᷑. Hec autẽ militia ſic humanñ genꝰ inuadit: vt aut plura vitia:plures homines: aut vnũ vnum:aut plura vnũ:aut vnuʒ plures in dinerſis modis accipiant.
Quẽciq; wo ſupare poſũt mala cõ *
ſuetudinẽxigqtũ ĩ internũ detrudũt: vbiab eo vnũquodq; vitium exigit:
Beati Anſelmi
tẽ⁊ adulterã reginã: Ca.xxxvij.
xit:er quo etiã tres filios habuit.Ex his vo tribus tot alij
uiequid vnq; ꝑ illud cõmiſit:qð qꝛ — pſoluere poterit: et ei miſeri nunq; beerit. De ſititudine inter ꝓpꝛiã volũta⸗ tẽ ⁊ venenoſam herbã: Ca.xxxviij⸗ Arſus ꝓpꝛia volũtas cuidã r herbe venenoſe atq; moꝛtife⸗ re aſſimilat᷑: quã medicus qui dã peritiſſimꝰ ꝓgeniei cuiuſdã inter⸗ dixit: pᷣmis parẽtibꝰcõminans:qꝛ ſi ex ea comederẽt:lepꝛoſi effecti ꝓcul⸗ dubio interirẽt. At illi pᷣceptis eius obedire noluerũt: ſed ex eadẽ herba
comederũt: vnde ⁊ lepꝛoſi eſfecti:le⸗
pꝛoſos qͥʒ; filios genuerũt:atq; vt me dicus eis comminatus fuerat moꝛtui ſunt. Quoꝝ ſilij licʒ pães ſuos agno ⸗ unerint 4 illa infirmatos fuiſſe⁊ moꝛtuos:ſeq; ip̃os lepꝛa percuſſos ⁊ moꝛituros: eandẽ tñ herbã ſuꝑ om̃s alias diligũt:indeq; cibos vniuerſos ſuos cõdiũt: mane q;; ſurgẽtes ex ea⸗ dẽ quaſi ꝓ medicamẽto accipiũt:ſed ⁊ ſomnũ lero capturi ſilr faciunt. Hi git᷑ qᷓ; ſint dementes omĩs qui audit aduertere põt. Sʒ nec min? demẽtãt᷑
qui ꝓpꝛia volũtate vtunf᷑. Ipſa eſt
em herba diaboli venenoſa ſuggeſti⸗ one venenata:⁊ oĩbꝰ ea vtentibꝰ pe⸗ ſtifera. Hanc deꝰ qui noſtris pie me ⸗ det᷑peccatis:pᷣmis hũani generis pa rentibus interdixit:cũ eos comedere ſub moꝛtis cõminatione ꝓhi ⸗
uit:qꝛ pceptũ eiꝰ trãſgreſſi ex eo co⸗ mederũt: mox pctõꝛes effecti ⁊ aĩa moꝛtui polc alios pctõꝛes genue⸗ rũt:⁊ ipſi carne moꝛtui ſunt:homiĩes
tñ eandẽ voluntatẽ pᷣ ceteris diligũt ⁊ eã ĩmiſcẽt omnibꝰ pene q̃ agůt:ni⸗
hil itaq; iſtis demẽtiꝰq; ꝙ nibil vtũ tur ſua moꝛte libentius.
Q pꝛopꝛie volũtati omnia vitia
deſeruiunt: Capi. xxxix. Ac deniq; pꝛopꝛie volñtati b poſtq; ſuã in homiĩe ſedẽ con ⸗ ſtruxerit: alia vitioꝛũ ſeruit q̃ſi milites terras tenẽtes: alia velut
P ſolidatis militãtes. Illa etenĩ vi⸗ tia quaſi terras tenẽtes ei obediunt? aue ꝓ ſeipſis in hominibus cðliſtũtꝛ
————————
villtei
hetn ſolun nüipun
cunn⸗ ſuntinbo
ditts ju inn hen adnneng ziqundob ſaut vtau igietali ſialical ſugloꝛieins furepelli:
VYmnia vol
pꝛie volũtu knt:equibt
conſenlu vn
ſimmutur. De ſimilit
delectatione
La
his
e vidd ſenlu: Jug deroſus E catulus. Ce ſonis 1im tanis cum
ten audien
kuuns ju vianuãin

74
½½ ₰
F=2
onktlgut — ——
i
283
De ſimilitudinibus.
vt adulteriuʒ. Qui enim adulterat᷑: hoc ea ſolum facit de cauſa:quia eum vitiũ ipſum delectat.Illa xo ſeruiũt ei velut militãtes* ſolidatis que ſunt in homie pꝛe alijs vitijs: vt cupi ditas pᷣcioſarum veitiũ: pꝛo gloꝛia inani: Memo em̃ pᷣcioſas veſtes niſi ad inanem gloꝛiã querit. Item vitiũ sliquando huic: aliquãdo illi vitio ſeruit: vt auaricia aliquãdo ventris ingluuiei:aliquãdo exaltatiõi. Rur/ ſus aliqñ alteꝝ alteri cedit:vt luxu/ ria gloꝛie inani. vliquãdo eĩ luxu⸗ ria repellit᷑: ne laus cõcupita ꝑdat᷑. Wmnia vo ſiue hoc ſiue illo mð pꝛo⸗ pꝛie volũtati: diabolo quoqʒ famu⸗ lant᷑:e quibus ĩ homiĩe tribus modis Pꝛocreata naſcunt᷑:Diaboli em̃ ſug⸗ geſtiõe ⁊ carnis delectatõe ſj pirituſs⸗ conſenſu vnumquodq; vitium con⸗ ſiummatur.. De ſimilitudine inter ſuggeſtionẽ delectationem:cõſenſum ⁊ canem: Capitulũ.xl. E his igit᷑ tribus:ſuggeſtione
e videlicet:delectatione ⁊ con
ſenſu: Suggeſtio eſt velut canis pon deroſus. Selectatio vt leuis ⁊ acer catulus. Conſenſus autẽ quaſi canis foꝛtis ⁊ ĩmenſus. Ponderoſus eteni canis cum quẽpiam iuxta ſe tranſeũ⸗ tem audierit:ſemel vel bis poſt eum latrans ſtatim quieſcit: ſi tamen ille viam ſuã in directum tenuerit. Sio reſpiciens inſtigauerit eum:eanis q3 latrando licʒ non moꝛdeat inſequit᷑ eum. Catulns leuis ⁊ acer:inſtat acri ter: ⁊ niſi cito percuſſus fuerit:acrius moꝛdet. Foꝛtis vo canis ⁊ ĩmẽſus: ⁊ foꝛtiter inſtat: ⁊ niſi magna vi ob⸗ ruatur: hominẽ ſtrangulat. Quare põderoſus canis nõ eit reſpiciẽdus. Catulus vo mox repcutiẽdꝰ: Canis No imẽſus viriliter obꝛuẽdus. ilr autẽ ſi peccati ſuggeſtio animũ pul⸗ ſat: qui ab amoꝛe pᷣſentium tendit ad eterna:morx eum deſerit:ſi intentionẽ ſuam tenuerit firmiter: Si autem ad eam attendens in ſe receperit:⁊ cogi tando quaſi eam incitando reuolue⸗
ipſi victum aequirit. Pi vero inimi
rit:⁊ ipſa ſepius eñ infeſtat:q;uis nð vulneret dum eſt ſuggeſtio jola. Sed ſi diutius eã replicauerit põderoſus canis: in catulum tranſit ꝛid eſt fug⸗ eſtio in delectationem: que acriter inſtat:⁊ niſi cito reijeiat animã vul⸗ nerat. Quore mox vt venire ceperit debet eam repellere anima ſponſa chꝛiſti:cogitãs quia magna e igno⸗ minia illi vt in eius conipectu appa⸗ reat fedata delectatõe tã turpi: Niſi enim repulerit delectationem: catu⸗ lus tranſit in ĩmenſum canem: id eſt delectatio in conſenſum tranſit: que ſi arripiens animã: eam niſi magna vi obꝛuatur occidit:ſed mox vt cepe ⸗ rit aduentare: debet eum anima ma⸗ gna vi obꝛuere:id eſt immenſo terro⸗ re moꝛtis eterne in ſe deſtruere. Sug⸗ geſtioni ergo ne attendamus: dele⸗ ctationem mox repꝛimamus: cdſen⸗ ſum foꝛtiter obꝛnamus:ſicq; coꝛ no⸗ ſtr ſtudeamꝰ cuſtodire: vt nec vng ſupfiua cogitatione diabolus illud valeatwiolare. De ſimilitudine inter coꝛ huma/ num ⁊ molendinũ: Capi.xlj. Dꝛ etem̃ nr̃m ſile eſt molẽdi Sno ſemꝑ molẽti:qʒ dominꝰ qᷓ dam cuidã ſeruo ſuo cuſtodi— endum dedit:pᷣcipiens ei vt ſuam tĩ annonã: videlicet frumentũ:vłhoꝛ deum: vel etiam auenam ĩ ea molat: ⁊ ex eodem moluerit ⁊ ipſe vi⸗ uat. Aerum illi ſerno quidam inimi/ cat᷑: qui huie molendino ſemper inſi⸗ diatur:qui ſi quãdo illud vacuñ in⸗ uenerit: aut arenam ibi ſtatim pꝛoij⸗ cit que illud diſſipat: aut picem qus cðgiutinat:aut aiiquid quod fedat: aut palcam que tm̃ illud occupat. Beruus igitur ille ſi molendinũ ſub bene cuſtodierit:dominiq; ſui tĩ an⸗ nonã in eo moluerit:mũda eꝝeo fari⸗ na egredit᷑ iuxta genus annone que intus molitꝰ. Ex eodem autem quo moluerit:⁊ domino ſuo ſeruit: ibiq;
cum ſuum violare molendinum ſu⸗ um permiſerit: mala ex eo farins

F—
egti Anſelmi
btedit:qꝛ mals eſt annona quã mo⸗ it. Hec aũt farina ⁊ vehemẽter di⸗ licet dño illi: nec leruꝰ ex ea ſibi vi⸗ ctũ ſed famẽ cõquirit. Hae itaq; mo⸗ tendinũ n aliquid moiens: coꝛ ẽ pumanũ aſſidue aliquid cogitans. Hoc deus vnicuiq; hom ſeruandũ tradidit:iubens vt in eo molat illos tĩ cogitatꝰ: qs pſe ſuggerit. Quoꝛũ cogitatuum ãlij vt frumenti: alij vt poꝛdeũꝛalij vt auena ſũt. Puri qͥp⸗
e vt frumentũ ſunt: q;s aĩã replicat cum in cõtemplatiõe poſita: pure de deo cogitat. Hi autẽ hoꝛdeo aſſimi, ſant᷑⁊qui de virtute in virtutẽ quaſi ꝑ quoidã laboꝛes aſcẽdere meditan/ tur. Hi etenim licʒ ſint boni:min tñ ſupioꝛibus ſunt ꝑfecti. lli vo ſũt vt auena:quibꝰ homo intendit ſus deſe⸗
rere vitia: Poni nãq; ſunt ⁊ iſti: ßᷣtñ
impfectioꝛes pᷣdictis. Hos itaq; oẽs vuſt deꝰ: vt hõ toto coꝛde reuoluat:
ed qꝛ homĩ ſemꝑ aduerſat᷑ diabo/
ſe eiſdẽ ſibi victũ eternũ acquirat.
ſius: ⁊ ſemp inſidiat᷑ coꝛdi illius: qð
ſi aliqũ vacuũ bonis cogitationibus ſuenerit:ſtati replet ſi pot mal. Haꝝ aůt malarũ: alie coꝛ diſſipant:vt ire x inuidie. Slie cõglutinant ⁊ coinq́; nant: vt gaſtrimargie ⁊ luxurie. Slie tiñ occupãt: vt vane glie non nimis
nociue. Hic igit᷑ hõ ſi coꝛ ſuñ bñ cu ⸗
—
ſtodierir:ſ anctoſq; hene cogitatus in eo reuoluerit: muda ꝑ os verba ve⸗
foꝛamen molendini emittunt: mñdus ꝑ oculos viſus:mũdus ꝑau⸗ res auditus:mũdus ꝑ os guſtus:mũ dus ꝑ nares odoꝛatũs:müdus ꝑ to⸗ tũ coꝛpus tactꝰꝛ ᷣmn genera cogitati onũ mñũdaꝝ que intus voluunf᷑. Er pis aũt cogitatiõibus mũdis ⁊ deo eas cogitando deſernit:⁊ eternꝗᷓ ſibi vitam acquirit. Si vo diabolũ coꝛ ſuñ coꝛrũpe ꝑmiſerittet mox vitia ꝑ ſenſus ꝓgrediunt᷑:iuxta genera cogi⸗ tationũ malarum que intus voluũt᷑. hec aũt ⁊ deo vehemẽter diſ plicent: nec hõ ex eis victum ſibi acquirit ſed moꝛtẽ. Cum em̃ ad finẽ quiſ; ꝑue⸗ verit quãtũ boni vel mali nũc molu ⸗
2iber
erit:tantũ ad vitam vel moꝛtem ſibi pᷣparatũ inuenerit. Aerũ ſciendũ:qꝛ bern molentiũ: id eſt in hac vita la⸗ boꝛantiũ tria genera ſunt- 75 e ſititudine inter molentes ⁊ la⸗ voꝛantes: Capi.xlij · 32 Ec autẽ velut tres ſunt homi⸗ p nes de mane vſq; ad veſperã manu molẽtes Poꝛnm itaq; m? quicꝗd molit in ſaccũ ſuſcipit⁊ abſcõdit. Alter vᷣo partẽ capit:partẽ in flumẽ negligẽtia cadere ſinit: par⸗ tẽ vo ventus rapit. Tertius añt qͥc⸗ quid imolit impetus fluminis ſecum tollit: vel ventus diſſoluit: Veniẽte veſpa qů a laboꝛe ceſſat ⁊ fructus la boꝛis inquiri: quid putas ſingulos pabituros? Qui far inã totã reſerua uit totũ laboꝛẽ ſuũ bene recognouit⸗ Qui vo partẽ collegit: inde letatus eſt qð habuit: inde autẽ meſtus qð vẽto vłflumiĩe amiſit · Qui vo totũ amiſit:eo triſtioꝛ fuit. Flumẽ ꝓ ſecti decurſu accipit: Nẽto vo gloꝛia deſi gnat̃ inanis. Wolẽdinũ qð tota die molit:pᷣſens laboꝛ ẽ hꝰſeculi:qͥa mã⸗ ne vſq; ad veſpã nunq; finit. Wane nob erat qñ nati fumꝰ:veſpa Vo erit qũ ꝑ moꝛtis debitũ hinc tranſi ibimꝰ. Tempus itaq; pᷣſens dies quo labo⸗ rare debemꝰ: vnde in veſpa viuamꝰ. Et ſicut mola circũ circa ducta ad eñ ⸗ dem ſemper locum reuertit᷑:ſic laboꝛ iſte ſingulis annis moꝛe ſolito reite raf. Modo nãq; arafſeminat᷑:me tit:panificat: comedit:qð iterũq; ad idem reuertit᷑. In veſpera ð cñ dice⸗ tur: Noca oparios ⁊ redde illis mer/ cedem:letabunf iuſti tota farina ſer/ nata:id eſt vita ſua. Alij aũt qͥ nõ eã totã ſeruauerũt in hoc meſti erũt:leti tñ ꝙ ex ꝑte laboꝛis ſui de reco Fue ⸗ rũt. Verñ alij q om̃e tẽpꝰ ſuũ ĩ vani⸗ tate ponũt: et qð faciũt non ab hũ na iaude abſcondũt:q̃ſi omne ſtudiũ vite ſue ĩ decurſum fluminisꝓijcũt: farinamq; ſuam vento com mittunt: vnde ⁊ in fine pane vite eterne core⸗ bunt: Ae illis.
1p Sol zop
Wata
Noy im cuuseſſ dã puer ſue boni mo ceter tonſima melius q
luce naerit ſi chꝛe ſint: ksde n mutand

n n S Svevmns—
Wuckit
bus bonis ſit vtilis:
e tatꝭ quilihet efficit᷑: quo fruct? vberioꝛ inde ꝓuenire ꝓbaf. Gciendũ itaq; eſt ꝙ bonitas cuiuſq; oĩ creature eſt vtilis ⁊ hona:exceptj demonibꝰ ⁊ dãnatis hoĩbꝰ. Deo eti am qui nulliꝰ eſt indigens: quadam ratione ꝓdeſſe videt᷑. Hoĩbꝰ eſt vti lis:qũ em̃ ex vite merito qͥ;s ad eter⸗ nã beatitudinẽ ꝑuenit:numerus ele⸗ ctoꝝ incrementũ accipit. Qui quãto amplius creuerit:tanto minꝰ eterna retributio expecãda erit: Nã cũ nu ⸗ merus ille ſanctoꝛũ impletus fuerit: retributio iuſtoꝝ mox accipiẽda erit: tůnc quidẽ in coꝛpibꝰquã iaʒ habẽt in aĩabus. Si aũt vnuſquiſq; fidelis morx vt hanc vitã deſerit:coꝛpe ſimul ⁊ gĩa eternã beatitudinẽ ↄſeqͥretur: oĩs qui hoc videret eiꝰ ſequi iancti⸗ tatẽ compelleret᷑:itaq; meritum fidei quodãmodo videre᷑ euacuari. Bo/ nis itaq; vtilis eſt his qͥ cũ deo ſunt: qꝛ eoꝝ meritũ ſua pᷣſentia anget: Et illis qͥ imp̃ſentiaꝝ ſunt vel adhuc fu⸗ turi ſũt ꝓdeſt:qꝛ locũ in illo cetu he atoꝝ implet:qui nullo mõð in fine va cuus eſſe poteſt. Facit etiã alið:mali/ ciã ꝑuerſoꝝ ſ iquicke excludit exẽplo ſue bonitatis. Boli ac lune bonꝰ ho⸗ mo ceteriſq; creatur eſt vtilis: qꝛ in conſũmatiõe iuſtoꝝ cõmutabitur in melius quicqͥd eſt oĩm creaturaruʒ.
.. 30 Bol qͥppe ſicut ꝓpheta ait:ſeptẽpii
n
citer lucebit ſicut lux ſeptẽ dieꝝy:⁊ lu na erit ſiẽ ſol. Alie creature licet pul chꝛe ſint: mutabũtur in melius:cũ il las deꝰ mutabit ĩ ſtatũ exinde nõ cõ
mutandũ. Vngelis qͥʒ bon hõ vti
eſt:qꝛ ſe oĩbus illis amicũ facit. Qui em̃ mihi amicũ acqreret qͥ me tãqᷓ; e ipᷣm diligeret:⁊ quẽ ego tãqᷓ; meipᷣm amareʒ:magnas ei grates deberem.
Quiſq;s& bonꝰſtuduerit eẽ:ĩ bono ⸗
rũ amicitiã trãſibit:ita vt vnñquen q; tanqᷓ; ſemetipᷣm amabit:⁊ oẽs eñ eodẽ mõ chaꝝ habebũt. Cantus em̃ amoꝛ:tantaq; ↄcoꝛdia inerit oĩbus:
Be ſimilitudinibus
O bonitas euiuſq; fidelis deo ⁊ oĩ Ca. xlij. O diligentioꝛ ad ſtudiũ boni⸗
iutoꝛ erit. ñ Zpls: D
vt oẽs amici vnſꝛſint amici alterh
Mualit᷑ aũt bonus deo ſit vtilis: vi
deamꝰ. Sipotẽs deꝰciuitatẽ magnã quandã ⁊ admodũ ſpecioſaʒ ad fuã gloꝛiã edificauit: quã copioſa ciuinʒ multitudine repleuit. Quoꝝ nõnut li cũ ꝓpꝛið voluntatẽ potius elege⸗ rũt facere:qᷓ;ᷓ ſub volũtate ⁊ oꝛdina
tione dei permanere: miſerabilr coꝛ⸗
ruerũt:⁊ domus ⁊ edificia magna ſpacioſa exꝑte vacua remãſerũt.At
igit aliqs qͥ vrbem magnã fieri oꝛdi⸗
naſſet:qͥ multa in ea palatia ↄſtruxiſ ſet:multaſq; mãſiones in vrbis edi
ficationẽ feciſſet:ß̃ habitatoꝛes ñ ha
beret:⁊ oẽs qͥſcũq; potuiſſet ad ſeĩ⸗ uitaſſet. Bic facit deꝰ: oẽs em̃ vt ad
ſe veniãt:⁊ vt ſibi ad ſue ciuitatj edi
ficationẽ ſubueniãt:pᷣcat᷑: admonet:
inuitat: bonas leges pollicẽs: pacẽ
Tſecuritatem ꝓmittens.
De commendatione ſuperne hieru⸗
ſalem: Ca. xliiij. Bi nãq; iuralegũ ĩmobilia:op i time conſuetudines: ibi cines nõð ex timoꝛe alicuiꝰ ſuas occul tant opes:ĩmo gaudent dñ palã oĩ⸗ bus apparent. Nullꝰ ſiqjdẽ ibi incur ſus maloꝝ:peſtis nulla: violẽtia oĩſ q; rapina ꝓcul inde remota. Pꝛete ⸗ rea locꝰ amenuſ ⁊ magna dulcedine refertꝰ:domꝰ ꝑate:edificia ampla:di uerſi generis mãſiones. Añ ⁊ ip̃e do
minus: In domo patrj mei mãſiões Joh multe ſũt. Etꝓpha haruch: O iſrael baru
qᷓ; magnaẽ donꝰ deix⁊ qᷓ; ingẽs locꝰ poſſeſſiõis eiꝰ. Wagnꝰ ⁊ nõ hʒ ↄſůj mationẽ:excelſ⸗ ⁊ ĩmẽſus. Tenebꝛe ibi nulle:luce indeficiẽtecircũlucẽte: ifirmitas nlla:ſanitas ĩdefeſſa: nihil icõmodi:oĩa ad votũ. Ad hãc itaq; elificationẽ inuitat nos dñs: dicẽs:
—
ch
Venite ad me oẽs qͥ laboꝛatꝭ ⁊ one⸗ matt.in
rati eſtis ⁊ ego reficiam vos. Qui&
venire voluerit: dei pꝛoculdubio ad
oꝛ erir. Sñ Zp Dei adiutoꝛesꝝ, ſumꝰ:dei edificatio eſtis. In honita
te ð qͥcunq; ſteterit:nð ſolũ ſibi ⁊ om
ni creature vtilis erit:ß etiã ipſi ſuo ⁊ oĩim ↄditoꝛi vt diximꝰ bñfic pꝛe⸗

ſtabit. hec etein ciuitas ſaneta:cui ſe ponte aſſociauit:ſi vel vnus hõ de ⸗ heritbonus:nunqᷓ; pficietur. Qx bonitas boni hoĩs dãnatis ⁊ demonibus ſit inutilis: Ca. xlv. Standũ etiã ꝙ ſicut bonitas n hois bonis:hoibuet᷑ ad leticie incrementũ:ſie demonibus et poĩbus dãnatis erit ad detrimẽtuʒ. Demonbꝰ nãq; ⁊ hoibꝰ dãnatſan ctoꝝ ↄſũmatio erit interminabillu⸗ ctus ⁊ eterna dãnatio · Nã cũ iſti ob tinebũt coꝛpis ⁊ aĩe gaudiũ ſempit᷑
nñ:tũc ſilr ⁊ illi ibũt ĩ ſuppliciũ eter
nũ. Qð qꝛ demðes ji latet: mõis oĩ bus laboꝛant:ſanctoꝝ incrementum impedire:— donee vltimꝰ il loꝝ eis aſſocie non includunt᷑; ha⸗ bẽt ptõteʒ tẽptando electos dei:q̃te nus qͥ ꝓbati inuenienf᷑ digna reniu⸗ neratioe coꝛonent᷑: victi vo atq; re ⸗
x. Pe.5. pꝛobi perẽniter punianf᷑. Vigilemꝰ 3 vt ſaluatoꝛ admonet: qꝛ aduerſa⸗
toꝛ noſter circũit q̃rẽs quẽ deuoꝛet. Iilů aũt deuoꝛat quẽ ſua ſuggeſtio/ ñe in malis actibꝰ indurat. Notãdũ etiã ꝙ qͥ bonis altcriꝰ arridet:ſancti ↄſentit:q vo iuidet:diabolis. Biq̃⸗ dẽ magis— eiꝰ ſaluationẽ ſperan dã qͥ paꝝ boni facit:⁊ hñfactj alioꝛũ fauet:qᷓ; illiꝰ qͥ mlta ⁊ ĩu— s ete ⸗ nim cui bñfacta alioꝝ placẽt:ſi dãns
tus ctiã eẽt:iuſte talit᷑ conqueri poſ⸗
*
ſet: Ovoſ ſcti: ſꝑ de vra iuſticia iuſte leratus fuiꝛ itaq; ſi btitudis veſtre particeps non fuero: inde dãnatio ⸗ nẽ accipiã: vñ ſemp gaudebõ- De ſilitudine inter deũ ⁊ quẽlihet regẽ ſuos indicantem: Ea. xlvf.· Rter ſaluandos ſiqdẽ ⁊ dam⸗ i nãdos ſic deꝰ diſcernit:quõ rex zdaʒ inter fideles ⁊ infideles ſpełij ſui. Hic itaq; rex pᷣpato ex vnapte ↄuiuio maß:⁊ ex alia ꝑte qͥdã carce⸗ re tenebꝛoſo:diſpoſuitiqꝛ ſcũq; ſibi fideles poterit cõpꝛobare poſtq; oẽs
ↄgregati fuerint faciet ſimnl diſcũbe
re: quoſcũq; autẽ ſibi eſſe infideles ↄuincere poterit:poſtqᷓ; ⁊ ip̃i fuerint ↄgregati:in tenebꝛoſũ illũ carcerẽ ſi⸗
eati Anſelmi liber
mul faciet detrudi, Dẽs itac; adſe
inuitat:vt quis fidelis:qͥs ve ſit infi deiis agnoſcat. Hoꝝ aũt fidelium ⁊ inficeiiũ e oẽs inuitant:alij pᷣcedũt? alij Wᷣſequũtur. Fideliũ igit᷑ cuicũq; vt venerit poſtqᷓ; vere eẽ fidelis cd⸗ pꝛobatꝰ fuerit:dat mixtũ interea ſibt donec ↄueniãt oẽs qͥ cũ eo ſũt cens⸗ turi:vt ſimulĩcipiãt oẽs epulari. In fideliũ vt venerit qͥſq; poſtqᷓ; cõui⸗ ctus fuerit infidelis eẽ:fagellat inte rim vſq;qͥ ↄgregẽtur ⁊ alij qͥ cũ eo in carcerẽ ſunt detrudendi: vt ſimul in eo incipiant oẽs cruciari. Wox ð vt fnerint oẽs ↄgregati:⁊ fideles vel ĩ⸗ fideles eſſe tuerint cõpꝛobati: Hi ſi⸗ mul oẽs in ↄuiuiũ coliocati ſaciant᷑: illi vo in carcerẽ truſi fame ⁊ ſitimo riunt᷑ Hic igit᷑ rex ip̃e de ẽ qͥ ſic dil⸗ cernit ĩter bonos ⁊ malos mũdi iſti⸗ us. Ipſe etem̃ pᷣ parato hinc ꝑadiſos hinẽ infernoꝛ ↄſtituit:qꝛ qͥſcunq; ſibi fideliter obſequẽtes ĩuenire poterit: poſtqᷓ; oẽs ad eñ ex hoc ſetulo trãſeñ
tes fuerint ↄgregati:iſimul oẽs in pꝑa
diſũ ĩ coꝛꝑe ⁊ aĩa collocabit: Quo cũq; vo repꝑire poterit pᷣcept ſuis re ſiſtẽteſ:poſtqᷓ; ⁊ ip̃i ↄuenerint: oẽs ſił in ifernũ hoꝛribilit᷑ cũ diabolo detru det.Wẽs itaq; ꝑ pᷣdicatoꝛes ſuos ad ſe inuitat:vt quõ ſibi qͥſq; velit obe ⸗ dire agnoſcat: veꝝ erꝰ pᷣceptjalij obe diũt:alijvo reſiſtũt. Atroꝝqʒ ãt alij ßus: alij moꝛiunt᷑ poſteriꝰ:ei exami ni rep̃ſentant᷑. Quicũq; itaq; ei obe diens fuiſſe cõpꝛobatf᷑: reqͥes ei ſediĩ aĩa ſola interim dat:q̃cũq; vo deĩ⸗ obedientia ↄuincit:et ip̃e in aĩa ſo⸗ la cruciat. Poſtqᷓ; aũt ocfmoꝛtui⁊ vt dictũ ẽ:iingillatiʒ exaĩati fuerit: finitoq; ſeclo cũctiſq; reſuſcitat:illð etiã gůale iudiciũ ꝑaetũ fuerit:boni oẽs in celũ trãſlati in ala ſimul ⁊ in coꝛpꝑe letabũt᷑:mali vo in ĩfernuʒ de truli ⁊ ip̃iĩ aĩa ſił⁊ coꝛpe toꝛq̃bũt᷑. De q̃ttuoꝛdecim btitudinibꝰ coꝛpis anime: Caxlvij⸗ m Elti ho ĩes qͥbus nðnũqᷓ; bo⸗ ni moꝛes ⁊ iuſta opa—
tur:vt ⁊ ſe in eis ſeculi——
its vg
—
latin gti togener lecti pẽt emali beituq biiciſ bihesse eſ berina

De ſimilitudinibus
d nitate exerceant: admonẽt᷑: inqͥrere Artes vo beatitudinis funt . ſolẽt qᷓ;obꝛẽ:q; retributione? p pulchꝛitudo:agilitas: foꝛti⸗ —.64 Rñdet itaq; illis qð ſcp̃tũ ẽ: Quia tudo:libertas:ſanitas: volu orj.⁊ nec oculꝰ vidit nec gurſ andiuitnec ptas:lõgeuitas:ſapientia: amicitia:
in coꝛ hoĩs aſcẽdit q̃ pᷣpauit deꝰ dili gẽtibꝰ ſe. Q cũ illi ñ clare qͥd ſit ad tere pñt:repetit hocipᷣm glijs vbis ⁊ Sꝛ eis:pꝛemiũ qð his qͥ ĩhacxita ðo ſeruiũt: in futura vita recõpẽſat᷑ vi ta eterna:btitudo eterna:erna iocũ ditas: ſufficiẽtia ſimt oĩm cõmodoꝝ Fmvolũtatẽ⁊ ſine oĩ indigẽtia. Hec ð cũ illis b mõ dicunt᷑: bona qͥdẽ et magna vt ſũt vident᷑:ßᷣ qꝛ nõ intelli Fir qͥd in ipᷣa vita habituri ſint: nec ubito qͥd ſit oĩm cõmodoꝝ vm volũ tatẽ ſufficientia ⁊ ſine oĩ indigentia perciꝑe pñt: herent aĩo:nec multum efficaci fapoꝛe ad audita trahuntf: MQuid igit᷑ agẽdũ: vt h illis aliq̃ten⸗ ⁊ ſic ad e bona euigilent? 1 ueroꝝ moꝛe cibãdos eſtimo cos: ſialiqũ groſſũ aliqð pomũ edẽdũ ꝑcipiũt:illud ob dẽtiũ teneritudineʒ Toꝛis anguſtiã aſſumere nequeũt: ſiꝓ illoꝛũ Pacietepꝛluenð fuerit ticulatim diniſuʒ.Itaq; diuidam⸗ n partes magna q diximus:vt inde poſſint ad vitã nutriri:ð qbꝰ agimꝰ. Wue vt meliꝰ eluceãt cõſideremꝰ? qᷓ in hac vita mẽs auidiꝰamet hũana: ⁊ exhis ꝓut poſſumꝰ cõiectemꝰ illa eos habituros in vita eterna. Wlto excellentiꝰ ſiquidẽ inter multimoda mũdi ꝑicula ↄſtituti: dñi fuerint pᷣce pta ſechti:atq; cũ ip̃i illiꝰ adepti fu⸗ erint plenitudinẽ deſiderij ſui:ſe neqᷓ qᷓ; fraudatos ꝑeipiẽt. Hot igit᷑ vt pᷓ⸗ taxauimꝰ faciãmꝰ:⁊ a minimis pau⸗ latim ꝓgrediamur. Quattuoꝛdecim igit ſůt btĩtudinis partes:quas fini to generali examine:pfectius omneſ electi hẽbũt:totidẽq; miſerie genera que mali tunc ſuſtinebũt. he autem beatitudinis ꝑtes atq; miſerie ſic ſi⸗ bijnnicẽ ſunt oĩno cohtrarie quõ et ip̃i 12 accipiũt in remuneratiõe. Aue ſint quattuoꝛdecim partes beatitudinis: Ca.xlviij.
cðcordihonoroteſtas ſeeuritas: udiũ. Iſtavt eſtimo ſũt que ꝓpter ex ꝓpterẽᷓ alia queq; ab hoĩbꝰ ap⸗ petunt. Si aũt in his aliqua ſũt que aliquãdo ſerui dei nõ modo non ap petunt:ſed etiã magnopere in hac vi ta curare ſubterfugiũt:At ſunt:ver⸗ bi gratia pulchꝛitudo coꝛpoꝛis atqʒ voluptas: vtiq; iccirco non ea fugi⸗ unt ꝙ hec naturaliter nolint: ſed ne deum in his quoquo modo poſſint offendere. Nam ſiꝑ ea nihil offenſi onis in deñ contrahi poſſe certe ſen⸗
tirẽt:vel ſe ab eternoꝝ amoꝛe bono ⸗
rũ impediri nõ pertimeſcerent:pꝛofe cto iocundius in ip̃is qᷓ; in eoꝛũ con⸗ trarijs ſe deducerent. MWartes vero miſerie q̃ttuoꝛdecim pꝛelibatj btitun dinibus contrarie he ſunt. Mue ſint q̃ttuoꝛdecim ꝑtes mi ſerie Ca.xlix.
t Vrpitudo:põderoſitas:übecil litas:ᷓᷣuitꝰ:infirmitas:anxietas:vite bꝛeuitas: inſipientia:inimicitia:diſ⸗ coꝛdia:dedecꝰipotẽtia:timoꝛ:triſti cia. Motãduʒ ꝙ ſiẽ ſeptẽ p̃oꝛes illi beatitudinis partes ad coꝛꝑis beati tudinẽ:ſeptẽq; poſterioꝛes ad aĩep⸗ tinẽt btĩtudinẽ: ſic qͥʒ ſeptẽ pᷣoꝛes miſerie ꝑtes coꝛꝑis: ſeptẽq; vltime miſeriã perficiũt mentis. Quicunq; ergo illas om̃es beatitudinis partes habere poterit ꝑfectam coꝛpꝑis ⁊ aĩe btitudineʒ poſſidebit. Quẽcũq; ve⸗ ro haſ oẽs miſerie ꝑteſtolerare ↄtige rit:ſůme coꝛpis ⁊ aĩe miſerie ſbiace⸗ bis Vey in hac vita:nec vnam illius beatitudinis ⁊ huius miſerie partes quiſq; põt habere:nec rurſus ex toto ea carcre: In alia vo vita aut pfectã habẽs beatitudinẽ miſerie nulſatenꝰ? ſubiacebit:aut ſũme ſubiacens miſe⸗ rie oĩno beatitudine carebit. ð vt totũ cõpꝛobare poſſimꝰ:ꝑ ſingulas btitudis atq; miſerie ꝑtes curramꝰ.
—

.
Depulchꝛitudine ⁊ turpitudine:
Ars igit pᷣma btitu/ Ca.l. p dinis eſt pulchꝛitudo: miſerie q; ↄtrariũ turpitudo. Illam
omnes habere:hac vo ↄcupiſcũt ca⸗
Phir.z.
rere. Ven hie neutrã habepe pfectã: vel neutra poſſũt carere. Mue nã ẽ illa ſpecioſitas hoĩs q̃ młto ẽminoꝛ pulchꝛitudine forſ ſeculi? Quis eĩ vt liliũ cãdet:qͥſuevt roſa rubet? Qꝛ cũ qᷓ;tnlã cũq; pulchꝛitudinẽ habet: nec fũme turpitudini ſbiacet: nec ð vel illã vel iſtã nfecte hãeꝛnec eis in hac vita põt oĩno carere. In alia ve ro vita ꝑiecte alterã habebit: altera q; oĩno carebit. Pulchꝛitudo etemm bonũ quoddaʒ eſt:⁊ qð naturalit᷑ a cunctis haberi amat᷑. In illa ſiquidẽ vita pulchꝛitudo iuſtoꝛum ſolis pul chꝛitudini qͥ ſeptẽplr qᷓ; mõ ſit:ſplen didioꝛ erit:adeqᷓbitur. Añ ſcriptũ ẽ:
matth.iʒ Fulgebũt inſti ſicut ſol ĩ ↄſpectu dei.
Ampliꝰ: coꝛpꝰ chꝛiſti claritati ſolis
— cere neſcio quẽq; poſſe ãbigere⸗ uic añt ſimiles teſte Aplo erimꝰ qᷓ
ait: Refoꝛmabit coꝛpus humilitatis noſtre ↄfiguratũ coꝛꝑi claritatj ſue. Hac aũt auẽte cõpꝛobata:ſi qͥs etiaʒ velit ſibi ratiõe cõpꝛobari:credo nul li debere ĩcredibile videri iuſtos pul chꝛitudinẽ ſolis in illa vita vbi moꝛ tale P abſoꝛbebit᷑ tantũmodo ſoꝛti⸗ ri:cũ vere dicant᷑ ⁊ ſint tẽplũ ⁊ ſedeſ dei: qð nunqᷓ; ĩ diuina pagina ð ſole
iſto viſibili meminimꝰiegi. Hoc igit tali ⁊ tanta pulchꝛitudine iuſtꝰ ruti
labit. Siwo iniuſtꝰ fuerit:ceno ⁊ oĩ cadauere fetidioꝛ erit oĩq; fuligine turpioꝛ erit. Ibi ꝗᷓ pulchꝛitudinẽ ꝑfe ctã aut ſũmã hẽt De agilitate ⁊ põderoſitate: Ca. N. Ecũda ꝑs btitudinis ẽ agilitaſ:
† miſerie vo ecõtra põderoſitas. Has vo nec oĩno hẽe nec rur⸗ ſus his hõ põt penitꝰ h̊ carere · Nam quãta eſt hoĩs agilitas quã minimꝰ paſſeꝝ ſupat:qꝛ iñ qͥcũq; mõ moue ⸗ re ſe ꝑõt:nec ſũme põdefoſitati ia⸗ cet:ĩ futuro autẽ aut ꝑfecte agil erit:
—
Weati Slnſelmi
it turpitudinẽ.
aut ſic põderoſiꝰ vt ſe oĩo mouere ſi poſſit. Sʒ velocitas qᷓ pulchꝛitudi⸗ neñ min amat᷑ tãta nos comitabit: vt ip̃is angelis dei eq̃ ceieres fimꝰ:qᷓ a ceſo ad terras ⁊ ecòuerſo dicto ei⸗ tius dilabuntur. Que celeritas vtð ſit in angelis ſiꝓbarineceſſe eẽt: Ax⸗ empli gratia: dici poſſet hoĩem moꝛ⸗ tali adhuc carne grauatuʒ moxa iu⸗ dea ĩ chaldeã ꝑ angelũ delatũ: inde qʒ tradito pꝛandio:qð deferebat ſine moꝛa relatũ. rgo cũ iſtis oĩno par velocitas nobis erit:qͥbꝰ ſicut ꝓmil⸗ ſa eſt illoꝝ eq̃litas inerit. Apls etiaʒ qᷓ coꝛꝑa noſtra qᷓ;tacunq; locoꝛũ in⸗ tercapedine ſepata mẽbꝛatiĩ fuerint ſiue diſperſa: in ictu oculiaſſerit re⸗ ſurrectura:ſatis innuit quõ velocita tem eadẽ coꝛpa incoꝛruptibilia ſint hitura. Coꝛruptibile qͥppe h ſe teſtat:ĩduet ĩcoꝛruptionẽ;⁊ moꝛ⸗
tale ß induet ĩmoꝛtalltatẽ. Hui⸗qͥʒ velocitatis exẽplũ in radio ſolis licet
intueri: qui ſtatim oꝛto ſole in plaga oꝛientali ꝑtingit vſq; ad vltima pla ge occidẽtalis: vt in eo ꝑpendamus nõ eſſe impoſſibile qð de noſtra di⸗ cimus futura velocitate: pꝛeſertim cũ rebꝰ aiatis ſoleat ineſſe maioꝛ ve ⸗ locitas qᷓ; inaĩatis. Huic etiaʒ radio ſolis ſimile exẽplũ velocitatis habe ⸗ mus in nobis. Radius qͥppe oculoꝝ nr̃oꝝ in Wlenuatiõe palpebꝛarũ vſq; ad celũ ꝑtingit ꝛ⁊ ictꝰ eaꝝ totꝰ in ſe⸗ met ac ĩtege redit. Vmpliꝰ ↄſtat qͥ⸗ dẽ aĩas ſanctoꝝ q̃ i celeſtia tenent: necdũ plena felicitate frui donec in⸗
coꝛruptibilitate coꝛpoꝝ ſuoꝝ potiõ/
tur: quã cũ adepte fuerint nõ erit qp amplꝰ velint. Hec itaq; coꝛꝑa ſi eas a ſua velocitate aliq̃tenus tardioꝛes
aut grauioꝛeſefficere deberẽt:nimiꝝ
eoꝝ potius ↄſoꝛtiũ abhoꝛrerẽt qᷓ; ap peterent. Igit᷑ ea qᷓ; dixinꝰ velocita⸗ te dotabihõ ſanctꝰ cñ ad verã vitã
fuerit tranſtatꝰ: Walus vo tanto ꝑe
naꝝ pondere pᷣmetvt nec pedẽ qͥdẽ vel manꝰ vel aliqͥd ſui coꝛꝑis poſſit mouere. nde ⁊ illud in elangelio:
ſicut ip 1goꝝcß
—
5
nutidũ.n
üüſtid Quih di uindiha tvidebit
tqnosh
ketu vtim
viſu ptãte
nrütm deq̃agit ßpoſſeſſi
tiogr
uſ , üjoſl

3
5. 3
£
3½2
—
55
jth.⁊2. Ligatis manibus ⁊ pedibus mitti⸗
te eũ in tenebꝛas exterioꝛes. De fortitudine ⁊ imbecillitate: Ertia ps btĩtudinis Ca.lij. t foꝛtitudo ðᷣꝛ:miſerie vo ĩbecil litas q̃ ei opponit᷑. Iʒ qͥ ẽho⸗ minũ foꝛtitudo ĩ hac vita:quoꝝ ple naʒ nauim echinus in mari retẽtat? Q tñ hõ ibecillia q̃dã ſupare va⸗ let: nec oĩno imbecillitati ſubiacet: Ztaq; nec foꝛtitudinẽ ꝑfectã:nee ſũ⸗ mã hic habet imbecillitatẽ. Vey pᷓ⸗ ſtabũt viribꝰ qͥcunq; ſuꝑnis merue ⸗
rint ciuibꝰ aſſociari ꝛĩtãtũ vt nulla⸗
tenꝰallis qͥſqᷓ; obſiſterevaleat: vłſi monẽdo q́ͥd:aut euertẽdo voluerit: a ſuo ſtatu qn ilico cedat. Nec in eo x dicimꝰ maioꝛi laboꝛabũt conatu qᷓ; nos mõ in oculoꝝ noſtroꝝ motu:
MBe* ſilitudo illa ãgeloꝝ ño exci a
dat ab aĩo adepturi ſumꝰ in fu⸗ turo:q̃tenꝰ ſi in hac foꝛtitudine aut ĩ his qᷓ dicturi ſumꝰ ad exẽplũ non oc⸗ currit vel ipᷣa ꝑ quã angelis adeq̃bi mur:ad ea cõpꝛobãda ꝓfit. i ig̃ ĩ qbꝰ angelos valere ↄſtat:noſtra ni⸗ hilominꝰ foꝛtitudo valeat: neminẽ ʒt qͥ dubitet puto exiſtere: ãgelos ea 3̃ volũt fũgi foꝛtitudie. Cũ igit᷑ ſimi les eis fuerimꝰ: nunqᷓ; imbecillioꝛes ilterimꝰ Iʒ foꝛtaſſis q̃reret aliqͥs: q̃d nobis tũc illa foꝛtitudo pᷣſtabit: cũ ſingulis tã ↄueniẽter vt ↄuenien tius neq̃ant vbiq; diſpoſitis nihil ĩ⸗
mutãdũ:nihil euertẽdũ:nihil ſtatuẽ
dũ ſit:ĩ qͥ vires ſuas exercere poſſit⸗ Qui h dicit:paucis nobiſcũ qd ĩ hu uſinði habeat vſus hũanꝰ:attẽdat:
⁊ videbit qꝛ nð ſꝑ oĩbꝰ q̃ habemus ⁊q̃ nos habere nõ parum gaudem?
actu vtimur. Sicut vbi gratia:ipſo
viſu ptãte aliqua nõnullaꝝ ſcientia rerũ:⁊ multis in hñc modũ:ſic ⁊ tũc
de q̃ agit᷑ foꝛtitudie erit. Jola nã⸗ q; poſſeſſio ei nobis grata erit:⁊ ex⸗
nultatio grãdis:licet in actu neqqᷓ; ſit
neceſſaria nobis cũctis vt dictũ ẽ in ſuo ſtatu ↄueniẽter locatis. hec ea⸗ dẽ q̃ſtio ſi aut de velocitate aut ð ali
qua btĩtudinis ptiũ mouet᷑: hac ſoli tiõeni nõ aprlorjecto⸗ inuenerit:ſ 3 nat᷑. In futuro igit᷑ vt iã pᷣlibauimꝰ: ⁊ ſic iuſtꝰ foꝛtis erit: vt etiaʒſi velit terrã comouere poſſit:⁊ ſic ecõuerſo iniuſtꝰ imbecillis:vt nec etiã vmes amouere qʒeat ab oculis ſiuis. Delibertate ⁊ ſeruitute: Ca.lüij. Sarta ꝑs beatitudinis:liber⸗ d tas ðꝛ:miſerie vo ſeruitꝰ. Li⸗ ber eſt qͥ cogi nõ põt ad ea q̃ nolit:nec ꝓhibert ab eo qð velit. Iʒ ꝗs in hac vita valeat eẽ q hãc poſſit libertateʒ habereꝰqͥs nõ qͥtidie patit᷑ qð noler? dͥs valeat a ſſeqͥ oẽ qð vel let? Quia tñ ñ ad oĩa hõ q̃ ñ vult co gittnec ab oĩbus q̃ vult ꝓhibet᷑:nec oĩno libertate ᷣuat᷑:nec oĩno ſeruitu ti ſijeit. In futuro autẽ aut pfectam hẽbit hõ libertatẽ:aut oĩmodã ſibit ſeruitutẽ. Iʒ vt iã pᷣdiximꝰ ⁊ auẽte aplica idipᷣm ↄfirmauimꝰ:ãgelis ↄſi miles erimꝰ. Quicunq; angelis aſſi 3 libertateʒ neceſſa⸗ rio aſſequent᷑. taq; ſicut ãngelis ni hil obſiſtit:nec aliqͥd eos ĩpedire p̃t vel ↄſtringere qn ꝓ velle ſuo cuncta penetrẽt liberrime: ita nõ erit aliqð obſtaculũ qð nos retardet:nlla clau ſula q̃ nobis vllatenus obſtet:nõ ele mentũ qð nobis ad velle noſtrũ par u omino non exercet. Impliꝰ cer⸗ te dñicũ coꝛpꝰ cui coꝛꝑa noſtra cõfi⸗ gurã da: Paulꝰteſtat: vt iã ſup̃ me⸗ minimꝰclauſo ſepulchꝛo a moꝛtuis ſurrexit:ac deinde ad diſe cipulos ob⸗ ſeratis ianuis palpã dũ introiuit: no biſq; in h future libertatis grãde do cumentũ reliqͥt. In illa etem̃ vita ĩ bonꝰfuerit:nihil patiet qð nolit:fed agere pmittet᷑ q̃cũq; voluerit. Sio fuẽrit malus:ad oĩa q̃ noluerit coge tur:⁊ ab oĩbꝰ q̃ volucrit ꝓhibet᷑. De ſanitate ⁊ jfirmitate: Ca.lij. Sinta ꝑs beatitudinis ẽ ſani⸗ d tas:miſerievo infirmitas. l a autẽ hõ ab oꝛtu ſuo carefe: hãc aũt incipit tolerare. Ax qᷓ em̃ na⸗ ſci᷑ pꝛima vox eiindicat qð patiat᷑: 4 5

————
—
ceſſere:ſuis ĩ pã nis ſoꝛdeſcere. Hinc cecꝰ vel ſurdꝰ:mutus vłclaudꝰ:car diacꝰ vel ſcabioſus:lepꝛoſus:ꝑalvti cus:aliove moꝛbo efficit infirmus. Quia tñ eiꝰ infirmitas leniri qͥbul⸗ dã medicamẽtis põt:necſũme infir⸗ mitati ſubiacet:veruʒ in juturo ⁊ ſic ſanus erit ꝙ nullatenꝰ infirmabitur: ß ſũma ſanitate ꝑfruet̃. De hac ſani⸗ tate qͥd meliꝰ dici poterit qᷓ; qð pſal miſta eanit: Jalꝰ inquiens iuſtoꝛuʒ
a dño. Quibꝰ aũt fuerit a dño vera
ſanitas:que ſurriꝑe valehit infirmi⸗ tas? Neyꝝ de iſta ſanitate quã ĩ ſecu⸗
lo futuro habebimꝰꝛ qð exẽplũ affer
re ques: vt q̃ ſic ĩtelligat᷑ nõ video: qꝛ nil ſanitatjqð ẽ:ei cõpꝑare poſſeʒ: aut ego in me: aut aliq;s ſub moꝛtali degẽs carne ſenſit in ſe. hic etem̃ tũc nobis ſani videmur:cũ in nob nihil qð doleat ſentimꝰ:fallimur tñ non ⸗ nunq; in bꝛnã freq̃nter in aliqᷓ parte coꝛpis ifirmamur:nec tñ hocipᷣm ni ſi aut motu coꝛpis: aut tactu aliqͥ vl
lo pacto exꝑimur. Scð his qui nec
Vpoc 1get deꝰ oẽm lachꝛymã ab oculis ſan
ita intirmant᷑:ß̃ ex oĩ ꝑte ſibi ſani eſſe
vident᷑ quid dicemus: vtvtruʒ ſint ſani: aut nõ ſint: ꝓbemꝰ. Pone tibi quẽlibet ſaniſſimũ coꝛpe:⁊ de ſani
tate illiꝰ ſciſcitare:ſanꝰ ẽ ſuo iudicio. Hhic talis paulo durius tãgat̃:aut in
aliq̃ ſui coꝛꝑis ꝑte artius ↄſtringat
⁊ ſtatim videbis qꝛ clamabit:ſine:le
dis me:vexas me. Quid eſt hꝛ nõne pᷣus ſe eſſe ſanũ dicebat: ⁊ nũc modi ce tactꝰ ita dolenter ſucclamat: iſte
ne tibi ſanus videt᷑? Nõ puto:neq̃qᷓ;ᷓ;
ſalꝰ hmõi nobis dabit᷑:quoꝝ ſalus a dño futura eſſe ꝓmittit᷑. Nã abſter ⸗
ctoꝝ:⁊ iã nõ erit ampliꝰ neq; luckuſ
neq; clamoꝛ neq; vllus doloꝛ: qm̃ ßoꝛa trõſiert ⁊ nõ eſuriẽt neq; ſitiẽt
cadet ſuꝑ illoſſol nec; vllꝰ eſtꝰ. Dextera em̃ ſua deus teget eos: ⁊ hꝛachio ſancto ſuo defendet illos ⸗ MQuid itaq; eis nocere valebit:qbuſ
dertera dei tegmentuʒ erit?ualis
Autęʒ ſit illa ſanitas:certe ſtio me nec
2cati Anſelmi liber
Wox deniq; incipit eſurire:ſitire:la⸗
meo nec alicuiꝰ fenſu vel expimento accepiſſe:febꝛiũ vo ⁊ diuerſaꝝ infir mitatum q̃litates: ſi cuiuſmodi ſint quis interrogaret: facile eas me ex⸗ poſitas foꝛſitã intelligeret:tũ qꝛ ego ilas in metã quaʒ ab eis accepi que ſint: q eas exꝑimẽtoſdidicerũt in ſe. Zt qð nec ſeſu ꝑcepi:nec ab vlloqᷓ ꝑcepit vt dixi accepi: nd eodẽ modo credere:tñ ⁊ incũctãter vt mea qͥdẽ
fert opinio aſtruere licet: fanitatem vite future ita vigere ⁊ ĩmutabilem
ac inuiolabilẽ foꝛeꝛvt ineffabili qua dã dulcedine ſuauitatis totũ hoĩem
repleat:⁊ oẽ qð alicuius in ſe viciſi
tudinis:mutabilitatis aut leſiõis fuſ
pitionẽ pᷣtendere queat:ꝓcul arceat atq; repellat. Bic igit᷑ iuſtꝰerit fanꝰ: aco quẽlibet ĩiuſtũ tãta ibi ĩfirmi
tate ſcias infirmari:vt nullo poſtmo
dũ medicamine queat medicari.
dDe voluptate ⁊ anxietate:Ca.lv.
Eyta ps beatitudinis ẽ volup/ ſ tas:miſerie vo anxietas. Illã
hoies appetũt: hãc vo refugi⸗ unt. Veꝝ cũ eñ in hac vita q̃rũt: nõ
niſi ꝑ ãrietatẽ ĩnenire pñt. Cũq; ad
id puenerint qðᷣ voluptatẽ putãt:nõ
nii laboꝛando eodem pfrui valent· Quo ſietiã vſi fuerint ĩmoderatiꝰ:
rurſũ eis ĩ anxietatẽ ↄuertit᷑. Qnia
tñ in eo qualitercũq; delectant᷑: nec oĩmodã anxietatem patiunt᷑: Poſt hãc vo vitã aut ĩ oĩmoda volupta
te ſũt:aut oĩno replebũt anxietate. De ſilitudine ferri igniti: Ca.lvj·
Icut em̃ ferrũ ignitũ om̃i ſuꝑ ſ te ↄtinet ignẽ:ſic in ſe boni vo⸗ nptates:mali vo in ſe ſentient
anxietatẽ. Hãc Vo voluptatẽ nemi⸗ nẽ in hac moꝛtalitate vinentẽ cẽ pu to vel fuiſſe qͥ eã vt ẽ̃:ſenſerit vl gu⸗
ſtauerit:vt iliiꝰ ſapoꝛẽ vel habitudi
nẽ alijs declarari poſſit.
De duabus heatitudinibꝰ totidẽ
qmiſerijs: Ca. lvij. d Icamus tñ aliqd ad hant de⸗
carandã. Dicamꝰ duas hea titudines ꝛet iteʒ miſerias eſſe duàs? maioꝛẽ videlicet atq; minoꝛẽ. Wa

fuerat pᷣmo poſitꝰ:ꝑadiſi gaudiũ di⸗ cimꝰ. Itẽ maioꝛẽ miſeriã:eternuʒ ig⸗ nẽ gehenne: minoꝛẽ aũt erũ nas fa⸗ temur vite pᷣſentis:qᷓs dũ viuimꝰin ⸗ ceſſanter patimur. Peatitudinẽ qͥp pe neutrʒ aliqñ experti ſumꝰ. O ſi ſaltẽ illã ꝑuã beatitudinẽ quã adaʒ in ꝑadiſo poſitꝰ habuit:experti eſſe/ mus:foꝛte ꝑ hãc illã maioꝛẽ aliqͥ mõ Hiectando videre poſſemus:ſiẽ nunc in minoꝛi miſeria nati:nutriti ⁊ ad⸗ ulti:multa de maioꝛi miſeria q̃tiens volumus edicere ⁊ explanare vale mus. Itaq; cũ voluptas de q̃ agimꝰ
dei:minoꝛẽ vo in q̃ adaʒ
dſtet ẽſſe vna poꝛtio ſũme beatitudi
nis:q̃ͥ illã mõ explicemꝰ vt capiat᷑ ñ video: niſi foꝛte illðᷣ agamꝰaliq̃ Zria ſilitudĩe magne miſerie quã ex inino ri ↄiectamꝰ. Iit ig̃ añ oclos coꝛdis poſitꝰ:ꝛexẽpli cã:hõ aliqs qͥ tã ĩ ip̃is oculoꝝ ſuoꝝ pupillis: q; ⁊ in ſinguł mẽbri ferrũ ignitũ ⁊ cãdẽs infixum hẽat:ita vt nec medulle nec inteſtina nec oĩo qͥcqᷓ; ĩ toto ipÿo cruciatꝰ ĩma nitate illiꝰ careat vł eamleuiꝰ qᷓ; in oclis aliq̃tenꝰſentiat: Quid dicã:an guſtiat᷑? Quis hũc eſtimet ſane mẽ⸗ tis inter iſta? Eodẽ mõ ð penitꝰ ʒria ↄſideratione in illa futura vita dele⸗ ctatio q̃dã ineffabilis bonos inebꝛi⸗ abit:⁊ ineſtimabili dulcedine ſui to ⸗ tos eos inenarrabili abũdãtia ſatia/ bit.qͥd dixi totos?ocli:aures:nares: os:manus:guttur:coꝛ:iecur:pulmo:
oſſa:medulle:exta etiã ip̃a ⁊ cuncta
ſingillatim ſingulaq; mẽbꝛa eoꝛũ in cõ̃i tã mirabili delectatiõis ⁊ dulce ⸗ dinis ſenſu replebũtur: vt vere totꝰ
hõ toꝛrẽte voluptatjdei potef᷑:⁊ ab
vbtate domꝰ eiꝰ ichꝛiet᷑. Vey ecõ ⸗
De lõgenitate ⁊ vite bꝛeuitate:
Eptima ꝑs btitudis(Ca.viij
ẽlõgenitas: miſerie vero vite bꝛeuitas. Illa brĩtudinẽ coꝛpo ris:hec aũt miſeriã ꝑficit. Cũc em̃ p mũ pᷣdictas htitudinis ꝑtes coꝛpus hie pᷣtcũ eas din retinere valet. Nñ̃
De ſimilitudinib
dquts ait,
ſi eas oẽs haberet:⁊ ſtatim moꝛiẽdo amitteret: qͥd eas ſibi habuiſſe ꝓder ſet? St lõgenitatẽ hie ꝑfectã nð pᷣt: qͥ aliqñ moꝛiturꝰ ẽ. Qhãtũlibet em̃ viuat diutiꝰ:ſomniũ ſibi eſſe videt᷑ qð vixit cũ moꝛit:ñ gᷓ lõgenitatẽ hõ hʒt vbi qũq; moꝛiturꝰ eſt: qͥ tñ qꝛ moꝛi citipoſſet:nec vitaʒ oĩno bꝛe⸗ uẽ h hʒ:in futuro aũt aut lõgiſſimaʒ aut vitã habebit bꝛeuiſſimã. Si em̃ bñ vixerit nũc:tũc viuet qᷓ;tũ ⁊ deꝰ. Sñ ſcßtũ ẽ:uſti qt ĩ ꝑpetuũ viuẽt. Sio male vixerit:nò niſi moꝛiẽdo viuere tẽ potit. Nihil ð hꝛeuiꝰilla vi ta cui moꝛs fuerit ſꝑ iñcta. Nũc autẽ notandũ qꝛ ſeptẽ pᷣdicte btitudinis miſerieq; ptes:ad coꝛpus ꝑtinent:ce tere vo q̃ ſequũtur ad animã. e ſapiẽtia ⁊ inſipiẽtia: Ca. lix. CEtaua itaq; ꝑs btitudinis ad o aiam ꝑtinens eſt ſapiẽtia: mi⸗ ſerie No inſipiẽtia. Illã habe re hacq; carere hõ ſe eſtimat:ſi qͥd ag nouerit quod alius neſciat. Sed que eius eſt ſapientia qni ſeipſum igno ⸗ rat? Quis enim perfecte agnoſcere valeat cuiuſmodi res ſit anima ſua: qͥſne nouit q̃le ſit coꝛpꝰeius interius vłq̃le poſteriꝰ vłetiã exteriꝰ? Quia tñ ⁊ ſe⁊ alia qͥqᷓ mõ cognoſcere põt: non oĩno inſipiẽs eſt: veꝝ in futuro aut ꝑfecte ſapiẽs:aut oĩno erit inſipi ens. Japia igit᷑ quã oẽs in hacvita nõ viliter amãt:tanta in futura vita bõis erit: vt eoꝝ q̃ ſcire voluerint:ni hil ſit qð ignoꝛent. Bonꝰ em̃ ꝑfecta q̃ deꝰ ẽ ſapientia replebit᷑:eãq; facie ad faciẽ intuebit᷑. Qnã dũ ita ꝑſpe⸗ xerit:creature totiꝰ naturã videbit: q̃ in deo meliꝰq; in ſeip̃a ↄſiſtit. Cñũc
nꝰ eEi⸗ etenim inſti cuncta ſcient que deus trario vt dictũ ẽ:credimꝰde iniuſto.
becit ſcienda:tam ea que pᷣterita:q; ea qᷓ poſtmodũ ſunt futura. Ibi a ſin
gulis omnes:ibi ab omnibus ſinguli
cognoſcentur:nec quẽqᷓ; omnino la tebit qua patria:qua gente:qua ſtir⸗ pe quis editus fuerit: vel quid etiaʒ
in vita ſua fecerit. hic foꝛtaſſis ali
—

Q peccata ſinguloꝝ ſingulis pa⸗ reant: Ca. lr. q Aid eſt Ppetã q̃ feci ſciẽt om nes? Ad h ea cõfeſſꝰ ſũ vt de⸗
lerent᷑ ⁊ obliuiſcerẽt᷑: vt nulli ampli nus pãderent᷑:bñ. Sʒ cũ tu in illa glo ria ab oĩ criminũ ſoꝛde pigarꝰ vul⸗ tui dei pᷣſens aſtiterꝭ:ingrãtꝰ ne eipo teris eſſe ꝓ tãta miſericoꝛdia quãti⸗ bi feẽꝛremiſſis ilł ⁊ illis delictis? Mõ inquies Et vñ inquã gratias ages: ſi nihil eoꝛũ vñ iure gratias illas de⸗ beas:ĩ tua memoꝛia habeas?&t igi tur ĩ laudibꝰ illiꝰ eternalr iocũderſ: ſp de quãta miſeria ſis erutꝰ: vt pu⸗ to coꝛã habebis. Cũ q ſinguloꝝ ↄſci entie ſingulis pateãt:fateri audeo ea q;ʒ pctã cũctis electoꝝ patere: ꝓ q̃rũ curatione tu deo gratioſꝰ exiſtis aſ⸗ ſidue:nð ad tuã ↄfuſioneʒ:ßᷣ ad ma⸗ gnã dei miſericoꝛdiã euſq; gloꝛifica tionẽ tuãq; ↄgratulationẽ. Non em̃
coꝛdis pᷣmet: ſcelerũ ve tuoꝝ magis pudebit qᷓ; aliquẽ olĩ magnis vulne ribꝰ ſauciatũ:iãq; ex oĩ ꝑre ſanatũ: aboliti lãguoꝛis moleſtia pᷣmit. el nũqͥd eoꝝ q̃ in cunis poſitꝰ ĩfans ege
—
rat: nẽ grãdeuũ pudʒ? Tũc qͥppe cũ
integra ſanitas: ꝑfecta mũdicia:ꝑle na remiſſio: ſecura oĩm o ffenſionũ ĩ⸗
punitas tibi certo arriſerit:cognitio vel recoꝛdatio pctõꝝ tuoꝝ in nllo ti bi magis hoꝛroꝛi eſſe vel ↄfuſiõi va⸗ lebit:q; eſt mõ btõ petro aploꝝ pᷣnci iqͥ chꝛiſtñ negauit: abnegatio ſua: tẽ marie magdalene pctã ſua:⁊ ml⸗ tis alijs multa q̃ ſequũt᷑ iam donata crimĩa ſua. Beꝝ ſupꝑ h agniti delictj velut ĩ enoꝛmi ac feda ĩfirmitate ſua pietas vᷣtꝰ ſapĩa medici qͥ te ſanau
bit:magnificabit᷑. Lans autẽ ⁊ ma ⸗ gnificẽtia gloꝛie dei:tua ſi bñ aduer/ tis gu⸗ ẽ. Sʒ dices: t quidẽ ↄſẽtio laudẽ dei gliam eſſe meã: verũ cum hincinde tot ⁊ tot ad mei cõpationẽ innocẽtes ꝓcdeãt: qͥ cõſiderãtis vite mee obſcenitatibꝰ: me om̃ino ſicut
Wegti Inſelmi liber
tũc † peccatj tuis te maioꝛ anguſtia i
ſublimiꝰ a cũctis admirabit᷑: laudd
equũ erit hoꝛroꝛi habẽdũ iudicent. Auid dicã ꝰiuſticia nẽpe ſuũ:⁊ ſuuʒ iniuſticia pᷣmiuʒ exigit. In his frater nolo timeas:alit᷑ eĩ erit qᷓ; exiſtimaſt
ill ſiqͥdẽ quẽ tu tibi cõpatũ indicaſ
innocenteʒ penit?in ð ibi reperies de te quẽadmodũ putal ſentiẽtẽ. Nã; vidẽs ille ð qͥ agl plane neqq; iteiii get te:neq̃qᷓ; ſe:ß̃ deñ qů peccaſti offẽ diſſe. Cñ& viderit deũ tibi tua debi ta fũditꝰdimiſiſſe:nec ĩ coꝛ ſibi aſcẽ⸗ det vt te inde aliq̃tenꝰ indicet. In em̃ ip̃o deũ offendere ſe cognoſceret ſi te deo ꝑ oĩa recõciliatũ ꝓ his que olim feceras vllatenꝰ ↄtẽnendus co aũt gratioſꝰineffabi ẽ dei clemẽtiã admirabit᷑:nd ſolũ i te ßᷣ etiã ĩ ſe. In te:qꝛ te de tã ꝓfñdo iniqtatis eripuit. In ſe: qꝛ ſola gra⸗ tia eiꝰ ne in itidẽ ꝓfundũ rueret:te⸗ nuit ſe:laudã do igit᷑ msgnificabiti te poſt gfam dei vim atq; ↄſtantiaʒ qͥbꝰ enitẽs voꝛaginẽ tãti malivtrilit᷑ euaſiſti:iut᷑ quã qð ⁊ ipᷣe ↄſiderabit niſi a deo adiutꝰ fuiſſet:nð ita foꝛſi⸗ tan iter iuſticie tenniſſet. Vides igit qm̃ nihil impꝛopꝑij vulgata cognitio pcti tui:ĩmo qᷓ; multũ laudis ⁊ gra ⸗ tiaꝝ cognita remiſſio ſui generabit. Altercatio inter hoĩem iuſtũ ⁊ an gelum: i Pſi etiaʒ angeli ſi te ſocietate ſui ꝓpter pctã tua indignũ vellẽt iu dicare:habereſq̃lit᷑ 3 eos iure te poſ ſes defẽſare. Quo nã ĩqs mõ:audi: ꝓpone ãgelñ aliquẽ qᷓſi talia tibi ĩ⸗ ꝓperãtẽ: Tu hõ de puiuere factꝰ:tu puluer qñq; futurꝰ: 3 deũ te extuli⸗ ſtiʒ pᷣceptũ eiꝰ te in cenũ oĩs petĩ et imundicie tumidꝰ deieciſti:⁊ nůũc no ſtri ſilis eẽ q̃ris:qͥs nunq; in aliqͥ vo lũtati dei Ziſſe cernis. Ad hec ita rñ deas: Si ego vt tu dicis de pulnere factꝰ ſũ:certe nõ mixꝝ ſi vento tẽpta ⸗ tionis impulſus:in ſoꝛdes ſuʒ crimi⸗
nñ lapſꝰ: Veꝝ agnita ⁊ credita miſe
ricoꝛdia chꝛiſti:ſpꝛetis oĩbus qᷓ illuʒ nolle ſcire potui:in cũctis qͥ illũ vei⸗ le ĩtellexi memet ip̃m exerciu. Vnde
rõne pa caturi. Fillis ꝙ te beart noſtri id eſt ho fie de doil
gis telu ſentiãtt honoꝛẽd putn ſi ſicoẽs a uutẽ fuer tus:ttie ſouʒ iſi
dean n
c
giütiti

De ſimilitudinibus
tribulatiões:ãguſtias: in fame:ſitiet vigi ijs: vᷣheribus: ↄtumelijs:alijſq; mois innumerꝭ ad honoꝛẽ eiꝰ ſuſti⸗ nere non renui:et q̃q; mundana pꝛo virib meis nihilipendẽs: ip̃iꝰ tãtũ⸗ modo ſoliꝰ gr̃e ꝑ ſingula recõciliari ſtudui.Sos aũt qͥd hoꝝ vnqᷓ; ſui cõ ſuſtinniſtis? So vos glia: ſp iocñdi tas ẽ comitata:ſp vos tenuit dextera dei atq; defendit ab ĩpugnatiõe dis pcti uta vt nulla vobis ſurripet ma⸗ cula eiꝰ. Itaq; ſi a voluntate illiꝰ nõ cecidiſtis:ipᷣiꝰdonũ ẽꝛa qᷓ iugit᷑ tenti eſtj. Sʒ qꝛ p rõcinatio ilios tãtũmo do reſpicit:qͥ ꝑditioni ſue vim fecer̃t ʒ regnñ celo ⁊ violent᷑ rapuer̃t. Vlij qͥ in ilio ſunt alio mõ ĩtraturi:alia rõne paritatẽ angeloꝝ ſibi ſũt vẽdi⸗ caturi. Sʒ q̃rſ: qᷓ foꝛſitã iſta? Dicent ð illis ꝙ ĩ regno dei vf̃a q̃rumꝰeq̃lita te beari: dono ⁊ gfe ieſu chꝛiſti domiĩ noſtri id aſcribimꝰ:qͥ ad hoc dignatꝰ eſt hõ fieri:pati:moꝛi: vt nos ab om̃i delicto ĩ ſanguĩe ſuo iuſtificatos ipi⸗ us regni ↄſoꝛtes efficeret. Vos igit᷑ ↄſiderate an ſãguis chꝛiſti qꝓ nob ẽ effuſꝰ:qᷓ̃at nob ñ eẽ ꝑfecta eã ſalutj? Quid ad ßᷣ angeli qͥ libent᷑ eo ꝙ ho⸗ ni ſunt rõni acqeſcere volũt:dicerẽt niſi q̃ͥ dicta ſunt rõne niti:⁊ hmõi ho mines iure ſuã eq̃litatẽ dehere ſoꝛti⸗ ri?Cũ itaq; angeli atq; hoĩes qͥs ma gis te udicaueras innocẽtes tibi cõ⸗ lentiãt:tibi in cunctj ꝓ vitate rõnis honoꝛẽ deferãt: perpẽde ſi vales qᷓ; grata ſit ſapĩa iſta: q̃ tu ſiẽ ab oĩbꝰ: ſic oẽs a te cognoſcẽt᷑ in vita illa.;i autẽ fueris malꝰ: Va oĩno ſapĩa pᷣua tus:tãtis vrgeberis doloꝛibꝰ: vł᷑ nð ſoluʒ ĩſipiẽs: veꝝ oĩno fias ⁊ amẽs. De amicitia ⁊ inimicitia:Ca.lxij. Ona ꝑs beatitudinis eſt ami⸗ n citia: miſerie vero inimicitia.
MPerfecta aũt amicitia eſt q̃ in
inimicitiã ↄñti nõ p̃t. Sʒ qͥs hʒ ami⸗ ctiã tãtã etiã filiꝰerga patrẽ? Quia tñ nec vllꝰ habet hic inimicitiã tãtã ᷓ cõuerti nõ poſſit in amicitiam: nec om̃ino h̊ hʒ inimicitiã ſũmã:in futu⸗ ro aũt aut amicitiã ꝑfectã:aut inimi
citiã qͥſq; ineniet ſũmã. Bonñ etem̃ duẽq; ſic deꝰ oẽſq; alij diligẽt boni: vt eũ habere odio vltra nõ poſſint. Qnantũ nãq; qͥſq; ſeip̃m:tĩ ⁊ tam diu diliget ⁊ alterum: nec em̃ video quõ aliter eſſe poſſit:pꝛeſertim cum oẽs vnũ goꝛpꝰ chꝛiſti ſint:⁊ chꝛiſt qᷓ eſt ip̃a pax ſit oĩm caput:nec mĩo⸗ ri ſeſe affectu complectant᷑ qᷓ; mẽbꝛa vniꝰcoꝛꝑis ſibi ĩuicẽ co lpãt. Nutas abũdãs eris in dilectiõe qñ P tibi fu erit in poſſeſſiõe? Attamẽ iſta tranſi ⁊ ↄtẽplare ip̃m ꝑ quẽ b bona tibi ꝓ uenere:⁊ pcipies qꝛ ille plꝰqᷓ; tu teip ſum ⁊ qᷓ; oẽs alij ſe incõpabilr amet te:⁊ tu ſupꝑ teip̃m:⁊ ſupꝑ oẽs alios in ⸗ effabili q̃daʒ ſuauitate illũ amabis. Waiũ aũt quẽq; ſic deus oẽſq; boni hẽbñt odio:vt nec filiꝰ qͥdẽ pietateʒ hẽat de pẽe in penis ↄſpecto. De ↄcoꝛdia ⁊ diſcoꝛdia:Ca.lxiij. KEcima ꝑs beatitudinis ẽ ↄcoꝛ d dia:miſerie vo diſcoꝛdia. Cõ⸗ coꝛdiã hõ tã rarã h̊ hʒ:vt nec ſibiipᷣi ſp ↄcoꝛdet. Sic eĩ coꝛpꝰx aĩa diſſidẽt ſibi: vt qð vnñ appetit:alte⸗ rũ nolit. Aeꝝ qꝛ nõ ſp ᷣ faciũt:ßᷓ ali qñ ideʒ volũt: nõ in diſcoꝛdia ſũma ꝑſiſtunt: In alia vo vita vel in con toꝛdia vłin ſũma pꝑſiſtũt diſcoꝛdia.
*
Coꝛpꝰ em̃ ⁊ aĩa ciiuſq; ſancti: ĩmo
ↄcoꝛdie tãte erũt oẽs iuſti: quãte in p̃ſenti ſũt oculi noſtri. Sicut em̃ ocu lus vnꝰ verti nð põt qͥ nõ vertat et aliꝰ:ß in eandẽ ꝑtẽ ſp voluunt᷑: Sic etiã coꝛpꝰ ⁊ aĩa vłſocietas illa iuſto rũ nihil poterũt velle diuerſũ:;ᷣ ean dẽ ſꝑ volũtatẽ habebñt: Coꝛp em̃ vnuim erimus: Ecclia vna erimus:
pᷣa dei volũtas nõ erit a tua diner ſæ:; ſicut tu qð ille:ita ⁊ ille volẽt in
chꝛiſti erimꝰ qͥcũq; ibi erimꝰ:
cunctj qð tu. Caput nãq; a ſuo coꝛ ⸗
poꝛe qm̃ diſcreparet? Q oœẽs inſti idẽ velint: Ca.lxiiij. Je foꝛſitã dices: Sia ſi deꝰ⁊ oĩs Fiiille btõꝝ cetꝰ volẽt qð egoꝛtũc ⁊ augmẽtũ mei bõi mecũ volẽt: qð ego ibi nõ velle nõ potero. Zro itaq; ꝓ velle meo de maioꝛibꝰ in*

———
————
tis. Nãq; ſib velles teipᷣm nihil eẽ velles:qð velle neqͥbis. Sed nec in
Port illi equari ſi meritis eiꝰ impar Fueris velle poteris:qꝛ picherrimã
illiꝰ coꝛpis cõpoſitionẽ quã in cõ⸗ ſpiceres violari: plus om̃i commodo gmabis: Mec etiã ĩ hũano coꝛꝑe vł pes loco aut officio manꝰꝛ vel man⸗ꝰ pedis fungi exoptat: aut os ſiue naſ⸗ vbi oculi fũt:aut oculi vhi os aut na ſus relicti ſedibus ſuis cupiũt trã ſfer ri:aut ſi tranfferrent᷑: ↄueniẽter ⁊ ſi⸗ ne iniuria nõ id paterent᷑. Lodẽmõ ĩ illa admirabili ⁊ gloꝛificata diſpo ſitiõe ⁊ eque diſpoſita gloꝛificatiõe beate ciuitatj dei:ita quiſqʒ qðᷣ ade⸗ ptus fuerit:amabit:vt ſtatũ luũ po⸗ tioꝛi gradu ĩmutari ñ velit. Quare? MQꝛ cuiq; ſatis erit ſua felicitas ⁊ be atitudo jibi ꝓ meritis ſuis miſericoꝛ
diter impertita. Ampliꝰꝛſi hi qͥ iã tũc
Iip̃ius coꝛpis vnitate locati fuerint maioꝛa qᷓ; ſint adepti vᷣſiderarẽt:eo ipᷣo miſeri eẽnt qͥ nõdũ haberẽt qð vellent. In qͥ em̃ alicui qðᷓ cupit de⸗ eſt:in eo miſer ſit neceſſe ẽ̃. Bed ab⸗ ſit ab illo regno oĩs miſeria Aderit itaq; oĩbus oĩs ſufficiẽtia: quã ꝑfici et in ſingulis vnanimis ⁊ plena con ⸗ coꝛdia. Mali vo in diſcoꝛdia tanta ꝑſiſtent: vt eoꝝ coꝛpꝰ⁊ aĩa ſp diſſide ãnt. Nã ⁊ coꝛpꝰ aĩaʒ odio habebit: eo ꝙ male vnqᷓ; cogitauerit:⁊ anima coꝛpꝰ eo ꝙ male cogitata ope cõple uerit:ꝓ q̃hꝰ oibꝰtoꝛquent᷑ in penis. dehonoꝛe ⁊ dedecoꝛe: Ca. Ixv. Mdecima ꝑs beatitudinis ho
x noꝛ ðꝛ: miſerie vo dedecus.
honoꝛari hõ ab oibus appe⸗ tit: aut eoꝛñ vbis aut factis. Nerbis
qdẽ: vt eñ collgudẽt:factis aũtvt ſi bi eñ pᷣponãt. Sʒ cum honoꝛẽ hmðõi
appetit:taie ẽ ac ſi vnꝰ mus qᷓrat ab alijs laudari: eiſq; ĩ regimĩe pᷣponi. Hüc tñ honoꝛẽ licet nullus 5
nemo põt hic ad pienũ habere. Nul
Seati Fnſelmi liber o.huic tue imbecillitati reſpõdeo. Mnuia ſi etiã btõ petro in gloꝛia par eſſe voluerſ:eris. In gloꝛia dico:qꝛ vt petrꝰ ſis in ꝑſona: velle nõ pote⸗
tpene
lus em̃ vel impatoꝛ laudat᷑ a cũctis: vłoĩbꝰalijs pᷣponit: qꝛ tñ nec vllus a cũctis blaſphemaf vel alijs oib⸗ ſubſternit᷑: nec oĩno inhonoꝛat: In futuro aũt aut honoꝛabit᷑: aut econ⸗ tra oĩo exhonoꝛabit᷑. Qui honoꝛ cu ſit: bꝛeui ſ exẽplo ↄideremꝰ De paupe in regẽ adoptatoʒ La. Cce ĩit añ octos nr̃os ¶Ixvj⸗ e poſitus aliqͥs pauꝑ:oĩ ſolacio deſtitutꝰ: vlceꝝ ⁊ aliaꝝ ifirmi tatũ feditate coꝛruptus:⁊ om̃i qᷓ vel a frigoꝛis aſpitate defendat tegmi⸗ ne nudus. Munc igit᷑ talẽ tali modo iacentẽ:⁊ in nullo ſemet iuuare va⸗ lentẽ:ſi rex aliqͥs potẽtiſſimus tran⸗ ſiens videret:⁊ miſeratus eiusvlce ⸗ ribus mederi iuberet: curatũ q; ſuis regalibꝰ oꝛnamentis indutũ ſibi pᷣ⸗ ſentari pᷣciperet:⁊ adductũ in filiuʒ adoptaret:ac deinde pᷣciperet: vt in regno ſuo filius ſuꝰ a cunctis habere tur: atq; in nullo qð impꝑaret a quo qᷓ; ↄtradiceret:heredem juum fllijq; ſui ꝓpꝛij coheredẽ ↄſtitueret:⁊ eum ſuo noĩe vocari vellet:nõne diceres hunc magnifice ⁊ inopinate honoꝛs
tñ?Et certe dens nob hec oĩa faciet:
Vati em̃ de putredine carnis reple⸗ mur multis milerijs:in qͥbus miſerijs
conſtitutos: ⁊ omni ſolacio deſtitu
tos: omniũq; infirmitatum paſſio⸗ nibꝰ obnoxios:ac ꝓctõꝛuʒ et coꝛrnp⸗ tibilitatis vlceribꝰ plenos:ſola miſe
ricoꝛdia ductꝰaccipiet:⁊ curabit nos
⁊ ſanitati reſtitutos:oꝛnamentis ꝑfe cte iuſticie ⁊ incoꝛruptibilitatioꝛna bit:adductoſq; in filios ſibi adopta bit:regni ſui cõſoꝛtes efficiet ⁊ here ⸗ des: filioq; ſuo vnigenito ſibi ꝑ oĩs equali ⁊ coom̃ipotẽti ↄcoꝛꝑales ſta tuet ⁊ coheredes: om̃iq; creature in bebit: vt in om̃i qð volemꝰ nob obe diat: vocatoſq; nos noĩe ſuo deos fa
ciet. Ip̃e em̃ dicit: Ago iele Pẽ · z·
⁊ filij exceiſi oẽs: ipᷣe deꝰ deiticans eſt:tu vᷣo deꝰ deificatꝰ At foꝛtaſſe ais: hec rõ tua ĩillis quideʒ magnis aplis ſeu martyribꝰ pᷣt exiſtere rata:
imeaßtaytin int ilos vimiuim
ferio deita ſimii Calis nodo vomz in omn domin Dep
d
qqcu hullꝰ tentii terep̃ derũ eitoi voue dot

Aſtare queat. Ad hoc intende queſo ⁊ intellige:qꝛ nullũ iuſtoꝛuʒ ab iſta deuate excepit deus:vbi ait: Dij eſtj x filij excelſi omnes.—
De ſilitudine inter ignẽ ⁊ deitatẽ:
RExꝝ vt dicta meliꝰ(Ca.lxvij
v eluceãt:ↄſidera ſub exẽplo na
turã ignis ⁊ naturã reꝝ ignita
rũ:ſi foꝛte ibi aliq̃tenus queas ima ⸗
inari q̃liter illi ſůme deitati ꝓ mo ⸗
ulo tuo poſſis ꝑticipando deifica ri. Icce ignis vnꝰ ẽꝛ ⁊ in ſua natura
calidꝰ. In hñcigit ignẽ pone lignũ: plumbũ ⁊ ferrũ ſimul:itaq; cũ lignũ
fuerit in carbones ↄuerſum:⁊ plũbũ
liquefactũ:ita vt in carbonibꝰ nihil
niſi ignis appeat:⁊ plũbo nihil calo⸗ ris addi queat: necdũ tñ potef̃t fer ⸗ ro ĩ caloꝛe coeq̃ri qð nõdũ foꝛſitan penitꝰĩcã duit igni. Eicet igit᷑ aliud
alio magj in caloꝛe ꝓfecerit:ſingulũ
tñ ſernata natura ſui vſitato locutio⸗ nis mõꝛ ꝗꝛ qð ignituʒ eſt:ꝑ ſe dicitur ignis. Sic erit in illa beata ſuꝑnoꝛũ
ciuium ſocietate:de q̃ loqmur: NMam
quẽadmodũ hi qui ſũme deitati ſũt
Ppinquioꝛes:⁊ ob hoc alijs pᷣſtanti oꝛes:— dicent᷑? ita ⁊ qͥ illis ſunt in ⸗
ferioꝛeſ: qm̃vna ⁊ eadẽ q̃ ⁊ ii ſũme deitati pꝛo ſua capacitate ꝑticipant:
ſimili nomie deos dicẽdos neceſſe ẽ.
Talis honoꝛ vt p̃libauimꝰ iuſtis ꝓ modo meritoꝝ exhibebitur. Quiſq; vo malꝰ ecõtra ſic echonoꝛabit᷑: vt
in omni fetoꝛe deiectus:vermiũ etiã
dominio ſubijciat᷑. De potẽtia ⁊ ĩpotẽtia: Ca.lxviij.
Aodecima ꝑs beatitudinis?
d potentia: miſerie vo impoten tia. Verã ille potẽtiã obtinet qᷓ q̃cunq; voluerit facere pᷣt.ið qꝛ
nuilꝰ hic valet facere:nec verã po
tentiã põt hãe:qꝛ tñ qñq; qð vult fa cere:pᷣt:nec oĩno ĩpotentie ſubiacet. Serũ i futuro aut vere pᷣpotens:aut erit oĩo ſpq; ĩpotẽs. Bonꝰgůt qͥcqͥd volnerit:facere poterit ꝛqi ipm oĩ⸗
——
potẽtẽ
De ſimilitudinibus
eſſe merear:nð intelligo qͥ nã pacto
ĩoĩbꝰ ſue volũtati ↄcoꝛdãtẽ
habebit. Mal?o nihil qð velit age re quibit. Quãdo cũ tanto hono ⸗ re ⁊ cũ ceteris pᷣtaxatis hanc adept⸗ fuer om̃ipotentiã: nð video qᷓ rone poſſis cupere amplioꝛẽ. Igit᷑ dñ por ſeſſione haꝝ beatitudinũ quas digei ſ fueris: n ðne ſufficiens ti bi videbẽris? Et maxime inqͥs? Age igit᷑ ſi in om̃ibus iſtis vel vna die ſiẽ expoſita ſũt ſecurꝰvineres:gauderei ſine dubio. Si aũtimẽſe vel vno an⸗
no letificareris:⁊ fi roto tꝑe vite tue
qd faceres? Dares pᷣciũ? vtiq; libẽs
— habereʒ ⁊ memetipᷣm inſuꝑ iſic ⁊ nõ aliter ea adipiſci valerem. Ii vero ad hec oĩno ſecurus exiſte⸗ res:ꝙ ea dum viueres nullo euentu amitteres:omitto djcere vtꝝ vel co⸗ gitare poſſis:an nõ:quid exultatio⸗
nis tibi deeſſet. De ſecuritate ⁊ timoꝛe: Ca.lxix.
Zrtiãdecimã itaq; beatitudi t nis ꝑtem accipe ſecuritatẽ:mi ſerie vo timoꝛẽ. Mec alias ſiq⸗·
dẽ oẽs beatitudinis ptes confirmate
nec haberi poſſũt ꝑfecte ſine illa:ve rũ in hac vita nihil quis poteſt habe
re vnde ſecurꝰ valeat eſſe. Sub eo⸗
dẽ ein momento paupꝑ ex diuite:moꝛ tuꝰ ex viuo poteſt exiſtere. Ergo nec
alias beatitudinis partes:nec ſecuri
tatẽ perfectã hic habet. Quia tamẽ non ſemper patitur quod timet: ſed quandoq; effugere poteſt:nec ſũmũ
timoꝛem hic haber: In futuro autẽ aut ſeciritatẽ perfectaʒ:ant econtra ſummũ habebit timoꝛẽ. Ponus añt q̃cquid voluerit:habebit: ⁊ nihil ex
eo ſe amiſſurum timebit.
O nullus amittat ia ſemel ade⸗
pta bona: a.lxx.
d Ico ein:qꝛ ſi ea ꝑditurꝰ ẽ:aut iÿpe volet ea ꝑdere ſua ſpõte:
aut de volet ei nolenti illa auferre: aut aliqͥs alius dev foꝛtioꝛ ens: ea tollat ab illo: deo ⁊ ipſo non
volẽte. Sʒ certe nee ip̃e abiecto tõto bono in miſerias q;s ſe enaſiſſe g̃oſo exultabit recidere volet:nec deꝰ qͥi

nd tñ larga ⁊ clemẽti bonitate do⸗ nauit: id ei aliq auferre volet:nec vllꝰ foꝛtioꝛ deo ſuꝑueniet 3ᷓ deo iu⸗ ſtů ꝓtegẽte h illi inuito aliq̃tenꝰ tol let. Maiꝰ vo ⁊ ſꝑ toꝛmẽta q̃ patiet pauebit:⁊ nũqᷓ; ex eiſeuadere pot᷑it. De gaudio ⁊ triſticia: Ca. lxxz Aartadecima igit᷑ Heatitudi⸗ nis ꝑs gavndiũ:miſerie vo tri⸗ ttticiſ eſt. Saudiuʒ pfectũ ſolꝰ ille põt hĩe:qͥ pᷣdictas oẽs beatitudi nis ptes põt obtinere. Quaꝝ qꝛ vl⸗ lã nemo hic hãe pᷣt:patet:qꝛ nec gau
diuʒ ſummũ retinere valet: ſic⁊ il
le ſolꝰ vere triſtici patit᷑ ſũmã quẽ p̃ᷣdicte oẽs miſerie ꝑtes om̃ino coar⸗ tãt. Veꝝ qꝛ nullꝰ ex toto h eas pati/ tur:liq̃t:qꝛ nec in ſumma triſticia hic habeat᷑: In ſeculo autẽ futuro aut le ticia aut triſticia qͥſq; replehit᷑ ſñma. Bonꝰ eĩ qͥſq; oĩno tũc poterit gau dere:qꝛ pᷣdictas oẽs beatitudinis ꝑ⸗ tes obtinebit ꝑfecte. Quid beati⸗ iſto qᷓ tunc replebit᷑ iuſtus gaudio? Adhuc tñ ad cumulũ btĩtudiniſ ſue alið habehit vnde magis poſſit gau dere:qꝛ em̃ quiſ 3 ſic vt ſe alteꝝ ama bit: Patet: qꝛ ſic de illius felicitate vt de ſua gaudebit. Oqt igit ⁊ q̃n⸗ ta gaudia qui ſq; obtinebit q ð tot ⁊ tẽtis beatitudinibꝰ ſanctoꝛũ iubila⸗ bit. O ſi tm̃ de alijs q̃s vt ſe diliget gaudebit:quantũ de deo quẽ ſupꝛa ſe diliget:exultabit? Saudiũ em̃ erit ei intus ⁊ extra:gaudiuʒ ſurſum atq; deoꝛſum: gaudiũ circumcirca:vbiq; gaudium plenũ. Malus vero econ⸗ tra triſticia replebitur ſumma:quia om̃es miſerie partes quibus nihilo/ minus ſe circũſeptum ſentiet:ineui⸗ tabiliter ſine fine patietur ⁊ indeſi⸗ enter-(Ca.lxxijs De cupiditate mundani honoꝛis: Ic agñt ili qui mũdi huius ho T noꝛes appetunt:quõ pueri qui equũt᷑ papiliões Papiliões em̃ cũ volant:tramitẽ rectũ nũqᷓ; te nẽt: ß̃ huc illuc
Seati Anſelmi liber
65 ſeagitãt:cũq; ali⸗ cubi reſidere videãt᷑ nec ibi du moꝛñ
tur. Hos aũt cũ pueri caꝑe volũt: ei⸗
to pꝰ eos currere ſatagũt:⁊ qꝛ nð ad ſuos pedes ſed ad papiliones inten ⸗
dunt:aliquãdo in foueam cadunt: ſeq; immaniter ledunt. Plerũq; ve⸗ ro cũ eos vident alicubi reſediſſe:in ⸗ cedunt ſuauiter ⁊ caute vt cos vale ant comp̃hendere: qð dũ faciũt:ma nibus q́;; plaudunt:⁊ ad inuicẽ leni voce dicunt: Ecce iã eos habebimꝰ. Fed cum ꝓpius accedentes:eos ap pᷣhendere temptant: papiliões auo⸗ lant:ſi quando vo eos appꝛehende rint: exultant ð nihilo: quaſi magnũ quid fuerint adepti. Bimiliter auteʒ faciunt qui huius mũdi honoꝛes ap petunt. Honoꝛes em̃ huiꝰ mundi nũ qᷓ; certã tenẽt viã:ß incertis diuerti culis de vno ad aliũ trã ſuolant. Cũ q; ſub alicuius ſubſtiterint poteſta ⸗ te:nec ibi diu poſſũt remanere.hos ergo cũ ſtulti hoĩes aſſequi cupiunt: feſtinãt poſt eos quibuſcũc; modis poſſunt:⁊ qꝛ nð ↄſiderant qͥ eos mo do aſſequant᷑:ſed vt q̃ quo mõ adipi ſcant᷑:ſepius in grauia crimina deci⸗ dunt qͥbus ſuas aĩas vehemẽter le⸗ dunt. Aliqñ wo cũ viderint eos ali cubi qᷓſi paratos ſibi eſſe:accedunt ii luc latenter ⁊ multũ callide:vt qua ſi nullo ſciente valeãt eos obtinere: quo dũ appꝛopiãt: vchementer gau dent ⁊ exuitãt:ß̃ cũ ꝓpiꝰacceſſerint:
eoſq; ſe poſſe iã appᷣhendere putaue rint: honoꝛes de manibus eoꝝ ſeer⸗
cutiũt:⁊ aliqua ð cauſa ad alios ali⸗ quos ſetran fferũt. Quos ſi qñ ade⸗ Ee fuerint:gratulant᷑ q̃ſi aliquẽ ven
onoꝛẽ fuerit aſſecuti:cũ ad veri ho noris culmẽ ꝑuenire nõ poſſint:ſinõ
hos cũ ſuoꝝ jatiffactione commiſſo ⸗
rum reliquerint.
De ſimilitudine inter deum ⁊ ali
quẽ dominũ: Ca.lxxiij. TLa iter deũ ⁊ hoĩes agit?quò t inter dũm aliquẽ ⁊ ſeruos illiꝰ q vulgo naturales vocant᷑. Si
em̃ dñs naturali ſeruo aliquid iuſſe
rit:⁊ ſeruꝰdomino libẽter obedierit
cihine

ſeruꝰ qð debet ⁊ qð dño placet. iañt dñi ſui pᷣceptis reſtiterit:gr̃aß ipiꝰ ſtatim amittit:Quã ſi voluerit recupare:ac deinceps dño ſuo fideli ter ſeruire:ſicut pꝛius debuerat natu raliter feciſſe: ſi ei dñs tunc iuſſerit: iurat ꝙ eius obediat pᷣceptis:eiq; fi⸗ deliter ſeruiet qᷓ;diu vixerit. Quo fa cto dñs ei condonat 5 deliquit:⁊ ſi ita ſibi placuerit:aliqͥd ꝓpꝛietatj vñ viuat habere ↄcedit. Verũ aliquan to tgis trãſacto: ſeruꝰ paulatim ind pit qͥ iurauerat obliuiſci:⁊ ab amoꝛe dñi ſui tepeſcit: Et qꝛ ea q̃ dñs iubet ſibi dura vidẽt᷑:pᷣus quedã: poſtmo dũ plura tranſgredit᷑ donec in oĩbuſ
pene piurus habeat᷑:ſicq; rurſus dñi ſui gratiã perdit quõ pᷣus recupaue rat ſponſione coꝛrectionis: Quid ð amplius faciet? Quid aliud ꝓmitte re põt? Maturale ius coꝛrupit: iuſiu
randũ violauit: Eſt tamen alind qð
adhuc faciendũ inuenit ſeruꝰ. Licẽ tia eĩ dñi ſui aliqͥd retinuerat ðᷣꝓp̃e⸗ tate vnde ſe poteſt vt antea reconci⸗ liare. Poſtqᷓ;& ſe erraſſe cognoſcit:
ad dñm̃ ſuũ redit: eñ exoꝛans huiuſ⸗
modi verbis: ñe inquit confiteo?
meã iniquitatẽ:qꝛ qð tibi naturalit᷑
debuerã: quodq; poſtmodum iureiu rando ꝓmiſerãt:totum ad meã tranſ
greſſus ſũ miſeriã. Sed adhuc ſemel
indulge mihi ſi placet qcquid deliq:
⁊ ego tibi reddã quicqᷓd ꝓpꝛietatis ꝑ tůã licentiã hactenꝰ retinui:me au tẽ ip̃m ita in tno ſeruitio aſtringã ꝙ meñ ex toto voluntatẽ dimittã: tuaʒ vo in quantũ potero faciã. Et vt eã
ſemp valeõ implere:ponã me in illo⸗
rũ ſubiectiõe:q me illã ſciãt ⁊ velint docere: ⁊ admonẽdo:coꝛripiendo:ca ſtigando faciãt cuſtodire. De q̃bus oĩbus faciaʒ tibi iuſiurandũ:ſi mihi indulſeris qcquid hactenꝰ deliqui. Tũc dñs: ⁊ ego adhuc inquit indul geo tibi oĩa que petis ſi tu oĩa fecerj que ꝓmitttis: Sed hoc ſcias:qꝛ niſi hanc ↄuentionẽ cuſtodieris: vlſi eñã caſu in aliqͥ violaueris:niſi ad eandẽ
Pe ſimilitudinibus
penitendo redieris ꝑ aliã ʒuentionẽ me placare poterf· Sodeẽ itaq; mo do inter deũ ⁊ homies agit. Deem pꝛimo homini qͥddã pᷣcepit:cui ſiille obediſſet: ꝓfecto feciſſʒ qð facere de buiſſet ⁊ qð deo placuiſſet. Jed qꝛ illius pᷣcepuũ pᷣterijt:gratiã eius ſta⸗ tim ꝑdidit. Hãc ergo ſi voluerit ho⸗ mo recuꝑare ſicut deus iubet: iurat ĩbaptiſniate qð audiuimꝰ illũ ſeruũ iuraſſe. Sʒ qꝛ ⁊ ipm ſepiꝰ trãſgre⸗ ditꝛrelictis oĩbus cũ ꝓpꝛia volũta⸗ te monachus efficit᷑:aut ð monach? ſaluabit᷑: aut aliter dãnabit. De ſimilitudine inter diabolũ ⁊ ĩ⸗ pꝛobñ placitatoꝛem: Ca.lxxiitj. BErñ ſciendũ ẽ: qꝛ ſic placitat v diabolus ↄtra hoĩez: quð im pꝛobus placitatoꝛ ↄtra alium aliquẽ. Impꝛobus em̃ placitatoꝛ li⸗ cet nõ haheat rectũ:tamẽ ꝓpter im⸗ pꝛobitatẽ ſuã veniẽs ad placitũ:hoc qð ẽ iiuſtũ iuſtũ:⁊ qð ẽ iuſtũ oñdere vult iniuſtũ. Sed cũ eñ aliq́;s iuriſ⸗ peritus audit:⁊ qꝛ nõ rectã habeat cauſaʒ agnoſcit:iudicat eſſe iniuſtuʒ qð ille dicehat iuſtũ:⁊ eẽ iuſtũ qð il le aſſerebat iniuſtũ: ſicq; ille ↄuictꝰa placito diſcedit dolẽs ꝙ aliqᷓd facere 11 ñ poterit. Sʒ aliqᷓ;totꝑe trãſacto po⸗ 1 ſtqᷓ; hoc iudiciũ putat ðᷣbliuiõi eẽ tra ditũ:rurſus ſuq̃ incipit cauſam:dicẽs ſibi fieri iniuriã. Oe ſi aliqs ſibi dixe⸗ rit:hoc iã eſſe diffinitũ:dicit nõ recte eſſe iudicatũ. Bed ille qj ſemel iaʒ vt cit:non ãttendat ad ea que dicit: ſed tĩ dicat:qꝛ qð ſemel eſt bene diffini tũnð eſſe iteꝝ incipiendũ. Sic enim ſine laboꝛe ſempꝑ ab inimico ſuo ſeli⸗ berare poterit. Jilr aũt diabolꝰ pla/ citat ↄtra hoĩem. Locus aũt placiti hnius eſt coꝛ hoĩs alicuiꝰ. Ad hunc itaq; locũ diabolꝰ venit ad placitũ⁊ Et licet ſciat ꝙ rectũ ñ habeat:tamẽ ii aſſerit verũ eſſe qð falſum eſt: et ecõtra. Ibi nãq; diẽ cogitatðeʒ quã Imitttit verã eẽ:ſcʒ ꝙ hõ debeat mñ dũ diligere:diuitias ⁊ honoꝛes appe tere:delideria carnis adimplere:het

ria carnis abſcidere: elemoſynis pec cata ſua redimere:monachatũ deinũ accipe:hec ⁊ alia plura fexere. ð totũ veꝝ ꝓbatur eſſe. Sed cum ali⸗ quis qͥ inter rectos nõ rectoſq; cogi⸗
tatus ſcit diſcernere: audit diaboluʒ
in coꝛde ſuo hec dicere:iudicat iniu⸗
ſtñ eſſe cogitatuʒ quẽ ille eſſe iuſtum dicebat:⁊ eſſe iuſtũ quẽ iniuſtũ affir
mabat. Et hoc iudieio facto abijcit ĩ
iuſtũ ⁊ ſequit᷑ iuſtũ:ↄtẽnenſq; ſeculũ accipit monachatũ. Sieq; diabolus uictꝰ a coꝛdis placito recedit:ↄtri⸗ ſtaturq; qꝛ vincere nõ potuit: ß poſt ð ſperãt diabolus qꝛ homo oblitus fůerit qð antea ſic indicauerat:putãſ eñ ĩaliq̃ ꝑte poſſe ĩuenire imunitũ: ad eundè locũ coꝛdis reuertit᷑:reno⸗ natoq; placito qᷓſi nõ recte diffinito Hquerit. Ox ſi ille ꝓ certo cognoue⸗ rit qꝛ reetũ iudicaiit ĩ eo ꝙ ſecin re linquendũ eſſe cenſuit: diãbolꝰ ſta tim nõ eſſe rectũ reſpondet:vt eñ tã cito vłita oĩno deſereret:adhuc poſ⸗ ſe ſibijpſi remanẽdo in ſeculo indul⸗ gere: Fenpibne vłſuis ad eñ reſpici⸗ ẽntibꝰ buenire. Bʒ ille qᷓ ſemel mũ⸗ dũ ipᷣmq; diabolũ recte ſupauit:non curãt ea que fraudulenter ille dicit: ſed firmum tenet:qꝛ qð ſemel iuſte ẽ
ſtabilitũ: nð eſſe denuo deſtruendũ:
Et qð recte diffininit relinquẽdũ:nõ eẽ iten appetẽdũ Sic em̃ facile deo ſubueniente diabolũ poterit ſupare.
De ſimilitudine inter deñ ⁊ quẽli
bet regem: Ca.lxxv.
d Eus ip̃e ſie inimicitias exercet
aduerſus diabolũ quõ rex q/ dã contra pꝛincipẽ quendã inimicũ
fuũ. Hic autẽ rex hʒ in regno ſuo vil
lã admodũ amplam. De regno ⁊ villa ⁊ caſteilo ⁊ diui⸗ gione La. lxxv. 1 W vüla vo ceilũ quoddaʒ:
eati Snſelmi liber his ſimilia facere: qð quidẽ falſum eſt. Ex alia vo pte dicit eſſe falſuʒ ꝙ
pomo debeat mundũ relinquere:di⸗ uitias ⁊ honoꝛes contemnere:deſide
ſupꝛa taſtelnñ viuigi⸗
onẽ. In villa quedã domꝰſunt vali deꝛplures inualide. In caſtello autẽ firmitas eſt tanta:vt ſi aliq;s illuc cõ
fugerit:niſi inde redierit: ab aliq̃ ledi
nõ poſſit. Tãta vo ſecuritas eſt ĩ di⸗
uigione: vt ſi qͥs illue ſfemel poterit aſcendere: nuqᷓ; eñ inde libeat redi⸗
re. Hec auteʒ oĩa ille rexhʒ in ptãte
ſua. Inimicꝰ vo eiꝰ ẽ ita foꝛtis vt qͥe qͥd et᷑ villã innenit:ſinevllo obſtacu
lo comphenſũ abducit. In ip̃am q́;
villã ſepiꝰ intrat:⁊ domos qjð inuẽit inualidas:violat: eoſq; qui inhabi⸗ tãt captiuos cũ ſuis aſpoꝛtat · Illas NVo qᷓs firmas üuenit poſtq; eas irrũ⸗ pere heqͥt: ad extremũ inuitus dimit tit. In caſtellũ qͥʒ; nõ põt aſcendere: nec illuc ↄfugientibus qͥcqᷓ; mali fa cere:niſi redierint ad pᷣliũ ville. Sʒ ſi amoꝛe ſuoꝝ parẽtũ redierint:qꝛ eos audiũt occidi ⁊ male tractari: vel ꝑ foꝛamẽ aut feneſtrã curioſe reſpexe⸗ rint:tunc eos facile occidere aut vul nerare poterit. Quapꝛopt᷑ neceſſe ẽ eis vt nũqᷓ;; ad clamoꝛẽ parentũ attẽ dant:nec ad bellandũ reuertant᷑ vel
reſpiciãt:ßᷣ ſꝑ vt ceperunt fugiãt:do
necvſq; ad ſũmitatẽ diuigiõiſ ꝑuene
rint. Poſtqᷓ; em̃ illuc ꝑuenerint ert
oĩno lecuri. taq; rex ille deꝰ eſt qui cũ diabolo bellũ habet. Hic ĩ ſuo re⸗ gno habet chꝛiſtianiſmũ: in ſuo ve⸗ ro chꝛiſtianiſmo monachatuʒ:ſupꝛ mõachatũ ↄůſationẽ tãtũmð ãgelo rũ. In chꝛiſtianiſmo qͥdã in virtuti⸗ bus ſunt validi:plures vo inualidi. In monachatu aũt firmitas ẽ tanta yt ſi qͥs illuc ↄfugiens:monachꝰ effe ctus fuerit:niſi inde penitẽdo redie⸗ rit:a diabolo ledi nõ poſſit. In ange loꝝ Vo ↄuerſatiõe gaudiũ ẽ ſecuri⸗ tatjtãte:vt qͥſqͥſ illuc aſcẽderit:nolit
ide vnqᷓ; redire. hec aũt oĩa rex idẽ
de habet in ptãte ſua. Inimicus vo eiꝰ:id eſt diabolꝰtãte ptãtis ẽ:ꝙ oẽs iudeos atq; paganos qͥ;s e chꝛiſtia⸗ niſmũ ſuñ repit:nlło obſiſtẽte rapit: ⁊ ĩifernũ deiergit. In ip̃m qͥʒ chꝛi
ſtianiſiũ ſepiꝰ intrat:⁊ eos q̃ð debi
turpo erat:An loillos net mil 9cccpiſj c delucre tin leui lẽpotor ſuntnte Ali ei

les inuenit:tẽptãdo violat:aĩas qꝙ; roꝛꝑibꝰinhĩtãtel captiuas aſpoꝛtat: Illosvo qͥ foꝛtes ſunt ⁊ bñ inuniti: poſtq; eos ſuꝑare neqͥt:tãdẽ licet tri ſtj oint mõachatũ qͥʒ; ñ valet irrũpe: nec his qͥ mõachi effecti ſũt: qcqᷓ; facere maliniſi ad ſeculũ redie rint— vel aliq̃ pentũ affectide. De ſilitudine inter monachũ ⁊ po tionẽ ⁊ medicũ ⁊ abbatẽ: Ca. lxxvij. Ttẽdãt nouicij qꝛ ſic agit qui a monachatꝰ grriꝑit difficultatẽ qnẽadmodũ infirmꝰ qͥ graueʒ accipit potiõʒ. Pleꝝq; etem̃ ↄtigit vt qͥ aliquã patit᷑ ĩfirmitatẽ coꝛꝑis: potionẽ q̃rat qᷓ ab illa infirmitate cu rari valeat. Cũq; ei medicꝰ diẽ vt il lã vłdlã potionẽ accipiat:⁊ ſic ſana ri pot᷑it. Emit eñ:vłgratj eñ accipit datã. Sʒ cũ potio foꝛtj:eiꝰ viſcera ri matf:mẽbꝛa oĩa ꝑeurrit:malos hũo⸗ res Zhit: vires tollit:coꝛpꝰdiſſoluit: terre infirmũ ꝓſternit: deſideriũ ma
ximũ bibẽdi in eo accẽdit: vłdoꝛmi⸗
endi vel foꝛas ad vẽtñ cũdi:eiq; me
ditꝰ hec interdicit cõminans:qꝛ mo⸗
riet ſi h fecerit. Heu me infirminqt: cur potioneʒ hanc accepi? male mihl erat:⁊ mõ ẽ peiꝰ. Heu q̃nto meo ma
lo illos vidi qͥ ↄſiliũ mihi deder̃t:
nec mihi qꝛ ⁊ h me opteret pati pᷣdi xerũt. Si em̃ h ſciſſeʒ nunqᷓ; potionẽ accepiſſem. Sic ⁊ ſic iſte ↄquerit dñ potiõe coartat᷑. Cũ Vo mali hũ oꝛes deſlncre ceꝑint: totũq; coꝛpꝰ paula tim leuiari:gaudet ⁊ exultat:qꝛ ta⸗ lẽ potionẽ accepit ꝑ quã ad p̃ſtina ſanitateʒ redire ſe ſentit: ⁊ hoĩes q̊ ↄſiliũ ei dederũt benedicit. Jilr wo multotiẽs accidit vt aliq́s qͥ aĩe ſue infirmitatẽ ↄſiderat: medicinã inde ſpũalẽ querat:q̃ ab illa vitioꝝ ſuoꝛũ
—
—
infirmitate mũdari valeat. Cũq; ei
aliqs ſpñalis hõ dicit:ꝙ ꝑ monacha tũ poſſet ſaluari:dat quieq́d habet: vt in monaſterio aliquo ſuſcipiatur: vel ei gratis aliqů ↄcedit᷑ ⁊ ſuſcipit᷑.
Bʒ cũ oꝛdis difficultas cogit eũ vi gilare duz vellet doꝛmire:eſurire dů
Beſimilitudini
nE
ſũt q̃ſi nutritiſctĩwo hoĩes q̃ñ ↄſi.
vellet edere:ſitire cñ velletbibere:ta⸗ cere dũ vellet loqᷓꝛlegere vłcãtare cũ
vellʒ qᷓeſcere:ſedere cũ vellʒ ſtare vł
ãbulare:aut ſtare vłã̃bulare cñ vel⸗ let ſedere: Iniurias ſuſtinere mſtas: ꝓpã volũtatẽ ex toto deſerere: We miſeꝝ iqͥthũc hĩtũ q̃re ſuſcepiꝰantea
male agebe;:ß mõ peiꝰ ago: qꝛ tot ⁊ tãta q̃ mihi iubent᷑:adiplere ñ valeoꝛ
⁊ vix niſi inuitꝰ aliquid boni ꝑficere
valeo. Quid igit? ve mihi ve mihis vt qͥd his eredidi qͥ mihi h ↄſuluer̃:?
utabã ꝙ oẽs iſti hoĩes eẽnt ſã
Hec ⁊ his ſilia nouiciꝰ dicit dñ oꝛde illi ĩp̃mis videt᷑ grauis. Ged poſtqᷓ; ſentit ⁊ ſecuʒ ↄſ hec vnani⸗ miter patiẽdo ſic oiia jua poſſe abo leri pctã:ſicq; ſanitatẽ aĩe citiꝰ recu⸗ perare:totuʒ qð antea graue videba tur:paulatim leue effieit᷑?⁊ q̃ſi iã ni⸗ hil male habẽs:letari incipit:deo gra tias agit qꝛ monachatuʒ ſuſcipe me⸗ ruerit:⁊ oẽs qui tale conſiliũ ſibi de⸗
derũt:benedicit. de contentione inter monachos
nutritos ⁊ ↄuerſos: ¶ Ca. lxrviij Brũ qꝛ de ↄuerſis ⁊ nutritꝰcð
v gregat̃ oꝛdo monachoꝝ:dicẽ
ũ quia ſolet eſſe ↄtẽtio que⸗ dã inter nutritos monachos atq; cõ uerſos. ttendunt em̃ nutriri ſe nui⸗ la crimina commiſiſſe:nec ſe in feculi ſoꝛdibus coinqnaſſe:ſʒ quia mũdas ab infantia vitam duxerunt:⁊ in dei ſeruitio ſemꝑg laboꝛauerũt:Illos ve ro ecõtrario vixiſſe iderãt: ⁊ ideo
merito inferioꝛes eſſe iudicãt. St cõñ
tra quia conuerrſi ſcientiã exterioꝛũ
habent:res monaſterij aria inneni⸗ unt:oꝛdinem qͥʒ; ſuũ feruentius ple⸗ remq; cuſtodiũt: los vero eo ſemeli⸗ oꝛes illis eſtimant:ſicq; alijs alij ſeð
ctant:nutritis ipᷣis nece
in his valere ↄſiderant:ideo
ferunt dum non ſuam ſed alioꝝ infir mitatẽ attendũt. Iʒ ſi vere mõachi eẽnt:ſic eſſet int᷑ eos quõ inter ange ⸗ los in celis ⁊ hoĩes ſctõs. Tngeli em̃

Seati Snſelmi liber
uit:multiſ emendare tẽpta ẽ ſi nihil ꝓficere põt: venit
ad abbatẽꝛ⁊ talia ei refert:Dñe inqͥt
Sʒ nee angeli ſanctos deſpiciũt:q? tẽptatiõibꝰaliqᷓ victi ſũt:nee ſancti ãgeios · qꝛ nullã quã vin cerẽt paſſi funt tẽptationẽ. Si em̃ michael dice ret petro: Tu dñm negaſti:po ſſet pe trus reſpõdere: Veꝝ dẽ ẽ að dicis: F tu ꝓ dño nunqᷓ; vel vllũ colaphuʒ ſuſtinuiſti.ð oĩno nõfaciũt:ſʒ ita exiſtunt ↄcoꝛdes ac ii oẽs eſſent an⸗ geli vłhoies. Sic ð ſunt iſti ac ſi nu triti ſint oẽs aut ↄuerſi.. De ſilitudine inter monachos ⁊ an ⸗ gelos: Ca. lxxix. Iceſt inter monachoꝝ ↄgrega tionẽ in terris ⁊ ↄgregationeʒ angeloꝝ in celis:quõ inter eos qᷓ adhuc funt exterius in cella noui⸗ tioꝝ:⁊ illos qͥ iam ſunt interius ĩcõ⸗ egatione monachoꝝ pᷣualẽt om̃ibus ſe ꝑfecte cuſtodiunt. Nos em̃ abbas ꝑ ſemetipᷣm iã oĩa docuit que vult eos obſeruare:illis vo ma⸗ iſtros ex iſtis pᷣ ponit qͥ eos doceant 5 debeant cuſtodire. Iſti iam ꝓbati ſunt in om̃i hũilitate ⁊ obedientia et eien ⁊ obſeruatione oĩm q̃ oꝛ⸗ do expoſcit: lli vo adhuc ꝓbandi ſunt vtꝝ velint eſſe humiles:obedi entes:patientes ⁊ obſeruare om̃ia qᷓ dꝛdo reqͥrit. nũquenq; ð illoꝛum is qᷓ ei magiſter deputatꝰ ẽ ꝓbat ⁊ ar endoꝛ:increpando. Plerũqʒ etiaʒ lagellando tẽptat an— ad ſuſci piendũ ĩ ↄgregatione a ioꝝ exiſtat. Muẽ ſi viderit cuncta patiẽter ſuſti nere:⁊ alioꝝ ↄſoꝛtio ꝑ ofia dignuʒ eſſe:venit ad abbatẽ ànnũciãs ei co ram om̃i ↄgregatione:Dñe inq̃t no⸗
nitiꝰ ille quẽ mihi cõmẽdaſtis ita ꝑfe
cte ſe habet oĩbꝰmõis ꝙ iã eſt dign⸗? inter nos eſſe ſi iubetis · Quibus au diris abbas aut eñ recipit cõmuni cõ
ſilio fratrũ:aut adhuc dimittit ad ex ⸗
emplũ alioꝝ nouitioꝝ. Sicq; de iſto
nouitio 2dicneagtt ſernoꝝ dei cõ⸗
ſoꝛtio iam dignus habet᷑. llũ autẽ nouitiũ quẽ magiſter ſuꝰ viderit ino bedientẽ: impatientẽ:ſuperbũ:ſuſce ptione indignũ:poſtqᷓ; eü diu tolera
uit:tandẽ
nouitius ille quẽ habeb in cuſtodia vt eñ docerẽ:quõ poſſet eſſe dignus ↄuerſatione noſtra: ita ꝑuerſe ſe ha⸗ t in oĩbus q̃ agit: vt nec inter reli⸗ quos nonitios dignus ſit conuerſa/ ri. Pꝛouidere itaq; vob cõuenit qͥd potius de eo faciendũ ſit. Ad hocil⸗ ie reſpondẽs:magiſtrũ hoꝛtat vt eñũ adhuc oĩibus modis emendare cone tur:dicens: melius eſſe illũ inter reli quos tolerare qᷓ; ad ſeculũ reuerti di mittere. Sicq; nouitius iſte nec in cõ gregatione recipit ꝛnec a cella noui⸗ tioꝝ erpellit᷑. Silr& eſt ↄſiderandũ ꝑ om̃ia inter deñ ⁊ angelos ⁊ mona⸗ chos: quomodo inter illũ abbateʒ ⁊ magiſtros atq; nouitios. De ſimilitudine inter deñ ⁊ quẽli bet imꝑatoꝛẽ:—
v ⁊ hoies ⁊ angelos: quõ inter impatoꝛem terrenũ ⁊ ſibi obſe quentes. Tria qͥppe ſunt genera ho⸗ minũ q terreno iꝑatoꝛi ſeruiũt. Ali eĩ ſeruiũt ꝓ rerris qᷓs habent:nihi aliud q̃rentes niſi qð tenẽt. Blij qꝛ terras recuꝑare volunt quss eoꝝ pa rentes aliqua ſua cuipa pdiderunt · Blij vo ſolidatis tm̃. Illos itaq; dñs honeſtiꝰtractat qͥ nihil vnq; de ⸗ liquerunt:nec aliud q; qð habent qᷓ⸗ runt.i radicati ſunt ⁊ fundati:nec euelli foꝛmidant:dũ ſe in voluntate dñi ſui ↄſeruant. Illos vo quoꝛum parẽtes ſibi peccauerũt:quiq; ꝓ illo ⸗ rũ hereditate ſibi ſeruiũt: aliquãdo
vilius tractat:modiſq; diuerſis tem ⸗
ptat:videlicet ↄuitiãdo:cõminãdo quedã grauia iubendo:qñq; etiã fia
ſi hec oĩa humilit ſu⸗
inuerint: ⁊ dñi ſui miſericoꝛdiã pa·
tienter expectauerint:tandẽ eis dñs
hereditatẽ patrũ ſuoꝝ reddit. Pi ve ro noluerint hec tolerare:nec ſuã v
lẽt he reditatẽ recnꝑerare: necaliud vult eis dñs dare. li autem qͥ nibi
Ca.lxxx. dendũ eſt ſic eſſe inter deum
npan nnů ali ſun. S quiſunn cgen
ẽ titudin miſſon hoiesb luntat in pis tarioi thi nodis go pere tris gen
hitun
1
poſi nůda
riog
vtn donece pltredi recam
berch occider

aliud querunt qᷓ; ſolidatas: ⁊ vt hñ paſe— ꝛrãdin impatoꝛi obſcquunt᷑ qᷓ;diu h eis largif: ue ſi illis abun ãter donauerit: laudãt eñ:⁊ dicũt:
qꝛ Ne dño tali ᷣuiendũ eſt: qꝛ talia
ßuiẽtibus ſibi cõfert. Si vero hec il ⸗
lis dare deſtiterit:ſtatim recedũt ipᷣo
vitupato:⁊ incipiũt ſeruire ipſiꝰ ini/
mico. Tria igit᷑ hec ſunt genera ho ⸗
minũ alicui terreno impatoꝛi militã tium. Iilr aũt tria ſunt genera eorũ qui ſupno regi deſeruũt. Pꝛimum
em̃ genꝰ ſunt angeli:qui etẽrna bea⸗
titudine ſtabiles ſihi ſine omni inter miſſione ſunt ſeruientes · vliud vero hoĩes honi ſunt qͥ inq;tũ pñt ſue vo⸗ luntati obediũt ſicq; ad regnũ celoꝝ in pãis ſui ade culpa pditium heredi tario iure ꝑuenire cõtendũt. Tertiũ sñt hi qui tĩ ꝓ terrenis ſeruiunt cõ modis q̃ſi militeſ ſtipẽdiarij. Bic er/ go per oĩa eſt cõſiderandũ inter hec tria generax deũ:quõ inter alia tria ſupꝛa dicta ⁊ imperatoꝛem ſuum. Quid mðacho ꝓſit:ſi aliqð bonñ inuitup faciat: Capln.lxrxj. ntingit aliqũ quẽpiam ſic c abũ dare humoꝛibꝰ malis vt wiſi ſecetur aliter ſanari non poſſit.&t ergo ab eis poſſit ex toto
mũdari: ſpõte ſua pꝛius ſe facit liga
ri:rogãs etiã eos qui eũ ſecturi ſunt vt nd enm dimittãt qͥcqᷓd ipᷣe dicat: donec eum ꝑfecte ſecherint. Cum ð putredinẽ pungere ceperint ⁊ reſeca re:clamat?⁊ dicit ſe pꝛiꝰnihil mali ha
bere:cõminat᷑q; eos niſi eñ dimiſerit occidere. ʒ illi qͥ eñ;̊ dicere ꝓpter
doloꝛem ſciũt:nð verba illius atten ⸗ dũt:ßᷣvt ceperãt putredinẽ ꝑfecte ab ſcidũt. Cum aũt ad plenj mũdatus meliꝰhabuerit:eiſdẽ qᷓſ antca mĩabat᷑ occidere:gp̃as agit:ꝙ nð e ad volũ
tatem ſuã dimiſerit. Quid&? NMun/
qð nõ ideo ꝓdeſt ei ſectio qꝛ eã tole⸗ rauit inuitꝰ cum ad eam tolerandã ſe fecit ligari põtaneꝰPꝛodeſt re⸗ uera:qꝛ per ed abſciſa eſt infrmitas: ⁊ reparata eſt ſanitas. Similiter añt
Be ſimilitudinibus
. 3 2 —
plerumq; contingit vt aliquis redii⸗
t vitijs⁊ intelligat ꝙ alit᷑ ſaluariñ valeat hiſia ſe ferro diſtrictioꝛis pe⸗ nitẽtie fuerit reſecata: vt ð inde pur gari ꝑfecte qᷓ̃at· alicubi ĩ monaſterio
ſpõteẽ ſua ſe alligat. Pꝛofeſſionẽ et⸗
em̃ faciẽſjpi ſtabilitatẽ moꝛũqʒ ſuoꝝ
2uerſionẽ ꝓmittit: ſeq; intra mona⸗ ſterij clauſtra eo tenoꝛe yecludit: vt medici ſpũales videlicʒ ſui paſtores qui eũ coꝛrigere debent:qͥcquid ipſe poſtea dicat nõ eum dimittant:ß eiꝰ vitia reſecẽt ⁊ emendẽt. Atplerũ q; cum eum ceperit ad melioꝛa ſtimula re: ⁊ eius vitia coꝛripiendo reſecare: recalcitrat atq; iraſcit:dicens ſe non eſſe culpabilem vnde repꝛehẽditur: ipſoſq; qui eñ arguũt aliquãdo etiã perimere minat᷑.ihi vero qui hoc eñũ ꝓferre pꝛopter oꝛdinis deſtrictionẽ cognoſcunt: nõ eum ideo dimittunt:
ſed ab eo diſtricte ſtulticiã vt pᷣualẽt
nunc hoc: nũc illo modo abſcidunt. Cum itaq; fuerit emẽdatus a vitijs: ⁊ mitioꝛ factus: ad ſe reuerſus eiſdẽ gratias reddit: quibus iraſcebat᷑ ꝙ
eEum repꝛehẽſum coꝛrexerint. Quid
igit? Munqͥd nã ideo nõ ſibi ꝓderit illa tãta diitrictio:qͥa eã infirmitatẽ
carnis inuit?ꝰ ſuſtinuit:cũ ad eã ſuffe
rendam ſpõte ſua in monaſterio ſe al ligauerit? Pꝛoderit vtiq;:qꝛ ⁊ ꝑeã
liberatur ab omni infirmitate vitio⸗ rum: ⁊ redit ad veram ſanitatẽ vir⸗ tutuʒ. Bed dic etaliquis: Weliꝰ eſſet vt deo ſine pꝛofeſſione ſeruiret ſpon ⸗
taneus qᷓ; in monaſterio ꝓfeſſione ſe
— ſeruire cogeretur inuitus.
magna ſit ſpes monachi pꝛo⸗
feſi: Capitulum lxxxij. „— Aic autẽ reſpondendum:qa h ytanta diſtãtia eſt inter illum Qni non vult facere deo pꝛo⸗ millionem ſeruiendi ſibi: ⁊ eum qui libẽter eam facit: qᷓ;ta inter homines
duos qui ambo ex debito debent ſer⸗
uire dominũ vn:ſed vnus eoꝛum ac
cedit ad dominũ ⁊ dicit: Vomine ex toto coꝛde tibi ſeruire volo: ſed mie r

ſi hoe tibi ꝓmittoꝛ⁊ poſtes tibi peccã rem: grauiꝰ delinquẽs grauioꝛi vin dicta dignus exiſterẽ: quãto aũt me⸗ lius potero ſerutã tibi:ſed ſi qñ pec⸗ car ero tibi: indica me vt illũ qui ſe tii eſfe fidelem minime gniſit· lit vero venit ⁊ dicit: Domine ex toto coꝛde te diligo: tibiq; fidelitatẽ ⁊ b⸗ iectionem ꝓmittoꝛ vt ſialiquã do fe⸗ cero cõtra pᷣceptum tuũ: non me iu⸗ qices vt alienũ: emẽdes vt ꝓpꝛiũ Fᷣuũ. His itaq; dictis euenit vt ambo idem peccatum poſtea faciant:ac de⸗ inde penitẽtes ad miſericoꝛdiam do mim fui veniãt. Dicit itaq; domi nus illi qui ſibi fidelitatem pꝛomittere noluit: Quare ꝗ feciſti? At ille: Do⸗
dit fernen ti
amoꝛe cuſtodiat: maio⸗ ren qᷓ; laicus miſericoꝛdiam conſe/ quetür:qᷓ;tumlibet ille peniteat ſecu⸗ laribus ãdhuc detẽtus. Ji vero pe⸗ nitere noluerit: maioꝛi qᷓ; laicus dã⸗
nationi ſubiacebit · 5 De ſimilitudine inter monachũ peccantẽ ⁊ laicum: Caplin lxxxij. Aod vt aptius a ſimili vide⸗ amus: hoĩes duos vniꝰ dñi
ßuos itueamur. Tmbo ita
g domino illo poſſeſſiões ꝓpꝛias. tineãt ſibi: iureiurando ꝓmiſſo ꝙ ei fideles eriſtant. Vnus tů illoꝝ cõdi tione tali hoc faciat: ꝙ ſi quid in cũ qñq; delinquat:deꝓꝛio ſuo ꝓut fu ⸗ erit inſtum ſibi emẽdet. Sliter vero dñm adeo diligat:vt nihilꝓpꝛium re
mine inquit cõfiteoꝛ quia deliqui: ß tinere:ſed omnibus ei dimiiſis fami⸗
tamẽ non me tibi non eſſe delicturũs miſi. Bed ille:Ideo ne inquit no⸗ uiſti mihi fidelitatem ꝓmittere: vt poſſes cõtra me liberius pectare? Er go ⁊ ego cðtra tetnõ vt erga meũ: ð vt aduerſus alienũ agam:totiq; qð erit mei iuris vſq; ad vltimum qua/ drãtẽ exigã. Hoc itg iudicato ↄuer⸗ tit᷑ ad aliũæa dicit: At tu ſerue qͥ mihi fidelitatẽ ꝓmiſeras: ⁊1ð tibi masis canere debueras:q̃re B feciſt? At il⸗ ie. Sñe ait:Cõfiteoꝛ reuera me deliqſ ſe:tibic; fidelitatẽ ꝓmiſiſſe ðᷣ poſtq; me pẽitet qꝛ deliq: deheo ego peiꝰpã ti qꝛ tibi fidelitatẽ añqᷓ; deliqͥſſẽ ꝓmi ſi:q; ile qᷓ hãc tibi nð vult ꝓmittere et poſtqᷓ; peccauit? Ideo quippeme volui eiſe tuñ: vt ſi quãdo peccarem nð me iudicares vt alienũ:ð emẽda⸗ res vt ꝓpꝛium. St dñs: Ira eſt inqͥt vt dicis:Cum ð voluero de te vindi etã accipiã vt de meo. Bic aũt ⁊ de⸗ inter ꝓfeſſuʒ monachũ ⁊ nolentẽ ꝓ⸗ fireriudicat ſi eos cõtra eñ peccaſſe peniteat. Non ſolum autẽ ꝓfeſſum minus iudicat nõ ꝓfeſſoꝛ ðᷣ etiam qͥ· libet laico adhuc in ſeculo ↄſtituto. Licer ein vterq; idẽ pctĩ cõmittat: tñ toto ex coꝛde monachũ peniteat deliqͥſſe:cunq; oꝛdinem cui ie ſubdi
liarius ſibi malit ſeruire. Hoc etiam pactũ cum eo faciat ꝙ ſi aliquando quid ↄtra eum cõmittat: de ſeip̃o nõ de re aliena ſed vt de ꝓpꝛio quã vo⸗ luerit vindictam aſſimnat. Pis igit actis ſi culpã eandẽ cõmittat vter⸗ q;:ac deinde penitentia ducti velint emendare: ſed ille de ꝓpꝛio qð nec adhuc totũ vult dare pꝛo illius cul⸗ pe ſatiffactione: iſte vero de ſeipſo quoniã etiam totũ iam pꝛius domi ⸗ ni ſui mancipauerat poteſtati: vide atq; dominꝰꝙ ille tantũ facere nolue rit: fed poſtqᷓ; ſibi peccauit qᷓ;tum iſte pꝛius q; in eum delinqueret fecit e quo inq; maioꝛẽ velle videt᷑ habe⸗ re miſericoꝛdiã:an eum illo videtur velle mitiꝰ agere quẽ operibꝰ cõpꝛo⸗ pat ſe minꝰ diligere? H ſihũc alteꝝ
velit altero duriꝰ arguere: Berue in
quiens male tu qᷓ;to mihi eras famt liarioꝛ:tanto es culpabilioꝛ: Poteſt iſte ſibi reſpondere: Dñe inquiẽs ve⸗ rum eſt quod dicis:ſod qᷓ;diu penite⸗ re nolunac poſtqᷓ; toto ex coꝛde peni teo: meq; ipſum in emẽdationem trů do: nunqd nam peꝰ illo debeo pati qui nee iliud quod habet tibi totum vult dare pꝛo ſatiffactione ſui cõmiſ ſi? Juſtum ne videtur vt quia te mã⸗

gis dilexi: minoꝛẽ debe am miſericoꝛ diam conſequi: immo maioꝛem mi⸗ hi facere deberes miſericoꝛdiã quo nullam maioꝛem tibi facere poſſum
ſatiſfactionem? Quid aliud dominꝰ
diceret:qᷓ; quod veritas habet? Hñc
ergo mitiꝰiudicat vt ex toto pꝛopꝛi⸗
um: Illum vero ſeuerius vt minus ſibi pꝛiuatuʒ. Sic ergo⁊ deus celeriꝰ indul get monacho qui ſe eitotuʒ cõ⸗ mittit: qᷓ; laico dare nolenti vel ſua pꝛo his que commiſit. De ſimilitudine inter monachum x arboꝛem: Capitulum lxxxiii. Tenim rurſus a ſimili poteſt g videri:acceptabilius eſt deo bonum opus monachiqᷓ; ho ⸗ mimis euiuſqᷓ; ſecularis. olet qͥp⸗ pe accidere duos eſſe homĩes ſub do mino vnoꝛſingulas habentes arbo⸗ res in pꝛopꝛio ſolo. Arhoꝛeſaũt ille fructum ferunt bonum vtriq;:Verũ illi quia dominum inequaliter dili⸗ ligunt:⁊ ei de fructu earum imparit ſeruiũt: Vnus enim eoꝛum quia cuzʒ minus diligit: cum arboꝛis ſue fru⸗ ctus fuerit maturus: colligit: fertq; inde dño ſuo qᷓ;tum ſibi fuerit viſuʒ. Adeo autẽ dominum alius amat vt ad eum veniẽs arboꝛem ipſam ei of̃⸗ ferat. Domĩe inquit arborem habeo quandam:bonuin valde fructum fe rentem:que quia veſtre congruit di⸗ gnitati: malo eam veſtri eſſe iuris qᷓ; mei: eam igitur offero vobis vt amodo vobis fructificet ſoli: ipſam quoq; veſtro aſſignabo pꝛepoſito: vt ex ea fructũ colligat:ĩdeq; vobis pꝛout velle vos nouerit diligenter deſeruiat: Iʒ etiã ego qᷓ;ta diligẽtia potero: eandẽ veſtre vtilitati cuſto⸗ dire curabo. Cuius igit᷑ hoꝛum ob ſequiũ dño illi magj videt᷑ acceptũ? An illius qͥ q̃ntũ cunq; voluerit dat ei de fructu ꝓpꝛie arboꝛis? Immo mag! illiꝰ qͥ arboꝛẽ totã dat ei cũ fru ctu. Sic x ſeruitiũ monachi deo eſt magis acceptũ:qᷓ; hoĩs ſoclaris. Ip li em̃ ſunt hoies duo:qͥ ſ deo velut
De ſimilitudini
arboꝛes q̃ſdã hñt ſeip̃os. Ihi quoq; vtriq; ſunt apti ad ferendũ fructum opis boni. At qͥq; non eodẽ mð dili it deũ:nec ei ꝑiter bene opando de eruiũt. Beculãris ein qꝛ eũ minꝰ di ligit:tũe tin cũ bñ oꝑandi animũ ha buerit: boni opis offert deo quantũ voluerit:WWonach?ꝰ vo eñ diligit in
tãtum:vt ad eum accedens totum ei
offerat ſeipſum:factis ac verbis allo⸗ quens eum:omine inquit mee ha ⸗ ctenꝰ poteſtatis erã: quodq; mihi li⸗ bebat bonum malum ve faciebam: Aerum quia tuus omnino deheo eẽ⸗ tibiq; ſoli tantum bona opera fructi ficare:me totum tue trado poteſtati: vt amodo tibi fructificem ſoli: quod vt meliꝰ tibi facere valeã: me vni ex cccleſie tue pꝛelat ſubdã: qui me cu ſtodiens ea tantũ opera do ceat age⸗ re que tibi nouerit magis placere: ð et ego pꝛo modulo meo meipſum cu ſtodire ſtudebo: Cuius ergo mnunus deo eſt acceptabiluis? An illius qui ſibi offert quedam ex operibus ſu⸗ is: plurima vero ſubtrahit? Immo illius magis qui dat ei ſeipſum cum oꝑibus cũctis. Mec ideo pꝛopꝛia pᷓ⸗ uatur mercede: quia ſepe bonũ op? cogitur agere. icut enim is qui ar⸗
boꝛem totam commiſit pᷣpoſito dñi
ſui vt ex ea fructum colligeret:ex qͥ ⁊ dño ſuo ꝓut cũ velle noſſet debuiret: vt inqᷓ; ꝓpꝛiũ nõ ꝑdat meritũ:ſed il⸗ le colligat fructũ pꝛiꝰqᷓ; matureſcat: aut vt in arboꝛe dimittat ecõtra do⸗ nec putreſcat: Bic monachꝰqͥ ſe totũ cõmiſit pᷣlato vt eũ cuſtodiret: eaq; opa ti ab eo agẽda exiget que deo placere potiꝰ noſſet: Bic inqᷓ; ꝓpꝛiã nõ pdit mercedẽ ſi qd opis boni age x cogat᷑ añqᷓ; velit: vel ecõtra ꝓhi⸗ beaf cũ agere velit: donec ⁊ ipſam amittat volũtatẽ agẽdi. Non ergo omittere debet quicqd bon pᷣlatus ei pᷣcipiat: vł pᷣſumere vt agat a qui buſcunq; eñ ꝓhibeat. Sit eiñ illiꝰꝓ⸗ uidere qͥd precipiat qͥd ve ꝓhibet? huius vero ſequi eum ĩ bonoꝑ oĩa. 3*

De ſimilitudine inter matronã et diuinã volũtatẽ: Caplin lxxxv. Ccidit quandoq; matronam g aliquam:filias cum ancillis ſuis magiſtre cõmendare: vt eas opera mulieribꝰ congrua doce⸗ at. Illis vero pᷣcipitvt ei cuncte obe diant: qðq; faciendũ iniũ xrit— dire adimpleãt. Hoc itaq; diſpoſito magiſtra eas in vnũ cõgregat:iniun git cuiq; quid agere debeat:⁊ ne fo⸗ ras egrediantur obſeruat. Pe filiabus matrone:Ca.lxxxvſ. Vibus ita ſub eiꝰ magiſterio q aſtrictis: bone quidem filie per omnia ſibi obtemperant: ſed nec abeundi foꝛas licẽtiam que⸗ rere curant. 33 De ancillis ei⸗bonis:Ca.lxxxvij. Bcille quoq; ſimiliter faciũt 0“ excepto ꝙ inſtabilioꝛes exi⸗ ſtunt: qꝛ em̃ tedet eas ĩ cuſto dia biutiꝰeſſe:licentiã foꝛas exeundi querunt qñq;: Quã ſi obtinere non valẽt: ñ inde triſtant᷑ vłmurmurãt: tĩ dicũt qͥa datã libẽter acciperẽt. D ſi eis conceſſa ſuerint:egrediunt᷑ quo eis viſũ fuerit:ceſſantq;interim ob operihus ſuis. 3 De ancilla latrone:Ca lxxx viij Nter eas autẽ qñq; eſt latroò dã p̃cept mg̃e vix obedire volens.hec igit᷑ qꝛ cuſtodia
tedio ſemp ei exiſtit:licentiã exeundi
ſepius querit: ⁊ cauſas que rõnabi/ les videant᷑ adiuenit:quã ſi obtine re nõ põt:ↄtriſtat vehemẽteræ⁊ dolet ſueq; uig̃e ſi audet durius rñdet. Bi NVo aꝑta cã ei ñ fuerit:ei occulte de⸗ trahit:qðᷣq; faciebat opuſ int mittit. M ſi oꝑari fuerit inſſa:pᷣtẽdit ꝓtin ꝙ ſit ĩfirma. Ac ſi qñ ſe ſolã videris ptinus exilit:oſtiũ petit:huc illucq; circumſpicit:mãdat illi vel illi licẽtiã querere ſecum loqndi. W ſi in hoc reperta fuerit atq; coꝛrepta: pꝛoſilit ſtatim in huiuſmodi verba: Quid feci ꝙ ſic debeã coꝛripi:q̃ mira viſa ſum ãgere qꝛ inferunt᷑ mihi con
eati Anſelmi Liber
tumelie: ß̃ iam ſatis aꝑtũ videt᷑ q; in tuſte ↄtra me agat᷑ · Itaq; reſidet me⸗ ſta:dolẽs ꝙ ita ſit rep̃hẽſa. At poſt qᷓ; ad modicũ ille doloꝛ recedit:ma⸗ türitatẽ q̃ndã pᷣtẽdit: cunq; eſtimat ꝙ ab alijs reputet matura:licẽtiã rur ſus q̃rere tẽptat: quã ſi hãe nequerit ꝓtinꝰ ſbdit: Btultus eſt inqͥt qͥ bene agit cum eque boni tractent ⁊ mnali. ſi licẽtiã hãe poterit: foꝛas ↄfeſtĩ egredit᷑: huc illucq; vagat᷑:iuuenum
ↄſoꝛtia expetit:mlta nõ agẽda ↄmit ⸗
tit. At ð hac ſimilitudie põt colligi: tria ſũt genera volũtatis in ſßᷣduis. De obedientia:licentia ⁊ inobe dientia: Capitulum lxrxix. Dꝛñ aũt ßᷣmñ obediẽtia: Be h cũdũ licẽtia:Certiũ ĩobediẽ ptia. Hec vo genera oĩa iuent Nprin monachis:qͥs matrona qdã mg̃e cuidã cõmẽdauit.i.volũtas di uĩa volũtati abbatis eoꝝ ſuppoſuit. Licẽtia igit᷑ młtos decipit: obediẽ
tia vo ⁊ inobediẽtia ʒria ſunt: harũ de licen/ media licẽtia eſt. Is& quẽ obediẽtiatia.
ↄſtringit clauſtra nð egredi: vult tñ exire reguleq; diſtrictionẽ licẽter de clinare:qᷓ;uis nolit ſine licẽtia id pᷣſu mere:et iccirco actũ ſuũ licentia qua pualet conatur defendere:pctm̃ pꝛo fecto hʒ ex illa illicita volũtate. õ em̃ poſtqᷓ; moꝛtnꝰ mũdo clauſtrũ ſu bijt ad mũdi negocia vł volũtate vl latenꝰredire debuit:velle tñ ſuũ ñ ni⸗ ſiꝑmiſſus facto ĩplere voluit. Obe⸗ diẽtia& quã in b amplerꝰ eſt:ip̃m fa ctũ excuſabit:ßᷣ velle qð ↄtra obediẽ tiã hñit ꝑictoſũ niſi penituerit illi erit. Qð nõnulli minꝰ attẽdẽtes licentia quã* implẽda volũtate ſua expetũt ſepe fallunf. At igit᷑ hꝛcuiter loq̃r ⁊ ſuccincte:ſub ip̃a obediẽtia viuẽtes ſunt matrone regalis filie: Ancillaꝝ Nvo noie licẽtie adherẽtes accipe. In obediẽtia vero q dicitur ⁊ ipᷣa latro rebelliõeſ ſignant᷑ in oꝛdĩe mõaſtico. De ſimilitudine inter monach et denarium:Capitulum xc.
Arſus a ſili poſſumus videre
hunct
lcutm kemor hri. etli al hůcti tvali ſnod ui pohq puwe

que in pfeeto monacho debeant eſſe.
Tria cui; bono inſunt denario: que
cuiq; ꝑfecto debẽt ineſſe monacho. Nenarius qͥppe bonꝰ puro er ere:re⸗ cto põdere monctaq; legitia debet cõſtare: Ji em̃ vnñũ ex his defuerit: venalis eſſe nõ poterit. At ꝗ vena ⸗ lis valeat eſſe:hec tria pariter debet hẽe. Hec quoq; debet habere ⁊ mõa chus vt ve monachꝰeẽ reputet᷑.Eiꝰ quippe metalli puritas:pura eſt eius obediẽtia: Nulla em̃ inobediẽtie im puritas:ß ſola in eo debet eſſe obedi entia. Rectũ vero illiꝰpõdus:ſtabili tas eſt ꝓpoſiti eius. Mon ð leuit᷑ ex⸗ ufdari debet ab eo qð ceperit:ß vſq; in finẽ ꝑſeuerare ſtabilis. Iilius aũt monetã habitꝰ eſt monachalis atq; tõſura añ ⁊ retroꝛ⁊ his ↄſimilia. Bi cut em̃ denariꝰ a moneta dinoſcitur cuius ſit regionis: ſic ab iſtis mona ⸗ chꝰ cuiꝰ ſit oꝛdinis.Is aũt monachꝰ qui adeo eſt ſenex vt ante ⁊ retro iaʒ neqat incinare: denario illi eſt ſilis
cuiꝰ monetã tpis antiqjtas iam dele
uit. Iſte vero qᷓ habitũ monachalẽ nõ adhuc ſed vitã ſuſcepit:⁊ iõ no⸗ men nõ habet monachi: aſſimilatur
nũmo põderoſo:monetã tñ nõ habẽ
ti: ⁊ iõ nõ eque venali: verum ſicut qᷓ theſauꝝ congregare deſiderat:hu iuſmodi nummum ita vt habentem
monetam amat. Bic deus qui the ⸗
fauro celeſti nos oẽs reponere cupit: hmõi hominẽ eque vt habitũ mona chi habentẽ ibi reponit. Quẽ aũt vi derit habitũ qdem monachalẽ hie: ß ex ere ĩpuro:id eſt inobediẽtẽ eſſe:
hunc theſauro celeſti nũqᷓ; reponit:
ſicut nullus denariũ falſum licet ap⸗
te monetatũ ſuo theſauro reponere
q̃rit. Quẽvo viderit obedientẽ eẽ: etſi aliñ fragilitate peccet hũ ana:ᷓ hũc tñ repellit ſi ve penitea t. At em̃ a valido dẽario denariꝰ falſꝰ:ſic a ꝑ⸗ fecto differt monachꝰ indetete nalidus qͥppe denarius minꝰ haber põdꝰq; debeat hẽe. ß illud qð habgt puro ex ere cðſtat. Falſus vero eãdẽ
De ſimilitudinibus
quã bon⸗ monetã pᷣtendit: ʒ intert⸗ latet falſitas eris: Bic falſus mona⸗ chus eundẽ quẽ ꝑfectus habitũ ha⸗
bet: ß̃ inobediẽtie falſitas interw ia⸗
tet. Debilis vo ß̃ obediẽs licet nð tã⸗ tã qñ aliqñ cadat habeat ſtabi itatẽ: obedientie tñ retinet puritatẽ. WMox etem̃ penet eũ qꝛ deliqͥt:qðq; ei pᷣ⸗ Cipit᷑:pura obediẽtia facit. Ille ð vt denarius falſus a celeſti theſauri re⸗ pellit̃: hic vero ſui modulo vigo⸗ ris ibi reponit. Mchil igit᷑ cuiqᷓ; pꝛo⸗ deſt habitũ monachi exterioꝛẽ habe⸗ reſi ñ ſtuduerit ⁊ interioꝛẽ retinere: Nuo Ippe ſunt oꝛdinis genera viro religioſo ↄueniẽtia. Vnñ exterius qͥ; religioſus videf: aliud vero interiꝰ 3 ien haber᷑:Et ilud quidẽ ex teriꝰ facticij: hoc vero interiꝰ natu⸗ ralis eſt oꝛdiĩs.Facticij quippe oꝛdi⸗ nis facticie ſunt ↄſuetudies: vt in oꝛ dine monachoꝝ reperiuntur plures. Has eih hoĩes adinuenerũt:qbuſdã q; de cauſis rõnabilibus ſernandas inſtituerũt. Naturalis vero oꝛdinis naturales ſunt vtutes: vt hũi itas: charitas: ⁊ alij ples. Has em̃ deꝰ ip̃i naturalit᷑ ĩdidit hoĩ ſueq; cã ſalutis ßuãdas mãdauit. Ille itaq; facticiꝰ? oꝛdo ſine iſto nihil hoĩ pꝛodeſt:iſte vero ſine illo etiã ſaluare hominem poteſt: vt tñ ſeruari valeat iſte val⸗ de neceſſarius ſibi eſt ⁊ ille. Ee ſimilitudine inter coꝛrigiã
2 ſotularem ⁊ oꝛdinem facticiũ⁊ na
turalem: Capitulum xch. 8 cem̃ eſt iter oꝛdinẽ facticiũ — 7 naturalẽ:quõ iter coꝛrigiã
⁊ ſotularem. Corrigia nanq;
ſolã colligata pedi:nullo eſt munmẽ to pedi:imo magis incõuenẽs vider᷑
„ek ſi ibi ſola circũliget᷑. Sotularisve
ro etiam ſolus pedẽ munit:ſatiſq; de center cõuenit ei: ne tñ cadat vł̃toꝛ⸗
tus fiat:neceſſaria ſibi eſt coꝛrigiavt ligetur ex ea: Sic licet facticius oꝛdo
nihil ſolus ꝓſit:ſed magis dedeceat: naturalis vero ſine illo et ꝓſit ⁊ dece at vt tñ iſte firmiꝰ teneat: neceſſaru 5
r

ille ſibi habet. Hinc quippe eſt ꝙ 3 religionẽ interiꝰ ſeruare deſiderat:ha bitũ monachali exteriꝰ ſe alligat: qui qð exteriꝰ demõſtrat: ſꝑ eñ eſſe coar
guat: D ſi poſtea noluerit hoc eſſe:
magis dedecet eñ habit⸗ ipᷣe. Bi em̃ verbi gr̃aꝛmonachꝰ ſupbꝰ fuerit qui pabitu exterioꝛi hũilitãtãᷣtẽdit:mł⸗ to incõuenientiꝰ eſſe videt᷑ qᷓ; ſi care⸗ ret hñilitatis habitu. Decet igit vt qð oſtẽdit exteriꝰ: ſtudeatã hꝛe inte riꝰ. Nihil em̃ pene exteriꝰhabet ĩ ha bitu vłꝓfeſſiõe ſiue ↄſuetudine: qð nõ eñ cdmoneat aliqͥd interius hãe. De veſtibus monachi:Ca.xcij. Nod em̃ viles nigrasq; fert
q F veſtes: vt ſe vilẽ reputet pctꝰ rẽq; cõmonet. We o eiſdẽ à epite vſq; ad pedes tegit: hoc eum facere a pꝛincipio vite vſq; ad finem hoꝛtat. Hec em̃ eſt talaris tunica ⁊ polymita quã filio ſuo ioſeph feciſſe
Señ.ʒ7. jegit᷑ iacob priarcha. D aüt eedem
in modũ ſunt crucis: eum ſp habere cõmonet memoꝛiam dñice paſſiõis. De coꝛona ⁊ tonſura monachi: Capitulum xciij · Oꝛona deniq; capilloꝛumq; c Itðſura:eñ eſſe debere ſacerdo tẽ ⁊ regẽ demonſtrat. Bacer dotes qͥppe in lege mitra tegebant caput:ad ſilitudinẽ cuiꝰ⁊ huic caput radit᷑. Reges aũt coꝛonis vtunt᷑: ad cuiꝰ ſilitudinẽ huiꝰ capilli tondent᷑. Hec itaqʒ cohoꝛtant᷑ eñ vt ſacerdot? ⁊ regis gerat officiũ. We ſpñali ſacrificio monacho ⸗ rum: Capitulum xciiij · Fficiũ ſacerdotis erat in le⸗ o y ge: generis diũſi pecoꝛa ma⸗ ctare. Huins 3 ſilr officm̃ de⸗ petẽſſe leonẽ ire ⁊ crudelitatis: lupũ rapacitatis:taurũ feritatis:vnlpem aſtutie:hircũ ĩmundicie:glirẽ ſõno⸗ ẽtie: equũ ⁊ mulũ luxurie: aſinũ pi gritie:aitaq; beſtialia vitia occidere. Vegis añt officiũ ꝓpꝛiñ eſt regerere gnũꝛ hoſtes inde ꝓppellere:ne iuſto iuſtꝰ üiuriã faciat ꝓuidere:malis de
Beati Anſelmi Liber
pᷣmis bonos exaltare. Hoc jtach offi⸗ ciũ debet eſſe monachi:vt ſue mẽtis regnũ regat ⁊ coꝛꝑis: hĩc ei omnia
erpellerè debet vitia: ꝓuidere nema
lus bono appetitꝰ reſiſtat: ð vt bonꝰ
malñ ſibi ſp ſbijciat. Quicqͥd poſtre
mo exteriꝰ oñdit in habitu vł Aſuctu
dine vłetiã in ipſa ꝓfeſſiõe:ſtudeat x interiꝰ hẽe: Alioqᷓn nihil ſibi coꝛo⸗ na ſine tõſura ꝓderit vllꝰ ve habitꝰ monachalis. At ſunt pleriq; q̃ facti
cio oꝛdini ĩputãt ꝙ naturalẽ nõ ſer⸗
uãt: Hicũt em̃ bono aĩo ſe pati ñ pol ſe qð eis ĩponunt᷑ ↄſuetudies tante. Querunt᷑ etiã ꝙ in ſeculo melioꝛes fnerint: eoſq; monachatꝰ deterioꝛes effecerit. Aerũ qͥſqͥs bᷣ dicit:denario
falſo eſt ſimilis. De ſilitudine inter monachatũ
⁊ ignem:Capitulum xcv.
Alſus qͥppe denariꝰ bonꝰple rũq; eẽ videt᷑:at ſi in ignẽ fu⸗ erit miſſꝰ: ꝓtinꝰ falſus eẽ ꝓ⸗ batur. Jic plerũq; male moꝛigerãtꝰ hõ:bonis eẽ moꝛibꝰ videt᷑ in ſeculo: verũ ſi rigoꝛẽ arripuerit aliqͥ iuſtin⸗ ctu mõachatꝰ:culpiſq; poſtmodũ exi gentibꝰ regulariter increpatꝰ: ꝓtiuꝰ ꝓbat᷑ nð eẽ qð videbat᷑. Qui em̃ hu milis videbãt᷑ ⁊ patiẽs: mox ſuper⸗ bus inuenit᷑ ⁊ impatiẽs. De ſib im⸗ putauerit oꝛdini: tale ẽ acſi denari? dicat igni:tu me falſũ feciſti. Nõ aũt falſũ eñ fecit:ß qð erat oñdit. Sic de niq; iſtũ non oꝛdo male moꝛigeratũ effecit: ß qꝛ;ᷣ iam eſſe declarauit. õ igit᷑ oꝛdinẽ ð ſeip̃m accuſet:moꝛeſq; puerſos in bonos cõmutet: Niſi em̃ eẽ bonis moꝛibus videat:bona ſiqᷓ
exterius agit paruipenduntur. De interioꝛi virtute ⁊ exterioꝛi:
Capitulum xcvj.
o dppevirtutis ſũt genera: d q̃ inter ſeſe ſic differũt vt coꝛ J pus⁊ aĩa. Anñ eĩ interi?? ifibile. Alið vero exteriꝰẽ atq; vi ſbile. Interiꝰ nanqʒ eſt charitas: hu militas: patĩa: benignitas: ceteraq; ſilia. Exteriꝰ vero ieiunare:elemoſt⸗

S
—
325 .
5
ri:alia
nas dare:in oꝛðibꝰ vigilare:lachria ⸗ hm ði. Vt ſiẽ coꝛpꝰ ſine aĩa nõ diu fubſiſtere valet:aĩa vero ſine coꝛꝑe põt: Jic exteriꝰ genꝰ ſine inte rioꝛ ñ̃ din ſhſiſtit:cñ ĩteriꝰfaciat ſine exterioꝛi. Diu eĩ charitatẽ hie qͥs pᷣt etiã ſi nõ ieiunet:cũ diu ꝓ deo ieiuna re nð poſſit:ſi eñ mõ amet. At tñ ple
rũ ſpũs malignꝰ coꝛpꝰ aſſumit:il
ludq; vegetã do ſiſtere faẽ: ic ĩ⸗
anis glia coꝛ hoĩs intrat:illudq; vir tutis genꝰ exteriꝰ ſilat. Jiẽ em̃ chari
tas ieiunare:ſic ⁊ ĩanis glia facit. At
ſicut coꝛpꝰ exaiatũ cito fetet atq; cõ
temnit᷑:ſic exteriꝰ genꝰ ſine interioꝛi deſpicit᷑.Eñ em̃ quiſpiã ieiunio qͥdẽ intẽtus: ð iraſci facile videt᷑: ſi de ie⸗ iunio laudet᷑ ab aliqͥ: ↄfeſtim rñdet᷑ ab altero:qͥs inqᷓt de illius curet ieiu
nio qͥ ſic ĩflat ꝓ hchilo? Bi aũt freqn tiꝰ mãducaret: ̃ hilis ⁊ patiẽs eſſe
videat᷑: ſi qꝛ ñ ieiunat: ab aliqͥ rep̃⸗ hendat: ilico ab altero reſponder: Bene vtiq; vt manducet pꝛomeret᷑ quia adeo patiens eſt ⁊ benignus.
De ſimilitudine inter monachũ
4 hoꝛtolanum: Capitulum xcvij.
Ciendũ ad virtutes tendenti L ꝙ agere debeat moꝛe hoꝛtola
ni. Hoꝛtolanꝰ qͥppe:qͥ plãta⸗
re Appetit herbas:pꝛiꝰ terre na turã ↄſiderat vbi eaſplãtet: Niſi em̃ terre earũ natura ↄuenerit:creſcere ⁊ fru⸗ ctificare nllatenꝰ poterũt. Bic qͥ vir tutñ facere vlt plãtariũ: qͥ ĩ loco plã tet eas ſibi ẽ pᷣuidẽdũ. Bi ein locꝰ fu
erit vitioſus ⁊ ipſe virtutes in vitia (redigent.
De edificãte damũ: ⁊ꝙ ſuperbia ſit vallis maxima: be⸗ ſtijs vitioꝝ plena:Capitulũ.xcvtij.
Erfus ſic eum agere decet: ve lut q domñ edificare debet.
Quieĩ edificiũ facere:vult ſtabile:ſoliditatẽ pꝛiꝰcõſiderat terre
qᷓ ſcʒ fundamentũ firmũ ſupponere:
parietẽ erigere:tectũ ſuꝑimpõere:tu tuſq; poſſit inhabitare: Bic qͥ virtu⸗
tů vuit facere edificiũ qͥ ſecnrꝰ inha
bitet ab inſidijs demonũ:qͥ ĩ loco ſui
Deſimlitudinibus
dſtituat illð:ſibi eſt pᷣuidẽdũ: St em̃ locꝰ nð fuerit firmꝰꝛnec edificiũ din ſubſiſtere poterit. Poc itaq; ſolũ vei terra bonaꝛeſt hũilitas: cuius cũctis vtutibꝰ congruit natura eaſq; velut firmũ fundamentũ ſuſtẽtat. Non eſt in altů elguata ſuperbia:ſicut quidã ntant:ſed demiſſa ⁊ vallis maxima eſtijs ve ⁊ caligine tene⸗ hꝛarum dẽſiſſima. Mam qᷓ;to ampli⸗ us quis ſupbia inuoluitur:tanto lu⸗ cem veritatis minus intuetur: Nee clare iuſtũ ab iniuſto qᷓ;diu in tene ⸗ bꝛis:id eſt ĩ cecitate coꝛdis ſui iacet: diſcernere ſupbos põt: ß que ſunt vi ſtoꝛta eque ſectat᷑ vt recta. vnde fit vt in valle iſta tenebꝛoſa vitioꝛũ ſit copia quaſi beſtiarũ crudeliũ multi⸗ tudo magna. Nam leones crudeli⸗ tatis: vulpes calliditatis: ſerpentes quoq; venenoſe inuidie: rane garru litatis ⁊ iracundie: cetera etiam vi⸗ tioꝛum gialia ibi ſolẽt ſuꝑabũdare. Que qᷓ;to plus cuiq; familiares ha⸗ bent:tãto minus qᷓ; ſint crudeles vi dent᷑. Cõſuetudo em̃ vitij eſt vt nõ facile videat᷑ ab illo qᷓ eo pꝛemit:ſed mox vt ceſſauerit ⁊ ab eo ſeglienaue rit:tunc demũ ↄſiderat in qᷓ;ta fedi⸗ tate ⁊ miſeria iacuerat: ⁊ qᷓ; graues
moꝛſus malaꝝ beſtiaꝝ toleranuerat.
e monte humilitatis ⁊ ſeptem Sradibus cius: Capitulum xcix. Amilitas aũt mons magnuſ h yeſt:in cuius ſummitate lux eſt non modica: ⁊ honeſtaꝝ per ſoñm:id eſt ſanctaꝝ virtutũ pul cherrima turba. Bed qui ad hñc per uenire deſiderat: neceſſe eſt vt ꝑ gra dus quoſdam aſcendat ſi hunc mon em agnoſcere ⁊ inhabitare affectat. De pꝛimo gradu hũilitatis:Ca.c. Rimus itaq; gradus in mon p te hñilitatis: eſt cognitio ſui. Hũc vnuſquiſq; ſic debet ha bere vt ſe inferioꝛein omibꝰ iudicet eſſe:imitãs apoſtolũ qui ſe oĩm ſuo rum coaploꝛũ dixit eſſe minimũ. Bi nã eẽt aliqͥs hõ qͥ ita peccaſſet:vt do r 4
1ork.15.

minus eius ſibi inſto iudicio pedes ⁊ manus amputare: oculos eruere et torũ coꝛpꝰdilaniars poſſet: nec tñ fa ceret: ſed ex ſua miſericoꝛdia illũ to⸗ leraret: vehement᷑ ſe dñi ſui debitoꝛẽ cognoſcere deberet:⁊ eo magis hñ ili ari: quo ſe min ꝑpenderet meruiſſe domino ſic tolerari. Nobigit dñm noſtrũ in multis offendimꝰ omnes: intĩ vt nos ex vĩdicta iuſticie ſue mẽhratim poſſet dilaniare: aut iugi langnoꝛe in pñti affligere: aut penis poſtmodũ eternis tradere. D qui in deñ peccat: omnẽ crea⸗ turam cõtra ſe excitat: Capitulũ cj⸗ I qua offenſione nõ ſolũ irã dei ꝓmeruimꝰ: ſed etiã totã creaturã aduerſũ nos excita⸗ mið. tem̃ ſi ſeruus alicuius à dño ſuo recederet:⁊ inimico dñi ſui adhe reret: nõ ſolũ ipſũ dñm exacerbaret: ß etiq totã eius familiũ iuſtiſſime ir⸗ ritaret. Cum igi dñm creatoꝛẽ cun⸗ ctoꝝ offenderimꝰ: adũſum nos oẽm creaturam q̃ntum ſpectat ad meritũ noſtrñ in iram cõmouimus. Poteſt ergo nobis iuſta cõſideratione terra dicere: Non debeo vos ſuſtinere: potiꝰabſoꝛbere:qͥniã a creatoꝛe meo nõ timuiſtis peccᷓdo recedere:⁊ ini mico eiꝰ diabolo ſcʒ adherere. Põt etiã cibꝰ dicere⁊ potus: Non merui⸗ ſtis vt vos paſcere debeamus:immo potius vt confuſionem vobis pꝛepa remus: Ab illo enim peccando recef ſiſtis:per quem nec ales eſurit. Vol quoq;: Aobis ad ſalutem nõ debeo iucere:ß ad vindictã domini mei qui eſt lux lucis ⁊ fons luminũ penitus coercere. Sic etiã ſingule queq; cre⸗ ature contra nos poſſunt ſurgere ir⸗ refragabili ratione. Pꝛoinde expe⸗ dit nohis hñiliari:ne din dilata vin⸗ dicta:tanto acrius adueniendo mala noſtra puniat: qᷓ;to diutius tolera⸗ nit qð pꝛiꝰ punire poterat. At ð hu⸗ miliemur: qͥd ſimꝰ?: qð nati fuerimꝰ vel quid fecerimꝰ:mente ꝑtractemꝰ: et nos viles peccatoꝛes m̃ltoq; ſup/
Beati Anſelmi Liber
plicio digniſſimos foꝛe cognoſcemꝰ. Qui ſe ergo talẽ iudicat:iam in pꝛi⸗ mo gradu humilitatis ſtat. De ſecundo gradu humilitatis: Kapitulum cij⸗ Fcundus gradus eſt doloꝛ. 6 VWam ſunt nõnulli qui ſe pec ⸗ catoꝛes eſſe cognoſcũt:pᷓ nul⸗ ſm inde doloꝛẽ habere dinoſcunf᷑? quibus neceſſe eſt vt doleant ſi ve⸗ niam mereri deſiderant: quia nõ va let ad ſalutem vt ſe cognoſcat quis peccatoꝛem niſi inde habeat doloꝛẽ. Nam ſi dño ſuo aliq̃s peccaret:⁊ in ⸗ de doloꝛem non haberct:quid putas dominus eius de eo diceret? uõ ei offenſam poſſet dimittere qᷓ; diu eum ꝛo offenione ſua nequaq; ſciret do oꝛẽ habere? Ridiculũ potius q ali⸗ ud videret᷑ ſi veniam peteret de hot vnde ſe non dolere fateretur. Neceſ⸗ ſeeſt enim vt doloꝛem habeat:quiſ⸗ quis de perpetratis culpis veniam conſequi deſiderat. e tertio gradu humilitatis: Capitulum ciij.. Kinde ſequit᷑ ↄfeſſio:qula qᷓ⸗ d V liter ſe peccatoꝛ cognoſcat et doleat:cõfiteri ſtudeat. Mul tieĩ ſunt qͥ ſe peccaſſe cognoſcũt et dolẽt:⁊ tñ celõt qm̃qͥdẽ h ↄfiteri eru beſcentes non audẽt. Et qꝛ ſciũt con
feſſionẽ neceſſariã ad ſalutẽ foꝛe: ita ſione.
in coꝛdibus ſuis coꝛõ deo penitent ⁊ illi cõfiteri ꝓponunt: inultoq; maio⸗ rem peniteutiã agũt:qᷓ; ſi ↄfiterentur eis iniũgeret aliqͥs ſacerdotũ. Aeꝝ in hac rẽ penit decipiunt᷑: qꝛ nullus deo quicq; cõfiteri põt qð ip̃e igno⸗ ret: Wiĩa em̃ ei nuda ſũt ⁊ apta. Ault itaq; deꝰ vt quicũq; ei peccauerit Ac ſi ip̃e neſciret: ita ſuo loco alij neſ ciẽ⸗ ti ↄfiteri ne diſſimulet: quatenꝰ b iu⸗ dicio manifeſte compꝛobet: quia ſi deus hoc ignoꝛaret:ipſe veraciter ei manifeſtaret. Ad hoc ſi is qui maio rem penitentiã ex ꝓpꝛio arbitrio no ↄfeſtus vult agere q; aliq;s ſi cõfite⸗ ret᷑ vellet ei imponere:putat maiꝰ ſe
b ih
uiſe urpe ſiterit zger hnt mhl krecht jn wrcö wii quuit: Mtte eſſo ſe. Ei
gralit puro
Cii t
beñd te virn rum ſi
pita, Wofi cwnp tury
Cap 4
cest fytn le hil ſẽſeme ſicx ali tolerg panẽt Deſe b
18
tteſ

De ſimilitudinibus
feciſfſe ex ꝓpꝛia volũtate qᷓ; ſi ↄfitere tur: penſent apud ſe qͥd ſibi plꝰ con ⸗ ſtiterit: an cõfiteri ⁊ ꝑuã penitẽtiam agerc:an ſine ↄfeſſione ſpõtanea vo luntate longo penitere tpe. Eunq; magis eligit penitentiã ꝓte⸗ lareq; reatũ ſuũ ꝑ confeſſionẽ mani
feſtare; agnoſcat ꝓ certo quia nõdũ vere cõfeſſioni illam ſuq ſpontaneã
penitẽtiam qᷓ;libet grauis fuerit ade quauit: qm̃quidẽ nec dum ſibi tãtũ ↄſtitit grauiter clam penituiſſe qᷓ;tũ ↄfeſſionẽ cui eam facere debuit feciſ⸗ ſe. Quare minus eſt ſemp quẽlibet grauiter ſine cõfeſſione penitere: qᷓ; puro ex coꝛde confeſſionem facere. De quarto gradu humilitatis: Capitplum ciiij. m itaq; tres gradus in mõ c tem humilitatis habeamus: ſequit᷑ ꝑſuaſio q̃ vnicuiq; ha heñda eſt: quartus videlicet pᷣliba⸗ te virtutis gradus. Eum em̃ neceſſa rium ſit vt cõfiteamur: Pciendũ eſt
ita Sfiteri debemus:vt hoc ipſum
qð ↄfitemur ita eẽꝑſuadeamꝰ: Tũc enim pura eſt confeſſio:ſi eam ſequi/ tur voluntaria perſuaſio.
De quinto gradu humilitatis:
Capitulum cv.
AVinto igit᷑ gradu ʒfeſſio ap
q j ponat̃:vt ſcʒ qᷓlẽ ſe qͥs cogno Aſcit:polet:cõfiter᷑ ⁊ ſuadet:ta
tem̃ q̃q; ſe ab alijs ↄſentiat iudicari. Fũt eĩ pleriq; ſatis ſemetipᷣos iudi cãtes:ß̃ neqqᷓ; pñt ab alijſ pati iudica ri: vituꝑari. ui em̃vt ad mõtẽ ve⸗ re hũilitatis aſcẽdant: neceſſe eſt vt ſiẽ ſemetipſos deſpiciẽdos iudicant: ſic? alios ſi ſe iudicando deſpexerĩt: tolerare ſciant: Qua in re opus eſt patiẽtia:q̃ ſexto loco eſt apponẽda. De ſexto gradu hũilitatis:Ca.cvj. Ec itaq; vnicuiq; familiaris
hy ſic ẽe debet: vt qũcũq; ei aliqᷓ iniuria fit: ita eã ſuſcipiat pa tiẽtenqᷓi cõmodũ ſibi magnũ fieret. Mꝛofecto ſi aliqͥs ſeruoꝝ alicuiꝰ di⸗ ſtricti hoĩs peccaſſet:⁊ dů ſibi exin ⸗
de multe fierẽt moleſtie:nõ reclama/ ret:ß potiꝰ iuſte talia pati ſe diceret: citius apud dñm miſchiam ĩueniret. Mos itaq; qui multa cõtra creatoꝛẽ nr̃m cõmiſimꝰ:tãto ſtudioſiuſ hñilia ri debemꝰ: qᷓ;to magis idulgẽtia et? nos indigere videmus. De fkptimo gradu humilitatis. Eapitulum cvij. N Er ſolũ abſq; murmuratione n pati debemꝰ moleſtias:ß̃ vt etiam grauiter puniamur ad vindictã dei amemꝰ. Supꝛemus em̃ amoꝛ mõtis hũilitatis gradꝰ eſſe vi⸗ der. Qmquidẽ tũc eſt deo grata ſa tiffactio cũ ĩ eiꝰmẽte qͥ ſatiſfacit nul⸗
la manet murmuratio: ð pia iugiter
feruet dilectio. Recapitulatio graduum humi⸗ litatis: Capitulum cviij. Nod aũt ſuperius dilate per q partes oſtendimus:nunc ea⸗ dem bꝛeuiter ⁊ ſummatim ſß exẽplo recolligamus. Bi em̃ dñs qͥl⸗ piã ßᷣuñ haberet quẽꝓ culpa ſua tra dere moꝛti deberet:poſitaq; rõne cũ eo: fuam ſeruꝰ culpam occultare ve lut in tenebꝛis vellet:
Aut ſi co/ Cognitio
gnoſceret:quod eſt pꝛimus humilita fui.pꝛimꝰ
tis gradus:non inde doleret. Vu ſi doleret:qð eſt ſecũdus:coꝛam alijſ dño licet iubẽte cõfiteri nollet.
Aut ſi confitere: quod eſt tertiꝰ: Confeſ⸗ perſuadere nollet vt h ita crederet᷑. ſio.ʒꝰ
Anut ſi vellet inde culpabilis cre⸗ Perſua ⸗ di:qð eſt quartus patitñ nollet vt ſio..
diceret culpabilis. Tſut ſi hoc ſibi
dici pateret᷑:qð eſt qͥntus: nõ tñ pati ſio.ʒꝰ
vellet vt ficut culpabilis tractarer.
Aut ſi hoc patiẽs: qð eſt ſextꝰ: nõ
—.— 9 licet hoc velle dñm ſuñ ſciret:nõ amot. V⸗
ia tractari: Zmaret:qð eſt ſepti ⸗ ei ꝓfecto culpã illã dñs dimitteret: imimo magis vt iniquum ſeru eum puniret. Bic nec ñas nobis culpas dñs dimittet:ſi nõ nos gradibus ijſ⸗ dem hũilianerimus ſicut ipſe iubet. Quomodo vnuſquiſq; ſe mino⸗ rem omnibus putet: Capitulum cix.
r 5
But Poioꝛ.27
Concer⸗

volumꝰ cõpare:ea tĩ debemꝰ ide rare q a nobis ſunt ĩ nobis:nõ à deo Sjſ krie nobis. Bic nãcʒ agit qui
Erum qꝛ nõ nunq; ideo extol
v limur qꝛ nos alijs nð recte eðõ pamꝰ: idẽdii eſt nobis q;id ſið facere debeamꝰ. Ji em̃ nos alijs
de bonis a deo ſibi pᷣſtitis ſuꝑ alium
extollit᷑: velut qui veſtibꝰ alienis in ⸗
dutus gloꝛiatur. Non ergo hec alio rum bonis cõpare debemus:ſed ma⸗
la tm̃ noſtra que a nobis ſunt in no⸗
bis habemꝰ.ð ſi fecerimꝰ:malã vi
delicet noſtra bonis alioꝝ vt cõfera
musꝛ nos inferioꝛes eſſe ceteris oĩbꝰ
nobis ipſis videbimur. Quod ↄtra
quia ſupbi faciunt etiã ſi ſint om̃ibꝰ deterioꝛes: cũctis tñ ſe iudicant eſſe melioꝛes:ſia em̃ bona tĩ attẽdẽtes alioꝝ malis comparãt:quoꝛũ mala nullatenus conſiderare deberent⸗ Q obſit conſideratio alterius peccati: Capitulum ꝙ. Onſideratio nanq; vłcogni ⸗
*
cj tio alieni peccati:mala multa
in diuerſis parit. Bi eĩ pec⸗ cãtoꝛ eſt qui alteriꝰ culpam cõſide⸗ rat:malo illi exemplo in ſuo peccato
ꝑſeuerat. Si vero penitens ctõ a pnĩa frigeſcit: eodẽ exẽplo:qð ſi eodẽ pctõ vłetiã alio tẽptabat᷑:faciliꝰexẽ blo ſuꝑat᷑:ſi aũt tẽptatione carebat: eoipſo dẽptat᷑ ꝙ vitiũ illi? ↄſicerat: Ii vero iuſtꝰ p̃ferẽdo ſe illi ĩ ſuꝑbiã ertoilit᷑:quẽ ſi diligebat etiã in deo: nũc eũ icipit hãe odio. Non ðᷓ facile ↄſiderãda ẽ alteriꝰ culpa:cuiꝰ ↄſide ratio tot generat mala: vt? vo illiꝰ ſp dʒ attẽdi: qꝛ ei ↄſideratio ꝑ ↄtra ri vadit. Ipſa nãq; pctõꝛẽ ↄerti: penitentẽ penitere:magis tẽptatũxẽ ptatiõi reiiſtere:nõ temptatũ ſic per manere:iuſtũ pů iliari:diligentẽ ve ⸗ ro magis diligere facit · Alterius igi⸗ tur virtutẽ non vitium:ſuũq; vitiũ non virtutẽ attendere q8 ad culmẽ hñilitatis aſcẽdere ſtudet. e duabus ſoꝛeꝛibus hunc mõ tẽ cuſtodiẽtibꝰ: Capitulũ cxj.
h P Vins añt hñilitatis pulcher/
zpeati Anſelmi Ziber
rimi montis: due ſoꝛo?es ſunt enſto⸗ des:verecundia ſcilicet que eſt apud denm:⁊ verecundia que eſt apud ho
mines. Ham cũ tẽptat᷑ aliquis:ſi añ
mẽtis ſue oculos has duãs firmiter
reduxerit: hãc facile ſupare poterit:
Pic enim ſbijpli loaut dehet. Se verecundia que eſt apud de
um: Capitulum cxj- ego hoc peccatum vł illud g iecero: quõ ante deum ⁊ ſan⸗ ctos eiꝰ angelos qͥ me vidẽt: ocñlos meos leuare potero? Quid dic cũ reatũ meũ om̃is creatura dei videbit? Woni⁊ mali ãgeli⁊ diaboli me accuſabũt: nequaq; peccabo:im ⸗ mo ꝓpter te dñe moꝛte afficiar: totã die cuſtodiãq; vias meas vt non de linquã. Iic ſibi vnuſqͥſq; ꝓponat⸗ ſic ſemetipſum ↄſideret: ſie le ab iru entibus beſtijs eruat. Jed ↄſideran dum quia verecũdia q̃ ante deñ eſt: femper eſt libera: ⁊ cuſtos fidelis ⸗ De verecundia que eſt apud ho⸗ mines: Kapitulum cxiij · Erumtamẽ illã que eſt apud v homines verecũdia:nonnũq; fallax eſt ⁊ latro peſſima. So ſet em̃ cõtingere vt aliquãdo mẽtẽ alicnius vbi iam ſepe dietꝰ mõs hu ⸗ militatis eit ↄſtituendꝰ:hircus luxu⸗ rie:lupus rapacitatis: vłalia q̃libet vitioꝝ beſtia tẽptet irrũpe: quã cũve recũdia q̃ apud hoĩes eſt ne intraret pꝛohibere deberet: ſic ſibimetipſi in ⸗ terdũ male ↄſulẽdo loquit: Wagna erit inqͥt ↄfuſio ſi huic tempratiõi lu⸗ xurie: vt Fnſ ſciat᷑ aditũ dede ro: ß̃ nuiſꝰ hoĩm videbit: ⁊ ego bñ celabo meipᷣm nec ãpliꝰ erit cognitũ: modice nunc voluptati ↄſentiã:⁊ ci voluero memetiᷣm coꝛrigã: Ac dei⸗ de pẽitẽdo ſatj melioꝛ q; mõ ſũ ero: Wti em̃ poſt ruinã ſurrexerũt: ⁊ p modũ melioꝛes fuerunt. Bie ninliri wecũdia q̃ eſt apud hoĩes: malo ſuo ↄſilio nõnüqᷓ; fallit:⁊ fallit: malã vitij beſtiã in mõtẽ quẽtueri deberet itrare pmittti: Que cũ ĩtrareꝑmiſ ſa fuerit:ũ facile expeili poterit.Nů ſi
1
ctali ſuggen uõ:⁊c benſ ecõtrul abeof tontra B
dicta nobi apnd etehq locũ ſi tuerid ßuerſi henit: mit:ſe nißab trauit qsye etrat: pleric urtot tigs Neniq 6 Retät ſua.

is q̃ ſcelꝰ cõmiſit:ↄfiteri aliqñ volue rit: ea cogitatio q̃ pꝛiꝰ ꝓmittebat ei ꝙ ſe emẽdaret mox vt voluiſſet:pꝰꝑ petratã culpã dic: OQuõ ↄfiteboꝛ? qᷓ frõte reatũ meñ apiã?nõ ampliꝰ ho⸗ noꝛẽ habeho ſi me manifeſtauero:ß q mõ app̃cioꝛ:oĩtꝑe vilis ero: Quid igr̃ faciã? ſaturaboꝛ voluptuoſe viuẽ do:nõdum viã iuſticie tenere valeo. Ecce quõ miß hõ decipit᷑: qᷓ; callide vincit᷑:q; aſtute ſupat᷑. Ip̃e nãq; hůi litat᷑ mõtẽ panlati ꝓficiẽdo ſtatuit: ipe cuſtodeſeiuſdẽ mõtj ↄſtituit:ip̃e cuſtodes eoſdẽ a ꝓpngnacuł mõtis expulit:ip̃e poſtmodũ ſemetip̃m ma ⸗ le cuſtodiẽdo:municipiũ hoſtibꝰ ſuiſ tradidit. In me ſiqͥdẽ ẽ vñ cũ dei ga Pficio:in me etiã vñ deficio:nõ mihi ꝓficiẽdi aliqͥs vim facit: nõ ad defe⸗ ctũ aliqs venire cogit:ſuggerit deuſ: ſuggerit rõ: ſuggerit vtꝰꝛ vt recte vi uã:⁊ eſt in me materia arbitrij ſeʒ li⸗
bertaſ ꝙ B facere poſſũ ſi volo. Neꝝ
ecõtra ſuggerit diabolꝰ:ſuggerit ap
petit? ⁊ vitiũ vt voluptuoſe viuã:⁊
abco poſſibilitatem hoc faciendi b contradicere nolo.
De conſultatione duarum pꝛe⸗ dictarum ſoꝛoꝛum: Capitulũ cxiiij. „— Eitẽdũ eſt qꝛ cũ verecũdia qᷓ La eſt apud hoies iterdũ fallat:
₰ multiſq; modis ꝑ eõ aditus nobis vitioꝝ fiat: Verecundia qᷓ eſt apud deñ nec fallit nec fallitur. Hec
etem̃ qñ ad montẽ reuocat᷑ poſtea:⁊
locũ ſuũ videlʒ montẽ hũilitatꝭ quẽ tueri deberet fallẽte ſoꝛoꝛe ſua:vitijſ uerſũ q̃ſi poꝛcoꝝ roſtris diſiectũ ĩ⸗ nenit:vehemẽter turbat:dolet: inge mit:ſepe etiã lachrias fundit:miſera miß̃abiliter ſecũ q̃rit:q̃liter beſtia ĩ⸗ trauit fũeſta:q̃ fuerit cã:qð exoꝛdiũ ds ve aditꝰ?Et dñ illõ vehemẽter ex ecrat᷑: ecce fallax ſoꝛoꝛ fallaciter eã plerũq; ſie ↄſolaf: ia q̃re tĩ doleſt gur tot tãtiſq; lachris temetipᷣam af⸗ fligis:grauꝰ te ille vłille peccauit ⁊
veniã obtinuit:humanũ eſt peccare:
nec tãti põderis eſt petĩ qnti facis iMud. Laliter male ↄſulẽdo doloꝛẽ
Beſimilitudinibus
tẽptat lenire: ß fidelis enſtos que ſe
coꝛã deo foꝛmidat accuſari: ſicut fal lere neſcit: ſic malũ ↄſiliũ admittere ↄtẽnit. Nã cõ̃miſſa ⁊ dolendo plan ⸗ git:⁊ indeſinẽter ſui ↄdito⸗ ris indulgẽtiã querit:atqʒ locum ſu⸗ um curioſius deinceps cuſtodit. Q up ſemper miſericoꝛdia dei debeat cògitari: Capitulum cxv. Standũ eſt igit᷑ qꝛ tꝑe tẽpta n tionis añ ꝑpetrationẽ culpe nunqᷓ; miſcðia dei debet cogi⸗ tari:ß inſticia⁊ iudiciũ eiꝰ: furoꝛ ⁊ĩ⸗ dignatio illiꝰ.hec debẽt pẽſari:b de bent añ mẽtis oculos reduci: hec ſe ⸗ pe nũero cũ magno hoꝛroꝛe retracta ri. Dñ qͥ;s tẽptat᷑ nõ debet dicere: Wi ſoricoꝛdia dñi magna eſt:ß̃ hoc potiꝰ: Hoꝛrẽdũ ẽ ĩcidereĩ manꝰdei viuẽt?. Heb.10 MQñ appetitꝰ luxurie quẽlibet pulſat
non cogitet ũc: Muacũq; die pctõꝛ
ingemuerit:oĩa pctõ eiꝰ obliuiõi tra⸗ dent᷑:ß potiꝰ ſepe recogitã do tractet ꝙ maledictꝰ oĩs q peccat in ſpe. Et ilud Fſaie pᷣmo:Ae gẽti peccatrici: Eſaie pplo graui iniqtate:filijs ſcclerat:ſe— mini nequã. Bi aũt ꝑ incuriã fuerit pctĩ admiſſio: tũc demñ dei miſcðia ꝓpẽſiꝰ eſt cogitã da ne deſpatio ve⸗ nie ſuꝑueniat. Tpe itaq; tẽptatiõis: mðis oĩbꝰ vnuſqſq; dʒ cõari ne ſupe tur: qꝛ lʒ deꝰ veniã ꝓmiſerit penitẽ ti:ᷓ̃ tñ ſpopõdit deliq̃nti vt ei daret volũtatẽ penitẽdi. Cũ gũt certũ ſit ꝙ dei gam ꝓmeret᷑ qͥſqͥs declinat a malo⁊ facit bonũ:⁊ irã ⁊ indignati⸗ onẽ incurrit oĩs qᷓ operat᷑ pctĩ:ma gnope curãdũ eſt vt ⁊ vitia vitemuf ⁊ virtutibus adhereamus. MQue comparatio ſit inter aſcen
dentes: en xv. S Ria funt neceſſaria aſcẽdẽti:
tV innocẽtia:beneficiũ: pᷣlatio⸗
N Innocẽtia talis eſſe debet vt niilli noceat: Pñficiñ vt oĩbꝰ pſit: Pꝛelatio vt ſe inferioꝛẽ om̃ibꝰ iudi cet. Snde aplis: Jupioꝛes innicem Phil.⁊. arbitrãtes. Met tria debet vnnſqͥſq; alijs impẽdere:⁊ nihil hoꝝ ſibi fieri ex dehito exigere. Vamſi ſernus al⸗
eeeeee
————
—————

enius dño ſuo ĩ multis peccaſſet: nõ ſolũ iram dñi peſeruiret:ß etiã oĩm ↄſeruoꝝ ſuoꝝ idignationẽ ĩcurreret: ⁊ ſi aliqͥ inuria ei interim fieret: non iuſte ↄqueri deheret. Dicit aliq̃s:in⸗ nocentiã ⁊ beneficiũ alijs libẽter im pẽdo:ð me omnibꝰalijs inferioꝛẽ cre dere nequeo: Junt etem̃ kmicide: adulteri:latrones: ⁊ huiuſmõi. Ad poc: Qñcũq; ↄpationẽ fucis inter te ⁊ aliũ: noli ponere in trutina qð tuũ non eſt:ĩimo qð tuũ eſt:videlicet ma la tua:⁊ poſtmodũ bona ſua. Talis cõpatio vel talis cõſideratio ſemper ſit inter aſcẽdẽtes. Si quid vero bo ni in te videas:nð tibi ß deo ĩputes.
ncork.4. Vñ aplus:Quid habes qð nõ acce⸗
piſti Bi autem accepiſti: quid gloꝛi gris quaſi non acceperis? ie ſimilitudine inter cenouexi⸗ am ⁊ charitatem: Capitulum cxvij. Ic igit debemꝰinnocẽtia:be⸗ — neficio:⁊ pᷣlatiõevti ĩ faciẽdo ⁊ recipiẽdo:ſicut vſualit᷑ poꝛ tatur cenouexia. Quippe illã d̃ ſu⸗ beunt: faciẽ ad locũ quo tendunt: ad locũ aũt vñ veniũt: doꝛſa vertunt. Tribus etiã alijs mõis põt ðᷣ nõ cõ⸗ uenient᷑ poꝛtari:videlʒ vt facies ſint ↄtra facies: vel doꝛſum ↄtra doꝛſũ: del facies ad locũ vnde ꝓcedere:ter ga vero qͥ ire debeant:cduertant᷑. Et notandũ ꝙ nõ minus qᷓ; a duobꝰ ce⸗ nouexia in oꝑando poꝛtat:nec cha
—
ruas quã ꝑ cẽnouexiã volumꝰ ſigna riminꝰqᷓ; inter duos põt haberi· Bi ergo in mõte aliqͥ edificarẽt ſibi ho ⸗ mines ples domũ:⁊ de valle opoꝛte ret lapides:cementiũ ⁊ alia q̃ adedi ficationẽ domus ptinerẽt: cenouexijſ ſurſũ in montẽ portari:ſi inqᷓ; illi poꝛ titoꝛes inſtrumẽtũ illud ita accipent vt vterq; ſibi doꝛſum aut faciẽ vel doꝛſa q̃ tẽderẽt: facies voterẽt vñ edere vellẽt:⁊ dů ſic ire cõpetent᷑ neq̃rent: verbis litigare inciperent: de lirigio ad pugnos⁊ capillos veni rent: deinde ad àrma: Rogo quid di
ceret aliqͥs pᷣteriens ſi ſic eos hac de
heati Snſelmi
7
₰ Liber eã pugnantes inuiẽret? Atiq; cꝙln⸗ ſanirẽt. In nobis igit hec oĩã ↄlde⸗ remꝰ:qa talẽ habitudinẽ in fraterna charitãte tenere debemꝰ: vt ſic qſiq̃n dã cenouexiã ſpũalẽ poꝛtemꝰ. Mos em̃ ĩ excelſo mõte:ĩ ceieſti ſcʒ pr̃ia do mum nobis edificare ſatagere debe⸗
mus:q̃ͥ ſola virtutũ opatide„ſtrui:
ad quã humilitatis gradibꝰ aſcẽdit. Qui neceſſe eſt vt fiant ꝑ innocẽti⸗ am:bñficiũ: pᷣlationẽ ſcʒ vt quẽlibet mihijpᷣi pᷣferã cũ h alijs freq̃nter ex⸗ pibeoꝛ⁊ ñ mihi exhibita non fuerint: patienter tolero. Sradus ꝑgendi in montẽ virtutũ:ad domũ celeſtis pa⸗ trie mihi cõgruos facio: ⁊ cenoueęxi am bñ poꝛto:ſi aũt alijs hec impẽde re detrecto: quaſi doꝛſum cõtra doꝛ ſum verto:dum illũ pergentẽ ⁊ qua⸗ ſi antecedẽtem ſubſeqͥ deberẽ faciem
illi vertẽdo. At ſi mihi hec quaſiper
debitũ fieri quero:⁊ ille qð poſtulo facit:qᷓ;uis nð libenter: qm̃ exigoꝛqᷓſi faciẽ còtra faciẽ in ſubuectione ceno nexie vto. Cum vero exigoꝛ⁊ ille qð exigit᷑ denegat: qĩ illum ꝑ exactio⸗ nẽ irrito:terga vertimus ad locũ ad quẽ ire debemꝰ: ⁊ facies vnde pꝛo ⸗ dimꝰ. Iic iſtis tribꝰ modis qᷓ ceno ⸗ uexiã poꝛtare ſatagit plerũq; lites diſcoꝛdias ſuſtinebit. Faciẽ 3h eſt intẽtionẽ ſp habeamſiꝑ innocẽtiã: bñficiũ ⁊ pᷣlationẽ: vt illa oĩbimpẽ damꝰ ⁊ a nullo eadẽ reqͥramꝰ. Moe em̃ eſt terga vertere:ad illa videlicet preſentia ⁊ labentia: facies vero ad futura et ipſa perpetualia..
Ne ſimilitudine inter qᷓlitates coꝛpoꝛis et anime: Capitulũ cxviij. Icut qualitatis coꝛpoꝛec: ſie
ßeh etiã genera ſunt duo qualita * tis aĩe. Qnualitas qͥppe coꝛ⸗ poꝛaligᷓ ſubitanea:ali añ vero eſt ↄtinua. Bubitã ea: vt cũ repẽte repẽ tia ĩfirmitate nigreſcit: vł verecũdia rubeſcit: ſed mox hac ⁊ illac tranſeũ⸗ te:ad coloꝛem pꝛiſtinñ homo redit. Continua: vt cum aſſiduam patitur infirmitatem: que ſibi continuum
ſnn neuvte bitoinp ſonẽꝛ tuduẽ m
inpeici vndeb nduoqu
fn un s 4 ſang uʒinog o ntendi h ru pe kbeſcute ßCenime juedicogi gum it. He hinitates N Brſn
3 nodi
ſeCoꝛpoꝛi undoenqᷓ inido oe inicc ufitaſib wet: vtfeb daliocaſ u occaſ us cura knwq

—
4
2.
infirmitates ⁊ anime:
palloꝛem: ie aĩe q̃litas aliqñ
bitanea:aliqñ vero ↄtinua. Subita
nea: vt cũ irrhẽte pita tẽptatione ſu bito in pctõ nigreſcit:; ſtatim ꝑ afef
ſionẽ ⁊ penitẽtiã ad p̃oꝛem pulchꝛi⸗
tudinẽ redit. Cõtinna: vt cũ aſſidue in peccato iacet ꝑ qð ⁊ aſſidue ante deum defoꝛmis ãppet. hec añt gene ra duo qualitatis aĩe:genera ſũt duo indignitatis ſue. Mui indignus eſt ᷣm ſubitaneam qualitatem:nõ ideo tñ ad iudiciũ ſibi aſſumit chꝛiſti coꝛ⸗ pus ⁊ ſanguinẽ: Qui vero ðᷣn cõti⸗ nusʒ indignus exiſtit:ille ad iudiciũ
ea ſibi aſſumit. De cordis immundicijs: Capitulũ cxir. Vuerit ͥq; qͥ ſuã diſcutere in
ntendit infirmitatem:tria eſſe genera nũdicie coꝛdis. ꝛi
mum nãnq; genus eſt amoꝛ nõ amã doꝝ:veluti luxurie ⁊ ſimiliũ. Scᷣm vero eſt odiũ eoꝝ q̃ odio nõ dehent haberi:ſicut eſt odiũ aliene ꝓſperita tis. Tertium aũt nec amoꝛ jec odiũ
ß quedã cogitatiõis vanitas: vt cũ cogitamꝰ vñ iſte veniat vłqͥ ille va⸗
dat. De ſilitudine inter coꝛpis Ca. cxr. Arſus attẽdendũ duo eẽ ge⸗ nera infirmitatis aĩe:quẽad⸗ modũ ſũt infirmitatꝭ coꝛpo⸗
eeToꝛpoꝛis nanc; infrmitas ali⸗
quando eſt q̃ſi infirmitas naturalis: aliquãdo vo eſt caſualis Quaſi na⸗ turalis nãq; eſt: vt ficus ab ipſa ho⸗ mis infãtia ſibi q̃ſi ↄtinuꝰ. Caſualis vero eſt: vt febris que frigoꝛe repen tino vel alio caſu accidit homiĩ. Hec itaq; quia occaſione accidit extrinſe curari põt vna medicia: Illa vero q̃ quaſi naturalit᷑ adheret mini:nõ vna repẽtina curari ß̃ cũ frequẽti medicina poteſt minui ⁊ al⸗ leuiari donec faciliu valeat poꝛtari. Itaq;ʒ vitioꝝ que ſunt aĩe infirmita tes: alia quaſi naturalia: alia vero ſũt quaſi caſualia. Quaſi naturalia qͥppe ſunt:vt ĩglunies⁊ luxuria que ex ipᷣa carne ↄcreſcũt ab ĩfantia hoĩ.
De ſimilitudinibus
Caſualia vero:vt mendaciũ qð aliq̃ ertrinſecus accidẽti caufa ſepe ꝓfer⸗ tur etiã non pᷣmeditatũ. Hec ð quia eauſis exterioꝛiꝰaccidũt:ieuioꝛi cu⸗ ſtodia euitari poſſunt: Illa vero qa intus nature coherẽt:licet nõ vna ab ſtinentia gmnino deleri: cõtinua ta⸗ mẽ inſtantia eo vſq; poſſunt minui: quo ſatis facile valeãt tolerari. his ergo delendis ſeinp inſtare debemus licet oĩno ea delere nõ poſſimꝰ. Ji⸗ cut em̃ naturalẽ coꝛpis ĩfirmitatẽ pa tiẽs ſtulte agit:ſi ſibi medicinã adhi⸗ bere neglexerit: qꝛ ſemel vel bis adhi bita nõ ſtarim curatꝰ fuerit: Bic na⸗
turali vitioꝝ infirmitate detẽtus: in
ſipienter facit ſi ſibi cuſtodiam adhi
bere deſtiterit: quia aliquotiẽs adhi
bita ſtatim a temptatione liberatus
nou fucrit. De appeti⸗ tu:et quid interſit inter appetitum ⁊ voluntatem: Capituium cxy.
Allus nanq; appetitu vitio⸗ rum pꝛſus cauere põt: ß euʒ Pice appetitus vere cõmodi⸗ tatis q̃ftnaturaliter retinet. Poſtqᷓ; em̃ humana natura ꝑfectam beatiti dinem amiſir: perfectã quoq; ſui cõ⸗ moditatẽ ꝑdidit:ſp tñ naturalem aß fectionẽ eiuſdẽ cõmoditat? habet:⁊ qꝛ ꝑfectã cõmoditatẽ hãe nõ pᷣt:nec perfecte cõmoditatis appetitu amit ters valet. Habet itaq; appetitus in gluuiei ⁊ luxurie aliarũq; falſi aꝝ cõ⸗ moditatũ⁊ per hos incedit querẽdo illam ꝑfectã cõmoditatẽ:cuius appe titum retinet naturalem. Hos aute appetitus diabolus accendit aliquã⸗ do per falſas cõmoditates:⁊ per eaf voluntati aliquod peccatum ſi ugge⸗ ritʒaliquãdo vero per ſemetip̃m pi voluntati ꝑſuadet vt eoſdem appeti tus ad peccandũ incitet:vt cũ ebꝛio ſo q́ᷓ ampli⸗ bibere neq;t aliqd ad ſuũ velle cõmode fuggerit vt habeat ap⸗ etitũ ãpliꝰ hibẽdi. Sic aũt diaholꝰ ncitat volũtatẽ ad peccandũ aut ꝑ hos appetitꝰ:aut ꝑ ſemetip̃ʒ: velut ſi aliq;s latro aliquẽ ad ſe deſpoliã dũ

—————.———— ————— ———————.
incitaret: aut grtificio aliquo vt car/ nem eius calefaceret:aut dicẽdo ei ſi mplici verbo vt ſe exueret. Ad auẽ vero cum ille nihil ſuſpicans fallacie appꝛopinquat: ſubito capitur: vã⸗ pulat: verſa vice deſpoliatur: duan doq; deinde occiditur. Appetitus iſti o non aliud ſunt qᷓ; qͥdam cõ̃⸗ moditatis neceſſitates. Non em̃ idẽ eſt appetitus qð voluntas. ppeti⸗ tus nanq; mali nõ eſt malus: ßᷣ volũ/ tas mali eſt mala. Hos igit᷑ appetitꝰ quia diabolus ſenin accẽdit: ſtudio magno⁊ cuſtodia ſunt reſtringendi. De ſimilitudine inter aquam et pumanam naturã: Capitulũ cxxij. mana nãq; natura tam fa⸗ h cile per vitiã:qᷓ; per planum ꝓfunditur aqua. Bic ergo gertdebet qui eam reſtringere ap⸗ petit: velut qui aquam currentem retinere contendit. Sicut enim ille qui aquõ cõcludit in ſtagnũ atq; co ercet:ſic iſte naturam humanam vã⸗ gã infin regulã aliquã cohibere de⸗ pet. Arq; ille ꝓcurat ne qua parte di rumpat᷑ ſtagnũ qᷓ effluat aqua: ita Liſtũ pᷣuidere ↄdeècet ne ſuõ in quo⸗ violet regulã qͥ ad pctin ꝓruat. chic em̃ reſtringi carnis appetitꝰpol ſunt:quod eſt quandam facere pacẽ inter ipſam carnem ⁊ ſpirituin: quã quidem pacem nemo melius habe⸗
re poterit qᷓ; qui diſtrictioni oꝛdic nis mo naſtici ſemetipſum ſubiuga
re ſtuduerit. Ipſa ereĩ eſt qᷓſi quedã
clauſura vel ſtaguũ viuarij ꝛqiqͥdẽ ſicut piſces decurrẽte aq̃ viuarij mo⸗
iünt ſi ciauſure F. minutatim ac i
ſepe crepãt nec reficiũtu religio monaſtici oꝛdinis funditus
perit:ſi cuſtodia eius ꝑ modicaꝝ cðõ⸗
tẽptũ culpaꝝ paulatĩ a feruoꝛe ſui tepeſcit: atteſtãte ſcriptura que dicit: ui modica ſpnit:paulati decidet. Dꝰ quattuoꝛ modis par agatur: Capitulum cxxiij.
Aattuoꝛ quippe modis pax
agit᷑ qbꝰ hd ad verã quieteʒ
Zhegti Anſelmi
pducitur. Aut enim lit ab aliquo in⸗
ciũtur: ita omnis
Aiber
—
rer aliq̃s dnos: aut inter ſemetipſum x alteꝝ: aut inter carnẽ? ſpũm: aut irer coꝛruptibilitatẽ nram ⁊ icoꝛri⸗ ptibiliratẽ quã deo don te expecta mus. Si tres ſuperio?es modos nũc
pabuerimꝰ: tune demũ ad illam pacẽ
pꝑueniemꝰꝛ de qᷓ dicit aplłus: Habete
pacẽ cum deo. Duo itaq; pꝛimi mo ⸗
qi fiunt per cõcoꝛdiam. Aſt enim pax carnalis:eſt ⁊ ſpiritualis · Concoꝛ⸗ dia etiam ẽ carnalis et ſpiritualis.
Pax ⁊ cõcoꝛdia carnalis eſt quam pñt infideles vel etiã falſi chꝛiſtiani cũ in pctõ ↄcoꝛdãt et inde quãcũq; pacẽ obtinẽt. Hanc aũt pacẽ chꝛiſt?
nð cõmendauit vbi dixit: Non veni Wat. lo.
pacẽ mittere in terrã b gladiũ. Ner terrã: terrenos: per gladiũ ſeꝑatio⸗ nem qᷓ ſeꝑamur à carnalitate potes intelligere. Tertiꝰ vero modꝰ ꝑ ſpũf fit victoꝛ iam ſibi ſbiugãtis carneʒ.
De hoc etiam idem dominꝰ ait: Pa Job.4
cem relinquo vobis: pacẽ meam do vobis. St pꝛopheta: P
ar multa di/ Põ.ns. ligentibus legem tuamh. Et:In pace Põ.7·
factus eſt locus eiꝰ. Et: Inquire pa· Nõ;
cem ⁊ perſequere eã. Quartus vero modꝰerit ꝑ remunerationẽ coꝛrupti⸗ one noſtra tranſmutata: vt iam dixi⸗ mus:in incoꝛruptionẽ.
ve qᷓdripertito ſtatu hũane nature:
Capitulum cxxiiii.
n q̃ttuoꝛ ſunt ſtatus:qͥ· ns
pᷣmi btĩ: duo poſtremi miſeri. Beato
rum aũt alr minus brůsꝛalius vero btiſſimꝰ. Ita qͥq; miſeroꝝ:aliꝰ minꝰ miſer:aliũs vero miſerrimꝰ eſt. Sta
tꝰ itaq; minꝰ btũs fuit ille:qͥ añ pctĩ adam in paradiſo ſtetit. Ptiſſimus
vero eſt ille qͥ nũc in celo ſctõruʒ gi⸗
ſunt. Winꝰ aũt miſer ſtatus ni eſt qᷣ dñ viuimꝰ in ſeculo ſumꝰ. Wiſerri mꝰ o ille erit qͥ repꝛobi pmgnebũt
in penis inferni. At ðᷓ in btiſſimo ſts
tu eternaliter qeſcamꝰ: in dei vᷣuitio
Otõdũ ſiquidẽ: qꝛ humane
diuerſis meritis beata vita vel milera reddit᷑. Duo nanq;
tedẽti ersol q;eoc ſo eſt. Detr
2 oldine hoc m dun p tznes
E
Capit 0
hes qi defen iunſ ds ſe wly Ftn

De ſimi tempoꝛaliter laboꝛemus. De ſimilitudine inter hoĩs obſe
quium ⁊ pꝛemium: Capitulũ cxxv.
mo qꝛ eternũ hãe ñ poſſet
hpmi:niſi deo laboꝛãdo eter
num exhiberet obſequm: de ſuẽ pᷣmiñ vite que eſt eterna: viteq; homiĩs qᷓ eſt tempoꝛalis ſeruitio com parat. Si enim hõ qᷓ;diu vixerit deo deſeruierit ⁊ deꝰ h ei coadiuuet ⁊ ip⸗ ſe recõpenſabit. Qui vᷣo nõ ap̃nci⸗ pio quidem vite ſue deo deſeruire ce perir:ß̃ ex qᷓ tñ ceperit vſq; ad finem pſeuerauerit:deus ab eo vite pᷣcedẽ tis ſeruitiũ nõ exiget:ſicut nec ipſe a
deo vite illiꝰ pᷣcedentis exigit ᷣmiũ.
Si aũt hõ ecõtra quoadvixerit deo
male deſeruierit: ⁊ deꝰ ei malũ repẽ
det meritũ qᷓ;diu⁊ ipſe vixerit. Q ſi nõ a pᷓneipio vite ſue male deo cepe⸗ rit Fᷣuire:ßᷣ ex qͥ tñ ceperit vſq; ad finẽ voluerit ꝑſeuerare:nõ ei deꝰ vite pꝛe cedentis ſeruitiũ bonũ recõpenſabit in malum:ſicut nec ipſe vite illins pᷓ
cedẽtis pᷣmiũ haberevoluerit malũ.
Rã ⁊ ſue vite pᷣcedẽtis bono⁊ dei p cedẽtis vite malo carebit pᷣmio.Deo
ergo ſeruiat ſemper omnis homoꝛqſ
— oꝛdine quo conſtitutus ab ip/
o eſt. De tribꝰ hoĩm oꝛdinibꝰ: Ca.cxxvj. ₰ Res quippe ſunt oꝛdines ho tT minñ:videlʒ oꝛãtes:agricul⸗ toꝛes: defenſoꝛes. Hos auteʒ oMdines ſic ad diuerſa o fficia deꝰ in hoc mũdo diſpoſuit: quẽadmodũ q dam paterfamilias oues ⁊ boues et canes maxios ĩ domo ſua diſtribuit. De exẽplo ouium: boñ; et canũ Capitulum crxvij. „. Ves nanq; ad hoc habet vt o lac ſihi ⁊ lanõ ferant. Boueſ vero vt terrã exerceant. Ca/
nes aũt vt taʒ oues qᷓ; boues a lupiſ
defendã r. Ji igit hoꝝ qðcũq; aia⸗ linm ſuñ gerat officiũ:illud ad vitaʒ dñs ſeruat: quia ciꝰ ſibi vtilis eſt vi⸗ ta:ſi vero officiũ qð eſt ſuũ non ege rit: moꝛte ſua iudicat᷑ dignũ qꝛ eiꝰ vi
litudinibus
ta n ullñ fert fructũ. Ji em̃ ouis lac vel lanã non attulerit:bos aũt terrã non exercuerit:quẽ aliũ fructum fer⸗ re poterint? Rurſus ſi canis cuſto⸗ die pecudum deputatus eas lupos ꝑ miſerit laniare:aut eaſdẽ ip̃e vpah canes ceperit ſtrangulare: quid ali⸗ ud dominis agere debet qᷓ; eum ob ruere? Jic et deus de illis oꝛdini⸗ hus agit quoſ ad officia diuerſa in mũdo diſpoſuit. Quoſdã nanq; vt clericos monachoſcʒ: ad hociplum diſpoſuit vt ꝓ alijs oꝛent:miteſq; vt oues lacte pᷣdicationis eos imbuãt:
lanaq; ſui boni exempli feruentes in dei amoꝛe faciãt. Zlios voꝛvt agri⸗ cultoꝛes ad hoc diſpoſuit: vt de luo velut boum laboꝛe ipſi viuantæ⁊ alij. Qnoſdam etiã vt milites ad hoc in⸗ ſtuuit vt aſperitatem ꝓut neceſſe fue rit oſtendant:tam oꝛantes qᷓ; agri⸗ cultoꝛes ab aduerſis gentibus velut
a lupis defendant. Bi ergo ſui quiſ⸗
q; oꝛdinis officiũ impleat:longã ꝓ⸗
merctur vitam: quia ceteroꝛuʒ viuit
ad vtilitatẽ. Sio iſtð agere nolue
rit: vita ipſa indignꝰexiſtit: quia fru⸗
ctum non affert pꝛopter quem viuit. Ii enim clerici monachiq; oꝛationẽ vel pꝛedicationem alijs impendere vel eti bonum exempium pꝛetende re aut terram agricole noluerint ex⸗ colere: quod aliud poterũt officium explere? Rurſus ſi milites alios defẽ dere noluerint: aut etiam moꝛe rapi doꝛum canum eoſdem aut ſcipſos occiderint vel oppꝛeſſerint: quid de illis: niſi quod de rapidis canibus debet ficri? Anufquiiq; ſui oꝛdinis
gcrat o fficium: ne et totum quod vi⸗ uit deputetur mendacium. Semendacio: Caplin cxxviij. Penim quod oꝛdinis ſui eſt — non egerit: omnis eius exte⸗ rioꝛ habitus mentitur q eum
oꝛdinis illius eſſe teſtatur. Zctus
quoq; illius et verba ipſaq; mẽtitur cogitatio: quia mendacium teſtat᷑ ꝓ vero Kum em̃ qjſpiã qͥd agit vł dicit

6 6 hegtis vel cogitat ſic eſſe agẽdum dicendũ cogitã dũ q; alijs iudicat. Pluſetem̃ loquit᷑ plerũ q; homo actu qᷓ; verbo ſicut hoc poteſtvideri exemplo: Exemplũ de medico: Ca.cxxix. Edicus nanq; herbã aliquaʒ in ſi diceret egroto ſglutiferam eẽ ac vt ex ea conideret:aliã vero nioꝛtiferam:ipſe tñ ex ea guſta⸗ ret: plus ei actu qᷓ; verbo dicerer: qa plꝰ ei hãc actu qᷓ; eã vbo comedẽdã juaderet. Cũ ig qͥppiã qᷓſ agit vł diẽ vel cogitat ſic eẽ agẽdũ: dicẽdũ cogi tãdũ q; cetert᷑ manifeſtat: qð ſi ita ẽ: verũ actu ⁊ verbo⁊ mẽte loquit᷑. Si vero nõ eſt:eiſdẽ oĩbus ecõtra mẽti⸗ tur. Inquantũ igit᷑ veꝝ dicit:bene: inquantũ vero mẽdaciũ ꝓfert:ma⸗ le viuit᷑? qꝛ om̃e pctĩ mendaciũ eẽ ꝓbat᷑. Siqͥdẽ ñ niſi cogitatiõe:locu⸗ tide et oꝑe peccat᷑: quibꝰ qͥ;tiẽs pecca mus deo ⁊ hoibꝰmentimur. His ita⸗ qʒ tribꝰ dei timoꝛẽ ponamꝰ cuſtodẽ: quia teſtãte ſcriptura: Timoꝛ dñi ex pellit pctĩ. Timoꝛ deniq; ſpũſſcri eſt donum alioꝛumq; omniũ pᷣmũ. De ſeptem donis ſpirituſſancti: Capitulum cxxx. Eptẽ qͥppe ſũt dona fpũſſan⸗ æ cti videlʒ:timoꝛ: pietas: ſcia iliũ:intellectꝰ: apientia. Moꝛum aũt donoꝛũ vt Detiore. dictũ eſt timoꝛ eſt pꝛimũ: alioꝛum veluti qðdã fundamentũ. Hũc nã⸗ q; ſpñ ſſanctus mẽtis in cãpo ſuppo nit aliaq; dona ſuo in oꝛdine velut ĩ edificio fupimponit. Mꝛius eĩ men tẽ metuere facit:ne ꝓ pctĩs ſuis a deo ſepetur: ⁊ in peniſinferni cũ diabolo toꝛqueatur. Huic deniq; timoꝛi ie/ fuꝑimponit pietatẽ:cũ mẽti ſic metu enti ſuijpſiꝰ aſpirat cõpaſſionẽ:piẽq; recolere faẽ qᷓ; miſera erit:ſi a deo ſe⸗ parata:⁊ in inferno cũ diabolo fue⸗ rit toꝛta. Dehinc vero ſcientiã ſu pimponit pietati: cũ mens que ſicti⸗ met ſibiq; cõpatit: quo valeat mð ꝑe foꝛti⸗ ſaluari ſcrutat᷑: eiq; ſpñſſanctꝰ hui⸗ tudine, Wes gnitionẽ largit. Exinde aũt
De p
De ſcia.
nſelmi Liber
dicit qͥbuſq; ſaluari ſe poſſe cõðfidit.
foꝛtitudinẽ ſuꝑimponit ſcientie:cum mens pauida ſibiq; cõpatiens tamq; quid agere debeat ſctẽs fit foꝛtis ſpi⸗ rituſſancti dono ad operandũ q di⸗
Pbſt her vero cdſilium foꝛtitudi Seↄlilo. ni ſuꝑedificat:cũ mẽſ iã foꝛtj ad opã dum que pie timẽdo ſcit eſſe ſaciẽi ſui expimento didicit ſpũſſancti gra quid de his omnibus alijs conſulere debeat. de donis ſpirituſſancti quiq; ad actiuam:duo vero ad contempla tiuam pertinẽt: Capitulũ cœxxxꝭ. Ec aũt quinq; ſpñ ſſancti do ⸗
na ad actiuaʒ:duo vero que ſequunt᷑:id eit intellect? ⁊ ſa pientis ad cõtemplatiuã ꝑtinent vi⸗ tam. Ipſa tñ ſpirituſſanctus pꝛimis quinq; ſuꝑimponit: vt ſuoꝝ editiciũ donoꝝ poſſit omnino cõpleri. Poſt qᷓ; em̃ ſpũſſanctus mentẽ facit pauẽ tẽ:ſibiqʒ cõpatientẽ:ac ea qͥ ſcit eẽ fa⸗ ciẽda foꝛtiter opantẽ:⁊ de ipſis ſuis exemplis alijs ↄſulentẽ: accẽdit ean⸗ dem àd inteiligendũ cur hec vel illa deus pꝛecipiat: cur homo licet alte⸗ ri benefaciat:nullã ab eo remũeratio nẽ exigere debeat. De itellectu- Quoꝛum vt intellectum ſpirituſ⸗ ſanctus menti aſpiret: ad poſtremuʒ etiam ſapientiam ſupaccumulat vt quod viqelicet ratiõeintelligit ſit ſi⸗ bi ſapidũ atq; dulciſſimũ ſoloq; re⸗ ctitudinis amoꝛe ſequi quod intel⸗ ligit eſſe ſeqndũ. VSe ſapiẽtia. Ab hac tamen ſapientia quam ex tremam poſuimꝰ: ſpirituſſanctus do na ſua dinumerare per pꝛophetã in/ Eſa.u. cipit:⁊ vſq; ad timoꝛem a quo cepi ⸗ mus aſcendere dinumerando deſcen dit. Unde notandum ꝙ nobis innu⸗ it deſcendo quomodo ex eiſdem do ⸗ nis conſtruat in nobis edificiũ aſcen dẽdo. Hoc igitur edificio ita cõpoſi⸗ to ſanctus in eo ſpiritus reſidet:to⸗ tamq; familiam domus interioꝛis: id eſt omnes anime ſenſus regit ⁊ ad obſequium ſui diſponit.
pech —
L pPh mnn bir un diunt᷑ i ditſu Anz
b ii
i ſidicun De vi „ vhiv cit habe benf du ynde i
nur Lu oino ſin

De qualitatibus anime ⁊ moꝛibꝰ: — Incaie qualita/ Ka. cxxxij. tes qͥ ßus erãt inſtabiles iain Pin bonos redigit moꝛes. Wo ſes qũippe qualitates ſunt aĩe in ha bitů iam redacte: nõ em̃ tunc moꝛes dicunt᷑ cũ cito adueniũt citoq; rece⸗
dũt:ſed cũ in aĩa ſtabiles exiſtũt.
Quod moꝛes boni ⁊ mali ſint: ꝛum añt moꝛũ Ca.cxxxiij. h alij boni:alij vo ſũt mali. Bo ni igit᷑ virtutes: mali aũt vi⸗
tia dicunt.*
De virtute ⁊ vitio:Ca.cxxxiiij.
Irtutes añt bona exteriꝰopa: v vitia vo pariũt mala. NMð tñ quotiẽs agit opus virtut? vł vtrij: virtus ipſa vel vitiũ ꝓpꝛie di⸗ cif haberi: Tũc em̃ pꝛimũ ꝓpꝛie ha ⸗ bent᷑ cum ex cõſuetudine pomidenf᷑: vnde ⁊ homĩes iuſti vel vitioſi dicũ/
tur. Cum añt pfecte habent̃:licʒ ipſa
oĩno ſint diſſimilia:haud tñ diſſimi⸗ lia ſomg habent opera. De ſapiẽtia ⁊ ſtulticia quãdoq; ĩ eodẽ cõuenientia: Ca.cxxxv. Vedã eĩ ex ipſis vt ſapiẽtia q pfecta atq; ſtulticia eadẽ fa⸗ iunt plerũq; ieri opa. Sicut em̃ ꝑfecte ſapiens dimittere non vult quin agat quod ſibi bonñ videt᷑: ſic x ille qᷓ ꝑfecte eſt ſtultꝰ. Verũ B ideo ille facit qꝛ ſcit bonũ nõ eſſe vt illud dimittat:ſtultus vo qꝛ ſic putat. Eſt aũt alius mediꝰ nec ita ſapiens quin metuat falli: nec ita ſtultus vt in ma lo qð ceꝑit ꝑſeuerare velit. Hoc ð qð ſibi bonũ vider᷑ ꝑſepe dimittit:qꝛ ma gis qᷓ; ſibi alterins credit confilio. De pdio ⁊ amoꝛe peti: Ca.cxrrvj. Tem pfectũ peccati odiũ ꝑie⸗ ctuſq; amoꝛ eiuſdem:idẽ ple⸗ rũq; opꝰ exchibet erteriꝰ. Siẽ emplecte odit in ſe peccatũ nð en ⸗ rat qͥs illud agnoucrit:ſic ⁊ qui idem delictñ in ſe ꝑieete diligit. Nerñ hoc ille vt ſibi deus indulgeat:iſte vo ꝓ
ſua hoc facit impudentia. Vlius vo
medius ẽ: qui nec ita peccatũ odit vt hoc omnes velit ſcire: nec rurſus ſic
De ſimilitudinibus.
amat vt ⁊ oẽs velit neſcire. Hic igie ⁊ pluribus illud abſcõdit ⁊ vni tainẽ ꝑ eðfeſſionẽ patefacit. De hũilitate ⁊ ſupbia: Ca. exxxvij. Vrſus pfecta humilitas pfe⸗ r ctaq; ſuꝑbia: opa quedã ha⸗ bent ſimilia. Sicut em̃ pfecte humilis tiun peccat vult vt eius pᷣla tus ſuam diſtricte puniat culpam:ſic ⁊ valde ſuꝑbus. Aeꝝ hoc ille ꝓ eiuſ⸗ dem culpe remiſſiõe:iſte vᷣo vult pa⸗ ti ꝓ indignatiõe: dedignaf nãq; vt pᷣlatꝰ ipᷣiꝰ ſui milertꝰꝛ vel ad modicũ ſibi parcat:ĩmo magis vt ſuã ĩimdde rate puniat culpã: deſiderat. Eſt aũt alius medius nec oĩno diſtricte puniri:nec luã ſibi culpã vult ex toto donari. Hic itaq; tñ aliquãdo pec⸗ cat:partim puniri:partimq; dimitti: ſuam ſibi culpã deſiderat. De tribus verctũdie generibus: Ria em̃ ſunt ve/ Ca.cxx viij. t recũdie genera: q̃ ⁊ ipſa ope⸗ M ratur exterius diueria. Slia nãq; eſt coꝛã deo ti: alia vo tiñ co⸗ ram hominibꝰꝛalia autẽ partim coꝛã deo:⁊ partim coꝛã homiĩbꝰ. Verecũ ⸗ dia nãq; coꝛã deo tm̃ eſt: cũ qꝛ tales ſumꝰquales nõ eſſe decet:erubeſcimꝰ: noſtraq; peccata ſi nõ alijs obeſſent: coꝛã hominibꝰ fateremur. Verecũ⸗ dia vo coꝛã hominibus tm̃ eſt:cũ qꝛ agnoſcimus quales nos eſſe debemꝰ verecũdamur:nr̃aq; delicta etiã vni detegere ꝑ ↄfeſſionẽ erubeſcimꝰ. Ve⸗ recũdia aũt partim coꝛã deoꝛpartiq; coꝛã hominibꝰ eſt: vt cum nec ita de noſtris peccatis coꝛam deo erubeſci⸗ mus: vt ea etiã coꝛã hominibꝰ fateri velimus: nec ita rurſus coꝛã homĩbꝰ vt ea vel vni ꝑ confeſſionẽ detegere arubeſcamus. Que itaq; verecũdia eſt tin coꝛã hominibus:eſt bona:que Vo partim coꝛã deoꝛpartim coꝛã ho minibus:eſt melioꝛ:que aũt coꝛã deo tĩ ẽ:optima eſt. Hec eĩ poſtrema vt dictñ eſt:ſi non obeſſet alijs: ſuã ho⸗ mines confiteri culpam coꝛam omni⸗ bus faceret. WMedia vero nee ita eſt ꝑfecta: vt coꝛam omnibus velit: nec 6

de tacitur nitate.
de cõtinẽ tia coꝛꝑis
ita impꝑfecta vt ſaltẽ coꝛã vnoꝑ cõfeſ ſionẽ juã erubeſcat culpũ fateri. Pꝛi ma aũt etiã coꝛam vno erubeſcit cul/ pã fateri:bona tamẽ eſt ⁊ ipſa:qꝛ licʒ ſub ruboꝛe:culpam tamẽ cõſitet᷑ vel vni quãdo;. De tribus que notanf in inuene: M iuuene quoq; acxxxix. f tria notant᷑:quibꝰ ad ꝓbitatẽ venturus pᷣnoſcitur. Nec aüt ſnntꝛtaciturnitas: coꝛpoꝛis cõtinen⸗ tia: verecũdia. Taciturnitas vt⸗ delicet vt pꝛiꝰ taceat: dicat. Coꝛpoꝛis autẽ cõtinentia:vt non leuit᷑ oculos huc illucq; reducat:na ⸗ nus pedeſve ne moueat: ſed oĩa coꝛ⸗ poꝛis ſui membꝛa decenter cõtineat.
de verecũ Verecũdia voꝛvt erubeſcat coꝛã
dia. 1
hominibꝰ cum quid vetitũ agat: to⸗ tuſq; ruboꝛe ſu ffuſus oſtẽdat ꝙ eru⸗ beſcit. Ad hec itaq; tria iuuenis qͥſq; nitat᷑: qꝛ vno quoq; eoꝛum ad altio⸗ ra ſiquidẽ tacendo⁊ audi- endo ſapientiũ doctrinam: paulatim cõcipit ſcientiã:qͥbuſdã q; incremen ⸗ tis ad ſpirtualẽ vitam ꝑ eoꝛum ver⸗
ba Lr De ſimilitudine inter diuerſa ali⸗ Inenta? pᷣcepta: Capi.crl⸗
Icut enim alimentis diuerſis
ad pfectam coꝛpoꝛis etatem: ſic pceptis diſſimilibꝰ ad ſpi⸗ ritualẽ ꝑducit᷑ vitam. At em̃ educat᷑ pꝛius ſmplici lacte matris: de hint aliquo alio: deinde farine cõmixtoꝛ
poſtea micis panis:poſtmodũ etiam
cruſtis: donec qͥlibet ſolido cibo va⸗ leatvti: Sic em̃ pᷣmñ iuber ĩ deñ cre⸗ dere:dehinc eñ diligere:deinde time⸗ re:poſtea bene operari:poſtmodum etiam adu erſa pati:quouſqʒ ſibi pᷣce⸗ ptũ quodlibet ſecure poſſit iniũgi.⸗ e exemplo noni vafis: Ca.cxlj. 8 AVia ſpirituali doctrina ſemel q ad plenũ imbutus:nouo vaſi ſimilis eſſe videt᷑. At eĩ vas vouum porn bono ſemel affeetũ: vix eius ſaporem amittit: etiam ſi alio poſtinodũ repleatur diuerſi ſapoꝛis: ſic inuenile coꝛ ſpirituali doctrina
3egti Anſelmi ALiber
imbutũ vir eius dulcedinem perdit: etiã cum ſeculari occupat poſtea cui intendit:li antem tacendo fapientum verba cõtemnit audire:nec ad vllam aſcendet ſcientiã ſpũalis vite. De exemplo cultri: Ca.cxlij. Pq; qui pꝛopꝛio caret cul⸗ v tro:merito eſurit ſi alieno inci⸗ dere nolit: ſic ⁊ iſte ꝓpꝛia ca⸗ reñ ſciẽtia:iure ſpirituali fame depe ⸗
rit:cum alicna nolit tacendo ſcientia
vti. Tacendo igit᷑ ſapientiũ verbis attendat:vt ad ſcientiã ſpiritualis vi te doctrina eoꝛum ptingat. Cõtinen ⸗ do autẽ coꝛpoꝛis membꝛa: vt ſupꝛa dictũ eſt:in melius pꝛoſicit: quia mẽ⸗ tem hoc modo ſtabilioꝛẽ ⁊ placidam reddit. Mens vo ſtabilis ⁊ placida: placida exterius verba reddit ⁊ ipᷣa. De exẽplo aque dijs: Capi. cxliij. K em̃ aqua quieta cñ ex vna v pꝑte ſolis ſuſcipit radiũ: ex al ⸗
M tera quietũ ⁊ ipfum aliquo in
pãriete reddit: ſic mens pacata ſuſci⸗ piens aure cuiuſpiã verbũ: oꝛe remit tit ⁊ ipſum pacatũ. Vt vo aqua cõ⸗ mota radium commotum:ſic ⁊ mens turbata: verbũ reddit turbatũ ⁊ om⸗ nem exterius actũ. At ergo ad quietẽ mentis ⁊ oꝛis ⁊ oꝑis ſibi ꝓficiat iu ⸗ nenis: queq; membꝛa decenter cõti⸗
neat. Crubeſcendo autẽ ſicut ⁊ dictũ eſt in melius ꝓficit: qꝛ verecũdia pe⸗
nitentiã parit: cuiꝰ alia quidẽ ſicca: alia vo humida eſt. e penitentia ſicca ⁊ humida:
Icca nãq; peni Ca.cxiiiij.
e ientia eſt cũ aliquẽ quidẽ ſui
peccati penitet: ſed humoꝛe
pietãtis ſuiq; ipſius cõpunctiõe ca⸗ ret. Humida vo eſt cũ habet vtrũq;
ſuũq; luget peccatum magna coꝛdis
cõtritione. Et ad hãc 20 ſibi ꝓlit penitentiã:nõ iuuenis tĩ: verũetiã
oĩs hõ erubeſcat cũ qͥd agit illictũ. De exemplo arboꝛẽ magnã ſucci⸗
dere volentis: Capi. cxlv. It aũt ſciẽdũ quẽ magni ali cuiꝰ penitet criminis:ſibi eſſe
quiete ⁊ ſolis ra
üe

dermmi nd aut ſatttit —— — quidẽ ſic
a ſica ihumiat
agendum moꝛe arboꝛẽ magnã ſucci dere volentis. Jicut em̃ ille minoꝛa in circuitu arbuſta pꝛius curat ſucci⸗ dere:ne ſibi arboꝛẽ ipſam ſuccidenti poſſint obeſſe:ſic ⁊ huic vitia mino⸗ ra illi crimini vicina:pꝛius ſunt extir⸗ pãda:ne qua ſibi crimẽ ipſum deſtru enti ferãt impedimẽta De detractione: Ca.cxlvj. Etractiõis vitiũ: qð maxime d ex ocioſitate ſolet naſci: mltũ eſt cauendũ: qꝛ ꝑnicioſum eſt multis. Ande beatus Clemens inter cetera q̃ ab oꝛe beati Metri ſe didicii⸗ ſe fatet᷑ hoc modo ſcribit. De tribus homicidij generibus: BRia ſunt genera Ca.cxlvij. t homicidij:que pari pena ple⸗ ctunt᷑. Interfectio fratrũ: de trãctio: odiũ.ie qua etiã Paulꝰ di⸗ Gal.y cit: Si comeditis ⁊ inuicẽ moꝛdetis: videte ne abinuicẽ cõſumamini. Co⸗ medit nãq; alter alterũ:⁊ q̃ſi moꝛſũ
in eñ facit quotiẽſcũq; aliqͥs aliquẽ
male loquẽdo vilioꝛem efficit: vnde
neceſſe eſt vt abinuicẽ cõſumant:pe
nis videlicet gehẽnalibꝰ detruſi ini⸗ ſerrime puniant. Zic igit᷑ is qͥ alte⸗ rum detrahendo comedit cõſumitab eo quẽ moꝛſibus detractionis conſu⸗
mere geſtit. Mam c eius vitã ꝑde⸗
tractionẽ dilacerat:ſemetipſum ante iuſtum iudicẽ deñ cõdemnat. Bicq; plerũq; cõtingit vt is qui alteri dero
gatꝛniſi reſipiſcat: coꝛam deo ĩ dam⸗
ſatõeʒ cadat: qᷓ;uis ille cni detrahit᷑ nihil leſionis ex ipſa detractione ſen/ tiat. Quid autẽ detractio oꝑẽ: vel
dederit bꝛeniter dicamus: non ideo ꝙ neſciat: ſedidcirco vt quod ſcitur melius teneat. De exemplo ignis ⁊ venti ⁊ huma nemeptis: Capi. cxlviij. Dlet em̃ cõtingere vt ignis ĩ „F aliqua materia aliquãdo pau
lulũ ardeat:etſi vento impel⸗
liEꝛad maioæẽ ardoꝛem creſcat. Ta⸗ Rt enã̃ ẽ mẽs hñans ſalubꝛi admoni
Ve ſimilitudiiibus.
gehonem ocyus ſurgit ad qð pꝛius
tide pulſata ad opꝰ agendũ:poſt ſug/
urgere neglexerit:Sicq; vt ignisvẽ
to mouetſic mẽs a toꝛpoꝛis deſidia
admonitione excitatur. De detractiõis deſeßtiõe:Ca. exlix. Etractio itaqʒ eſt q̃tiẽſcũq; q d aliqͥd ea intẽtiðe de aliqͥ diẽ ñi ipſe vłminꝰamari ſiue mi⸗ nꝰapp̃ckari poſſit. Detractio vo ma⸗
lis duriciã:penitẽtibꝰ refrigerationẽ:
tẽptatis exemplũ peccãdi q̃ſi fomẽta malicie pᷣſtat. Naturale ſiquidẽ ẽ vt ſiẽ id qð a nllis fieri audio:facere foꝛ mido:ſic illud qð a pluribꝰ vel etiaʒ
a paucis fieri ꝑcipio: faciliꝰpᷣſumo:?
quo ples eandẽ rem feciſſe coduero: eo minꝰ eã facere dubito. Bonꝰ q et fi nec penitẽs de aliquo crimiĩali fue⸗ rit:nec tẽptationẽ aliquã inde habu erit:⁊ aliũ illa vel illa crimialia ꝑpe⸗
traſſep detractionẽ audierit:niſi ibi vigilãti oculo pᷣuiderit:materiã ſuꝑ⸗
hiẽdi accipit: Mꝛopꝛiũ nqᷓq; eſt ſup⸗
bie ſingularitãte ſp gaudere. Qua⸗ pꝛopt᷑ ſũmopꝑe cauẽdũ ẽ pctm̃ detra⸗
ctiõis:qꝛ fomes eſt tante ꝑditiõis. De cõmẽdatiõe charitatis:Ca.cl. Wllit eiñ charitatẽ:ſine qᷓ im ⸗
t V poſſibile ẽ quẽqᷓ; deo placere.
Qui em̃ non diligit:manet in moꝛte. Plꝰ nãq; peccat qͥ amoꝛẽ ꝓxi mi a coꝛde alteriꝰ minuit:qᷓ; qͥ victũ ab oꝛe pauꝑis rapit. Nã ſiẽ aĩa pᷣcio⸗
ſioꝛ eſt qᷓ; coꝛpꝰ:ſic grauiꝰ ẽ aĩe victũ
auferre q; coꝛꝑis. Aictus vo aĩe eſt amoꝛ dei ⁊ ꝓimi: ui enim diligit
Prim legẽ ipleuit. Qui igit᷑ dilectõʒ ᷓ debet aĩa ſuſtẽtari tollit:quãtũ ĩ ſe d ſit inqͥramꝰ: ⁊ inquirẽdo qð dñs
eſt aĩaʒ occidit. Pꝛopt᷑ea cauendũ ẽ ne quiſqᷓ; aliqͥd ſiniſtrũ de aliquo lo⸗
qui pᷣſumat:niſi ꝓpter emẽdatiõʒ ei?
hoc faciat. Nã pᷣlato aut illi quẽ pu⸗
* to poſſe ↄſulere pecchti ⁊ vitioꝝ vul
nera mederi: debeo alteriꝰ malefacta
pꝓpt᷑ emẽdatiõʒ detegere:q̃ ꝑ memet ⸗ ipᷣm neq̃o emẽdare. Et ne aliꝰ coꝛrũ⸗
pat᷑ ip̃iꝰoffẽſiõe: cõpẽdioſe etiã poſ⸗
ſů eñũ monere: ne tali iñgat᷑ ſingula⸗
ri aliq̃ familiaritate: alit vo nlło mõ de aliquo quicq; aduerſi loqͥ debeo. 3
Ronn. 13

—
S—
——
Wegti Anſemi liber
Q noceat detractio:⁊ ꝓſit bonũ audire: Ca.clj. Eter wo ſiẽ nocet multis de e qͥlibet malñ dicere: ſic pluribꝰ
olet ꝓdeſſe de a ijs bona au⸗ dire. Mam cũ bona de aliquo referũ/ tur:hi qui boni ſunt: eius facta emu⸗ lant᷑ꝛeoq; perpenſius in ſug bonitate ꝑſeuerare nitunt᷑ꝛqͥ alij eiridẽ boni⸗ tatis ſectatoꝛes laudant᷑. Si aũt pe⸗ nitẽtes fuerint:tãto ſtudioſiꝰ ſuã pe⸗ nitentiãvt boni eificiaui ꝑagũt:quã. to ꝛes bonos eſſe malis ſe⸗ dula relatiðe ꝑeipiunt. Moꝛro ſi ma li fuerint erubeſcũt: cũ de alijs bona referri audiant:a quibus ſemetipſos vacuos eſſe cõſiderant:tantoq; faci⸗ lius ad penitentiã reuocant᷑: quãto ples ⁊ foꝛte debilioꝛes ſe bona oꝑari eis reterunt᷑. Sic igit᷑ omni chꝛiſtia
no in ſedula cõſuetudine ſemꝑ bona
de alijs eſtimare: bona loqui: nihil mali credere nihilq; pꝛoferre. Ne ſciẽtia:volũtate ⁊ vſu: Ca.clij. Am in omnibꝰ actionibꝰ no ⸗ c ſtris ſummopꝑe querẽdũ ſit vt boni ſimꝰ: alioquin beati eſſe nð poterimꝰ:uerẽdũ— po⸗ tius vtendum ſit vt boni efficiamur. Tria itaq; mihi eſſe viden que ne⸗ ceſſaria ſunt volenti effici bonus:ſeʒ ſciẽtia: volũtas ⁊ vſus. Mam niſi qͥð habeat ſcientiã bonñ faciendi: neqᷓ qᷓ; bonũ vnde ſalutẽ cõſequat᷑ oꝑari
poterit. Et ſi habet ſcientiã ſed volũ tatem opandi nõ habuerit:bonꝰnul lo mð eſt. M ſi boni agnitionẽ ⁊ vo⸗
lñtatẽ operandi obtinuerit:nectamẽ eius vſuʒ opere cõpleuerit cũ poſſit: bonus nequaqᷓ; erit. De exemplo cithariſte: Ca.cliij. T ſiis qui cithariſta eſſe dez x buerit citharã nð cognouit:qᷓ⸗ liter citharedus erit? Ii etiã inſtrumentũ illud nõ agnouerit: ⁊ ſi agnouerit:ß tãgere illud noluerit:qᷓ⸗ liter citharedus erit? Si autem illud ggnouerit ⁊ tetigerit: ſed eius vſum babere cõtempſerit: nunqᷓ; ꝓpter co⸗ gnitionẽ ⁊ voluntatẽ ſine vſn huius
artis— Taliter nãq; licet uis tatem: nequaqᷓ; bonus erit niſi etiam boni oꝑis vſum tenuerit iuxta ſuam poſſibilitatẽ. De ſimilitudine inter deſides ⁊ pec cantes: Ca cliij. Qnt aute quidam ſanctarũ La ſcripturarũ ignari: ⁊ dũ ali⸗ qͥd de eis qð poſfent ad edifi⸗ tatiõʒ fui retincre audiũt:ↄtemnẽdo dicunt: Ad quid iſtud tantillñ tene⸗
boꝛ?Mõ er re tã ꝑua ſapiens ero. Cur
ergo mihi laboꝛẽ imponã? Wimittã: quieſcã: viuam vt potero: qꝛ fruſtra ſapiẽtie amplius ſtudebo:nõ em̃ oẽs pibunt qͥ ſapiẽtes nõ ſunt. Hec ⁊ his ſilia piger ⁊ inſipiẽs ſibimet ꝓponit: nec ꝑcipit qꝛ antiquꝰ hoſtis ad inte⸗ ritũ ẽius talia ſibi fuggerit: qjtenus ĩ
omni vita ſua nulli intendat vtilita, ti:ſed in negligẽtia ⁊ toꝛpoꝛe ſemper
viuat vt pereat. Amplius quoq;:ſa⸗ tis inqͥt ſunt ſapiẽtes in mũdo: fatis
ſcriptoꝛes:ſatis qᷓ habent peritiã ar⸗
tiũ:non eſt opus vt ego me diſcendo fatigẽ. Mꝛeterea:purici iã exiui ñ ſenectuti appꝛ opinquoꝛ nec iã poſſẽ
ad magnã ſcientie fructum venire ſi
mõ inciperẽ laboꝛare: ſic ſecũ piger
tractat ⁊ ĩ ſui toꝛpoꝛis deſidia ꝑſeue
rat. Bili etiã mõ nõnunqᷓ; pe⸗ ir⸗ retitur: ne ad bone oꝑatiouis exerci⸗ tiũ aliqñ exurgat. Solet em̃ cõtinge ⸗ re vt is qͥ luxurie inqnamento fecat᷑: interdũ ſemetipluʒ cognoſcat:⁊ facti ſui peniteat: ſed cum iterũ temptatio aduenerit ⁊ locꝰ peccãdi affuerit di⸗ cit: Quare iſtã voluptatẽ ꝑderem: ſatis etiã hãc admittere potero:ſiẽ ⁊ multas alias feci:⁊ cũ in futuro ſati⸗ atus fuero:oĩa inſimul confiteboꝛ: ⁊
ſic bonus efficiar. Satiaboꝛ igit̃ do⸗
nec deo de oĩbꝰ ſatiſfaciã: ⁊ tunc tñ ieiunabo:tũc tot afflictiõibꝰ tot ver⸗
beribꝰ coꝛpꝰ caſtigaboꝛ tin elemoſy⸗
nis ⁊ ꝑſimonijs ſtudehoꝛ vt ĩ me ni⸗
hil mãneat dignũ ſupplicio. Cñ em̃ adhuc illa ⁊ illa ĩ me reſtãt ſine ↄfeſ⸗ ſiðe:cur me ab hac ſola cõpeſcerẽ de⸗
abeat ſcientiã bene viuendi?
ẽ punpi iht u vqdill hot ipomis a delec
per paru minus ſe nacta re nmoy
„
igt
wltinün inini isaetið de ſtie Un tilun Fien uigtco lninet indeſt ſus nqn

it lectatiðe? Talia nõnulli interdũ ſibi
nnetip̃is pꝛaue cõſulũt:nec miſeri at ⸗ tendũt qjnta erroꝛis caligine jnteri⸗ e obtenebeent᷑. Nam qᷓ;to ſñt peccatis e obligati maioꝛibꝰ ac bonitate paup . oꝛes:tanto deberẽt eſſe ad omne de niint leetamentũ diabolice ſuggeſtiõis ex⸗ cLuttit cutiendũ ardẽtioꝛes. Si em̃ virtus hinu Vtuti aceumulata ꝓdeſt:ſic vitiũ ap ditn poſitũ vitio obeſt. Quiſqͥs ð hodie nnit nieqᷓ; boni oꝑari poteſt:nulſatenus altenn pcraſtinare debet. Unde ſalomon
gceg. Eðcũq; põt mantua facere:inſtan⸗ 0cs. ter opare: qꝛ nec opꝰ nec rõ nec ſapiẽ
3 tia nec ſcĩa eſt apud inferos.
e ſimilitudine inter paupꝑes:ſti nöln hun De ſimilitudine inter paupes:ſtul lbna) kos et negligentes: Eapitulũ.clv. 63 Erũ huiuſmõi hoĩes ita ĩ pec
bolsu
ditin v j cãdo negligẽtes imitãt᷑ etiã lnnun pauperes inſipientes. Siqui tzni dẽ pauꝑ inſipiens cũ obolũ acqͥrit: Ingsc aut sliud qͥd parui munuſculi:dicit: iwhn Sd qͥd illud tantillñ ſerugremꝰnon puben pter hot diues eroꝛexpẽdã itaq; dt ü ĩpomis aut nucibꝰ aut q̃libet alia re —. mihi delectabili: Non em̃ iſtud cuſto — diendo ſoilicirꝰ volo baberi. vie ſto uguuit lidus dum ꝑuipendit modica: nñqᷓ; efranm ꝓficit ad maioꝛa: Bapiẽs autẽ pau⸗ rlelig per parua q̃ nãciſci cuſtodit: ⁊ quo visdcllup minus ſe habere cõſiderat:eo magis
nacta retinere deſiderat: quatenꝰ ex paruuloꝝ cõgerie ad maioꝛa queat
qñq; ꝑtĩgere: Bic nimirũ is qͥ ſe pau amentofu perẽ ſciẽtie ac bonitatis ſentit: debet olcatj facere ſi ad aliquẽ effectñ ſcientie ac wütenyn bonitatis velit puenire. Nã ſicnt plu rädiafuntn ra grana maſſain: ⁊ gutte flumen: et uptati pim me nũmi diuitem faciũt: ſic multe ter poti ſciaꝝ ſentẽtie ſapiẽtẽ: ⁊ plures boni⸗ c in funmb tatis actiõe bonũ quẽlibet efficiũt. ulconſtct De ſcientia ⁊ tribus partibꝰ eius: anaboꝛigfn Am igit᷑ ſcientia Ca.clvj. hai:eun c ſit nccia vt bonus qs efficiat᷑: iöb uw ⁊ manifeſtũ ſit nullũ eã poſſe o:tem cdpᷣꝛehendere: qͥ minimas eius ꝑtes cho:rtinn negligit colligere:niſi foꝛte qͥs ſubito lcLii illuminef: ſicut apli ⁊ ꝓphete: que⸗ nit ne rendũ eſt quõ ꝑ gratiã dei illũ valea eipewin mus acquirere. Tribus itaq; cauſis
eſmilituqiiibus.
didet ipi ius poſſe adipiſci:docr ₰ na ſeʒexperimẽto ⁊ ratione. i Ee doctrina: Capi. elvij. Er doctrinã duippe qᷓ capit P lectiõe ⁊ ſermocinatione:ſcia ecrit Quia cñ qs legit: aut legeñtẽ ſiie loquẽtem auqit: ad poc vt coꝝ qur legunt᷑ ſiue referunt᷑ ſciẽ tiam habeat intendit.
De experimento: Ca.clviij.
Rperimento vo ac rit ſciẽ
tia:dum rei quã aliqs ꝓbauit certã hʒ noticiam. Ex rõne de ratiõe.
qoq; pcipitur cũ ꝑ naturalẽ mentis
diſcretionẽ in iſtis que facienda ſiue omittẽda ſunt quis jolidat᷑. Iciẽtia
igit᷑ his tribꝰ rebus acquirir? ſed 4 inflat niſi eam charitas edificet: nil pꝛoꝛſus ꝓficit abſq; volũtate boni⸗ tatis. Volũtas itaq; bona ẽ que dei volũtati ſubiecta eſt· q̃ tũc voluntati dei ſubiecta eſt qñ id vult qð deꝰvult illð velle debere:⁊ tũc iuſta ſiue recta dicit qñ id qð deus vult eam velie debere amplectit᷑. M non ſempꝑ debemus velle qð deus vult: Capi. clix. n em̃ ſempꝑ velle debemus n qð de⸗ vult: ſed hoc velle de⸗ bemus qð de⸗ vult nos velle debere. Voluit em̃ deus beatũ War tinũ ab hac vita tollere:ſed ſi eiꝰ diſci puli hoc tũc voluiſſẽt:crudeles vtiq;
erxtitiſſent: At noluerũt qð deus vo⸗ luit:ſed voluerũt qð deus voluit eos
velle debere: ⁊ viam inſticie tenuere. Qui ergo cum ſcientia voluntatẽ bñ oꝑandi poꝛtat: maxĩa ex pte bonita⸗ ti appꝛopinquat. Vnde ſciendũ eſt: qꝛ qcũq; bonã volũtatẽ hie deſide⸗ rat:heceſſe eſt vt a vanitate ſeſe alie⸗ nare ſtudeat. Nam ſicut vna opatio
aliã a ſe diuerſam opationẽ exciudit: ſic cogitatio cogitationem expellit:⁊
volũtas nihilominus volũtatem re⸗
pellit. Cñ enim mann ſcribo nõ agrũ emino:deinde etiᷓ cum ſeminauero: ſcriptionem excludo: ſic itaq; cum ⁊ ipſe inane qd cogito: nð interim vti⸗
litatẽ penſoꝛ Et cñ poſtea E 5—

pẽſauero:inanitatẽ expello. his igit᷑ qᷓ diximꝰ de ſcientia ⁊ volũtate tranſ⸗ curſis: videamꝰ etiã qᷓ; ſit neceſſariꝰ vſus bone opationis. e vſi; Capi.clt. Bippe ſicut coꝛphũanũ ſine a freduẽti ciboꝝ vſu neqͥt ſubſi ſtere: ſic anima abſ; virtutũ Kequẽtarione nõ põt viuere. Qui 5 ad effectũ bonitat? venire deſiderat: neceſſe eſt vt cum ſcientia ⁊ volũtate etiã ipſum vſum habeat. O bonꝰ homo de omnibꝰ ſibi bo⸗ num facist: Seſ Onus hõ de omibꝰ homibus bonis ⁊ inalis vtilitatem ſibi cũ aliqd bo ⸗ nide hoĩe bono vł malo audit: gau⸗ det ⁊ deo inde g̃as agit. Qð dñ fac mercedẽ a deo bone volũtatꝭ accipit: ac ſi cooꝑatoꝛ fuiſſʒ eiuſdẽ oꝑis. Ma lñ aũt ſi andierit:dolet:qð ſibi ĩmer⸗ cedẽ reputat᷑ q̃ſi eiuſdẽ mali deſtru⸗ ctoꝛ fuiſſet vel diminutoꝛ. Bed dicit aliqᷓs:de bono⁊ ꝓſpitate inimici mei nequeo gratulari: neq; de dãno eius cõtriſtari:qð ſi oꝛe cõfiteoꝛ:me cddẽ no:coꝛde ein mentioꝛ. Quomõ inimici diligi po ſſint: hoc cõſiderã qũ(Ca.clxij. s eſt q̃liter is qͥ in bono ꝓficere 1 deſiderat:ſibijpſi vim inferre debet vt ꝓficere valeat. Licʒ carnalis appetitꝰ inens damnũ inimici mei ap petat:nõ tñ hoc oꝛe. ꝓfiteri debeoꝛſed potiꝰ dãnñ ei plãgere: ⁊ 3 appetitũ carnis mee iliiꝰꝓſꝑitati fauere: Illi⸗ damnũ ſolũ verbis ſi coꝛde ſil neq̃ͥo demõſtrare mihi diſplicere. Nã ſi ra/ tionẽ ↄſideramꝰ:rectiꝰ agimꝰqñ deo obedimꝰqᷓ; faciamꝰ qñ carnali volu/ Wat. ptati cõſentimꝰ. Mꝛeceptũ em̃ dũ ẽ Tuce.&. vt inimicos diligamꝰ: Pi ð eos aſfe, ctuoſe diligere neqo:quò carnalitatẽ meã ad anoꝛẽ eoꝝ flectere valeoꝰ? tñ velle debeo eoſme poſſe amare ⁊ do⸗ nec vgle h agere vbũ qð poteſtati mee ſpiacet bonũ ⁊ nõ malũ de illis Pmulgare·Cũq; ß ago nõ mẽtioꝛ gñ dico me illos diligerẽ: qĩ veile adia Roma ret mibi: pficere aũt nõ hẽoꝛonde⸗
Beati Anſelmi Ziber
p
lectoꝛ tñ dñieo pᷣcepto vᷣm rõnẽ ſpũs
2—*. 6. mei vt eos diligã:q;uis coꝛrupti ili⸗ npnil
tas carnis meerepugnet: Zã ei non Ibiq euneh opoꝛego illð ð qð regnat ĩ me pctin. li Zliuckem̃ eſt lentire:aliuc cõſentire. vitiß Walꝰ vo hõ ecõtrario ſihi de bonis 1uön1 ⁊ mal pctĩ accumulat:cũ boniſoĩbꝰ tnlo inuideat:malis vo fauoꝛẽ exhibcat. miceil Hui⸗finis interit?moꝛs ⁊ tribulatio: ticbedlt. Pon inſti aũt finis ẽ xpᷣs:vita⁊ exultatio. itwüß De itellectu:amoꝛe ⁊ vſu: Ca.clxiij. ſlc: ſenniI
Rbꝰ modis ſentit᷑ dev: vide⸗ ediou
ty licet intellectu: amoꝛe xvſu. Ponettße Per intellectũ ſapimꝰ:ꝑ amo ibigial rẽ ſſtificamur:ꝑ vſů brificamur. In⸗ crionẽ ve quãtũ qͥ;s deñ iñtelligit:ſapiẽs ẽ:in⸗ ſeha quãtũ vo amat:iuſtꝰ: verũ inquãiũ tunculisii vtif: beatꝰ.ñ qð rectũ eſt videmꝰ: uuit on deũ ꝑ intellectũ mẽtis ſentimus: qĩ uthic quidẽ quecũq; rectitudo eſt ab illoẽ. ß ceſſio: De ſimilitudine inter deñ ⁊ ſolem: ſui hi vbit eut em̃ ex ſplen/(Ca.clxiiij. ibonan doꝛe ſołip̃m ſolẽ ſentimꝰante i1 5 ; illũ ꝑipicue videanꝰ: Sic mit— eEmetis nfe ſpeculatiõe deñ ſentim⸗ zuu
qñ verñ qͥd ex ipᷣattatis lucepſpic illũ intelligẽdo ⁊ amãdopꝝ ccemaid ſidẽ ⁊ ſpẽ ad pñs ſentimꝰ: In futuro gloſuora añt nõ iã ꝑ ſpẽ ſentiemꝰ: qꝛ videbimꝰ 1.Job. oluuce eñ ſicuti ẽ? nõ tñ eñ oẽs eqᷓliter vide⸗
—
biaferi pci
bũt:nec eiꝰ amoꝛe oẽs eq̃lit᷑ calebũt.. Ee ſilitudine inter ignẽ ⁊ dei amo/ 5 rem: Capi. clxv. 5 ul Icut em̃ diuerſo mõ lignñ et dct ferrñ ignis ardoꝛe calẽt:ſic ce Fütnicn leſtes pũs vel beatoꝝ aie ine ⸗ nöeſſelcitet qũãliter dei amoꝛe feruent. tinon bon Ouõ ſancti deñ videbũt: Ca.clxvj⸗
NVnc aũt videmꝰeũ enigma
3. 3 4 n ftei 3 i ĩ pictura ea q̃ͥ dicimꝰ: Loi.l mbutot t
A veluti pictũ ſolẽ aut mare vi⸗ ſütvt deremꝰ. Folẽ qjppe aut mare cũ depi ichuei cta videmꝰ:nõ ſiẽ eit ĩipᷣa re ea hẽmꝰ. un. Eu Cñ wo ſolẽ clare lucẽtẽ ꝑſpicimꝰ: aut ſone pote mare turbulẽtũ vłtrã qͥll cernimꝰ:rẽ nez mãd ſicuti ẽ veracit᷑ intuemur:qᷓ;uis tantã igbat quãta in ſe ẽ intueri neq̃amꝰ: Sic ſan is Sicut cti dei ĩ glia ſua deũ videbũt:ſed ma⸗ kmlti:ß: gnitudinẽ diuitatis eiꝰſiue ĩmẽſitatẽ cted potẽtie illiꝰcõpꝛchẽdere neqbũt. Mõ peuci ei imẽſus eẽt ſi intellectu alicꝰ cõp̃⸗ lttuit

he We ſimiluu 2— un hendi potuiſſet. nſun De quattuoꝛ modis pᷣcipiendi:et Ndniz Liqñ bñ pᷣcipit᷑ ⁊ bñ obedi᷑: 6 auni A 1 ecötra interdũ male pᷣcipit᷑ ebhe,„A 4 male obtẽpat᷑:aliqũ bñ pᷣci⸗
iteru pit ⁊ male obedit᷑: aliqñ male pᷣcipi᷑ euni ⁊bñ obedit. Bona ẽ Peptio ohn ulee eſt obeditio pehi ne caſtitatẽ q6 n violet:⁊ ſeruat᷑. Wala ẽ iuſſio ⁊ ma⸗ ciri un la obeditio:ſi iubet᷑ furari vł hmõi ⁊ rih iat. Bonũ eſt pᷣcipe ⁊ malũ obedire:
m vt ſi: Vbi ga:aliqs captiuef:⁊ ad ca i itis plexionẽ veñit᷑ ꝛne fugiat ligat᷑: itis plexionẽ venitꝛne fugiat ligat: Hutc autẽ ſi foꝛte aliqͥs dicat:fuge: ꝓ tnin te in vinculis iſtis me ponã: penã ꝓ nn te accipiã: Bona qjdeʒ talis pᷣceptio: Amnick qꝛ e charitate deſcẽdit: ß ma edeaſ la ad ↄceſſio: qꝛ ꝓꝛſus obuiat cha⸗ en car.6. ritati. ã vbi dieri eſt: Siter aiteriꝰ ebenn onera poꝛtate:nõ dictũ ẽ:onera ĩpo/ pce videm nite. Wala ẽ inſſio ⁊ hona obeditio: eulatöe deiſn vt ſi qͥs poma cedrina vłaliud alicᷓd atatizluc qð ſine piculo hãe nð poſſet:qͥs pᷣlatꝰ ulgetee⸗3. ſibi afferri ßeheet Dauid: aquã ſentim jnjn de ciſterna ſibi àfferri pᷣcepit:q̃ qꝛ ĩ ꝑi iennem:vit culo ſuoꝛũ allata eſt:penituit pᷣcepti: ticiochiri noluitq; eñ bibere:ß ea dño libauit. vrroeltalti De timoꝛe:cõmodo ⁊ amoꝛe:
„— Eo quidẽ tribꝰde(Ca.clxviij — dj cauſis homiĩes ſeruiũt:videli⸗ uſmõ ligrit 5 certimoꝛe:cõmodo:⁊ amoꝛe. s ardoꝛecalttſct Bůt nãq; nõnulli: qͥ ſi penas inferni svldouzdien nõ eſſe ſeirent: ꝓ nulla repꝛomiſſiõe ne foncn. etnoꝝ bonoꝝ a ſnis voluptatibꝰ ceſ⸗
vchittacn ſarent. Aui licʒ penas illoꝝ qui deũ
minime verent enadãt: nð tñ plenã — retributionẽ inuement. Slij alrdes hu ſeruiũt:vt magnũ inde habeãt cõmo
aunn dũ: ſine ĩ pñti vita:ſine ⁊ ĩ hae ⁊ĩ fu t tura. O nibꝰ ſi deus voluerit q̃dã er ctitharato rõne poterit dicere: Sãa cõmodi vãi luchtẽpſpani mea mãdata ſeruaſt?: nõ qꝛ pure me Uni imm diligebatj: ð qm̃ a me lucrari voleba tenurchl tis. Sicuti hi qͥ regi ſeruiũt:nõ qꝛ re⸗
ennejni ẽmfti:ß donaria diligũt regis. Sliꝰ StAwe deñ diligir: ⁊ ſolo amoꝛe ei⸗
utzeeinit pᷣcepta ei⸗cuſtodit. Iſte ꝓfecto lega/ chiüornehür lit buit: ⁊ bonã ꝑfectãq; mercedẽ ſi⸗ ucla⸗ bi acurit. Igit ſi deo ille nil pᷣpoſuit:
—
ſic illi deus iuſta recõpenſatiõe red⸗ dere debet ſeip̃m Feee.
M in a ia tres ſint nature:
a.clxix
B aia tres ſunt natire: vide⸗ licet ratio:volũtas:⁊ appeti⸗ M tus. Ratio aſſimilat angeliſ⸗ appetitusꝰbꝛutis aĩalibus: volũtas
vtriſq;. Solũtas inter rõneʒ ⁊ appe titũ media eſt:aliqũ em̃ ad rõnẽ: ali⸗ qñ ad appetitũ ſe hʒ. Sed qñ ad rati⸗ onẽ ſe cõuertit: qꝛ eaq̃ ſũt rõnabilis
⁊ ſpũalia ſapit:dicit᷑ hõ rõnalis ⁊ ſpi
ritualis. Qo ad appetitũ ſe tenet: qꝛ en ſapit qͥ ſunt carnalia ⁊ irrõna ⸗ biliũ aĩaliũ: dĩ hõ carnalis ſiue aĩal.
Añj ſcriptũ eſt:Vialis hõ non ꝑcipit 1. Cohz.
ea q̃ dei ſunt: Spõalis añt dijucicat oĩa⁊ ipſe a nemĩe iudicat. Cũ itaq; iuxta h qðᷣ volũtas ſe hʒ:dicit᷑ hõ car nalis ſiue ſpũalis. Sciẽdũ ẽ ꝙ inter⸗ dum quedã ſentiunt᷑ in carne quibus volũtas minime conſentit. 58
Se ſuggeſtiõe:delectatiõe ⁊ ↄſenſu:
Bes nãq; delectati(Ea.cixx.
t ones ſũt: Ana qᷓ ſentit ĩ carne pter volũtatẽ:qͥ vocaf ſugge⸗ ſtio. Alia q̃ͥ ſentit᷑ ĩ voiũtate cogita⸗ tiõis: nõ tñ in volũtate actiõis:qᷓ dã delectatio. Tertia q̃ ſentit᷑ cũ volũta te oꝑandi:⁊ nomiĩat᷑ cõſenſus. Ved illã q̃ noĩat᷑ ſuggeſtio:nulla pena co mitat. Mã vbi nõ eſt cõſenſus volñ ⸗ tatis:nulla ſequit᷑ pena delectatiõis. ñ aplus: Mihil dãnatiõis eſt his qͥ ſunt ĩ xp̃o ieſu qͥ nõ m carnẽ amhu/ lãt. Et alibi: Cõdelectoꝛ legi dei ᷣm interioꝛẽ hoĩem: video aũt ali legẽ in mẽbꝛis meis repugnantẽ legi mẽ⸗ tis mee:⁊ captiuũ ie ducentẽ in legẽ
Roma.s.
Ibið.T.
peccati:q̃ eſt in mẽbꝛis meis. Interi cẽ hoĩem vocat ipſ rõneʒ: egẽmẽ
bꝛoꝛũ delectationẽ ſine volũtate:le⸗ gem dei obſeruatðeʒ mãdatoꝝ eius: que ⁊ lex mẽtis dicit: quia mente ſer⸗ nat:legẽ autẽ peccati:quam p̃us legẽ membꝛoꝛũ nominauerat. De nominibꝰ anime: Ca.clxxj. Wta ꝙ plura ſunt nomiĩa aĩe.
n Vocat em̃ aliqñ ſpiritꝰ: mẽs:
animus:ratio:intellectꝰ:inte⸗
——

8
rioꝛ hõ. Dieit᷑ etiã aĩa vegetabilis: ſenſibilis:rõnalis. Bed cũ plura no. mina habeat:ad illa adhuc redeamꝰ de quibꝰ ſermo fuit pᷣus: qꝛ yolũtas in illis aut certe ſe hẽhit:⁊ erit legiti⸗ ma:aut illa deſerendo foꝛnicatriꝝ vt. lis ⁊ abiecta. Nãq; ſi volutas q̃ eſt media inter rõnem ⁊ appetitũ ratiõt concoꝛdauerit: legitime viuit: ſi vo appetitui:foꝛnicatrx erit. Eſt ðᷓ ratio ſiue ſpũs q̃ſi vir:xolũtas vt onſa: appetitus carnis qjſi adulter:non igit᷑ ei volũtas in aliquo cõſentiat: Scri⸗ Jacob.1.ptů eſt em̃Eðᷣcupiſcentis cũ cõcepit: parit peccatũ: peccatũ cũ cõſumma⸗ tũ Serbſnera mortẽ. De ſoꝛdido exemplũ: Ca.clxxij. Sadmodũ ſi ſoꝛdidus aliqs q ⁊ omi fetoꝛe plenꝰ occurreret alicui dicks ſe cũ eo velle cõſi⸗ Hari: nð debet mũdꝰſubſiſtere:ſic nec volũtas— carnali acqeſcere. De quadrato lapide: Ca.clxxiij. Nadrarꝰ lapis ſex equalia ha I bet latera:ĩ qð hoꝝ ceciderit: firmiter iacebit:ſic ꝓuidendũ eſt viro iuſto: vt in ſuo ꝑſiſtat ꝓpoſi⸗ to. Huiꝰ añt latera:ſex hec ſuntꝓſpe ritas:aduerſitas: ſui iibertas: ſuhie⸗ ctio: in ſecreto eſſe et in publicoꝛin q⸗ bus ſinguiis ſi a diabolo impulſetur: ſtet:nec a ꝓpoſito moneat· Depeccato: Ca. cixxiij- E pctõ tribus modis loqmur. „ Scm naturã. i. diſtrictã in⸗ Watb.S. ſticiam:vt illud: ui dixerit b.ʒ⸗ fratri ſno fatue:reꝰ erit gehẽne ignis. Scðm gratiã: vt Quacũq; hoꝛa in⸗ gemnerit peccatoꝛ:peccatũ ſuũ remit Tack. 1 tet᷑ ei.EtꝛCõuertimĩ ad me diẽ dñs: iach. 1. 4 ego cõ̃uertar ad vos. Schm diſch⸗ piinã: vt cũ pᷣcipit homĩ tf̃ vei tm̃ penitere. Diſciplina ẽ ſub gra⸗qꝛ nul ius penitere vel fatiſfacere poſſet:niſi gratia pᷣueniret. De fimilitudine cere: Ca· clxxv. Ideas hoĩiem in vanitate ab v Jinfãtia vſq; ad ꝓfundã ſene⸗ etutẽ cõuerſatũ:ſola Treng ſa/
pientẽ ⁊ ĩhis penitꝰ obduratũ. Eũ
oge de ſpñalibꝰ: huic de ſubtilitate di
Beati&nſem lber
nuine ↄtẽplatiõis loq̃re:hñt ſecreta ri⸗
mari celeſtis doce:⁊.ꝓſpicies eñ neq̃⸗ q poſſe ad ß videre. Kecmirũ:indu rataẽ cera: ĩ iſiꝭ etatẽ nutriuitjaliena ab iſtis leq vidicit. Ecõ̃tra cõſideres puerũ etate ⁊ ſcĩa tenerũ:nec bonum nec malũ diſcernerevalẽtẽ:nec te qdẽ itelligere de hnõi diſſerẽrẽ. Nec qͥdẽ mirũ· Wollis ein ẽ cerq;⁊ q̃ſi liquẽs: nec imaginẽ oi md recipiẽs. Mediꝰ hoꝝ adoleſcẽs ⁊ innenis eſt: ex teheritudine atq; duricia q̃ſi ex ſe⸗ ierpec cõgrue tpatus: Ii ð hñc inſtrůxeris:ad quẽcũq;vti⸗ litatis pꝛofectũ voles ſiue honeſtatis
apte infoꝛmare valebis.
2—
Pe onatu diaboli cõtra nouiciũ:
N vm diabolꝰneqͥt Ca.cixxvj cmonachatũ alicui dare odio: rnere faſtidio. Et licʒ illi monachatũ ꝓpoſitñ tenẽdũ ad hoꝛã qjſi ↄcedat: tñ hoc qꝛ ſb talihꝰ aut etiã int᷑ tales: autĩ tali loco ſuſcepit:mitimodisver ſutijs fallacit᷑ impulſũ peniterenoui⸗ ciũ qũq; facit: vt dů illi ꝑmadet ĩcep⸗ tũ ꝓpolitũ ĩgratũ exiſtere: nec ad me at:aut ĩ eo vtilit᷑ ꝑſiſtat. Qnippe dũ inceſſant᷑ laboꝛioſis cogitatiõibꝰ de mutãdoꝛaut ſi mutari nõ valet: ſaltẽ de ĩpꝛobãdo ꝓpoſito meditat᷑: nũqᷓ; interi ad finẽ p fectiõis laboꝛ eiꝰꝑue⸗ niat: ð ꝓꝛſus a deo reſpuat. Mà qm̃ illi fũdamẽtũ qð poſuit diſplicet: nul latenꝰ illi ſtructurã bone vite ſuꝑedi- ficare libet: vñ fit vt quẽad modũ ar/ buſtula ſi ſepe trãſplãtet⁊aut nup plã tata ĩ eodem loco crebra cõculcatiõe inqetet᷑neq̃qᷓ; radicare valẽs: aridi tatẽ cito artrãhit: nec ad aliquã fru⸗ ctus fertilitatẽ ꝑuenit. Bic infelix mo nachꝰſi ſepius ðe loco ad locũ ꝓpꝛio
appetitu mouet᷑ aut in vno ꝑmanẽs:
frequẽter eius odio concutit᷑. De pueris plãte cõpatt:Ca.clxxvij. Ic q̃ſo ſiplãtã arboꝛis ĩ hoꝛ ⸗ d Jio tuo plãtares:⁊ mox illã ex omiĩ ꝑte ita cõcuderes:vt ra⸗ moð ſuos nllatenꝰ extẽdere poſfet:cũ eñ poſt annos excluderes: q̃les putas
lioꝛaꝓficiat: nec qð accepit diu tene
4
itit eñ ↄnerſatiõis inq̃ẽſub
fmol mgoli tumis puer jintpe niltn
tten
illos co ile opbll ttogi vẽt:nn
natiõe ſeculo del
7
om
aptã ſuo i ⁊pol tolen Siet ih ot onibꝰ
tis dium Lipſit tibum ttater

Ve ſimilitudini
ramoſ extẽderet. Pꝛofctõ ĩutił arboꝛ rugoſa:⁊ gibbis plena:ramis ſuis in⸗ curuis ꝑplexa. Hoc vtiq; facitjo vos pueroꝝ mgi de pueris vĩis qͥ plãtati ſunt per oblationẽ in ecctie hoꝛto vt creſcant ⁊ fructificẽt deo. Aos añt in tĩ terroꝛibꝰminis ⁊ Vberibꝰvndiq; illos coartatis:vt nulla penit? lieeat Kbi libertate potiri. Itaq; indiſcrete opp̃ſſi: pꝛauas ⁊ ſinat moꝛe pplex⸗ as cogitatiões infra ſe cõgerunt: fo⸗ nẽtꝛnutriũt:vñ fit:vt qꝛ nihil amort nihil pletatis: nihil beniuolẽtie cirea ſe ivob lentiũt:nec illi alicu iꝰboni in vobilß qͥcqd eſt odij:ĩpietatis:inali nolẽtie poſtea ſpem habeãt. Cõtigit
itaq; miſerabili mõ: vt ſiẽ coꝛpecre⸗
ſcũt:ſic ⁊ in eis timoꝛ tiñ̃ et innidia ⁊ ſuſpitio oĩs mali creſcat ex vobis: ꝑ Pni ⁊ incurui advitia ſecũ pᷣmeditã⸗ tes:aut quõ veſtras inſidias ⁊ machi natides valeant euitare: aut deinde ſeculo redire. De lamiĩa auri erẽplũ: Ea.clxxviij. Idiſtis q̃ſo vnqᷓ; artificẽ ex la v ming auri vel argẽti folis per
2
cuſſiõibus imaginẽ ſpeciorã
foꝛmaſſe? Mõ puto. Quid tũc?q̃ten? 2
aptã foꝛmã ex lamiĩa foꝛmet: nũceã ſuo inſtrumẽto leuiter pᷣmit ⁊ ꝑcutit: ⁊ poſtmodũ planat:nunc etiã diſcre⸗ to leuamine leuius lenat ⁊ int᷑oꝛimat.
Bic ⁊ vos ſi pueros vños cupitis mo
ribꝰ oꝛnatos ec̃:neceſſe ẽ vt cũ depÿſſi onibꝰ verbeꝝ ĩpendatis eis pĩne pie⸗ tis ⁊ mãſuetudinis leuamẽ atq; ſß/ idium. Tenera quideʒ teneris:ſicut ⁊ ipſi teneri ſunt: lac ſcʒ non ſolidum cibum pᷣbentes eis necdũ ad pfectam etatem pꝛouectis. De charitate: Ca.clxxix. vi charitatẽ in coꝛde retinet: q hoc vñ deꝰ gfas ei ſcit hʒ: illi o ad quẽ tĩmõ habei mie. Eias em̃ gſas mihi debet deꝰ ſi qͥs me diligit? Ampliꝰis cui dilectio alte riꝰ ſeruit:foliꝰ cõmodi munꝰ pfũcto⸗ rie ſuſcipit: Verbi gp̃a: bñficiũ vnñ: honoꝛẽ vnñ:pꝛãdiũ vnñ: vel qðᷣlibʒ o fficij genꝰ ĩ hñc modũ. Aliꝰo cha ritatẽ q cõmodi munꝰexhibuit:intrã
4
S 4 *
ſitiue ſibi retinuit.Charitas ei oßi⸗ ci abeo qͥß̊ ſuſcipit trãſit. Tharitaſ No ipa q̃ͥ deẽĩ eo manet qͥ eã alijs ipẽdit: bonũ añt ꝑmanẽs bono trãfe⸗ unti meliꝰ ẽ. Herc igit᷑ ↄſiderãdo Ppfe⸗ cto ꝑſpiciemꝰ magis eſſe nobis gan⸗ dendũ ſalios diligim: qᷓ; ſi ab alijs diligamur: Mihil mihi debet aliqͥs: nec ego alicui:ʒ charitas eſt exhibẽ⸗
„
tribus ex cauſis oĩs res amat:
N Bicquid amatur aut natura q h amatł᷑ aut recte: aut ſpe com modi. Matura eĩ eſt vt om̃e bonñ amemus ⁊ vtile. Rectũ vo vt bñ facientẽ nob amemꝰ. Bepe cõmo⸗ di qᷓq; res amat᷑: Vlia ꝓpter vſũ:vt mel:co ꝙ ſit bonum ⁊ ſuaue:etiã ᷣm vſũ. Aliavo ðᷣʒ effectũ:vt abſinthiũ ⁊nõnulla naturałpotio:q̃ cũ dent ſa nitatẽ:nullã tñ ĩ vſu pᷣbẽt ſuanitatẽ. Q tribus modis deus diligẽdus ſit; Capi. clxxx.
bus etiã his modis diligẽ⸗ t dus eſt des. Matura: quia oĩibꝰ ⁊ melioꝛ ⁊ vtilioꝛ:⁊ iðo
plus ceterisẽ amãdꝰ. Rectitudine
ipm qð ſumꝰ⁊ tanto eñ amare debe/ mꝰ plꝰnobiſipis· uãto maioꝛ ipſe ẽ qͥ ſe ꝓ nobis dedit:⁊ nob eiſdẽ ſemet ibm daturꝰeſt · Et qm̃ ei ꝑſonalit᷑ nõ poſfumꝰreddere illud:nð em̃ his ꝑſo
na eius eget:oſtẽdit nobis quibꝰ de⸗
Matura.
ine.
beamꝰ vicẽ reddere dicẽs: Mãdovo Job. 15.
bis vt diligatis innicẽ ſiẽ vilexi vos.
Et aplus: Sicut. ꝓ nobis chꝛiſtꝰ aĩaʒ 1. Joß.ʒ.
ſuã poſuit:ita debet? ꝓ fratribꝰ aĩas ponere. Diligere igi᷑ debemꝰ nos n⸗ uicẽ:tũ qꝛ ⁊ bꝛuta— aĩalia pᷣ fa eiũt:tum qꝛ vnins familie:ſcʒ chꝛiſti ſumꝰ ⁊ qꝛ in regno eins ſingulos iiẽ noſipſos diligemꝰ:⁊ qꝛ ibi eqͥliter ab ip̃is diligemur: indecẽs em̃ eſt ſi in mũdo habuerimꝰ odio: quos ibi ſu⸗ mus habituri charſſimos. Pciendũ eſt ein ꝙ quicũqʒ ibi adernntꝛn obis vicem reddent pꝛo dilectione pᷣſenti.
Ipe etiã cõmodi vel remunerati/ Gpecom onis diligẽdꝰ ẽ deꝰ: qm̃ ĩmoꝛtalita/ modi.
tẽ ⁊ incoꝛruptibilitatẽ nobꝓmittit.
qm̃ oĩia q̃ habemꝰ pᷣſtat nobis:etiã
— —

De tribus libertatibus:Ca.cixrx)⸗ Zbertatis ſiquidẽ o dicimꝰ eẽꝛ libertatẽ videlicet actiõis:quã oẽs volũt:id eſt
vt libere facere poſſint q̃ volunt. Di⸗ cif᷑ etiã libertas intelligẽtie:quã nõ oẽs volũt. Eſt etiã libertas rycte vo⸗ lũtatis q̃ ſemꝑ eſt bona:hãc pauciſſi- mi volũt: id eſt vt ea velint q̃ debẽt. Notandũ ꝙ libertas actiõis ſine li⸗ bertate bone volñtatis:ſ— eſt ma ⸗ la. Ande libertas intelligẽdi eſt me⸗ dia:qͥ bona eſt quotienſcũc; libertati recte volũtatis adheret:mala añt cũ ſine illa ẽ. Habʒ uãtulãcũ qꝙ; libertatẽ intelligẽdi: id eſt ſcit intell gere q̃d ſibi edit:velit illã ĩ bono: 1 ſic, ꝓmerebit᷑ adipiſci libertatẽ intei ligendi qͥcqd expedit:volẽdi qcũq; debet:agendi quicqd ꝓdeſt. Sub li⸗
bertate volẽdi eſt libertas arbitrij.
De venatide diaboli: Ca.clxxꝝiij. Jabolꝑ peccati ſuggeſtionẽ
d quotidie it ad venandũ: Gos Vo intra retia ſua retinet:qͥs
net doloꝛ pꝛo peccato pꝛio afficit.
Illos aũt iam ãmittere incipit: quos P carnis intemperie lugere iã cõſpi.
ẽit. Quoſdã aũt tertij oꝛdinis:id eſt
ſanatos a carnalibꝰ ⁊ ſpũalibꝰpecca⸗ tis oĩno ꝑdit. Pꝛimi oĩno lugeãt:do ieãt adhuc ſecũdi:tertij vᷣo gdudeãt. Q deus nõð hoꝛreat peccatum: ꝛrere deus di/(Ca.clxxxiiij
p citur animã peccãtricẽ: nð ꝙ
L hoꝛrest peccatſi:qð nihil eſt:
fed quia nõ eſt ibi debita iuſticia quã
ibi amaret: vt dicimus nos hoꝛrere domũ in qua nihil eſt quod amemꝰ: ſed hoc ⁊ iliud impꝛopꝛie. Airtutibꝰ
igitur adhereamus poſtponendo vi⸗ tia: ⁊ hoc patientiã ampleetendo cũ iugi exercitio. Patientia etenim vel
quelibet virtus ſine exercitio: quaſi
plũbea lancea eſt. De viſiõe. V. de fuulo:Ca clxxxv.
Anſelmi Ziber
2 7—
Idit vt aſſerere
ſolebat. A. „ in infirmitate poſit?⁊ ĩ — extaſi qnodã mò extra ſeraAidit inqᷓ; fuuiũ vnñ rapi⸗ qũ atq; pᷣeipitẽ in quẽ cõfluebãt om niũ fuxuũ purgature: ⁊ quarũcuq; terreſtriũ rerũ lauature:videbat᷑ ita aqua ipſa nimis turbulẽta ⁊ imũ.⸗ ax omniũ ſpurcitiarũ ſoꝛde hoꝛri⸗ da. Rapiebat igit᷑ in ſe quicqͥd attin⸗ e poterat: ⁊ deuoluebat tã viros
q; mulieres infra ſeꝛ diuites ⁊ inopes fimui: Feda quidẽ erat aqua ex eaꝛtũ viuebůt ⁊ delectabant in illa:vt ille
aſſerebat qui eum ducebat. Illo vo
ab ipſo inquirente quiſnam toꝛrens ille eſſet: vel qͥd multitudo illa in eo volutãs pᷣtenderet: adiecit ille pᷣdux patris nr̃i atqʒ ait: Ne mireris: Toꝛ⸗
tens:mundũ jignificat quo rapiunt:
in euins illecebꝛoſis ſpurcitijs inuol⸗ uũtur omnes ipſum amantes. Et his dictis inquit: De vero monachatu:Ca.cixxxvi⸗ s ne videre quld ſit mona⸗ v chatus verus? Ad hoc alter: Volo. Puxit itaq; illũ quaſi
in cðſpectu cuiuſdã magni clauſtri x admodũ ſpacioſi ⁊ ſpecioſi:⁊ ait: ir cũſpice. Eſpexit ⁊ ilie. Et ecce parie⸗ tes clauſtri illius obducti erãt argen
to puriſſimo: herba quoq; virens in
medio erat:⁊ ipᷣa argentea:mollis qᷓ⸗ dem ⁊ redolẽs:⁊ vltra humanã opi⸗ nionem delectabilis. Hec moꝛe alte⸗ rius herbe ſub his qui ĩ ea pauſabãt leniter flectebatur: ⁊ ſurgẽtibus illis
rer? Quicqᷓd eit iocũditatis ibi erat. Eum ergo hic ꝑpetuo habitandũ ele⸗ Ki et. A. ductõꝛ eius ſe ei ſpopondit
i veilet veram oſtenſurũ patientiã. Sed quia vt aſſoler interim euigila- nit: ⁊ ꝓmiſſi demõſtratoꝛem amiſit. has igit᷑ duas viſiones a ſancta pa⸗ ternitate: ⁊ s paterna ſanctitate reia⸗ tas libẽter audiamꝰ:⁊ audiendo de⸗
ipſa ſurgebat. At quid ĩmo ⸗
hote teneamus:tenendo mente iugi⸗
dum vt ann till tnen vel mn ver
ſualia gtur4e
Wpicroſt
wira 4mthi meis:ſ bñeſt
cſolat inter ſe

ter reuoluamus: vt vnius hoꝛroꝛem dum vacat fugiamus: alterius velut amene iocũditati ⁊ iocunde amenita ti inſiſtamus nos qui monachatum De ſecuritate ⁊ pace religionis: Icut bubo dum(Ca.clxxxvij. „5 in cauerna cum pullis ſuis eſt letaf:⁊ ſuo modo bij ſibi eſt: dum vero inter coꝛuos ⁊ coꝛniculas ſeu alias aues eſt: incurſat᷑ac dilani⸗ atur ⁊ oĩno ſibi male eſt:vtpote quia
hic roſtro percutit: ille alis in eum ir⸗
ruit:alter vo vnguibꝰ diſcindit: Ita ⁊mihi. Quando em̃ cum monachis meis: ſcʒ filijs conuerſari queo: mihi bñ eſt ⁊ grata ac ſingularis vite mee cõſolatio: quãdo vo remotꝰ ab illis inter ſeculares conuerſoꝛ: hincinde me variarum cauſarũ incurſus dila⸗ cerant: et que non amo ſecularia ne⸗
ocia vexant. Wale itaq; mihi eſt qñ ſic ſum ac tremens pertimeſco anime mee diſpendiũ. Hic idẽ pater noſter quadã vice de tranſ mare regreſſum regem Suilhelmũ minoꝛẽ adijt: ⁊ vt romã ad papam Vrbanũ ꝓ ſtola ſui urchiepiſcopatus eundi ſibi licentiã daret:humiliter ⁊ mãſuete petijt. At rex ad nomẽ AVrbani turbatus: dixit ſe illum ꝓ papa nõ tenere:nec ſue cõ ⸗
ſuetudinis eſſe vt abſq; ſua electione
alicui liceret in regno ſuo papã nomi
nare. Hinc igit oꝛta quedam grauis
diſſenſio eſt inter regnũ ⁊ ſacerdotiũ: adeo quidem magna ꝙ ⁊ ipſe abſq; aſſenſn regis angliam exiuit: romam petijt ibiq; aliquãdiu cum maximo honoꝛe ⁊ reuerentia tam ab ipſo pa⸗ pa qᷓ; a romanis ſublimiter cdõmoꝛãs tandem pꝛecatu regis ac totius regni angliam reuiſens ſue ꝓfecto ſedi deo quidem annuente ac populo fauente reſtitutus eſt.
eexẽplo lepoꝛis: Ca. clxxxviij.
cedente autem quadã vi/ e eodem patre noſtro a pᷣdi⸗
—
dieti euria regis: pueri regis quos nutriehat ler Sꝛenipiorere via canibus inſecuti ſunt:fugientem etium intra pedes equi quem pater ipſe inſidebat cõſeeuti ſunt. Ille vo ſciens miſeram beſtiolam ſic ſe refu⸗ ßio cõſubijſſe:retentis habenis:equũ loco fixits nec cupitum beſtie voluit pᷣſidium denegare. Quam canes cir⸗ cũdantes ⁊ linguis ſuis hanc grato obſequio hincinde lingentes: hec ſe ſub equo poterant eijcere: nec in ali⸗ quo ledere. Qð videntes adm irati ſunt qui aderant. St— pius vbi quoſdam aſpexit ex militibus ridere: ⁊ quaſi pꝛo capta beſtiola leticie fre⸗ na laxare: ſolutus in lachꝛymas:ait: Ridetis?⁊ huic vtiq; infelici nullus riſus: nulla leticia: hoſtes eius circa eam ſunt ⁊ ipſa ſola de vita ſollicita cõfugit ad nos:pꝛeſidium ſuo modo fiagitans. Hot plane filij eſt ⁊ homi⸗ nis anime moꝛientis. Nãõᷓ cñ de coꝛ⸗ poꝛe exit: mox inimici ſui:maligni ſcʒ ſpiritus qui eã in coꝛpoꝛe degentẽ:ꝑ amfractus vitioꝛum multimodis ꝑ⸗ ſecuti ſunt crudeliter aſſunt: parati ſunt eam rapere ⁊ in moꝛtem eternã pꝛecipitare. Vt ipſa nimis anxia hue illucq; circũſpicit: ⁊ qua tueatur de⸗ fenſionis ⁊ auxilij manum ſibi poꝛ⸗ rigi ineffabili deſiderio coneupiſcit. Wemones autem econtrario rident ⁊ immenſa leticia gaudent: ſi nullo eã adminiculo fultam inuenire que⸗ ant. Quibus dictis laxato freno iter arripuit: ⁊ beſtiam vltra ꝑſequi cla⸗ ra vote canibus interdixit. Tunc il⸗ la ab omni leſione ĩmunis: exultans ⁊ hilaris perpeti curſu campos ſyl⸗ naſq; reuiſit.
Seeremplo auicule: Ea.clxxrxix.
Lia quoq; vice cõſpexit pue⸗
5 rum quẽdam eum auicula in
P via filo annexũ habẽs:ſepe cũ laxius ire per/ mirtebatꝛ fugõ ſibi conſulere tupiens

auolare nitebat. Et puer filũ manu tenens retrahẽs auiculam ad ſe vſq; deijciebat:⁊ hoe ingens gaudiũ pul⸗ chꝛũq; ſpectaculũ puero p̃ſtabat: fa ctũ eſt hoc ſemelꝛ⁊ iterũ factũ frequẽ
tius. Að pater benignus aſpiciens
auicule ↄdoluit:⁊ vt rupto filo liber⸗
tatt redderet᷑ pᷣcepit. Et ecco filũ rum pit auiſq; auolat: puer ploꝛat: pater
erxultat: ⁊ vocatis qᷓ aderãt: Cõſide/ ratis inqͥt iocũ pueri? Et cõfeſſis cõſi deraſſe:ait: Simili ↄſideratiõe ioca⸗ tur diabolus cum hominibus multis
quos irretitos ſuis laqueis ꝓ ſua vo luntate in diuerſa vitioꝝ impedimẽ/ ta ꝑtrahit. Sunt ein quidã:vt verbi
Ftia dicũ: auaricie ſeu luxurie ⁊ ſi⸗ miliũ flãmis ſuccenſi:⁊ ex mala cõſue tudine addicti:his cõ tingit aliqñ vt ſua facta cõſiderent:fleant ſeq; amo⸗ do a talibus ceſſaturos oꝛe ꝓmittãt: Si moꝛe auis liberos ſe volare autu ⸗
mant: ſed quia pꝛano vſu irretiti ab
hoſte tenent⁊ nolentes in eadem vi⸗
tia deijciunf᷑: fitq; hot ſepius nec oĩ⸗
modis liberant᷑: niſi magno conatu
⁊ gratia dei funis rumpat᷑ pꝛaue cõ ⸗ ſuetudinis.
De malicia ⁊ feditate peccati:
— hinc inqͥt. B. pec⸗ Ca.cxc.
M cati pudoꝛẽ ⁊ illinc cernerẽ ĩ⸗
ferni hoꝛroꝛem: ⁊ neceſſario
vntiloꝛñ haberẽ imergi:pß̃us me in
infernũ mergerẽ qᷓ; peccatũ in me im ⸗ mitterẽ. Wallem em̃ purus a peccato x innocens gehennã intrare:qᷓ; pecca ti ſoꝛde pollutus celoꝝ regna tenere: cum cõſtet ſolos malos ĩ inferno toꝛ ⸗ queri:⁊ ſolos bonos in celeſti beati tudine foueri. De verbis defuncti: Ca.excj. Erba defuncti Oſberni mona
v chi ad. V. in ſpũ delata: ⁊ ab
eodẽ. A. poſtmodũ expoſita. Ter inqt ille defunctꝰantiquꝰſerpẽs inſurrexit ĩme: ß vꝛſariꝰ dñi mei libe rauit me:hec dicẽs euanuit. Bñdictꝰ 0 pater noſter viſionem illã exper ⸗ actus a ſomnoꝛad memoꝛiã reuo⸗ cans:ac ſingula ꝓpenſius inſpiciens:
quãdo ⁊ quibus libuit ſic eamn expo⸗ ſuit. Pꝛimo inquiẽs ꝓ peccatis qui⸗ bus obligatus ante haptiſnũ fuerat inenm inſurrexiſſe hoſtem amtiquũ⸗ Secũdo ꝓ peccatis que fecit poſt ba ptiſmatis ſacramẽtũ ante ꝓfeſſionẽ. Tertio ꝓ illis que fecit poſt feſſio⸗ nem anie obitũ. Sed ter cecidit:pec⸗ cata em̃ quibus aſtrictus fuerat ante baptiſmũꝛ fide parentũ in ipſo ſacra⸗ mento delera diabolus inuenit. Illa etiã que in ſeculo vel in monaſterio ante ꝓfeſſionẽ cõmiſit:in ipſa ꝓfeſſi⸗ one mionaſtica eque abolita ſerpens ille antiquus reꝑit.Que vo poſt ꝓ⸗ feſſionem fecit: vera cõfeſſione Ante obitũ monachꝰ ille deleuit. Mer illũ dñi vꝛſariũ deſignari dixit oꝛdinem angelicũ. Sicut em̃ vrſarij vꝛſos:ita angeli ſpiritus malignos a ſua ſeui⸗ tia coercẽt ⁊ oppꝛimũt ne nobis no⸗ ceant inquãtum volunt.
Beati Anſelmi liber de ſi⸗ militudinibus explicit.
Eiuſdẽbeati Anſelmi Cã⸗ tuarienſis archiep̃i liber de menſuratiõe crucis incipit ·
oniam
inbẽte filio tuo chꝛiſto Perfecti eſtote ſicut ⁊ pat᷑ veſter celeſtis ꝑfe ⸗ ctus ẽ: Et aplo exhoꝛ/ tantẽ vt ad pfectionẽ feramur:omni. bus modis ad ꝑfectionẽ vite tendere debemꝰ. Tendẽtes autẽ ſine ductoꝛe errare poſſumus: optime cõſulit no⸗ bis ĩ eo bonitas tua deꝰ meꝰ qͥ enudẽ vnicum tuum nobis in ductoꝛem tra⸗ dere dignatꝰes:vt nobis factis ⁊ ver bis viam veritatis oſtenderet ac do ⸗ ceret. Cui etenim vt eum confidenter ſequeremur ꝑfectionis teſtimoniũ ꝑ⸗ hibuiſti diceñs: hit eſt filiꝰ meꝰ dile ctus in quo mihi bñ cõplacui: ipſum audite. Ipſe igitur vt faceret volun/ tatẽ tuã: quoddã compendiũ vie ꝑfe ctionis bꝛeuibꝰ ſub verbis ð plurimũ
4
Wath..
1* Wat.I⸗
prü tatẽ: ꝙ
ꝙ ſatil tidian — tost viů pie ſepeot deſpan Phter unpeq cõpute miã bo amãci. din eſinã noꝛise dhomi ſeet debita inos d
unsta
ludetu
Woreſc Auiũ
ehe

7 De mẽſuratione crucis.
Wat. 16. ponderoſis nobis oſtẽdit dicens: Si hter deſideriũ heatitudinis nr̃e minn quis vult venire poſt me abneget ſe/ eremus famã laudis tue: cñ eam pati metipſum:⁊ tollat erucẽ ſuã ⁊ ſequa/ eternaliter meruiſſem? etiã ꝓpter fu⸗ tur me. In quibꝰ verbis oſtẽdit pau/ roꝛẽ tu 7Pꝛimũ querem? telauda- citatẽ ꝑfectoꝝ libertate arbitrij eñ ſe⸗ re qui es regnũ dei: vt dicis in euan ⸗ ui volentiũ: ipſe tñ vult noſter eſſe gelio: Kegnũ dei intra vos eſt: ⁊ hoc Luẽ.
ductoꝛ: initiũ vie ꝑfectiõis: mediũ adijciet᷑ vobis ex ſupabundanti. Dda ⁊ finis ⁊ qua intentiðe ſit ambulan/ nobis dñs charitatẽ:nõ q̃rentẽ q̃ ſua dũ. Bingula autẽ in ſuis locis pate/ ſunt: ſed que tua ſunt:vt nð cogãt ti⸗ bunt. Paucitatẽ ꝑfectoꝝ innuis do/ moꝛ pene tibi ſeruire P peccatis: vel mine in eo qð dicis; Si quis:q̃ſi ali/ amoꝛ noſtre beatitudinis pꝛo merce⸗ quis er mkis vult poſt me venire. Et de: qꝛ tempꝰ ⁊ vires nõ ſufficiũt no ⸗ Auare hoc deus meus: niſi ex quodã bis ad laudandum te: cuius bonitas toꝛpoꝛe ⁊ puſillanimitate nimia: eo exupat omnẽ ſenſum: ⁊ ſic puſillani⸗ ꝙ Pleriq; animũ ſuum ad tendendũ mitãtẽ timoꝛ nõ incutiet peccatoꝛũ. ſurſum cogere nolunt: ⁊ ꝑfectã viam Terret etiã nos qñq; noſtroꝝ parui⸗ Attemptare nõ audent. tas meritoꝝ ne ad ꝑfectionẽ vite ten 5 Aſcit añt puſillanimitas etiã dere audeamꝰ: qꝛ ad eã ꝓmerendã S n nimio timoꝛe maxime ꝓpter nö ſufficiũt. Sed huic obijcit᷑? qꝛ tu Ppeccata pᷣterita: et ꝙ minus dñe iuſſiſti nos emere:⁊ adiũxiſti:qꝛ Ppꝛid reſpiciũt merita: ꝓpter vtili gratt emere dehemꝰ. Siriſti em̃: Jiti⸗ gſa.ʒ. tatẽꝛ ꝙ nimis timẽt impedimenta:⁊ entes venite ad aquas:Quid ẽ dñe: ꝙ ſtatim nõ ſentiant ſe ꝓfitere: quo ꝙ vnium feruoꝛis in laude tua:⁊ lac tidianus lapſus: ⁊ minus cõ, mñde cõſcientie abſq; vlla cõmuta⸗ ſiderant bouitatẽ. Iſta etiã ſepemul tiõe debemus emere: niſi qð tibi ſuf⸗ tos repeilunt: ne audeãt attemptare ficit quãtũ— ſit qð habemꝰ viã ꝑfectam: ĩmo ⁊ ipſos incipiẽtes tibi dare:imo ⁊ ocipſum qð damus
epe intin deijcũt vtꝓcedere ſe poſſe tuñ eñ. Inducit etiã puſillanimitatẽ deſpant. Bed pꝛimũ ſcʒ nimiꝰ timoꝛ: ꝙ indignos nos videmus:eo ꝙʒ peti⸗ 20nig Phter peccatã p̃terita non debet nos mus qð vtiq; ver eſt:qꝛ ſi ho mille impedire:qꝛ etli bene eo vtimur: oĩa annis ſeruiret deo etiã feruentiſſime zrllbnoc cõputant᷑ nobis in bonũ:pᷣſtandi ni⸗ nð mereret᷑ ex condigno dimidiã diẽ ſeſotrſie miã bonitatẽ tuã cognoſeẽdi te at eſfe in regno celox. Bed dñe nõ debe irciist Lmãdi ⁊ laudandi. Notandũ 0 mus conſiderare tm̃ noſtrã vtilitatẽ ncipaliter tria dãna ſũt in heccatiſ: ſed tuam landẽ:cui⸗ bonitas erupat cʒ qð in eis meremur penã ernã: de omnẽ ittellectũ. Puſillanimes etiã nonniewe meremur et nã beatitudinẽ:tpᷣus(qð facit nos: qꝛ nimiã impedimenta ña iiem peſſimũ ẽ)ſine amoꝛe ⁊ laude nñi ere videmꝰ: Bed dñe ſi andacter te ſequi necn toꝛis expẽdimꝰ. Mꝛima duo ptinẽt PPolimus:p certo habere debemus ohe„ ad hominẽ:tertiũ vo ad tuũ damnũi ꝙ aufers quicqd nos retardat a lan⸗ ude noi tinere videt deus deꝰ meꝰ.Cö ex detua. Quicqͥd enim nõ aufers ᷣm —r ndebita ⁊ nimia miſcðia tua iã moꝛ tusvolũtatẽꝛiibent᷑ poꝛtare debemꝰ. tnobis ha tinos deputatos reuocare digneris Stulticia ef̃ nfa ſepe putat ea eẽim oſtndoni⸗ advitã tuã:tã fideliter ad te debere⸗ pedimẽta qᷓ tua occulta ſapientia ad
. mus cõuerti vt damna nf̃a diſſimula noſtrũ oꝛdinauit ꝓfectum. Quinto rems⁊ modis omnibus inſtare:vt terret ꝙ non ſtatiin ſentim⸗ nos ꝓfi⸗
laudẽ tuã quã negleximꝰ ſaltẽ inaji cere: ſed dñe ſepe differs qð petit᷑ vt quo reſiduo noſtri tpis ſuppleremꝰ. excites magis appetitũ: nõ differs qð MQuãtũ ẽ dñ̃e diſſimũlare timoꝛẽ pe/ nolis dare:ÿ; vt aucto deſiderio abũ⸗
ne Phter amoꝛẽ tuum? Zut cur pꝛo. dantius poſſes dare. Jextum qð re⸗

Beati Anſelmi Ziber
trahit nos:ſẽ᷑ quotidiani nri defeetꝰ. ¶ grata tibi ſint ⁊ accepta:⁊ iudicas ea
Sed ʒ hoc ẽ remediũ vt ſꝑ deputemꝰ digna mercede:⁊ ita ꝙ etiã calicẽ aqᷓ Wat.i lah
aliquã hoꝛã diei ad exaiandũ nos qᷓ frigide nõ dimittis abſq; mercede:⁊ liter habeamꝰ nos ĩ interioꝛibꝰ ⁊ex eoipſo noſtrã allicis volũtatẽ: quam terioꝛibꝰ: ⁊ qͥcq̃d ĩuenim? ð nob ſit adeo liberam ꝓpter tit ſilitudinẽ fe⸗ vtile ad ꝓfectũ:ad; firmiſſime labo ciſti vt cogi n poſſit. Wultis etiam rare ꝓponamꝰ⁊ defectꝰqͥſcũc; reijce alijs modis ad viãveritatis ⁊ pfecti⸗ re ſtudeamꝰ. Mõ añt rrest nos ſifor onis nos allicereſtuduiſti. Sñ hme⸗ te nõnunqᷓ; aliq die ʒ ꝓpolitũ facla/ rebamur vñevt ad nos deſcẽderes;? mꝰꝛq̃ nõ niinꝰꝓponamiꝰ:qꝛ lõge faci pumanitatẽ noſtrã tibi tã mirabilit᷑ liꝰ redit ad e ex infirmitate facit vnires:? in ea tã hũiliter cũ homine poſitũ qᷓ; qͥ ſtatũ ſuñ diſſimulãs fe eðuerſareris:niſi ꝙ nos àd ꝑfectionẽ dd ꝓpoſuit emẽdare: ĩmo qñq; ma/ tui amoꝛis ſic ꝓuocare volebas: vt ioꝛ ẽ ei pena qᷓ; culpa: ⁊ bonitas tus dñ viſibiliter deũ cognoſcimꝰ ꝑ hũc malis nris nouit bene vti:ſepe faciẽs inuiſibiliũ ⁊c̃. Auie ð bomo dignus
.
defectꝰ nr̃os ad augmẽtũ hñilitatis erat vt filiꝰ dei moꝛtẽ. P eo pateret᷑?
bꝛoj4. deſfe:vt verũ ſire; fepties ĩdie ca ¶ But qᷓs vnq; meruit tuo coꝛpe Tſan⸗
Jit iuſt ⁊ foꝛtioꝛ reſurgit. Septimo guine reficiniſi ꝙ tu deus meus inß puſillanimes nos facit ꝙ tuã nõ ꝑpẽ oſtendiſti auiditãtẽ vmoꝛis tui circa imꝰ bonitatẽ. Ců em̃ tibi vꝛãdo lo/ nostvr ſaltẽ er multitudine ⁊ magni qjmur:nõ deberemꝰ te cogitare q̃ſi du tudinetam mirabiliũ beneſicioꝝ tuo rũ ad exaudiẽdũ:ſed patrẽ benigniſ rumad mutuã dilectionẽ accẽderes ſimũ:qͥ etiã anteq; oꝛamus ſcisqd ſit coꝛ noitrum:⁊ in captiuitatẽ amoꝛis neceſſe nobis:⁊ ex naturali bonitate tui redi eres? Innumerabilia nimis nuaĩ infinitũ ꝓnioꝛ es ad exuudiẽdũ ſunt bñficia tua vñe quibꝰ volũtatẽ quãtũ ĩte ẽ qᷓ; nos auidi ad rogãdũ. noſtrõ excitas vt ꝑfecte ⁊ ardẽter te Pa duiciſſime dñe: vt nõ ſimꝰ puſilla ſequi velimꝰ: maxime aũt que ꝓuo ⸗ nimes:ß magnanimes ĩ iifirmitatibꝰ carẽt: ĩmo ſi ſic dicere liceret: cogeret ñis nos deijcere ↄtendẽtibꝰ:medici“ volũtatem noſtrã tue cõſideratio bo nã tuaꝝ graꝝ apponẽtes nõ ꝑuſilla⸗ nitatis ex qua oĩa bona creata ꝓce⸗ nimes: ð magnanimes te ſeqᷓ irmiter dũt. ui aũt pauca exptꝰ ẽ ⁊ nõdñ —— ſi nõ ẽ in nob tanta exer citatꝰ dete qͥ ſpũs es:ſpũalit᷑ co⸗ dꝛtitudo ꝙ poſt te gigantẽ qj exulta, gitare voluerit: ſic meditari de te po⸗ ſti ad currendã viõ currere poſſimꝰ:ᷣ terit inchoare. Nꝛimo aſſumat ĩmẽ⸗ tñ remediũ habem⸗ ꝙ poſtte clama/ tẽ ſuam gliquã anims virtutibꝰ pfe⸗ re poſſumꝰ: Trahe nos poſtte:vcla ctã:⁊ de illa ita ſpecialiter cogitei qᷓſi
Cañ.i. nòðꝛẽ noſtrũ audiat ⁊ exaudiet auris nulli coꝛpoꝛi ſit cõtuncta: imaginet᷑
g Echdo innuis liberta“(tua. añt in illa omnẽ ꝑfectionẽ virtutũ q L6 tẽ arbitrij te ſeq volẽtiũ ĩ via vnq; de aliqua aia poterit cogitari: K pfectiõis cũ dic: Siqͥs vult: ſcʒ qᷓ; bond:c; di ilcis:qᷓ; patiẽs:qᷓ; mi qß relines hoĩm volũtati: ß nunqd ſericoꝛs:qᷓ; ſapiens:qᷓ; charitatiua:q;
poteſtati- Wõ. Sʒ ptãteʒ tibi dñ re/ ſidelis:qᷓ; pia:qᷓ; iuſta:qᷓ; vera:q; hu
Fuaſti: cũ oĩs poteſtas a deo ſit. Cur milis ⁊c̃. in hunc modũ ⁊t̃. Cñ autẽ
Voma. 3 canſabit᷑ hõ 3 teꝛſi te ſeqͥ vult ⁊nõ circa animã talia cogitanerit: cogitet
põt? Certe iðᷣo ꝙ te nõ ſequit: qꝛ lic poc aĩa eſt ſimilis creatoꝛi in virtu nð poſit ꝑſeꝛtñ te. nõ wðo relerus tibus: quieã ad militudinẽ ſuã fe⸗ ſitibi poteſtatẽ nñiꝓfectꝰ vt nõ poſ⸗ cit:⁊ poſtea trãſferat ſe ad creatoꝛẽ? ſimꝰ:qᷓ oĩa oꝑa nr̃a oꝑaris:ſed vtma vt omnia que in anima ꝑfecta pote⸗ gis admireniur ⁊ laudemꝰ abyſſũ bo runt inueniri:in creatoꝛẽ infinita co⸗ nitatis tue: ꝙ eadẽ q̃ tu facis ĩ nobis gitet ⁊ immẽſa⁊ eaip̃a naturã ſuam
—
ginndit quit m xduli nibel ng n i kude kr n tawfr dtte 7n
os opoꝛ uh wogenit wocz i dcte. Pe otqöin dicts:& xonerat vtiugůt qui ſuſce tureadg asen teregnũ legatus exempl poſten Venie deñciãt vbitam cteacdie nns dis ndieomn coꝛů tue va ne indpot ßbender epta et ionpe tionẽ g iet eia juete: uuncog An epu vpoinn

en enin nuſ üngt
znar. eſre:⁊ ſic quodãmodo inuiſiilia dei
ꝑea que facta ſunt cõſpiciat intelle⸗ cta. Hic eſt quidẽ initialis modus co
gitandi de te dñe:quẽ qui ſollicite ſe⸗ quit᷑ meditãdo te:itrabit fontẽ viuũ duleedinem tue nature:que quãto maioꝛ eſt omnibꝰ beneſicijs tuis:tan to magis afficit noſtrõ volũtatem vt ſequamur ardenter ieſum filiũ tuum:
ad laudem bonitatis tue nos infoꝛ ⸗ mantem.. Ertio em̃ ſe dedit nrm ductoꝛẽ
Ere poſt me. Quãtũcũq; cur⸗
ramꝰ feruenter ſequẽdo— SHms
dit te: ⁊ nullus vadit iuxta te. nos opoꝛtet ire poſt te: quia tu es pꝛi
⁴ noma.s. mogenitus in multis fratribꝰ. Pꝛi⸗ mnJo.1. mo dicis vñe diſcipulis: Venite vi⸗
ath. dete. Poſtea dicis: Venite poſt me:
vt qð in te viderũt imitent. Deinde
dlunitHatß. dicis: Venite ad me oẽs qͥ laboꝛatis
ncptui
3
die qn
nitechin oibonam
acicgit liemturide inooſumu deculuet cdg
chuneninpo. 21
⁊ onerati eſtis:⁊ ego reficiã vos ⁊c̃.
vt iug tu ſuaue ⁊ onꝰ tuñ leue: qðᷣ qui ſuſceperint hilariter poſſint poꝛ⸗ tare ad gloꝛiã patris tui. Candẽ di⸗ nehat, 2 5. cis: denite bñdicti patris mei: pcipi
te regnũ. Bic dñe iſte eſt fideliſſimus
legatus tuus qᷓ pᷣmo ponit ſe nobis ĩ
exemplñ cũ dicit: Venite ⁊ videte:et
poſten inuitat ad veniendũ poſt ſe: Venientes ad ſe vocat vt reficiat ne
deficiãt. Tandẽ aſſumet ad requiem
vbi tamẽ requiemnõ habebimꝰ no⸗ nnivngſa. s. cte ac die dicẽtes: Banctꝰ fanctꝰ ſan⸗ pecul ctus dñs deꝰ ſabaoth. Ibi abſterges
dñe omnẽ lachꝛymam ab oculis dile⸗
ctoꝛũ tuoꝝ: qm̃ nð erit ampliꝰ moꝛs vltra neq; luctus ⁊c̃. Bed dñe quõ
iſtud po ſſit eſſe:nð dene poteſt com/ pᷣhendere aĩa mea:que aliquo modo
licet ei affligi ꝓ eo ꝙ non poteſt lau⸗ dare te: ĩmo oĩa que vnqᷓ; ad laudẽ
tuam cogitare:loqui vel agere poteſt akflictionẽ ei generant: quia his indi
gnã ſe putat: ⁊ qꝛ tibi ĩ nuilo poterit
Feſpõdere. Sic anima iucarcerata:ĩ
tura plene
x inſtructoꝛẽ:cũ ſubdit:veni⸗
ipm. Werito cũ nihil iuris habeamꝰĩ nobis. Sñũt aũt ſeptẽ cauſe: quarũ q̃libet ſuffice⸗ erpta eſt quãta ſit afflictio noſcere te* ⁊ non poiſe laudare te:cũ ⁊ ipſa affli ctionẽ generet ꝓpter gratitudinẽ:qð
Demẽſurationecrucis.
vmbꝛis collocata:ſic inſatiabilit at᷑⸗
ſtigit ꝓ laude tua:quõ ſatiabit᷑ cum
imeridie appuerit ei bonitas tua:cũ vtiq; videat ad plenũ eã ñ poſſe lan
dari. Bi foꝛte dicis mihi dñe: ꝙ hoc erit maximũ gaudiũ eius qð perfecte cognoſcet bonitatẽ tuã:⁊ tam im mẽſam ꝙ eʒm nõ poterit aliqua crea udare. Verũ credo ꝙ de bonitatis tue immenſitate gaudebit: tamẽ adhuc penitet eõ ꝑfecte nõ poſ⸗ ſe laudare niſi aliquo mõ. Vulnera eius alligarent᷑⁊ ꝑcuſſire plage eins
fanarent᷑: qꝛ tũc pꝛimũ olcñ additũ eſſet camino. Vnde ſi placet tibi dñe
credo ꝙetiã pena ⁊ afflictio lauctis tue quã habet hic aĩa: ibi ſatiabit᷑ ⁊ alligabit᷑ pallio laudis cũ tu qͥ reples ĩ bonis deſideriũ noſtrũ:tantů dede⸗ ris te laudare:quantũ deſideramus:
imo longe ſupꝛa deſideratũ. Sic em̃
dixiſti:Quia vos ploꝛabit? ⁊ flebit? nũc: mũdus aũt gaudebit: Triſticia veſtra vertet᷑ in gaudiũ. Sanata aũt pena quã hic habuit:⁊ impleto qð h deſiderauit:aliã penã ꝓ maioꝛi lau⸗ datione ibi ſicut nec hic a ſe habere nð poteſt. Tu eti nõ dabis eitqͥ oĩa diſponis ĩnumero:põdere ⁊ mẽſura: quia tunc nõ erit amplius flendi ſed
„ „
Job. 16.
Bap̃.r⸗
ridendi: cum apparuerit nobis tuus vnicus filius:ſi volumus poſt ipſum
venire.
Varto oſtẽdit nobis initiũ
q ſ vie q̃ debemꝰ poſt xp̃m veni⸗ re:cñ diẽ̃: ahneget ſemetipᷣm.
Wi g in via pfectiõis vult ſeq xÿᷣm
debemꝰnos abnegare
Sueee vt abneget ſemet
retvominẽ cõpeliere vt fateat᷑ ſe ĩ ſe
nihil iuris habere. Pꝛima:qꝛ tu dñe nos creaſti. Sicnt nihil ĩ nohis bo
ni eſt qð tu nõ creanueris: ita dignũ
ꝙ oĩa bona nr̃a ſint tua: q̃ nuliomõ licet auferri a te ſancto ſctõꝝ:ne ſacri legiũ cõmittamꝰ.Cur ð nõ ahnegare
mus nos qͥ nñ nð ſumꝰ? Nã qñcñ
hliqͥd a nobis abnegam?ꝰ:nec abne⸗

Beati Anſelmi
gatũ ꝓpter te cõferimus: ſed aliũde quãtũlibet etias modico tpis ſpacio donamus:mox alienũ inuadimꝰ. Je⸗ cũda cauſa eſt:quia nos eterne moꝛti deditos: tua moꝛte pᷣcioſiſſima rede⸗
2. Cot. miſti: ꝓ omnibꝰ moꝛtuus es: vt qui
viuũt:iam ſibi nõ viuãt:ſed ei qui ꝓ omnibꝰ moꝛtuus eſt: vt digit vas tuũ electum. Ergo ſicut oẽs ⁊ totos rede⸗ miſti: ſic ⁊ om̃es ⁊ toti tui ſunt. Qui vult ergo ſaluus eẽꝛ reſtituat tibi illũ cioſiſſimũ fanguinẽ quẽ ꝓ eo fudi/ Lertia: qꝛ nos ingratos omnib⸗ꝰ bonis tuis ⁊ auerſos a te ꝓpter pec ⸗ cata a diabolo defendiſti:poſtq; a te noſtro dño receſſimꝰ turpiter ⁊ iniq: ſub tua ꝓtecttõe eſſe merito nõ debe remꝰ. Sicq; nos hoſtis ſine defenſiõe captiuos habẽs: ad ſuã volũtatẽ de⸗ buiſſet in eterna ſupplicia demerſiſſe niſitu ex ſupabũdanti boñitate nos defendiſſes ab eo:⁊ ad penitentiã re⸗ ſeruaſſes:⁊ ꝓpter hãc cauſam ꝓpꝛie ſumus tui ſerui q̃ſi ab hoſte ſeruati.
Similiter tui ſunt quicũq; ꝑtuã gra
tiam laqueos diaboli euitauerint:⁊ ideo tibi nihil auferri debet ex eo qð
vel te dante nð cecidit: vel ſi cecide⸗
rat eſt erectũ. Quarta cauſa eſt:quia cũ etern ã moꝛtẽ peccatis noſtris me ⸗ ruiſſemus:tu nos reduxiſti ad vitã:eã dimittendo:Cur ergo tibi nð viuem? nos penitus abnegãdo a quo habe⸗ mus qð eternaliter moꝛtui nð ſumꝰ? Muita cauſa eſt: ꝙ eadem bonitate qua nos creaſti etiam cõſeruas ne in nipilũ redigamur. Quõ em̃ aliquo
fubſiſtere valeamus niſi te cõſeruan ⸗
te? Si ð tu es vita nñ̃a:nulli alij vine⸗
re debemus:ſicut nullo alio ſubſiſtere
valemus. Serta cauſa eſt ſecuritas. Qui em̃ ſe totũ abnegat vt tu eñ ha ⸗ beas: qui ſibi perijt vt tibi valeat:qui ſibi nihil eſt vt tibi aliqͥd ſit: Si nihil
in ſe habet: nihil ſui amittere timet:ß;
ſempꝑ ſecurus eſt te qð tu eſt conſer narè: Si minentur ei pene inferni pel ignis purgatoꝛius:parũ timoꝛe eòꝛũ afficitur: qꝛ cantabit vacuus coꝛã la trone viatoꝛ: ⁊ ſe nõ timet ꝑdere qui
Liber
ſe abnegat. Si em̃ tu eñ qui tuus eſt ad penas mittere velles:ſemꝑtamen de te in bonitate ſentiret paratꝰ ſuſti⸗ nere qð velles:nec diceret:cur ita fa⸗ cis? Eui pᷣdicta ſentẽtia nõ placet: da ei dñe ſe abnegare vt intelligat. Se⸗ ptima vo cauia deberet marime nos vꝛgere: ſcʒ vt tibi vices redderemus
ſiue rependeremꝰ:qꝛ puer natus ẽ no gſ..
bis: ⁊ filius datus eſt nobis:qui das quotidie te nobis in cibũ:⁊ tandẽ da his te nobis in pꝛemiũ: ⁊ in mercedẽ
magnã nims. ñe qͥd dignũ pote/
rit eſſe tantis bñficije tuis? Anid ad
ß dignũ poterimꝰ dare? An opoꝛtet
atiqͥd pᷣter id nð penitus abnegare et tibi dare dulctſſime dñe? Si vnus hõ eſſet tanti quãti om̃s creature quas vnq; feciſti: quãtꝰ eſſet ſi daret ſeto⸗ tñ tibi qui dediſti te totũ nobis?Cu/ ius bonitas in infinitũ pᷣp—— ui ſe putat melioꝛem qᷓ; te:tĩ de ſe reſer⸗ uet ſibi:quãto melioꝛẽ qᷓ; tu: Pꝛopt᷑
pmði cauſam dicis. Si quis vult ve ⸗ Wat
nire poſt me abneget ſemetipᷣm: ĩimo
dñe iã cogoꝛ dicere ſaluo vbo tuo 4
nulꝰſemetipᷣm valeat abnegare.O eĩ ſe abnegabit q́ nũ— iuris in ſe habuit? Sed dñe in hoc verbo oſtẽ dis maximã gratitudinẽ tuã:vt hoc tanti eſtimes: vt quicũq; ĩ ſe ſibi ali⸗ quid iuris vſurpauerat: ſi ab hoc ce⸗ ciderat ⁊ vlteriꝰ ſe tibi rapere nð at ⸗ temptat:Pa mihi dñe vt me abnegẽ: imo vt reddã qð rapm violẽter. De⸗ bemus añt m legẽ ablatũ reddere quadruplũ:vt nõ ſolñ nos ſed ⁊ no⸗ ſtra reddamꝰ:ſcʒ naturalia:foꝛtuita? gratuita. Maturalia ſunt q̃ͥ cõiter na tura omnibꝰ hominibꝰ adminiſtrat: Quedã in aĩa tf̃:vt itellectꝰ:⁊ affe⸗ etus:q̃dã ĩ coꝛꝑe mediãte aĩa: vt qͥn⸗ ꝙʒ; ſenius iterioꝛes. Reddamꝰ ꝗᷓ intel⸗ lectũ: ſed ſuũ ꝓpꝛiũ reiin quẽtes:qui nos multũ a cognitiõe veritatis im ⸗ pedit. Mdiu em̃ hõð ſenſu ſuo ita ini⸗ titur vt ab eo recedere nolit:vix ſenſũ alterius quãtũcũq; rõnalem appꝛe⸗ hendit. Faciendũ igit᷑ eſt ᷣm aplim:
—
Quicũq; inter vos ſapiẽs eſſe vult: 1.
3
bns
ſterſe veril u. bd . ſapien ſeeu
creuse deoſen kuz v oꝛution noſret re volu recte v Soe dinꝰ d canos nusg
g eſ qui qöie audie tellect rioꝛes zboib lequiũ lñhab ci abn turali foꝛtu 1am ne in amat pte edet wodic pteili nocet: qꝛtegi lepe pi lectio ſuanit at hor gtn c vtqͥch tin efo ſuere

ſultus fiat yt ſapiẽs ſit. Si em̃ hũi⸗ liter ſe ſtultũ reputaret ad tẽpus:tũc verã ſapientiã a te ſiue a tuis appꝛe
pꝛoũ. n. hendere poſſet: qꝛ vbi humilitas ibi Actr.o. ſapientia. Paulꝰ em̃ credit᷑ didici
ſe euangeliũ in illis tribus diebꝰ cuʒ tecus eſſet. Reddamꝰ etiam a ffectũ deo ſemꝑ poſtponendo noſtrã volũ tateʒ voluntati diuine: ⁊ maxime in oꝛatione noſtra: qꝛ in omni oꝛatiõe noſtre vtilitati ſuã debemꝰ pᷣpone ⸗
re voluntatẽ:imo ſua voluntas ſi ea
recte vtimur ſemꝑ ẽ noſtra vtilitas. Sepe aũt vẽit de ꝓp̃o ſenſu: qꝛ ñ cre dimꝰ dñi voluntatẽ eſſe quicejd cir⸗ ca nos ↄtingit: ⁊ ita abutunur ea mi nus grate ſuſcipiẽdo:ſicut dicit Au/ guſtinus: Optimus ille tuꝰ miniſter
eſt qui nõ hoc a te audire deſiderat:
qð ip̃e voluerit: ſʒ hoc velle qð a te audiet. Sʒ cũ his duobꝰꝛ ſcilicet in ⸗ tellectu ⁊ affectu ⁊ qͥnq; ſenſus exte rioꝛes reddamus moꝛtificando eos
ab oĩbus vanitatibus ⁊ ad tuũ ob ⸗
ſequiũ conuertendo: ã aliquantu/
lũ habemus de pꝛima pte quã nobiſ⸗ cũ abnegare debemus:ſcilicet de na⸗
turalibus bonis. Becunda pars ſũt foꝛtuita:que dicere poſſumus tꝑalia ⁊ amicos. Mec em̃ oĩa calcanda ſũt ne impediant tuũ amoꝛẽ. Minꝰ eĩ amat te qͥ tecũ aliquid amat qð non pter te amat: vt dicit Angꝰ. Val⸗
e deberet homo indignari diligere modica: quẽ tante dignitatis feciſti vt ei liceat te amare. Occultius aũt nocet nimiꝰ amoꝛ amicoꝝ qᷓ; tꝑaliũ: qꝛ tegit ſe velamine charitatis:ita ꝙ ſepe putet homo charitatẽ eiſe qð di lectio eſt carnalis:que ita dulciter ⁊ ſuauiter mentẽ captiuã tenet ꝙ neſci at homo qᷓ; duris vinculis fuerit li⸗ gatꝰ niſi poſtq; fuerit abſolutꝰ. Sic totũ coꝛ noſtrũ tuo debemus amoꝛi vt qͥcqd de eo alteri damꝰ: tibi ſub/ trahimus. Meceſſariũ ergo ẽ vt oĩa que foꝛtuna nobis offert diligenda: ſiue res tꝑales:ſiue amicos:ꝓpter te abnegemns. Lertia pars reititutio ⸗
DBemenſuratione crucis.
habet longitudinẽ:latitu
nis ſunt gratuita: ſeʒ vtutes quas ĩ fontẽ ſuũ penitꝰ refundere debemꝰ:
nihil ex his nobis aſcribendo:ſed ti⸗
tes referendo. Si oĩa que in his tri⸗ bus:ſcilicet bonis naturalibꝰꝛfoꝛtui tis ⁊ gratuitis ĩneniunt᷑:abnegamꝰ: nos tibi cð fraudauimus in quadru plũ reſtutuimꝰ:⁊ hoc ſit nobis initiũ vite perfecte ſic noſmetip̃os penitus
bia quo oẽ donũ perfectũ:ꝓ eis gra Jacſ.t.
abnegare.
Vinto ↄſiderandũ eſt quale q mediuʒ perfectionis ſit nobis ppoſitũ: vt ambulemꝰꝑ ipſuʒ ſeʒ vt cruceʒ noſtrã tollamus. Crux autẽ a cruciatu dicit᷑. Dñe ſi crucem noſtrã tuñ ſeruitiũ dicerẽ:ᷓᷣm opinio nẽ eoꝝ hoc intelligerẽ qui neſciunt:
qm̃ iugũ tuũ ſuaue eſt:⁊ onus tuũ le matk.t.
ue. Mec ſentiũt qᷓ; bonus ⁊ qᷓ; ſuauiſ tuus ſit ſpiritus in nobis. Dico autẽ crucẽ eẽ cruciatũ coꝛdis:quẽ ð hot habere debemus ꝙ non ſumus ita fi deles ⁊ feruentes in om̃i ſeruitio tuo ⁊ laude tua vt deberemus/hec crux
mitatẽ atq; ꝓfundi. ebemns
habere cruciatũ:eo ꝙ nõ tãtũ humi liamur vt deberemus: ⁊ hoc eſt ꝓfũ
dũ crucis. Nõ tantũ amamus ⁊ lau
damus—. bonitas tua exigit:et hec ẽ ſublimitas. Nõ ſum? tã fideles
vt deberemꝰ:⁊ het ẽ latitudo. O nð
ſemꝑ ↄtinuamus nec laudẽ tuam to pioſe extollimus:⁊ ab infidelitate to to niſu deſiſtimus: ⁊ hec eſt longi ⸗ tudo. Adꝓfundũ humilitaris cogit nos pᷣma ꝓpꝛia cognitio. Satis ei eſt homini ad humilitatẽ cognoſcere ſeipᷣm:maxime ſi recoꝛdamur iniqui ñ noſtrarũ antiquarũ: qꝛ inique in ↄſpectu tuo egimus. Weus meꝰqꝛ reuera tam fidelis nobis es ꝙ etiam in peccatis nobis exiſtentibus pecca ta dimittere:⁊ gratiã tuã tam abun danter ſicut vellemꝰ largiri es para⸗ tus: Quanto maioꝛa— dete pᷣſu mit:tanto magis neceſſe eſt eñ humi liari: qꝛ tanto nequius egit te

peecãdo: quanto tu interim largius ei benefacere cogitabas. Añ Berñ. Quanto benignius de illo:tanto in ⸗ dignius de me ſentire cogoꝛ. Itẽ de⸗
fectꝰ quotidiani humiliant:eo ꝙ ita
inſtabiles in laude tua ſumus:immo
nunqᷓ in eodem ſtatu ꝑmanemus⸗
Muanto tu quotidie pꝛchioꝛ es ad indulgendũ:tanto plus humiliat cð tra tuã delinquere bonitatẽ. Itẽ põ dus gratie humiliat ⁊ dep̃mit:cũ ↄſi deramus ꝙ ea indigni ſumus: qͥ ma gis in inferno eſſe merueramus. Itẽ ꝙ tu tantuʒ humiliatus es ꝓ nobis dñe deus meus. Iteʒ ꝙ in natura di uinitatis tue omnẽ excedis humilita tem: cui ſi velimꝰ ſimilari:neceſſe ha
bemus humiliari.Itẽ ꝙ adeo tã fu⸗
gidi ſumus: vt nec amoꝛe nec laude nec in aliquo reſpondere tue bonita ti poſſumꝰ.ec ⁊ multa alia que ma gis cõmunia ſunt:ad humilitatẽ no⸗ bis ſufficiũt:imo ſuꝑhie aliñ locũ re⸗ linquũt. Aalde aũt neceſſaria eſt no bis pfunditas humilitatis ad tuam ſublimitatẽ:qꝛ quanto quis ſe repu⸗ tat indignioꝛẽ:tanto magis gratus eſt beneficijs:⁊ quanto gratioꝛ ⁊tan to magis lãudabiltoꝛ: Et qͥ maxime gratus eſt:maxime te laudabit Da igit᷑ nobis dñe verã himilitatẽ:id ẽ ita cruciari:ꝙ ĩ hac vita nõ poſſum⸗ ad plenũ humiliari: vt ſic habeamꝰ crucis ꝓfundũ. 6— Ablimitas crucis:ẽ cruciari ꝓ „ß eo ꝙ te ad plenũ laudare non ris tui hẽanꝰ q̃ᷓ lingua dicere:vel qͥs intellectus ſufficiat cape: neſcio. Gi aliqᷓd gratis amare volumꝰ:vbi me⸗ lius qᷓ; in te amoꝛẽ noſtrũ locabimæ? Si ꝓmuncribus:qᷓ;to plura dabi⸗
Bed quanto plus Pmittis:tãto ma gis gratis amari mereris. Bi amare
poſſumꝰ ⁊ amare. Qð cã amo
volumꝰeos qͥ nos amãt: q̃nto eqͥus
nos te amabimus? Et ſi expectamꝰ ⁊ deſideramꝰ vt qͥs extoꝛqueat a no bis amari: nõne tu es deꝰ meꝰ qͥ tam xrebꝛo pulſas ⁊ mẽdicas ad oſtium
zheati Anſelmi liber
ñm: dicẽsꝰ Pꝛebe fili coꝛ tuũ mihi: pꝛoj
imo ⁊ ſepe repulſus:te iterũ ingeris impudẽter. Bi vo aliqͥd volumꝰ di ligere qꝛ bonũꝛcur nõpotiꝰ te immẽ ſũ bonůũꝛqᷓ totũ noſtrũ tibi vendicas affectũ vt bonitatẽ tuã amemnꝰ⁊ lau demus? Ii vo aliqð dignum iudica mus amoꝛe noſtro ꝙ tanta fecimꝰ ꝓ te:cur nð iudicamꝰfimnilit᷑ de te qͥ tot ⁊ tanta feciſti ꝓ nobis? Bi vo conſi
deramus paſſiones tuas:tu aĩaʒ tuã
ꝓ nobis dignãtiſſime poſuiſti:vt to⸗ tã aĩam noſtrã poſſideres· nfinita ſunt dñe q̃ nos te amare cõpellũt:qꝛ oĩa q̃ creaſti:tuã ᷣdicãt bonitatem: m̃ qͥ in oĩbus noð intelligũt:nõ tibi: ſue imputẽt cecitati. Bed qꝛ ꝓba⸗ tio dilectionis:exhibitio eſt oꝑis:ne ceſſe habet aĩa ſic ſe ↄfoꝛmare ad di lectionẽ tuã:vt ſieut te hahes ad eã: ſic ſꝑ ſe ad te habere nitaf᷑. Waxime aũt in iſtis. Mꝛimoꝛſicut tu amas ſpꝛ ita ⁊ ip̃a ſꝑ amet: ⁊ ßᷣ oſtẽdere tibi ni tat᷑ vt oninẽ affectũ ſuũ tue ↄtempe ret volũtati. Jũt añt qjttuoꝛ affecti⸗ ones ad qᷓs alie reduci pñt: ſcʒ gau⸗ diũ: doloꝛ:ſpes ⁊ timoꝛ. Pꝛime due ſũt circa pñtia vel pᷣterita:⁊ alie due ſũt circa futura. Bic ig̃ tibi ↄfirma⸗ re noſtras affectiones debemꝰ vt de oĩbꝰ q̃ tibi adũſa ſũtꝛtimeamꝰ ⁊ do ⸗ leamus: ⁊ q̃ tibi honeſta: de his ſpe remꝰ ⁊ gaudeamꝰ:oẽs alias a ffecti⸗ ones ð coꝛdihꝰ ñis effugãtes. Quã ta vtilitas ĩ hᷣ eẽt ꝙ falſas ⁊ inutiles affectiões vitaremus? Atiq; ſi hõ ſe vere ᷣm has q̃ttuoꝛ a ffectiões exaia ret quãdo aliq̃s motus ſentiret: quõ tu enz eriꝑes dñe ſolus noſti. Si em̃ oꝛiginẽ motuñ noſtroꝝ diligẽter ad⸗ nerteremꝰ:ſepe inueniremus eſſe vi. tij qð putauimꝰ eſſe vᷣtutis:⁊ ſepe il lo impedimur quo credimus pꝛomo ueri. Becũdoꝛſicut ſꝑ habes nos pꝛe oculis tuis:ita etiã te ſp debemꝰ cogi tare pᷣſentem:hoc cogit nos ab oĩbꝰ cogitationibꝰ noſtris: verbis:factj ⁊ moꝛibus eſſe ſub moderamine diſci⸗
pline:qm̃ nõ auderet ſponſa inhone⸗

ſte ſe habere ſponſo ſuo pᷣſente: ĩmo in oĩbus intenderet ſibi placere ⁊ q̃⸗ rere ab eo ↄſiliũ ⁊ auxiliũ:vt in oĩbꝰ Fm ſuã poſſet agere voluntatẽ. Cuʒ
gũt in oibus tibi placere intendimꝰ:
ſꝑ ſecurã ↄſcientiũ habebimus:etiã ſi ſe aliquid minus vtile p̃ter te intẽ⸗ tioni noſtre ingeſſerit incidẽter. Ter tio:ſicut ſp ⁊ ↄtinue ſeruis hobis:oĩa oꝑa noſtra oꝑando vel ſuſtinẽdo:ne eſſe deſinamus vel ꝑ alios vel qͥcun q; modo:ita nũqᷓ; ꝑticula diei bone debet nos pᷣterire qͥn in tuo ſeruitio expẽdat᷑. Qnarto: ſicut ſemꝑ tueris nos ⁊ cuſtodis ab oĩbus mãlis ſiue ꝑ te ſiue ꝑ tuos:ita diligẽter debemꝰ nos abſtrahere ab omibus que nos poſſent ĩ tuo ſeruitio ĩpedire. Muiĩ⸗ toꝛ ſicut largitas tua nunqᷓ; laſſat᷑ in
dando: ita nunqᷓ; debemꝰ volũtarie
deficere in oꝛando. Sexto:ſicut ſem per es benignus in relaxã do:ita nũ⸗ q; debemus defectibꝰnr̃is terreri:qͥn ſtatĩ pꝰ culpã veniã poſtulemꝰ. ñ em̃ coꝛ hoĩs ẽ diſtoꝛtũ ⁊ a te quodã modo alienũ: multo ẽ pꝛonius ad le uitates ⁊ ad qᷓrendñ exterius falſas nene ſihi dñ apud te eſſet. nde nõ eſt differẽda acqniſitio ve
nie:ne diuturnioꝛ receſſus difficilio rẽ reditũ opetur. Taliter nos debe ⸗
mus ad te habere ⁊ ſempꝑ cruciari:ꝙ te tantũ non amamus vt debemus. Quomõ aũt te laudare debeamus: ⁊ de qͥbus gratias agere debeamus: eſt in pꝛincipio ſupꝛa dictũ. Da no ⸗ bis dñe toto deſiderio ad amandũ ⁊ laudandũ te aſpirare:⁊ ꝓ eo ꝙ dig⸗ ne non poſſumus cruciari:⁊ hoc no⸗ bis tollende crucis ſit altitudo.
Atitudo autẽ crucis eſt fideli⸗ 1 tas ſemꝑ ſpiritũ cruciãs ⁊ dila
tans:vt omnẽ hominẽ ſubijci
at tue laudi ac ſeruituti. Hec maxie facit hominẽ in oꝛatione cõmunem: cogẽs vt quicquid ſibi vel aliquibꝰ: ſpecialiter ſuis deſiderat:qꝛ eos hu⸗ miles quodãmodo videt:nihil tamẽ
De menſuratione crucis. hominũ ß totũ ad lauqẽ tue deſide⸗
ret bonitatis. Sñ cũ fidelitas maxi⸗ me in oꝛatione ↄſiſtat:ↄſiderandũ ẽ
qᷓliter debeat oꝛare q̃ voluerit exau⸗
diri. Debet eĩ oꝛare ſapiẽter:ardẽ
ter:humiliter:fidelit᷑:ꝑieueranter ⁊ fidẽter. Bapienter:vt oꝛet que tue laudi ſũt axpedientia ⁊ ꝓximoꝛũ ſa luti. Bi vo in qͥbuſdã dubitamꝰvtꝝ expediant:ſicut ſalus coꝛporj:⁊ ſimi lia que quandoq; nocere: quandoq; e poſſunt:ꝓ his ſemp ſub con⸗
itione eſt oꝛanduʒ:ſcilicet ſi tibi ſit placitũ ⁊ honeſtũ. Vrdenter:ſcilicet
deuote vel ad minus ſerioſe:vt bene
videamus quid petẽdũ ſit a te:intẽ ⸗
te de coꝛde noſtro petamus: nð alie⸗ nis ß ꝓpꝛijs verbis:coꝛdis vel oꝛis: quiã vtraq; eque intelligis ⁊ auſcuł
tas.umiliter: vt non ð noſtro me ⸗
rito:ſed tantũ de tua gratia confida mus. Muis em̃ peccata dimiſeris ⁊
quandoq; aliquid tibi ſeruire conce as: ſemꝑ tamen tales nos reputare
debemus: quales nos ip̃os peccãdo
fecimus:quia nihil niſi malũ per nol facere poſſumus.Fideliter: vt ĩ oꝛa⸗
tione offeramus nos ad carentiam
omnis gaudij:⁊ ad patientiã omnis
pene que ad vtilitatẽ noſtram cede re valeat ꝑ tuum adiutoꝛiũ:vt in ex
55„
auditione deſiderij noſtri actio tuã laudem attollat. Sed domine mere⸗ boꝛ ſic offerendo me tibi:cum tainen vt totus tuus ad hoc tenear: etiaʒ ſi nunqᷓ; volueris me exaudire. Perſe⸗
ueranter:vt nunqᷓ; ceſſare pꝛòõpona
mus a deſiderio omniũ que tibi ſunt laudabilia ⁊ honeſta. Si qua vero
in nobis vel in noſtris ſuꝑuenerit ne ceſſitas: qᷓ;uis pꝛo hac ſemper cũ in⸗
tehtione non poſſumus oꝛare:tamẽ
aliquotiens cuʒ omni fidelitate qua poſſumus pꝛo ea oꝛabimus:⁊ dein ⸗
ceps voluntati tue noſtrũ deſideriũ
cõmittemꝰ ſꝑpmã fidelitatẽ:æſi nõ ĩ actu:tñ in hĩtu retinẽtes. Cõfidẽt᷑:
vt poſtulemꝰ in fide nipil heſitãtes. Jacj.1. Püt añt ſeptẽ cauſe q̃ cogũt nos tie
3

egti
confidere bonitati. Pꝛima:qꝛ iuſtũ eẽ deſideriũ tu das: Et ad qͥd dares niſi etiã velles exaudire? Secũda:qꝛ non ad noſtrã vtilitatẽ:ß̃ ad tuã glo riam volumus exaudiri. Tertia: qa maioꝛa qᷓ pꝛo nobis feciſti animant nos vt etiã de minoꝛibus ↄfidamꝰ. Dmia em̃ que petere poſfamus taʒ minoꝛa ſunt qᷓ; ꝙ dignanter pꝛo no bis es incarnatus ⁊ paſſus. MQuar ⸗ ta:quia tam facile eſt apud te in ma⸗
ximis qᷓ; in minimis exaudire. Qui
ta:quia nos ad hoc pꝛouocat tue cõ⸗ ſideratio bonitatis. Bexta: quia in ⸗ terceſſoꝛẽ te ieſu chꝛiſte habemus:et om̃es ſanctos. Septima:quia infini tã ad nos habes bonitatẽ. Bieĩmo dica dilectio quã ad te habemus ad hoc nos cogit:vt in om̃ibus tue vo⸗ luntati libenter parere velimus:cur idẽ de ineſtimabili dilectione tua nõ pᷣſumeremus? Blioquin fidelioꝛes vellemꝰapparere qᷓ; tu. Sitales nos
tibi exhiberemꝰ:qualẽ te nobis ecõ⸗
uerſo:nõ crederemus: Bic dñe oꝛabi mus ⁊ ꝓpter hoc in oꝛatione cõfidẽ tiã habebimus:nihilominꝰ tamẽ cru cabimur:ꝙ hoc digne exequẽdo om nẽ hominẽ ad tuõ laudeʒ per effectũ trahere ñ poſſumꝰ ⁊ amplecti: ⁊ hec ſpũalis noſtre crucis eſt latitudo. OQ ngitudo autẽ crucis tue toti 1 vite noſtre debet cõmẽſurari:
vt qᷓ;uis ↄſideremꝰ tecũ eſſe io
cundũ:⁊ te in domo tua laudare:⁊ ĩ abyſſo tue dulcedinis abſoꝛberi: ta⸗ mẽ nð tedeat nos poꝛtare crucẽ tuã:
cruciari ſcʒ in miſera hacvits pꝛo tue
laudis augmẽto. Quid magniẽ do
mineꝛſi tecũ ſim in p̃ia vbi ſum ſecu rab oĩ malo:⁊ vbi habeã qͥcqͥd vy
lo? Da mihi dñe vt nñqᷓ; me pũgẽ⸗ do ſic ſupent claui timoꝛis ⁊ miſerie
hniꝰ vitẽꝛvt añ velim deſcẽdere vel laltem deponi de cruce:qᷓ; a te dñe p fuerit mandatũ. Sed neq; hoc deſi⸗ derare: vt ab hac cito faciaſme depo ni: ſed vt ſꝑ mallẽ Sbe te pendere in cruce:q; a miſerijs
Anſelmi liber
is facias meĩ
abſcondito ſepeliri. Eu em̃ dñe nec
deſcẽdiſti ð cruce:nec ſic te deponi pe tiſti. Voluntas ð ſꝑ affligendi ꝓ au
nẽto tue laudis: crucis erit lõgitu
lat crueẽ ſuã quotidie:⁊ ſequat᷑ me:
⁊ ſic currat ꝑ mediũ vie ꝑiectõis. Si
nos tollamꝰ: dñe tu ip̃e poꝛtabis. Inẽ aũt viaʒ ꝑfectionis: id eſt f pꝑſeuerantiã in volũtate ſemꝑ I te patiẽdi innuis in eo ꝙ dl⸗ cis: quotidie. Si em̃ vno die pᷣus qᷓ; tu iuſſeris:crucẽ deponere volumꝰ⁊ eã quotidie tollimꝰ. Mui aũt ꝑſeue⸗
rauerit vſq; tu eã deponas:b in abũ
dõti laude tua ſepulchꝛum ingredi⸗
etur pacis eterne. Mnuis in hoc vVbo
intelligere po flumus ꝙ ſicut crucia ⸗ tus ꝓtua laude quotidie deficiẽdo
cadit:ita crucẽ quotidie tollere debe mus:laudis tue deſideriũ reſumẽdo Crux quãto diutius iacet:tanto difi
cilius tollitur.
Va No intentione in via iſta
a tambuiandũ; innis vltimo ccñ dicis:ſequat me. Qð tam de greſſu coꝛꝑis qᷓ; de mẽtj poſſumꝰ
intelligere. Guia multi nõ ſolũ poꝛ⸗
tãtes crucẽ:ß ⁊ ſe ſuſpẽdẽtes in cru⸗ ce:te greſſu coꝛpꝑis ſũt ſecuti. Bequas
mur igit᷑ te n ð tantũ greſſu bonoꝛuʒ
operũꝛß̃ ⁊ intentione coꝛdiũ: vt non ſolũ ↄſideremꝰ qͥbus oꝑibus nos pᷓ⸗ ceſſeris: ſed qua intẽtione feceris:⁊ in hac te ſequi ſtudeamꝰ. Inuenimꝰ
aũt ꝙ in oĩbus cogitatiõibus:vbis
⁊ factis tuis pꝛin cipalit᷑ q̃ſieris glo⸗
riã tui patris. Tu ergo domine ieſu
chꝛiſte dirige intentionẽ noſtrã vt in omibus gloꝛiq̃ eius queramꝰ⁊ tuã: nos abnegando:ꝓfundũ:ſublimita tẽ:latitudinẽ ⁊ longitudineʒ crutis poꝛtãdo:⁊ in ea pſeuerando aq lau⸗ dem ⁊ gloꝛiamtuã: Qui cum patre ⁊ ſpiritufancto viuis ac regnas deus per om̃ia ſecula ſeculoꝝ: Amen.
Peati Anſelmi liber demẽ
ſuratione crucis: explicit.
o. Si q;s 3 vult venre poſtme: tol Luck.9.
N

3
* 6
nago donet etonẽ nolrin
us quwiti
pleumndois i: Euinp us ux⸗ culop Ano
nilbohe s:mid
editationum.
giuſdẽbeati Anſelni liber meditationũ incipit.
* Bmine
deus meus:da coꝛ⸗
di meo te deſidera⸗
„ re:vðſiderãdo q̃re⸗
re: querendo inue ⸗
nire:ĩueniẽdo ama
re: amando mala
mea redimere:redẽ
pta nð iterare:da dñe deꝰ coꝛdi meo penitẽtie cõpunctionẽ: ſpiritui ↄtri⸗ tionẽ:oculis lachꝛymaꝝ fontẽ:mani
bus elemoſyne largitatẽ. Rer meus
extingue in me deſideria carnis:⁊ ac cẽde vim tui amoꝛis. Redẽptoꝛ meꝰ expelle a me ſpirituʒ ſupbie: ⁊ ↄcede mihi ꝓpitius theſauꝝ hũilitatis tue. Baluatoꝛ meꝰ amoue a me furoꝛem
ire:⁊ ĩdulge mihi ſenſũ patiẽtie. Cre
atoꝛ meꝰ enelle a me aĩ rãcoꝛẽ:⁊ lar gire mihi mẽtis dulcedinẽ.a pater clementiſſime ſolidã mihi fidẽ:ſpem
gruã:charitatẽ ꝑfectã. Rectoꝛ me
us auerte a me animi vanitatẽ:men tis inconſtantiã:coꝛdis vagationẽ: oꝛis ſcurrilitatẽ:oculoꝝ elationẽ:vẽ tris ingluuiẽ:oppꝛobꝛia ꝓximoꝝ:ſce lera detractionũ:curioſitatpꝛurigi nẽ:diuitiaꝝ cnpiditatẽ: potentatuũ rapinõ:inanis glie appetituʒ:hypo ⸗ criſis malũ:adulationis venenũ:cõ⸗ temptũ n debilium: auaricie ardoꝛẽ:inuidie rubiginem: blaſphemie moꝛtẽ. Reſeca ĩ me teme ritatẽ meoꝝ factoꝝ iniquã ptinaciã: inquietudinẽ:ocioſitatẽ: ſomnolen ⸗ tiã:pigriciã:mẽtis hebetudinẽ:coꝛ ⸗ dis cecitatẽ: ſenſꝰ obſtinationẽ:moꝝ truculentiã:boni inobedientiã:cõſi⸗ lij repugnationẽ:lingue effrenatio⸗ nẽꝛpaupen pꝛedã:inipotentũ violẽ⸗ tiã:innocentũ calũ niã: ſubditoꝝ ne⸗ gligentiã:circa ſubditos ſeueritatẽ: aduerſꝰ domeſticos impietatẽ: erga P Primos duriciã. Deus meus miſeri coꝛdia mea:oꝛo te ꝑ dilectũ filiũ tuũ
ſos: panpꝑes recreare: flebiles refoue⸗
5
da mihi oꝑa miſericoꝛdie· pletat ſtu dia:compãti affiicts:ſubuenircege⸗ nis:ſuccurrere miſeris:cõſulere erro⸗ neis:ↄſolari meſtos:releuare oppꝛe
re:dimittere debitoꝛibus: parcere in me peccãʒbus:odiẽtes me diligere: D malis bona reddere:neminẽ deſpi cere ð honoꝛare: bonos imitari:ma⸗ los cauere:vᷣtutes amplecti: vitia re⸗ icere:in aduerſis patientiã:in ꝓſpe ⸗ ris ↄtinentiã:cuſtodiã oꝛis:⁊ oſtium circũſtantie labijs meis:trena calca reꝛceleſtia ſitire. Ecce plaſinatoꝛ me⸗ multa rogaui cũ nec pauca ꝓmerui: Fateoꝛ heu fateoꝛ:nõ ſolum que po lo nõ debent̃ bona:ᷓ multa mihi debent᷑ ⁊ exquiſita ſupplicia: Ani⸗ mant me publicani: meretrices ⁊ la⸗ trones: qᷓ a faucibus hoſtis momẽta nee eruti:ſinibꝰ recipiunt᷑ paſtoꝛis. Tu em̃ ominũ factoꝛ de licet in cũ⸗ tis tuis ſis mirabilis oꝑibus:mirabi lioꝛ tamẽ in viſceribus crederis pie⸗ tatis. Ande de temet ꝑ quendã tuũ dixiſti: Wiſeratiões eſuꝑ oĩa ope Põ. 44 ra eius:⁊ q̃ſi de ſingulo loquente:de vniũſo populo tuo dixiſti cõfident᷑: Wiſericoꝛdiã meã nõ diſpergam ad Nõ.ð5⸗ eo. Null em̃ ſpernis:nuliũ abijcis: nullũ phoꝛreſcis:niſi qͥ te foꝛte amẽſ exhoꝛruerit. Ergo non modo nõ ira ⸗ tus percutis:ſed te irritantibus do ⸗ na ſi queſierint tribuis:deus mevcoꝛ Pz nu ſalutis mee ⁊ ſuſceptoꝛ me. Ego ⸗ infelix te irritaui:ego malũ coꝛaʒte feci:furoꝛẽ tuñ pꝛouocaui:iram pꝛo⸗ merui:peccaui ⁊ paſſus es:deliqui ⁊ adhuc ſuſtines. i penitet parcis: ſi reuertoꝛ ſuſcipis: inſuꝑ dum differo pᷣſtolaris. Reuocas errantẽ: inuitas repugnantẽ:excitas toꝛpentem:am⸗ plecterj redeuntẽ:doces ignoꝛantẽ: merẽtẽ mulces: a ruina ſuſcitas:poſt lapſum reparas:petenti largiris:qᷓ⸗ renti inueniris:pulſanti aperis. Ecce domine dens ſalutis mee:quid oppo nam neſcio: quid reſpondeã ignoꝛoꝛ nullũ confugiũ:nullũ a te patet lati⸗ t5
r.

bulum. O ſtendiſti bene viuendi vi am:dediſti gradiendi ſcientiã:mina tus es mihi gehennã: ⁊ pollicitus es paradiſi gloꝛiam. Munc pater miſeri coꝛdiaꝝ ⁊ totius conſolationis: con fige timoꝛe tuo carnes meas: quate⸗ nus que minaris metuendo euadã: ⁊ redde mihi pꝛopitius letitiã ſaluta ris tui: vt que ſpõdes diligendo ꝑti cipeʒ:Foꝛtitudo meà domine:firma mentũ meum deus ⁊ refugiũ meum ꝓ liberatoꝛ meꝰ:ſuggere qͥd de te co⸗ gitẽ: doce quibus ſermonibus inuo cem:de quibus operibus te placem. Scio nãq; ſcio vnũ quo placaris:⁊ aliud quod nõ ſpernis. it vtiq; ſpi ritus contribulatus tibi ſacrificium: ⁊ acceptas coꝛ contritum ⁊ humilia tum.His me deus meus:adiutoꝛ me ns dita muneribus: His contra ini micũ muni pꝛotectionibus:hoc ð fã mis vitioꝛum pꝛeſta refugium: hoc a deſiderioꝛũ paſſionibus pande pi⸗ us refugiũ. Fac domine virtꝰ ſaluti mee ne ſin in eoꝝ oꝛdine qui credũt pſpo tempeꝛe: ⁊ recedũt temptati/
ʒ9. onis tempoꝛe bumbꝛa caput meũ
in die belli:eſto ſpes mea in die affli
ctionis mee:⁊ ſalus in tẽpoꝛe tribu⸗ D latiõis mee. Icce deꝰ illũinatio mea ſalꝰ mea: rogaui qjbꝰ egeo:ĩtimani 5̃ timeoꝛß remoꝛdet me ↄſcia:rep̃he dũt me coꝛdis ſecreta:⁊ qð amoꝛ mi niſtrat:timoꝛ diſſipat:zelꝰ incitat:me tus increpat acte vite foꝛtitudinẽ: ð tua ĩgerit pietas fiduciã. Tua hoꝛta tur benignitas:mea dehoꝛtat᷑ malig⸗ nitas:⁊ vt veriꝰfatear:occurrũt me⸗ moꝛie phãtaſmata peccatoꝝ: que re⸗ nerberant aciem vel audaciã pꝛeſu⸗
mentiũ animoꝝ. Kum eĩ odio quiq
dignus ſit:qua fronte gratiam requ rir?Cum pena debeturꝛãᷓ gloꝛia poicitur? Laceſſit iudicẽ: qui poſtpoſita ſatiſfactiòe delicti:pᷣmijs querit honoꝛari. Regi inſultat ohno xius ſupplicio qui flagitat donari ĩ debito pᷣmio. Et dilecti patrjaffectũ ſultus exacerbat filius: qui poſt il⸗
zSegti Anſelmi liber
temeritate
latas contumelias ante penitudinẽ hereditatj vſurpat celſitudinẽ. Qðᷣ mi pater me egiſſe recolo:merui mo tem ⁊ peto vitam:cõmoni regẽ meũ: cuius impudens nunc inuoco auxili⸗ um:contempſi iudiciũ iudicis: quem temere poſtulo adiutoꝛẽ: inſolẽs re⸗
nui audire patrẽ quẽ demũ pꝛeſumo habere tutoꝛẽ. Meu mihi qᷓ; ſero ve/&
nio:heu heu qᷓ; tarde feſtino: heu qͥa curro poſt vulnera:dedignatus inco lumis pꝛecauere iacula:neglexi pꝛo ⸗ ſpicere tela:modo ſollicitoꝛ de moꝛ⸗ te vicina: vulneribus in fluxi:qꝛ ſce
lera ſceleribus addere non timui:re⸗
cẽti tabe cicatrices reſperſi:quia pꝛi ſca flagitia modernis inquinationi bus recipꝛocaui ⁊ que diuina ſolida uerat gratia vł medicina: mea diſſol uit pꝛurigo phꝛenetica. Cutis qᷓ̃ ſu⸗ perducta vulneribus moꝛbũ celaue rat:ſanie erumpente putruit: quia ite rata iniquitas conceſſam miſericoꝛ⸗
diam erinaninit. Moui quippe ſcri
ptum: In quacunq; die iuſtus pecca
uerit: om̃es iuſticie eius in obliuione& ech.is erunt. Si iuſticia aboletur iuſti ruen tis: quãto peccatoꝛis in idip⸗ Quotiens vt canis re⸗ dij ad vomitũ: ⁊ vt ſus petij voluta bꝛũ? Fateri mihi itaq; ⁊ recoꝛdarii⸗ poſſibile eſt qͥt moꝛtalium homines hel ignoꝛantes docui: nolenti⸗ us delinquere perſuaſi: reſiſtentes
ſum ruentis?i
coegi: volentibus cõſenſi: quot ſane gradientes in laqueũ duxi:viaʒ que
rẽtibꝰ foueã retexi:mala patrare nõ
hoꝛrui:donoꝝ dei obliuiſci ñ metui Sʒ tu inſte iudex ſignaſti q̃ſi ĩ ſaccn⸗ lo pecuniaʒ peccata mea:et obſerua⸗ ſti oẽs ſemitas meas:⁊ cũctos greſ⸗
ſus meos dineraſti: Tacuiſtiſemꝑ: Ela· 40 ſiluiſti:patiẽs fuiſti. Ve mihi:demũ J.
loqueris quaſi parturiens:eꝰ deo⸗ rum domine:pꝛeſtabilis ſuper nequi ciam: noui quia manifeſtus venies: noui quia non ſemper ſilebis: cuʒ in
conſpectu tuo ignis exardeſcet ⁊ ĩ cir
cũitu tuo tempeſtas ingruerit vali ⸗

12 eduationum.
da:eum aduocaueris celum deſurſũ terram diſcernere populum tuum. Ecce tot milibus populoꝛũ nudabũ tur om̃es iniquitates mee:tot agmi
nibus patebunt ſcelera mea:nð ſoluʒ actuũ: ſed etiaʒ cogitationũ ſimulq;
locutionũ. Tot indicibꝰ inops aſta⸗ bo quotquot me pꝛeceſſerunt in bo ⸗ no opere. Lot arguentibꝰconfundar quotquot mihi pꝛebuerũt ſancta vi⸗ uendi exẽpla. Lot vincar teſtibꝰ:q;t me monuerũt pꝛoficuis ſermonibus ſepeq; uitãdos inſtis mihi dederũt actionibus. Domine mi deus nð— petit. quod dicaʒ: non occurrit qui reſpondeam:⁊ ecce iam illi interſum diſcrimini:vrget me conſcientia:cru⸗ ciant coꝛdis arcana: coartat auari⸗ cia:accuſat ſuperbia:conſumit inui⸗ dia:in flammat concupiſcentia:ince ⸗ ſtat luxuria:dehoneſtat gula:confu ⸗ tat ebꝛietas:detractio lacerat:ambi⸗ tio ſupplantat: rapacitas obiurgat: diſcoꝛdia diſſipat ꝛira perturbat: le nitas deijcit:toꝛpoꝛ oppꝛimit:hypo pocrilis fallit:adulatio frãgit:fauoꝛ extollit:calũ nia pũgit. Ecce libera ⸗ toꝛ meus de gentibus iracundis:Ec ce cum quibus vixi a die natiuitatis mee: quibus ſtudui: quibus fidẽ ſer naui: ip̃a me ſtudia q̃ dilexreram dã⸗ nant: que laudaueram vituperant. Hi ſunt quibus acquieui amici:qui⸗ bus parui magiſtri:quibꝰ ſeruiui do mini:conſules quibus credidi:ciues quibus cohabitaui:domeſtici quibꝰ B conſenui: heu mihi rex meus ⁊ deꝰ meus:quia incolatus meus pꝛolon ⸗ gatus eſt. Ne mihi illuminatio mea: uia habitaui cum habitantibus ce dar Et cũ ſanctꝰ dixerit multũ:quã to magis ego infelix dicere poſſũ: ni mis icola fuit anima mea.Firmamẽ tum meũ: non iuſtificabitur in cõſpe ctu tuo om̃is viuens. Spes mea:nõ eſt in filijs hominũ: quẽ ſi remota pi etate iudicaueris inſtũ inuenias:⁊ ni ſi pᷣueneris miſerando impiũ:nõ erit quẽ gioꝛifices pium. Credo nã̃q; ſa ⸗
lus mea qð audiui: quomodo benig nitas tua ad penitentiã me adducit: turris foꝛtitudinis: fonuerunt neceſ
ſuria mihi tua labia: Nemo põt veni Job.s.
re ad me niſi pat᷑ qui miſit me traxe⸗ rjt eñũ. Enimuero quia inſtruxiſti me tãtaq; pꝛopitius inſtitutiõe foꝛma⸗ ſti:totj niedullis coꝛdis:toto anniſu mẽtis:te omipotens pater cñ dulciſſi mo puero:teq; dulciſſima pꝛoles cũ ſereniſſimo inuoco ꝑaclito: Trahe
me quatenꝰ poſt te currere in odoꝛẽ
vnguẽtoꝝ tuoꝝ delecter. Emagna dñe deus meꝰ multitudo dulcedinis tue quaʒ abſcõdiſti timẽtibꝰ te. Vb⸗
ſcondiſti qꝛ ↄſeruaſti: nõ qꝛ abſcõdi
ſti. Abſtuliſti cñ ea magis multipli caſti. Solet aliqñ qð abſcondit᷑ dili⸗ gentius inueſtigari:⁊ inuentuʒ artiꝰ amari:dilata in te non minuunt᷑:ſed magiſcreſcũt deſideria. Mõ eſt qᷓ tuꝰ amoꝛ trãſitoꝛius ð eternꝰ. Quite di ligũt nð tepeſcũt:ᷓ̃ ferueſcũt: Mõ eſt tuus amoꝛ ocioſus:memoꝛia tua ſu⸗ ꝑer mel dulcis: meditatio de te plus qᷓ; cibꝰ ſuauis: De te loqᷓ plena ẽ refe ctio:te noſſe ꝑfecta ↄſelatio:tibi ad/ herere vita eterna:a te ſepari moꝛs ꝑ petua. Fons viuꝰ his qͥ te ſitiũt:eſca
indeficiẽs qͥ te eſuriũt. loꝛia te q̃rẽ h
tibꝰ: gaudius inueniẽtibꝰ. Mdoꝛ tuꝰ ſuſcitat moꝛtuos:reſpectꝰcurat egro tos:lux tua oẽm fugat caliginẽ: viſi⸗ tatio tua cũctã repellit triſticã: Mlłꝰ apðte meroꝛ:ꝓcul a te oĩſdoloꝛ:nlla tecũ meſticia:nlla indigẽtia:nlla vbi
es ncẽ̃itas:nllꝰ bõi ẽ difficultas: nũ
qᷓ; bi tenebꝛe nec terroꝛ noĩat᷑ gehẽ⸗
neꝛnulliꝰ noctis tetra cecitas:nec tu
multꝰ ĩpꝛobitas ꝛ nũqᷓ; famis ſitiſq; igpia:frigoꝛis nec eſtꝰcirca te moꝛat᷑
penuria:nõ ĩualitudo us nec coꝛruptio mẽtis:nõ ʒel
neq ↄtẽ tio nec oĩo ãbitio:illinc abeſt ſollici tudo finis ⁊ cura moꝛtj:laboꝛ ſenec tutj:lãguoꝛ egritudis:ibi neſcit᷑ paſ ſio aerſ⁊ varietas tpis. hec ẽ eĩ ma gna mltitudo duleedis tue dñe quã abſcõdiſti timentibꝰ te:ſed perfeciſti

Mð.18
————
—
—
ſperantibus in te. O qᷓ; bona abſcon io que efficit᷑ ꝑfectio: nð em̃ hec ab⸗ ſconſio eſtimãt᷑ ꝑditio:ᷣ magis ↄſer uatio que fit ꝑfectio. O loꝛioſe rex qᷓ; vera ſũt tua iudicia inſtificata üſe metipſa:vere deſiderabilia ſup auruʒ ⁊ lapidẽ pᷣcioſũ multuʒ:vtiq; ⁊ dul⸗ cioꝛa ſuꝑ mel ⁊ fauũ. O vita mea: de us meus: rogo te ꝑ nomẽ redẽptorꝭ mei dilecti fiſij tui: largiri pꝛopitius vt cuſtodiã ea. Coui nãq; qꝛ ĩ cu⸗ ſtodiẽdis illis retributio multa. Slo ria mea:deus meꝰ: abſcondis theſau rum tuũ vt incites cupidũ:recondis margaritã vt augeas querẽtis amo⸗ reʒ:differs dare vt doceas petere: diſ ſimulas audire petentẽ vt facias ꝑſe uerantẽ. Poſtremo incipientibꝰ qᷓ⸗ I rere ꝓmittis: vt non niſi vere ꝑſeue⸗
rantibus ſalutẽ tribuas:qð plane in
dicat illa flebilis qᷓ tuũ in ſepulchꝛo natũ chꝛiſtuʒ inter moꝛtuos q̃rebat vinũ: durantibꝰ adhuc tenebꝛis quã accẽderas vt quereret: ſed querenti diſparebas vt ꝑſeueraret:ꝑſeuerauit ſperans:⁊ ſperauit ꝑſeuerans.⁊ qꝛ ĩ ſpe ꝑſeuerauit:vidẽ te meruit. Bea⸗ ta viſio ⁊ plena exultatio. O ſummũ udiñ ⁊ conſũmatũ deſideriũ: deſi⸗ erabilis vultus:iocũdus aſpectus. W ſpes ⁊ felix perſeuerantia:niſi euʒ ſperaret nõ ꝑſeueraret:⁊ niſi ꝑſeuera ret:ſpei fructuʒ nõ perciꝑet. ic eĩ deus meus:miſericoꝛdia mea abſcon deris timentibus te:vt inueniarj ſpe rantibus in te:ſic elongaris querẽti bus vt appꝛopinques ꝑſeuerantibꝰ. MQui elongãt ſea te peribunt:qͥ autẽ
Mõ.. expectant te non confundent᷑ · Qui Põ.4. timent te: ſperent in te: quoniam ꝓ ⸗
tectoꝛ ⁊ adiutoꝛ eoꝝ es. Mer timo ⸗
rem venit᷑ ad amoꝛẽ: Timendus es
vt dñs:amãdusvt pater. Timoꝛ tu ⸗ us ſanctus ꝑmanet: quia ſanctos ꝑ⸗ manere facit qͥs poſſidet. Mihil de⸗ eſt timentibus te:qꝛ oculitui ſuꝑ eos ⁊ aures tue ĩ pꝛeces eoꝝ. Mtſericoꝛ dia mea ⁊ refugium meum:ſuſcep⸗ toꝛ meus ⁊ liberatoꝛ meus:ſic tuno⸗
eati Anſelmi liber
rem adhibe mihi vt amoꝛẽ ſubinfe⸗ ras:ſic irroga metum vt tui augeas 15 deſideriũ:ſicq; me ꝑticipẽ—— tr tevt ⁊ cuſtodientiũ mandata tua u cias: vtꝑ timorj ſeruitutẽgd amorj 1* pringere merear gratiam. Inuoco te dens meus inuoco te:qꝛ ꝓpe es om ⸗ ccil nibus inuocantibus teꝛſed inuocan ⸗ wot tibus in veritate. Tu em̃ veritas es: gil doce me queſo clementiã tuã ſancta veritaſ iuocare:quia quomodo hoc 16¹ fieri opoꝛteat neicio: jed doceria te ußnen btã veritas humiliter imploꝛo. Abs nuit te ſapere d e eſt:te vo noſſe pfe ctũ eſt ſcire. Erudi me o diuina ſapiẽ kn tia:⁊ doceme legẽ tuaʒ. Credo ſane: n qꝛ quẽ tu erudieris beatus eſt: ⁊ de luo lege tua docueris eñũ. Deſidero inuo ini care te:qð q̃ſovt fiat ĩvᷣitate. Ouid 7 eſt in veritate vocare veritaẽ niſi in ttur filio patrẽ? Ergo ſancte pater ſermo W. tuꝰ veritas ẽ:pꝛincipiũ vvboꝛũ tuon quẽ veritas. Hoc qͥppe eſt verboꝝ tuoꝝ diſt pꝛincipiũ:qð in pꝛincipio erat vbñ. qui In ip̃o pꝛincipio te ſũmũ adoꝛo pᷣn 60 cipiũ:in ip̃o veritatis verbo te perfe us cta inuoco veritas:ꝙ in ip̃a tandem tol dirigaſme:⁊ doccas ĩitate. Quid ſe em̃ dulcius qᷓ; genitoꝛẽ in noĩe vnt⸗ 5 geniti exoꝛare patrẽ:recoꝛdatione fi v ſij ad pietatẽ flectere:regẽ chariſſime m pꝛolis deuotatiõe mitigare? Bic rei pꝛ ſolent carceribus eripi:ſic mancipati thl vinculis liberari:ſic triſtẽ capitis ex ⸗ cipientes ſententiã:nõ ſolũ vitã:ſed 1 inſup nanciſci inſolitã gratiã: dũmo to do iratis patribus dilecte pꝛoles iti⸗ ee mauerint charitatẽ. Bic delinquen ⸗ uit tes ſeruuli euadunt ſupplicia dñoꝛ: PWn dũ pꝛo eis interuenit dulcedo filioꝝ. de Sic te pater om̃ipotens ꝑ om̃ipoten cre tis filij tui poſtulo charitatẽ:educ de cre carcere aĩam meã ad confitẽduʒ no ⸗ no mini tuo:libera me a vinculis pecca pe toꝛũ:ꝑ coeternũ tibi vnicum flagito ecot natũ:meq; cui ꝓpꝛia merita letabi ⸗ iſe lem minant᷑ ſententiã:pcioſe ad der i terã tuõ conſedentis pꝛolis interpel 6 latõe reſtaura placat?ad vitã.uẽ di

¶Meditatonum.
aliũ ein dirigã interceſſoꝛẽ ꝓ me ti⸗ bi neſcio:niſi hunt qͥ eſt peccatis no ⸗ ſtris ꝓpitiatio: qui ſedet ad dexteraʒ tuã:qui eriã cõmuni ſibi gloꝛia pieta x tẽ tuã interpellat ꝓ nobis. Ecce ad- nocatus meus apud te deñ ⁊ patrẽ: ecce pontifer ſũmus qui nõ eget ali ⸗ eno expiari ſanguie:qꝛ ꝓpꝛio fulget ꝓfuſus cruoꝛe. Ecce hoſtia ſãcta be⸗ neplacẽs ⁊ ꝑfecta in odoꝛẽ ſuauita ⸗ ſa tis ⁊ oblata ⁊ accepta. Ecce agnꝰ ſi⸗ · ne macula qͥ ſecoꝛã tondẽtibus ob⸗ mutuit: qui plagis ceſus: ſputis illi tus: ꝓbꝛis affectꝰos ſuũ nõ aperuit. En qui— nõ fecit:peccata no⸗ ſtra ꝑtulit: ⁊ languoꝛes noſtros ſuo liuoꝛe ſanauit. Aſpice pie pater pijſ⸗ ſimũ filiũ tuũ ꝓ me taʒ impio paſſũ. Reſpice pater clemẽtiſſime eñ qͥ pa⸗ titur:⁊ reminiſcere benignꝰ ꝓ qᷓ tur. Mõne hic ẽ ille innocẽs mi dñe: quẽ vt ſeruũ redimeres: filiũ tradi⸗ diſti? Nũqͥd nð auctoꝛ vite hic eſt: qui vt ouis ad occiſionẽ ductus tibi
q; obediẽs vſq; ad moꝛtẽ factꝰꝛatro cis nõ timuit necis ſubire gen?2 Re ⸗ coletotius ſalutis diſpoſitoꝛ: qꝛ hic ipᷣe ẽ quẽ etſi ex tua virtute genuiſti: mee tamẽ infirmitatis ꝑticipem fieri voluiſti. Vere hec ẽ tua deitas que meã induta naturaʒ crucis aſcendit patibuluʒ:qui aſſũptaq; carne triſte tulit ſupplicium. Reduc deus meus oculos maieſtatis ſuꝑ opus ineffabi lis pietatis:intuere dilectũ natuʒ to
to coꝛpoꝛe extẽſum:cerne manus in ⸗ nocuas pio manantis ſanguine:⁊ re mitte placatus ſcelera que patraue runt manus me. Conſidera latꝰ cru⸗ deli foſſum cuſpide: ⁊ renoua me ſa⸗ croſancto fonte illo quẽ inde ſiuxiſſe credo. Aide ĩmaculata veſtigia que non ſteterũt in via peccatoꝝ:ſed ſem per ambulauerunt in lege tua: diris con fixa clauis:⁊ ꝑfice greſſus meos
ĩ ſemitj tuis:fac me odio hahere om nẽ viam iniquitatis: viam iniquita ⸗ tis miſericoꝛs amoue a me: facq; me pꝛopitius viã pitatis eligere. Oꝛo
non hoꝛruit mea carne veſtiri. Nun tis filij chariſſimũ caput niuea cerui ce deſlexa:pᷣcioſa reſolutum in moꝛ⸗ te? Aſpiæ mitiſſime conditoꝛ dilecte
infirmi piaſmatis debilitatẽ. Cãdet cera rigẽt bꝛachia:pendẽt crura mar
moꝛea: rigat terebꝛatos pedes ſan ⸗
pat
amoꝛ: quo ꝑuenit compaſſio?&go
te rex ſeculoꝝ ꝑ hůcred eptoꝛẽ meñ fac me currere viam mandatoꝛũ tu⸗ oꝛum:vt ei valeam ſpiritu vniri qut
quid non attẽdis pie pater adoleſcẽ
ſobolis humanitatẽ:⁊ miſerere ſuper
nudatum pectus: rubet cruentum la tus:tenſa arent viſcera: decoꝛa lan⸗ guẽt lumina: reg ia pallent oꝛa:pꝛo ⸗
cti ſanguinis vnda. Specta gloꝛioſe genitoꝛ gratiſſime ꝓlis lacerata mẽ⸗ bꝛa:⁊ memoꝛare benignus que mea eſt ſubſtantia. Conſpice dei hominis penam:⁊ releua conditi hominis mi M ſeriam. ide redẽptoꝛis ſuppliciuʒ: ⁊ remitte redempti delictuʒ. hic eſt domine mi quẽ ꝓpter peccata popu litui— iſti:licet ip̃e ſi dilectus in quo tibi bene complacuiſti. hic eſt il le innocens in quo dolus inuẽtꝰ nð eſt:⁊ tamẽ cum iniquis reputatus ẽ. Euid ↄmiſiſti dulciſſime puer vt ſic iudicareti? Quid cõmiſiſti amãtiſſi ⸗ me iunenis vt ſic tractareris? Auid ſcelus tuũ:que noxa tua:que cã moꝛ tis: que occaſio tue dãnatiõis? Ego eĩ ſum tui plaga doloꝛis: tue culpa occiſiõis: Ego tue liuoꝛ paſſiõis:tui cruciatus laboꝛ· Ego tue moꝛtis me ritum: tue vindicte flagitiũ. O mira bilis cẽſure cõditio:⁊ ineffabilis my ſterij diſpoſitio:peccat iniquus:⁊ pu nitur iuſtus:—. reus ⁊ vapu lat innocens:o ffendit impius:dãna⸗ ſu pius:qð meretur malus:patitur onus: quod ppetrat ſeruꝰ:exolnit dominus:quod cõmittit homoꝛſuſti net deus. Quo nate dei:quo tua de⸗
ſcendit humilitas: quo tua deflagra⸗ nit charitas: quoꝓceſſit pietas:quo
excreuit benignitaſ: quo tuus attigit
em̃ iniq̃ egi:tu pena mulctaris. 3

0
eati
facinꝰadmiſi:tu vltiõe plecterſ:ego crimẽ edidi:tu toꝛture ſubijcerj: ego
„
—
M
ſupbiui:tu humiliarj: ego tumui:tu
attenuaris: ego inobediens extiti:tun
obediens patri ſcelus inobediẽtie lu is:ego gule parui:tu inedia afficeris: me ad illicitũ rapuit concupiſcentia ardoꝛem:te pfecta charites ducit ad crucẽ:ego pᷣſumpſi vetitum:tu ſuhij⸗ ſti eculeũ:ego delectoꝛ cibo:tu labo⸗ ras in patibulo:ego fruoꝛ delitijs:tu laniaris clauis:ego pomi dulcedinẽ: tu fellis guſtas amaritudinem:mihi reo ridens congaudet Eua: tibi pie ploꝛans compatitur maria. Ecce rex gloꝛioſe: ecce impietas mea:⁊ claret tua pietas:en mea iniuſticia:⁊ tua li quat iuſticia. Quid deus meꝰ ⁊ rex meus? Quid retribuã tibi pꝛo om̃i⸗ bus que retribuiſti mihi? Nõ em̃ in⸗ ueniri poteſt in coꝛde homĩs qð cõ digne talibus referatur pᷣmijs: Nñ ⸗ quid poteſt ſagacitas machinari hu mana cui cõparet᷑ miſeratio diuina? Mec eſt creature moliri officiuʒ quo inſte creatoꝛis recompẽſet pᷣſidium. Eſt autẽ nate dei in hac tua admira ⸗ hili diſpoſitiõe:cui mea fragilitas in aliquo ſuppeditet: ſi tua viſitatione compuncta mens carnẽ ſuam crucifi gat cum vitijs ⁊ concupiſcentijs. Et ſi hoc a te cohcedit᷑:quaſi iam tibi in — vł viuere:quia ⁊ tuꝓ peccatoꝛibus dignatꝰ es moꝛl: ſicq; 7. interioꝛẽ victoꝛiã̃ te duce arma ⸗ itur ad exterioꝛẽ palmaʒ: qua deui⸗ cta perſecutione ſpiritali nõ feratur pꝛo amoꝛetuo ſubijci gladio materi ali: Ita exiguitas conditionis ſitue coniplaceat pietati:magnitudiniva lebit pꝛo viribus reſpondere condi toꝛis.Et hoc teleſtis medicine bone ieſu:hoc tui antidotum amoꝛis. Oꝛo te per————— tuas:ĩ⸗ fuhdem— iſe——— vi⸗ peree contagiõis labe:reintegret me incolumitati pᷣſtine: quo guſtato ne⸗ ctare tue ſuauitatis:faciat me illece⸗ bꝛoſa mundi ꝓſpera toto affectu de ⸗
Anſelmi liber
ſpicere:⁊ nulla eiꝰ aduerſa pꝛote foꝛ
midare:memoꝛq; perpetue nobilita tis ſemp faſtidiam ventos huiꝰ tran ſitoꝛij timorſ. Mihil queſo ſine tem hi dulceſcat:nihil complaceat: nihil pꝛecioſuʒ:nihil pꝛeter te mihi arride
at ſpecioſum: vileſcant obſecro abs
te mihi om̃ia:ſoꝛdeſcãtvniuerſa:qð tibi aduerſum eſt: ⁊ mihi moleſtum ſit:⁊ beneplacitũ indeficiens deſide⸗ rium:tedeat me gaudere ſine te:⁊ de lectet me triſtari pꝛo te. Iit mihi no ⸗
men tuũ refocillatio:⁊ memoꝛia tus mea conſolatio: fiant mihi lachꝛyme mee panes die ac nocte:tuas inueſti gando iuſtificationes:ſit bonñ mihi lex oꝛis tui ſuꝑ milia auri ⁊ argenti: ſit ohedire tibi amabile:reſiſtere exe⸗
crabile. Rogo te ſpes mea per om̃es
pietates tuas vt pꝛopitieris om̃ibus
iniquitatibus meis. Zdaperi aures meas mõdatis tuis:⁊ ne declines fla gito per nomen ſanctum tuũ in vba malicie toꝛ meñ ad excuſandas excu ſationes in peccatis. NPeto etlaʒ per E admirabilem humilitatẽ tuam:non veniat mihi pes ſuꝑbie:⁊ manꝰ pec ⸗ catoꝛis non moueat me. Ecce omni ⸗
potẽs deus pater domini mei:diſpo ⸗
ne benignꝰ quo mihi miſeraris: quo⸗
modo quicquid pꝛecioſiꝰ inuen:de⸗ uote tibi ohtuli: quicquid charius re
peri:ſuppliciter pᷣſentaui: nihil inihi reliqui quin tue expoſuerim maieſta
ti:nihil iam ſupereſt quod adijciam:
quia totam tibi delegaui ſpem meã. Pirexi tibi aduocatũ meum:tuuz di⸗
lectum filiuʒ: miſi gloꝛioſam pꝛoge⸗ niem inter me ⁊ te mediatoꝛẽ. Wiſi inquã interceſſoꝛem per quẽ confi⸗ do veniaʒ:miſi verbis:quia pꝛo me ⸗ is dixi miſſum factis:enumeraui ſan
ctiſſime tibi ſobolis moꝛteʒ quãpꝛo
me fuiſſe credo perpeſſam. Credo a te miſſam deitatẽ: noſtraʒ ſuſcepiſſe humanitatẽ:in qua dignũ duxitvin cula:alapas: ſputa irriſioneſq; ꝑfer⸗ reꝛnecnon trueeʒ clauoſq; ſuſcipere. Hanc olim infantie vagitibꝰ demo⸗

Weditationum
itam:puericie pannis aſtrictam: ſu⸗ doꝛibus vexatam: ieiunijs macera⸗ tam: vigilijs afflictam:itineribus feſ
ſam ꝛpoſt affectam fagris:lacerata ſupplicijs: deputatã cũ moꝛtuis. Ni
tatam vero gloꝛia reſurrectionis:ce
loꝛum gaudijs induxit ⁊ in dextera
tue celſitudinis collocauit. Tu placatio mea ⁊ ꝓpitiatio mea hic intende pius quomodo genuerj filium:⁊ quem redimeris ſerunʒ:hic aſpice factoꝛeʒ:⁊ ne deſpicias factu⸗
ram:amplectere ſerenus paſtoꝛem:⁊
recipe miſericoꝛs allatã pꝛopꝛijs hu meris ouem. Hic ip̃e eit fideliſſimus paſtoꝛ ille qui dudum errabundam
ouẽ per abꝛupta montiuʒ:pꝛecipitia valliuʒ multis queſierat: varijſq; la hoꝛibus: quiq; iaʒ moꝛienti iam per
longa exilia deficienti:tandem inuẽ te gaudẽs ſe ſuppõit:⁊ miro ſibi ad⸗
niſu charitatis innixam de confuſio/ nis abyſſo leuauit: pijſc; coaſtrictaʒ complexibus ad nonagintanouem vnam que perierat depoꝛtauit ouẽ.
Ecce domine mi rex omnipotens de ⸗
us:ecce ꝑaſtoꝛ bonus refert tibi oueʒ
quam cõmiſiſti ei. Suſcepit te diſpo⸗ nente ad ſaluandum hominẽ quem tihi reſtituit omni labe immunẽ: ecce tibi tuũ chariſſimus plaſma filius re conciliat: quod a te pꝛocul deuiaue⸗ rat: En gregi tuo mitis paſtoꝛ refoꝛ⸗ mat quod pꝛedo violẽtus abegerat:
reddit tuis conſpectibus ſeruj,
ſua pꝛopꝛia fecerat conſcientia fugi⸗ tiuũ: vt qui per ſe penã meruit:per fa ctoꝛẽ mundi mereatur veniã: quiq;
pꝛo culpis ſuis ſperabat gehennam:
tanto duce iaʒ confidat reuocari ad
S patriam Wotui per mete ſancte pa
ter o ffendere: ſed nõ potui per me te mihi placare: factus eſt adiutoꝛ me ⸗ us tuus dilectus filius:meam partici pans humanitatẽ vt curaret infirmi tatẽ: quatenus vnde culpã emiſerat offenſionis:inde tibi immolaret ſacri ficis landis:meq; per hoc tue redde ret pitati placabilem:quo ſedens ad
dexteram tuã ſemper mee ſubſtantie oſtenderet eſſe—— ſpes meaecce tota fiducia. Si me ꝓmes vt dignum eſt deſpicis iniquitãte: re ſpice ſaltem miſertus in me pꝛo dile⸗ ete ſobolis charitate:in filio attende quid pꝛopitieris in ſeruo. Vide car⸗ nis ſacranætum: ⁊ carnis remitte re atum:recole quod bonus perpeſſus ẽ filius:⁊ obliuiſcere qð malus ope ⸗ ratus eſt ſeruus. Quotiẽs heate ꝓ⸗ lis tibi ſaucia patent vulnera:deia⸗ teſcant obſecro vulnera mea:quoti⸗ ens rubet pꝛecioſus ſanguis pio de latere: deleatur ſupplico tabes mee pollutiõis: Et quia te caro laceſſtuit ad iram:caro te inflectat pꝛecoꝛ ad miſericoꝛdiaʒ:vt ſicut me caro ſedu⸗ xit ad culpaʒ:caro deducat ad veni ⸗ am. Multuʒ quippe eſt qð mea me⸗ retur impietas: longe autem mains eſt quod redemptoꝛis mei poſſit pi⸗ etas:magna enim eſt mea iniuſticiaʒ multo vero maioꝛ redemptoꝛis mei uſticia. Quanto em̃ ſuperioꝛ eſt de ⸗ us homine:tanto mea malicia eſt in⸗ ferioꝛ bonitate eius· vt qualitate ita etiam quantitate. Quid enim delin quere poſſet homo:quod non dei fi⸗ lius redimeret factus homo? Que tantum ſuperbia tumeret: quam nõ tanta humilitas ſterneret? Quidnã eſſet moꝛtis imperiuʒ:quod nati dei non deſtrueret crucis ſuppliciũ? Ni mirum deus meus ſi equa lance iniq⸗ tas peccantis hominis ⁊ redimentis gratia libꝛetur auctoꝛis:non tantuʒ oꝛiens diſtat ab occidente:ſen inferi oꝛ ſeparatur ĩfernus a ſũmo celi car dine: quantñ pietas redemptoꝛis ſu perat maliciam peccatoꝛis. ã lucis optime creatoꝛ:iã culpis iſce meis ꝓ dilecti filij tui laboꝛibꝰ imẽſis. Jã queſo eius pietati mea ĩ⸗ pietas:eiꝰ modeſtie mea ꝑuerſitas: mãſuetudini donet᷑ ferocitas. Jã ſua hñilitaſ meã ſuꝑbiã:patiẽtia eꝰmeñ duriciã:obe⸗ ẽtia inobediẽtiqᷓ:tranqͥllitas inqe⸗

Beati Anſelmi liber
tudinem: dulcedo amaritudinẽ:ſua ⸗ Iſerere domine famulis ⁊ fa/&
nitas iram: charitas lucrifaciet cru⸗ delem obſtinaciã. Jam diuini amo numinis patris om̃ipotẽtis pꝛoliſq; beatiſſime ſancta cõmunicatio:para clite ſancte ſpiritus: merentiũ clemẽ tiſſime cõſolatoꝛ:ſpiritus alme: iam coꝛdis mei penetralibus ptenti il⸗ labere virtute ⁊ ⁊ tenebꝛoſa q̃q; ne⸗
Feer lucis latibula luminis coꝛuſci
n inulabus tuis. M. ⁊ dirige ac ⸗ tus eoꝝ quotidie in bonum:⁊
oiia peccata eoꝛuʒ dimitte:⁊ mitte in coꝛ eoꝝ talẽ intellectum:vt ex toto coꝛde tibi fideliter ſeruiant ⁊ tibi pla ceant:⁊ om̃i tẽpoꝛe in tuo ſancto ſer⸗
uitio permaneant. Der.„
Vmulos ⁊ famulas tuas que ⸗ f⸗ ſumus domine:fratres ⁊ ſoꝛo ⸗
goꝛe piꝰ ihabitatoꝛ letifica:tuiqʒ res meos oieſq; debitoꝛes me nen roꝛis abũdãtia longo ariditatj mar os coꝛpoꝛe pariter ⁊ mente purifica: 4qhe ceſcentia ſqualoꝛe viſitando fecunꝰ vt in tua inſpiratiõe compuncti:no⸗ krei da: Sauciã interioꝛis hominis arca xias delectationes vitare pᷣualeant. Nẽyl na:tui amoꝛis iaculo:⁊ tepentis ieco Per dominñ noſtrum ieſuũ chꝛiſtũ. ſcvi ris medullas:fammis ſalutaribꝰ pe Pignus eſt mercennarius vel ope⸗ tnt netrando ſuccende:ſanctiq; feruoꝛis rarius mercede ſua:oꝛationibus tuis tuiac igne illuſtrando:mẽtis ⁊ coꝛꝑis vni/ credit ⁊ optat iuuari: ⁊ ſarcina pec ⸗ tim E depaſce. Pota 3 ru catoꝛum a te ſublenari. Mer. qme s toꝛrente: vt iam nihil mundano— 11 coꝛẽ rũ deguſtare libeat venenate dulce⸗ Beat Anſelmi liber medi gen 6 dinis: Judica diſe gen ⸗ tationũ:explicit. taren S te non ſancta cauſam meã:Woceme nm ii locun quia deus meus es tu facere volun⸗ Capituloꝛum libꝛi de medi ctit cutẽ tuam. Eredo ergo: quẽcunq; i/ tqtione redemptionis Sin ter pabitaneris: in eo patris ac piter i ris humani beati Anſelmi ust lij domiciliũ condis. Beatus qui te Annotatio. amic merehitur hoſpitẽ habere: quohiam„ ſtus per te pater ⁊ filius apud eñ facient Ca.] ueſit vinus ſaluationis:⁊ tue manſionẽ. veni iaʒ: veni benigniſſi⸗ tus me dolẽtis aĩe ↄſolatoꝛꝛin inopoꝛtu ij Lur ſit occultata ⁊ tam diu di 3. bis nitatibus ⁊ tribulatiõibus adiutoꝛ. lata. 4 go Veni mundatoꝛ ſceleris:curatoꝛ vu ij nua ⁊ cuius neceſſitate ſe ſi bꝛac neris: Neni foꝛtitudo fragiliũ:rele⸗ humiliaut. cis uatoꝛ labentium:veni doctoꝛ humi⸗ iii Quomodo dicatur factꝰ obe⸗ fim jium: deſtructoꝛ ſuperboꝛũ:veni oꝛ ⸗ diens ⁊ huiuſmodi:cum ſo nit hanoꝝ pius pater: Conſolatoꝛ mi⸗ la libera voluntate hoc fe⸗ un eroꝛũ: viduarum dulcis iuder:veni cerit⸗ 4 gin ſpes eneeen deficien ⸗ De meditatione circa hoc 1ð dun tiũ:& n circa paſſionẽ pu. tus naufragantium: Aeni o oĩm̃ vi⸗.— in uẽtiuʒ decus ſingulare: moꝛlentium v Pebſificijs hola xpᷣo erhibitſ⸗ vnica jalus. jeni fanctiſſime piri vij De gratqð agendis ſuꝑ his⸗ boie tuũ: veni⁊ miſerere mei. Aptameti· Beati Anſelmi de medita⸗ cg bi ⁊ eondeſcende pꝛopitius mihi:vt xione redemptiõis generis rin q; roboꝛi mea imbecillitas ᷣm tuaꝝ— bus multitudinem complaceat miſerati⸗ Que ſit virtus ſaluationis n onũ. Wer ielumn ⁊ẽ⸗ ⁊Vbi: Ca.I. 3

22
S3855 3
53 3
De meditariòe redẽptiõispũane Mima
chꝛiſtiana:aĩa ð graui moꝛte ſuf citata: aĩa demi 8 ſera ßᷣuitute chꝛi tti ſanguine redẽ
pta ⁊ liberata:
2 mentem tuam:memento reſu⸗ citationis tue: recogita redemptio ⸗ nem ⁊ liberationẽ tuᷓꝛ retracta vbi ⁊ que ſit vtus ſaluationis tue ꝛ ver⸗ ſare in meditatiõe eius: delectare in
5tẽplatiõe eius:excute faſtidiũ tuũ:
facvim coꝛdi tuo: intende in hoc mẽ tem tuaʒ:guſta bonitatẽ redẽptoꝛis
tui:accendere in amoꝛem ſaluatoꝛis
tui:mande fauũ verboꝛuʒ:ſuge plus q; mellitũ ſapoꝛẽ:gluti ſalubꝛẽ dul⸗
coꝛẽ:mande cogitando:ſuge intelli⸗
gendo:gluti amando ⁊ gaudẽdo:le⸗ tare mandendo:gratulare ſugendo: iocundare glutiendo. Abi ergo ⁊ q̃ eſt vᷣtus ⁊ foꝛtitudo ſaluatoꝛis tui?
Certe chꝛiſtus te ſuſcitauit: Ille bo ⸗
nus ſamaritanꝰte ſanauit: lle bonꝰ amicus anima ſua te liberauit:Chꝛi ſtus inqu. Vrgo virtus ſaluationis tue: virtus eſt chꝛiſti. Abi eſt hec vir tus chꝛiſti? Stiq; coꝛnua in mani/
hus: Ibi abſcõdit eſt foꝛtitudo ei.
Coꝛnua quideʒ in manibus eius:qꝛ bꝛachijs crucis confixe ſunt manns cius. Que aũt foꝛtitudo in tãta in⸗ firmitate? Que altitudo in tãta hu ⸗ militate? Quid venerabile in tanto
temptu? Ged certe iõ abſcondituʒ:
qꝛ in infirmitate:et ideo celatũ:qꝛ in
humilitate: Ideo occultũ:qꝛ in ↄtẽ⸗ ptu. O foꝛtitudo abſcondita: homi ⸗
nẽ in cruce pẽdentẽ ſuſpendere moꝛ
tẽ eternaʒ: genus humanũ pᷣmentẽ:
hoĩem in ligno confixũ:defigere mũ
dũ ppetue moꝛti affixũ. O celata po teſtas:hoĩeʒ damnatũ cũ latronibꝰ: ſaluare hoĩes dã natos cũ demõibꝰ:
hoĩem ĩ patibulo extenſũ oĩa trahe ⸗
re ad ſeipᷣm. O virtus occuita: vnaʒ
aiĩam emiſſam ĩtoꝛmẽto:innũ erabi⸗ les extrahere de ĩferno:hoĩeʒ moꝛtẽ
coꝛpis ſuſcipe:⁊ moꝛtẽ aĩaꝝ pimere. Cur ſit occuitata ⁊tain diu dilatq:
3. La.. Ar bone deingen„ ptoꝛ potens ſaluatoꝛ:cur tã tã̃ virtutẽ operniſti tãta hu⸗ militate? In vt falleres diabojuʒ:q fallendo Fominẽ deiecit de padiſo? Iʒ vtiq; vitas nullũ fallit. uiig⸗ rarqͥ nõ credit veritatẽ: ip̃e ſe fallit.
Qui vidʒ vitatẽ ⁊ odit ⁊ ↄtẽnit:ipᷣe
ſefallit. Veritas itaq; nullum fallit. In ideo vt ip̃e diabolus ſe falleret?
Ped vtiq; ſic veritas nullum fallit.
ita nõ intendit vt aliqͥs ſe fallat:qᷓ;⸗ uis hoe dicat facere cũ ꝑmittit. Mõ em̃ aſſumpſiſti hominẽ vt te notum opertres:ſed vt ignotũ aperires. e rũ deũ: veꝝ hominẽ te dixiſti:⁊ oꝑi bꝰoñdiſti. Reſꝑ ſe occultata fuit nõ ſtudio occulta:nõ ſic eſt facta vt ab⸗ ſconderet᷑ ⁊ſed vt ſuo oꝛdineꝑficere⸗ tur. Mec vt aliqueʒ deciperet:ſed vt quẽadmodũ opoꝛtebat:fieret. Et ſi dicit occultata:nõ eſt aliud qᷓ; nõ eſt oĩbus reuelata. Nã etſi veritas non oĩbus ſe manifeſtat:nulli tamẽ ſe ne gat. Ergo dñ̃e nec vt falleres nec vt aliquis ſe falleret ſic feciſti: ſʒ vt fa⸗ ceres quod ⁊ quomodo faciendum erat:per omnia in veritate perſtiti⸗ ſti. Qui ergo ſe fefellit ĩ tua vitate: nõ de te:ſed de ꝓpꝛia queratur falſi tate. An diabolus habehat aliqd iu ſte aduerſus deñ vel aduerſus homi nẽꝓpt᷑ qð deꝰpᷣus deberet aduerſus eñ pꝛo homine hoc mõ agere qᷓ; aꝑ⸗ ta foꝛtitudine:vt dñ illectũ illũ ho⸗ minẽ ĩiuſte occideret:iuſte poteſtatẽ 4 ſuꝑ iniuſtos habebat:perderet. Hrd certe diabolo nec deuſ debebat aliquid niſi penã:nec homo niſi vin
cere:ita vt quẽadmodũ ab illo ſe faci
le ꝑmiſit vinci peccãdoꝛita illũ vin⸗ ceret vſq; ad difficultatẽ moꝛtj iuſti ciã integrã ſeruãdo. Sʒ ⁊ h nõ niſi deo debebat homo: Nã nõ peccauit aduerſus diabolũ:ß aduerſus deuʒ.
Mec homo diaboli erat:ß̃ ⁊ homo ⁊
diabolus dei erant. Jed ⁊ ꝙ diabo ⸗

Beati A ius vexabat hoieʒ:non hoc faciebat ʒelo iuſticie p neqͥtie:nec iubẽte ðo 6 krire nõ diaboli ð dei iuſticia ex gẽte. Mihil 3 erat ĩ diabolo cur deꝰ adũſus eñ ad ſaluãdũ hoĩeʒ foꝛtitu dinẽ ſuã celare aut differre deberet· Sua⁊ guius necęſſitate ſe ſichumiiauit: C. IM. P aiiqᷓ neceſſitas coegit vt al S tiſſimꝰ ſic ſe hũiliaret:⁊ op̃s ad faciendũ aliqͥd tantũ laboꝛa⸗ ret? Sed oĩs neceſſitas ⁊ impoſſibili tas ei fubiacet voluntati. Quippe qð vult:neceſſe ẽ eſſe:⁊ qð nð vult: impoſſibile ẽ eſſe. Sola volũtate: * oĩs eius volũtas ſꝑ bona ẽꝛ ſo la jecit hoc voluntate. Nð em̃ deus egebat vt hoc mõð hominẽ ſaluũ face ret: ß hñana nat̃a ĩdigebat:vt ᷣ mõ dño deo ſatiſfaceret. Nõ egebat deꝰ vt tã laboꝛioſa pateret᷑:ð indigebat hõ vt ſic deo recõciliaret᷑:nec egebat deus vł ſic hũiliiaret᷑:ſed indigebat hð vt ſic de pꝛofundo inferni erue⸗ ret᷑. Diuina natura humiliari aut la boꝛare nõ eguit nec potuit:hec om⸗ nia humanã naturã vt ad hoc reſti⸗ tueret᷑ ꝓpter qð facta eratincceerat facere: ſed nec illa nec quicquid de⸗ us non eſt: poterat ad hoc ſufficere. Nã hõ ad qð inſtitutus eſt nõ reſti⸗ tuit: ſi nõ ad ſimilitudinẽ angeloꝛũ in qbus nullñ eſt peccatũ ꝓuehitur⸗ Qð eſt impoſſibile fieri:nili oipce pta peccatoꝛũ remiſſione: que nð fit niſi pᷣcedẽte integra ſatiffactõe: quã ſatiſfactionẽ talẽ opoꝛtet eſſe:vt pec catoꝛ aut aliqͥs ꝓ illo det aliqd deo de ſuo qð debitů nõ ſit: qð ſuꝑet oẽ qð deus nõ eſt. Si ein peccare ẽ deu exhonoꝛare:⁊ hoc hõ facere non dæ⸗
beret:etiaʒ ſi ncẽe eẽt qͥcqͥd ẽ qð de?
nõ ẽ perire: vtiq; vitas imutabilis ⁊ aperta ratio exigit vt qͥ peccat red dat aliqͥd deo ꝓ honoꝛe ablato ma⸗ ius q; ſit hoc ꝓ quo illũ exhonoꝛare ñ debuit. ð qm̃ hñana natura ſo⸗
la nð hẽbat:nec ſine debita ſatiſfacti
one recõciliari potat:ſic nec illa nec qjcqͥd de ñ ẽ ad h ſufficere: Ne ðᷓ iu⸗
nſelmi liber
ſticia dei ĩre ſuo petm̃ ioãdinatũ re linq̃ret: uenit honitas dei: ⁊ eñ in ſuas ꝑſonam aſſumpſit filius dei: vt in ea perſona eſſet homo deus qha⸗ beret qð ſuꝑaret:nõ ſolũ oẽm eſſen ⸗
tiã que deus nõ eſt: ſed ⁊ om̃e debi⸗ tuʒ qð ſoluere peccatoꝛes debent:⁊ hoc cum nihil ꝓ ſe deberet: ſolneret
ꝓ alijs:qͥ qð debebãt reddere nõ ha hebãt. Pꝛecioſioꝛ eſt nanq; vita ho minis illius qᷓ; o qð deus non eſt:⁊
ſuperat om̃e debitũ qð debent ecca 3 toꝛes ꝓ ſatiffactione. Bi eĩ illiꝰin⸗
terfectio ſuꝑat omnẽ multitudinẽ et magnitudinẽ peccatoꝝ que cogitari poffunt extra perſonam dei:palã eſt quia vita eius magis eſt bona qᷓ; oĩa peccata ſint mala q̃ extra pſonã dei funt. hanc vitã homo iſte cũ ex debi to moꝛi non debebat:quoniõ pecca⸗ toꝛ nõ erat: ſpõte dedit de ſuo ad ho noꝛẽ patris:cñ eã ſibi auferri ꝓpt᷑ iu⸗ ſticiã permiſit: vt exemplũ om̃ibus alijs daret:iuſticiã dei ab illis nõ eẽ deſerendã ꝓpter moꝛtẽlquã ex neceſ ſitate aliquando ſoluere debent:cuʒ iſte qui eã non debebat ⁊ ſeruats iu⸗
ſticia vitare poſſet:eaʒ ſibi illatã ꝓ⸗
pter iuſticiã ſponte ſuitineret. Dedui
itaq; humana natura deo in illo ho ⸗
miĩe ſpõte ð ex debito qð ſuũ erat: vr
redimeret ſe in alijs in quibus quod ex debito exigebat᷑ reddere nð habe bat. In omnbus his diuina naturs
non eſt humiliata:ß hũana ẽ exalta⸗
ta:nec illa ẽ ĩminuta:ß iſta miſericoꝛ
diter eſt adiuta.—
Quomodo dicatur factus
obediens ⁊huiuſmodi:cuʒ fola ibera volũtate hoc fe⸗ cerit: Ca. IM.
n mmine paſſa eſt aliqͥd vlla ne
Pceſſitate:ß ſola libera volunts
te. Nrc alicui violentie ſubcubuit:ſʒ ſpontanea voluntate ad honoꝛẽ dei
⁊ vtilitatẽ alioꝝ hominñ q̃ illi ma⸗
la voluntate ſũt illata lau abiliter miſericoꝛditer ſuſtinuit. Nec vlla
Echumana natura in iſto ho ⸗
— — .
S S.
pit ksred Hta. n dath
S

ciduj
D
*
cogente obedientia: ß potenti diſpo⸗ nẽte ſapientia. Nõ em̃ illi homĩ pat᷑
vt moꝛeretur cogendo pᷣcepit:ſed il⸗
le qð patri placiturũ: ⁊ hoĩibus ꝓfu turuz intellexit:hoc ſponte fecit. Nð
em̃ ad hoc eũ cogere potuit pater:qð
ab eo exigere nõ debuit: nec patri tã⸗ tus honoꝛ potuit non placere:quem tam bona voluntate filius ſpõte ob⸗ tulit. ic itaq; patri liberã obedien tiã exhibuit:cũ hoc qð patri placitu rũ ſciuit:ſpõte facere voluit. Deniqʒ
qm̃ ꝑ illi hanc voluntatẽ bonaʒ de⸗
dit q;uis liberã: non ĩmerito dicitur quia eaʒ velut pᷣceptum patris acce pit. Hoc itaqʒ mõ obediens fuit pa⸗
uhem in oß.14. tri vſq; ad moꝛtẽ. Et ſicut mandatũ
tide.
1s dedit illi pater:ſic fecit. Et calicẽ quẽ
dedit illi pater:bibit. Hec eſt em̃ ꝑfe cta ⁊ liberrima humane nature obe ⸗ dientia:cũ voluntatẽ ſuõ liberã ſpõ re voluntati dei ſubdit:⁊ cũ acceptã honã voluntateʒ ſine om̃i exactione ſpõtanea libertate opere pficit. Sic homo ille redemit omnes alios:cum hociquod ſponte dedit deoꝛcompu⸗ tat pꝛo debito qð illi debebãt.Qio p̃cio non ſemel tantũ a culpis homo redimitur:ſed etiam quotiens cũ di⸗ gna penitentia redierit recipit: Que tamen penitentia peccanti nõ ꝓmit ⸗ titur. Qð quoniã in cruce factũ eſt: per crucem noſter chꝛiſtus nos rede⸗ mit. Qui ergo ad hanc gratiã volũt cum digno affectu accedere ſaluant᷑: Qui vo illã ↄtẽnũt:qꝛ debituʒ qð debent nõ reddũt:iuſte damnantur.
De meditatione ciyca hoc: quo enduz circa eMiti: QV. A 2u aĩa Rilnpen E ſaluarionis tue:hec ẽ cã liber⸗ Matis tue:hoc eſt p̃ciñ redẽpti
opnis tue Captiua eras: ſed hocmõ
es redẽpta. Ancilla eras:⁊ ſic es libe rata. Bic es exul reducta:ꝑdita:reſti tuta ⁊ moꝛtua reſuſcitata. Hoc mã⸗ dat homo: hoc ruminet:hoc ſugat:
glutist coꝛ tuumicum eiuſdẽ redem/
meditatiòe redẽptiõis hũane
ptoꝛis tui carneʒ ⁊ ſanguinẽ accepit os tuũ:hoc fac in hac vita qͥtidianũ panẽ ⁊ victũ ⁊ viaticũ tuũ: quia ꝑ ⁊ nõ niſi ꝑ hoc ⁊ tu manebis in chꝛi⸗ ſto ⁊ chꝛiſtus in te: et in futura vita erit plenum gaudium tuum. Sedo tu domine: tu qui vt ego viuerem moꝛtem ſußepiſti. Quomodo leta⸗ boꝛ de libertate mea que non eſt niſi de vinculis tuis? Qualiter gratula⸗ boꝛ de ſalute mea ꝛcuʒ non ſit niſi de doloꝛibus tuis? Quomodo gaude⸗ bo de vita mea que nõ eſt niſið moꝛ te tua? An gaudebo de his que paſ⸗ ſus es: ⁊ de crudelitate illoꝛum qui ea tibi fecerunt? Quoniã niſi illi fe⸗ ciſſent:tu paſſus nõ eẽs.Et ſitu paſ⸗ ſus nõ eſſes:hec mea bona nð eẽnt. Aur ſi de illis dolebo: quomodo de iſtis pꝛopter que illa fuerunt:⁊ que non eſſent niſi illa fuiſſent gaudebo2 Ssd certe illoꝛum nequitia nihil fa⸗ cere potuit niſi quia tu ſponte permi ſiſti: neg tu paſſus eẽs niſi qꝛ pie vo⸗ luiſti. Illoꝛñ itaq; debeo crudelita⸗ tem execrari:moꝛteʒ ⁊ laboꝛes tuos compatiendo imitari: piam volun⸗ tatẽ tuam g̃as agendo amare:ac ſie ſecure ð bonis mihi collatj exultare. De beneficijs homi a chꝛi⸗ ſto exhibitis: La. VI. Rgo homuncio: illoꝛũ crude — litatẽ dimitte ðᷣi iudicio:⁊ tra cta ð his que debes ſaluatoꝛi tuo:Cõðſidera quid tibi erat:⁊ quid tibi factum ſit: ⁊ penſa qui hoc tibi fecit quo amoꝛe dignus ſit: Intu ⸗ ere neceſſitatem tuam ⁊ henignita⸗ tem eius: et vide quas g̃as reddas ⁊ qᷓ;tñ debeas amoꝛi eiꝰ. In tenehrrt in hbꝛico in deſcenſu ſubter irreme- ahile chaos inferni eras ĩmerſũ:⁊ qᷓſi plumbeum pondus pendens a colio tuo te deoꝛſũ trahebat. Vnꝰ ĩpoꝛta⸗ bile deſuꝑ te pᷣmebat:hoſtes ĩniſibi⸗ les te totò conatu impellebant. Sie eraſſine oĩ auxilio ⁊ neſciebas:qꝛ ſic ↄceptus ⁊ natus eras. DO quid tibi tunc erat ⁊ quo te iſta rapiebant:ex⸗ paueſce memoꝛando:ↄtremiſce cogi

tãdo. O bone domie ieſu chꝛiſte ſic oſito nec petenti nec opinanti vt ol mihi illuxiſti:et quomõ erã oſtẽ⸗ diſti: Ahieciſti plñbũ qð deoꝛſũ me trahebat:⁊ remouiſti onus qð deſu⸗ per me pᷣſnebat:impellentes me repu
liſtt: ac iilis te ꝓ me oppoſuiſti. Vo ⸗ caſti me noĩe nouo qð mhi ð tuo no mine dediſti: ⁊ ĩcuruatũ ad aſpectũ tuum erexiſti dicens:Cõfide:ego te redemi:aĩam meã ꝓ te dedi: Si ad⸗ heres mihi ⁊ mala in qͥbus eras eug
des:⁊ in ꝓfundũ quoꝓperabas nd
cades: ꝑducã te ad regnũ meũ:⁊ fa ciam te heredẽ dei ⁊ coheredẽ meũ Exinde accepiſti me in tuitionẽ tuã: vt nihil noceret aĩe mee 3 volunta⸗ tẽ ſuã. Et ecce licet adhuc nõ adhe⸗ ſerim tibi ſicut ſuluiſti:nondũ tñ in infernð me cadere permiſiſti:ſed ad⸗ huc expectaſ vt adhereã ⁊ faciaſqð ꝓmiſiſti. Certe dñe ſic erã:⁊ hoc feci⸗ ſti mihi: In tenebꝛis erã:qꝛ nihil nec meipm ſciebã ĩ lubꝛico:qꝛ ĩbecillis: ⁊ fragilis ad lapſuʒ pectati eram in deſcenſu ſuper chaos inferni:quia in pᷣmis parẽtibus deſcenderã de iuſti/ tia ad iniuſtieiã:ꝑ quã deſcendit ad infernuʒ:et de beatitudine ad tẽpo⸗ ralem miſeriã:de qua cadit᷑ ad etnã miſeriã. Pondus oꝛiginalis pecca ti deoꝛſum me trahebat: et onus im⸗ poꝛtabile iudicij dei me pꝛemebat:⁊ inimici mei demones: vt me alijs pec
catis dãnabilioꝛẽ facerẽt:qᷓ;tũ in ip⸗
ſis erat vehementer inſiſtebant. Sic deſtituto om̃i auxilio: illuxiſti mihi ⁊ quõ eram oſtẽdiſti. Quia x c ego nondũ hoc noſcere poteram:alios qᷓ
—
pꝛo me eſſent: ⁊ poſtea F añqᷓ;
oſtularẽ:hec me oĩa docuiſti: plum
ũ trahens ⁊ onus grauãs ⁊ hoites impellentes reieciſti. Q uia peccatũ in quo natus ⁊ teptus erã ⁊ dan tionẽ eius amouiſti:et malignos ſpi⸗ ritus ne vim aĩe mee facerẽt ꝓhibu⸗ iſti: Chꝛiſtianũ me fetiſti vocari de noĩe tuoꝛ per qð ⁊ ego ↄfiteoꝛ: ⁊ tu cognoſcis me inter redẽptos tuos ⁊ erexiſti ⁊ eleua ſti me ad noticiam et
Beati Anſelmi dialogus
amoꝛẽ tuũ:feciſti me ↄfidere de ſalu te aĩe mee pꝛo qua dediſti animã tu ⸗ aʒ:⁊ mihi ſi te ſeq̃rer Pmiſiſti glaʒ tu am.Et ecce cũ nondũ ſequar te ſicut conſuluiſti:ß̃ inſupꝑ multa peccata fe⸗
cerim que tu ꝓhibuiſti:adhuc expe⸗
ctas vt te ſeq̃r:⁊ dones qð ꝓmiſiſti. De gratijs agEd uphis: Lg. VII.
Onſidera anima mea:intẽdi
c ſte oĩa intima mea q̃ntum illi debeat ſbſtãtia mea tota. Cer
te ðñe ꝛ me feciſti:debeo amoꝛi tuo meipᷣm totum:quia me redemiſti:de⸗ heo meip̃mtotũ: quia tantũ ꝓmitt: debeo meip̃m totũ:iĩmo tantũ debeo amoꝛi tuo plus qᷓ; meip̃m: quãtũ tu es maioꝛ me ꝓ quo dediſti teipᷣm: ⁊ eui ꝓmittis teip̃m.Fac pᷣcoꝛ dñe me guſtare Pamore qð guſto per cogni tionẽ: Sentiã ꝑ a ffectũ qð ſentio ꝑ intellectũ:plus debeo qᷓ; meipᷣm toͤ⸗ tũ:ßᷓ nec plꝰ habeo:nec hocipᷣm poſ⸗ ſů ꝑ me reddere totũ. Trahe me dñe iamoꝛẽ tuũ:⁊ ßipᷣm totũ. Totũ qð ſum tuũ eſt ↄditione:fac totũ tuũ di⸗ lectione. Ecce dñe coꝛã teẽ coꝛ meñ: conat: ſed per ſe nõ poteſt:fac tu qð ip̃m nõ poteſt. Admitte me intra cu biculuʒ amoꝛis tui: peto:queroꝛpul⸗ ſo. Qui me facj petere:fac ⁊ accipe⸗ re. Das querere:da inuenire. Doces pulſare:aperi pulſanti. Cui das ſine
—
s petẽti? Quis inuenit:ſi q̃rẽs fru
ga ſtrak? Cui aꝑis ſi pulſanti claudis?
Quid das nõ oꝛanti:ſi amoꝛem tu⸗
um negas oꝛanti? Ate habeo deſi
derare:a te habeaʒ impetrare. Ad⸗
here illi:adhere impoꝛtune aĩa mea⸗ 6
fame amorj tui lãguet:refocilla eð: ſatiet eã dilectio tua:ĩplnguet eã af⸗ fectꝰ tuꝰ:ĩpleat eã amoꝛ tiꝰ:occupet me totñ ⁊ poſſideat me totũ:qꝛ tuei
nedictus in ſecula ſeculoꝝ: Amen. Bti Anſeimi liber de medi tatione redemptionis gene
ris humani:explicit.
cũ 3 ⁊ ſprrituſancto deus ſolus be
k di
ai ſoſü oyti
lic i feſpde ſinat fiijtu nafᷣc jsſe it gct mti ci:ꝙ tos fner lũ n vale tã an chꝛiſ eipd fuera cifil hö: 1 pus dera das mon tiac qh i tbue den

. s. 68.
Depaſſione ðomini
Einſdem beati Anſelmi:
dialogus de paſſione do⸗ mini incipit.
Eatꝰ An/
— ſelmꝰep̃s longo tꝑe ie ⸗ b iunijs: oꝛa tionibꝰglioſam vginẽ exoꝛabat: vt ei dilecti
ſilijti paſſionẽ dignaret——
nelare. Cui tãdẽ apparẽs btã virgo
dicebat:Tãta⁊ talia paſſus eſt me
filiꝰ pᷣdilectus: qð nuliꝰ fidelſine la chymaꝝ effuſide põt expꝛimere. Tñ quia gloꝛificata ſum:ampliꝰflere nð poſſũ:⁊— tuas ⁊ꝓ ſalute mul toꝝ: tibi paſſionẽ mei filij ꝑ oꝛdinẽ explicabo. Ptũs ð Anſelinꝰ q̃ſiuit ꝑ ſingula:⁊ beata virgo ad ſingula reſpodebat. S Dic mihi chariſ ſima dña:quale fuit initiũ paſſionis filij tui? na facta cũ diſciplis ſuis ſurrexit: u das ſcarioth ſacerdotũ p̃ncipes ad ijt:⁊ filiũ meñ tradẽs: ꝓ triginta ar gẽteis vẽdidit. T MQuales fue⸗ rũt illi denarij M ci: quibꝰ ⁊ ioſeph vẽditꝰ fuit añ mul tos annos: ⁊ hereditaria ſueceſſiõe fnerãt deuoluti ad illos iudeos: qͥ fi liũ meñ emerũt:⁊ vnuſqͥſq; denariꝰ valebat trigĩta vſuales. Judas o tã auarus fuit:ꝙ qñ denarios vidit: chꝛiſtũꝓ eis tradidit. Et licʒ chꝛiſt? ei pᷣdixiſſet ſepiꝰ:tñ ille iudas p nõ fucrat emẽdatꝰ. Fuiſti tunc cũ filio tuo:⁊ diſcipulis eꝰ? M
Mõꝛſed ſcias qñ filiꝰmeꝰ cenauerat ⁊ qñ pedes di— laucrat:⁊ coꝛ/ pus ſuũ ⁊ ſanguinẽ ſuñ diſciplis de⸗ derat: ⁊ dulciter pᷣdicauerat: at iu⸗ das pontifices adierat: filiꝰ meꝰ de monte ſion cũ diſcipulis ſuis ꝑ poꝛ/ tã ad natatoꝛiũ ſiloe:vbi erat hoꝛtꝰ quẽ introinit:et diſcipulis doꝛmien ⸗ tibus aſcendit ad montis oliueti pe⸗ dem: quãtũ ad iactũ lapidis a diſci pulis:⁊ oꝛauit ſic patrẽ: Exaudi me
WM mñ filius mea ce⸗
Hiſimaeliti
dñe: qĩ benigna ẽ mißicoꝛdia tua: Fᷣm multitudinẽ miſerationũ tuarũ: reſpice ĩ me: Ne auertas faciẽ tuam
a puero tuo qm̃ tribuloꝛ veloci ex
audi me: Intẽde aĩe mee ⁊ libera eã pꝛopter inimicos meos eripe me. S Muare oꝛauit? WM Pꝛo
pter tres rapiões. Pꝛima qꝛ delica te nutritꝰ fůlt:vtpote filius virginis ⁊ð ſtirpe regia natꝰ: qꝛ nobiles ma
gis dolẽt qᷓ; ignobileſ. Scða qꝛ tãta anguſtia eũ ĩuaſit:ꝙ guttas ſangui⸗
neas ſudauit de toto coꝛpe:qꝛ deus
fuit:⁊ iðᷣo oĩa q̃ pati debũit pᷣſciuit:
videlicet cõſputionẽ: blaſphemias: flagellationẽ:crucifixionẽ:⁊ hmði.
Tertia qꝛ pᷣſciuit ꝙ iudei nõ debe⸗ rẽt ei miſereri. Et qñ ſic oꝛauit: Pa/ Watt. a6 ter ſi po ſſibile eſt tranſeat a me calix iſte:verũ tamẽ nõ mea voluntas ſed tua fiat:angelꝰ dñii apparuit ei fo tãs cñ ⁊ dicẽs:Cõſtans eſto dñe:mõ genꝰhumanũ debes redimere. Poſt hoc filiꝰ meꝰ ad diſciplos redijt: eoſ
q; doꝛmiẽtes inuenit: quibꝰ ⁊ dixit: Mõ potuiſtj vna hoꝛa vigilare me⸗ cũ? Dicẽs etiã:Ecce appꝛopĩquat qͥ
me tradet:et ecce Judas venit cum turba iudeoꝝ eſititc iudeiſ:
Duo itaq; pares jũt:ſcʒ Jacobꝰa Je
ſus: vñ do vobis ſignũ: Muẽcunq; Ibidem.
oſculatꝰ fuero:ipſe ẽ tenete eñũ. Et cũ iudas accederet cũ turba: ꝓceſſit Je ſus ad eoſ dicẽſ: Quẽ querit?? ui
reſpõderũt: Jeſum naʒarenũ. MQui⸗
bus Jeſus: Ego ſũ. Et cum dixiſſet:
ego ſum:oẽs cecidet retroꝛſũ. Ite⸗
rũ dixit ieſus: Si me queritis: ſinite Foß. 18 hos abire:vt ſc̃tura ipleat: Quia F⸗ qͥs dediſti mihi: nõ ꝑdidi ex eis quẽ
qᷓ;. Tñc iudas oſcuſabat᷑ eũ. Tui di⸗
xi ieſus: Juda oſculo tradis filium hoĩs? At illi iniecerũt manꝰ in Jeſũ
⁊ tenuerũt eũ. Tñc petrꝰ eduxit gla
diũ: ⁊ ꝑcuſſit ᷣuñ p̃ncipie ſacerdo/
tůũ qͥ vocabatur malchꝰ. Cõ tigit ibi aliqð miraculũ? M Fi⸗
liꝰ meus applicuit ſihi ſeruũ:⁊ cura
uit auriculã eiꝰ:⁊ dixit petro: Wit⸗
—
——

—
6
Beati
Matt.as te gladiũ tuũ in vaginam:ĩs em̃ q́
——
—
trũ.Qnẽ videns oſtiaria diſi
acceꝑit gladiũ:gladio ꝑibu: An pu ⸗ tas qͥꝛ nð poſſum rogare patrẽ meũ ⁊ exhibebit mihi plus qᷓ; duodecim legiones angeloꝝ. Cunt omnes di⸗ ſcipuli relicto eo fugierunt.
Pic pijſſima domina fuiſti tunccum illo? M Mon. Quareꝛ
c eñ tãtũ diligeres? M Mox in ⸗
ſtabat ⁊ nõ expediebat vt mulicres tunc foꝛis inuenirent᷑. A Abi 4 dulciſſima fuiſti tunc? M Fui in domo ſoꝛoꝛis mee: matris ioãnis euãgeliſte. nñ ciatũ tibi fuit factũ hmõi? Audi nñũc qð multũ eſt lamẽtabile: Venerũt diſcipli currẽtes ⁊ lachry⸗ mabilit᷑ clamãtes:O chariſſima do⸗ mina: dilectus filius tuꝰmagiſter n captus eſt: ⁊ neſcimus qͥ ducat᷑ vł ͥd fiat ei. A Fleuiſti tunc domina? WM Licet ſclrem ꝙ genꝰ humanũ redimere deberet:tñ ꝓpter maternũ affectũ:doloꝛis gladius animã meã ꝑtranſiuit. MQuotũc fuit du ctꝰ filius tuꝰdilect?? M De hoꝛ to pᷣdicto per vallẽ ioſaphat in ciui tatẽ:⁊ d ucebat᷑ in palaciũ ſcribaꝝ et pontificũ ⁊ phariſeoꝝ iuxta tẽplũ in domñ anne:⁊ queſiuit annas de do ⸗ ctrina eiꝰ:⁊ diſcipuliſ. At ille rñdit: Ego palam locutus ſum mũdo:ego ſemꝑ docui in ſynagoga:in templo vbi omnes iudei conueniũt:⁊ in oc ⸗ culto locutꝰ ſum nihil:Quid me in ⸗ terrogas? Tũc aſſiſtens vnus mini ⸗ ſtroꝝ dabat ei alapã inexpte crude⸗ litatis dicẽſ: Sic rñdes pdtifici? Fi/ lius aũt meꝰvt agnꝰmãſuetus rñdit
ei: Si male locutꝰ ſum: teſtimoniũ ꝑ hibe de maloꝛſi añt bene: qͥd me ce⸗
dis? Tũc ligauerũt oculos eius*ã⸗ furi:Qð tñ nulli fit niſi pꝛius cõ emnet. Et illuſerunt ei tota noc
uẽtes in faciẽ uã:⁊ ꝑeutientę dixerũt: Mꝛophetiʒa nobis:q́ te ꝑcuſſit? Joßes vero exiſt qui notꝰ erat põtifici? introi
3Tu
nſelmi Bialogus
Quð fvel a quo
te 6
es ex diſcipulis hoĩs iſtius. N etrus vero ter negauit cũ iuramẽto ꝙ nũ qᷓ; eñ vidiſſet neq; nouiſſet:Er ſtati galluſ cantauit. Et ↄuerſus ieſus re⸗ exit petrũ:Et recoꝛdatus eſt petr⸗
bi domini qð dixerat ei: Quia pꝛi us qᷓ; gallus cantet:ter me negabis. Et egreſſus petrꝰ fleuit amare. T Vbi fuiſti chariſſima dña cũ hec fierent? WM Statim cñ diſcipu ⸗ li mihi dixiſſent q̃ facta fuerãt: om ⸗ nia oſſa mea cõtremuerũt: ſurgẽſq; cucurri cũ Waria magdalena iuxta templũ: audienſq; tumltũ: volui in trare: ſed non fui ꝑmiſſa: vnde ſta ham foꝛis ploꝛans ⁊ clamans: heu dilecte fili mi:lumen oculoꝝ meoꝝ: quis dabit capiti meo aquã ⁊ oclis meis fontẽ lachꝛymarũ: vt plangam interfectũ filij mei? Maria ergo ma ⸗ gdalena circuibat vndiq;:⁊ introſpi ciẽs ꝑ feneſtras: ⁊ audiens negatio ⸗ nem petri:cõmota eſt in totis viſce ribus ꝓ deſolatiõe vnici filij mei:eo ꝙ pꝛinceps diſcipuloꝝ eñ negaſſet: dixit: D ieſu bone: qͥlẽ finẽ ſoꝛtit? es: vel quid fiet de te:cum iſte pꝛin ⸗ ceps diſcipuloꝛũ te negauerit? V ie ⸗ ſu nõ te negabo in eternũ. Ego autẽ ſtabõ plena doloꝛe audiens omnes illuſiones ⁊ ↄtumelias q;s filio meo dilecto inferebãt:⁊ petrũ negantem et oĩa que tota noete ibi fiebant.Cũ ergo petrus eñ tertio negaſſet: filiuſ q; meuſ e reſpexiſſet:⁊ ꝓpter qð eũ negauerat fleuiſſet amare:egreſſus foꝛas inuenit nos foꝛis ſtantes: cui cũ doloꝛe dixi: Petre petre qͥd agit᷑ cum ieſu? Qui ciamãs ⁊ eiulans la⸗ chꝛymoſa voce reſpõdit:heu chariſ ſima dña abſq; miſericoꝛqia tractat᷑ et cruciat᷑vſq; ad moꝛtẽ. Et currens abſcõdit ſe pᷣ timoꝛe in lapide quivo cat᷑ gallicantus: ⁊ nõ comparuit do yec ieſus moꝛtuꝰ fuit in cruce. ꝗ
dña chariſima quid feciſti cũ
Faudires? M Bladius ſymeo⸗ nis ptrãſiuit aĩaʒ meã. I AQuid
factum fuit poſt hec? WM Wane

5— 5½
—
6
Depaſſione domini
facto eduxerũt eũ de domo Anne:⁊ duxerunt eñ ad cayphã pꝛincipẽ ſa⸗ cerdotũ: Tunc pꝛimo poſtqᷓ; captus fuerat vidi eum: et accurrens quaſi leena raptis fetibꝰ:videbã illã deſi⸗ derabilẽ faciẽ ſputi iudeoꝝ macula⸗ tã:dicẽs lachꝛymãdo: heu dilectiſ⸗ ſime fili:qᷓ; miſerabilit᷑ temõ video: totiẽs tuo dulciſſimo aſpectu gau⸗ ebam: Et volẽs illũ amplecti:non fui ꝑmiſſa accedere:ß̃ truſa a iudeis huc ⁊ illue: ↄtumelioſe ſũ amota:et ppls vndiq; ↄcurrebat:ſicut qñ fu⸗ res ⁊ latrones ↄdemnantur.& habuiſti tunc aliquam ſpem ꝙ li⸗ berari poſſet? M Etiã:ſciebam em̃ ꝙ ita ingenioſus fuit et facũduſ: ⁊ ſperabam ꝙ ſe excuſaturus eſſet:ſi
Eſa.ʒ5. ad iudiciũ veniret: Tũc ſtetit quaſi
agnꝰ mãſuetiſſinus ⁊ nõ aperuit os ſuũ. Item fuit etiã ita amicabilis
ſperabã ꝙ deberent eiꝰ miſereri. Et modico tꝑe dilapſo:adeo ↄſputꝰfuit ꝙ q̃ſi lepꝛoſus apparebat. Innene⸗ růt em̃ młta falſa teſtimonia:dicẽtes eñ eſſe legis deſtructoꝛẽ ⁊ ppli ꝑuer ſoꝛẽ. Tandẽ duo falſi teſtes acceſſe⸗
růt dicẽtes: lhic dixit: Poſſum de⸗
ſtruere tẽplũ dei:⁊ poſt triduũ reedi ficare illud:Et cayphas dixit: Dic no bis ſi tu es xp̃s? Jeſus reſpõdit: Bi dixero vobis:n credit? mihi: Si au tem int᷑rogauero vos: nõ rñdetis ne dimittetis: Amẽ dico vobis:amõ videbitis filiũ ho ĩs ſedentẽ a dextr? vtutis dei:⁊ venientẽ cũ nubibꝰ celi. Tunc pꝛinceps ſacerdotũ ſcidit ve⸗ ſtimẽta ſua:⁊ ait: Ouid adhuc deſi ⸗ deramꝰ teſtes? Audiſtj blaſphemiã: Quid vob videt? Tunc oẽs clama/ bãt: Reus eſt moꝛtis.Hac ꝓlata ſen tentia:gladiꝰ ſymeõis ꝑtrãſiuit ani mãmeam. SJ Quo tũc ductus fuit? M Ad iudicẽ pilatũ. Z Pperaſti ibi aliqd vña chariſſi⸗ ma? WM Wultũ ſperauerã:cum
turba ↄueniſſet cui ſepe dulcit᷑ pᷣdi⸗
cauerat: ⁊ qͥ; infirmos ſanauerat:et eos in debto pauerat ꝙ cũ de mani⸗
bus iudeoꝝ liberare deberẽt. Tune
vnanimit᷑ clamabãt coꝛam pilato: Crucifige crucifige eñ. Et ĩpoſuit ei turba ꝙ dixerat ſe filiũ dei eſſe: ⁊ ꝙ
ꝓhibuiſſet tributa dari cefari. Tunc
— q̃ſiuit eñ ð regno ſuo dicens: u es rex udeoꝝ? Et rñdit ieſus:& temetip̃o h dic:an alij tihi dixer̃t de me? Rñdit pilatꝰ: Mũjd ego iudes ſũ? Sẽs tua ⁊ põtifices tradidet te mihi:qͥd feciſti? Kñdit ieſuſ· Kegnũ meũ nõ ẽ ð mũdo:ſi ex bᷣ mñdo eſ⸗ ſet regnũ meũ:miſtri meivtiq; decer tarẽt vt nõ traderer iudeis: nũc aũt regnũ meũ nõ ẽ ð pᷣ mũdo. Dixit ita
pilatꝰ: Ergo rex es tuꝰ? Rñdit ie⸗ ſus: Tu dicf: qꝛ rex ſũ ego: Fgo ad
h narꝰ ſũ ⁊ ad h veni ĩ mũdũ vt te⸗ ſtimoniũ phibeã Vitati: oĩs qᷓ exvi⸗ tate eſt audit vocẽ meã. Dixit ei pi⸗ latꝰ:Quid ẽ vitas? Hãc q̃ſtionẽ nõ ſoluit ei xpᷣs:qꝛ ſi ſoluiſſet: eñ vti
liberaſſet:⁊ iõ genꝰ hñanũ redẽptũ
nõ fuiſſer. Tũc iudasvidẽſꝙ dãna,
tus eẽt:penitẽtia ductꝰ:retulit trigi⸗ ta argẽteos pᷣncipibꝰ ſacerdotũ ⁊ ſe⸗ nioꝛibꝰ ppłi dicẽs: Peccaui:tradẽs ſanguinẽ iuſtũ. It illi dixer̃t: Quid ad nos:tu videris:Et ꝓiectꝭ argen ⸗ teis ĩ tẽplũ receſſit ab eis:⁊ abiẽs la⸗ queo ſe ſuſpẽdit. Pilatꝰ aũt ↄuoca⸗
plebe: dixit ad eos: Mullã cãm ĩue⸗ nio moꝛti ĩ hoĩe iſto ex his ĩ q̃bꝰeum accuſatꝭ. At illi ĩualeſcebãt dicẽtes: Cõmouit pplin docẽs ꝑ vniůſã iu⸗ deã ĩcipiẽs a galilea vſq; huc. Tñe pilatꝰ audiẽs galileã: ⁊ ꝙ galileus eẽt:miſit ieſũ ad herodẽ:qͥ ⁊ tñũc erat hieroſolymis. Herodes aũt viſo ie⸗ ſu gauiſus ẽ valde: Frat em̃ ex młto tde cupiẽs videre eñũ: co ꝙ audicrat milta ð eo:⁊ qꝛ ſperabat aliqð ſignũ ab eo fieri. Int᷑ rogabat ꝗ ieſum mltt ßᷣmõibꝰꝛ videlzʒ ſi eſſet ille puer quẽ pĩ ſiꝰ volebat int᷑ ficere: ⁊ ꝓpt᷑ eum
multos pueros int᷑fecerat. Itẽ ſi eẽt
ille qͥ cecos illumiaucrat ⁊ laʒarũ ſuſcitaũat ⁊ adoleſcẽtẽ filiũ viduei V 2
tis ſacerdotũ ⁊ mg̃atibꝰ ⁊

poꝛta ciuitatꝭ naym: ⁊ młta alia mi⸗ racla feciſſet:⁊rogauit eũvt aliqð ſi⸗ gnñ faceret: ꝓmittẽsvt eñ de manu iudeoꝝ eriꝑet. Jeſus aũt nihil ei re ⸗ ſpõdit. Et poſuit herodes coꝛonam ſuꝑ caput eiuſ: ꝓmittens ꝙ ſi faceret ei lignñ ꝙ ip̃m regni ſuipticipem fa⸗ ceret ⁊ pariter coheredẽ. Iſta coꝛo ⸗ na romani coꝛonant᷑ imꝑdtoꝛes. Je⸗ fus aũt nõ reſpõdit ei. Stabãt autẽ pꝛincipes ſacerdotũ ⁊ ſcribe ↄſtãter accuſantes eñ. SV c dulciſſima quid tũc ſperabas? M Sciebã herodẽ eſſe regẽ naturałelegãtie: et 1õ ſperabam ꝙ regi excellẽtiſſimo fi lio meo parcere debuiſſet. Spꝛeuit gũt filiũ meũ: ⁊ indutũ veſte alba re miſit eñ pilato: Et facti ſi amici he ⸗ rodes ⁊ pilatus: nã antea amici nð erãt adinuicẽ. Sciẽs aũt pilatꝰ q̃n⸗ ta ĩmanitate ⁊ crudelitate in moꝛtẽ filij mei ↄſpirauerit iudei:pᷣmiſit qͥſ⸗ dã qui Jeſũ ab herode ↄducerẽt:ne ipᷣm in via interficerent. Remiſſo er/ go filio meo: ↄuocatis pilatꝰ oĩbus iudeis dixit ad eos: Obtuliſtis mihi Luẽ. 23. hũc hoĩem quaſi auertentẽ pplin: et ecce ego coꝛã vobis interrogãs:nul lã cauſam moꝛtis in eo ĩuenio ex his in quibꝰ eñ accuſatis: Sed neq; he ⸗ rodes: nã remiſi vos ad illũ: Et ec⸗ ce nhil dignũ moꝛte actũ ẽ ei: Emẽ⸗ datũ ergo illũ dimittã? At illi pete ⸗ bãt barrabã qui ꝓpter homicidium miſſus erat in carcerẽ. Pilatꝰdixit: Quid eiñ mali fecit? Nullã cauſam moꝛtis inuenio in illo: coꝛripiã ð eñ ⁊ dimittã? Vt illi inſtabant vocibus magnis vt crucifigeret᷑ clamantes: Crucifige crucifige eñ. Bedẽte ergo pilato ꝓ tribunali:miſit ad eñ vxoꝛ Wat. 27 ſua: Mihil tibi ⁊ iuſto illi: Mlia em̃ in hac nocte paſſa ſum ꝑ viſum pꝛo pter illũ. Pilatꝰaũt ſperans ꝙ cru⸗ delitati indeoꝝ ſatiſfacere deberet:
Zob.. appᷣhẽſum Feſũ fiageilari fec ĩ ſta⸗
tug ligatũ:ita ꝙ a pianta pedis vſ ad verticẽ nõ eſſet ĩeo ſanitas. be ſtatua ita ſpiſſa fuit qð circs duas
,
Beati Anſelmi Bialogus
ſpannas manꝰ manũ tãgere nõ po ⸗ 30 tuit. Vñ accipiebãt coꝛrigias:⁊ ma⸗ pu nus ei ligabãt. V Pperaſtibt n aliqd dña chariſſima? WM Wul E tũ ſperauerã ꝓpt᷑ hãc cãm quã tibi 8 manifeſtabo: elicata enim ⁊ natu⸗ ſ ralis ingenuitas⁊ mẽbꝛoꝝ pꝛincipa liũ cõpages mihi matri eiꝰ ſolũmo⸗ wz do—— p̃ſtitit: Eſtimahã ſiqͥ⸗ ſo dem ꝙ nudato coꝛꝑe foꝛmoſis mem pr dſamenvict parcerẽt:ßᷣ heu fen in momẽto tpis:totalis coꝛpꝑis eiꝰſu bis perficies:ita ſanguine ſuꝑfundebat᷑ ten ac ſi purpura eſſet circũ datus: ⁊ in ⸗ ſur ſtupoꝛem et defoꝛmitatẽ trã ſfoꝛma ⸗ qie tus:oĩbus apparuit q̃ſi lepꝛa ꝑcuſ⸗ 1 ſus. Wilites vero plectẽtes coꝛonã de ſpinis impoſuerunt capiti eius:et g veſte purpurea circũdederunt eũ ac veniebãt ad eũ ⁊ dicebant: Aue rex iudeoꝝ:⁊ dabãt ei alapas.hãc co⸗ ſin ronam habet rer frãcie. Hec coꝛona gh. nõ fuit de ſpinis:ß ð iũcis marinis: q̃ hñt acutioꝛes aculeos qᷓ; vere ſpi⸗ ne. Hõt coꝛonã cũ lanceã percutien tes capiti eius impꝛimere conabant cin ita ꝙ ſanguis ꝑ eiꝰ faciẽ defluebat: it ⁊ ſic cruentatũ eduxit eũ pilatus fo⸗ il ras: ⁊ dixit: Ecce rex veſter. Illi añt Ibiden. lczt camabãt:Colle tolle crucifige eũ. V n Rñdit eis pplatꝰ: Accipite eũ vos ⁊ crucifigite. Keſpõderũt: Nos legẽ y habemꝰꝛet ᷣm hãc legẽ debet moꝛi: ſü qꝛ filiũ dei ſe dicit. Cũ ergo audiſſet
pilatꝰ hos ſermones:magis timuit: Et ingreſſus pꝛetoꝛiũ: dicit ad Jeſũ: Vnde es tu? Jeſus añt reſpõſum nõ. de dedit ei. Dicit ei pilatꝰ: Wihi nõ lo g queris? Meſcis qꝛ poteſtatem habeo m crucifigere te: ⁊ poteſtatẽ habeo di⸗ Job. o. 8 mittere te? KReſpõdit Jeſus:Mð ha/ heres poteſtatẽ aduerſũ ie vllãꝛni⸗ ſi tibi datũ eẽt deſuꝑ: Mꝛopterea qͥ tradidit me tibi maius pctm̃ habet. Ft erinde q̃rebat pilatus dimittere eñ: Judei aũt clamabãt dicẽtes:Bi e6— Aidèẽs autẽ pilatꝰ ꝙ nihilꝓficeret: ſed mogis tumultus fieret: accepts Wat.7
—————+

aqua lauit manus coꝛram omni po/
pulo et dixit: nnocens ego ſum a
ſanguine iuſti huius:vos videritis. Et reſpõdẽs vniuerſus populꝰ dixit:
Sanguis eiꝰ ſuꝑ nos ⁊ ſuꝑ filios no
ſtros. Inſtabãt ð magnis vocibꝰ vt
crucifigeret: ⁊ inualeſcebant voces eoꝝ:Et pilatꝰadiudicauit fieri peti⸗ tiones eoꝝ. Dimiſit aũt illis eũ qͥ ꝓ⸗ pter homicidiũ miſſus fuit in carce⸗ rem quẽ petebãt. Ad nimiq̃ aũt ple bis inſtantiã pilatꝰ huiꝰ moꝛti ſen ⸗ tentiã ꝓtulit ad filiũ meñ dicẽs: Je ſum naʒarenũ abiudico vite:⁊ adiu⸗ dico moꝛi ignomimoſe crucis. V
Nuid feciſti dulciſſima cũ P au ⸗ dires? M Hac ꝓlata ſentẽtia: gladius ſymeonis ꝑtrãſiuit coꝛ meũ et aĩam meã. A Wt fuit poſt hec? WM Suſceperũt ie ſum dilectñ filiũ meũ ⁊ eduxerũt eñ:
vt ſcribit Joãneſ: ⁊ baiulãs ſibi cru
cẽ exiuit in eũ locum qͥ dicit᷑ caluarie locus: vbi eñ crucifixerunt: Cruxq; adeo magna erat ꝙ habuerat qͥnde⸗ cim pedes ĩ lõgitudie:Et adeo debi⸗
litatus erat fiꝰ me⸗ pᷣterita nocte:et
Luẽ.23
Bbi. 3.
illa die: ꝙ eam poꝛtare nð poterat. Ande ⁊ lucas ſcribit: Appꝛehẽde⸗ runt ſymonẽ quendã cyrenenſem: ⁊ impoſuerũt illi crucẽ poꝛtare poſt vnicũ filiũ meũ:ð fecerũt nõ cau ſa miſerationis ꝙ cõpaterent᷑ ei:ſed qꝛ pᷣ debilitate id facere nõ poterat. S Bequebant᷑ aũt alique muli⸗ eres cũ educere?? M Tota tur⸗ ba cõuenichat.&ñ lucas ſcribit: Se quebat᷑ aũt iliũ turba multa ppli et mlieꝝ q̃ plãgebãt⁊ lamentabãt᷑ eũ. Seq̃bant᷑ etiã pueri ꝓijciẽtes lutũ ⁊ lapides in eñũ. Cõuerſus autẽ filius meus ieſus ad mulieres dirit: Filie hieruſalẽ nolite flere ſuꝑ me:ſed ſuꝑ voſip̃os flete ⁊ ſuꝑ filios veſtros qᷓ lutum⁊ lapides mittũt in me:neſciẽ tes quid faciũt: qm̃ ecce dies veniẽt in quibꝰ dicẽt: Peate ſteriles ⁊ ven tres qui non genuerunt: et vbera que non lactauerũt. Tunc incipient
Depaſſione domini
Quid factum
runt ci?
dicere montibus: cadite ſuper nos: ⁊ collibꝰꝛoperite nos:nia ſi in vi⸗ ridi ligno:hoc ẽ ĩ puericia ß̃ faciũt: in aridoꝛhoc eſt in jenectute qͥd fiet⸗ Ael ĩ viridi ligno:hoc eſt in me: in arido: eſt ĩ alijs ſanctis meis quid
fiet? ucebant᷑ ⁊ alij duo nequã cũ
eo vt cruzifigerent᷑: Hoc fecerũt ad ſui maioꝛẽ ↄfuſionẽ. Cñ aũt educe⸗ ret filius meꝰ pꝛincipalis cũ duobꝰ ſceleratis extra poꝛtã ciuitatis cñ in genti pᷣ ſſura irruẽtis ppli ⁊ inſultan⸗
tis: volui eñ ſequi ⁊ videre:ß̃ nõ po
tui pᷣ maxia ppli młtitudine 3.44 op pꝛobꝛiũ filij mei Huenerat. Sʒ tan⸗ dem vna cũ maria magdalena deli⸗
berabã: ꝙ ꝑ viã obiacentis platee
circa quẽdã fontẽ cucurrimꝰ:q̃tenꝰ
illi obuiã veniremus: Et cũ venire⸗
muſ iuxta fontẽ:obuiũ habnimꝰme ⸗ um filtũ defoꝛmatũ:pᷣſſum omni do loꝛe. Mui benigne inclinãs ſe ad me dicehat: Aue mat᷑: Ac ſi diceret:gra tes tibi refero electa mater mea pꝛo multimodis bñficijs mihi impẽſis:⁊ ꝓ mlto laboꝛe quò in ſũma paupta⸗ tis adiectiõe enutriuiſti tẽplñ coꝛpo
ris mei: ⁊ nũc in deſtructiõe ↄſtitu
tũ inter cõtumelias ⁊ oppꝛobꝛia ſeqͥ
— —
nõ dedignaris nec verert᷑: Fut om
nibus ↄtẽptui habeamur. Et poſtqᷓ; venc̃t ĩ locũ caluarie:ibi eñ crucifi⸗ xerũt:⁊ latrões cñ eo: vnũ a dextrt᷑: et aliũ a ſiniſtris. A Quõ fece⸗ WM Audi anſelme: qð mõ referã nimis ẽ lamẽtabile: ⁊ nul⸗ lus cuangeliſtarũ ſcribit.Cũ veniſ⸗ ſent ad locũ caluarie ignominioſiſſi⸗ mũ vbi canes ⁊ alia moꝛticina ꝓ⸗ ijciebant᷑: nudauerũt ieſum vnicum
iliũ meñ totaliter veſtibꝰſuis:⁊ ego eanimis facta fui:tamẽ velamẽ ca⸗ pitis mei accipiens circũligaui lũbis
juis. Poſt b depoſuert crucẽ ſuꝑ ter
rã ⁊ eñ deſuꝑ extẽderũt: ⁊ incutie⸗ bant pꝛimo vnñ clauũ adeo ſpiſſum ꝙ tũc plene ſanguis nõ potuit ema⸗ nare:ita vulnꝰ clano replebat᷑. Ac⸗
ceperũt poſtea funes ⁊ traxerũt ali⸗
v 5

ud bꝛachium filij mei ieſu: ⁊ clauum ſecũ dũ ei ĩcuſſer̃t. Poſtea pedes fu nibꝰ traxerũt ⁊ clauũ acutiſſimũ ĩcu . 3 adeo tẽſ fuit ꝙ oĩa ua ⁊ mẽbꝛa apparebãt:ita vt ĩple⸗ Mõ. 2 ret᷑ ülð: Põ. Dinumerauerunt oĩa tũc ĩplera fuit ꝓphetia pᷣiꝰ dauid:id ẽ ipᷣiꝰ xp̃i diẽtj in põ. P Audi filia ⁊ Ste⸗ Euaſi diceret fi⸗ lius meꝰ: Audi chariſſima mat᷑ mea ſonũ malleoꝝ: ⁊ vide q̃tr manꝰmeas ⁊ pedes meos ↄfixerũt: qꝛ nemo mi⸗ hi ↄpatit᷑ niſi tu ſola m̃ inea electa: audi ⁊ vide ⁊ ↄpatere mihi. Hec au diẽſ ⁊ vidẽſ:gladiꝰ ſymeðis coꝛ meñ 4 aĩam meã trã ſfixit. Poſt h erexe rũt crucẽ cũ mas laboꝛe:⁊ fuit adeo alte ſuſpẽſus ꝙ eiꝰ pedes nunqᷓ; at⸗ tingere poterãt: Et cũ erectꝰ fuiſſet tñ cꝓpt᷑ põderofitatẽ coꝛpis vulne⸗ ra lacerata ſt⁊ aꝑta:⁊ tũc pᷣmo ſan⸗ guis ð manibus ⁊ pedibꝰ copioſius emanauit. Ego aũt induta fui qua⸗ dã veſte qua mulieres regionis illiꝰ vti ſolẽt:qᷓ tegit caput⁊ totũ S et eſt quaſi lintheũ:⁊ fuit iſta veitis tota reſperſa ſanguie. A uid ñ eſt poſt b? M Poſtqᷓ; cru cifixerũt filiũ meñꝛ diuiſerũt ſibi ve⸗ ſtimẽta ſua:⁊ mittebãt foꝛtẽ ſuꝑ ve⸗ ſtẽ incõſutilẽ: vt impleret᷑ qð dictũ Põ.2). eſt pꝓphetã: Diuiſerũt ſibi veſtimẽ ta mea: ⁊ ſuꝑ veſtẽ meã miſerũt ſoꝛ⸗ tẽ. Et ſedẽtes obſeruabãt eũ. Et ſert pſit pilatꝰ ſuꝑ caput eiꝰ liis:hebꝛaic grecis ⁊ latiñiis: Jeſus naʒarenꝰ rex o iudeoꝝ. Tůc iudei rogabãt pilatum Joß.]9. vt nõ ſcriberet Rex iudeoꝝ:ß qꝛ di⸗ xit: Kex ſiun iudeoꝛum. Pilatus re⸗ Wat. 27 ſpondit: Qð ſcripſi ſcripſi. Pꝛete⸗ reñtes aũt blaſphemabãt eñ mohen tes capita ſua ⁊ dicẽtes: Vah qde⸗ ſtruit tẽpiũ ði ⁊ pꝰtriduũ reedificat ülð: Salua temetißʒ i filiꝰ dei es de ſcẽde nẽ de cruce. Sir ⁊ pᷣncipes ſa⸗ cerdotũ uludẽtes cũ ſeribis⁊ ſenio⸗ ribꝰ dicehãt: Alios ſaluos fecit: ſe⸗ ipᷣm nð põt ſaluũ facere: Si rex iſrhẽ deſcẽdat nẽ ð eruce ⁊ credimꝰei:Cð
N
Wat. 27
Ibidem⸗
fidit ĩ ðoꝛliberet eũ nẽſi vlt: dirit eñ̃
Quia filiꝰ dei ſũ. Quid ad ott boe pmdiiluir riatrfittue⸗ W. nni lectꝰ meus oꝛauit ꝓ eis dicens: Ma Lut̃.27 tndnõe ter dimitte illis:qꝛ heſciunt quid fa⸗ uẽ. ⁊. niicbt chil ciũt. Et ſtabat ppls expectãs:⁊ deri⸗ luſini q dehat eñ. Tůc matri potuit dicerei tibinal lud põ. Zndi filia ⁊ vide. udi vo Mõ.44. inb ces blaſphemantiũ filiũ tuũ: ⁊ vide anumvlc doloꝛẽ meũ: Iciſem̃ ꝙ ð ſpůſctõ cð juinuoc cepiſti me ⁊ ꝙ vgo genuiſti me:⁊ qᷓ⸗ in lit᷑ aluiſti mẽ: Añ exquo iſti nõ cre⸗ zgenciaſu dũt in me:tu tamẽ crede in me ⁊ cõ mnotae patere. Tũc iteꝝ gladiꝰ ſymeõis ant lupen mã meã pertrãſiit. Audiẽs hoc la itinrima tro qui a ſiniſtri pẽdebat inſultabat ci dicẽs: Si tu es chꝛiſtꝰſalua teinet xut᷑. 2. ſoninn iᷣm ⁊ nos. Rñdens aut alter qui a Xu.ꝛj. ſtut dextris pendebat:increpãs eñ dixit: inecionẽ Meq; tů times deñ qui ĩ eadẽ dam⸗ utatt natiõe es:⁊ quidem nos inſte:qꝛ di⸗ t* gna factis recipimꝰ: No nihil mali 1.* geſſit. Et dicebat ad iefũ: Memento ite mei dñe dů venert ĩ regnũ tuũ. Et di 5 xit illi ieſ: Amẽ amẽ pico tibi hodie Uhen mecũ erj ĩ padiſo. S Muid fec P nchſtoc ſti rñc dña chariſſima? M Itahã iuf᷑ crucẽ tã plena meroꝛe ꝙ ↄſola⸗ tionẽ ferre nd poteram: ⁊ mecũ ſta⸗ 2 bãt ſoꝛoꝛefmee ⁊ maria magdalẽa. entes q Et cũ filius meꝰ vidiſſet me ⁊ ioan/ teeste nẽ diſciplin ſuũ quẽ diligebat:dixit:— Wulier ecce filius tu.Oqᷓ; miſers ⸗ Job.ſ. biiis licetia. Deinde dic diſciplo: Ec ꝰt ſns ce mat᷑ tua. Erat aũt q̃ſi hoꝛã ſexta: butadhu et facte ſůt tenebꝛe ſuper vniuerſam Böanſen terrã vſq; ad hoꝛã nonam: Et cla⸗ in mauit ieſus voce magna dicens:Eli Wat. ⁊7¶ niipſus eli lamma aʒabtani: Hoc eſt dens Fudierg meus deus nieus vt quid dereliqui⸗ tie: ſtime? Auidam añt dicebant: He⸗ gbat liam vocat iſte. Sine:videamus ſi coꝛꝑa ſal veniat helias liberãs eum. Moſtea ille ſabb ſciens ieſus quia oĩa cõſũmata eẽnt gerent ec dixit: Sitio. Quid dñe ſitis!; Salu Fok. ſ. unt aute tem pcrõꝝ. Erat aũt vas poſitũ ace n ta to plenum:⁊ currens vnus implens uzeo:I ſpongiã aceto ⁊ cicũponens haſte triderẽ dabat ei bibere vt citiꝰ moꝛeret:&t ism

eñ guſtaſſet · dixit: Conſummatũ eſt.
d 4 xuce 23. Et poſt hoc dixit: Pater in manotu⸗
nan as cõmendo ſpiritũ meũ. In hac cõ ⸗ mendatiõe cũ hoſtia ſanguinis com cnmp mẽdabat chꝛiſtus deo patri matrem hüiu hun dulciſſimã que ſcriniũ eſt ⁊ puriſſi⸗ mſl mñ habitaculũ ſanctiſpiritus: vna Jalcj n cum omnibus qui de ſpñſancto vi⸗ eiigi cturi ſunt vſq; in finẽ ſeculi.Et poſt: JoB. Inclinato capite tradidit ſpiritum. — att.27 Tunc velũ templi ſciſſum eſt in du ⸗ ieng Aut as parteſ:a ſummo vſqʒ deoꝛſum:et
terra mota eſt:⁊ petre ſciſſe ſũt ⁊ ma
in dön xime illa petra ĩ qua ſtetit crux ſciſſa Snn fuit ita vhmans poni potuiſſent:et Schpllu monumenta aperta ſunt:⁊ mlta coꝛ
poꝛa ſanctoꝝ qui doꝛmierunt ſurre⸗
vcunjit xerunt:⁊ exeũtes de monumẽtꝭ poſt me diqniai reſurrectionẽ eius venerũt in ſanctã tqudennnt ciuitatẽ: ⁊ apparuer̃t multꝭ. Cẽturio hmhj autẽ ⁊ qui cum eo erant cuſtodiẽtes ꝗ itodiete vi teſũ: viſo bie 5 ſieb t: ?. 23. timucrũt valde:⁊ ipſe centurio glo⸗ n riſcauit deum dicens: Vere hic hõ 2 Lut iuſtꝰerat.Ecce quomõ omnia elemẽ V ta chꝛiſto cõpatiebãt᷑: ſoli aũt indei iyimnuti indurati fuerũt:Et om̃es qᷓ ſimul ad npotn: tni erant ad ſpectaculũ iſtud ex eis: vi⸗ næ tnuru ngi dentes que fiebãt: pectoꝛa ſua ꝑcu/ ne rulſaneti tientes reuertebant᷑. Stabant ãutẽ ulah omnes noti eius delõge: ⁊ mulieres lus—.— ue ſecute erãt eum a galilea hec vi⸗ ebeplc en dentes. A Chariſſima dñaha⸗ zitihon buit adhuc finẽ doloꝛ tuus? M —— Nõ anſelme:quia nondũ plene pꝛo cuhſamr phetia ſymeõis impleta fuit:ſcʒ: Et duinante Luce.⁊. tuã ipſius animã ꝑtrã ſibit gladius. —, Juqi ergo qð ſuper omnia eſt lamẽ amn hne in tabile: Fu ð qm̃ paraſceue erat anrtquig rogabat vt noñ remanerent in cruce unzütdctut coꝛpa ſabbato. Erat em̃ magnꝰ dies .Snendn ille ſabbati:rogabãt pilatũ vt fran ⸗ beban. h gerent᷑ eoꝝ crira ⁊ tollerent᷑: vene uvin cinnn runt autem milites:⁊ pꝛimi fregerũt nd dieſt5 crura ⁊ alterius qui crucifixus erat nꝛitrpr cuʒ eo: Ad leſum autẽ cũ veniſſent ms rusn et viderẽt eñ iã moꝛtuũ:nõ fregerũt eius crura:ſed vnus militũ: lancea
wn Fob. 19. iatus eins aperuiti ⁊ võtinno exinit
Depaſſione domini
ſanguis ⁊ aqua. Cũq; hoc viderem ꝙtalem crudelitatẽ in iam moꝛtunʒ exercerẽt:qᷓſi exanimis iam facta fuit et tunc vere impleta eſt ꝓphetia ſi⸗ meonis que dicit:Et tuc n ius ⁊c̃. Et tunc cepi clamare ⁊ eiulare: ſed iam oĩno lachꝛyme in me defecerunt tantũ fleikrã nocte pꝛeterita ⁊ die il la:⁊ dicebam: ia dulciſſime fili mi vbi eſt nunc cõſolatio quã ſemꝑ in te habui? Quis mihi det vt ego mo⸗ riar ꝓ te fili mi ieſu? his⁊ alijs ſimi libus dulciſſimivnici mei filij moꝛtẽ deplãxi. Tũc magn gaudiũ fuit fa ctum in limbo quãdo anima chꝛiſti in ip̃m deſcendit:⁊ patres inde libe⸗ rauit:⁊ limbũ deſtruxit: ⁊ infernum obſtruxit: ita ꝙ nullus xpᷓianꝰ illuc venire poterit niſi pꝛopꝛio ſuo arbi⸗ trioꝛ nec aliquis eoꝛum qui intus ſunt:ante diem iudicij exire poterit. Tribus aũt vectibꝰ infernũ obſtru ⸗ xit. Et hec eſt rõ:quia ante moꝛtẽ ſu
am nullq̃ habnerunt contritionẽ:cõ feſſionem vel ſati ffactionẽ:quos nul lus ante paſſionẽ chꝛiſti habere po⸗ tuit: ſcʒ cõtritionẽ:cõfeſſionẽ:ſatiſ⸗ factionẽ. V MQuid factũ fuit poſt hec? M Poſt hec rogauit pila ⸗ tum ioſeph ab arimathia vt tolleret
coꝛpus ieſu dicens inter alia:omi ⸗ ne:niſi coꝛpus cito tradiderj:hone ⸗
ſta mulier mater ipſius iuuenis mo ⸗
ritur pᷣ doloꝛe. Pilatus queſiuit ſi
iam moꝛtuus eſſet. Et expertus a
centurione de omnibus que ibi acci⸗ derant:iuſſit dari coꝛpus chꝛiſti. Et
venit ioſeph ⁊ tulit coꝛpus ieſu. No
ta hic anſelme ꝙ multii eſt lamẽta⸗
bile: Dum ioſeph coꝛpus depone ⸗
rat:ſtabam ſurſum reſpiciens quan ⸗
do bꝛachium diſſolueret᷑ vt tange⸗
rem ⁊ deoſcularer ſicut ⁊ feci: ⁊ cum
depoſitus eſſet de cruce:po ſuerũt eñ ſuꝑ terrã bene ad tres paſſus ð loco crucis: Et ego caput eius ĩ ſinũ meñ recipiẽs amgriſſime flere cepi:dicẽſ: Hei dulciſſime fili q̃lẽ ↄſolationẽ de te habeo quẽ nũc moꝛtuũ coꝛam 8 4.

video. Tñc acccurrẽs ioannes euã ⸗ geliſta:cecidit ſuꝑ pectꝰ ieſu ploꝛãs ⁊ dicẽs: Heu heu de iſto pectoꝛe he ⸗ ri potabaʒ dulcia: hodie triſtia ⁊ la⸗ metabilia. Tunc petrꝰ aduenit: ⁊ ꝙ ipᷣm negauerat amariſſime flere ce⸗ pit. Tũc maria magdalena plꝰ om ⸗ nibꝰ flere cepit ſuꝑ dñm ſun dicens: Quiſmihi mõ pctã dimittet? Quiſ me mõ excuſabit apð ſimonẽ ⁊ apud ſoꝛoꝛẽ meã? Veĩt etiã iacobꝰ qͥ fra⸗ ter filij mei appellabatꝛ qui ſimilli⸗ mus ſibi erat:⁊ cũ multis lachꝛymis hoc dicebat: Heu dñe talẽ— mi hi indigno pᷓ ceteris ↄtuliſti ꝙ dul⸗ ciſſima facies tua erat mihi ſimilli⸗ ma: heu modo apparet vultus tuꝰ mihl diſſimilis: Tue manꝰ ⁊ pedes clauis ſũt ↄfixi:coꝛpus vero vndiq; vulneratũ:meñ aũt cous vndiq; apparet ex toto ilieſũ: Jurauitq; ꝙ nunqᷓ; cibũ— potũ ſumpturꝰ eẽt quſq; ad ſilitudinem ſui ↄformaret᷑. VTũc ceteri oẽs diſcipuli accurrchãt lamentãtes ſuꝑ eũ. Tũc filius meus ad ↄſolationẽ meã ⁊ diſcipuloꝝ:glo rificatus fuit ibi coꝛã nobisꝛ itaqꝙ nulla plaga aut liuoꝛ ĩ coꝛꝑe ſuo ap paruit pꝛeter quinq; vulnerũ cica⸗ trices: quas reſeruaturꝰeſt vſq; ĩ di ⸗ em iudicij: ⁊ adeo ſanꝰ apparuit in coꝛpoꝛe: ac ſi nunqᷓ; paſſus fuiſſet. De quo ego ⁊ diſcipli imenſã ↄſola⸗ tionẽ recepimꝰ.Et cũ e ſepelirevel⸗ lẽt: cũ magno meroꝛe coꝛpꝰ foꝛtiſſi me tenui:⁊ ſepeliri vix ꝑmiſi dicẽs: Chariſſime ioannes relinque mihi
moꝛtuũ filiũ meũ: quẽ nð potui hãe
viuũ: Sed ſi neceſſe eſt vt bᷣ facias: rogo te vt me cũ ipᷣo ſepelias. Joan ⸗ nes reſpõdit: Scis dña chariſſim⸗ ꝙ aliter eſſe nð potuit:⁊ genus hu ⸗ manũ ſic redimi debuit:Cãdem in/ uita ꝑmiſi vt ſepelirer᷑:⁊ cũ in ſepul chꝛũ poſitus fuiſſet:ad eũ intrare vo lui:⁊ ſuꝑ ſepulchꝛũ me ꝓieci:⁊ adeo miſerabiliter egi: ꝙ oẽs fleuerũt:Et cũ me ioannes ad ciuitatem ducere vellet? a ſepulchꝛo amouere:lachꝛy
Beati Anſelmi Speculũ
mãs rogaut: Chare ioannes nõ faci as mihi ĩiuriã:vt me ſeparẽ a dulciſ ſimo filio meo ieſu: qĩ hic expecta⸗ re vellẽ donec moꝛiar:⁊ iterũ om̃es flenerũt. Joannes Vo me tandẽ ĩ ci⸗ uitatẽ introduxit. Mopulus gũt me vidẽs indutã veſtè aſꝑſam ſanguie ſicut ante ieſum ſteterã⁊ ſanguis eiꝰ ſuꝑ me ſtillauerat:vnanimit clqma ⸗ bãt gemẽtes: quãta iniuria facta eſt hodie in hierlin in iſta dña ⁊ filio ſuoꝛ⁊ cõpatiebant᷑ nobis. Judei au tem ꝓpter inuidiã recluſerũt ioſeph viuũ in muro:qꝛ chꝛiſtum ſepeliuit. Arxoꝛ aũt eiꝰ locũ filio eius ioſepho poſt oſtẽdit. Tãdẽ poſt annos qua⸗ draginta venerũt titus ⁊ veſpaſia⸗ nus: hierlin deſtruẽtes: ⁊ loſeph vi⸗ uum de muro excluſerũt.Et ſicut iu⸗ dei chꝛiſtũ ꝓ triginta denarijs eme⸗
runt: ita triginta iudeos ꝓ vno de⸗
nario vendiderũt.
Beati Anſelmi diglogus
de paſſione diji exxlicit.
CLaploꝝ libꝛi gui ſpeculũ euãgelici ſermõis qͥ dñs nr̃ ieſus chꝛiſt? põt tãqᷓ; pᷣſens ſpeculari:als ſtimulꝰ amo⸗ ris eſtnuncupat? beati an⸗ ſelmi: annotatio.
Ea.] ſalubꝛe fit chꝛiſtiano ve
nerari ⁊ amplecti infirma ſaluatoꝛis. i Q gloꝛiatio chꝛſtiani debe⸗ at eſſe in nomine crucifixi. ij De magna mibicoꝛdia quam deus hahuit ad genus hu⸗ manum.
iiij¶ De miſerijs quas deus acce⸗
pit pꝛo homine.
v De geſtis chꝛiſti ab infantia. v Decena cum diſcipulis:⁊ de iuda traditoꝛe. vij De diuerſione domini ieſu ad
locum traditionis ⁊ triſti⸗ cia ibidem habita. viij De traditione ieſu.
—
S SFLSS
— =
8
S dS SSS
S 8
5 ſoſtrit msꝛreuer
plect: foꝛt bꝛe 4 ho nninf virtus ⁊i teſtaurati ice opatt Chꝛiſtd vtnosec
wuspul dniu

ma ſalugqtoꝛis:
ix Bee ſputis ⁊ flagel⸗ i
s. x De illuſione ieſu. r] De crucifixide ieſu⸗ xi Incentiuum amoꝛis. rij De gloꝛificatiõe in moꝛte. xiit¶ Depꝛecatio ad patrem. xv iilius pꝛo nobis debitum
ſoluit. xv M pꝛo tanta paſſione dili⸗ * gendus ſit filius. xvij humilis petitio ad filium
n. xviij e reſurrectione. xix Wꝛatio ad patrem ⁊ filium ⁊ ſpiritumſanctũ.
Beati Anſelmi Irchiepi⸗ ſcopi gantuarienſis liber q̃ ſpeculũ euangelici ſermo⸗ nis als ſtimulꝰ amoꝛis in⸗ ſcribitur:incipit. ſalubꝛe ſit chꝛiſtiano
venerari et amplecti infir⸗ Cg. I.
Eſum ng
ʒarenũ a iudeis innocẽ
6 ter ↄdẽnatũ:a gẽtibus cruci affixũ: nos chꝛi⸗
1 ſtiani diuĩs honoꝛemꝰ obſequijs. Saluato ⸗
ris ſoſtri infirma nos qui chꝛiſti ſu⸗
mus:reuerẽter venerari: amãter am plecti:foꝛtiter imitari dignñ eſt ⁊ ſa⸗ iubꝛe ⁊ honoꝛificum.hec em̃ ſũt in ⸗ ſtrumẽta foꝛtiſſima quibꝰ oĩpotens virtus ⁊ inueſtigabilis ſapientia dei reſtaurationẽ mũdi potẽter ac miri⸗ fice opata eſt:⁊ vſq; modo operat᷑.
chꝛiñꝰ dñs minoꝛatꝰeſt ab angelis vt nos equaret angelis: ⁊ qs ꝓpter
chꝛiſtũ nõ ſe hũiliet? Chꝛiſtꝰ dñs ꝓ pctĩs nr̃is crucifixꝰeſt:⁊ crucis ama/ ra ſuis amatoꝛibꝰdulcoꝛauit. Moꝛ/ tuus eſt:⁊ moꝛtẽ enecauit:vtviuere⸗ musꝑ illũ. Et q;s nð amet chꝛiſtum dñm Muis nõ patiat᷑ ꝓ ipᷣoĩ? Chꝛi
Euangelici ſermonis
ſtus ꝑ crucis ignominiam ad ſupne
claritatis gliam trãſiuit: ⁊ data eſt Wat. 28.
ei ꝓ ſua reuerẽtia a deo patre oĩs po teſtas in celo⁊ in terra:vt adoꝛẽt eñ
oẽs angeli dei.⁊ in in noĩe ieſu om̃e genu flectat᷑:celeſtiũ:terreitriũ ⁊ in Whil. 2.
ernor. glgiatio chꝛiſtiani de peßt eſſe in e cruci⸗ Bi eſt ð gliatio tua chꝛiſtia⸗ v ne:ꝛniſi in noĩe crucifixi dñi Ltui ieſu chꝛiſti: in noĩe qð ẽ ſuꝑ oihe nomẽ:in qᷓ qͥ bñdictꝰeſt ſuꝑ terrã:bñidicet᷑ in celis? Sliamini in noĩe ſctõ eiꝰ filij redemptiõis: date honoꝛẽ ſaluatoꝛi veſtro⁊ qᷓ magna fecit in vobis: ⁊ magnificate nomẽ eius mecũ dicẽtes: Adoꝛamꝰte ieſu chꝛiſte rex iſrllux gẽtiñ: pᷣnceps re⸗ gů tre:dñe ſabaothꝛ: tus dei oĩpo ⸗ tentis foꝛtiſſima: Adoꝛamꝰ te pᷣcio⸗ ſum redẽptiõis noſtre pᷣciuʒ: hoſtia pacifica q̃ ſola odoꝛis tui:ineſtima⸗ hili ſuauitate: patrẽ q̃ ĩ alt? habitat ad reſpiciẽdũ hñilia inciinaſti:⁊ fi⸗ lijs ire placabilem reddidiſti. Tuas ieſu chꝛiſte mißatiões pᷣdicamꝰ: tue ſuauitatis mẽoꝛiã cũ abũdãtia eru ctuamꝰꝛtibi chꝛiſte ſacrificiũ laudis imolamꝰ ꝓ mktititudine bonitatis tue quã oñdiſti nob ſemini nequã: filijs ſceleratis ⁊ perditis.
De magna miſericoꝛqia quã deꝰ habuit gd genꝰhu manß: Laplm. III.
Am em̃ adhuceſſemꝰ inimi⸗
cci tui dñe: ⁊ moꝛs antiq̃ fom
„a nẽ carnẽ iniquũ exerccret do miniñcui om̃e ſemẽ adã lege pᷣmoꝛ dialis culpe obnoxium erat: recoꝛ⸗ datus es vherrime miſcðie tue:⁊ ꝓ⸗ ſpexiſti ð plimi habitatõe tua ĩ hãc vallem ploꝛatiõiſ ⁊ miſerie: Aidiſti dñe afflictionẽ ppli tui⁊ tactꝰ dulco⸗ re charitat! intrinſec ꝛappoſuiſti co gitare ſuꝑ nos cogitatiões ⁊re⸗

„——
dẽptiõis. Et qͥdẽ cũ eẽs filiꝰdei verꝰ de deo pãi ſctõq; ſpiritui coetnꝰ ⁊ ↄWſtãtial: lucẽ habitãs inacceſſibi lẽ:poꝛtãſq; oĩa vbo vtutj tue:non ðſpexiſti ĩh nre moꝛtalitatꝭ ergaſtu lũ: altitudinẽ tuã iclinare vbi nÿaʒ ⁊ guſtares ⁊ abſoꝛberes miſeriã noſ 3 repares ad gliam. Mꝝ em̃ fuit aritati tue ad ↄſũ mandũ opꝰ nf̃e ſalutj cherubi aut ſeraphi aut vnñũ ex angeł deſtinare:ip̃e ad nosvenire dignatꝰes ꝑ mãdatũ pĩis:cuꝰnimi⸗ am charitatẽ exꝑti ſumꝰ in te. eni ſti inquã nõ locũ mutã do: pñtiã tuã nob ꝑ carnẽ exhibẽdo. Deſcen ⸗ diſtia regali ſolio ſßlimis glie tue in hũilẽ ⁊ abiectã:ĩ ocłis ſuis puellã: e vᷣginal ↄtinẽtie voto ſigillatã. In cuiꝰ ſacroſctõ vtero ſola Ipũ ſſan cti inenarrabil vtꝰ ⁊ te ↄcipi fecit:et naſci ĩ va hũanitatis natura:ita vt nec maieſtatẽ diuĩtatj in te:nec inte⸗ gritatẽ doginitatj ĩ mre violaret na⸗ tiuitatis occaſio. De erijs. deꝰ ac⸗ cepit ole: Lg. IIII. . Tro admiranda di⸗ o gnatio:deꝰ ĩmẽſe gloꝛie ver ⸗ mis ↄtẽptibil fieri nd deſpe ⸗ xiſti:dñs oĩm cõßᷣuꝰ ßᷣuoꝝ apparere voluiſti. Paꝝ tibi viſum ẽ patrẽ te nob eſſe:etiã dñe fra᷑ ñ eẽ dignatꝰ es?Et tu dñevniũſoꝝ qͥ nullã habes indigẽtiã:int᷑ ip̃a natĩtatꝭ tue initia nð hoꝛruiſti abiectiſſiue pauptatis deguſtare incõmoda. t eĩ ait ſcri ptura tibi: cũ naſcererj nð erat locꝰĩ dinerſoꝛio: neq; cunabula qͥ teneri⸗ tudinẽ tuã excipent habuiſti:ßᷣ tu in vili pᷣſepio ſoꝛdẽtj ſtabuli:tu qͥ t᷑raʒ palmo ↄcludis ĩuolurꝰ pãniculis ke clinatꝰ es: ⁊ ipm a bꝛutꝭ aĩalibus mat tua mutuo accepit. Conſolamĩ ↄſolami: qͥ ĩ ſoꝛdibꝰ pauꝑtatꝭ eunu trimi:qꝛ vobiſcũ ẽ deꝰ in pauptate: nõ cubat in delitijs ſplendidi cubil: nec em̃ ĩuenit ĩ tra juauit᷑ viuẽtiũ. Quid vltra gliarj o diues ĩ re lutea ĩ volutabꝛo lecti picti ⁊ delicati:cus
zheati Anſelmi Speculũ
ex regů ſuo recubitu ſtramẽta pau ⸗ bern Boneſtare maluerit? Nuid du/ ra ſtrata dereſtart:cũ tener ĩfantulꝰĩ cꝰmãn ſt᷑ oĩa:tuis ſeric: tuiſpulmiſ: duras umẽtoꝝ ſtipulas pᷣelegerit? Sʒ ⁊ tenella b tua xp̃e ifãtia a ꝑſe⸗ cuioꝝ gladijs tuta non fuit. Adhuc em̃ int᷑ dulcia mr̃is vbera ſugẽs de ⸗ pẽdebas:qñ apuit angeł in ſomnis ioſeph:dicẽs: B et matrẽ eiꝰ ⁊ fuge in egyptũ: ⁊ eſto ibi vſq; dñ dicã tibi:futuꝝ eſt em̃ vt herodes q̃rat pueꝝ ad ꝑdẽdũ eum. Pã extũc bone ieſu pati cepiſti. Non ſolũ aũt illʒ ĩfantie tue vexationẽ ĩ teip̃o ꝑtuliſti:ð ⁊ moꝛtẽ ĩ puſilłtuis q́n multa milia int᷑ mamillas matꝝy ꝓte herodis trucidauit ĩmanitas⸗ gelle⸗ n ab infan 19 apPn. V. NMfãtia vero tenerioꝛi decur ⸗ ſa diſcẽde hũilitatꝭ nob exem plñ pᷣbuiſti.iMõ em̃ ſediſti cũ ↄcilio vanitatjꝛß ĩ medio doctoꝝ ĩ⸗ trogãs ⁊ audiẽs illos:cũ tñ dñs ſci⸗ entiaꝝ tu eẽs atq; ipa dei piis ſapiẽ tia. Sʒ⁊ obediẽtie nob foꝛmã p̃ſtiti ſti:dũ parẽtũ ĩperio tu ĩpatoꝛ mũdi hñiliter ſfubditꝰ extitiſti. It o vbi
robuſtioꝛis etatj plenitudo aduenit:
miſſurꝰmanꝰad foꝛtia: egreſſus es ĩ ſalutẽ ppłi tui vt gigas foꝛt? ad cur rendã viã totiꝰ nre miſerie. It pᷣmũ qͥdẽ vt ꝑoĩa te fratribꝰ aſſimilares: buñ tuũ haptiʒãtẽ pctõꝛes ĩ penitẽ⸗ tiã:tanqᷓ; pctõꝛ adijſti: baptiʒare qͥʒ te poſtulaſti inocẽs agne dei: quem
nlla pctĩ ſtilla vł ↄtagio vnqᷓ; macu
lauit. Baptiʒatꝰ es:nõ te in aqͥs:ſed aq;s in te ſetificãs:vt ꝑ eas ſctifica res nos. De baptiſmo ĩ deſertũ ĩ ſpi ritu foꝛtitudiĩs egreſſus es: vt⁊ vite ſolitarie in te nõ deeſſet exẽplũ. So ⸗ litudinẽ ac ieiuniũ q̃draginta dieꝝ: famis acerbitatẽ: tẽptam̃ta illuſoꝛis ſpũs eq̃nimit᷑ toleraſti:vt oĩa b no tolerabilia efficeres. Vemũ veniſti ad oues q̃ Llerät domꝰ iſrłdĩni vbi
lãpadẽ palã extollẽſ:ad illuminatio⸗
urge ⁊ qccipe puerũ WMatt.
N ſcecid msve
gis dom petẽtes ſi⁊ ſc diẽs:⁊ n nes. Kou tuũ bone tistrig pepitarẽ ktte qd diand

nẽ oꝛbis terre ⁊ regnũ dei annũciãs in cũctj obtẽperãtibꝰ vho tuo ᷣmonẽ ſeq̃ntibus ſignis ↄfirmaſt ivtutem
diuinitat? tue oñdiſtiĩ cũetj male ha bẽtibꝰꝛoĩa oĩbꝰgratt exhibẽs q̃ͥ ſalu km ti eoꝝ ↄgruerẽt vr oẽs lucrifaceres. ne Bo.] Sʒ obſenratũ ẽ iſipiẽs coꝛ eoꝝ dñe: 2 etꝓiecert ᷣmðes tuos retroꝛſũ:neq;
ad oĩa e 3, oꝑ 2
* eiſtexcepti ꝑpauc nobilibꝰathlet?: nictiüt q̃sq; int᷑ ifima ⁊ abiecta mundi ele⸗
p i giſti: vt ꝑ ip̃os altax⁊ foꝛtia mirifice Mcuc expugnsreſ. Mec ſolũ igrati gratui iümenh tis tins bñficijs extitet:ß ⁊ ↄũelijs
aifecerũt te dñm dñantiũ:⁊ fecerit ite q̃cũq; voluert: Te eĩ faciẽte in eis opꝑa dei:q̃ nemo aliꝰfeẽ q̃ dixert: NMõ eſt ð hõ à deo: ĩ p̃ncipe demoni oꝛñ eijcit demonia: demoniũ hʒ: ſe⸗ ducit turbas: voꝛax eſt ⁊ potatoꝛ vi ni:amicꝰ publicanoꝝ ⁊ pctòꝝ. De ceng cum diſciplis:⁊ iuda traditoꝛe: La. VI. Aid feſ:qͥd fuſpiras o hð ði q I dñ ſuſtines vboꝝ iniurias? Mõ audis qᷓ;taꝓpt᷑ teĩ dñm iei cecider̃t oppꝛobꝛid? Ji ꝑãemfa milias beelʒebub vocauęft:q;to ma gis domeſticos eius.Et P̃ qͥdẽ ⁊ ſilia blaſphemãteſ: ⁊ aliq̃tiẽs lapidibꝰ te ĩpetẽtes:iefu bone patiẽter ſuſtinui⸗ ggpnt ade ſti:⁊ faetꝰ es coꝛã eis qᷓſi hõ nõ au⸗ ni. Fn Põ. 3] · diẽs:⁊ nõ hñs ĩ oꝛe ſno redargutio⸗
me
iiſtn nes. Mouiſſime aũt ⁊ iuſtũ ſanguinẽ uipadresipen tuũ bone ieſu a d iſciplo tuo filio di uſtraythn tiõis trigĩta argẽteis appᷣciati ſt:vt agden pᷣeipitarẽt aĩam tuã ĩ moꝛtẽ ſinecã. langonnt Et te qdẽ ꝑditiſſimi traditor᷑ tui pfi nötniit dia nõ latebat: qñ fcena ablutionis etiã coꝛõ ip̃o genuflexo ꝓcũbẽs:ma isntpes ſin Se wl i ledictos pedes ei veloces ad effũdẽ grſſictntn dũ ſanguinẽ tuñ ſctiſſimis manib⸗ taſaecii tuis attrectare:lauare⁊ ext᷑ gere di ⸗ natꝰes: Et extẽto collo adhuc ᷓ̃bu, — as o Tra ⁊ cinis:adhuc ſuꝑbia te ſu⸗ hnin pꝛa te eleuat:adhuc ĩpatiã te exagi⸗ tnobt tat: Intuere hůilitatj ⁊ mã ſuetudis . Pnün ſpeculũ dñm ieſũ xpᷣm vniuerſe crea⸗ dw loin ture factoꝛẽ tremẽdũ iudicẽ vluoꝛũ atq; moꝛtuoꝝ añ pedes hoĩs tradi⸗
Enangeliciſernionis
torſſui genua ĩcuruãtẽ. Diſce qꝛ mi Wat.jj⸗ tis ẽ ⁊ hũilis coꝛde:⁊ zůdee in ſn tua:erubeſce ĩ ĩpatiẽtiã tuã. hoc qͥʒ erat manſuetudinis tue dñe ieſu ꝙ ꝑfidũ illũ in cetn fratrũ palã detegere et confundere noluiſti: fed leniter admonitum accelerare iuſſi⸗ ſti quod garabat. In omnibus his nõ eſt auefſus furoꝛ eiꝰ a teꝛß egreſ⸗ ſus foꝛas ſatagehat circa freãns ma leficũ. Muõ cecidiſtið celo lucifer: Kſa.I4 q mãe oꝛiebarj ĩ ðlitijs ꝑadiſi? lo⸗ ⁵ rioſuſappuiſti:ciuiũ celi iociꝰꝛ⁊ ver bi dĩni ↄuiua.Quõ ð 7putatꝰ eſint᷑ filios tenebꝛaꝝꝰqͥ nutriebarꝭ in cro⸗ ceis:quomõ amplexatꝰ es ſtercoꝛa? Tũc clarificata ẽ familia tua chꝛiſte ĩ modũ ſocietatãgelice. Tũc demũ dĩniſſimi eloquij vbrima iundatiõe felir ↄuẽtꝰ ille ſacer ex oꝛe tuo pota⸗ tus ẽ. Siqdẽ coꝛruptꝰillevter foꝛas miſſus fuerat: quẽ huiꝰ limpidiſſimi liq̃ris ĩfuſide ſciebas ĩdignũ.
De diuerſiõe dñi ieſu ad locñ traditõiſ: ⁊ triſticia ibi dẽhabita: Wag. VII.
Ato añt charitati ⁊ patĩe ſa
d y lutari mandato:⁊ diſpoſito fribꝰ reg pẽis tui:ad locũ tra⸗
ditdi tuo notũ cñ ilł diuertiſti:ſciẽi oĩa q̃ vẽtura erãt ſuꝑ te. Ibi gĩe tue triſticiã quã ex ĩminẽte paſſiõe ſpõ/ te aſſũpſiſti:ſiẽ ⁊ cet᷑a q̃ paſſus es in auribꝰfratꝝ ꝓfiteri ñ erubuiſti dicẽſ:— Triſtj ẽ aĩa meavſq; ad moꝛtẽ. Po Wat⁊6 ſitj itaq; genubꝰ ꝓcidiſtiĩ faciẽ tuã oꝛãs ĩagonia ⁊ dicẽs: Ibba pĩ: mi pĩ ſi poſtibile ẽ trãſeat ame calix iſte Et anguſtias qͥdẽ coꝛdis tui certiſſi me indicahat ſudoꝛ ille ſãguineꝰqui dꝛõis tꝑe de ſctiſſima carne tua gut⸗ tatĩ vᷣcurrebat ĩ trã. ñatoꝛ dñe ie⸗ ſu xpᷣeꝛ vñ aĩe tue tů veheĩs triſti cia: vñ tãta ſudorꝭ anxietaſ:⁊ tã an⸗ ria ſupplicatio? Nonne volũtarium oĩno pꝛi ſacrificiũ obtuliſti:⁊ nihil ĩ⸗ uitꝰꝑtuliſti? Atiq; dñe. Irbitramur aũt ꝙ ⁊ h qͥ; ad ↄſolationẽ infirmo rum membꝛoꝝ tuoꝛum aſſumpſiſtu

4. Cox.6
ne foꝛte deſpet qͥs ſi caro infirma re ⸗ murmuret: vbi ad paſſionẽꝓmptus eſt pũs. Nimiꝝ⁊ vt maiort erga te amois* gratitudiĩs ſtimlos habe ⸗ remꝰhaturalẽ carnis infirmitatem:
hmõi indicijs in te exp̃ſſiſt qᷓbꝰ do⸗
ceremur:qꝛ vere lãguoꝛes nr̃os poꝛ taſti:⁊ nõ abſq; ſenfu ꝛpaſſi⸗ onñ ſentes ꝑcurriſti. Mõ enim illa vox carnis fuiſſe videt᷑ ñ ſpũs:ex eo
Watt.26 ꝙ ſbiũxiſti: Spũs quidẽ ꝓmptꝰ eſt
caro aũt infirma. M ꝓmptꝰem̃ fue⸗ rit ſpũs tuꝰbone ieſu ad paſſionem: euidẽter oñdiſti: qñ venientibꝰ vna cũ ꝓditoꝛe tuo viris ſanguinũ ⁊ q̃⸗ rẽtibꝰ aĩam tuã cũ laternis: facibꝰ⁊ armis ꝑ noctẽ: vltro occurriſti:⁊ ſi gno dato qð acceꝑãt a duce flagitij: teip̃m manifeſtaſti. Nã accedẽtem ad oſculũ ſctiſſimi oꝛis tui:cruẽtam beſtiã auerſatꝰ nõ es:ſed os in qͥ do lus inuẽtꝰ nõ ẽ: oꝛi qð abũdauit ma licia:dulciter apꝑplicuiſti. De traditide ieſu: Ca. VI nnocẽs agne dei: qͥd tibi et o h lupo ill i?Que ↄuẽtio chꝛi⸗
tãis tue erat dñe: vt oĩa illi exhibe ⸗ res qᷓ pꝛaui coꝛdis ꝑtinaciã emollire potuiſſent. Nã ⁊ veteris amicitie il iũ cõmonniſti dicẽſ: Amice ad qͥdve niſti? Et hoꝛroꝛe ſceleris ſui coꝛ im ⸗
ij ferire voluiſti cũ dicebas: Juda
pꝛ Luce 22. oſculo filiũ hois tradisꝰEt ecẽe phi⸗
liſtijm ſup te ſamſon. Mon illos abs te terruit qð in hoꝛa cõpꝛehẽſionis tue oĩpotẽti hꝛachio terre eos ailiſi⸗ ſti:nð quidẽ defenſiõis cauſa:ſed vt cognoſceret hñana pᷣſumptio: nihil ſe poſſe aduerſũ te niſi qᷓ;tũ ꝑmitte⸗ ret᷑ a te. Et qͥs audiat ſine gemitu qᷓ⸗ liter in illa hoꝛa homicidas man⸗
biiniecerũt:⁊ innocẽtes manꝰ tuas bone ieſu vinculis cõſtringentes te
a
ad inſtar latronis tumelioſe traxe rũt ad victimã. Sʒ nec tůc miſcðᷣiã tuã ſuꝑ inimicos tůuos diſtillare fa⸗ uus dillcedinis tue chꝛiſte ceſſauit.
ſti ad belial? Sʒ⁊ ß̊ benigni⸗
mõſuetiſſimũ nihil obloqntẽ:
Beati Anſelmi Speculũ
8
Mãx mutilatã a diſcipulo tuo auri⸗ culã inimici tãgẽs ſanaſti: ac defen⸗ ſoꝛis tui ʒelũ a leſiõe trahẽtiũ te cõ⸗ peſcuiſti. Waledictꝰfuroꝛ eoꝝ qꝛ ꝑ⸗ tinax:quẽ nec maieſtas miracli: nec pietas beneficij cõfringere potuit. De colaphis: ſputis ⁊ fla gellis: Laplm. DX. — Sncilio malignãtiũ aduer ⸗ c j ſus te põtificũ pñtatꝰ: ⁊ veri Atatẽ es put docuiſti ↄfeſſus: qᷓñ ð blaſphẽia adiudicatꝰes moꝛti. Zmãtiſſime dñe ieſu q̃nta illic ĩdi⸗ na oppꝛobꝛia a ꝓp̃a gẽte ptuliſti⸗ Sni tuũ honoꝛabilẽ ĩ quẽ deſide rãt ãgeli ꝓſpicere:qᷓ oẽs celos adim plet leticiã: quẽ depᷣcãt᷑ oẽs diuites pleb:polluti labij ſui ſputꝭĩqͥnaueft ſacrilegj mãibꝰ cecider̃t:velo oꝑuer̃t in deriſionẽ:⁊ te dñm vniuerſe crea⸗ ture tãqᷓ; pᷣuñ ↄtẽptibilẽ colaphiʒa ⸗ uerũt. Adhuc aũt ⁊ aĩaʒ tnã icircũ⸗ ciſo cani ðglutiẽdã tradider̃t. Vin ⸗ ctũ ſiqͥdẽ añ faciẽ pilati teꝑ⸗ duxer̃t:poſtulãtes ſupplicio crucis interimi te: qͥ pctĩ nõ noueras:⁊ vi rũ homicidã donari ſibi:agnñ lupoꝛ auꝝ luto poſtponẽtes. O idignũ et ifelix ↄcãbiũ. Et qͥdẽñ ißrabat ĩpiꝰ ille ꝑ inuidiã F fieri ĩ te:nec tñ abſti⸗ nuit temerarias a te manꝰ:ß repleuit amaritudie aĩaʒ tuã ſine cã. ludẽ dũ herodi te miſit: Illuſũ ̃̃cepit:nu dũ ĩ ↄſpectu irriſoꝛũ aſtare te iuſſit nec pepcit amariſſimtsvberibꝰ vir⸗ gineã carnẽ tuãdiuellere:plagaſpla gis:liuoꝛeſ liuoꝛibꝰ crudeir ifligẽs. De illuſiõe ieſu:Cg. X · o Electe puer dñi ði mei: qͥdtã ta amaritudie:qͥdtãta ↄfuſiõe di gnũ cõmiſeraſ?ꝓꝛſuſ nihil. Ego hõ
ꝑditꝰ totiꝰ ↄtritiõis:totiꝰ ↄfuſionis
tue tibi cauſa extiti. Ego vnã acer⸗ hã comedi:⁊ dẽtes tui obſtupuerũt:
qꝛ q̃ nõ rapuiſti tunc exoluebas. In Põ.6s.
oĩbꝰ his nõ ẽ ꝑfidoꝝ iudeoꝝ ſanata imptetaſ. Noiiſſime aũt in manꝰin⸗ circũciſoꝝ militũ deuolutꝰ es:moꝛte
iins/l p t ßi men
2.„ ugeguot iſ
n
nin derter vibit e di nm dabit nůnecpic nyut ei 1
po
rüter xerun
nẽ ſibi cr
igolgathu: uncũ felle ſtaſſet nolui wnteü:⁊d etbincwes
h dicchar peſtiunt oub
ſusquia c ptura ↄſi
ens vnꝰ
pleuit ace dabat eibi
eeum dir nis vocct henstuasc
nato cap
vnus milit
totinuo e Ince
3 cut
S Apla nemoꝛabi uigelici ſiAnẽd Kf hab

kurpiſſima ↄſumendus. Marũ erat ſacrilegis illis crucifigere te niſi pꝛiꝰ et ip̃i repleuiſſent illuſionibꝰ aiam tuã. Muid em̃ ð illis ait ſc̃tura:Et
n Watt. 26 ↄgreganerũt ad eñ vniůſum cohoꝛ⸗
donn ſi
io ine sanmm
ʒfapi — nsibenn ch
Aue 23. dicchat: Mater dimitte iiſis: qꝛ Joh. 5. ſciunt quid faciũt. Poſtea ſciẽs Je
tem in pᷣtoꝛium: ⁊ exuentes eñ veſti
mẽtis ſuis: induũt eñ tunica purpu rea:⁊ chlamydẽ coccineam circũde⸗
derunt ei: ⁊ plectẽtes coꝛonã de ſpi⸗ nis impoſuerũt capiti eius: ⁊ arũdi⸗ nem in dexterã eius ⁊ genu flexu il⸗ ludebãt ei dicentes:Zue rex iudeo⸗ rum: ⁊ dabãt ei alapas:⁊ expuentes
in eũ accipiebãt arundinẽ ⁊ pcutie⸗
bant caput eius. De cruqixione Jeſu:
T vRMn erũt ei:indue⸗
— rũt eñ veſtimẽtis ſuis: ⁊ du⸗ rerunt vt crucifigeretur baiu
antẽ ſibi crucẽ. Et perduxerũt illuʒ
fgolgatha:⁊ dabãt ei vinũ myrrhã ⸗ tum cũ felle mixtum bibere:⁊ cñ gu ⸗ ſtaſſet noluit bibere. Tũc crucifixe ⸗ runt e:⁊ duos latrones cũ eo:hinc et hinc:mediũ aũt ieſum. Jeſus aũt ne⸗
ſus:quia oĩa ↄſummata erãt: vt ſcri ptura ↄſũmaretdixit: Gitio. Et cur rens vnꝰ ex eis acceptã ſpongiã im ⸗ pleuit aceto:⁊ impoluit arundini:et dabat ei bibere. Cuʒ ergo accepiſſet acetum dixit:Cõðſũmatũ eſt. Et cla⸗
Xuẽ. a3. mãs vocc magna dirit. Mater ĩma
— Job. 5. nus tuas cõmẽdo ſpiritũ meũ: St in
öeie:lz] diidi mer t
5om u. Ego ni tr —. dcnolur cin
clinato capite emiſit ſpiritum. Tunc
vnus militũ lã cea latus eiꝰ aperuit: et ↄtinuo exiuit ſanguis ⁊ aqua. Incentiuum amoꝛis:
LKapln. XII.
Apgiſcere nůc aĩa mea: ⁊ex
cntere de puluere:⁊ contem⸗
plare attentius virum hunc
memio⁊abilẽ:quem ecce in ſpeculo
euãgelici ᷣmõis quaſi pᷣſentẽ intue⸗
ris. Attẽde aĩa mea:qͥs eſt iſte qui ĩ⸗ gredif habẽs imaginẽ quaſi regis:⁊
nihiominꝰ ſerui deſpectiſſimi ↄfuſio ne repletus.Coꝛonatꝰ incedit:; ipᷣa elus coꝛona cruciatꝰ eſt illi: ⁊ mille pũcturis ſpecioſã eius verticẽ diuui nerat. Regali purpura induit᷑: 5 po tius in ea deſpicit᷑ qᷓ; honoꝛat. Sce⸗ ptrũ in manu geſtat: ð eo ipᷣo caput eius reuerendũ ferit᷑. Tdoꝛãt coꝛã ipſo poſit in terra genubꝰ ⁊ regem cõclamãt: ⁊ ↄtinuo ad ↄſpuendum amabiles S eins ſubſiliũt:maxil las palmiſ ↄcutiũt:⁊ honoꝛabile col lum exhonoꝛãt. Aide aĩa mea:quõ per oĩa vir iſte coartat᷑ ⁊ ſpernitur. ub cruc onere doꝛſũ ĩcuruare iu⸗ ber̃: ⁊ ſuõ ipſiꝰpoꝛtare iqminiã. Ad locũ deductꝰſupplicij myrrha potat᷑ ⁊felle. In crucẽ ſßleuat᷑:⁊ dic Pa ter dimitte illiſ: qꝛ neſciũt qͥd faciũt. Qnalis eſt hic qui in oĩbus pꝛeſſu⸗ ris ſuis nec ſemel os ſuñ apernit: vt aut querele aut excuſatiõis aut com minatiõis aut maledictiõis vvbñ ad uerſus maledictos canes illos ꝓfer⸗ ret: It nouiſſime verbñ bñdictiõis quale a ſecho nõ eſt auditũ ſup inimi cos ſuos effudit. Quid viro man ſuetiꝰ? Quid benigniꝰ aĩa mea vidi ſti Adhuc aũt attentiꝰillũ intuere:
quia ⁊ grãdi admiratione ⁊ tenerri⸗
ma cõpaſſione dignꝰ apparet. Aide nudũ ⁊ verberibꝰ laceratũ:in medio latronũ cruci ignomẽoſe ferreis cla⸗ uis affixũ:aceto in cruce potatum:et poſt moꝛtẽ lã cea ĩ laterevulneratũ: et copioſos ſanguĩs riuos ex quinqʒ vulneribꝰ manuũ:pedũ ⁊ lateris ef fundentẽ. Fletũ deducite ocli mei:⁊
liqueſce aa mea igne cõpaſſiõis ſu⸗
er ↄtritiõe amabilis viri illiꝰ quẽ n tãta mã ſuetudine tãtis vides af⸗
fletũ doloꝛibꝰ.
De Soicite ĩ moꝛte: — Lapim. XIII. Tiã quidẽ infirma eius aĩa E mea vidiſti:⁊ miſerta es:nũc x maieſtatẽ eiꝰ attẽde ⁊ am⸗ plius miraberis. Quid em̃ ait ſcri⸗

ptura? A ſexta aũt hoꝛa tenebꝛe fa ⸗ cte ſuꝑ ſtvniuerſã terrã vſqʒ ad ho ⸗ ram nonã:⁊ obſcuratus eſt fol: ⁊ ve lum tẽpli ſciſſum eſt a ſummo vſqʒ deoꝛſum:⁊ t᷑ra mota eſt:⁊ petre ſcii⸗
ſe ſunt:⁊ monumenta aperta ſunt:et
multa coꝛpoꝛa ſ qui doꝛmie⸗ rãt ſurrexerũt. Qualis eſt hic quia celũ ⁊ terra cõpatiunt᷑ ei?cuiꝰ moꝛs moꝛtuosviuificat? Cognoſce anima mea cognoſce: h eſt dñs ieſus chꝛiſtꝰ ſaluatoꝛ tuus: vnigenitꝰ dei filiꝰ: ve rus deus:verus homo: qͥ ſolus ſub ſole ſine macula inuẽtus eſt: Et ecce
Eſa.ʒ. quõ cũ ſceleratis reputatꝰ eſt: ⁊ q̃ſi
vir lepꝛoſus:⁊ nouiſſimus viroꝛum eſtimatus eſt:Et tanqᷓ; aboꝛtiuũ qð ijcit᷑ a vulua:ſic ꝓiectus eſt ab vte ro matri ſue infelicis ſynagoge. Iſte foꝛmoſus p filijs hoĩm: qᷓ; defoꝛmis
Ibidem. p filijs hoim factꝰeſt? Siquidẽ vul⸗
neratus eſt ꝓpter iniquitates nr̃as: ⁊ attritꝰ eſt ꝓpter ſcelera noſtra: Et factꝰ ẽ holocauſtũ ſuauiſſimi odorſ ĩ ↄſpectu tuo pẽ eterne glie:vt auer⸗ teret indignationẽ tuã a nob:⁊ cõſe dere nos ſibi faceret in celeſtibus.
Depꝛecatio ad patrem: CLaplm. XIIII.
Eſpice dñe ſctẽ pater de ſan ⸗ ctuario tuo:⁊ ð excelſo cele ⸗ rũ habitaculo:⁊ intuere hãc facrdfanctã hoſtiã quam tibi offert magnꝰ põtifex noſter ſanctꝰpuer tu⸗ us dñs ieſus chꝛiſtꝰ ꝓ peccatis fra ⸗ trũ ſuoꝝ:⁊ eſto placabilis ſuꝑ multi⸗ tudinẽ malicie noſtre. Ecce vox ſan ⸗ guinis fratrj noſtri ieſu elamat ad te de cruce: Quid em̃ eſt dñe qð pen det ĩea? Pẽdet inqᷓ;: qꝛ pᷣterita q̃ſi pᷣſentia coꝛã te ſi. Cognoſce pater:
Beſi. 27. tunica filij tui veri ioſeph hec eſt: fe⸗
ra peſſima deuoꝛauit eum:⁊ ↄculca⸗ uit in furoꝛe ſuo veſtimentũ eius: et omnẽ decoꝛẽ illiꝰ reliquijs cru oꝛis inqjnauit:Et ecce quinq; ſciſſuras la mẽtabiles ĩ eo dereliquit. Vide dñe palliũ qð ĩ mann adultere generati⸗
eati&nſelmi Speculů
onis:id ẽ eptie meretric: pudicuſ
li inqᷓ; voci
ille adoleſcẽl reliqͥt:melioꝛẽeſtimãſ iacturã veſtimẽti: qᷓ; innocẽtie ſctẽ: magiſq; eligẽs ſpoliatꝰa carnis pal⸗ lio ĩ carcerẽ moꝛti ðᷣſcẽdere:q; ꝓmũ di glia adult ine voci acqeſcerẽ: Il⸗
q; eſſer doꝛmire cũ adultera.Etnũc dñe pĩ:ſcimꝰ qꝛ viuit filiꝰ tuꝰ:et ip̃e dñat᷑ in tota terra egypti: ĩmo ĩ om ni loco dominationis tue. Fductus em̃ ad imperiũ tuũ de carcere moꝛ⸗ tis ⁊ inferoꝝ:⁊ attonſus moꝛtalita⸗ tis comã:mutata veſte carniſ ĩ ĩmoꝛ talitatis decoꝛe refloꝛuit: ⁊ cũ glo⸗ ria ſuſcepiſti eũ. Subneruauit diri pharaonis imperiũ:⁊ cũ triũpho no bili virtute ꝓpꝛia celos penetrauit: Et ecce glia ⁊honoꝛe coꝛonatꝰ:ĩ der
tera maieſtatj tue aſſiſtit vultui tuo Heñ.⁊.
ꝓ nob: Frat᷑ eĩ ⁊ caro nf̃a eſt. filiꝰ pꝛo nobis debitũ
ſoluit: lm. XV. tzuc Eapn Shrnu
[— uinbivlbdmoere dbe⸗
iẽs factus eſt: nec recedant ab otulis tuis cicatrices vulnerũ eiꝰ in memineris quantã ſa⸗ tiſfactionẽ ꝓ pctĩs nñis abeo ſuſce⸗ perſ. Atinã dñe appẽdaſĩ ſtathera petã ña quibꝰ irã meruimꝰ:etcala⸗ mitatẽ quã paſſus ẽꝓ nob innocẽs filiꝰ tuꝰ:erte dñe b grauioꝛ appa ⸗ rebit:⁊ magis digna vt ꝑ ipſã effun das mißicoꝛdiã tuã ſuꝑ nos:qᷓ; ſint illa vt peccatj noſtris ↄtineas in ira mi dñe pater referat oĩs lingua de ſup⸗ abundãtia pietatj tue:q vnico filio coꝛdis tui nõ pepciſti:ßᷣꝓ nobis illũ tradidiſti ĩ moꝛtẽ: vt tãtũ tãq; fide lem aduocatum haberemus in celis coꝛam te. 8
S ſit fiius: Ca. XVI. du Ptibi dñe Jeſu foꝛtiſſime ʒe⸗ loteßqd gratiaꝝ:qd retribu ⸗
— —
dictũ eſt: Hec oĩa ůibi Watt. ꝓ. me dabo ſiꝓcidẽſ adoꝛauerł me:qð vti
ericoꝛdias tuas. Hratias tibi
nta paſſiõe diligẽ
tyeo qð eiblut zuenihi dat
nihi poſib muneris eſt toꝛde:tota textuawi tidignawe mwerniſi weapoſt pendete
hum
cre poſſů deſi uzimpfec gliola inſ opatus es ttoꝛioſeq tuo chꝛiſt matuon ſcõ laten rulner:t

euangelici ſernionis
tiõis digne retribuã ego homo pul⸗ nis ⁊ cinis ⁊ vile figmentum? Wuid enim pꝛo mea ſalute facere debuiſti et non feciſti? Ab imo pedisvſq; ad ſummũ verticis totum ĩ aqjs paſſio ⸗ nũ te dimerſiſti: vt me totũ de illis extraheres: et intrauerũt aque vſq; ud aĩam tuã:Mã ⁊ aĩam tuã ĩ moꝛ⸗ tẽ perdidiſti:vt aĩam meã pditã mi hi redderes: Et ecce duplici debito
me obligaſti: Mã ⁊ ꝓ eo qð dediſti:
et ꝓ eo qð mei cauſa ꝑdidiſti: debi⸗
toꝛ tibi ſũ: Et ꝓ mea quidẽ vita bis
a te mihi data: ſemel in creatiõe:ſe⸗ mel in redẽptione:quid magis inſte tibi reddã qᷓ; ipſaʒ: nõ habeo: ꝓ tua autẽ pꝛecioſa aĩa ita ↄtribulata:qͥd ab hoĩe digne rependi poſſit nõ ĩue⸗ nio. Mã ſi celũ et terrã ⁊ oẽm oꝛna ⸗ t̃ eoꝝ ꝓ ea repẽdere poſſẽ:certe nec ſic vſq; ad mẽſurã ðbiti nlłatenꝰ at ⸗ tĩgerẽ. At aũt id ip̃m ⁊ qð debeo ⁊ mihi poſſibile ẽ tibi dñe ret᷑buã: tui muneris eſt. Diligẽdꝰ mihi es toto coꝛde:tota aĩa:tota mẽte:tota vtu⸗ te:⁊ tua mihi ſeq̃nda veſtigia qͥ mo⸗ ri dignatꝰes pꝛo me.Et quõ fiet iſtð in me: niſi per te? Adhereat anima mea poſt te:quia tota virtus eius de pendet exte. hHumilis petitio ad filiũ: Caphin. XVII.
T nũc dñe ieſu redẽptoꝛ me⸗
us te vt veꝝ deñ adoꝛo:in te credo: in te ſpero: ⁊ quibus poſſũ deſiderijs ad te ſuſpiro: Adiu ua impfectionẽ meã:ad tue paſſiõis glioſa inſignia in quibꝰ ſalutẽ meã opatus es:tot me inclino. Tue vi⸗ ctoꝛioſe crutis regale vexillũ ĩ noĩe tuo chꝛiſte adoꝛo:tu ſpineũ diade⸗ ma:tuo rubẽtes fanguĩe clauos:tuo ſctõ lateri ĩpꝛeſſq ĩimẽſã lanceã: tua vulnera: tuũ ſanguinẽ: tuã moꝛtẽ: tuã ſepulturã:tuã victoꝛioſã reſur⸗ rectionẽ ⁊ gloꝛificationẽ chꝛiſte ſup plex adoꝛo ⁊ gloꝛifico. Odoꝛ enim vite mihi ſpirat ĩ oĩbꝰ his: hoꝝ vi⸗
uifico odoꝛe ſpiritũ meñ dñe a pec⸗ eati moꝛte reſuſcita. Poꝝ virtute ab aſtutijs ſathane me cuſtodi:meq; cõ foꝛta: vt et iugũ madãtoꝛũ tuoꝛum ſuaue mihi fiat:⁊ onus crucis quod poſt te baiulare me iubes: humeris anime mee leue ſit atq; poꝛtabile. Que eſt eqᷓ foꝛtitudo mea:vt iuxta Pꝛeceptum tuum mundi pꝛeſſuras tam multiplices antmo inuicto ſuſti neam? Nũquid pedes mei tanqᷓ; cer noꝛuz: vt te velociter currentem per ſpinas ⁊ confraga paſſionum conſe⸗ quivaleam? Bed audi queſo vocem meam ⁊ inclina ſuper me famulũ tu⸗ um ſuauem illam crucem:que lignũ vite eſt: his qui appꝛchenderint eã: vt⁊ ſpiritu currã alacriter. Poꝛta ⸗ bo infatigabiliter eam que ab inimt cis eſt crucem poſt te: lam inqᷓ; di⸗ uiniſſimam crucem humeris meis im pone:cuius latitudo eſt charitas fu⸗ per omnem creaturam ſe extendens: cuius longitudo eternitas:cuiꝰ ſub⸗ limitas omnipotentia:cuius pꝛofũ ⸗ ditas inſcrutahilis fapientia eſt. Cõ fige illi manus meas ⁊ pedes meos: et totam foꝛmam paſſiòis tueme fa⸗ mulũ tuum indue. Pa mihi obſecro continere ab— carnis que odi ſti:⁊ facere iuiticiã quã dilexiſti: et invtroq; tuam querens gloꝛiã:⁊ ſi⸗ niſtram quidem meam clauo tempe ranitie: dexteram vero clauo iuſti⸗
ccie in illa ſublimi cruce confixam ar/ bitraboꝛ. Da menti mee iugiter me⸗
ditari in lege tua: ⁊ omnem cogita ⸗ tum meum iactare in te: et derterum pedem meum eidem ligno vite pꝛu⸗
dentie clauo affige. Da vt miniſtrã
ſpiritꝰ mei ſenſuãlitatẽ: nee eneruet pꝛeſentis vite infelir felicitas: nec
conturbet perẽnis vite pꝛemia felix
infelicitas: ⁊ ſiniſter quoq; pes me⸗ us foꝛtitudinis ckauo in cruce tene⸗ bitur. t antẽ ⁊ ſpinarũ capitis tui aliqua in me ſilitudo appareat: det᷑ obſecro mẽti mee ⁊ ſalubꝛis peniten tie ↄpũctio:⁊ aliene miß̃ie cõpaſſioꝛ

et ſtimulus ʒeli emulantis qð rectũ eſt coꝛã te:⁊ ad te ↄuertar in erũna mea: dñ triplex mihi configit᷑ ſpina. Libet vt ⁊ ſpongiã ꝑ arundinẽ oꝛi meo poꝛrigaſ: ⁊ aceti amaritudinem guſtui meo adhibeaſ. Libetvt ꝑ ſcri⸗
pturas tuas rõni mee ↄferaſguſtare
et videre quõ floꝛens hic mñũdus tã qᷓ; ſpõgia inanis eſt: ⁊ oĩs ↄcupiſcẽ ⸗ tia eius aceto anarioꝛ. Ita pater in me fiat vt calix iſte babylðis aureus inebꝛiãs oẽm frã:nec inani me ſplẽ
doꝛe ſeducat:nec falſa dulcedine in
ebꝛiet: quemadmodũ eos qui tene⸗ hꝛas lucẽ ⁊ lucẽ tenebꝛas: amarum dulce:dulce amarũ arbitrant᷑. Vi. nũ cũ felle mixtũ ſuſpectũ eſt mihi pꝛo eo ꝙ tu ex eo bibere no⸗ luiſti:foꝛte qꝛ nimiã acerbitatẽ inui die ⁊ nequitie crucifixoꝝ tuoꝝ indi⸗ bat. Tue quoq; viuifice moꝛti fa⸗ mulũ tuũ cõfigura: faciens in me vt moꝛiar quidẽ peccato fᷣm carnẽ: vi⸗ uam añt iuſticie vᷣm ſpiritũ. At aũt integrã crucifixi imaginẽ poꝛtare me gloꝛier:illud quoq; qð poſt moꝛteʒ tuõ inſatiabilis malicia iudeoꝝ im⸗ pioꝝ ĩ te exercuit:hãc in me ſimilitu⸗ dinẽ expꝛime. Vulneret coꝛ meñ vi⸗ uus ⁊ efficax ſermo tuus ⁊ penetra ⸗ bilioꝛ omni lãcea acutiſſima:⁊ ꝑtin gẽs vſq; ad interioꝛa aĩe mee: ꝓdu⸗ cat ex ea tanqᷓ; a dextro latere meo vice ſanguinis ⁊ aque amoꝛẽ tuum dñe ⁊ frãtrũ meoꝝ. oſtremo⁊ mñ da ſyndone pꝛime ſtole ſpiritũ me innolue:in qua requieſcã ingrediẽs ad te in locũ tabernaculi admirabi lis: ⁊ abſcõdas me donec pertranſe⸗ at furoꝛ tuus.„ De reſurrectiõe: L. XVM Je añt tertio poſt diem labo d h ris:poſt diẽ ſimplicis gloꝛie
mane pꝛima ſabbati ꝑpetui:
inter filios tuos me indignũ reſuſci ta:vt in carne mea videã claritatem tuam:⁊ adimplear leticia vuitꝰ tui. V ſaluatoꝛ meus ⁊ deus meus:veni
at: veniat oꝛo tẽpus: vt qð nñc cre ⸗
Beati
inſelmi
do:reuelatis tandẽ oculis aſpiciam: qð nñc ſpero⁊ a longe ſalutòꝛappꝛe hendã:qð nũc ꝓ viribus meis deli⸗
dero: vlniſ anime mee amplectar ac deoſculer ⁊ in amoꝛis tui abyſſo to⸗
tus abſoꝛbear:O ſaluatoꝛ meꝰ⁊ de⸗ us meus. Sed nũc interim benedic
aĩa mea ſaluatoꝛem tuũ:⁊ magnifi⸗ ca nomẽ eiꝰ qð eſt ſanctũ: ⁊ ſancti
ſimis delitijs plenũ.
Dꝛatio ad patrem ⁊ filiũ Lg. XIN.
ſpiritũſanctũ: et P M et ſuauis es do⸗
o mine ieſu anime querentite;
Peſu redemptoꝛ captiuoꝛum ſaluatoꝛ perditoꝛum: ſpes exulum:
laboꝛantium foꝛtitudo: anguſtiati ſpiritus latitudo: anime lach?ymo⸗
ſe ⁊ poſt te in ſudoꝛe currentis dul⸗ ce ſolatiũ ⁊ ſuaue refrigeriũ: coꝛo/ na trumphantiũ:vnica merces ⁊ le⸗ ticia omniũ ſupernoꝝ ciuiũ: vberri⸗
me fons omniũ gratiaꝝ: inclita pꝛo ⸗
les ſummi dei. Sũme deus:te bene⸗ dicant omnia que in celo ſunt ſurſũ et que ĩ terra deoꝛſum: qꝛ magnꝰ es tu ⁊ magnũ nomen tuũ. ĩmarceſ⸗ ſibilis decoꝛ dei excelſi: et puriſſima claritas lucis eterne: vita omnẽvitã viuificans:lux om̃e lumẽ illuminãs et conſeruans in ꝑpetuo ſplendoꝛe: mille millena milia luminũ fulgẽtia ante thꝛonũ diuinitatis tue a pꝛime⸗ no diluculo. D eternũ ⁊ inceſſabile clarum ⁊ dulce pꝛofluuiñ fontis ab⸗ ſconditi ab oculis noſtris: qui ſolus oꝛtum neſcit: fundo caret: circũſcri⸗
ptionis terminũ nõ habet:nihil per⸗
turbationis admittit: Eructauit te
coꝛ dei altiſſimi de ſue p:ofunditat
impenetrabili abyſſo: vita vitã: lux lucẽ:deus deũ:eternus eternũ: imẽ⸗ ſus immenſum: ac per omnia ſibi
coequalemi⁊ de plenitudine tua om nes accepimus. Te enim largiſſime
ſons omnis boni ſeptemplicis gra⸗
tie pꝛecioſum lumen: e inqᷓ; pijſſi⸗ me ſpiritus depꝛecoꝛ: vt ſi qus pꝛo
ſiin

upnin ſoryturtih pe on
nminece 3. temn lu“
punpl nLeinq nptquß
dominicis intellecta ꝑ laſciuiam car
nis neglexi: tua me viſitatione illu⸗ tſtrare digneris:quibus ea decẽter et
mihi neceſſi erenenmein erro ris per te miſericoꝛdi
per te quẽ in ienes o huius vite pe⸗ lago in auxilium aduocaui:ſine nau fragio ad optatum perennis requi- eilitus ꝑducar. Te itaq; pater cle mẽtiſſime peto vt qui mẽ pꝛimitus creaſti:per paſſionẽ vnigeniti tui re ⸗ creaſti:quicqd ad laudein tuam ꝑti⸗ net:me cogitare facias ⁊ amare. Sʒ quia fragilis ſum:nec poſſuʒ pficere:
ſedula tamẽ deuotione cõcedas me
ſtudere:vt redẽptionis ac ſaluatiõis tne gratiam cõſequar: Et quicquid
deinceps operis agã:ex tua ⁊ per tu⸗ am ⁊ in tua gratia ad laudem tuam totum ꝑuenire facias:meq; deinceps tuere a peccatis:⁊ in bonis operibus
validioꝛẽ eſſe pꝛecipias: ⁊ vt qᷓ;diu
in hoc coꝛpuſculo viuã:aliquid ſer/
uitij tibi ſemper exhibeam: Poſt exi
tum vero anime mee a coꝛpoꝛe:veni/ am omnium peccatoꝛum conſequi:⁊
vitam eternam me percipere conce⸗
das: Per eum qui tecum viuit ⁊ re⸗
gnat per oĩa ſecula ſeculoꝝ. Imen.
Beati Anſelmi Liber qui ſpeculum euãgelici ſermo⸗ inſcribitur:explicit. Eiuſdem Beati Anſelmi
—
„
in homeliã euangelij ſctm lucã: Intrauit ieſusin qð⸗ dam cſtellum: pꝛefatio,
trauit
ieſus in quoddã ca⸗ ttellũ. Enid ad glo rrioſam dei genitricẽ lectio iſta ꝑtineat:vt
5 feſtiuitate eius legatur: pleriq; ſo
lẽt querere: nde quid ego ſentirẽ: —
euangelii ſcqm fragllitate mea in veritate maieſta⸗ tis tue minus UeP ⁊ in pᷣceptis
ã cõſequar:vt
er alia multa. Eſt iu da:⁊ eſt leo qui circũit querens quẽ
in conuentu fratrũ pꝛout potui vnl gariter iam plus expoſui. Et quia quod dixi auditoꝛibus placuit:dicta litteris mandare:⁊ ab eiſdẽ dominis abbatibꝰ guilhelmo viſcanẽſi: arnol pho tvarnenfiiuſſus: imo coactꝰ ſů. Að ideo dixi: vt expoſitiũcuia iſta tanq; ap̃ſumptuoſo edita nõ diſpli ceat:qm̃ nõ pᷣſumptio:ſed obedien⸗ tia edidit. Jam nůc ergo expoſitiun culã iſtam ſalua fide ac ſine pꝛeiudi cio melioꝛie:ad laudẽ eiuſdẽ virgi⸗ nis et matris Jeſu humiliter ſcribe⸗ re aggrediar.
Erpiicit pꝛefatio. Millo tpe: Intrauit Jeſus ĩ
lucam
8
uoddã caſeilum:⁊ mulier Adi.s
quedã martha noĩe excepit illum in domñ ſuam.
Homelig lectionis eiuſdẽ
beati Anſelmi. NM ſcriptura ſacra res vna et eadem multotiens inueni ⸗ tur diuerſa ſignificare: ſicut leõhedus:ignis:aqũa: vel etiõ ſol: leo de tribu iu
denoꝛet. Eſt hedus emiſſariꝰ qͥ pec⸗ cata noſtra poꝛtauit: eſt hedꝰ a ſini ſtris qui damnnat᷑. Eſt ignis quẽ do minus miſit in terram ⁊ quem vult vt ardeat: eſt ignis qui ſuꝑ impios cadit vt nõ videãt ſolem. Eſt aqua cuius flumina fluũt de vẽtre cre
tis:eſt aqua cuiꝰ temp eſtas nos de⸗ mergit. Eſt ſol iuſticie qui nos illu⸗ minare ſoler eſt ſol qui nos vꝛit per diem. Licet ergo caſtellũ als malũ ſi
gnificet:vt illud de quo dicit᷑: Ite in
caitellũ:vbi ⁊ qð addit᷑qð ↄtra vos
eſt:plane manifeſtat qͥd ſignificet:tñ hoc caſtellũ in qð intrauit Jeſus:ſin
gularẽ intemeratã vᷣgine einſdẽ Je⸗ ſu genitricẽ ſalua ſcripturau regnis per ſimilitudinẽ accipimꝰ. Waſtellũ em̃ dicit quelibetturris ⁊ murus in circuitu eius. Mue duo ſeſe inuicem defendunt:ita vt hoſtes ꝑ murũ ab
x

arce: ⁊ a muro per arcẽ arceantur. Hmõi caſtello nõ incongrue virgo maria aſſimilat:quõ virginitas mẽ tis et coꝛpoꝛis: quaſi murus ita vn ⸗ diq; vallauit: vt nullus vnq; libidi ni eſſet ad eã acceſſus:nec ſenſus eiꝰ aliqua coꝛrũ perenẽ iliecebꝛa. Et qa virginitatẽ cũ libido nõ Poſſit: ſolet impugnare ſuꝑbia: eſt in eadẽ virgi ne turris huniilitatis:q a muro vir⸗ initat? oẽm repellit ſupbiã: Et qͥa huuuate cũ ſupbia nõ poſſit:ſolet ĩ⸗ pngnare libidò: murus virginitatis a turre humihtatis oẽm repellit libi dinẽ. Itaq; duo:murꝰ videlʒ vir⸗ gnitatis ⁊ turris humilitatis ab al⸗ terutro mununt᷑:vt nunqᷓ; in humi⸗ li virgine fuerit nec ſuꝑba virgini ⸗ tas: nec inquinata humilitas: ß ſem per in eadẽ ꝑmanſerit et humit vir⸗ ginitas ⁊ virginalis humilitas. M⸗ uis aũt qð dicit᷑ ita verũ ſit vt nihil verius fides chꝛiſtiana credere poſ⸗ ſit: ponamus tñ aliqua de euange⸗ lio virginitatis eius ⁊ humilitatꝭ te⸗ ſtimonia. Quippe cũ ab angelo fili us ei pꝛomitteret᷑: reſpõdit: Quð fiet iſtud qm̃ virũ nõ cognoſco? Ii euilibet virgini deſpõſate in aĩo ſuo diſponẽti nubere diceret᷑:filiũ habe⸗ bis:nõ miraretur neq; interrogaret quõ iſtud fieret: vtpote q̃ ſe deſpon ſatã ⁊ in ꝓximo nupturã ſciret: eta viro grauidari vſu nature ſperaret: añt nõ ĩmerito mirata ẽ:⁊ quõ fi⸗ eret qð ꝓmittebat ſciſcitata:qm̃ qᷓ;⸗ niſ deſpõſatã:tñ ſe nũq; nupturã ne viꝝ cogniturã certiſſime ſciebat. Hec de virginitate. De hũilitate vᷣo dicendũ eſt: qð cũ ab angelo ſaluta- ret⁊⁊ mater deieligeret᷑: quõ fiset ſalua virginitate:cui tĩ timebqt do cerei:⁊ henedicta ſuꝑ om̃es mlieres pꝛedicaretur:reſpõdit:Ecce ancilla
Ibidem. dñi. Et ĩ alio loco: Euia reſperit hu Stð militatẽ ancille ſue. O ſublimis vir⸗
go mater dei:W mater humilis an ⸗ cilla dei. Quid ſublimiꝰ eſſe poſſet? quid humilius de ſe ſentire poſſet?
Beati Anſelmi homelia
Sñt qui eaſtellũ hoc magdalũ fuiſſe arbitrant᷑:a quo maria nagdalena cognominat᷑. Eð ſi verũ eſt: pdicte interp ꝛetationi famulat. Wagdalũ enim turris dici᷑:⁊ humilitati cõpa⸗ ratur. Hie vero nõ nominat ſed tan⸗ tum quoddam dicit᷑: qð indiſcuſſu pᷣrerire nõ debemus. E noddã:id eſt ſingulare caſteliũ fuit virgo maria. Muis em̃⁊ multe alie murũ virgini⸗ tatis habeantꝛ⁊ turrim humilitãtis: id eſt ⁊ virgines ſint ⁊ humiles: tñ ſalua virginitate:matres eſſe nõ poſ ſũt: neq; füios generare:qð iſta ſola fecit: Et ideo caſtellũ hᷣ merito qð ⸗ dã: id ẽ ſingulare dicit᷑:quia iſta ſin ⸗ gularit᷑ ⁊ mater futt ⁊ virgo:qð nul la alia eſſe potuit vel poterit. Aeruʒ concedamus aliquã ⁊ matrem eſſe⁊ virginẽ:qᷓ;uis ſit impoſſibilc:Etiam ſic virgo maria ſingularis erit: qnia vnicum dei filium genuit: qui ſicut eſt vnicus vnico patri: ita eſt vnicꝰ
vnice matri: It ideo etiã ſi virgo pa
riat:nulla vel eundẽ vel talẽ genera bit aliũ. Eſt ꝗ caſtellũ quoddam in qð intrauit ieſus:poꝛta vero p quaʒ itrauit:eſt fides. Quia em̃ credidit: ꝑfecta funt a domino ei que ab ange
o dicta ſunt: ficut ait ad eã heliʒa⸗ bet. Mec quia ieſus intrauit caſtel⸗ lum hoc: violatũ eſt: Jeſus enim ſal ⸗ uat non violat: cõfracta ſolidat: nõ confringit ſolida: Secundũ nomen eius ita ⁊ opus eius. Et mulier que⸗
dam martha nomiĩe ercepit eñ in do ⸗
mũ ſuã: ⁊ huic erat ſoꝛoꝛ nomĩe ma ⸗ ria. Due iſte ſoꝛoꝛes ſicut patres ſan cti pleniſſime nobis erpoſuerũt:duaſ in fancta ecclia vitas deſignãt:mar⸗ tha ſcʒ actiuã:maria cõtemplatiuã. Iſta laboꝛat ad exihibenda indigen ti omnia hũ anitatis officia: illa va⸗ cat ⁊ videt quoniã deus eſt. ſta cir⸗ ca exterioꝛa occupaf᷑: illa interioꝛa contemplat᷑. Sicut ein mater dei eſt ſingularis:ita⁊ iſtarũ vitarũ effectꝰ quaꝝ iſte ſoꝛoꝛes typũ tenẽt:in ea ex titit ſingularis. Nunqᷓ; in aliqᷓ̃ perſo
6
iigentẽ:non vt pothus ſiolace alu niſericoꝛdie etmnwis fuei.ſtar wñ vifl ne vł eti uit:ſitictẽ funtiã ⁊ i etbalne ſndofeqᷓ
c Warth
niniſterũ. lin crcere ct Staba cInterh neratcũ f wdiſ ſu itmultos ideret. T utes 1me ʒoſceret: ktüna niie ſpuſyi

euangelii ſcᷣm lucam
ns: ĩmo ĩ oĩbus ſie martha opata ẽ: nũqᷓ; alias ſic maria ↄtẽplatiõni va⸗ cauit: Mũq; illa vel ꝗ alias qð ſuñ ⁊
ſic erhibuit. Cñ martham vel martiã
dicoꝛeoꝝ ſignificata ĩtelligo. Sed iã videamꝰactionẽ huiꝰ marthe:deĩde eonijciamꝰ cõtẽplationẽ huiꝰmarie: Et vt planius id faciamus:quid alij per marthã operanf: ⁊ quid eſt iſta opata:cõferamus. Alij hoſpitẽ quẽ ⸗ libet in domo ſua ſuſcipiũt: iſta non quẽlibet ſed ꝓpꝛiũ dei filiũ: qui nõ habet vbi caput reclinet:non in do⸗ mo:ſed in vtero ſuſcepit: Alij nudũ quẽlibet veſte mutabili atq; coꝛru⸗ ptibili vñlibet cõpoſita operiũt: il⸗ la verbũ dei in eadẽ virginea carne invnitate ꝑſone aſſumpſit:qᷓ ſine fine incõmutabilis atqʒ incoꝛruptibilis permanet. Ilij quẽlibet eſuriẽtem ⁊ ſitientẽ cibo vel potu exterioꝛi refici nnt:iſta deũ ⁊ hominẽ humanitus in ⸗ digentẽ: non ſolũ exterioꝛibus cibis vel potibus pauit: verũetiã interioꝛi ſuo lacte aluit. Et vt bꝛeuiter illa ſex miſericoꝛdie opa ꝑcurramꝰ:qͥ cũ vni ex minimis ſuis fiũt: deꝰ ſibi faeta eõ fitet᷑. Iſta nð quẽlibet ex minis:ß ſũ mũñ ði filiũ hoſpitẽ ſuſcepit:nudũ car ne vł etiã pᷓms oꝑuit:eſurientẽ pa⸗
laphiʒari erucifigi:moꝛi:ſepeliri.ei
et congruit qð dã: WMartha marths. ſollicita es ⁊ turbart erga pinria.Meuce.xo. mo o dubitat ꝙ btã maria filiũ ſu⸗ umvellet liberari de ol tribulatiõe:⁊
ſeip̃aʒ in pturbatiõe adiuuari a diui⸗ nitate: quã eidem filio ſuo ineſſe ſcie
bat per thooꝛiã eſt pars marie:
Hoc eſt qð martha ↄquerit᷑ ꝙ eã ſo
roꝛ reliquerit ſolã miniſtrare:⁊ eins auxilium in miniſterio flagitat.Hec
de parte marthe. Moꝛro de ꝑte ma⸗
rie que optima pꝛedicat᷑:qᷓ;ta vel qᷓ⸗
lis in beata maria fuerit: quis digne loquatur? Si talis eſtvt diximus:im
mo qꝛ melioꝛ eſt quã diximꝰ in hea⸗
ta maria: pars marthe qᷓ tamẽa dño
nõð laudat᷑:ſed tñ nð vituperat᷑: qᷓlis
eſt ꝑs quã optimã maria elegit q̃ ſic laudat᷑ vt ab ea non auferri dicat?
Oqᷓ; magna mltitudo dulcedis dei
fuit ĩ beata virgine: qñ ſpirituſſctũs
ſuꝑ eã venit:⁊ virtꝰ altiſſimi obum⸗ bꝛauit ei:⁊ de eodẽ ſpũ ſctõ ↄcepit. Quid de deo nõ ſapiebat in qᷓ ſapia
dei latebat: ⁊ in cuius vtero coꝛpus
ſibi aptabat? Chꝛiſtꝰeſt:vt ait apłlus 1.corſ.x dei virtꝰ⁊ dei ſapĩa.⁊ in eo ſunt oẽsCol.⁊. theſauri ſapĩe ⁊ ſcĩe abſconditi:xpᷣs
ati deinvtꝰ ⁊ dei ſapia
uit: ſitiẽtẽ jacte potauit: infirmũ ꝑin ⁊ oẽs theſauri japie ⁊ ſcĩe in maria. fantiã ⁊ iacentẽ non ſolũ viſitauit: ßᷣ hec nõ tm̃ ad pedes ðᷣ etiã ad caput etiz balneãdo:fonẽdoꝛliniendo: ge dñi ſedẽs:audiebat verbũ ex oꝛe eiꝰ. ſtando freq̃ntauit: vt merito de eg di hec ↄſeruabat o ĩa vᷣba angeloꝛum cat᷑: Wartha ſatagebat circa freqns paſtoꝝ: magoꝛũ:necnon ipſiꝰ filij ſui miniſteriũ. Cõprehẽſoꝝ⁊ crucifixo q ¶ ↄferẽs in coꝛde ſuo. Nemo vnqᷓ; ſiẽ nin carcere poſito afuttneut ſcrip 2 ẽ dñs. Inebꝛi — eſt: Stabat iuxta crucem ieſu mater abat̃ ab vhertate domꝰ dei:⁊ toꝛrẽteqꝑʒ.ʒ. —*ei. Inter hec aũt turbabaf ⁊ ſollic voluptatꝭ ſue potabat. Necm x anö 8 u delgien ta erat cũ fugerer ĩ egyptũ a facie he apð eñ:ĩmo ĩitra eã erat fons vite:de — rodiſte ſuũ talẽ filiũ adeo pſeqba: qͥ manabat tãta ꝑfectio vtriuſq; vi⸗ —. Hatth. 2 vt multos ſuſpecte etatis pueros oc te. Circa plurĩa vt martha occupaba cideret. Turbabaf cuʒ iudeos inſidi tur: circa vnũ vt maria delectabai: antes ⁊ moꝛtẽ ei inferre moliẽtes co/ qꝛvnũ ẽ neceſſariũ:plurĩa auferunt᷑: uunn gnoſceret:Ad vltimũ turbata ẽ val/ vnñ maner. Singir igit᷑ ꝑtẽ marthe atcinntei de⁊ iuxta ſpmeonis vocẽ:ſuã ipſius negit:ſingulr optimã ꝓtẽ mrie eie nicinuce.2. aiam ptranſiht gladticüvidererſuũ girthpe martbeet aufert Jã em̃ nõ — talẽ fiſiũ cõpꝛehẽdi ligari:flagellari: erit ſollicitavt mĩſtret ei ſicut puero: W cõſpui:ſpinis coꝛonari:derideri:co/ cui oẽs oꝛdies angeloꝝ, ₰
winulin

Romas.
in egyptũ cum eo a facie herodis:qa ipſa aſcendit in celum:⁊ herodes de
cendit ad in infernum a facie eius.
Fem non turbabit᷑ erga plurĩa que ecerunt ſuo filio indei: quia omnia ſublecta ſunt ei. Jam filius marie a ludeis vł militibꝰ nõ flagllabit᷑ nec
6 occider᷑: qꝛ xp̃s ex moꝛtuis reſurgẽs
iõ nõ moꝛit᷑:moꝛs illi vltra nõ dña⸗ bitur. Pars ergo marthe ei aufert᷑: ſed hono ſuo:pars vero marie ei per ficitur: que non auferet᷑ ab ea. Cxal⸗ tata eſt enim ſuꝑ choꝛos angeloꝛuʒ: repletum eſt in bonis deſideriũ ſuũ:
videt deum facie ad faciem ſicnti eſt: gaudet cum filio in eternum: hec eſt
pars optima que non anferet᷑ ab ea: cutus ⁊ nos participes ſimns ⁊ me ⸗
rritis ⁊ pꝛecibꝰ eius: Mer ieſum chꝛi⸗ ſtum filium eius qui viuit et regnat eum deo patre invnitate ſpiritus ſan
cti per omnia ſecula ſeculoꝝ: Amen.
Veati Anſelmi homelia euangelij ſcõᷣm lucam:In⸗ trauit ieſũs ⁊c̃.explicit. Capituloꝛum libꝛi deex⸗ cellentig virginis marię be ati Inſelmi annotatio. Ca.] Mæ maria excellit om̃es cre
aturas. De oꝛigine virginis marie. De annunciatione.
14 ih De amoꝛe virginis ad filiũ. v
De cõpaſſione pꝛo filio cru⸗ ccifixo. v Degaudio reſurrectionis. vij S marie ĩ filij aſcẽ⸗ ione.
viij De gloꝛia aſſumptionis be⸗
ate marie virginis.
ir MQuantuʒ pꝛoflitbeata vir⸗
o creature humane. x uantum pꝛofuit omni cre ature pꝛeter humanam.
xſ dDe eo em ali modo.
xrij Dꝛatio ad beatam virginẽ.
Beati Anſelmi Liber
domino. Jam mon turbabit᷑ fugiẽs
Beati Anſelmi gxchiepi⸗ ſcopi cantuarienſis Liber de excellẽtia gloꝛioſiſſime virginis marię Incipit. marig excelli om̃es cre aturas:Capitulum I.
— Zoperemi
* nentem omni quod poſt hominem deum creatũ
eſt: excellentiam beate
mãtris dẽi quomodocunq; ⁊ ſaltem lippienti oculo coꝛdis comtemplari anhelans:⁊ cõtemplando quod mi⸗ hi inde tapere conceditur:ad cõmu ⸗ nem noticiam pꝛoferre deſiderans:
—
hoꝛreo peccatoꝛum quibus pꝛemoꝛ
enoꝛmitatem: ⁊ valde timeo ne mihi tam alta petenti:mox obijciatur hot
acre ſeripture dictum: Tollaturim/ꝑ pius ne videat gloꝛiam dei: Aerum 0⸗
cum recogito ſanctum filium eius ob hoc vt peccatis hominum mederet᷑ factũ eſſe filium eius: non nihil ſpei concipio: quod vel parum concipiẽ⸗ di de ſublimitate tante matris: dei ſcilicet genitricis: omniumq; tam an geloꝛuʒ qᷓ; hominum regina: ſciens videlicet illam magis pꝛopter peeca toꝛes qᷓ; pꝛopter iuſtos eſſe factam
dei matrem. Vicit enim ipſe bonus Wattb.⸗
filius eius: ſe non veniſſe vocare in ⸗ ſtos:ſed peccatoꝛes. Apoſtolꝰ quo/ q; teſtatur ꝙ chꝛiſtus in hunc vene ⸗
rit mundum peccatoꝛes ſaluos face /i. Tio.1
re: quoꝛum ſe fatetur pꝛimum eſſe. Si igitur ipſa pꝛopter peccatoꝛes: ſcilicet ꝓpter me meiq; imiles facta eſt dei mater: quomodo immanitas peccatoꝛum meoꝛum cogere poterit deſperare veniã eoꝛum:cum tam in effabile honñ ſit facrũ ex ea ob cura ⸗ tionẽ eoꝛũ? At ipᷣa curatio ad quos efficatius aut in quibus miſericoꝛdius operabitur:qᷓ; in illis a quibus tantũ bonum amatur:am⸗ plectitur ⁊ veneratur? Excitemus ð
—
ſpilis v De oꝛ
5 64

mentem noſtram o fratres: et eni⸗ tamur qᷓ;tum poſſumꝰ: vt in celſi⸗ tudinem tante virginis attẽdamꝰ: ⁊q̃ nobis miſeratio filij eiꝰ reuela⸗ re dignata fuerit: ꝑꝛo laude eiꝰ ꝓ⸗ lata ruminemus.Frit eĩ foꝛtaſſis hocipſum optare nobis cauſa non parue ſalutis:et ſauciatis ex vitio ⸗ rum punctionibus animis medici na ſalubꝛis.Quð nanq; fieri põt: vt ex memoꝛia laudis eius:ſalus non pueniat peccatoꝛũ:euius vte rus factꝰeſt via ad ſanandũ pecca ⸗ toꝛes veniẽti ſaluatoꝛi? Euid dixi via: cum idẽ vterus thalamꝰ dei: aula dei in qua habitaret ſit factꝰ⁊ Dere etem̃ habitauit in co:quoniã ſeipſum ipſe in eo ⁊ ex eo quod pꝛi us nõ erat:fecit. O habitaculũ mi⸗ rabile. O habitare ĩeffabile: quem celi celoꝝ: quẽ om̃es reꝝ creatura⸗ rum machine capere nequeũt: vir⸗ ginalis vterus beate marie cepit: quãdo eundem ipſum de ſe verum et perfectũ deum ⁊ hominẽ in vna perſona cõcepit ⁊ Sia tñ ipſe vterus extitit:quia per illuʒ deus homo factus:in mundum vi ſibilis venit.
De oꝛi mne virginis ma⸗ rie: Lapitulum I.
Aamuis igitur hoc ſolum
q de ſancta virgine pꝛedica
ri: que ði mater eſt:excedat
omnẽ altitudinẽ que poſt
deümn dici vel cogitari poteſt:⁊ al⸗
tiſimum qjd habeat:etiã hoc ad cõ templandũ ⁊ ruminandum mens humana que ad dominũ anhelat: tamẽ qm̃ modo venit in coꝛ vt de ea aliquid dicã: pꝛimo parũ de eiꝰ origine: ac deinceps ſiquid tenui⸗ tas ſenſus mei de ipᷣa qð dignitati
illiꝰ exiſtimẽ nõ aduerſari: capere
poterit:in mediũ ꝓferre libet. Aſ⸗ lis igitur domina ⁊ non inea que execroꝛ: ſed tua que pꝛecoꝛ merita
in illis digneris attẽdere: que ve⸗
Deexcellẽtia virginis marie
reoꝛ · Tu quidẽ noſti mentẽ meam in hoc eſſe ꝙ me om̃ino indignum iudico de te loqui:aut aliquid ſeri bere. Bed qĩ inſite tibi pietatis oculo ſuꝑ multos mei ſiniles ſeio
te reſperiſſe: aliquo licet dignitati
tue non digno mee deuotionis ob⸗ ſequio:velin agere erga te: quate⸗
nus ipſo conſuete miſericoꝛdietue oculo: quandoq; digneris me re⸗ ſpicere. Tacitis itaqʒ illis ab initio
om̃is creature vſq; ad ſanctum ſu
aduentũ: ſunt de hac virgine pꝛo⸗
phetata:ſicut tam per eos quian⸗
—
te legẽ qᷓ; et per eos qul ſub lege iu⸗
ſti fuerũt.Illud conijcio apud meꝛ natiuitatẽ eius:quã quidem ex li⸗ nea generationis hñane nõ neſcio deſcendiſſe: magna quedam atq; miranda diuinoꝝ ſignoꝛũ indicia pᷣcurriſſe: Que tñ illa fuerint:ſolꝰ ipſe ſine ſcrupulo nouit:qui eã an⸗ teq; naſceref?: in matrẽ elegit: q in ea re vt eſtimo: ⁊ nõ incongrue actũ credi poteſt: quatenus eo ma ioꝛ veneratio fideliũ cires eius oꝛ⸗
tum exiſteret. Qno eĩ alio modo
ſublimitatẽ tante rei altioꝛi ſecre⸗ to celari quiſq; perpenderet? Nec em̃ eccleſia dei inconcuſſe auctoꝛi⸗ tatis ducit ipſam ſcripturam: que oꝛtum illius ab angelo pꝛenuncis tum refert. Mam licet beatus hie⸗ ronymus iuxta alterius cuiuſdam ſcripture materiam:quã in adole⸗ ſcentia ſua legiſſe: ⁊ cuius auctoꝛẽ ſe fatetur ignoꝛare: eam refecerit: dicit tamẽ non eo pacto ſe ſcripſi⸗ ſe qð ſcripſit: vt aliquã deſcripte rei certitudinẽ eceleſijs vellet in⸗ ferte:ß hoc ſolo vt rogantibꝰ ami⸗ cis ſimilem moꝛem gereret. Ande quẽadmodũ dixi: ſcriptũ illud in
auctoꝛitatem eccleſia ſuſcipere no⸗
luit: videlicet indecẽs eſſe reputãs de beata matre dei quid dubitabi le in laudem eius recitari:cum ea
incunctãter de illa vera exiſtunt? tantã laudis materia ſit referta:vt

quieunq; in laudãdo eam moꝛari deſiderat:neceſſe ſit vt facultas ei⸗ magnitudini rei ⁊ veritati ſuccũ⸗ bat. Sicut em̃ ſola pᷣ cunetis meri⸗ ti ſingularis enituit: ita qͥcqͥd eam attinet:ſpeciali quadam veritatis Rrmitate dignum eſt/nitere⸗
De annunciatiõe angeli⸗
ca: Lapitulum II. Ata igitur ⁊ infantiles an n nos exuta:qᷓ; caſte: q; ſan ⸗ cte:q; deo digne vitam in⸗ ituetir:⁊ inſtitutã egerit:quis vł cogitatu non dicã dictu queat cõ⸗ iecturare? NMulli deniq; dubiũ:ca ⸗ ſtiſſimum coꝛpus ⁊ ſanctiſſimam animã eins funditus ab omni fu⸗ iſſe macula peccati iugi angeloꝛũ cuſtodia ꝓtecta:vtpote aulã quã ſuus ⁊ omnium creatoꝛ deus coꝛ⸗ inhabitaturus: ⁊ ex qua hominez in ſue perſone vnitate in ⸗ effabili fuerat operatione ſuceptu⸗ rus. Et quid mirum? Mam inter omnes vſus obtinnit:ſi tamẽ cele⸗ ſtibꝰ ad terrena poteſt eſſe cõpa⸗ ratio vlla: vt cũ pꝛepotens aliqͥs ⁊ perſona diues: aliquo vadit ho⸗ ſpitaturꝰ vt ⁊ clientes pꝛecurrant: vt locum muniãt:mundent:oꝛnẽt x cuſtodiant: quo venienti domi⸗ no ſuo aptus ad habitandũ ⁊ cõ⸗ gruus fiat. Q ſi talis apparatꝰ fit Ppꝛo aduẽtu terreni hominis⁊ mo ⸗ mẽtanee poteſtatis: qualis appa⸗ ratus omnis boni putamus fiebat pꝛo aduentu celeſtis regis et eter⸗ ni in coꝛde ſacratiſſime virginis: que illum non ſolum erat in ſemet tranſitiue hoſpitatura: ſed ettam ex ſubſtãtia ſua factum hominem paritura? Siquidem vbivenit ple nitudo tempoꝛis quod ſuo aduẽtu ipſe deus ante tempoꝛa pꝛedeſtina uit:miſit deus angelũ gabꝛielem: vnum de pꝛimis pꝛincipibus ſuis ſcilicet regni ſui:nũ ciare tibi o bea⸗ tiſſima feminarum inſtare ſalutem
Beati Anſelmi ZLiber
humani generis:⁊ ſe eandem ſalu⸗ tem operaturũ: ⁊ exte caſtiſſima per ſpiritus ſancti operationẽ: ve⸗ rum deum ⁊ hominem naſciturũ. D domina audis que feruntur ad
rem om̃i ſeculo inauditam: paues
⁊ miraris:nulla tamen incredulita
te moueris: verum indubitãter te ⸗ nes apud te omnimodo impoſſibi⸗
le foꝛe nõ fieri:qð angelꝰ dixit fu⸗ turũ eſſe. Credidit ergo ⁊ certiſſi⸗ me intellexit deum tam bonum: tam piũ: tam omnis miſcðie viſce⸗ ribus plenuʒ: vt ad terras de cele⸗
ſtſede deſcẽderet: ⁊ homo factus
ꝑ indebitõ ſibi moꝛtẽ genꝰ huma ⸗ num a perpetua vellet moꝛte qua tenebatur eripere. Keſpondens er
o nũcio:ait:Ecce ancilla domini:
f̃iat mihi ſecundũ verbum tuñ. O xuce. 1.
fides deo accepta:hñilitas gra ta: obedientia om̃i ſacrificio io cundiꝰ deo oblata.Q nid ergo qð venientis dei oculos o ffenderet in illa poterat reſidere in qua tantaꝝ
virtutum inſignia veniẽs inuenit redolere? erte ſola fide abꝛaham geñ.16.
fertur deo placuiſſe: ⁊ hoc qa deo credidit: ad inſticiam illi reputa/
tum fuiſſe. Super humiles autẽ ⁊ gſaie 66.
qjetos ac verba ſua tremẽtes:ſpiri tum ſuũ requieſcere:⁊ ohedientiaʒ ſe pꝛo ſacrificijs malle aſſerit deus. Cum igitur in his que tantopere deo placẽt: ſancta virgo maria tã excellenter illi placuit: vt nequa⸗ qᷓ; crederet quis illã̃ aliqua ratio⸗ ne excellentiꝰ placere potuiſſe:Mi⸗ mirum tenemus fide: Ab omni ſi quid adhuc in illa oꝛiginalis ſiue actualis peccati ſupererat: ita mũ ⸗ datum coꝛ illius vt nec ſuper eam ſpiritus domini: ſcilicet ſuper hu⸗ milem ⁊ quietam ⁊ tremẽtem ver⸗ ba ſua totus requieſceret:ipᷣam vo luntati dominice caſtiſſimo ac ſim⸗ plici coꝛde obedientẽ:⁊ omi holo⸗ cauſto ſuauius acceptaret: virtu⸗ teq; altiſimi obumbꝛatamʒ filium
de nale
ptene ſtonnpol ſuet
ztonlen ſerur: ynun uencoel glintul guitr pe ſibles 4 i. hunci dleciſim ſoequalen teſolumme hlum vol nemare ⁊natunle eſent vnu is fil ſa ona
gihls⁊ q tienyl lis dei.i ſtupeſcet power ci poteſt ladepꝛ
catrici: vice m pꝛedica ⁊cõcipi deum:ot
pulſatur edes
dean m:
ab tat talemtꝭ hiſalte o dilect els ama flusm

crigat intẽtio mentis hñane:⁊ pꝛo
poſſe paucis intendat: qᷓ;tipende⸗
rit omnipotens dens merita huius heatiſſime virginis. Intendat in ⸗ qᷓ; ⁊ contempletur:videat⁊ admi⸗ retur: vnum ſfilium ſibi conſubſtã⸗ tialem: coeternum: omnipotentem ex ſua natura ſine initio deus pater
genuit:⁊ per eum om̃es creaturas viſibiles ⁊ inuiſibiles ex nihilo fe⸗
cit. Hunc igit᷑ ſibi tam vnicum qᷓ; dilectiſſimuʒ:⁊ in omnibus omni⸗ no equalem:nõ paſſus eſt remane ⸗ re ſolummodo ſuum: ſed eundem ipſum voluit in rei veritate eſſe be⸗ ate marie vnicum ⁊ dilectiſſimum ⁊ naturalem filium: nec ita vt duo eſſent:vnus videlicet filius dei: ali us filiꝰ ſancte marie virginis: ſed vnus idem ipſe qui fili dei in vna perſona eſſet filiꝰ ſancte marie vir ginis:⁊ qui filiꝰ ſancte marie vnꝰ ⁊ idem ipſe eſſet in vna perſona fi⸗ lius dei. Quis hec audiens nõ ob ⸗ ſtupeſcet: ⁊ ꝙ deus tale quid velle potuerit:non vltra omne quod di⸗ ci poteſt admirabile ducat? Puel⸗ la de pꝛopagine adʒᷓ nata:de pec⸗ catrici pꝛogenie oꝛta: ſuhito verſa vice:maledieti onis eue: benedicta pꝛedicatur ſuper omnes mulieres ⁊ cõcipit⁊ parturit ⁊ parit hoĩem deum: omnes pꝛeuaricationes ꝓ⸗ pulſaturum: eoſq; qui ſibi ohtem⸗ ſ celeſti ſuo regno ſibi co⸗
eredes conſtituturum.
he amoꝛe virginis ad fili um: Capitulum III. Eam mirabilis natura et ineffabilis affectus amoꝛis cõſiderari queat inter hũc tatem̃tãnte matris filium: ⁊ hanc talem tãti filij matrem:perpendãt hi ſaltem quoquo modo qui vni⸗ co dilectionis feruoꝛe ſeſe altrinſe ⸗ cus amant:mater ſcilicet filium et filius matrẽ. Perpendat inqᷓ; ali⸗
De excellẽtia virginis marie
dei ex illa incoꝛpoꝛaret. hic ſe ſß ⸗
qua bona mat quo affectu teneat circa vnicũ ⁊ bonñ filiũ ſuũ:⁊ bo⸗ nus filiꝰ ſili mõ ppendat qᷓ pietate moueatur erga bonam ⁊ dilectiſſi⸗ mam ac dulciſſimam ſuam matrẽ: ⁊ aliquatenus temptet ſiquo mo ⸗ do in ſe coniectare valeant amoꝛẽ huius bonę matris erga vere bo⸗ num ⁊ vnikum filium ſuum: ⁊ iſtiꝰ boni filij erga vere bonam ⁊ dul⸗ ciſſimam matrem ſuam. Equidem om̃es homines ex cõiunctione du⸗ arum perſonarum:hoc eſt maris ⁊
femine pꝛocreant᷑:⁊ amoꝛem ſuum
vtriq; perſone: id eſt patri⁊ matri naturalit᷑ debent qui ſic generant᷑: ipſumq; nihilominus amoꝛem ſu⸗ um parenteſ ambo qui eos genue⸗ runt. Cum aũt amoꝛem quem pa ⸗ ter⁊ mater ſinguli debẽt filio ſuo: debet hec feliciſſima matrũ ſola fi⸗ lio ſuo: amoꝛeʒ etiã quẽ debet qui⸗ libet filius ſimul ſuo patri ⁊ matri: ille filins vere virginis ſue debet ſoli matri. Nam ſicut alij filij na⸗ ſcuntur ex patre ⁊ matre: ita filius eius natus eſt ex ea ſola matre. Ex⸗ cedit itaq; omnes amoꝛes parentũ in filios:aut filioꝛum in parentes amoꝛ iſtius matris in filium ſuuʒ: xiſtiꝰ filij in matrẽ ſuã: Et hec ita ſe habent iuxta rationem filiatio⸗ nis que facta pꝛobatur extra legeʒ humane pꝛocreationis. Alio quo⸗ qꝙ; modo ſi placet amoꝛẽm huius filij ⁊ huius matris perſcrutemur: ⁊ qᷓ;tum inde nobis conceſſum ꝓ⸗ ut poſſumus ſpeculemur. generat eſt tempoꝛaliter nata: qu generatur deus eſt per quẽ omnia tempoꝛa ſũt ⁊ ipſamet virgo crea⸗ ta Mſtendit ergo ipſe pꝛius amo⸗ rem quẽ habebat erga matrẽ vir⸗ ginem ⁊ amoꝛem quo nullum pu⸗ temus eſſe poſſe maioꝛem: matreʒ ſuã fecit illã: ⁊ virginitatẽ illi nõ ademit. Equidem hec duo ipſa io⸗ cundius amabat: ſcilicet virgini⸗ tatẽ ⁊ fecunditatẽ: Virginitatemʒ

quia hanc placere deo per omnia intelligebat fecunditatẽ: quia ſine hac maledictũ legis que adhuc car naliter cuſtodiebat᷑: incurrere me ⸗ tuehat. Aicit tñ amoꝛ ĩ ea ſeruãde
ʒginitatis:⁊ excluſit ab ea timoꝛẽ
incurrende maledictionis. Virgo
itaq; ⁊ tenera⁊ delicata: regali ſtir
pe pꝛogenita⁊ ſpecioſiſſima totam
intentionẽ ſuam:totũ amoꝛem ſu ⸗ um:totum ſtudium ſuum ad hoc in tendit: vt corpus ⁊ animaʒ ſuam deo virginitate perpetua cenſecra ret. Sciebat enim ꝙ qᷓ;to ſanctius eam ſeruaret:tãto ſublimius ei qui
omnium caſtiſſimus: immo qui ip/
ſa caſtitas eſt:appꝛopĩquaret. Am plectendo igitur quod acceptabi⸗ lius domino eſſe cognouit:legem ſuperauit ſpꝛenuitq; maledictũ da ⸗ te legis:⁊ credidit: reputans ſecuʒ illum cui placere querebat tãte bo
hitatis ⁊ tante ſapientie: vt ante ſe vel de ſe tutum concilium ne qͥd peccati in iſtis ſpiret:inueniret:nec
decepta eſt. Quis enim ſperauit in domino⁊ derelictꝰeſt ab eo? Deni ⸗ q; vbi tam ſanctam intentionẽ ei: tam caſtum pꝛopoſitum eius: tam firmam fidem:conſtantem ſpem ⁊ indeficientem vidit charitateʒ eiꝰ: miſericoꝛdie ſue intuitu egit circa illam:vt nec ſanctitas intentionis eius fruſtraretur:nec caſtitas pꝛo ⸗ poſiti eiuſ violaret᷑: ne aut ſanitas fidei infirmata:a ſpei ↄſtantia titu baret:aut charitatis in ea plenitu ⸗ do deficeret: Dedit ð illi vt ⁊ðᷣgo qð magis optabat ꝑmaneret:⁊ vt nemo illã a maledicto legis liber⸗ rimã dubitaret:fecunda fieret.Et vnde fecunda?de illo ſine quo om nis fecunditas in ſterilitatem con ⸗
nertitur: ⁊ igni cõſumenda ſuccidi
tur. Et renera dignum fuit: vt eo in virgine ſuperueniente illa fecun daretur: que paritura erat deum quẽ totus mũdus ſaluaret᷑. Qui ergo hic dicemꝰ? Eſt neputatis vl/
Beati&inſelmi Liber
la mẽs hominis que modũ huius
dilectionis quam deus ad hãc vir⸗ ginẽ habuit queat penetrare:quan do ⁊ illi quod charius amabat ſic integre ſeruabat: vt eaʒ tam digne ⁊ caſte fecundatam: ſuijpſius ma⸗ trem fecit? Poteſt ne queſo vllus hominũ aut angeloꝛũ iſtius amo⸗ ris immenſitatem penetrare:vel di gnitati honoꝛis illiꝰ quicq; vel co⸗ gitatu ꝑcipere cõparabile? Erigite obſecro frẽs mei: erigite aciẽ mẽtis vẽe ad ↄtẽplandũ tãmirã diuine operatiõis dignationẽ ⁊ tã ineffa⸗ bilẽ ⁊ ſtupendã oĩ ſeculo huiꝰ mu lieris gr̃am ⁊ exaltationẽ. Et tu o btĩſſima feminarũ in quã fluxit tã copioſa ⁊ ſuperem inẽs gratia om ⸗ nium gratiaꝝ: qͥd em̃ animi queſo gerebas ad eũ qui tibi hec magna
fecit? Vnde ſicut ip̃a dixiſti:ian ab
omni generatiõe beata dici merui⸗ ſti:Aere magnificauit aĩa tua do/ minum: ⁊ ſpiritus tuus exultauit in deo ſalutari ipſiꝰ. Salutare mi⸗ rabile: quod non ſolum domina te ineſtimabili ſalute ſublimauit: ſed ⁊ totum mñdum peccatoꝛum vul⸗ neribus putridum: ex te pꝛodiens mirabili diſpenſatiõe ſanauit. Ve⸗ rum dum illum qui ſibi hec miran ⸗ da fecit paruulum inter manus ſu⸗ as verſari: ⁊ ad vbera ſua pẽdere: ⁊ ad parui ⁊ teneri toꝛpoꝛis leſio⸗ nes paruuloꝛum moꝛe vagire con ⸗
piceret:quo pꝛecoꝛ affectu pijſſi⸗
mus eius animus mouebatur:quo ve ſtudio ad occurrendum cũctis q̃ incommoda illi foꝛe timebat pa⸗ rabatur caſtiſſimum coꝛpus eius? Deus fili huius feliciſſime matris: qui es virtꝰ ⁊ vera ſapientia ſum ⸗ mi patris:oꝛamus te quatenus ip/ ſa miſericoꝛdia qua factꝰ es homd pꝛo nobis:inſinnare digneris coꝛ/ dibus noſtris:quo animo:qua co⸗ gitatione ferehatur hec dulciſſima tua mater:cum te inqᷓ; talem ac tã/ tillum in brachijs ſuis exultans et
pee uman
cbus oſaul gůeenc gaun ſiac ſs viaiſi ur· Doce nnepera wlebturc aum no nicqᷓtus i untngere mur inno nhlre.I contennen ſenire quẽ matris in f nodo get teligẽdũ quach — opactod butionis turus ſit. ſwiawor nitas ne celoser pꝛelatan tres qᷓtu quomod
enatis tenreim
dezuſtare Mri dil weari:⁊ hismeree nari. Q foadulc omn lecedere que accid at⁊ren wudſeet hcqu ſelcdenn ſint

— ,
4
S
55
55 *
57
— £
S 5 5
i
3825
cibus oſculis ⁊ frequentibus con ⸗ ganderet:cum te lachrymãtem ſuꝑ
genua ſua quibus poterat modu/
lis conſolaretur:cum deniq; alijs
⁊alijs ſtudijs ad q̃ ipſam materna
pietãs infoꝛimabat:tibi pꝛo quali tatũ viciſſitudinibꝰ ſedula blandi
retur? Doce inqᷓ; nos vlpaululum
mente percipere affectũ ipſum quo replebatur coꝛ illius:vt ſi eum pec ⸗ catoꝛum noſtroꝛũ ſqualoꝛibus ob
ruti:qᷓ;tus fuerit plene nõ meremur
contingere: ſaltem pauca merea ⸗
mur in noſtris erũnis aliquatenꝰ reſpirare. Nec putetur ab aliquo contemnendum: vgl parum quid ſentire quẽlibet ĩ ſe de affectu iliiꝰ matris in filiũ ſuũ: Mullo ſiquidẽ modo crediderim ꝙ is qͥ ad eñ in ⸗ telligẽdũ ꝓnehi meruerit:ab amo ⸗ ris eius dulcedine extraneꝰ vſque quaq; exiſtere poſſit. Qui autẽ in dilectiõis ſuauitatem tranſit: nul ⸗
lo pacto defidẽdum quin ⁊ in retri butionis eius participium tranſi/ turus ſit. Quã vero retributionẽ
ſui amoꝛis ſit adepta:tota chꝛiſtia nitas nouit:que illam ſuper om̃es celos exaltatam:⁊ angelicis choꝛis pꝛelatam certiſſime credit. Eia fra tres qᷓ;tum poſſumus enitamur ali quo modo affectum illius tam bo⸗
ne matris agnoſcere:⁊ in nobis ſal tem rei magnitudini ſuccumbẽdo deguſtare: quo ipſiꝰ meritis adiu⸗
uari ⁊ dilectionis eius ſalutari re⸗
creari: ⁊ aliqua future conſolatio/
nis mereamur remuneratide ſubli⸗
mari. Quicunq; igit᷑ aliquẽ ſince
ro ⁊ dulci dilectionis affectu dili⸗ Fit. omnia commoda ⁊ iocunda ei fuccedere cupit: illius ĩcõmodis ſi que acciderint meſtꝰ ingemit:vol/ nat ⁊ reuoluat hunc ſuum affectuʒ apud ſe et cogitet quid ſibi eſſet:ſi adhuc quẽ fingere multiplicatꝰ in ſe ſedem maio exiſteret. Mue cuʒ fecerit ⁊ bunc ſuum amoꝛem qᷓ;tů ⸗
De excellẽtia virginis marie
leta teneret:cñ tibi infantulo dul⸗
cunq; intellectu ſuo magnificatum amoꝛi illius pijſſime matris domi⸗ ne noſtre:in deum filium ſuum ali⸗ quatenus comparari poſſe putaue rit: neſcio vtrum audiẽdus in hat ſua eſtimatiõe: Mec miruʒ:ipſe em̃ ſpiritus dei: ipſe amoꝛ omnipoten tis patris ilij:ipſe per quẽ ⁊in q́ amatur omne quod bene amatur: Ipſe inqᷓ; coꝛpoꝛaliter:vt bene di⸗ cam: venit in eam:ſingulariq; gra tia pꝛe omnibus que creata ſumnt: ſiue in celo:ſiue in terra requieuit in ea: ⁊ reginam ac imperatricem celi ⁊ terre⁊ omniñ que in eis ſunt fecit eam:⁊ alicui bono ad tempus debꝛiato in animum cadet ſe qͥcqᷓ; amoꝛis habere qð illi amoꝛi queat cõparabile eſtimari: quẽ hec bea⸗ tiſſuna matrũ ad ip̃m habebat a qᷓ ſe tã ineffabili dignitate ſublimatã intelligebat. Superat ergo omnes omnium rerum creatarum amoꝛes et dulcedines magnitudo amoꝛis iſtius virginis in filium ſuum: et dulcedinis immenſitas qua exulta bat⁊ liquefiebat anima eius in eun dem dominum deum ſuum. Jtaq; cui ſaltem ita cõceſſum fuerit ſepe dulci ſtudio poſſe cogitare de iliq: magnum pꝛomerende ſalutis indi cium eſſe cõiecto. Sed quid dicã? Si tantꝰ fuit amoꝛ eiꝰ et vere ma⸗ ioꝛ erga hũc dilectiſſimum filium ſunm:quo queſo vłl quali gaudio replebat᷑ tota ſubſtãtia eiꝰ: qñ eñ quẽ tãtopere diligebat: quẽ creato rem ac dominatodem omnium reꝝ eſſe ſciehat: ſecum egentem:ſecum edentem: ſe quecunq; noſſe vole⸗ batulci affatu docentem haberet qnid caperet. ntt De compaſſione beatę marię virginis ꝓ filio crů cifirq Capitulum v.
Sm ergo tanta dilectione:
c tanta exultatiõe beata dei
genitrix ex pꝛeſentia illius
6

⁊ ouerſatiõe foꝛet iocũdata:ppen⸗ dat qᷓ põt qͥbus doloꝛibꝰꝛqͥbus ge⸗ mitibus:quibus ſuſpirijs cruciaba
tur:quãdo eum a ſe crudelium ma
nibus auelli:quando ad condem ⸗ nandum eum tradi: quãdo ad ib/ eundũ moꝛteʒ iudicio iudicis iniqͥ tribunali conſpiceret Fſti.— ta men inter hec ei poterat eſſe vt mo re loquar humano aliqua ſpeicõ⸗ ſolatio de euaſione illius: dum ſen ⸗ tentiam moꝛtis eius pendere con ⸗ ſpiceret: audiretq; ſub altercatide pꝛeſidis ipſum liberare querentis: Coꝛripiam ergo cum ⁊ dimittaʒ:⁊ iudeoꝛuʒ peſſume plebis ne libera⸗ retur:regnum ceſaris contra pꝛeſi⸗ dentẽ appellãtis. Aerum dum ꝓ⸗ lata certa ſentẽtia moꝛtis iliꝰ om⸗ nis eam ſpes euadẽdi deſereret: eñ q; crucem in qua ſuſpendi debe⸗ bat:humeris vſq; ad locũ ſue paſ⸗ ſionis ſubuehere conſpiceret geme bunda: Eſt ne pꝛecoꝛ aliquis qui queat percipere qualitatem pecto ⸗ ris eius? Adiectꝰeſt his doloꝛibus eiꝰ doloꝛ alius: Metrus⁊ alij diſci puli eiꝰ:de nihili in apoſtolatũ ele
cti: ⁊ iam in tante celſitudineʒ vir ⸗
tutis vt iam demonibus impera⸗ rent erecti:nec non ſecretoꝛum illi⸗ us conſcij et familiares in cunctis effecti: inſtante hoꝛa traditionis eius fugam incunt:et eum pꝛo quo ſe moꝛtem paulo ante ſubiturosꝓ⸗ miſerant: obliti tantoꝛum bonoꝛũ ponſioniſq; ſue: ſolum ipſa cõſide rante relinquunt. nde ipſum ad paſſionem omnibus amicis deſtitu tum tendentem:hac voce ſequeba tur gemẽs: Aadis pꝛopitiatoʒ ad immolãdũ pꝛo omnibus:non tibi occurrit petrꝰ qͥ dixit: Mꝛo te mo⸗ riar: Reliquit te thomas qͥ ait:Ea⸗ mus ⁊ moꝛiamur cum eo omnes:⁊
nullus ex his niſi tu ſolus duceris:
qui me taſtam ↄſeruaſti filins me⸗ et deus meus. Aeruz hec verba ex
Beati Snſelmi Liber
magne pietatis fonte pꝛoducta: ita
paucis ad hec commemoꝛaſſe ſuf⸗ ficiat: vt ea oculus pietatis atten ⸗ dens dum tante matris gemebun ⸗ dis affectibus compatit᷑? pij amo ⸗ ris illius fructu remũ erari aliquã⸗ do mereatur. Sed cum ad ipſam eius paſſionem ventum fuiſſet: et ipſe cruci affixus: hinc iꝑſaʒ matrẽ ſuam:hinc diſcipulũ quẽ diligebat pꝛope aſtãtes intuitus eſſet:ne ma trem penitus oꝛbatam relinque⸗ ret:ei pꝛeſentem diſcipuluʒ ſuo lo⸗ co in filium ſurrogauit: Wulier in quit ecce filius tuꝰ.W commutatio pꝛo eterno et incommutabili deo:
purum⁊ coꝛruptibilem hominem:⸗ pꝛo naturali et vnico filio:ſeruum accepit in filiũ. O domiĩa q̃ pꝛecoꝛ in te ſibi ſuccedebant: cum tam in ⸗ eſtimabilem commutationẽ ab ip̃o
quẽ ſuper omnia diligebas tibi fie
ri audiebas? Vere pertranſiuit ani mam tuam gladius doloꝛis:qui ti⸗ hi amarior fuit omnibus doloꝛibꝰ cuuſuis paſſiõis coꝛporce. Quic⸗ quid em̃ crudelitatis inflictum eſt coꝛpoꝛibus martyruʒ leue fuit aut potius nihil comparatione tue paſ ſionis: que nimirum ſus immen ⸗ ſitate tranffixit cuncta penetralia tua:tuiq; benigniſſimi coꝛdis inti/
ma. Et vtiq; pia dña nõ credideri te potuiſſe vllo pacto ſtimłos tãti cruciatꝰ quin vitam amitteres ſu⸗ ſtinere:niſi ipſe ſpiritus vite:ſpiri⸗ tus conſolationis: ſpiritus ſcilicet dulciſſimi tui filij pꝛo quo moꝛien ⸗ te conquerebaris: tantopere toꝛ⸗ quebaris: te confoꝛtaret:te conſo⸗ laretur: te intus doceret non eſſe moꝛtem eum abſumentem:ſed mã⸗ gis triumphũ omnia ei ſubijcientẽ: quod in ipſo fieri coꝛam moꝛibun ⸗ do videbas. Woꝛtuus eſt tamen ⁊ ab ockis tuis te ſpectãte ſepulchꝛo recluſus:Cetera ſilẽtio pꝛemo:pe⸗ nitus ignoꝛans vbi vel vnde ali⸗
ſun: qͥd eg phivel vn nſiderati
ven ſoꝛis in rel
nidomini conuerſa tiam
ve 0n ſ V 12 r eöhe Inemoꝛt cõſidau ſanimni omnemh ham An iergot bene ue velqj tſurrexi victurun creatu ſum:Re dij eiust amqu viranda kredide

duid dicendum aſſumam ex quo luctꝰ tui modũ o pudiciſſima vir⸗ go alicui pꝛoponere queam. Siq́;⸗ dem cum illum quem te virginem concepiſſe: virginem peperiſſe: et poſt partum virginem noueras ꝑ manſiſſe: necnon per quem te in⸗ telligebas ab omni generatione be ataʒ dici meruiſſe: videbas iniquo rum ſeuicia tam erudeli nece perẽ ⸗ ptuʒ:tam ſibito tuis aſpectibꝰ ab/ ſtractum i epulchꝛi antro reclu⸗ ſum: qͥd ego? neſcio qͥd haberem: vbi vel vnde acciperem quod in conſiderationem tui ſtatus animi quem gerebas eo tpe cuilibet pan derem:ſed acerbitag doloꝛis⁊ me⸗ roꝛis in reſurrectioñe eiuſdem fili tni domini dei noſtri in leticiaʒ e conuerſa:Et in quã qualem vele⸗ ticiam? De gaudio reſurrecti oniS: Capitulum VI.
Mtendamus fratres mei: Supꝛa dum gaudij eius ex ultationem qua replebatur
mnnſnn eöllerſatiõe ſecum adhuc in car/ anc pe Ine moꝛtali degentis:iſtius filij ſui Sinnder cõſiderare niteremur: in ip̃o noſtri adianot ſanimi niſu defecimus:⁊ eam vltra goſtnlost omnem humanum intellectum ma tnn inintre nam ⁊ mirandaʒ eſſe aduertimꝰ. t Si ergo tã magna fuit tůũc cũ ip̃m nWldritis pene ſciret paulo poſt moꝛiturum: fihpoqonm que vel qᷓ;ta putatis fuit tunc cum tntor ipſum iam calcatis moꝛtis legibus vnꝛu reſurrexiſſe:non ſolum in eternum us deen ni victurun: ſed et celi et terre omni q; crcature perenni iure dominatu onnuuſtſ rum? Nolo: hãc immenſitatẽ gau ſen coun dij eius penetrare quis laboꝛet: 3 Yoꝛmmeim niam que ipſis angelis dei eſt ad⸗ leain in miranda⁊ ipenetrabilis:non faci⸗
le crediderim:ꝙ cuiuis homĩ moꝛ⸗
De excellẽtia virginis marie
tali poſſit eſſe penetrabilis. It ſi aliquis querit: quare euangeliſte
non referant ipſum pijſſimum do⸗
minum a moꝛte reſurgentem hnic ſue dulciſſime dilectiſſimeq; matri vt eius doloꝛes mitigaret: pꝛimo
ac precipue apparuiſſe. Dicimꝰ qð
a quodam piente de hocipſo ſci ſcitãtes audiuimꝰ ſic: tanta eſt ſci⸗ ſcitata auctoꝛitas narrationis enẽ gelice: vt nihil in ea dependẽs: ni⸗ hil inane nihil ſuperfluum reperia tur; ita ꝙ ſi matri domini: ſi do ⸗ mine mundi ipſius filius ab infer⸗ no reſurgens:ſcriheretur ſicut alij cuilibet apparuiſſe:eãq; de ſua re⸗ ſurrectione docniſſe:quis non tale ſcriptum fuperfluum duceret:regi⸗ nam videlicet celi ⁊ terre omniſqʒ creature coequare illis quibus ap paruit viro aut mulieri? Spiritus eius in illa plene et ꝑfecte quieſce⸗ hat: q ſibi ⁊ eſſe illiꝰ⁊ facta eꝰ om⸗ nia luce clarius reuelabat:et euan ⸗ geliſte ſcriberent tunc vel tunc ili talem ſemet exhibuiſſe. His ita q; paucis alicuius foꝛſitan inquiſi⸗ tioni pꝛout accepimus reſponſis: adhuc aliquid gaudij huius heati ſime virgins matris ſpeculando pᷣ ⸗
oculis conſtituamus:non ea ſpevt
modum iliius nos in hac moꝛtali⸗ tate viuẽtes: ꝑfecte intellecturos foꝛe opinemur:ſed vt inde aliqᷓ;tu lum deguſtando qua poſſumus il⸗ lud deuotione veneremur: Sic eĩ inſpectum ⁊ deguſtatum magnum in eius amoꝛem anhelantibus ſo⸗ let generare pꝛofeetum. Eia ſi gau⸗ dium pꝛo filio ſuo ſecum in carne degente:ſi gaudium habnit eodeʒ ſuo filio calcata moꝛte ab inferis reſurgente:non minoꝛi gandio ex⸗ ultauit ipſo ſuo filio ĩ ea carne quã de ſe aſſumptaʒ nouerat coꝛð ocu⸗ lis ſuis celos penetrare: quis hor dixerit:immo quis hoc gahdiũ eiꝰ

omnibꝰque illud pᷣceſſerũt gaudijs nð crediderit emihere? Bone mr̃es folẽt magnifice ĩ h mũdo exhilara⸗ ri cũ vidẽt filios ſuos terrenis ho⸗ noꝛibus ſublimari:⁊ iſta mater ꝓ⸗ culdubio bona: non ĩeffabili gau⸗ dio letaretur:quando filium ſuum vhigenituzʒ omnes cesos dominã⸗ di iure penetrare: ac in dei patris omnipotentis vidit cõſeſſum aſcẽ dendo pertingere? Immo quid huic gaudio vnqᷓ; fuit ſile? Muid in medium pꝛolatus ſaltem per il ⸗ lud aliquo modo poſſit mens hu ⸗ mana ĩiſtud aciem ſuaʒ dirigere⸗ Sed ⁊ hec gaudioꝛum ſuoꝛũ ma ⸗ gnitudo nonnihil incrementi ac ⸗ cepit:cum adueniente ſuper diſci pulos ſpirituſancto:mox ad pꝛedi/ cationem illoꝛũ fidem filij ſui tan/ ta hominum multitudo ſuſcepit. Nec mirum inde alicui videatur ꝙ dico gaudium eius incrementuʒ in credentium conuerſione ſum⸗ pſiſſe. Ibi em̃ excepto gaudio qð de ſalute generis humani in iſtoꝝ conuerſione concipiebat: filiuʒ ſu⸗ um non gratis fuiſſe moꝛtuum:cuʒ tam efficaciter operari videbat fi⸗ deʒ amoꝛis eius in eis qui amato res eius extiterant. Saudinm itaq; ei erat in celo:⁊ gaudium in terra: gaudiuz inſuper in omni creatura. S audiũ in celo: qꝛ fructus vẽtris eiꝰbenedictꝰ:iam erat victoꝛ moꝛ ⸗ tis ⁊ oꝛbis:ĩ celo regnabat:⁊ cun ⸗ cta celeſtis curie agmina ineſtima ⸗ hili magnitficentia letificabat. Hau dium in terra: quoniã eoꝛum pꝛo quoꝛum ſalute matreʒ dei ſe factã ſciebat:abiecto iugo diaboli a quo captiui tenebantur: liberam in ip⸗ ſam ſalutem currere conſpiciebat. n omni quoq; creatura gaudium abuit:eo ꝙ illum a pꝛiſtina opp̃ſ⸗ ſione erui: ⁊ ad illum ad quem fa ⸗ cra fuerat ſtatũ redire vidit: Poſt c; enim homo deum contempſit:⁊
eati Anſelmi Liber
eius mandatis tumidus contralre non timuit: in nulla creatura quã deus ad ſubſidiũ eius inſtituit: iu⸗ ſto indicio aliquid iuris ampli⸗ us habere debuit. Cum igitur ⁊ in
contumacia ſua contra deum om⸗
niũ reruʒ dominñũ perſtitit:⁊ tamẽ vſum reꝝ in ſubſidiũ ſuũ reto?q̃re nõ deſtitit:domino deo iniuſticiã:
⁊ dei creature violentiam intulit et oppꝛeſſionem. At nunc cum iam reconciliatus homo per moꝛtem fi
lij huius beatiſſime matris redit in gratiam dei:famulandi ſcilicet eiꝓ
quo ſe inſtitutaʒ eſſe cognouit:het
ſacratiſſima domina vidiſti:intel⸗
lexiſti:hec per te tali modo impleta eſſe:magnifice es gauiſa. Iſta fra⸗
tres dicimus dulce habẽtes: ⁊ vos dulce habere cupiẽtes:ſepe volue⸗ re: in memoꝛia amoꝛem ⁊ gaudi/ um huius domine: quibus iugi ex undantia in deñ ⁊ deo iocundabg tur tota illius ſubſtãtia. Mihil em
vtilius denʒ memoꝛia matris
eius: nihil ſalnbꝛius meditatione pij amoꝛis qͥ feruebat in memoꝛia et contemplatione filij ſui: nihil io⸗ cundius ſapoꝛe pertractati gaudij eius quo multipliciter paſcebatur in eodem ⁊ per eundem filium ſu ⸗ um. Sepe quippe vidimus ⁊ audi uimus plurimos hominum in ſuis periculis recoꝛdari hoꝛum: ⁊ om ⸗ nis periculi malum ilico euaſiſſe. Velocioꝛq; eſt nonnunqᷓ; ſalus
memoꝛato nomie eiꝰ: qᷓ; inuocato nomine domini ieſu vnici filij ſui:
Et id quidẽ nõ ideo fit ꝙ ipſã ma ⸗
ioꝛ et potentioꝛ co ſit:net enim ip⸗
ſe magnus ⁊ potẽs eſt per eã:ſed il la per ipſum. Quare ergo ꝓpitioꝛ ſahꝰ in recoꝛdatione eius qᷓ; filij ſui ſepe pcipit᷑? Dicaʒ quid ſentio: Fi lius eiꝰ dominꝰ eſt ⁊ iudex omniũ: diſcernens merita ſinguloꝛum:dũ igit ipſe a q;uis ſuo nomine inuo ⸗
catus non ſtatim exandit:pꝛofecto
ayi l Mecdine
dj nagni
um
ut
rit: id qi remota dechnol titudin afiliumſi nſi dei epoſte ureſtriu
tedonin gudijhu onintpl beꝛ oyr djtan Iqtume nedulci e
iu

— —
52,
w ridmus?u vhonnuminſu knhoum:io
knonnn i nitch:qᷓhue niichu vncijit öieofi qpün ncolinum, wctpodi Lurap none cusq wzenbnf mingu
s ſwome „
De excellentia virginis marie
id iuſte facit. Innocato autem nomi ne matris etſi merita inuocantis nõ merentur vt exaudiatur:merita ta⸗ men matris intercedunt vt exaudia⸗ tur. Poc deniq; vſus hũanus quo⸗ tidie pꝛobat:cum quis pꝛopoſito do mĩco nomĩe efficaciter ab alio aliqᷓd impetrat:qð ſimpliciter ſua pꝛece ne quaq; impetrare poteſt. Itaq; ſi tam vtilis aliquando in ſubueniendo me moꝛia nomĩs matris dei exiſtit: non mirũ ſi magne ſalutis afferat fructuʒ frequens meditatio amoꝛis eiꝰ:ſi ple nam iocunditatem dabit dulci ſtu ⸗ dio cogitata ⁊ recogitata immẽſitas gaudij eins.
De gaudio bente marie in
fili nſione: Capi. VM. agenſione api M:
q ſ tione gaudij eins verba ver⸗ tamus:⁊ mẽtes noſtras ipſiꝰ dilcedine aliquantiſper enutriamꝰ: Perpendamus itaq; cuʒ tanti gau⸗ 3 magnitudo impleuerit intima pi iſſime domine huuis ex his que iam paulum intuendo pꝛout potuimus
ꝛelibauimus:vtrum ei ſuper illa ad
uc adijcere aliquid gaudij potue⸗ rit: id quod reuelãte ſpiritu ſancto: remota omni ambiguitate:ſciebat ſe decurſo labentis vite ſpacioꝛin bea ⸗ titudinem regni celeſtis aſcenſuraʒ: ⁊ filium ſuum omnipotẽti deo patri in ſua deitate coequalem ſicut eſt: in
indeficienti contemplatione viſurã:
ſeq; poſt euʒ omni creature celeſtiũ: terreſtrium ⁊ infernoꝛũ perenni iu⸗ re dominaturam. It immenſitatem gaudij huius quis conſiderabit: qui
non in ipſa conſideratione penitus
ab ea oppꝛimaturꝰ Et ſi cauſa gau ⸗
dij tanta eſt: gaudiũ ipſum quale
⁊ qᷓ;tum eſt? Sed o bone ieſu iſtius
tue dulciſſime matris fili: quomodo
potuiſti pati vt te in regnñ tue glo⸗
rie remeante: illam quaſi oꝛhatam
in miſerijs můdi relinq̃res:et nõ eaʒ
—.
—
ſtati tecũ regnaturã aſſumeres?oꝛ/ taſſis domineꝛne tue celeſti curie ve niret in dubinʒ: cui potiꝰoccurreret: tibi videlicet domino ſuo cum poſt regnum tuum in aſſumpta carne pe⸗ tenti:an ipſi domĩe ſue ipſum regnus iam ſuũ materno iure effectum aſccn denti. Nah vt in partes ſno occurſu diuideretur: quatenꝰ pars tibi ⁊ ꝑs illi in pꝛimo aduentu obſequeretur: non deceret eſtimo:pꝛeſertim cũ tota ſit tua totaq; ꝑte eadẽ celeſtis curia ſua. Pꝛudentioꝛi ergo et dignioꝛi ↄſilio vſus: pꝛecedere illã volebas: quatenus ei locum immoꝛtalitatis in regno tuo preparares:ac ſic comi tatus tota curia tna feſtiuiꝰei occur⸗ reres:eamq; ſublimius ſicut decebat tuam matreʒ:ad te ipſum exaltares. Kquidem non eſt ab re credere ipſũ his de cauſis matrem ſuam pꝛeceſſiſ⸗ ſe:cum ipſe idem vnigenitus huius beatiſſime virginis ꝓmiſerit ſuis di⸗ ſcipulis:fe ſi abiret eis locum in cele⸗ ſti ſede pꝛeparaturum. Si ergo locꝰ ab eo pꝛeparabat᷑ ad gloꝛiam et ho⸗
noꝛem diſcipuloꝛum: quomodo nõ
pꝛepararetur ad honoꝛem ⁊ gloꝛiã matris ſue domĩe ſcilicet⁊ regine an geloꝛum? Erat pꝛeterea vt hic qui⸗ dezʒ videtur vtilis ⁊ neceſſaria fidei noſtre conuerſatio ſua poſt aſcenſi⸗ onem domini inter apoſtolos eius:
quia licet ipſi per reuelationem ſpiri⸗
tuſſancti edocti in omnẽ fuerint ve⸗ ritatem:incomparabiliter tamẽ emi ⸗ nentius ac manifeſtius ipſa per eum ſpiritũ veritatis: illius veritatis ꝓ⸗ funditatem intelligebat: et per hoc mlta eis ꝑ hãc reuelabant᷑: 3 in ſe nõ ſolum ſimplici ſcientia: ſe ipſo ef⸗ fectu:ipſo experimento didicerat de myſterijs einſdem domini noſtri ieſu chꝛiſti. Nec dilatio ſue aſſumptiõis uoquo modo iacturaʒ aliquam in ⸗ errepoterat immenſitati amoꝛis et gaudij ſui: quoniam iple perfecto amoꝛis ⁊ gaudij:ita illam reficiebat

plenitudine ſui: vt hot ipſum ei ad
amoꝛis et gaudij augmentum ma/
gnopere fieret:qð ſe illic eſſevide⸗ bat vbi deum quẽ pꝛe cunctis ama
bat magis veile ſciebat. Igit᷑ vbi⸗
cunq; erat: et ipſa in deo ⁊ deus in
ipſa iocundabatur: qua iocundita
te ipſa felix:ſed pꝛe ceter vbiq; fie
ri cupiebat quod ſapientie dei po ⸗ tiſſimum placere intelligebat. Hac ineſtimabili amoꝛis et gaudij im⸗ menſitate pꝛedita fuit hec virgo
ſanctiſſima qᷓ;diu eam in moꝛtali carne manere placeret ſapientiſſi⸗
mo filio ſuo.
De aſſumptiòe beate dei genitricSs maręg: Capitulum VIII. Erum cum ipſe in regnum ſuum eam aſſumere:⁊ ei ma gnificentiam regni ſue glo⸗ rie decreuiſſet oſtendere:cuuus pꝛe coꝛ dignitatis ⁊ honoꝛis appara⸗ tibus intendebat tota curia ange ⸗ loꝛuʒ: quibuſve vocibus exultati⸗ onis⁊ ſalutis reſonabant numero⸗ ſa tabernacula antiquoꝛum patrũ ipſi curie tunc aſſociatoꝛum?er⸗ te crediderim omnes illius beate patrie ciues feſtiuioꝛi ſolito ac ſub jimioꝛi nitoꝛe decoꝛis: ad aduen/ tum matris domini ſui pꝛeparari: ac noua quadam ⁊ ineffabili iocũ ⸗ ditatis gratia pꝛo tante rei expe⸗ ctatione conuubilare. Et quid mi rum? Ipſe ieſus deꝰ et dominꝰ om ⸗ nium fuius eius benedictus:huius caſtiſſime virginis et dommne re⸗ rum: ipſe ei ſicut ſue vnice matri
totus feſtiuus occurrere voleba
et aliquis de familia ſua ſe tãti gau dij immenſitate ſubtraheret? vti⸗ q; inter homines moꝛis ſcitur eſſe: vnumquemq; bonum ſeruum cu ⸗ iuſvis pꝛepotentis domini:eo ma⸗
ioꝛt gaudio in amici domini ſui ad
eati Anſelmi Liber uentu exultare: quo ipſum domni num ſuum cognouerit aduentan/
tem amicum magis amare. Cnm vero de aduentu parentum domi ⸗ ni ſui agtur: de quoꝛum ſpeciali dilectione nullus vlla dubitatio⸗ ne tenetur: ille nimirum magis fe⸗ licem ſe eſtimat: qui maioꝛi iubi./ lo et feſtinioꝛi occurſu leticie frena relaxat. Si ergo het ita ſe habent apud homines: quibus ſiqua bo ⸗ nitas ineſt: longe tamen ſuperno ⸗ rum bonitati impar eſt:contemple tur animo qui poteſt quo gaudio: qua feſtiuitate: quibus concenti ⸗ bus iubilabant omnes beatoꝛum ſpirituum oꝛdines: quando ⁊ vni⸗
cam domini ſui matrem aduenta⸗
re: ⁊ ipſum dominum ſuum ei vi⸗ debant omni ſua gloꝛia decoꝛatu velle occurrere. Stipatꝰ itaq; mil
le milibus: immo innumerabilibꝰ angeloꝛum agminibus: deus ipſe
huic pijſſime matri ſue de hoc mun do migranti occurrit: eamq; ſuper
omnes celos exaltatam cuncte ſe ⸗
cum creature perenni iure domina ⸗
turam in thꝛono gloꝛie colloca⸗
uit. O dies tanti occurſus gloꝛioſa ⁊ felix: Dies tam pꝛeclare exultati⸗ onis beata ⁊ celcbꝛis: Dies tam ſublimis gloꝛificationis feſtiua et omni ſeculo admirabilis: Dies em̃ illa non ſolum te domina ineffabi liter ſublimauit: ſed celum ipſum
quod penetraſti: Mecnon cuncta
que in eo ſunt nouaæ⁊ ineffabili glo
ria decoꝛauit: Moua quidem ce⸗
lum gloꝛia decorauit: quia pꝛio⸗ rem gloꝛtam eius ex pꝛeſentia tui vltra qᷓ; dici poſſit aut cogitari ma gnificauit. Mam cum tu domina i
iuc aſcendis: noua illud ⁊ pꝛecel⸗
lenti virtutum tuarum dignitate irradias: immenſaq; miſerationũ tuarum ⁊ gratiarum luce perlu ⸗
ototunt
ſtras. Eadem quo; dies cenſus—
unx in.
stueo ber ngutia ir gunde ſe un lege p lq; a ce num exulta tiqban ma in peicato lioꝛuʒleſen lsʒ per tan undantia tanter cec tere poſſin
ten qutppe
tats tue e ſus defic — unt:per eſtimabi eandem que in te ter ſublun in inmen ktemnt: kintegen hnum de — etan gur ſupe v domn iaiexulta to etigm di
ioe⸗ que ntandi u us:zut

53255 F½. S55
3
— 3½ 52
3
gbit ali
De excellentia virginis marie
tui eoꝛum qui eiues eius ab initio
creature eſſe meruerũt: ſolito feſti⸗
nioꝛi exultatio nis gaudio induit:
quia per gloꝛi oſum fecunde v irgi
nitatis tue fruetum ſemirutam vi⸗ dent eiuitatem ſuam redintegra ⸗ ri. Vere in tuo aduentu per quam tantum bonum meruerunt gaudij
ſut magnitudo iure debnit angmẽ tari. Terram etiam dies exaltstio ⸗
nis tue o beatiſſima feminarum mi
ra gratia irrigauit: quia dum te
quam de ſe ⁊ in ſe alioꝛ um homi ⸗ num lege pꝛogenitam cognouit: vſq; ad creatoris/ omnium̃ thꝛo/
num exaltatam cognoſcit: ac an⸗
tiquam maledictiõis penam quã
in peccato pꝛimoꝛum ſuoꝛum fi⸗
lioꝛuʒſeſe merito excepiſſe ſciebat: iaʒ per tante benedictionis tue ab⸗ undantiam ſeſe euadere indubi ⸗
tanter credebat. Quid amplius di cere poſſum domina? mmenſita tem quippe gratie ⁊ gloꝛie ⁊ felici
tatis tue confiderare cupienti:ſen ſus deficit: lingua fatiſcit. Qnem ⸗ admodum enimn omnia que in celo ſunt: per gloꝛificationem tuam in ⸗ eſtimabiliter decoꝛantur: ita per eandem gloꝛificationem: cuncta que in terra ſubſiſtunt:ineffabili⸗
ter ſublimantur. Singula nempe
in immenſe dignitatis decus pꝛo⸗
fecerunt: cum per tuam beatam
et integerrimam virginitatem do ⸗
minum deum ſuum quem non co
gnouerant: agnoſcere:et agnitum colcre ⁊ amare meruerunt. Quia igitur ſuper omnes celos in dex ⸗ tera domini dei ſui filij tui bene ⸗ dicti exaltari digne cognouerunt: eo etiam didicerunt ſe eidem deo
ſuo totum debere quod ſunt:quã
do ea que inter illa ⁊ de illis vna
tantam dignitatis emimnentiaʒ me⸗ ruiſti. Mihil igitur ant idolis ho ⸗ mines: aut vlle alie rerum ſpecies
intellexerũt idolorum cultoꝛibus ſe debere: vbi et ſingularem au
ctoꝛem ſui ad reſtitutionem pꝛime creationis ſue pꝛogenitum fuſceperunt: et te per quam amiſſam dignitatem ſu⸗ am recupergere:omni creature tã ſuhlimiter peponi accepere.
ex tuo caſtiſſimo vtero
Quantum pꝛofuit bea⸗ tavᷣgo maria creaturehu⸗
mane: CLapitulum Ix.
Vas itaq; laudes quaſve
q gratiarumactiones: non olum humana natura ſed omis creatura huic ſanctiſſimevir ⸗
gini debet: Mura enim ſanctitas:
⁊ ſanctiſſimima puritas pijſſimi pe ctoꝛis eins:omnem omnis creatu⸗ re puritatem ſiue ſanctitatem tran ſcendens incomparabili fublimita te hoc pꝛomeruit: vt reparatrir ꝑ⸗ diti oꝛbis digniſſime fleret. An⸗ de quid laudis pꝛo tam ineffabili bono ipſe per eam reparatus mun dus ei iure debeat eſtimare: nulla⸗ tenus ſufficit. Ne tamen aliquis eoꝛũ nimis inſolens: autumet nos magis moꝛe indiſcrete landantiuʒ iſta dicere qᷓ; rem ſicut eſt conſi⸗ derare. Me igitur videat᷑ cuiqᷓ; qͥd conſiderationi fidelium quocun⸗ ; modo cõmemoꝛando velle pꝛe figere:plenuus ea que humane na ture per eam bona pꝛouenere:com memorare iuuat: aut ſic qualit om nes aliarum rerum foꝛme per ip⸗ ſamſunt reparate ſiue refoꝛmate: nihilomninus pꝛout poterimus in medium pꝛoferre delectat. Qð es quidẽ re facere placet: vt pꝛe ocu⸗ lis aliq̃tenꝰdefoꝛmatꝭ ſingularibꝰ bñficijs eiꝰ nemo relinq̃tu:cuicð ſideratio ümẽſitate ꝓmerite laudis
—

Beati Anſelmi Ziber
Alius nð obrnatur. Nota igit omni ſeculo loquar: ⁊ de qͥ ad quid ꝓue⸗ cti fumus huius domiĩe meritis:pꝛo
poſſe edicam. Itaq; natura mea ad
ſumilitudinem dei in pꝛincipio cre⸗ ata fuit: quatenus indeſinenter ip⸗ ſo deo frueretur: et eius gloꝛia ſine omni coꝛruptione⁊ mutbilitate ali quando potiretur. Hoc tam grande bonum natura ſtatim in pꝛimis ho ⸗ minibus perdidit:et in huius mun ⸗
di miſerias infelix et pꝛeceps ruit: de
hinc in eternas miſerias decurſo vi⸗ te labẽtis articulo mlto infeliciꝰ rui⸗ tura. Cranſierũt multa ſecula:⁊ dã⸗ nationis iſtius immanitas ſuper om nes filios hominum ſemper eſt in de terius roboꝛata. Mec enim dei ſum ⸗ mi— ſumma:vllam in maſſa creationis humane viaʒ inuenit:per quam vt diſpoſuerat in mundum ve niens tam luctuoſe perditioni ſubue
niret:donec ad iſtã de qua loquimur
virginem ventũ eſſet. Sed hecmox vbi in mũdum per humane genera⸗ tionis lineam venit:tanta omnis bo
ni virtute ⁊ conſtantia pfecte reſplẽ
duit: vt eam ipſa ſapientia dei vere dignam iudicaret per quã in homĩe veniẽs:non mõ reatũ pꝛimoꝝ homi num:ſed et totius mundi peccata de eret:⁊ diabolum ſui operis inimicũ cum ſuis elideret:necnon dãna cele ⸗ ſtis patrie illuc hominem deducen do redintegraret. Quis igitur iſta p pendens eſtimare queat qua laude digna ſit que tantoꝛũ beneficioꝛũ ſo⸗ la pꝛe cũctis effici meruit mediatrix? Liherati ergo a lege moꝛtis qᷓ deti/ nebamur: reſurgimus in gloꝛiã quã in pꝛimo parente perdidimus:imko in amplioꝛẽ qᷓ; vel ipſe in ſe vłnos in ipſo amiſimus. Mui etenim adhuc etiam in carne moꝛtali per fidem ad amiſſam gratiam ſeu patriam tendi⸗ mus: in filiarionẽ dei per benedictũ filium benedicte matris marie tran ⸗ ſimus: eundemq; filium eius nobis
*
fratrem ipſo auctoꝛe arceſſimus. I moꝛte enim reſurgẽs nos fratres ſu⸗
os appellauit:⁊ ꝙ ad patrem ſuum
et patrem noſtrum: deum ſuũ ⁊ de⸗ um noſtrũ foꝛet aſcenſurus:familiari affectu nobis intimari pꝛecepit. e igitur tantum patrẽ ⁊ tantuʒ fratrẽ ſoꝛtiti ſumꝰ:vtiq; beate marie aſcri⸗ bere debemus:cuius integerrima et benedicta fecũditate: in tantã digni tatem ſurreximus: quã quideʒ di
tatem noſtram natura nequaq; ade⸗ pta fuiſſet: ſi illius beate marie fecun da virginitas deum de ſua ſubſtan ⸗ tia non genuiſſet. Cum igitur taʒ in ⸗ eſtimabili dignitatis honoꝛe etiam in huius mundi ſqualoꝛibus degẽs: ꝑ pie matris dei marie merita hũa⸗ na natura ſit—— gloꝛia decoꝛabitur:cum hunc ipſum fratrem ſuum:eius omnipotenti pa⸗
tri coequalem in ſua maieſtate regnã
tẽ aſpexerit:eiuſq; regni coheres ex⸗ iſtens:perpetua? incõmutabili glo⸗ rificatiõe vultum ipſius pꝛeſens cõ⸗ ſtituerit? Iduertat inqᷓ; aduertat qᷓ gloꝛia vel quod gaudium vel que iu hilatio erit omnibus illis qui in re⸗ gnum beatitudinis aſſumpti: deum dominũq; rerum omniũ in ſue car⸗ nis ſubſtantia ſibi ſimilem viderint: ⁊ cuncta que ſiue in celo ſiue in terra ſen in inferno ſubſiſtunt ad:nutum illiꝰ pẽdere: eumq; fraterno affectu imo vltra omneʒ fraterni amoꝛis af fectum ſeipſos amare velle poterũt: ſine mora:ſine cõtradietiõe: ſine de⸗ fectu ſibi eternaliter miniſtrare. Su⸗ per hot cũ ipſam dominam per quã tãta bona eis pꝛouenere: pꝛe oculis habucrint iuxta deñ quẽ de ſuo vte⸗ ro virgo filium pepererit reſidentẽ ⁊ iure materno celo terreq; cum eo⸗ dem ſuo filio pꝛeſidentem: conſide⸗ remus qua exultatione exultabũt ꝓ tanta gloꝛia eius:qͥ honoꝛe ſubleua⸗ bunt᷑ in tanta potẽtia eiꝰ. Pis ita; creatura defert eis honoꝛẽ ñ ſolũ qꝛ

522
55 F 55 5
da
ridenun ul ntnemi ioenit iuc it cshunibi
exhibitione retardgt.
Ve excellẽtia beate virginis.
videhit nature ipſoꝛũ cðſoꝛtem eſſe
ſuum treatoꝛẽ: ſed etiã quia dominã
ſummã ⁊ vnicam dominatricẽ celi ⁊
terre mariã ex his cõſpiciet eſſe factã reginõ angeloꝛũ. His igit᷑ ita cõſide⸗ ratis:tu quicũq; ex humana ſtirpeꝙ ⸗
genitus es: quomõ potes ⁊ quãtum
potes erige aciem mentis tue in eam:
2⁊ q̃s potes laudes ꝑſolue: cõſiderãs qjs grates:q̃s laudes:q̃ obſequia eiꝑ⸗
petuo debeas: ꝑ cuiꝰ beatã ⁊ integer rimam fecunditatẽ de tanto malo ad tantũ bonum:vt bꝛeui oſtendimꝰ cõ ⸗ pendio:ſis ꝓuectus gnarus attende. Mulla te ab hoꝛum cõſideratione ſe⸗ tuli delectatio moneat: nulla cuiuſ⸗ nis amoꝛis deſidia a debita laudum
Sutũ ꝓfuit omni creatu re etiã pᷣter hũanᷓ: Ca. X. Erum qm̃ aliquãtiſꝑ animad
v uertimꝰ qͥd boni ꝑ excellẽtiã beate matrj dei mãrie merita
zepti ſumꝰꝛ paucis etiã vt ꝓpoſui .— poſſe qͥd aliaꝝ ſpecies rẽrũ: per adẽ
eiuſdẽ merita ſint adepte aduer tamꝰ. Bcio quidẽ ſuꝑiꝰ me quedã di
xiſſe ⁊ cõmemoꝛaſſe: ſed ad tante dñe eminentiã cõmendandam pijs auri/
bus nõ videf᷑ foꝛe ſuꝑfluum eandem pᷣſentare ſententiã. Omnẽ itaq; cre⸗ aturã tam celeſtem qᷓ; terreſtrẽ ad ſui
creatoꝛis laudem ⁊ gloꝛiam inſtitu/
tamnemo ſane mẽtis ambigit:nemo ſapiens ſilet. uapꝛopter ſi aliquid eius laudi aut gloꝛie ſiue honoꝛi de⸗
rogat in quoqᷓ;: bene intuẽtibus li/
quet ꝙ ſ cetera ſue ſubinte⸗ gritatem ei ſeruãtia: quodam exinde confuſionis verbere ſauciat. Mec eiñ ad domini ſui fidelitatẽ integre ſeſe tenerent:ſi verecundiã domini ſui et auctoꝛis equanimit᷑ ⁊ incõcuſſa trã⸗
qquillitate ſuſtinerent. Homo igit᷑ q́
a deo inter ceteras creaturas Wlimis nature creatus eſt: dum deum per ſue inohedientie reatũ inhonoꝛauit:om/
nnia que ſui iuris pꝛius erant amiſit: omniaq; que ſui ſtatus integritatem
ſernauerũt:quadã cõfuſione ipfa re⸗ atus ſui inmanitate qᷓ;tum in ipſo fu it vulnerauit: adiecta eſt eis ſ uꝑ hae cõfuſione ⁊ alia confuſio: quia huic quẽ a ſuo conditoꝛe ꝑ male vite me⸗ rita exoꝛbitare videbãt:per ſue con ⸗ ditionis legẽ:miniſterij iui obſequi⸗ um nullo tẽpoꝛe abnegare valebãt. Ingerebatur igit᷑ operibus dei con ⸗ tumelioſa quedã oppꝛeſſio:⁊ fiebat de eis grauis ⁊ ĩiurioſa abuſio. Jus ſiquidem nullum in his que dei funt iſte debet habere:qui voluntati eiꝰ non veretur pꝛauis actibus contra⸗ ire. In eo itaq; quod lumine celi ⁊ ſi derũ motu in ſuis vſibus homo re⸗ potiebatur:idem celum ⁊ ſidera ipᷣs magni honoꝛis deterimẽta patiebã⸗ tur. Mempe illi ſeruiebant: pꝛopter quẽ ſe nequaq; inſtituta ſciebãt. Ad obſequiũ quippe ſiue ſeruitium iuſti hominis:nõ iniuſti qui tunc erat:cõ dita fnerunt. Hocipſum de aere: de terra ⁊ que pꝛofert:de mari ⁊ omni⸗ bus aquis:at de his que continẽt li⸗ cet dicere ⁊ ſentire. Wmnes igit᷑ re⸗
rum foꝛme: infoꝛmi quadam ⁊ con ⸗
tumelioſa obfuſcatione tegebantur: eo ꝙ ipſi qui deum ſunm inceſſanter offenderat: miniſtrare ac ſubdi ſi⸗ ne intermiſſione cogebantur. Dura⸗ uit autẽ hec in rerum ſubſtantijs in· inria:quouſq; venit in carnẽ illa de qua loquimur beata virgo maria. At vbi venit ipſa: in ſeq; filium dei incoꝛpoꝛauit:⁊ pꝛiſtinam dignitatẽ in deo qui naſcebatur humana natu ra recuperauit: nihil vltra confuſio⸗
nis aut iniuriarũ alicui rerum ſpetiei
reſedit:immo libertatem pꝛime crea tionis ſue confeſtim recipere meruit.
Mam ipſa cui lege ſue cõditiõis ius
libertatis maximũ erat obſequendi:
videlicet illi quẽ ad dei imaginẽ con ditum nonerat:cum ipſum in creato.
ris ſui ſimilitudinem quam peccan⸗
do in ſe coꝛruperat: per bona opera redire conſpexit: non mirum ſi dein ⸗
ceps obſequendo vñatui eius: cõtu⸗ melioſe iugum ſeruitutis excuſſit.

„Pe eodem alio modo: Capitulum XI. Pio autem modo ſi placet cõ ſideremus qualiter om̃is cre atura ad vtilitatẽ homiĩs ſit creata: ⁊ quemadmodum eadem vti litas ob peccatũ pꝛimi homis quo⸗ ammodo euanucrit: qugve pacto per beatamn dei matrem virginem ma riam: pꝛimã ſue vtilitatis recupera nerit dignitatem. Certe homo qͥ mẽ ⸗ tis ſubſiſtens rationi:carnis frãgili tate depꝛimitur:ad hoc conditus fu⸗ erat:vt contemplationis oculo for/ me iugiter intenderet creatoꝛis: ſed quia ipſe cõditoꝛ eius incirtumſcri/ ptus ſpũs eſt: ⁊ nemo vnquam car⸗ nis coꝛruptibilitate pꝛeſſus vllate/ nus in magnitudinis eius noticiam vel admirande dignitatis illius ſpe⸗ eulationẽ ſicut eſt pertingere poteſt:
pꝛopoſitã illi aliarum rerum exiſten
tia eſt: quatenus earum conſiderati one: ſublimitas eius que per ſe neqͥt videri:ab ipſo intellecta conſpiceret᷑:
Aerum vbi poſt pꝛimoꝛum hominũ
peccatum generationis humane pꝛo/ pago in deſideria coꝛdis ſui pꝛola⸗ hſa eſt: ⁊ per vitia ſoꝛduit:nð ſolum
treãtoꝛis contemplatio: ſed ⁊ rerum
creatarum mirifice diſpoſitionis ſa⸗ lutifera meditatio: ab ea pꝛocul eua ⸗ nuit. Vides ergo quali modo in la⸗ pſu homis ruit dignitas rerum. In conſideratione enim illarum homo reſurgere debuit in agnitionem deiꝛ ⁊ ſic quaſi quidam ei grad'ꝰ fieri de⸗ buerũt ꝑtingendi ad creatoꝛẽ ipſius ⁊ ſui:ß ⁊ hec eti dignitas in eis ꝑijt: qñ qui ea digne vteret᷑: nullus fuit aut extitit: Mec vllatenꝰ recepcrũt er qͥ pᷣmus hõ coꝛruit amiſſã enigeurſt tõti honi: donce ille agnus qᷓ peccatũ mũdi tolleret: in ꝑſona dei ⁊ homiĩs
dijt modo ꝑ beatã mariã. Verum in cognitionẽ dei homieꝑ hũc agnũ ru ſue cõditionis ⁊ honoꝛe ꝓpꝛij cõ⸗ genitiq; decoꝛis eſt reuocata. Huius
eati Anſelmi lber
igit᷑ tanti boni effectũ illi cenſemus
reuocatoꝛ oĩs etiã alia crẽatura ĩ ſta⸗
ꝓfecto imputandũ:ꝑ cuius virgineñ vtcrũ is venit in mundũ: qui ⁊ hũa ⸗ nã naturã in tantõ ſicut diximus di⸗ gnitatis excellentiã ſua ſapientia re⸗
nocauit: ⁊ omnẽ ſimul crcaturã pᷣui⸗
legio amiſſi honoꝛis mira diſpenſati⸗ one redonauit. Quid& huic beatiſſi⸗ me ac ſacratiſſime virgini dñe noſtre oĩs tam rðnalis qᷓ; irrònalis creatu/ ra iure debeat: quivalet:ex his qj pau cis ꝑſtrinximꝰdilatato ſenſu adũtat: vtiq; cũcta q̃ deus bona ⁊ vtilit᷑ fe⸗ cit:in eo ſtatu qj condita fuerũt: ſicut diximus ⁊ oſtendimꝰ:eſſe deſtiterũt: ⁊p hanc beatiſſimã virginẽ in ſtatũ pꝛiſtinum reuocata funt ⁊ reſtituta. Ficut 3 deus ſug potentia parando cũcta:pater eſt ⁊ deꝰ omniũ:ita bea ⸗ ta dei genitrix maria ſuis meritis cũ ⸗ cta reparando mater eſt ⁊ dña rerũ.
Deus em̃ eſt dñs omniñ:ſingula ĩ ſua
natura ꝓpꝛia iuſſione cõſtituendo:⁊
maria eſt dña rerũ ſingula congenite
dignitati ꝑ illã quã meruit gratiã re ⸗ ſtituẽdo. Et quẽadmodũ deꝰ ex ſua ſubſtãtia genuit eñ ꝑ quẽ cũctis oꝛi ⸗ ginẽ dedit: ita beata virgo maria de ſua carne mñdiſſima peperit iliũ qui
decoꝛẽ pᷣme creationis omniũ:cũctis
reſtituit. Itẽ ſicut nulla rerũ ſpecies niſi per dei filiũ facta ſubſiſtit: ita lex debite damnationis neminẽ deſerit: niſi quẽ ab ea filius beate marie vir⸗ ginis abſoluit. Quis igit᷑ iſta recto
enſu ⁊ coꝛde ſincero ꝑpendens: ple⸗
ne ꝑcipere queat excellentiã huiꝰvir⸗
ginis: ꝑ quã tam ineſtimabilia bona
habet rerũ natura: ꝑ quã tam ineſti⸗ mabili gratia: a tñ ineffabili deiecti⸗ one erectus eſt mũduſ?Qnuis inqᷓ; tã mirã ⁊omiĩ ßpe ſus rei pᷣter hãc inau⸗ ditã gratiã huiꝰ beatiſſime mulieris oculo mẽtis aſpiciẽs nõ obſtupeſcat: ⁊ nõ mõ elinguis verũetiã la tãte rei cõpꝛehenſiõe ꝓpꝛſus ĩmunis fiat?
ꝛatio eiuſdẽ heati Anſel mi ad beatiſimq virginem
mariã: Capi.XII.

S. 8 6
5 888 3
52 S. 2
65 5
De excellẽtia beate virginis.
non ad damnandũ ſed ad ſaluan⸗
V Aapꝛopter ea q̃ͥ nobis ſũt ĩpe
qnetrabilia intermittẽtes: pᷣci⸗ — bus ipetrare nitamur: vt qð intellectu cape neqͥmus:ſalutari ſaltẽ a ffectu obtinere mereamur. Rogamꝰ ergo te dña ꝑ ipſã gratiã qua te pius ⁊omĩpotẽs deus ſic eraltauit: ⁊ oĩa tibi ſecũ poſſibitia eſſe donauit:qua⸗ tenus id apud ipſuʒ nobis impetres
*
⁊ obtineas: vt plenitudo gratie quã
meruiſti:in nobis ſic opet:quo ptici/ piũ beati pᷣmij eius nobis miſericoꝛ⸗ diter qñq; cõdonef. Ad hoc quippe deus noſter ꝑ te factus eſt frater no⸗ ſter: vt quẽadmodũ ip̃e dignatus eſt õſoꝛs fieri noſtre hũanitatiſ:ſic nos mereamur cõſoꝛteg fieri ſue diuinita⸗ tis. Intẽde ð dña pijſſima vt nobis Ad effectũ ꝓueniat: ꝓpter qð deꝰ u ex tuo cqſtiſſimo vteio factus homo jnter homies venit. Mec ſis qſumus exoꝛatu difficilis: qꝛ ꝓculdubio ideʒ benigniſſimus filius tuus dñs noſter ieſus chꝛiſtꝰ erit ad cõcedendũ quic/ quid voles ꝓmptiſſimꝰ ⁊ exaudibi/ lis: Cãtũmð itaq; velis ſalutẽ nr̃aʒ: ⁊ vere nequaqᷓ; ſalui eſſe non poteri/ mus. Quid igit᷑ ſtringet larga miſe⸗ ricoꝛdie tue viſcera dña contra nos: vt nolis ſaluari nos? Certe deus no ⸗ ſter(teſte ꝓpha)miſericoꝛdia ña eſt xtn eiuſdẽ dñi noſtri abſqʒ dubio va mater es. i tu&ᷓ que dei mater es:et eo reuera miſcðie mater ⁊ gratie:de⸗ negas nobis effectũ miſcðᷣie: cuiꝰtã mirabiliter facta es mater: qͥd facie⸗ mus cũ idem filius tuus aduenerit: cũctos equo iudicaturꝰ iudicio? Si quidẽ licʒ ipe filiꝰ tuus ſit ꝑ te factus frar noſter: vbi volũtatẽ tuã ſue vi⸗ delicet dilectiſſime m̃is magis poꝛ ⸗ rectã aduerterit:illuc ſeruata equita tis rõne: a qua te nullatenꝰ diſcrepa⸗
re videbit:iudicij ſui ſentẽtiã: ſiue ad
miſericoꝛdiã in flectẽdo ſen ad iuſti/ ciã intendendo ꝓmulgabit. SJubue⸗ ni ergo nobis dña pijſſima: ⁊ nõ cõſi derata peccatoꝝ nr̃oxꝝ multitudine: velle tuũ ad milerendũ nobis infle⸗
tte:ogita queſo⁊ recogita apud te:
peccatoꝛes: qñ pꝛopter nos in tantã celſitudinem es leuata: vt te dominã
curabisqꝛ quicquid de nobis miſe⸗
qui hominẽ aſſumpſit ex tua caſtiſſi⸗ ma carne:hoc fecit pꝛo tua ⁊ ñiom⸗
ris: ⁊ que ꝓ totius iũdi ſaluatione
culi: quid queſo pꝛoderit nobis tua gloꝛioſa ⁊ felix exaltatio:⁊ quid inde
explicit.
ñ peccatoꝛes:cõditoꝛ noſter ex te fa cius eſt hõ. Cur itaq; nð iuuabis nos
habeat ⁊ veneret oĩs pariter creatu/ ra? An ideo vtrũ peamus:ampliꝰnõ
ris vltra eueniat:glie tue iactura nul⸗ la inde ꝓueniet? Et hoc quidẽ bona dominã foꝛtaſſis aliquo mõ dici poſ⸗ ſet: ſi ꝓ tui ſoliꝰ exaltatiõe ⁊ vtilita⸗ te mater dei facta fuiſſes: ᷓ̃ vtiq; de⸗
niũ ſalute. Si ergo tu q̃ plena ſaiute
es potita:non intendis vt eadẽ ſalus
ꝓ modulo noſtro etiam ad nos vſq; tingat⸗ iam tuoꝛũ ſufficiens cõmo⸗ oꝛũ noſtroꝝ negligens eſſe videbe⸗
mernuiſti fieri mater altiſſimi: cũ nos poſtpoſueris quos obuoluit finis ſe⸗
habemus dulcis ⁊ affectuoſa exulta/ tio? At 8 filiũ tu totius mundi ſal⸗ uatoꝛem: ⁊ te eius recõciliatricẽ eſſe veraciter ſentiamꝰ:eo nos ꝓpenſioꝛi ſtudio iuua pᷣcamur ⁊ foue:quo in fe⸗ cibus mundi natos ⁊ alitos: potioꝛi leuamiĩe ꝓſpicis indigere. Ab initio deniq; renouatiõis humane:omnibꝰ ſub tuũ pᷣſidiũ cõfugiẽtibus hucuſq; ſuccurriſti:⁊ idcirco pᷣ omĩ creatura: omĩ laude digniſſima dici ⁊ eſſe me⸗ ruiſti. Eia ſuccurre oꝛamus vt laus quã ꝑ tot ſecula digne poſſediſti:cõ⸗ tinua tibi duret ĩ gratia ipᷣa qua mũ⸗ do perdito ſubueniſti. Tibi ergo nos cõmendamꝰ:tu ꝓcura ne pereamus? effice potiꝰ vt ſalus ña de die in diẽ multiplicet: ⁊ filio tuo dño ño ieſu chꝛiſto vita nr̃a ingi denotiõe famu let:Qui cũ deo patre ⁊ ſpñſancto v uit ꝑ oĩa ſecula ſeculoꝛũ: Amen.
Beati Znſeimi über de ercellentia virginis Harie

Jacoh.1.
Nuce.o.
—
zHegti Beati Vnſelmi liber Epi⸗ ſtolarũ incipit.
Pegti Vnſelmi: ad heli⸗
nandũ auunculũ ſuum:eñũ⸗
dem ad ſtatũ pfectioꝛis vitę exhoꝛtantis: Epiſtelg.I. Eruꝰ ſer
* uoꝛum dei ĩ beccenſi
monaſterio cõmanẽ⸗
tiũ:frater Anſelmus:
fratri dilecto:filio de⸗ ſiderato: helinãdo bene incepta feli ⸗ citer ꝑficere. Benedictus dens a quo omnẽ datũ optimñ:⁊ omne donũ ꝑfe ctum deſcẽdit:qui auertit oculos tu⸗ os ne videant vanitatẽ: ⁊ erexit ani⸗ mã tuam ad ſequẽdam veritatẽ. Ke ⸗ ſtat igit᷑ mi deſiderate vt ſedula ſolli⸗ citudine ꝑtractes: qꝛ nemo mittens manũ ad aratrum ⁊ reſpiciens retro: aptus eſt regno celoꝝ. Antiquus em̃ hoſtis tanto enirius nõ ceſſabit mul⸗ timodis te calliditatibꝰ ĩuadere:quã⸗ to te videt ſtudioſiꝰ laqueos eiꝰ velle euadere. Bepe nãq; reducet antemẽ tis oculos q; delectabilia ſint ea ĩ qͥ;⸗ bus ſolitus es cõuerſari: vt cõtinuo qᷓ; difficile ſit aſſueta vo ⸗ uptate carere: quia ſit impoſſibtle in quodã auſtero rigoꝛe ⁊ rigida auſte⸗ ritate tota etate ꝑſeuerare:qᷓtenus ex memoꝛia aſſuete delectatiõis plꝰhoꝛ ⸗ reat animꝰ ſobꝛietatẽ vite ſublimio⸗ ris. Aliqñ ſß ſpecie diſcretiõis finget ſe ſalnbꝛius tibi qᷓ; ꝓpoſueris cõſule re:vt ſcʒ pꝛauitatẽ deſerẽs:in cierica⸗ li ꝓpoſito religioſe viuendo veiis ꝑ⸗ ſiſtere: vt ꝑ vite coꝛrectionẽ animam ruã poſſis ſa nare: nec ꝑ indiſcretiõʒ ſubeas onus qð non poſſis poꝛtare. Qð ſi te ab intentiõe ꝑfectioꝛis vite nnllaten auerti poſſe cognouerit:q̃ſi tecũ ire appꝛobando ppoſitũ ſe ſimu
labit; ſed iuxta iter laqueos ponere multimodos nõ ceſſabit. Vlij quidẽ hinc oblata opoꝛtunitate peccãdu:il/ linc ſtimulante temptatione:ſuaſionẽ
callidus addet huiuſmodi: Tam bo ⸗ nũ eſt qð decreuiſti facere: vt quãli⸗ bet ĩmenſitatem peccatoꝛũ poſſit de ⸗ ſtruere:interim ergo ſatiſfacere volũ⸗ tati tue cur heſitas: cum cito ſiue mul ta ſiue pauca peccata ſintꝛpariter de⸗ lenda nð dubites. Sliquãdo vo ta⸗ liter conabit᷑ decipere: Bonũ quidẽ eſt qð vis iacere: ſed nõ opoꝛtune fit niſi cũ tepeſcente laſciuia iuuenili:q̃ ondus illiꝰ regularis cenſure nõ to⸗ erat: ipſa maturitas etatis religioſe grauitati ſe cõtemperat: Q ſi vide⸗ rit te ita imbecillem vt impediri tua poſſit intentio ſi manifeſtet: oĩno co nabit᷑ vt his a quihus retineri aut vt aut amoꝛe aut almua ꝑſuaſione poſ⸗ ſis: q̃libet occaſione pũblicer. Pꝛo ⸗ mittet etiã:quia ſi bonũ qð intendis aliquãtum differre volueris: multò fructuoſiꝰ atq; vtiliꝰ facere bᷣ poteris ⁊ plurimoꝛũ jalute q́s tecũ attrahes:
⁊cõmodo pecunie monaſterio ꝓfutu
re quẽ vndiq; colliges:qͥd eſt ꝙ te le⸗ nitate ⁊ incõſiderata atcelerãtiõe tẽ⸗ ptabit arguere? quta te non ſolum ꝓp ⸗ mittendoꝛ ſed ⁊ pignus ponendo in ⸗ diſſolubili voto voluiſti cõſtringere: cum nihilominꝰ ⁊ foꝛtaſſis meiiꝰad
iꝑſum libera po ſſes volũtate ꝓficere. id hec oĩa chariſſime quid reſpon/ g
dendũ ſit: vellem aliquãto diffuſius ſcribere: niſi lex epiſtole cogeret me bꝛenitatẽ non ercedere. Bꝛeue igit᷑ ⁊ verñ amici tui ſuſcipe cõtra iſta cõ ſilum:Qui putat voluptate ſeculi ca rere: ⁊ in exercitio ꝑſeuerare virtutũ nimis auſterum ⁊ imnpoſſibile:nunqᷓ; guſtabit quãtũ ſit non ſeruire:ſed im perare vitijs ꝑ amoꝛẽ ⁊ ſpem celeſtis regni laudandũ ⁊ delectabile. Qui putat melius ſibi eſſe in habitu cleri⸗ cali religioſe viuere:qᷓ; ſubire mona ⸗ chice vite pondus impoꝛtabile:con ⸗
ſideret ꝑ totũ mundũ quãta hilarita
te vtriq; ſexui:omni etati:omni gene ⸗ ri hominñ ſit pondus illud cantabi⸗
le. Bcat etiã: qꝛ valde difficilius eſt
intra ſeculares ꝑ liberam voluntatẽ: qᷓ; intra clauſtrũ monachoꝛñ ib diſei⸗
ſ. ttoꝛ iꝗ e dend nonr qꝛqu ct. E iteat feſtin
lace
sc
necel
licitu
nõm
degi
nod
voui
d
tere
ter

filn —
. ꝙulole wee. Brte ig cdmiſ ſeiu o mi * leni itnon ſniriun moꝛit pent rdeecne ſ ſN in hubinin rqſbinnn nponien
Cpiſtola
plina cuſtodire vite ſanctitatẽ. Nõ di
co nũc ꝙ ꝓpoſitũ monachice vite int᷑ dẽs vitas altioꝛẽ gradũ ↄtingat hu⸗ militatis quẽ altioꝛ ſequit᷑ exaltatio: niſi qꝛ nullꝰ vt meliꝰ viuat monachi ꝓpoſitũ deſerit:⁊ om̃e genꝰ hominũ ad monachicã vitam vt magis deo Felt cõcurrit. Qui peccatj ad⸗ it peccata:qꝛ peccatoꝝ omniũ expe ttat remiſſionẽ:amãdo peccatũ pꝛo⸗ bat ſe nð amare:⁊ ideo nð mercripec catoꝛum abſolutionẽ. Qui differt in futurã⁊ foꝛſitan nõ futurã etatẽ:ſuã vitã coꝛrigere: certũ bonũ dimittit: ꝓculdubio ⁊ cõtemnẽdo qð perdit: Ppbat ſe nõ amare qð expectat: ⁊ me⸗
D iet᷑ nð acciꝑere. ui certus nõ eſt ſe
tante eſſe cõſtantie: vt nullo mõ pol ⸗ ſit flecti a bono pꝛopoſito:oĩno celet bonã volũtatẽ: vt nõ niſi cũ in opus exit:appareat in publico. Qui bonũ qð vult facere vt melius fiat differt: bonũñ eſt ſi melius certũ eſt: Q ſi me ⸗ lius bonũ dubiũ eſt: ⁊ ꝑdere minus bonũ:minus eſt damnoſum ⁊ irrecu⸗ perabile:cõſiliũ eſt vt acceleret face⸗ re bonũ minus: ne minus expectãdo maius: nð faciat maius nec minus. Qui iudicat leuitatemvoto velle ſe ligare ad faciendũ qð bonũ eſt:vtiã nd ſit liber ad nõ faciẽdũ:iudicet do ⸗
5.6. ctoꝛẽ leuitatis illũ qui dicit: Aouete V· x reddite. Nullatenus enim rep̃hen ⸗
dendꝰ ẽ:qui qð bonũ eſt vouit: ßᷣ qui non reddit qð vouit. Certũ qͥppe eſt qꝛ qui bñ vouer: ipſo voto deo pla⸗ cet. Qui ð aliqͥd boni vouit non pe⸗
niteat:qꝛ fecit vnde deo placeat: ſed
feſtinet reddere qnod vouit: vt plus laceat. Hec fili chariſſime conſilia: pas cõſolationes in pᷣſenti maxie tibi neceſſarias iudicaui:hec paterna ſol licitudine ego quẽ patrẽ ⁊ cõſiliariũ nõ mea voluntate:ſed tua voluntate elegiſti:dictaui. Hec interim reminiſci nõ deſinas: donec qð deo inſpirante vouiſti:ipſo adiuuante ꝑficias. Vale deſiderate coꝛdi meoꝛ⁊ feſtina ſatifa cere de te deſiderio meo:qð vtinã fa⸗ cere placeat omnipotẽti deo.
Veati ʒnſelmi: ad hugo⸗
nem incuſum:poſtulgtioni eius vnde ſeculariũ homi⸗ nũ mentes Ad cõtemptũ ſe⸗
culi ⁊ ęterni regni deſideriũ
incitars poſſit: ſatiſfaciẽtis: Epiſtola. II.
Zmino et amico chariſſi imo B
d hugoni incluſo:Frat᷑ Vnſel⸗ mus dictus abbas hecci:a ma lis excludi:in bonis includi. Duo vi⸗ ri laici nuꝑ ad me venerũt:dicẽtes ſe a veſtra dilectiõe miſſos: quatenꝰ ex noſtra exhoꝛtatione aliquid aſſume⸗ rent:vnde ſe ad patrie celeſtis amoꝛẽ accenderent. Mer quos etiã vt refe⸗ rebãt poſtulaſtis vt aliquid a me bꝛe⸗ uiter ſcriptũ acciperetꝭ:vnde ſecula/ riũ hominũ mẽtes vos adeuntiũ:ad huiꝰ ſeculi contemptũ:⁊ eterni regni deſideriũ incitaretis.ð tanto me⸗ lius ꝑ vos efficere poteſtis:quãto li⸗ berius hauritis vite dulcedinẽ cele⸗ ſtis: Mam qð ego quaſi a lõge intue⸗ oꝛ: vos guſtu ſentitis:⁊ ego qð mẽte
ieiuna oꝛe ruminoꝛ vos coꝛdis affe⸗
ctu glutitis. ð em̃ ego de ſancte vi⸗ te rectitudine vtcũq; intelligo: vos operibus tractatis: ⁊ qð ego vtcũq; loqui poſſum: vos faciẽdo guſtatis.
Muãto ergo ſatur ſuauius qᷓ; ieiun
eructat:tãto dulcius veſtra cõmoni
tio qð ꝑſuadere nitit᷑ inculcat. Bed quoniã veſtre aliqͥd negare nequeo volũtati:qᷓ;uis hoc qð a me petitis:ĩ latitudine ſancte ſcripture multo me⸗ lius inueniatis: tamẽ dicã aliqͥd ᷣm
petitionẽ veſtrã: ne me velut eius cõ
otemptoꝛẽ arguatis. Bic itaq; aliquẽ illitteratũ⁊ q altioꝛa nõ poſſit caꝑe: ad beatitudinis eterne deſideriũ exi⸗ ſtimo poſſe incitari:Frat᷑ chariſſime: regnuin celoꝝ clamat deus ſe habere
venale. Qð quidẽ regnũ celoꝝ tale B
eſt:vt eius beatitudinẽ ⁊ gloꝛiã: nec
oculus homis moꝛtalis poſſit vide/ 1.Coẽ.x.
re: nec auris audire:nec coꝛ cogitare: At tamen aliquo mõ illud poſſis co⸗ 3

⸗„ 7 3hegti gitare: quiſcs ibi regnare meruerit: auicãd ipſe volet: hoc erit in celo ⁊ ĩ terra: quicqͥd vo nolet nõ erit in ce⸗ lo nec ⁊ in terra. Tanta em̃ erit dile⸗ ctio inter deñ ⁊ eos qui ibi crũt:⁊ in ⸗ ter ſeipſos inuicẽ:vt oẽs ſe inuicẽ di⸗ ligant ſicut ſeipſos: ſed pius ament omnnes deñ qᷓ; ſeipſos. Et ꝓpter hoc null⸗ ibi volet niſi qð deus: ⁊ qð vo let vnus: hoc volent oẽs: ⁊ qð vnus vel oẽs:hocipſum volet deus.Qua/ pꝛopt᷑ quicqd vnuſquiſqʒ volet:hoc erit et de ſeipſo ⁊ de omnibus alijs et de totã creatura ⁊ de ipſo deo. Et ſic finguli erũt ꝑfecti reges: quia qð ſin ⸗ guli volẽt hoc erit: ⁊omnes ſimul cũ deo vnus rex ⁊ quaſi vnus homo:qꝛ omnes vnñ volent: ⁊ qð volẽt erit. Hãc mercedẽ clamat deus de celo ſe habere venalẽ. Bi quis querit: quo pᷣcio? Reſpõdet᷑ illi: õ indiget ter/ reno pcio qui vult dare regnũ in ce⸗ loꝛnec aliquis poteſt deo dare qð nõ habeat:cuius eſt totũ quicqd eſt:nec tamen dat deus tantã vem ſine omni pᷣcio: quia non dat illam nõ amanti. Kemo em̃ dat quod charũ habet:illi cui charũ nõ eſt. Qm̃ ergo deus tna re nõ eget: nec dare debet tantᷓ rem cõtemnẽti amare illã:non querit niſi amoꝛem ſine quo dari non debet. Da ergo aue ꝛem ⁊ accipe regnũ: ama ⁊ habe. Deniq; quoniq regnare in celo nõ eſt aliud qᷓ; ſic glutinãri cũ deo: ⁊ cũ omnibꝰ ſanctis angelis ⁊ homiĩbꝰ ꝑ dilectionẽ in vnñ̃ volũtatẽ: vt oẽs vtant᷑ ſimł vna poteſtate: Ama deñ plus qᷓ; teipſum:⁊ iam ineipis tenere qð ibiꝑſecte vis habere. Concoꝛda cũ deo ⁊ homibꝰ:ſi tĩ ipſi a deo non diſcoꝛdẽt:⁊ iã incipis cũ deo ⁊ ců oĩ⸗ bus ſanctis eiꝰregnare. Nã ᷓm qʒᷣ tu cõcoꝛdabis mõ cũ de ⁊ cũ homiĩbꝰ in voluntate illoꝛũ:cõcoꝛdabit tunc deus ⁊ omnes ſancti tecũ in tua vo⸗ luntate. Si ꝗ vis eſſe rer in celo:ama deñ ⁊ hoĩes ſicut debeg: ⁊ mereberis
eſſe qð opras. Hñc amoꝛẽ nð poteris
feꝑfectum niſi euacuaueris toꝛ tuũ ab oinni alio amoꝛe. nippe ſic ẽ de
ſet in quãtalibet můdi
Snſelmi coꝛde hominis ⁊ de hot amoꝛe:
de vaſe ⁊ oleo. Mam ſicut vas magis habet aquã aut aliũ ſimilẽ li⸗
—
quõ
₰
quoꝛẽ:tanto minꝰ capit oleñ:ita coꝛ
—
inqᷓ;tũ occupat᷑ alio amoꝛe:intantũ exciudit iſtũ. Eſt et aliud:qꝛ ſicut fe⸗ toꝛ eſt Zrius odoꝛi: ⁊ tenebꝛe luci: ſic oĩs alius amoꝛ huic amoꝛi. Sicut igit᷑ cõtraria nũq; ſimul integre cõ⸗ neniũt:ſic nec iſte amoꝛ cũ vllo alio amoꝛe ĩvno coꝛde.hinc eſt ꝙ qᷓ coꝛ
ſuũ implent dilectione dei et ꝓximi:
nihil ꝗliud volũt niſi qð deus vult: aut qð vult alius homoꝛti ſi nõ ſit cõtra deñ. Hinc eſt ꝙ inſtãt oꝛatio⸗ nibꝰ ⁊ celeſtibꝰ colloquijs ⁊ cogita tionibꝰꝛ qꝛ dulceeſt deñ:et loqui ⁊ audire:et cogitare de illo qu⸗ multum amant. Hinc eſt ꝙ gaudent cũ gaudentibꝰꝛflent cũ flen tibus:miſerent᷑ miſeris:donãt inqi. gentibus:qꝛ alios homines tanq;jſe ⸗ ipſos amãt. Hinc eſt ꝙ cõtemnũt di⸗ vitias:poteſtates: voluptates:⁊ ho⸗ noꝛari ⁊ laudari. Qui ein hec amãt: ſepe faciũt aliqͥd cõtra deñ ⁊ contra ꝓximũ. Sic em̃ ex his duobꝰpᷣceꝝ tis vniuerſa lex pendet et ꝓphete. Qui ergo vult illũ amoꝛẽ hãbere ꝑfecte q regnũ celoꝝ emitur: amet cõtẽmptũ: puuꝑtatẽ:laboꝛem:ſubiectionẽ: ſicut ſancti viri faciũt. Sic em̃ qui ſehũi⸗ liat exaltabit Bꝛeuiter hec vobis chariſſime ſicut poſtulgſtis dixi:ſedĩ hoꝝ expoſitione pꝛudẽtia vñg multo plura ꝓferre poterit qᷓ; dixi. Si tamẽ de plenitudine beatitudinis eterne a me aliqͥi latiꝰ dictũ ſanctitas veſtra legere voluerit:in fine libelli mei qui Pſologion appellatur: vbi de pleno gaudio tractãui:reperire hoc poterit. pꝛome.
Beati Anſelmi:gd hein⸗ ricũ amicũ ſiũ:ili vt pen⸗ e glo⸗ ria fuerit:quis finis ⁊ quisi fine fructꝰ: quidve pᷣmiũ:⁊ ecõtraꝗᷓſit expectatiomun⸗
nto
illis deſiderare
.
WMat.21.
Lucn4. P
virt cõme quãta Ris:qu qnidf nñdi röſol vez: iüe Lamo ſtan cho
1 Aide dneſ vbiq
dä uß

2 S —
ES
3
5 7*
.
14
*. b— nn. i gloꝛiᷓ conculcantiũ: ex⸗ ntie Kſee
Smino fratri:amico Weinri⸗ d co:frat Anſelmꝰabbas becci: bone volũtatis ꝑfectionem ⁊
effettũ. Bñdictus deus in donis ſuis ⁊ ſanctus in omnibꝰ oꝑibus ſius: qui veſtre dilectioni tĩ de ño deſiderio
ꝓpter qð iuiſtis:cõceſſit efficere:quẽ oꝛamꝰ vt qð deeſt adhuc de voto no ſtro ⁊ de vra mercede dignet ꝑficere.
Ne qua re noſtrũ ↄſiliũ ꝑ fratres no⸗ ſtros mãdo. De gratia ⁊ dilectide du
cis de q̃ ſcripſiſtis mihi: multũ gau⸗
deo:⁊ꝓea deo ⁊ illi ⁊ vobis gratias
ago. Eðetiã A litteras facere co⸗ gito:cũ nũcij vñi
it cij vri ſigut audiui cõſtitu tñ eſſe ad illũ redibũt. Gt qm̃ neſcio ſihoc neteſſe erit fieri anteqᷓ; redeãt: cũß̃mũ poteritꝭ mãdate mihi ꝓnomẽ euis: ⁊ nomina vxoꝛis ⁊ filioꝝ eius. Solũ ech nomẽ eiꝰ teneo: qꝛ Aitalis vocaf· Jed qᷓ; dulcis mihi veſtra di lectio:ſic meſibi ſua ꝓbitate cõgiuti⸗ nauit:vt idẽ de vobis qð deme deſi⸗ derat coꝛ meũ:vnde eã ſpẽ inagnã ex veſtrẽ ſermonibꝰ cõcepi: nõ põtmẽs mea quieſcere donec ipſum deſideriũ
meñ de vobis ſatiet Muis igit᷑ nul⸗
lus ſermo ſuſiciat mihi donec deꝰqð opto ꝑficiat:pauca tñ qꝛ nõ neſcienti loqjr pꝛo hocipſo amica familiaritate
W cõmemoꝛo. Menſa igit᷑ dulcis amice
quãtalibet mũdi gloꝛia potitus fue⸗ ris:quis ſit finis:⁊ ĩ fine quis fructꝰ: quid pᷣmiñ:⁊ econtra q̃ ſit expectatio mñdi gloꝛiã conculcantiũ. Ji dicis nð ſoli monachi ad ſalutẽ ꝑueniunt:
veꝝ ẽ: Jed qᷓ certiꝰ:qͥ altiꝰ:illi qͥ deñ
folũ conãt᷑ amareꝛan illi qͥ amoꝛẽ dei ⁊ amoꝛẽ ſecli volũt copulare? Sʒ foꝛ ſitan dicet aliqͥs:qꝛ ⁊ ĩ oꝛdine mona/ choꝝ ẽ ꝑiculũ. O hõ qͥh dicit:qᷓre nõ ↄſiderat qͥd dicit. Wꝗ rõnalis natura: an eſt hoc rõnabile cõſilium:vt quia vbiq; ẽ ꝑiculũ:ibi eligas manere vbi maiꝰ eſt— Deniq; ſi ille qͥ ſolũ deũ nitit
amare:ſeruat ꝓpoſitũ vſq; in finẽ:certa ẽ ſalus. Si Vo ille qͥ mů
dũvnlt amare: nð deſerit ſuñ ꝓpoſiti ante finẽꝛaut nulla aut duhie ut 46 noꝛẽ ſalꝰ. Et certe ſatis ꝓbat:qꝛ nul latenꝰ aut paꝝ aliq bonñ diligit: qꝛ iliud vbi certis ⁊ meli cognoſcit nõ eligit. Sʒ multi dicũt:Bꝛauiꝰ iraſci᷑᷑
deus peccᷓ̃ti monacho qᷓ; alio: qꝛ de
poſito gltioꝛi cadit: Hoc veꝝ eſt qᷓ; iu cadit in petõ. Sʒ certe benigniꝰ ⁊ familtarius ſuſcipii deus monachũ penitentẽ: ſi ad ſuũ redit qᷓ; nð monachũ qͥ ad idẽ.ꝓpoſitũ nõ ve nit. Nlnõq; placet deo etiã poſt gra C ue pctm:cuiꝰ ꝓpoſitũ ẽ ⁊ ante ⁊ poſt
qᷓ maiꝰhre nõ põ̃t:qᷓ; ille qͥ nec af nec poſt ſile pcti nõ vuit ꝓponere qᷓ me⸗ liꝰ nð pðt. Si ð ⁊ innocẽtibꝰ ⁊ peni⸗ tẽtibꝰmeliꝰ ẽ ad vitã monachicã ve⸗
nire ⁊ redire qᷓ; abſiſtere:qͥd moꝛariſ?
Si ßᷣus de hac vita tolleris: dãnñ eſt irrecuꝑabile. WMlta chariſſime de mo nachice vite altitudine ⁊ certitudie: xiocũditate dicere poſſem ſi epta modũ nõ excederet. Feſtina ð ad ti bonũ: qꝛ nullo bono efficaciꝰ venies ad ſummũ bonũ. Mlures vi⸗ di ꝓmittẽtes ⁊ differẽteſ:qᷓs ita moꝛs tulit:vt nec hoc ꝑficerẽt quo ſe impe⸗ diebãt:nec Pᷣ inciperẽt qð ꝓmittebãt. EQð valde timeo de te: auertat deꝰ a te chariſſime. Vale ⁊ noli tardare. Beati Vnſelmi: adquã⸗ dam dominã: eᷓ vt cõſilijs ſuis acqeſcat obſecantis:? ad habitum ⁊ꝓpoſitũ abie⸗ ctũ redeat ſi ſaluari velit: ad monẽtis: Epiſtola. UII. Mſelmꝰ dei oꝛdinatide archi⸗ epiſcopus Cãtuariẽſis: M.⸗ dñ non chꝛiſtũ cõtemnere: et chꝛiſtũ plus qᷓ; mũdũ diligere. Libẽ⸗ tiſſime ſi poſſem tecũ loquerer: ſoꝛoꝛ vere mihi in deo dilecta: qꝛ charitas qua omnẽ hominẽ volo ſaluũ fieri: officium mihi iniunctũ exigunt a me vt te fraterno ⁊ paterno ajfectu dili⸗ gam:⁊ per eandem dilectionem ſolli⸗ citudinem de ſalute anime tue
6
—
—=

*
Bed qm̃ ĩ nobis cuenit opoꝛtunitas colloquendu incũbit mihi neceſſitas ſcribẽdi; quẽ animũ de te habeã:⁊ qͥd
eti
dete deſiderẽ. Obſecro igit᷑ te vt nd cotemnas dilectionẽ:qᷓ te ꝓpter deũ ⁊honoꝛẽ dei ⁊ ad ſalutẽ tuã diligo: neq; reijcias ↄſiliũ meũ. Bi ein mihi acqeſcere voluert:certa eſto:qꝛ valð tibi in fine placebit:⁊ erit ſup te gau⸗ diũ magnũ angelis dei. Si vo nolu⸗ eris:ſcito: qꝛ nimis tibi diſplicebit: ⁊ inexcuſabilis eris in diſtricto iudicio
P dei. Audiui ſoꝛoꝛ mea:qꝛ diu poꝛta⸗ tti habitũ ſancte cõuerſatiõis: Quẽ
qnõ reliq̃ris:qͥdve paſſa ſis:vel qᷓd fe ceris:nõ latet:ſed multũ aꝑtñ eſt. Cõ ſidera igit᷑ iam nũc chariſſima:quãtũ diſtẽt viriles amplexꝰ ⁊ carnalis de⸗ lectatio ab amplexibꝰ chꝛiſti:⁊ a dele ⸗ ctatione caſtitatis ⁊ coꝛdis mñdicia. Vmplewꝰquidẽ xp̃i dico nõ coꝛꝑales ſed q̃les ꝑ amoꝛẽ ⁊ deſideriũ eiinter bonã ↄſciẽtiã facit aĩa familiaris eiꝰ. Föſidera inqᷓ; q̃ ſit differẽtia int᷑ has duas delectatiões: nõ loquoꝛ nũc de legitimo cõiugio. Cõſidera inqᷓ; quã⸗ ta ſit in fpiritali delectatiõe mñũdicia: quãta ſit ĩ carnali imũdicia:qͥd ſpiri⸗ talis ꝓmittat: ⁊ qͥd carnalis ininet᷑: quãta ſit ĩ ſpiritali ſpes:⁊ q; delecta⸗ bilis expectatio xp̃i: quãta etiã ĩ hac vita ſecurttas ⁊ ↄſolatio:quãtꝰ ſit in carnali timoꝛ iudicij dei: quãta etiã ĩ pñti vita eſt cõfuſio. Cogita quale ſit chꝛiſtũ ſpõſum celeſtis regni dotẽ ꝓ⸗ mittentẽ ↄtemnere:⁊ hoĩem moꝛtalẽ nõ niſi coꝛruptionẽ ⁊ ↄtẽptibilia dã⸗ tẽ ⁊ pollicentẽ:filio dei regi regũ pᷣpo
C nere.Certe ille rex regũ ↄcupiuit ſpe⸗ ciẽ tuãvt ſpõſe legitime. Qualit᷑ aũt ille quẽ ſcis carnis tue pulchꝛitudinẽ
appetiuerit foꝛoꝛ mea:quõ dicã:femi⸗ na nobilis quõ dicã? Spõſa deidᷣgo fueras electa:⁊ deo habitu⁊ cõuerſa⸗ tiõe aſſignata: uid dicã mõ te eſſe filia mea? De⸗ ſcit. Nõ ita loquoꝛ vt gandeã de hfuſiõe tua:ſed vᷣt gaude⸗ at deꝰꝛ⁊ cõgaudeãt angeli de cõuer⸗ ſiðe ⁊ ſalubꝛt penitẽtia tua. Quid dicã? Ii nõ dico:foꝛſitã nõ aĩaduer⸗
Anſelmi tis:ſi dico:foꝛſitã iraſceris. De electa
⁊ſignata ⁊ ſpõſa dei: quid facta es? Erubeſcat eſſe nobilitas tua qð ern/
beſcis audire:⁊ egoꝓpter nobilitatẽ
tuãx dilectionẽ erubeſco dicere. Ecce
filia chariſſima ſi Pꝓponis ĩ ↄſpectu
tuo: quãtꝰdoloꝛ debet eẽ ĩ coꝛde tuo de tanto ⁊ tam graui caſu tuo? Si eiñ vehemẽter doles:cõdolẽdo tibi val⸗ de gaudeo:ſi vo nð doles: nõ eſt vñ gaudeã: ß̃ multo magis doleo. Nã ſi doles:adhuc ſalutẽ tuã ſperoꝛſi autẽ nõ doles:qͥd niſi dãnationẽ tuð expe ctare queo? Impoſſibile nãqʒ ẽte vl⸗ lo mð poſſe ſaluari:niſi ad habitũ ⁊
ꝓpoſitũ abiectũ redieris. uis enĩ D
ſacrata nõ fuert: nec coꝛã ipᷣo Fle ionẽ legert: hſolũ tñ eſt manife ⸗
⁊q̃ negari nð põt ꝓfeſſio: qꝛ pu⸗ blice ⁊ ſecrete habitũ ſaneti ꝓpoſiti — qð oĩbꝰte vidẽtibꝰ deo di catã te eſſe nõ minus qᷓ; ꝓfeſſionẽ le⸗ gẽdo affirmsſti. Nã anteqᷓ; fieret iſta nunc vfitatu monachici ꝓpoſiti ꝓfef⸗ ſio ⁊ ſacratio:nłta milia vtriuſqʒ ſex hoĩm:ſolo habitu ſe ipſiꝰ eſſe ꝓpoſiti ꝓſitentiæ:celſitudinẽ ⁊ coꝛonã ↄſecu ta ſunt. t qui nñc habitũ ſine hac ꝓ⸗ feſſione ⁊ ſacratiõe aſſumptũ reijcie bant:apoſtate iudicabant᷑. nexcuſa⸗ bilis ꝗᷓ es ſi deſeris fanctũ ꝓpoſitũ: qð diu habitu ⁊ cõuerſatione ꝓfeſſa
es:qᷓ;uis ꝓfeſſionẽ nũc vſitatã nõ le geris: ⁊ ab ep̃o cõſecrata non fueris.
Certe filia chariſſima adhucte expe⸗ ctat dñs ⁊ creatoꝛ ⁊ redẽptoꝛ tuns: rex ille qͥ cõcupinit peciẽ tuã vt eſſet legitimꝰſpðſus tiꝰadhuc te expectat ⁊uocat vt ſis legitima ſpõſa eiꝰ:⁊ ſi nõ virgo:faltem caſta. Gcimꝰem̃ plu res ſanctas milieres q̃ poſt amiſſã vir⸗ ginitatẽ plus placucrãt deoꝛ⁊ mag ili fomiliares füerũt ꝑ penitentis in caſtitate:q; plures alie qᷓ;uis ſancteĩ
virginitate. Redi ð mlier chꝛiſtiana: g redi ad coꝛ tuũ: ⁊ cõſidera quẽ poti⸗
debeas diligere:tui potius adherere: illi qͥ te ad tantã honeſtatẽ elegit:eli⸗ ẽdo vocauit:vocãdo habitu ſpõſali ibi aſſignauit:⁊ adhuc qᷓ;uis ʒtẽpt?
t reij tlo:te anct Sipo gauerf nus q wus. Linfu riſſim
Me pon

Epiſtola Ireiectꝰ expectat ⁊ reuocat: an illiꝑ quẽ vt mitiꝰdicã ĩ in qͥ te vides de⸗ iectã de tanta celſitudine cecidiſti:pᷣ⸗ ſertim cũ ipſe te iã ſicut puto ↄtẽnat: aut ſine dubio ↄtẽpturꝰ ⁊ deſerturus ſit: Et vtinã ſic vos inuicẽ cõtẽnatis vt vos deꝰ nõ ↄtẽnat: ſic vos inuicẽ deſeratis vt vos deus nõ deſerat: ſic dos inuicẽ reijciatis vt vos deꝰa fa ⸗ cie ſua nõ ꝓijciat:ſic abinuicẽ cõuer⸗ tamini: vt ad deñ cõuertami. Certe meliꝰ ⁊ valde honoꝛabiliꝰ eſt ⁊ illi⁊ ribi vt ab illo ſis cõtẽpta qᷓ; retẽta:qꝛ qᷓ;diu eris eius retẽta: ꝓculdubio vt de illo nunc taceã tu eris dei ↄtẽpta. Et ſi ↄtẽpta ab illo ꝓpter deũ illũ cõ tẽpſeris:vtiq; nõ ↄtẽpta ð ſuſcepta ⁊ dilecta dei eris: veiut eiꝰ ſanguie ꝓ⸗ pꝛio redẽpta. Intẽde filia ciiꝰ ſalutẽ deſidero: intẽde benignitatẽ eiꝰ qͥ cõ⸗ temptꝰ a te:ↄtemnẽtẽ renocat:vt te ĩ regalẽ ſuũ thalamũ nõ terrenũ ð cele⸗ ſtem introducat: intẽde ⁊ cõcute coꝛ tuũ: dole vehemẽter caſũ tit· Re ce ⁊ cõculca ſecularẽ habitũ quẽ aſſum pſiſti: ⁊ reſume habitũ ſpõſe xp̃i quẽ ꝓieciſti. Nullatenus em̃ te cognoſcet chꝛiſtꝰaut ſuſcipiet niſi in illo habitu quo te ſibi ſignauit:⁊ 4* eiꝰſpõſã eẽ ⁊ ſecrete es teſiata. In h̊ ha⸗ itu redi tu ad benignitatẽ eiꝰꝛĩgere te opoꝛtune in cõſpectu eius. Accuſa tu ipſa ↄſcientiã tuã:laua lachꝛymnis culpã tnã. Wꝛa eñ infatigabilit᷑: ad⸗ here illi inſepabilit Wiſericos ẽꝛnð te reijciet:ß potius gaudẽs deę reditu tuo:te benigne ſuſcipiet. Si b fecert: gaudiũ erit de te ĩ ceio ⁊ ĩterra oĩbꝰ fancti angelis ⁊ hoĩbꝰ cognoſcẽtibꝰ. i wo hoc facere ↄtẽpſeris:om̃s tibi aduerſi erũt: ⁊ ego ⁊ ecclia dei facie⸗ mus qð de tali re faciendũ intellige⸗ mus. Omipotẽs deꝰ viſitet coꝛ tuũ: ⁊ infundat in te amoꝛẽ ſuñ filia cha ⸗ riſſima.— Beati Inſelmi:ad Purgũ⸗ diũ ⁊ Richerã eiꝰ yxoꝛẽ: vt ante oculos ſuos finẽ ſuum ponant:hoꝛtãtis: Epla.V.
V. ſelm⸗ ferio ecckie cãtuariẽ/ B 3 ſis:ſuis chariſſimis:burgidio ⁊ vxoꝛi eius richere: ſalutẽ ⁊ bñidictiõʒ dei. Qnalit᷑ me habe:nũ⸗
cius veſter meliꝰ poterit vobis vbis
oſtendere qᷓ; ego ſcribere. Nihil autẽ tantũ me delectat mãdare vob quiã⸗
tũ vt curã habeatis de vobis. Exone
rauit voð deus: abſtulit vobis omnẽ
occaſionẽ amãdi b ſeculũ: ⁊ dedit vo
bis omnẽ opoꝛtunitatẽ amãdi ſalutẽ
veſtrã. Ponite quotidie añ oculos võos finẽ vãm: cogitate intentiſſime cuiꝰ erunt ⁊ qͥd vobis ꝓderũtqᷓ̃ poſt vos remanebũt. Logitãte qͥ ibitiſ: qͥd vobiſcũ poꝛtabitis:qͥd ibi qð pᷣmiſſũ ſit a vobis inuenietis. Certe nð poꝛ⸗ tahitis vobiſcũ:nec ſuenietis ibi alið qᷓ; merita vãa ſiue bona ſiue mala: vi⸗ dete qᷓ merita pᷣmiſiſtis. Bi plura bo⸗ na qᷓ; mala poteſtis: qð non
puto. Ji plura mala qᷓ; bona: inultũ debetis timere: pᷣſertim cũ multũ ne⸗ ceſſe ſit homĩ volẽti ſaluari:hje mul⸗ to plura bona merita qᷓ; mala. Hec co B gitate:hec inter vos die ac nocte ĩ ſe⸗ creto ⁊ ĩ publico tractate:hec ſint col loqᷓa vãa inuicẽ:ñe mi: amica mes qd facimꝰ⁊qͥd tardamꝰ: ꝓpe eſt vltia dies nr̃a: Muð expẽdimꝰ vitã nr̃aʒ? quõ ſatiſfacimꝰ deoꝓ peccatis nr̃is? Pꝛeparemꝰ nos qᷓſi videamꝰ ĩ ꝓxio diẽ vocationis nñeꝛ⁊ ita aptemꝰ nos vt ſecuri eamꝰad iudiciũ:qꝛ receptu. ri ſumꝰ ſine dubio ꝓut gerimꝰ in hac vita:ſiue bonñ ſiue malũ. Deꝰ iunxit nos in hac vita:faciamꝰvt ſimul nos iũgat ĩ et na vita:⁊ videamꝰ ibi pꝛo⸗ lẽ noſtrã quã ſibi deꝰ iã aſſumpſit.
Hec ſint ſtudia via:hec ſollicitudo: fuſpiria vãa. Oð mãdo vobis ꝑ nũ⸗ aiũ iſtum ne veniats ad me niſi a me mãdatũ fucrit ꝑ ſigillũ meũ: vob di⸗ co:dñe ⁊ frat᷑ chariſſime burgũ di:ſu⸗ ſcipite bono aĩo ſi me amatis. Gipo⸗ tens deus regat coꝛda veſtra: ⁊ diri⸗ gat ad gaudia eterna: Amen.
Beati Anſelmi: mona⸗ chis in ciſtrenſi cenobio cõ⸗
——

võ.14
Pmittat deficere:ſed ſemp ad melioꝛa ꝓſicere. Qð ꝓ certo ipie faciet ſi nõ
ne
ni
Ecẽi.19.
Amopeſis: E
manẽtibus:eoſdẽ vt abbati ſuo obediant:atq; Pacer cõ
coꝛdiã in inuicem habeant:
Nſeimus ar filijs ſnis chariſimis mona
this in ciſtrenſi cenobio ſan⸗
cte vnerburge cõmanentibſalntẽ ⁊
bñdictionẽ dei ⁊ ſuã Bñdictus de
in donis ſuis ⁊ ſanctus ĩ oĩbꝰopibus
ſuis:qͥ vos facit ⁊ numero creſtere et
augmẽto religiõis ꝓficere. Muis eĩ de oĩm ſeruoꝝ dei pfectu gaudes: in
vobis tñ aliqͥd habeo ſpeciale:cur de vo letariꝓfectu debeã: qꝛ ꝑme deus cõgregatiõis vñe dignatꝰ eñ inſtitue⸗
Fnẽpie dar⸗ vobis pᷣmñ abba⸗ tẽ dñm ſcʒ Richardũ filiũ noſtrũ cha riſſimũ. Bꝛatias igit᷑ ago deo ꝓ gra⸗ tia ſua quã oſtẽdit in vobis:⁊ dꝛo vt ſicut eadẽ gr̃a vos pᷣuenire dignatus eſt: ita indeſinẽter ſubſequat᷑:qͥtenus
Fe
nunqᷓ; vos de hoc ad qð vos puexit
Figere⸗ fueritis bona ad q̃ iã ꝑue⸗ iſtis eruare. Cũ em̃ dei ſit ina gra ſemꝑ nos pᷣuenire:noſtrů eſt 45 gcci⸗ ꝑimus eiꝰ auxilio ſtudioſe en
Mam r nec hf̃e nec ſeruare poſſi⸗
mꝰ aliqd niſi ꝑ illũ:ꝑdere tñ ⁊ deſice ⸗ niſi ex nr̃a negligẽtia:q̃ fepiſ⸗
re nõ ſime incipit a minimis:in qͥb⸗ꝰ nos cal lidus hoſtis ſolet deciꝑe:cum nobis pſuadet ea nõ magnipendere. Inde
hãq; ſequit᷑ illud dãnũ execrabũe qð legit᷑ 2
uia qͥ modica deſpicit:pau⸗ latim decidit.Certiſſimũ nãqʒ en qð ĩ multis eccleſijs exꝑimẽto didicimꝰ: qꝛ in monaſterio vbi minima diſtri⸗
cte cuſtodiuni᷑: ibi rigoꝛ monachoꝛũ
inuiolabilis ꝑmanet: ibi pax int᷑ fra
tres:⁊ ĩ capitulo ꝓclamatiões cõqui eſcũt: vbi vo minimi exceſſus negii⸗
gunf᷑:ibi totus oꝛdo panlatim diiſi⸗
pat. ⁊ deſtruif. Si q de virtute ĩ vir⸗ tutẽ:⁊ de ꝓfectu ad ꝓfectũ vultj aſcẽ dere:ſempꝑ timete ĩ ingulis minimis de offendere. NMõ debetis cõſicera⸗
Ola. VI. iep̃us
odire.
Anſelmi re q; parua ſit res quã 3 ꝓhibitions acſeſet quãtũ malũ inohedien
tia: qnã ꝓ parua re incurritis. Jolg ei obediẽtia potuit hoĩem in padiſo
retinere:vñ ꝑ inobedientiã eiectꝰeſt:
neq; ad regnũ celoꝝ aliq;s niſi ꝑ obe⸗ dlehriz pdueit᷑ Penſate:qꝛ ſi hõ p
vnã ſolã inobediẽntiã in tantã miſe⸗
riã quã patimur in hoc mũdo ꝓiects eſt: quãtũ debeamꝰ eã hoꝛrere ⁊ obe diẽtie bone ſtudere. In obediẽtia to⸗ tius vigoꝛ bene viuẽdi conſtruit᷑:in eiꝰ negligẽtia deſtruit᷑. Abbati& vño obediẽtiã nõ ſolũ ope ſed etiã in vo⸗ lũtate p oĩa exhibetẽ:⁊ adinuicẽ pa⸗ cẽ ⁊ cõcoꝛdiã ꝑ mutuã dilectionẽ ha bete:Quẽ dilectionẽ ſic nutrire ⁊ ſer uare poteritis ſi vnuſqͥſq; nð vt alius ſuã:ſed vt ipſe alteriꝰvolũtatẽ faciat ſtuduerit. Gcioſitatẽ quoq; ſicut rem inimicã aĩaꝝ veſtraꝝ a vobis exclu⸗ dite:⁊ vnni conſideret:qꝛ de ſin⸗ gulis momẽtis vite ñe reddituri ſu⸗
mus deo rõnem.Cuicũq; deus dat aliquã gratiã:ad quãlibet vtilitatẽ
ea vtat᷑ inquãtũ habuerit opoꝛtuni⸗ tatẽ. Qni eĩ nõ vtitur poteſtate bñ
faciẽdi quã habet: ĩ die iudicij qua⸗
ſi nõ habens iudicabit᷑: ⁊ ab ilio au ⸗ feret᷑ hocipſum qð habere videf᷑: q?
⁊ pꝛemio qð mereri potuit carebit:⁊
deinceps nullã alicuiꝰ boni opis po ⸗ teſtatẽ in ꝑenis habebit. Quaſi autẽ alio dabit᷑ qð ab illo auſeref?: qñ illi qui bñ opat᷑ ᷣm donñ qðᷓ accepit pꝛe⸗ miũ augebif: qꝛ iuxta illũ qͥ negligẽ⸗ ter vixit eius exemplo a bono openðõ defecit. Vratias ago vobis: qꝛ ꝓ me
oꝛatis:⁊ oꝛo vt ab hac charitate non
deſiſtatis.
Beati Anſelmi: ad xau⸗
ronem monachũ nup cõuer ſum: vt ĩ monaſterio in quo
Pfeſſus ſit Dmaneat:⁊ ibito
tis viribus cuſtodire mẽtis quietẽ ſtudeat:exhoꝛtãtis: Epiſtola.VI.

Cpiſtola
— Ilecto vilectus: amico amicꝰ: S dy ſrater fratri: Lanroni Inſel⸗ ms: tpalis vite ſanctitatẽ:et eteine felicitatẽ. Cũ meñ ⁊ tuũ cha⸗ riſſime deſideriũ quo nos inuicẽ deſi⸗ deramus cõſidero: vnñ eſt qð me de noſtra cõſolabit᷑ ſeparatione:qꝛ ĩ fu⸗ tura vita eternʒ noſtrã cõiunctionẽ
ꝑ diuinã ſpero clementiã: Nã certus fum de mea:nec dubito de tua cõſciã
tia: quqlibet em̃ nos regionũ diuer ⸗
ſitas diſtineat: de duabꝰ tñ aĩabꝰ no⸗
ſtris charitas vnã cõficiat:Ande fit
vt aĩe nie ⁊ dilectiõe pᷣſentes ſeſe am plectanf᷑:⁊ cõuerſatide abſentes ſeſe deſiderẽt. Sed cõſummata hniꝰ vite pegrinatiõe: illo diuuãte ad quem tendimꝰ ⁊ in quo ſperamns ĩ patria: ad quã ſuſpiram qᷓſi diũſis itineribꝰ cõueniemus. Abi t⸗ to vehemẽtius deo annuẽte de inuicẽ cõgaudebimꝰ: quãto nñc de nobis diuinã̃ diſpoſ i⸗ tionẽ patiẽtius tolerauimꝰ. Interim tamẽ gĩ facere qð charitatẽ renouat ⁊ accẽdit:nõ eſt dei diſpoſitioni reni tiß obedire: debemꝰ nos vel mutnis B utatiõibus cum licet:reuiſere. ð cũ hactenꝰĩ hac epla me feciſſe poſſit ſufficere:aliquid tñ nr̃eddmonitiõis quã tibi ſemp dulcẽ fecit: nõ mea fa⸗ tuitae:ſed tua charitas inſtãte dño et
cõi noſtro amico vꝛſiõe cogoꝛ ſubij
cere. Nã etiã ſi nihil tibi dicere pof⸗ ſim quod ignoꝛes:plus tamẽ herchit memoꝛie qð a dilecto dilectoꝛe dictũ luſcipiẽs. Ingreſſus es chariſſime ꝓ⸗ feſſuſq; chꝛiſti militiã:ĩ qua nð folñ apte obſiſtẽtis hoſtis violẽtia eſt ꝓ⸗ pellẽda:ſed ⁊ q̃ſi cõſulẽtis aſtutia ta uẽda. Bepe nãq; dñ tyꝛonẽ xpᷣi:vul⸗ nere male volũtatis aꝑte maliuolus nõ valet ꝑimere: ſitientẽ eum poculo venenoſe rõnis maliuole callidus tẽ Ptat extinguere. Mã eñ monachñ ne⸗ qᷓt ohꝛuere: vite quãꝓfeſſus eſt odio: nitit eñ cõᷣuerſatiõis in q̃ eſt fubꝛue⸗ Ere faſtidio. Et licet ili monachatum Ppoſitum tenendũ q̃ſi cõcedat:tamẽ t hot ſub talibꝰ ant intra tales: ant
in eo loco vbi incepit illum ſtultũ ni⸗ mſs impꝛudẽtẽq;:nimis multimodis verſutijs arguere nõ ceſſt at:vt dů illi ꝑſuadet incepto dei bñficid ingratũ exiſtere: iuſto iudicio nec ad melioꝛa Pſficiat: nec qð accepit teneat: aut in eo inutibt᷑ ꝑſiſtat. Quippe dñ inceſ⸗ ſanter laboꝛioſis cogitatiõibꝰde mu⸗ tandoꝛaut ſi mutari nõ valet ſaltẽ de impꝛobãdo initio meditat᷑:?nunq; ad finẽ ꝑfectiõis tendere conat᷑. Nã qm̃
qð poſuit diſplicet:
illi fundamentũ nullatenꝰ illi ſtructurã bone vite iih edificare libet:vñ fit vt quẽadmodiũ arbuſtula ſi ſepe trãſplantet aut nup
plantata in eodẽ loco crebꝛa cõnulſi⸗
one inquietef:nequaqᷓ; radicare va⸗ lens:ariditatem cito attrahit: nec ad aliquã fructus fertilitatem Puehit.
Iiec infelix monachus ſi fepius de lo
co ad locum ꝓpꝛio appetitu mutat᷑:
aut in vno ꝑmanens:frequenter eins odio ↄcutit᷑:nuſqᷓ; amoꝛis ſtabilitus radicibꝰad om̃evtile exercitiũ lãgue⸗
ſcit:⁊ nulla bonoꝝ opeꝝ vbertate di⸗ teſcit. Cũq; ſe nequaqᷓ; ad bonñ:ſed ĩ malũ ꝓſficere ſi foꝛte ð recogitat: xpẽ dit:omnẽ ſue miſerie cãm nõ ſuis: ſed aiioꝝ moꝛibꝰ ininſtꝰ attẽdit: atq; in ⸗
deſe magt ad odiũ int᷑ qͥs cõuer Huapꝛopt᷑ qui/ D
ſat infelicit᷑ accẽdit.& opt᷑ q cũg; cenobitaꝝ foꝛte Pꝓpoſitũ aggre⸗ di e ei: vt ĩ quocũq; monãſte rio ꝓfeſſꝰ fuerit:niſi tale fuerit vt ibi malũ inuitꝰ facere cogat; tota mẽtis intentiõe amoꝛis nexibꝰ ihi radicare ſtudeat:at Aioꝝ moꝛes:aut iocicð ſuetudines ii ʒ diuina pᷣcepta nõ ſũt: etiã ſi futiles videãt᷑: dijudicare refu
iat; Haudeat ſe iã tãdẽ ĩneniſſe vbi
e nð ĩuitũ ð volũtariũ tota vita mã̃ ſurũ omĩtrãſmigrãdi ſollicitudie ꝓ⸗ pulſa deliberct:vt quietꝰ ad ſola pie vite exercitis ei ſedulovacet. Sſi ſibi videf maioꝛa quedam ac vtilioꝛa ſpñali feruoꝛe appetere: qᷓ; il⸗ li pᷣſentis monaſterij in ſtitutiõibꝰ li⸗ ceat: eſtimet aut ſe falli ſiue pᷣferendo paris paribus: et minoꝛa maioꝛibus
—
—
——

eati
ſiue pᷣſumẽdoſe hal eqð non poſſit: aut certe credat ſe nõ meruiſſe qð de⸗ E ſiderat. Qð ſi fallit: agat gras diuine miſcricoꝛdie: qꝛ ab erroꝛe ſuo defen ⸗ dit᷑:ne ſine emolumẽto aut etiã cñ ia ctura locũ vel vite oꝛdinẽ mutando: incõſtantie lenitatiſq; fruſtrg crimen ſubeat:aut maioꝛa viribꝰ ſu is expien do fatigatꝰ: deterius in p̃oꝛa:aut ẽtiã peioꝛa ß̃oꝛibus deſiciat. i aũt vere melioꝛã illis que ĩ ꝓmptn ſunt nõdũ meritꝰ optat: patiẽter toleret dininũ iudiciũ:qð vlli aliqͥd iniuſte nõ dene gat: nec ꝑ impatiẽtiã iudicẽ inſtũ ex⸗ aſperãs: mereat qð nõ hʒ nõ acciꝑe: ⁊ qð accepit amittere: aut qꝛ ñ amat inutilit᷑ tenere. Beu vo miſericoꝛdiã ſeu indiciũ erga ſe ĩ illis q̃ nõ habet ⁊ optat ꝑſentiat: letus ex his q̃ accepit largitati ſi ugne gratias dignas pſol/ uat. Et qꝛa Audlẽcũc poꝛtũ de ꝓ⸗ celloſis mũdi turbinibꝰ potuit ꝑptin/ gere:caueat in poꝛtus tranquillitatẽ ventũ lenitatis ⁊ impatiẽtie turbine inducere: quatenꝰ mens:cõſtantia et mã ſuetudine tutãtibꝰ quieta:⁊ diui⸗ ni timoꝛis ſollicitudine:⁊ amoꝛis de⸗ lectatione ſit vacua. Nã timoꝛ ꝑ ſol⸗ licitudinẽ cuſtodit: amoꝛ vopꝑ dele⸗ ctationẽ ꝑficit. Scio:qꝛ hec m̃aioꝛẽ aut ſcribendi aut colloquẽdi exigant amplitudinẽ: vt pleniꝰ intelligat᷑ qͥ bus ſcʒ dolis antiquus ſerpẽs igna ⸗ rñ monachũ in b genere teniptatiõis illaqueet:⁊ ecõtra quhꝰrõnibus pꝛu F dens monachꝰ eiꝰcallidas ꝑſuaſides diſſoluat ⁊ ãnihilet. Sed qm̃ iã bꝛe⸗ uitatẽ quã exigit epiſtola exceſſi:⁊ to tum qð hinc dixi aut dicendũ fuit:ad cuſtodiendã mẽtis quietẽ ꝑtinet:hu⸗ ius bꝛeuis exhoꝛtatio epiſtolã noſtre terminet. Mec putes chariſſime P me dicere: idcirco ꝙ ſuſpicer te aliq̃ mẽ⸗ tis ĩquietudine laboꝛarc:ſed quoniã pᷣdictus dñs vꝛſio cogit me aliquam admonitionẽ tibi ſcribere: neſcio qd potius ſcribã vel moneã:qᷓ; caucre qð ſub ſpẽ recte volũtatis:ſcio noui/ cijs quihuſdõ ſolere ſurripere. Qua/
tem Builhe
pꝛoptcr amice mi ⁊ frat᷑ dilectiſſime:
Inſelmi
cðſulit: monet ꝛpᷣcatur te:tuꝰ dilect⸗ dilectoꝛ totis coꝛdis viſceribꝰ:vt to/ tis viribus quieti mẽtis ſtudeas:ſine q̃ nulli licet Sallidi hoſtis inſidias cir cũſpicere: vel ſemitas virtutũ angu ⸗ ſtiſſimas ꝓſpicere. Ad hanc vo mo ⸗
nachus qͥ in monaſterio cõuerſat ꝑ⸗
tingere nullatenꝰ valet:ſine cõſtãtia ⁊ mãſuetudine:q̃ manſuetudo indiſ⸗ ſolubilis comes ẽ patiẽtie:⁊ niſi mo⸗ naſterij ſui inſtituta que dininis non ꝓhibent᷑ mãdatt:etiã ſi rõnẽ eoꝝ nð ꝑuiderit vt religioſa ſtuduerit obſer⸗ uare. Vale:⁊ omĩpotens dñs pꝑficiat
greſſus tuos ĩ ſemitis ſuis:vt nð mo ⸗
neant᷑ veſtigia tua: vt in inſticia ap⸗ pareas in ↄſpectibei: ⁊ ſatieris cum apparuerit gloꝛia eius. Dꝛa vt ego tecũ: qꝛ ⁊ ego oꝛo vt tu miccũ.
quiſita de quodã comite ex cõmunicato q diuing cele⸗
bꝛãtibus ſe imiſcuerit: etde
pᷣſbyteris incõtinẽtibus qd
agendum ſit reſpondentis:
Epiſtoia.VIII.
Ominò ⁊ patri reuerẽdo ab/ B
1d bati Suilhelmo:frater Vnſel mꝰꝛin hac vita diuturnã ꝓſpe ritatẽ:in futura eternã felicitatẽ. Ex quovẽa ꝓbitas mihi ſuã dignata eſt pᷣbere noticiam:tantã eius cõcepi di ⸗
lectionem: vt ſempꝑ eius mihi dulcis
ſit memoꝛia.Qð expꝑtus ſum non im merito fuiſſe:quoniã ⁊ vitam veſtrã amoꝛe ⁊ reuerentia dignam agnoui exiſtere: ⁊ paternitatẽ veſtrã nõ ſine affectu dulcedinis erga pꝛauitatem meã eſſe. Bepe namq; fratres a vo⸗ his venientes me nõ jolũ ſanctitatis veſtre relatiõe edificauerũt:ſed ⁊ di⸗ gnationis veſtre ſalutatiõe honoꝛa⸗ uerũt. Quare licet:quicquid eſt ĩme
toto:minime poſſit tantis meritis re⸗ ſpõdere:meñ tamẽ eſt quãtum amo⸗
ris ⁊ reuerẽtie p
oſſum exhibere. Bed
bec deo in nobis ſeruanda ⁊ agenda
Peat Anſelmi:ad abba i h
vosꝛyt taplic adqs p tenoy gs

Cpiſtola
en
Sn eðᷣmittens ad ea de quibus meãlpar⸗ nnd nitatem conſulere dignata eſt veſtra iiene pꝛudẽtia:non pᷣſumendo: ſed obedi⸗ ni endo: reſpondebo foꝛte non qð mihi Rhn N ſufficiat: ſed quod mihi videt᷑. Co/ aſteroc h mes quidemn veſter qui excõmunicas tus vobis diuina celebꝛãtibus ſe mi⸗ S ſcet:mihi videt᷑ humiliter admonen ⸗ nenn dus:ne cõtemnendo ſententiã eoꝛum
quibus deus affirmat ſe audiri cũ au ah Nuẽ.10. qiunt⁊ ⁊ ſperni cum ſpernunt᷑? ſe li⸗ vudieini* gare cũ ligant: ⁊ ſoluere cum ſoluũt: auch aggrauet ſuꝑ ſe der iudiciũ: a quo fu⸗ gere nuſq; homo poteſt. Quare illi melius eſſe vt ꝑ ſalubꝛem humilitatẽ abſtineat ab his a quibus eum apo ⸗ olica ſegregat ſentntia: qᷓ; per pꝛe⸗ ſumptionis cõtemptũ ſe ingerat ĩ illa que nunqᷓ; niſi ꝑ humilitatẽ queſita Pꝓſuntꝛatſempꝑ inoꝛdinate pᷣſumpta obſunt: Mec debere cũ vllo ſuo com ⸗ modo ⁊ grauiſſimo ſuo malo cogere vos:vt cũ eum offendere nolitis:deñ aplici auctoꝛitatẽ grauit᷑ irritetis: ad qͥs pacãdos illum adiutoꝛẽ habe⸗ re nõ poſſitis. Faciliꝰ quoq; ac beni⸗ gnius apoſtolicũ eius rationes ſuſce⸗ pturũ ſi ſuam illum ſententiã cogno ⸗ nerit reueritã. Qð ſi coꝝes idẽ hãc admonitionẽ reſpuerit: ſcitis qꝛ deꝰ plus eſt timẽdus qᷓ; homo. Quapꝛo/ pter aut vᷣm iam ꝓlatam apoſtolicã ententiã erga illũ agendum:aut ip̃m apoſtolicũ ſiue aliquẽ vices eius ge⸗ rentẽ de hocipſo denuo conſulendũ
— E exiſtimo. De pᷣſbyteris vo qui le apte ns inwn repꝛoba libidinis cõuerſatione: deo trinni repꝛobabiles exhibẽt: omnino tenẽ⸗
dñ eſt ꝙ apoſtolica ꝓnidentia eccle⸗ ſiaſtico iuſtoq; rigoꝛe cõſtituit. Nem Mn pe nullatenus cõuenit vt ibi reueren, E ter aſter᷑: vbi ꝑtinaciter aperta ⁊ im⸗ — pudenti lihidine fetentes:dei ⁊ ſan⸗ öoölun ctoꝛũ ꝓhibitionem cõtemnendo ſa⸗ awirſün cris altaribus deſeruiũt: ĩmo nõ de⸗ lunebu ſeruiũt: ſed qᷓ;tum ad ipſos cõmacu⸗ ui lant. Non quo quis ea que traetant nt cõtemnẽda:fed tractãtes exccrãdos ctauim exiſtimet: vt qui dei ⁊ angeloꝛũ pꝛe⸗
ſentiam non reuerentur: vel hominũ
65 deteſtatione repulſi: ſacra eõtamina⸗ re deſiſtant. Mee vllatenus opoꝛtet vt illi ſint cõſoꝛtes de altari partici⸗ pantiũ qui ꝑ immũdiciã ſe faciũt ex⸗ oꝛtes altari deſernientiũ. e lapſis N autẽ ſacros oꝛdines habẽtibꝰ ⁊— tanea humilitate ſecrete quibꝰ debẽt confitẽtitzus: nequaq; aſſerendũ eſt quod eiſdem oꝛdinibus amplius vti nullatenꝰ poſſint:ſi p ſacrificiũ ſpem cõtribulati coꝛdiſq; contriti ⁊ humi⸗ liati deñ placantes: ad virtutũ pꝛo ⸗ fectum ſtudioſe contenderint. Mam nec apud deñ repꝛobaf᷑ officium ali⸗ cuius ꝓpter culpam quã ipſe igno⸗ ſcit:nec apud homines decoloꝛaf ſa⸗ cri oꝛdinis dignitas ꝓpter ꝑſonam cuius ipſfi peccatũ nõ cognoſcũt:qui⸗ bus duabꝰ cauſis tarnalis laꝑſus ꝓ⸗ hibet ad ſacros oꝛdines acceſſuʒ aut reditũ. Bed quoniã ferme ſemp oc⸗ cultum eſt:quoꝝ remiſſe ſunt iniqui Mðʒx⸗ tates: ⁊ quoꝛum tecta ſunt peccata: quoꝝ vo minime: tutius ſemꝑ eſt cõ ſcium ſibi criminis ab his que placi⸗ tam ꝑſonam expoſcũt ꝑ laudabilem humilitatẽ abſtinere:qᷓ; per culpabi⸗ lem ſecuritatẽ pᷣſumere. Illud nãq; ſempꝑ poteſt deo nõ impꝛobante: hot vo hon debet niſi deo appꝛobante. Qui autẽ huic ſentẽtie que ad ſacri oꝛdinis officiũ reditum poſt lapſum concedit:nequaqᷓ; aliqua ratione:ni⸗ ſi auctoꝛitate fulciat᷑ ſcripturaꝝ vult conſenſum attribuere: legat epiſtolã beati Calixti pape directã vniuerſis epiſcopis ꝑ galliam cõſtitutis:⁊ bea⸗ ti Sꝛegoꝛij ad Secũdinũ inelnſũ:vbi ipſi hanc ſententiã ſic firmis ⁊ pene eiſdem ratiõibus ⁊ auctoꝛitatibꝰ con ſirmãt: vt nullatenꝰ alioꝝ appꝛoba⸗ tiõe indigeat. Bed qm̃ idem beatus 4 Bꝛegoꝛiꝰ idip̃m in alijs ſuis quibuſ⸗
dam epiſtolis ſtudioſe ꝓhibet:ne ſibi
ipſi contrariꝰ ſit:de aꝑtis quidẽ ꝓhi- buiſſe: de occultis vo poſt cõdignã penitentiã cõceſſiſſe intelligit. Nam
trimẽ qð a deo ĩputat᷑: nec ab homi⸗
nibꝰeſſe putat:nõ repꝛobat nec deco⸗ loꝛat: vt iã dixi: cũ tñ in talire cuiq;
₰ 9
—

— 2
Beati
tutiꝰ ſit coꝛã̃ deo plus timere qᷓ; cðji ⸗ dere. Pꝛohiberi autẽ inuitũ debere qui occultũ crimẽ humili cõfeſſione ſponte ⁊ occulte detegit:minime exi⸗
ſtimoꝛ nemltis obꝛuaf vita ſalubꝛis onfeſſiõis:quin potiꝰ eligent penitꝰ in moꝛtẽ occultari qᷓ; hac occaſiõe in certitudinẽ vel in ſuſpition⸗ᷓ alicuius crimiĩs adduci. Hoc em̃ illi cui confi⸗ tent̃:ſtatuit᷑ ad peccatũ:ſed cõfitentẽ abſq; eius conſenſu ceſſare a ſui oꝛdi nis officio nõ cogit: ſed— magni
criminis reus eſſe videt᷑ ſi cogit: qꝛ
ſic ⁊ confitentẽ penitere cõfeſſionis:
⁊ plures nõdum confitentes hoꝛrere
confeſſionẽ—— ſatis pa tet:qᷓ; minus malũ
ũ ſit cuilibet pecca⸗ toꝛi ad altare cum amoꝛe cõfeſſionis pacte:⁊ ſpe miſericoꝛdie humili men de accedere: qᷓ; ſe cũ odio cõfeſſionis
2⁊1⁊ deſperatiõe venie indurato coꝛde
deſiderio aut etiã actu ingerere. Ille
itaq; cui cõfeſſio fit:nequaqᷓ;
eſtimãdus eſt minoꝛis culpe in q̃ aliũ ꝑmittit nõ cõſentiendo ſed maioꝛem pꝛudẽter pᷣcauendo:maioꝛis vo po ⸗ teſtatis auctoꝛ eſſe videtur: ad quos młtos impellit:⁊ ſi nõ volẽdo:tamẽ
inoꝛdinate plus qð minus:qᷓ; qð ma F ius erat timẽdo. Bed manifeſtũ eſt:
quia illi qui humili ↄtritiõe ſupbam verecũdiam cõculcando ſemetipſos iudicã tes huiuſmodi ceſſatiõi ſpõte cõſentiũt:multotiẽs tutiꝰ miniſtrant
ꝑmiſſi ſeu etiã iuſſi qᷓ; illi cum vere⸗
cũdia humana inter deum ⁊ ſe iuſte iudicare refugiũt:licʒ is cui cõfitent᷑
valde ꝑiculoſiꝰꝓhibeat iſtos ĩnitos:
vt ſupꝛa dictñ eit qᷓ; illos ſpõtaneos. Bt cim vtriſq; neceſſarium ſit vel ad tempus abſtinere: puto quia illi qui
nõ libẽter ceſſant ad qð non bene ꝓ⸗
perant: ſunt tĩ relaxandi:hi vo qui wonte abſtinent ad qð nõ pᷣſumunt etiã reuocandi. Nam in illis ſi reuo⸗
cent obediẽtie tegmiĩe pᷣſumptio pal⸗
liatf: in iſtis vo humilitas obedien⸗ tie roboꝛe adiunat᷑:que reuocatio nõ indifferenter ſed magna p̃lati cõfeſſi ohem ſuſcipiẽtis diſcretide facienda
Anſelmi
eſt. Sepe nãc; contingit vt quis non
immẽſum criminis hoꝛroꝛem ⁊ per vim hůilitatis hñanã verecũdiã ſu⸗ pet:ßᷣ ꝑ ſtulticie tenebꝛas ⁊ impudẽ/
nõ ſentiat:⁊ negligentiã officiũ ſuñ nõ appetat.i ni aũt hmði eſt:nunqᷓ;
ad ſacrũ officiũ aut vocãdꝰ aut reuo candꝰ ẽꝛß̃ cũ ꝓ ipſo penitente ſuppli⸗
cat hũilitas:ſuggerit cõtritio: interce
dit vite mutatio: tũc nimirũ ſi pᷣlat nõ tã de meritis aliqͥbꝰ qᷓ; de magna
miſcðᷣia:⁊ de mltitudine miſerationũ
dei illũ cðfoꝛtans ad ſui vſum imu⸗ tet officij: qꝛ non tam temere qᷓ; pꝛu⸗
denter egiſſe videaf. Eſt em̃ ſepe in huiuſmodi pᷣuenida puſillanimitaſ:
excludenda cõtem̃ptus ſuſpitio:oſtẽ⸗ denda beniuolentia:exhibenda coin⸗
paſſio. Hoc em̃ modo qui tales ſunt: quãto benignius:tanto efficacius ad ꝑfectionẽ ꝓuocanf᷑:⁊ tanto ſtrictius in bono ꝓpoſito ligant᷑. Potui plu⸗ ra de ſcriptis patrũ his interſerere: ß qꝛ epiſtolaꝝ bꝛeuitas que ſe iã nimis extendi reciamat:non cõſenſit:ſimpli citer quid de interrogatis ſentirẽ pa⸗ ternitati veſtre iuſſus expoſui. Omiĩ⸗ potẽs dñs vgs ⁊ ĩhis ⁊ in omnibus que vobis agenda ſunt:ſic in rectitu⸗ dine veritatis dirigat:vtꝓ eis ſeip̃m vobis retribuat. Bi pᷣſens eſſem coꝛã vobis ⁊ coꝛã ſancta cõgregatiõe ve⸗ ſtra:de qua multa bona a multis cõ⸗ coꝛditer audio:ſupplici mente totum
coꝛpus ꝓſternerẽ:⁊ vt me bonoꝛũ qᷓ
tie duriciã:feditatẽ ſceleris ⁊ pudoꝛẽ
6
deus operat in veſtro monaſterio in
perpetuũ participẽ in fraterna chari⸗ te cõcederetis peterem. Bed quoniã ego hoc nõ poſſũ: pᷣſumo nõ de meis meritis: ðᷣ de veſtra ſanctitate rogare vt vos hoc ꝓ me nõ hũiliato coꝛpo⸗ re:ſed benigna mente ab eiſdem filijs veſtris mihi petatis:⁊ cum illis con ⸗ cedatis: Valete.
Beati Anſelmi: ad Falco
nem epiſcopũ Peluackſem:
ſe apud ſuſpicantes e con⸗
cupiſcentiã archiepiſcopa-
tremee eos qw i monach nullſic tiã:licut polder neo int me del cdu vitap lius a men d nita ti ſimaio dilectio tare:nu eäzt cidem cosinte geito ſicutner ninst
A( ſtmult 1goꝛẽ lid vt

S2
%
55
—
6½
S S 8
2½ 2
*
.
5
3. S55 57
in
S d
tus detineri: excuſantis: Epiſtolg. IX. Alciſſimo ⁊ dilectiſſimo di lectoꝛi:ep̃o Beluacẽſi Falco⸗ nit frater Anſelmꝰꝛeterna dei Ptectiõe ⁊ cõſolatiõe gaudere. Scio mi dulcis amice: quantũ dilectio vãa de illiꝰ quẽ ſuꝑ oẽs homiĩes diligit:
inſperata coꝛpãli amiſſione cõtriſta ⸗
ref: niſi ſe ſapiẽter diuine diſpoſitio/ nis cõſolatione cõſolaret᷑. Sicut em̃ in coꝛdibꝰ diligentiũ ſeſe inuicẽ ſpes ⁊ opoꝛtunitas confruendi ſe:nutrit quãdã delectabilẽ dulcedinẽ:ita eiuſ dẽ rei deſpatio ingerit moleſtã ama/ ritudinẽ. De qua re veſtra pꝛudẽtia meã põt cognoſcere conſcientiã. Sic em̃ agnoſco veſtre dꝰectiõis erga me ſinceritatẽ:vt ſim certꝰ vos nð igno⸗ rare mee dilectionis erga vos:⁊ erga eos qͥbꝰ illã oſtẽdebã:⁊ maxie erga
monachos beccenſes veritatẽ. Mam
nullꝰ ſic cognoſcit amici veri cõſcien/ tiãꝛ ſicut ille qui vere gerit amicitiã.
B Cõſiderate&:que poſſit eſſe in coꝛde
meo integra leticia:quẽ tot amicoꝛũ me deliderantiũ: ⁊ a me deſideratoꝝ cõtriſtat irreparabiliter ꝑdita in hac vita pᷣſentia? Anuſqͥſq; eoꝝ de me ſo lius amiſſione coꝛpoꝛali eolet:⁊ aĩa mea de omnibꝰ:qꝛ ab eoꝝ pᷣſentia in⸗ uita t ĩopinate ſcindit: dolet. Nã et ſi maioꝛ multitudo ſimilẽ exhibentiũ dilectionẽ in anglia me videat᷑ letifi care:nullatenꝰ tñ tam longo tpe radi tatã ⁊ nutritã pꝛioꝛem dilectionẽ de coꝛde meo valet eradicare. Vera eĩ charitas nõ minus diligit pᷣoꝛes ami cos interius:etiã ſi exteriꝰ pariter ne⸗ queat oꝑari cum ad plures extendit: ſicut net a pᷣoꝛibꝰ. Ji veri amici ſũt minus timet diligi cũ a pluribꝰ dili⸗
git Ar quidẽ ſi qua mihi conſolatio
eſt multitudinis amicoꝛñ p̃ſentia ad angoꝛẽ quẽ gero ad pꝛioꝛũ: abſentia Ulud vtiq; efficere nequit:vt non cõ⸗
triſter de illoꝝ:qͥ quã to magis me di
ligunt:ranto magis cõtriſtant᷑ de ab⸗ ſentia dilecti ⁊ dilectoꝛis ſui triſticia.
Delectat me cũ dulci amico meo ſcri⸗ bo de charitatis ſinceritate:⁊ de eins efficacia diu tractare: ſed qm̃ epiſto⸗ laris bꝛeuitas hoc non patif?cum ⁊ aliud velim dicere:neceiſe eſt me iam
materiã mutare. Quidam vt audiui g
ſuſpicant᷑ me archiepiſcopatus con⸗ piſcentia ad quem dolens et timens
trahoꝛ detineri. Quod ſiue ſuo erro⸗
re:ſiue alieha ꝑſuaſione faciant:par⸗ cat illis deꝰꝛqui videt quia fallunt᷑ T peccant. Non me exeuſo apud ve⸗ ſtram fraternitatẽ mihi dilectiſſimã: que etquo me cognouit familiariſſi⸗ ma ⁊ longa cõuerſatione:meã indu⸗ bitanter didicit ⁊ credidit de ſecula⸗ ris honoꝛis ambitiõe ↄſciẽtiã. Quã tanto verius cognouiſtis:quãto vos ſecurius ⁊ totã vitam veſtram ſenſui meo iudicioq; cõmiſiſtis: Sed apud eos me excuſo quicunq; hanc lecturi ſunt epiſtolã:vt ſciant quid mihi di⸗ cat cõſcientia mea coꝛam deo ⁊ alijs ignoꝛãtibus:cum opus erit reſpõde⸗ ant ꝓ me:ſi non ꝓpter me vel ꝓpter deñ. Multũ em̃ nocet infirmis ĩeccle ſia dei opinio alicuius vitij: ſiue vera ſiue faiſa ſit de aliquo homiĩe:⁊ maxi me de eo qᷓ ſic eſt in eccleſia catholicg ↄſtitutus:vt ⁊ verbo ⁊ exemplo vite alijs debeat ⁊ poſſit ꝓdeſſe. Sciãt q oẽs ſicut mea cõſcientia mihi dicit co ram deo quem inuocare teſtẽ menda⸗ cij nefas eſſe ſcio: quia non me rapit
aut alligat ad archiepiſcopatũ anglo
rum cupiditas alicuiꝰ rei:quõ ſeruus dei cõtẽptoꝛ mũdi cõtemnere debet: ſed timoꝛ dei me cogit pati: vt qᷓ;uis dolẽs ⁊ timẽs ab eccieſia dei trahar.
Et quia ſi mihi liceret ſeruata obedi D
entia ⁊ charitate q̃s deo debeo ⁊ ec⸗ . eius matri mee ꝓpter eñ potiꝰ ⁊ libẽtius eligerem ſijb abbate ⁊ ſub regulari diſciplina ĩ monaſtica pauꝑ⸗
tate ⁊ hůilitate eſſe ⁊ obedire ⁊ ſerui
re:qᷓ; regnare ĩ mũdo: ſecularit᷑ aut dom inari aut archiepiſcopatum ſiue epiſcopatũ poſſidere vel abbatiam: aut hominibus quibus licet pᷣeſſe ad auimaꝝ gubernationẽ; ſiue ad coꝛpo

rum ſuſtentationẽ in magna terrarũ
rerum terrenarũ poſſeſſione ⁊ opu
lentia. Qð egoipſe non imputo mihi tantũ ad virtutẽ: quãtum ad hoc q talem me ſcio tam parũ vtilem: parũ foꝛtem:parũ ſtrenuũ:parum pꝛuden ⸗ tem:parũ iuſtum: vt potius mihi cõ ⸗ gruat ⁊ expediat eligere ſubeſſe pᷣla⸗ to qᷓ; alijs pᷣeſſe:obedireqᷓ; pᷣcipere:
ſeruire q; dominari:miniſtrare qᷓ; mi
niſtrari. Cogoꝛ hec deme cõfiteri:ſed malo hec in ſimplicitate mea vt puto
ſine omni duplicitate de me dicere:qᷓ; pati vt alij homines peccent in meꝛ
aut malũ exemplũ ſumant ꝑ ignoꝛan
tam ⁊ erroꝛem ſuñ de me. Qui mihi hec de me confitenti credit:certus ſit
quia hoc credendo nõ fallitur ſi mea me cõſcientia coꝛam deo non fallit:⁊ qui non credit verñ eſt:quia ipſe fal ⸗
ſo ⁊ temerarie de me iudicando ſe fal lit. Omnipotens dominꝰ faciat vos in hac vita ⁊ in futura indeficiẽte ſua Ptectione ⁊ cõſolatione gaudere.
Beati Anſelmi: ad Soffri dũ Pariẽſem epiſcopũ:illũ
vt clericos monachoꝝ ꝓpo
ſitum appetentes nõ impe⸗ diat admonẽtis:ipſoſq; ita
li pꝛopoſito liberos eſſe ab epiſcopoꝛũ onerib entis: Epiſtola. x.
us aſtru⸗
Omino ⁊ patri reuerẽdo ep̃o d y pariſiẽſi So ffrido: F̃̃ Anſel⸗ mus dei diſponẽtis oĩa diſpo ſitione:electus archiepiſcopus Cãtu⸗ arie:pꝛeſentis vite deo placitam ſan ⸗
ctitatem ⁊ future eternam felicitatẽ.
Ruis diuina diſpoſitio valde longe g reuerẽtia veſtra meã ſeparat parui⸗
tatẽ: nulla tamẽ longinquitas debet minuere meã quã vr̃a multis modis
meruit benignitas fidelitatẽ. Qua⸗ pꝛopter ſi quid de veſtra celſitudine
audio vnde mihi ſit cõgaudendum: ſemnp volo cõgaudere: ⁊ ſi quid co⸗ gnoſco qð veſtram dignitatẽ mutare
deceat:familiari fiducia eam charita ⸗
Beatt nſelmi
tine ⁊ hñiliter debeo cõmonere. Di/ dici ꝙ dñs Analerãmꝰ chariſſimus noſter:cantoꝛ ecclie veſtre:deo inſpi⸗ rante habitũ ſancte cõuerſatiõis ſtu⸗
dioſe ⁊ intentiſſime petens in mona/
ſterium ſancti Wartini de campis eo gaudio q̃ debuit ſit ſuſceptus:⁊ inde violenter a vobis ⁊ quẽadmodũ nõ
neceſſe fuerat abſtractus. De qua re x;
qᷓ;uis veſtra pꝛudentia meo conſilio
nõ egeat: cogunt tamẽ ſidelitas ⁊ di⸗
lectio:quas vobis ⁊ illi debeo:mentẽ meã vt veſtre reuerẽtie aliquid ſug⸗ geram. Mõ loquoꝛ ſapiẽtioꝛi me q̃ſi docendo:ſed velut ea que melius me ſcit bꝛeuiter cõmemoꝛãdo. Mi pater ſi omnia faciẽda ſunt cum cðſilio:cuiꝰ magis qᷓ; eius qui admirabilis conſi⸗ liarius: deus foꝛtis dicit? Iple qͥppe cõſulit ad ꝑfectionem nitentibus:vt oĩa relinquãt ⁊ ſequãt᷑. Ipſe omnia relinquẽtibus ⁊ ſequẽtibus ſe ꝓmit⸗ tit: quia ſedebunt cum illo in iudicio indicãtes tribus duodecim iſrt. Ipſe eſt qui inuitat laboꝛãtes ⁊ oneratos amoꝛe ⁊ curis ſecularibꝰ:vt ad ſe ve⸗ niant ⁊ requieſcant. Hoc conſilium magis ĩ monachico q; in alie vite ꝓ⸗ poſito impleri ſancti patres intellexe rũt. Beatis nãq; Sꝛegoꝛius ĩ libꝛo xiiij. regiſtii: ſcitis quid mandet De⸗ ſiderio epiſcopo de quodã qui diuina inſpiratiõe cõpunctus gratiã mona/ chice cõuerſationis appetierat: quð
ſcʒ hoꝛtet᷑ eundẽ epiſcopũ vt ꝓpoſi⸗ t
ü eius nullo modo impediat:ied ma gis eum quãtũ valet paſtoꝛali admo nitione ſuccẽdat:ne feruoꝛ cõceptꝰ in
eo tepeſcat: nec vllatenꝰ debere eum
qui monaſterij poꝛtum petijt: rurſus ſecularium ꝑturbationibus implica⸗ ri. In Toletano cõcilio qurrto legi⸗ ſtis:clericos monachoꝝ ppoſitũ ap⸗ ꝛqꝛ melioꝛẽ vitã ſequi cupiũt:
iberos eſſe debere ab ep̃is ad mona⸗ ſterioꝝ ingreſſus. Pauca diri de mul
tis. Bi ð dicere cõtra dñm ⁊ ↄtra tot x
ſanctos patres dicta dñi veracitẽr ĩ⸗ telligẽtes: peccatũ eſt:Facere cõtra manibꝰ:nõ dic quõ:ſed quo modoꝛ
1 luet i
Uls ne wolt del put: Qu tuginöet gieſteh ehtnen qoyt qdi

Nere. 1. ſeitis quid eſt. Si qs ſepat pᷣcioſnʒ a
555
.
25 72
₰ 2
vili: id eſt aĩaʒ a ſeculo:tanq; os dei: ſicut ſcᷣtũ ẽ:erit:lle cuiꝰ os ⁊ ma⸗ nus retrahũt a ĩam adherenteʒ poſt deñ ad ſeculũ:qͥd erit? Abſit mi dñe nolit deus vt ſuꝑ epᷣm cadat qð dñs
nattk. 1 dicit: Qui nõ colligit mecũ:diſpgit:
qq nõ eſt mecũ:ↄtra me eſt. Hoꝛren dñ eſt em̃ etiã auditui:vt qð chꝛiſtꝰ elegit de mũdo:epᷣus religet in mun do:vt qðᷓ chꝛiſtus trahit àd poꝛtum de ꝓcellis ⁊ tẽpeſtatibus mũdi: hoc epᷣus retrahat à poꝛtu in naufrago⸗ ſos turbines mundi:vt qð chꝛiſtꝰab ſcondit in ouili a multitudine inſidi antiũ lupoꝝ: hoc epᷣus rapiat de oui li ⁊ exponat multitudini upoꝛum Wi reuerẽde pat᷑: ny ſit moleſtũ pꝛu dẽtie veſtre qꝛ ſic loquoꝛ; Nð eĩ ß dico qꝛ velim oſtẽdere ꝙhmõi fitis: dH ß qꝛ deſidero vt hmõi nð ſitis. Con ſideret ⁊ retractet pꝛudentia veſtra:
ꝙ fecit qð mutandũ intelligat: non
caʒ pudeat facere qð magis deteat. Mon enim adeo mirandum ſi ſubi⸗ to motu de tã ſtrenui clerici amiſſio⸗ ne aliqd nõ pᷣmeditate feciſtis:ßᷣ hoc ẽ vaide laudanduʒ ſi mutatis quod mutandũ intelligitis. Jaluto dños ⁊amicos noſtros canonjcos vr̃os: quos etſi ſingulos nõ coßnoui: hos tamẽ diligere ⁊ oĩihus ſeruire volui. Quos om̃es vobiſcũ ſuppler pcoꝛ: vt ↄſecrationẽ meã que ĩ dñica qua cantat: Populus ſion:oꝛdinata eſt deo annuẽte fieri:ſuis ozonibus non meis meritis:ß̃ ſua charitate pᷣueni/ ant. Dm̃ipotens dñs ſic vos vſqʒ in fineʒ huius vite dirigat ⁊ cuſtodiat: vt poſt hanc vitã:eternaʒ beatitudi
nẽ vobis retribuat. Bigilluʒ hec epi⸗
ſtola nõ habet: qꝛ ⁊ abbas iam non ſum:⁊ archiepiſcopus nonduzʒ ſum: nec me delectat pingi qð nð ſum.
Beati Anſelmi:ad Richar dum quendam monachũ: eum yt votůj ꝓmiſſum tene at:⁊ in ꝓpoſito voti qð aſſũj
.
pſerat imobilis permaneat Adinonentis: Epia. XI. Rſ emtßrati dei archiep̃s:& S fratri⁊ filio Richardo mona choꝛſalutẽ ⁊ henedictionem Budiui frater mi quia anteqᷓ; mona chus fieres: in egritudine vouiſti te iterũ ad ſanctũ egidi: et iccirco mõ timidus Animis ſollicitus es de vo to illo ſolnẽdo: ita vt requieſcere coꝛ tuũ nõ poſſit niſi ad ſanctũ egidium iueris. De qua re nõ tantũ debes cre dere tibi:quantũ abbati tuo cuiꝰcon ſilio ⁊ oꝛdinationi aĩam tuã cõᷣmiſi⸗ ſti:⁊ alijs qui melius ſciunt te qd ma gis placeat deo ⁊ magis ꝓlit aĩe tue. Suapꝛopter ↄſulo tibi⁊ pᷣcipio:vt oiimodo dimittẽs intẽtioneʒ pᷣfati itineris:⁊ ſollicitudinẽ voti illius in Ppoſito qð aſſumpſiſti quietus ⁊ im mobilis ꝑinaneas:⁊ in quiete ad hoc qð.ꝓpoſuiſti:id ad obediẽtiã:ad pe nitentiaʒ ꝓ peccatis tuis:⁊ ad alios bonos moꝛes pficere ſtudeas. Certs em̃ eſſe debestqꝛ cũ teipᷣm deo totuʒ vouiſtiæ reddidiſti ꝑ monachicã p⸗ feſſionẽ:ſoluiſti omnia minoꝛa vota quarũlibet actionũ que pꝛius ſine iu reiurãdo ⁊ fidei alligatiõe ꝓmiliſti. Eſto quietus ⁊ ſecurꝰ: ⁊ ego te ea auctoꝛitate quã ꝑ gratiã dei habeo ſuꝑ te:a voto illo abſoluo. Nale.
Paſchlie pape:ad beatum nſeimum: ſe de eocin⸗ ueltituras eccleſiarũ laicis indulſerit ul antis: Ackebh ſeruus feruoꝛũ D p dei: Anſelmo cantuarienſi ve 2 nerabili fratri ⁊ coepiſcopo:ſa lutẽ ⁊ apoſtolicã henedictionẽ. Ju⸗ auiſſimas dilectionis tue ſuſcepimꝰ litteras charitatis calamo ſe criptas. Req; em̃ aliud charte calamꝰ indi⸗ dit q; qð de fonte charitatis intinxit In his reuerẽtiã deuotionis tue cõ⸗ plectimur:⁊ perpendimus ſidei tue
S eeee—
**

ieae
exiſtimat de ſeqᷓ; debeat: Cõtra quẽ 5 ðꝛMoli altũ ſapere:ß̃ time. Et quẽ Põ.1zo. negat ſe fuiſſe ⁊qͥ dicit:e non ẽ ex⸗ altatũ coꝛ meũ:⁊ q̃ ſequũtur. Vlius
eſt in volũtate:quãdo aliquis altius
—* — ——
nccun ſevnlt tractari aliquo mõ qᷓ; debeat: omnnn Joh.ʒ· Cõtra quẽ dr̃: MQuõ poteſtis crede⸗ einiont hiere.1 re qᷓ gliam q̃ritis ab inuicẽ?Et: Diẽ atlt hominis non deſideraui tu ſcis. Ali mn us eſt in opere:Cõtra quẽ dñs dicit: mlu kucſ. 14 Kuz innitatus fueris ad nuptias nõ on hʒnt diſcumbas in pmo loco. Iſte eſt quã do homo ſeip̃m tractat aiti? qᷓ; Sbe
at. õtra ſingulos iſtes modos plu ra inueniũtur dicta ĩ ſacra ſcriptura ſi inquirant᷑. Contra oẽs dicif: Qui ſe exaltat hũiliabit᷑. Et: Supꝑbis de⸗ reſiſtit:⁊ multa alia. De his tribꝰ qñ ſingula queq; ſolait:illa ẽ̃ leuioꝛ qᷓ in ſolo ope eſt:quia nõ fit niſi ꝑ igno rantiã:⁊ tamẽ vitiũ eſt:quia coꝛrigẽ duz eſt. De alijs duabus illa q̃ eſt in ſola volñtate:dã nabilioꝛ eſt:qꝛ ſciẽ ter peccat. Illa voq̃ẽ in eſtimatiõe ſola:inſanabilioꝛ eſt:quia nõ ſe oſtẽ/ dit ⁊ inſta ſibi videtur. Si ð iſte tres ſuperbie ſingule cõſiderent:tres ſim⸗ plices dici ſuperbie. Si vo hine ⁊ bine intelligant᷑:tres duplices ueniũt᷑. Si votres ſimul cõiũgãt᷑: erit vna triplex:⁊ ſic ert Eeptẽ. Tres ſimpliceſ:tres duplices: vna triplex. Cõtra iſtas ſupꝑhias fũt mẽbꝛa hůi⸗ litatis:id eſt vt humiliter quis ſenti st de ſe:⁊ quantũ ad tractatũ ⁊ con⸗ uerſationẽ alioꝛũ humiliter velit de ſe:⁊ ip̃e humiliter tractet ſe. ꝛo ſin gulis modis ſuperbie dicit᷑ homo ſu ⸗ perbus:ſed ꝓ ſingulis mẽbꝛis humi litatis vłpꝛo duobus: niſi om̃ia mẽ⸗ hꝛa ſimł ſint nõ dicit homo humilis: ſicut vno mẽbꝛo languente dicit᷑ ho ⸗ mo eger: ſanꝰ añt nd ditit᷑ niſi ſanis om̃ibus mẽbꝛis.ſhec hꝛeniter cõme moꝛaui charitati veſtre. Que ſi pꝛu dentia veſtra ſepius tractauerit:ple⸗ niꝰ ea intelliget qᷓ; hic dicta ſint. Sa lete ⁊ oꝛate ꝓ meꝛvt ſicut deus dedit mihi ſuꝑbiã ⁊ humilitatẽ ĩtelligere:
bidem.
ſie mihi det illã cauere ⁊ iſtã acquire re. Salutate dñm ⁊ amicũ noſtrũ re uerendũ epiſcopũ attrabatenſem ex parte noſtra.— Beati Anſelmi liber epiſto larumexplicit. n libꝛü qui imago mundi icitur pꝛologus. ſtructionẽ multoꝛũ qͥbus deeſt copia libꝛoꝝ hic libellus ditur:nomẽq; eiꝰ imago mũ⸗ di vłmappa dicitur:eo ꝙ diſpoſitio totiꝰ oꝛbis in eo quaſi in ſpeculo cõ ſpiciatur. In quo etiam noſtre ami⸗ citie pignus poſteris relinquat᷑. Ni hil aũt in co pono niſi qð maioꝝ cõ⸗ mendat auctoꝛitas. Explicit pꝛologus. Liber pꝛimus qui imago mũdi dicitur: quia quibuſ daʒ beato Inſelmo: ab ali is honoꝛio incluſo aſcribi⸗ De foꝛma mundi: Ca.I.
Ondus
itaq; dicitur quaſi vndiq; motus. Eſt em̃ in perpetuo mo tu.Muius figura eſt n modũ pile rotun da: ad inſtar oui elementis diſtincta. Duuʒ quippe exterius teſta vndiq; ambit᷑:teſte albumẽ:albumini vitel⸗ lũ:vitello gutta pinguedinis inclu⸗ ditur:Sic mũdus vndiq; celo vtte⸗ ſta circũdat᷑: celo vo purus ether vt albumẽ:echeri turbidꝰaervtviteliũ: ri t᷑ravt pinguedis gutta icludit᷑. De creatione můdi:Cg. N. RBeatio vo mũdi qͥnq; mnõis g I ſcribit᷑. Pꝛimo q ante ſecula tpulia vniũſitas můũdi in mẽte dinĩa ↄcipit᷑:q̃ ↄceptio archetypꝰðᷣꝛmũdꝰ: vnde ſcribitð factũ eſt in ip̃o:vi Job · I⸗

ta erat. Secũdo:cũ ad exẽptar arche typi hic ſeuſibilis mũdus in materia
Acẽj. 18. vłfoꝛma creat᷑:ſiẽ legi: Qui manet
Beñ.i. valde. nartoꝛcum vnñ ab alio: vt
in eternũ creauit om̃ia ſimul. In ma teria:vt ex q̃ttuoꝛ elemẽtis crearent᷑ oia coꝛꝑalia. In foꝛma: vt ad ſilitu⸗ dinẽ ãgeloꝝ aie eẽnt rõnales. Ter⸗ tio:cũ per ſpecies ⁊ foꝛmas ſex diebꝰ hic mudus foꝛmatur: ſicut ſcribitur: Bex diebus fecit deus oꝑã ſua bona
pote homo ab homiĩe: pecus a pecu/ de:arboꝛ ab arboꝛe: vnũquodq; de ſemine ſui generis naſcit᷑:ſicut dicit;
Job.ÿ. Pater meus vſq; modo operatur-
Qnito: cũ adhuc mũdus innonabi
Apoẽ.⁊1 tur:ſiẽ ſcribit᷑: Ecce nona facio oĩa.
*
De qᷓttuoꝛ elemẽtis:Ca.IM Lemẽta dicunt᷑ quaſi hyle li⸗ gamẽta:hyle autẽ eſt materia.
Füt añt quattuoꝛ elemẽta ex quibus cõſtant om̃ia:ſcilicet ignis:
aer:aqua ⁊ terra:qͥ in moduʒ circuli
in ſe reuoluũtur:dů ignis in aerẽ:aer
in aquã:aqua in terrã ↄuertit᷑. Kur
ſus terra in aquã:aqua in aerem:aer
in ignem cõmutat᷑. hec ſingula pꝛo — ualitatibus quaſi quibuſdam ſe innicẽ tenent:⁊ diſcoꝛdeʒ
ui naturaʒ concoꝛdi federe viciſſim cõmiſcent. Mam terra arida ⁊ frigi⸗
da:frigide aque connectitur. Squa frigida ⁊ humida:humido aeri con/ ſtringitur. Ber humidus ⁊ calidus calido igni aſſociatur. Ignis calidꝰ ⁊ aridus:aride terre copulaf. Ex his terra vtputa grauiſſima imuʒ: ignis
vtputa leuiſſimus ſupꝛemũ obtinet
locũ. Vlia duo mediuʒ quaſi quodã ſoliditatis vinculo:quoꝝ aqua gra⸗
uioꝛ terre ꝓximũ:aer leuioꝛ igni ꝓxi
mñ poſſidet locũ. Deputant᷑ vo ter
re gradientia:aque natantia:aerivo
Seain irraciantia.
De aſſimilatione quattuoꝛ
elementoꝛũ cum quattuoꝛ
ſenonbue ꝛquatuoꝛ qua tatibus⁊ quattuoꝛ huino
*
tia noctis vſq; ad nonaz ciuſdem.
L. ribus ⁊ quattuoꝛ etatibus: Ca. IIII. S Sſimilant᷑ autẽ hec quattuoꝛ S ſelemẽta quattuoꝛ tẽpoꝛibus: ttuoꝛ qualitatibus ⁊ qᷓttuoꝛ humani coꝛꝑis humoꝛibus ⁊ q̃tuoꝛ etatibus. Cõnectit aũt terra que eſt frigida ⁊ ſicca autũno qui eſt ſiccus ex pᷣcedẽti eſtate:⁊ frigidus ex adue niente hyeme. Squa frigida ⁊ humi da hyemi: Hyems enim frigida ⁊ hu mida ẽ. Aer calidus ⁊ humidus ve ri: Aer aũt eſt humtdus ex p̃cedente hyeme:calidus ex adueniẽte eſtate. Ignis calidus ⁊ ſiccns eſtati colliga tur: ſt cĩ calida ⁊ ſicca eſtas. idẽ q̃litatibus eſt hinanũ coꝛpꝰ tẽpera tũ:⁊ inde homo inicrocoſinus:id eſt minoꝛ mũdus appellat᷑. Sãguis nã q; qut eſt calidus ⁊ humidus: aeri ⁊ veri compat᷑:⁊ hic viget in infantia. Cholera rubea que eſt calida ⁊ ſicca igni ⁊ eſtati colligar᷑:⁊ hec abundat in iuuentute. Welancholia eſt frigi⸗ da ⁊ ſicea:terre ⁊ autũno adaptat᷑: ⁊ abũdat in ꝓuectioꝛibꝰ. Phlegma qð eſt frigidũ ⁊ humidũ ahue ⁊ hye mi connectit᷑:⁊ hocdominat in ſeni bus. Fãguinei ſunt hilares:miſeri/ coꝛdes:ridetes:loquaces:ſimplices: moderati:blandi:bone mẽtis:coꝛꝑe pleni. Cholerici ſunt macilẽti:voꝛa ces: veloces:audaces: cito mobiles
ad irã ⁊ cito pacificant᷑:agiles: ĩgeni
oſi:acuti: ſubtiles ⁊ leues. Welã cho lici ſunt ſtabiles: graues:doloſi: tar⸗ de cõmouen ad iram ⁊ tarde pacifi cant᷑:auari:inuidi:triſtes: ſomnolen ti. Phlegmatici ſunt tardi:ſom no⸗
lenti:obliuioſi:coꝛꝑe compoſiti:vigi
lantes:intra ſe cogitã tes:minus au⸗
daces ⁊ cito ſeneſcẽtes. Sãguis do ꝑ uibus
hoꝛis do/ tertiaʒ diei. Cholera rubea ab hoꝛa minẽtur.
minat ab hoꝛa noctis nona vſq; ad tertia diei vſq; ad nonõ einſdẽ diei.
Welancholia ab hoꝛa nona vſq; àd tertiã noctis. Phlegma ab hoꝛa ter

5£ 3
5
uu
5
. .
S35½ =— SSS
c. Enſch
*
Quibꝰlo res.
Sa habet reſpirationẽ per na⸗ Lholera rubea ꝑ aures. Welan ⸗
is purgẽ cholia per oclos. Thlegma per os. inpun Sanguis dñat᷑ in dextro latere ſub
res.
moꝛes.
In qͥbus etatibꝰ re gnent hu
epate. Cholera rubea ibidẽ. Welan cholia in ſiniſtro latere ſub ſplene. Phlegmatis aũt vna pars eſt ĩ ca ⸗ pite ⁊ in veſicg vel in coꝛde. Phle⸗ gma dominat in pueris cũ ſanguine vſq; ad annos qͥndecim. Inde cho⸗ lera rubeg vſq; ad annos vigintiqͥn q; · einde cholera nigra vſqʒ ad an nos q̃dragintaqͥn 8 cuʒ maxima ꝑte ſangiinis. Hinc vſq; ad ſũmã etateʒ dñat phlegma ſicut ĩ puert. Et nota a hoꝝ hũoꝝ aliqͥs excreſcit:ea ho ra diei dʒ pᷣncipaliuninui in qᷓ rest. Quibus noibꝰ terra nomi⸗ netur: La. V. de q̃ttuoꝛ elementis di p hetñ eſt generaliter:⁊ ð q̃ttuoꝛ hoĩs hũoꝛibnũc qͥ;ʒ aliqd de tibus dicamo. Et pᷣmo deterrg.e nominat᷑ terra ſepteʒ noĩhꝰ: Terra: tellus:humus.arida:ſicca:ſolũ:ops. Herra a terẽdo vᷣꝛꝛ ⁊ totũ elementũ intelligit᷑. Tellus q̃ſi tollẽs fructus:
q̃ eſt frugibꝰ apta vł vinetis: fructi⸗
feriſq; arboꝛibꝰ ↄſita. Humꝰ ab hu⸗ moꝛetꝛque eſt paluſtris ⁊ inarabilis. Arida ina quoſa:que ſp feruoꝛe ſo⸗ lis aret:vt libya. Sicca q̃ aliqũ com luta cito exiccat᷑:vt indea. Soluʒ a ſoliditate:vt ſunt montana. Ops ab opibus: vbi diuitie ſcʒ auꝝ ⁊ gemme abundant: vt in india.— traẽ rofüdicitn t oCEqno Ciauditur:La. VI — foꝛma eſt rotũda: vnde ⁊ oꝛbis eſt dicta. Si qͥs em̃ in aere poſitus deſuꝑ eã inſpice
ket: tota enoꝛmitas montiũ ⁊ ↄcaui tas valliũ minꝰ in ea appareret qᷓ; di gitus alicuiꝰſi pilã pᷣgrandẽ in ma⸗ nu teneret. Circũitus autẽ terre.c.et lxrx.milibus ſtadioꝛuʒ mẽſurat᷑:qð duodecies mille miliaria ⁊.lij. cõpu tat᷑.ihec centruʒ in medio můdoꝛ vt
De imagine mundi
pũctus in medio circuli eqᷓliter collo cal:⁊ nullis fultris p diuina potẽtia ſuſtẽtat:ſicut legit: Won timetis me ait dñs qͥ ſuſpẽdi terrã in nihilo? Fũ data ẽ eim̃ ſup ſtabilitatẽ ſuã:ſiẽ aii⸗ ud elemẽtũ occupãs ſue q̃litatj me⸗ tã · Mer in circũitu oceano vt limbo angt nlaltt ſſus ſicut veſti Nõ ·10ʒ mentũ amictus eiꝰ. nteriꝰ meatibꝰ
aduaꝝ vł coꝛpꝰ venis ſanguinis pe⸗
netrat᷑: qͥbus ariditas ip̃ius vbiq; ir
arigatur. Snde vbicũq; terra infodi
unadua repitur. De quinq; circulis quibus terra diſtinguitur: Cg.VII Ainq; aũt ʒonis:id eſt circut q yq̃nq;:terra diſtinguit᷑. Quo⸗ rum duo extremi lunt inhabi⸗ tahiles algoꝛe: medius inhabitabi⸗ lis caloꝛęa qͥ ſol nunqᷓ; recedit: ad il los nunqᷓ; accedit. Medij duo habi⸗ tabiles: huic ardoꝛe:ĩde frigoꝛe tẽpe rati. Verbi gratia:ſi ignis in hyeme ſub diuo accendit:qͥnq; lineas effice re ſcit vnã in medio feruidaʒ: duas circũgelidas:duas intra has tẽpera tas. Qui ſi vt ſol circũiret:quinq; ni mirũ circulos redderet. Ex his circu lis pᷣmus ſeptentrionalis: ſecũdꝰſol⸗ ſticialis:tertiꝰ eqͥnoctialis:q̃rtꝰ? bꝛu⸗ 8 malis:qͥntus auitralis noĩat᷑:ß ſoluf ſolſticialis ihabitari a nobis no ſcit. De diuiſione terręe habita⸗ biis. La. VII. Bit habitabilis ʒona q̃ a nob incolifꝛin tres ꝑtes mediterra- neo mari dirimit᷑: quarum vna aſia:altera enropa:tertia aphꝛica di⸗ cif᷑. Aſia a ſeptẽtriõe ꝑ oꝛientẽ vſqʒ ad meridieʒ: Europa ab occidẽte vñ q; ad ſeptentrionẽ: Aphꝛica a meri die vſq; ad occidentẽ extendit᷑. Deaſia: TLa. IX. Sia a regina eiuſdẽ noĩs ap⸗ g pellat᷑. Muiꝰ pᷣma regio in oꝛi⸗ pente eſt ꝑadiſꝰ: locꝰ videlicet o ĩi amenitate ↄſpicuꝰ: ĩadibilis ho minibꝰꝛqꝛ igneo muro vſq; ad 5

Piber
eſt cinctꝰ. In hoc ẽ lignñ vite:ſcllicet arboꝛ de cuiꝰ fructu q comederit ſꝑ in vno ſtatu ĩmoꝛtalis permanebit. In hoc etiã fons oꝛit qͥ in qᷓttuoꝛ flu mina diuidit. Mue quidẽ flumina infra padiſũ terra cõdunt᷑:ð in alijs regiohibꝰ lõge diffundunt᷑. Nã phi ſon qͥ ⁊ ganges in india deꝛnonte oꝛ cobares naſcit:⁊ ↄtra oꝛientẽ fluẽs oceano excipit᷑. Seon qͥ ⁊ nilus iuxta mõtẽ atlantẽ ſurgẽs: mox a terra ab ſoꝛbefꝛꝑ quã occulto meatu currẽs in littoꝛẽ rubꝛi maris denuo fundit᷑: ethiopiã circũ iens ꝑ egyptus labitur in ſepteʒ oſtia diuiius: magnũ mare iũ alexãdriã ĩgredit. Tigris aũt et euphꝛates ĩ armenia de mõte ꝑchoa tra fũdũt᷑:⁊ 5 meridiẽ vergẽtes me⸗ diterraneo mari ĩimergunt᷑· Poſt ꝑa diſũ ſut mlta loca deſerta ⁊ inuia:õb diuerſa ſerpentũ ⁊ ferarũ aĩalia.
De india: Lag. X.
Einde eſt india aß indo ſu⸗
dyj mine dicta:qͥ ad ſeptẽtrione: de mõte caucaſo naſcit: ⁊g meridiẽ curſũ ſuuʒ dirigens:a rubꝛo mari excipit᷑.hec india ab occidente claudit᷑:⁊ ob hoc indicꝰ oceanꝰ ðᷣꝛ:ĩ qᷓ eſt ſita tapꝛobane inſula.x.ciuita⸗ tibꝰ inclyta. Mec duas eſtates ⁊ du ⸗ as hyemes vno anno hʒꝛ ⁊ om̃i tpe viret. In hac eti ſũt chꝛyſa ⁊ argu ⸗ ſa ĩſulẽ:auro ⁊ argento fecunde:⁊ ſp tloꝛide. Ibi inueniũtur bdelliũ ⁊ I pis onychinꝰ. Bdelliũ eſt arboꝛ aro matica coloꝛe nigra: magnitudine olie. Ouxx eſt appellatꝰꝙ habet in ſe pmixtñ cãdoꝛẽ in ſimilitudinẽ vn guis hñani. Hreci em̃ vnguẽ dieunt onycon. Ibi fũt ⁊ mõtes aurei: q ꝓ⸗ pter dꝛacones ⁊ gryphes nõ poſſũt adiri. In india ẽ mõs caſpius:a qͥ ca ſpiñ mare vocat᷑. Intra quem ⁊ ina re:gog ⁊ magog ferociſſime gentes a magno alexãdro icluſe ferunt:q̃ hu⸗ manis carnibꝰ⁊ crudis heſtijs veſcũ tur. Indis habet.xliiij. regiones: po pulos multos: garamãtes:oꝛcuſas: coatras:quoꝛũ ſylue tangũt ethera.
In mõtanis pygmeoſ duoꝝ cubitoꝝ hoĩes: qͥbꝰ bellũ ẽ 3 grues: qͥtertio anno pariũt:octano ſeneſcũt. Apud hos creſcit piper:coloꝛe qdẽ aibo: ſʒ cñ ip̃i ſerpẽtes qͥ ibi abũdãt:flamma fugati:nigrũ coioꝛẽ trahit de incen ⸗ dio. Itẽ hʒ macrobios. xij. cubitoꝝ hoĩes: qͥ bellant 3 gryphes: qͥ coꝛpa
leonũ:alas ⁊ vngulas pᷣfef̃t aqͥlaßp.
Itẽ agroctaſ ⁊ bꝛachmanas:qͥ ſeĩ ig nẽ mittũt vltro:amoꝛe alteriꝰ vite. Fñt ⁊ alij qͥ ꝑentes iã ſenio ↄfectos mactãt:⁊ eoꝝ carnes ad mãducãdũ parãt:iſq; impius iudicat᷑:qͥ b facere abnegat. Sũt ⁊ alij qͥᷓ piſces na cru⸗ dos edũt:⁊ ſalſũ mare bibũt. Sũt ibi ⁊ quedã monſtra:qᷓ̃ quidã homi nibus: quidã aſcribũt beſtijs: vt ſũt hi qͥ aduerſas habẽt plãtas: ⁊ octo⸗ nos in pedibꝰ digitos: ⁊ alij qͥ habẽt
canina capita: ⁊ vngnes aduncos:
qbus eſt veſtis pellis pecudũ?⁊ vox latratꝰcanũ. Ibi q̃dã etiã matres qᷓ̃ ſemel pariũt:⁊ canos ꝑtꝰ edũt:qͥ ĩ ſe nectute nigreſcũt:⁊ lõga noſtre eta⸗ tis tpa excedunt. Sunt alij qui quin ⸗ pariũt: ſed partus octauũ
—
nñ ñ excedũt. Tbi ſũt ⁊ monoculi:
Aarimaſ i cpclopeſ⁊ ſciopodel 3 vñð t̃ f ti pede:aurã curſu vin ⸗
cũt:⁊ in t᷑ra poſitivmbꝛã ſibi planta pedis erecta faciũt. Sũt alij abſq; ca pite qͥbꝰ oculi ſũt in humeris:ꝓ naſo ⁊ oꝛe duo foꝛamina in pectoꝛe:ſetas habẽt vt beſtie. Sũt ⁊ alij iuxta fon tẽ gãgis fiuuij:qͥ ſolo odoꝛe cuiuſdã pomi viuũt:qͥ ſilongius eũt:pomus ſecũ ferunt:moꝛiunt᷑ em̃ ſi pꝛauũ fe⸗ toꝛẽ trahũt. Sũt ibi ſerpẽtes tã va ſti vt ceruos deuoꝛẽt:⁊ ip̃m etiã̃ oce anũ trãſnatent. Ibi etiõ ẽ beſtia leu⸗ cotrota cuiꝰ coꝛpꝰ aſini: clunes cer⸗ ui:pectꝰ ⁊ crura leonis:pedes equi:
ingẽs coꝛnu biſulcũ:vaſtus oꝛis hi⸗
atus vſq; ad aures:in loco dentium os ſolidũ:vox pene hoĩs. Itẽ ẽ alia beſtia aele:cuius coꝛpꝰ equi:maxilla
apꝛi:cauda elephantis cuhitalia co: nua habens: quoꝝ vnñ poſt tergum
—

mẽ aſſũpſit. n ea etiaʒ ẽ ꝑſia a per⸗
refectit:cñ alio pugnat:illo obtuſo: aliud ad certamẽ vibꝛat:nigro colo rehoꝛret:in aqua ⁊ in terra equali⸗ ter valet. Ibi ſunt fului tauri verſis ſetis hoꝛridi:grã de caput:oꝛis rictꝰ ah aure ad aufeʒ patet. i etiam coꝛ nua viciſſim ad pugnas ꝓducũt vel deponũt: oẽ teluʒ miſſile duro tergo repellũt:q ſi fuerint capti: nulla poſ⸗ ſunt arte domari. Ibi qͥʒ ẽmãticoꝛa beſtia:facie homo:triplex oꝛdo in dẽ tihꝰ:coꝛpoꝛe leo:cauda ſcoꝛpio:ocu
lis glaucis:coloꝛe ſanguinea:vox ſi⸗
bilus ſerpentum:fingens diſcrimina vocũ:velocioꝛ curſi qᷓ; auisvolatu:
humanas carnes habens in vſu. Ibi
ſunt etiaʒ boues tricoꝛnes:pedes qͥ· nos habentes. Ibiʒ monoceros:cu ins coꝛpꝰ equi:caput cerui:pedes ele phãtſ: cauda ſuis: vnñ coꝛnu hñs ĩ media frõte armatũ:quattuoꝛ pedũ lõguʒ:ſplendens ⁊ mire acutũ. hec beitia nimis ferox:diros habet mu ⸗
8 gon qð obſtat:coꝛnu trãſuer⸗
erat:capta põt perimi:non põt do/ mari. In gange q̃ʒ ſunt anguille tre ⸗ centoꝝ pedum longe. Ibi etiam ſunt qdã vermes qui ĩſtar can cri bina ha bent bꝛachia:ſex cubitoꝝ longa:qui bus elephantes coꝛripiunt ⁊ vndis immergunt. Indicũ qͥʒ mare gignit teſtudines: de quarum teſtis capacia hoſpitia faciunt hoĩes. India qʒ ma
netẽ lapidẽ gignit qui ferrũ rãpit.
damantẽ etiaz qui nõ niſi hyreino ſanguine frangi poteſt.
arthia: Ca. XKI. — fiumine vſq;
eß parthia.xxxiij.regionibus di
ſtenta. Dicitur auteʒ parthia a pãrthis veniẽtibꝰa ſcythia. Eſt in ea
regio arachoſia ab oppido arachoſa
dicta. Eſt in ea etiaʒ aſſyria ab aſſur filio ſem nominata:qui eã pᷣmus in⸗ coluit. Eſt in ea qᷓʒ media a iedo re⸗ ge dicta:qui ciuitatẽ conſtruens me diam yominauit: de qua ⁊ regio no⸗
emundi
ſeo rege dicta: qui cinitatem perſepo⸗
De imagin
lim edificauit:de qua ⁊ regio nomen accepit. In hac pꝛimum oꝛta eſt ars magica · Merſia lapidem piriditem mittit qui manum pꝛementis vrit: ⁊ ſlinitem cuius candoꝛ cum iuna cre ſcit ⁊ deficit.
De meopotamia:Ca.x.
Tigri fumie vſqʒ ad euphꝛa⸗ Wten eſt meſopotamia:a duob⸗ funijs grece dicta ꝙ in medio
duum fuminũ ſit conſtituta. In hac eſt ciuitas niniue:itinere triũ dieruʒ: Anino rege conſtructa ⁊ nominata. In hac etiã regio babylonia a ciuita
te babylone nomiata. Hãc nemroth De baby⸗ gigas fundauit: ſed ſemiramis regi/ lone.
na reparauit. Cuiꝰ muri latitudo eſt quinquaginta cubitoꝝ:altitudo du⸗ centoꝝ cubitoꝝ:ambitus ciuitatis qᷓ⸗ dringentoꝛum octoginta ſtadioꝛuʒ. Centũ poꝛtis ereis eſt firmata:fumi ne euphꝛate ꝑ mediũ ei currente ir⸗ rigua. Huius arx habel q̃ttuoꝛ miliũ paſſiũ alta ſcribit᷑. In ea qᷓʒ eſt chal dea:in qua pꝛimũ inuenta eſt aſtro⸗ nomia. In ea ⁊ arabia que etiã ſaba dicit:apo tou ſabein:id ẽ ſacrificare: vel a finnio ſaba. In hac thus colli⸗ git. Et in hac ẽ mõs ſinai:qui ⁊ oꝛeh in q̃ lex a moyſe ſcribitur. Juxta quẽ vrbs madian fuit: in quã ſacerdos ietro pꝛefuit. In ea ſunt gentes mul⸗ te:moabite: monite:idumei:ſarace ni:madianite:⁊ alie multe.
„ De ſpria: Cg. XM. 6 B euphꝛate vſq; ad mareme diterrancũ ẽ ſyria:a quodã ſy rcrege dicta: in qua eſt damaſcus a damaſco abꝛae liberto ↄſtructa ⁊ di cta. Ihi ⁊ ãtiochia ab antiocho rege cognomĩata:q̃ olim reblata vocata.
Eſt ĩ ea comagena ꝓuſcia. Eſt ⁊ phe
nicia a phenice aue:qᷓ ſola ĩhae terra iuenit: ſiue a phenice rege filio age⸗
nor dicta. In hac ſũt ciuitateſtyrꝰ⁊
— 4₰

L S Liher
ſidon ſite. In hac eſt etiã mons liba
nus: ad cuius radices oꝛif̃ ioꝛdanis
uniꝰ. Eſt in ea etiã paleſtina a ciui/ tate paleſtin dicta: q̃ nůũc aſcalon vo eat᷑. Iſt in ea ⁊ iudea a iuda filio ia⸗ cob:de cuiꝰ tribu reges erãt nũcupa ti.Mec etiã chananea a chanaan filio
De hieru/ cham ẽ dicta. In hac eſt hiernſalem
ſalem.
quã ſem filiꝰ noe ↄſtruẽs:ſaleʒ noĩa⸗ uit. S eã hiebꝰ filiꝰ chanaã inhabi tauit:Eñ a hiebus ⁊ ſalẽ dedit ei no mẽ rex dauid hieruſalẽ:q̃ſi hiebuſſa ⸗ lem: quã ſalomõ filius ciꝰ auro ⁊ ar⸗ gento ⁊ gẽmis decoꝛauit: ⁊ hieroſo⸗ iymã q̃ſi hieruſalemoniã appellauit. Quã a babylonijs ſubherſam: ſoꝛo ⸗ babel reedificauit: Sʒ romanꝰ ppls
fñditus deleuit. Hãc poſtmoduʒ he⸗
lius hadrianꝰ impatoꝛ reꝑauit:⁊ he liam nominauit.
De paleſtina: Ca. XII. Srt etiã in paleſtina regio Sa
e maria a ciuitate ſamaria dictà: nc eſt ſebaſta dicta. In hac
eſt qᷓʒ galilea regio:in q̃ eſt naʒarech ciuitas iuxta montẽ thãboꝛ ſita. In hac eſt pẽtapolis regio a qͥnq; ciuita tibus dicta:in q̃ olim fuit ſod oma et gomoꝛra. In hac ẽ mare moꝛtunz: a qᷓ ioꝛdanis fluẽta abſoꝛbẽt. In hac qʒ ſaraceni a ſara dicti: qͥ ⁊ agareni
ab agar. Idesʒ hiſmaelite ab hiſmael
nuncupati. In hac ⁊ nabathei a na⸗ baioch filio hiſmael dicti: quoꝝ gẽ⸗
tes ſũt.xij. 2 De to: Cd. XV. El dicte regiones ab oꝛi hente incipiẽtes: recta linea ad mediterraneũ mare extendun tur: qbꝰ vſus auſtr egyptꝰ nectit: in qᷓ.xxiiij gentes eſſe ferunf. Heoin oꝛiente a rũbꝛo mari ſurgit:terminũ ſuũ verſus occidentes in libya figit. hec ßus euxia:id eſt bona copia di⸗ cta: poſtea ab egypto rege fratre da⸗ nai eptue ẽ vocata. Hec fluuio ni lo vndiq; cincta in modũ delte litte re eſt foꝛmata.c.milibꝰ villaꝝ incly⸗
ta. Hãc nubes nõ obſcurant: ꝑluute nõ irrigãt:ð nilus inundãs eñ fecũ⸗
hpe puken chebaidas che Dethehi
bis ciuirate cognominata quã Cad mus Agenoꝛis filiꝰ in egyptũ veni⸗ ens edificauit:⁊ thebas Fᷣm illã quã iboetia ↄſtruxit noĩauit:regioniſq; nomẽ ab illa mutuauit. In hac mau ricius pᷣncipabat᷑:⁊ ab hac thebei di cuntur.ſhuic maxima adiacet ſolitu⸗ do in q̃ olim ↄuerſabat monachoꝝ mliitudo. Cãbyſes rex egyptũ ſupe rans:ciuitatẽ ↄdidit:cui nomẽ baby⸗ lon indidit: q̃ nũc caput illius exiſtit. In hac etiã victoꝛ alexander aliam ciuitatẽ edificauit:quã ex ſuo nomiĩe alexandriã nuncupauit.
6— De caucaſo inðte:Ca. X pꝛaſcriptis regiõib vlus a lonẽ annectuntur he regiones. Wõs caucaſus a caſpio mare duentis attollit:⁊ ꝑ aquilonẽ vgẽf
pene vſq; ad europã poꝛrigit᷑. Hãc Pe ama⸗
greni regefi
inhabitãt amaʒones:femine videli/ ʒonibus. elau rib
cet vt viri pᷣliãtes. Pis cohabitant maſſagete:⁊ colchi ⁊ ſarmate. Beres ẽ oppidũ oꝛiẽtis:a quo eſt ẽ ſerica re gio:⁊ gẽs ⁊ veſtis dicta. MPoſt hanc eſt hactriana a bactrio amnevocata. Hãc ſequit᷑ ulbania a cãdoꝛe ppli di cta:eo ꝙ ibi albo crine naſcant᷑. Hu ic ↄiñgit᷑ ſeythia ⁊ bithynia: als hu⸗ nia: quaꝝ gẽtes ſũt.xliiij. Ibi ſũt hy berboꝛei mõtes. Hnic ↄiũgi hyrca⸗ nia ab hyrcãia ſylua noĩata: In qua ſũt aues q̃rũ pẽne ſplẽdẽt ꝑ nocteʒ. Cui ↄnectit᷑ armenia: in q̃ ẽ mõs ara
rathſuper quẽ arca noe poſt diluuiũ
receuit:cuiꝰ vſq; hodie ibi ligna vi dẽtur. Huic copulat᷑ hyberia: ili vo
cappadocia a ciuitate einſdẽ noĩs di⸗
cta. Inpac eque a vẽto ↄcipiũt:ß feis
non amplius triennio vinũt. Deaſia minoꝛe: Cg. XV
Sia minoꝛ poſt hãc ↄſtituit?:
a que pene můri vndiq; cingi. Sn hac eſt epheſus ciuitas:ab amaʒðnibꝰ ↄſtructa:In q̃ requieuit
Pol Voi

De imagine mundi. iohãns enũgeliſta. Prꝛima puicia thia. Z danubio vſq; ad alpes eſt Deger
Aie minoꝛis ẽ bithynia appellata:ĩ ermania ſuperioꝛ que a germinan ⸗ mania ſu Ieciuttas ciuſdẽ noĩs husbehꝛcià 3o pehakonbern occaſuʒ perioꝛi.
De regio
bs aſi
dicta:poſt a bithy no rege eſt bithynia appellata: n q̃ eſt ciuitas nicea in Imisna ſynodul facta fuit. n hac etiã ciuitaſ nicome diaa nicdede rege ↄſtructa ⁊ dicta. Bithynia qͥʒ; maioꝛ ðꝛ phꝛygia:in qua ęſt ciuitas ſmirna a theſeo ↄſtru ẽ cta. Hãc ſeq̃t phꝛygia a filia europe phꝛygia appellata:hec ⁊ dardania a dardano iouis filio dicta.huic iũ⸗ gitur galatia a gallis dicta: q̃s bithy nus rex in auxiliũ euocauit:⁊ poſt vi ctoꝛiã eis terrã diniſit. Eſt in ea ciui tas eiuſdẽ nomĩs ab codẽ ↄſtructa.
etroia. In hac ẽ etiã ciuitgs troia a troo re⸗
ge ↄſtructa ⁊ noĩiãta. ec ⁊ ilion ab ilo rege ẽ dicta. Huius menia dicunt᷑ pPgama. Huic adiacẽt licaonia ⁊ ca⸗ ria:vbi fuit hermus fluuius: aureis arenis famoſus. nde ẽ lydia a lydo rege fr̃e tyrrheni appellata. In hac eſt ciuitas thiathyra:deinde eſt iſau⸗ ria ab aura qua vndiq; ꝑñat᷑ dicta. Poſt hãc ẽ cilicia a ciuitate eiuſdeʒ noĩs nñcupata quẽ cilix filiꝰ ageno⸗ ris ↄſtruxit: ⁊ ab illa nomẽ regio ac ⸗ cepit. In hac eſt mõs amanꝰ qͥ ⁊ tau rus:in qᷓ eſt ⁊ tharſis cilitas a perſeo ↄſtructa: Panli apli inhabitatione gloꝛioſa. Seinde ẽ lycia:ꝑſidia ⁊ pã⸗ phylia. Exinde ẽ põtus regio mlta⸗ rũ gentiũ:a qj ⁊ ponticũ mare appel⸗ lat᷑ ꝛin qͥ ouidiꝰ:⁊ poſtea clemẽs exi
lio relegantur. Peeuropa: LCa. XVIII Sſt decurſaʒ aſiã: tranſeamꝰ p d europã. Europa ab europe rege: vel ab europa agenoꝛis fiẽ noĩata. In q̃ ĩpꝛimis vvſus ſe⸗ ptẽtrionẽ ſũt ryphei m ðtes:⁊ tanaiſ uuiꝰ a tanai rege dictus:⁊ meotideſ p̃aludes magno mari iuxta theodo/ ſiam vrbẽ ſe iũgentes. A tanai flu⸗
De ſcy/ uio eſt ſcythia inferioꝛ: q̃ vſus meri thia. diẽ vſq; ad danubiũ poꝛrigitur. In
hac ſũt iſte ꝓuicie:alania:dathia:go
rheno; vſus aqͥlonẽ albia flumĩe ter minat᷑. Vn hac eſt ſueuia regio a mõ ⸗ te ſuaui dicta. hee ⁊ alemãia ab ale mãno lacu appellata:hee ⁊ retia di⸗ cta. In hac danubiꝰ naſcit ⁊.lx.pci puis flutzijs auget:⁊ in ſeptem oſtia vt nilus diuiſus ponticũ mare ingre ⸗ dit᷑. Eſt ĩ ea noꝛicus que ⁊ bauaria: in qua eſt ciuitas Ratiſpona. Eſt ⁊ oꝛientalis francia:cui coniungitur thuringia: quaʒ ſequitur ſaxonia. Ab albia fluuio eſt germania infe⸗ rioꝛ:que vſus aquilonẽ oceano ex ⸗ cipit᷑. In hac eſt dacia ⁊ noꝛjvegia. T danubio imo⁊ circa danubiũ vſ⸗ oꝛiẽtẽ vſq; ad mediterraneũ mare: ẽ meſia a meſſiũ ꝓuẽtu dicta. Dein · de pannonia inferioꝛ ⁊ vngaria. In de thꝛacia a thyras filio iaphet deã. Hhec habet hebꝛũ flumẽ ⁊ vrbeʒ cõ⸗ ſtantiopolim a conſtantino conſtru ⸗ ctam ⁊ dictã. A mediterraneo ma⸗ riẽ grecia a rege greco dicta: cethim olim vocata:⁊ verſus auſtrum ma⸗ gno mari terminat:qui ſinus illyri⸗ vocaf. Eſt ĩ ea ꝓuincia dalmatia a dalã ciuitate vocata. Eſt ⁊ ⁊ epirꝰ a pyrrho filio achillis diet In ept⸗ ro ẽ fons in quo faces accenſe extin ⸗ guũtur: ⁊ iteꝝ extincte accẽduntur. Eſt ⁊ chaonia a ciuitate eiuſdẽ noĩs appellata:quã helenꝰ frater hectort edificanit:⁊ ob amoꝛẽ fratrj ſui cha onis chaoniã noĩauit.Hec ⁊ moloſ⸗ ſia a ciuitate moloſſa dicta:quã mo ⸗ loſſus pyrrhi filiꝰ ↄſtruxit:⁊ a noĩe ſuo moloſſam vocauit. Eſt ⁊ ibi hel⸗ ladia ab hellene rege filio deucalio⸗ ais ⁊ pyrrhe dicta:ipſa ẽ ⁊ attica ab atti filia greci regis: ſiue ab attico fi⸗ lio cuiuſdã qͥ fuit ĩdigena grecie: p ſa ẽ ⁊ vera grecia. In hac eſt ciuitas athene a cecrope rege cõttructa. Ibi eſt boetia a boue dicta:qꝛ cadmus fi lins agenoꝛis illuc veniẽs bouis du catu:eũ dijs ĩmolans:thebas ↄſtru⸗ 3 ₰
4 7 2 „ 8 5 3
— —

onia venit ad italiã Eſt ⁊ iõgobar⸗
xit:⁊ puinciã boetiã nũcupauit. De
hae thebani dicuntur:de alia thebei.
Fadẽ ꝓuincia ðꝛ ⁊ aonia a fonte ao ne:muſis ↄſecrato:ſiue a rege aone.
Ibi ẽ pelopõneſus a pelope rege:⁊
a ciuitate eiuſdẽ noĩs appellata. Ibi ⁊ theſſalia a rege theſſalo dicta. Ibi
⁊macedonia a macedone rege appel
lata.hec ⁊ emathia ab emaho rege vocata. In hac eſt mons olympus:
excedit nubes. In hac ⁊ theſſaloni
ca a theſſalo rege:filio greci conſtru⸗ cta. Ibi eſt ⁊ achaia ab acheo rege ⁊ ciuitate eiꝰ noĩs dicta. In hacẽ cho rinthꝰ a coꝛintho filio oꝛeſtis dicta. Ibi ⁊ arcadia que ⁊ ſitionia a ſitiõe rege nuncupata. Arcadia aſbeſton
kapidem mittit: qui ſemel accenſus
extingui nõ poterit. Deinde eſt pãno nia ſuꝑioꝛ vſq; ad apẽninũ montẽ. Id aquilonem iſtria ab iſtro fluuio qui ⁊ danubiꝰ nomiĩat᷑. Italia olim magna grecia eſt dicta:poſtea ſatur⸗ nia a ſaturno:poſt latiũ(eo ꝙ ſatur⸗ nus pulſus a ioue ibi latuit) ẽ dicta. Neinde auſonia ab auſone rege:tan
dẽ ab italo rege ſiculoꝛũ italia noĩa
ta.ſhec ab alpibꝰ ſurgit: ⁊ in magno mari terminuʒ figit. In hac eſt vrbs roma a romulo rege ↄſtructa ⁊ ſic di cta. Intiqui ciuitates ſuasm— puas feras foꝛmabant ob ſignifica⸗ tionẽ: Añ roma foꝛmã leonis habet qui ceteris beſtijs q̃ſi rex pᷣeſt. Muiꝰ caput ẽ vꝛbs a romulo ↄſtructa. Ra tericia vo edificia vtrobiq; diſpoſi⸗ ta: vnde ⁊ lateranis ðᷣꝛ. Bꝛunduſiũ ᷓ̃t foꝛmã cerui:carthago bouiſ:troia edͥ figurã habuit. Eſt in italia tuſcia uincia a ſacrificijs ⁊ thure vocata. eſt ⁊ cãpania a ciuitate capua dicta 3 Spipege ↄſtructa. Ibi ẽ ⁊ apuliatð ⁊ vmbꝛia:inde dicta ꝙ imnbꝛibꝰ tpe diluuij ſuperfuerit: in iugis apennini
montis ſita. Eſt ⁊ hetrurta ab hetru
ſco rege dicta. Hec eſt ⁊ tyrrhenia a tyrrheno fratre lydi dicta:qui ðᷣ me⸗
Liber—
L.
dia a longis bardis vocata. adus
qui ⁊ eridanus italie fuuius ab apẽ
ninis montibus oꝛt᷑ ac mari imergi⸗ tur. Venetia a veneto rege pᷣus he⸗
netia dicta:poſtea venetiã. Sallia a De gallia
a candoꝛe populi dicitur. Sala eim̃ grece lac dicit᷑. Rhenꝰ ab alpibꝰ nal citur ⁊ ↄtra aquilonẽ vergens: ſinu oceani excipitur. A flumine rheno ẽ
allia belgica:a ciuitate belg' dicta.
hec a mõte iouis ſurgit ⁊ verſus aq̃ loneʒ bꝛitãnicũ oceanũ incidit. Mec ⁊ francia a franco rege dicta: qui de troia cũ enea veniẽs:troiʒ iuxta rhe nů ↄdidit ⁊ terrã franci cognomĩa uit. hãc verſus occidẽtẽ excipit lug ⸗ dunẽſis gallia q̃ ⁊ comata ob lõgas
comas ẽ dicta. Mne vVauſtrũ ha⸗
bet narbonẽſem galliã a ciuitate nar bona dicta:qᷓ ⁊ togata a longis veſti bus dicta ẽ. Berſus occidentẽ aqui tancã ab aquis rhodano ⁊ ligere di⸗ cta. Inde eit hiſpania ab hiſpano re ge dicta:p̃us iberia ab ibero fuuio:qᷓ̃ ⁊ heſperia ab heſpero rege dicta: hec verſy occaſũ oceano teẽrminat. ůt in ea ſex ꝓuincie terracona: cartha⸗ goꝛ luſitania: galitia:betica:tingita na:a ꝓpꝛijs ciuitatibus dicte. Cõtra hiſpaniã venus occaſũ ſũt in oces⸗ no he inſule: bꝛitãnia:anglia:hiber⸗ nia: athanatis:cuiꝰ terra quouis gẽ tiñ poꝛtata:ſerpẽtes ꝑimit:⁊ inſule ĩ qb fit ſolſticiũ oꝛchades.xxiij. Sco tia:tile cui grboꝛes folia nunqᷓ; de⸗ ponũt:⁊ in q̃ ſex menſibus videlicet eſtiuis eſt ↄtinuus dies:ſex hybernis menſibus ↄtinua nox. Altra hãcver ſus aquilonẽ eſt mare congelatum ⁊ frigus ꝑpetuũ. S
De 2hhelca: Cg. XIX· ropam perambulanimus:ad ſe- hphꝛicã trãſmigremꝰ. Aphꝛica b apher vno de poſterj abꝛae ẽ dictã· Mec in oꝛiẽte indi ſuminis ſurgit: ⁊ p meridiẽ vergẽs in occidẽ
tẽtendit. huius pᷣma ꝓuincia eſtli⸗
De hiſpa⸗
nia.
cjꝛſcli naide:a
toꝛibt
atrib caſiab hicbil ctaan ʒeuſisi doneq daaca romani carcha katitud hancg regnau tashy ſtopus dined In He oppic
ſaria
ciuit vo 6 in oꝛl futtil memo: uni ciuitat figidu dusno ÿſus oꝛ quicele chiopi obſolis
pentia
nxim dictur nis fn net trc

qditoꝛibus ita dicte
De imagine mundi
bya a regina einſdẽ noĩs dicta. hec a parethonia ciuitate: ⁊ a montibꝰ ca⸗ tabathmon ſumit initium: ⁊ in aris philenoꝛũ finit. De hac libycũ mare dicit᷑. Inde eſt cprenaica a cyrene ci⸗ uitate nominata: ſed a regina eiuſdẽ nominis cõſtructa ⁊ dicta. Hec ⁊ pẽ tapolis a quinq; ciuitatibus eſt di⸗ ctã:; ſcilicet beronice:arſinoe: ptole⸗
maide:apollonia ee opijs cõ ₰
nde eit tripolis a tribꝰciuitatibus dicta: que ſunt oe caſia: berete ⁊ leptis magna. Poſt hãc biſace a duabꝰ vꝛbibus dicta:id eſt adrumeto ⁊ biſantio. Deinde eſt
zeuſis:ĩ qua ẽ magna carthago a di
done que ⁊ eliſſa ↄdtructa: Tcartha da a caritho oppido nominata:ſed a romanis deleta ⁊ denno reedificata carthago eſt appellata. Huius muri
latitudo fuit. xvij cubitoꝛum. Poſt
hanc getulia:inde eſt numidia ĩ qua reg nauit iugurtha. In hac eſt ciui tas hyppone:in q̃ fuit auguſtinꝰ epi⸗ ſcopus. Inde eſt mauritania a nigre dine dicta:mauron em̃ grece ẽ nign.
In hac eſt ꝓuincia ſitifenſis a ſitifi
oppido. Alia ceſariẽſis a ciuitate ce ⸗ ſaria dicta. Tertia tingitna a tingi ciuitate nũcupata. Nerſus meridies Vo ẽ ethiopia ab ethere dicta. Ana in oꝛiente:in qua eſt vrbs ſaba:de q̃ fuit illa regina que in euãgelio com⸗ memoꝛat a dño. Altera in occidẽte intra q̃s garamãtes ſunt a garamna ciuitate dicti. Apud quos elt fons tã frigidus diebus vt nd bihat̃:tã ferui dus noctibus vt nõ tangat᷑. Quibꝰ vſus oꝛientẽ cohabitãt troglodyte: qui celeri curſu feras capiunt. Aitra ethiopiam ſunt maxima loca deſerta ob ſolis ardoꝛẽ:⁊ diuerſi generis ſer pentia hoĩbus incognita. Deinde ẽ maximus oceanus: qui ſolis caloꝛe dicitur feruere vt cacabus. In extre mis finibus aphꝛice verſus occiden/ tem:eſt vꝛbs gades a phenicibꝰ con/ ſtructa:de qua gaditanð mare dicit᷑.
In ip̃o vero oceano eſt mons altimiu mus atlas:vnde atlanticũ mare no⸗ minat᷑. Atlas autẽ rex erat aphꝛice frater pꝛomethei:a quo mons nomẽ accepit: quia in eo reſidens aſtrolo⸗ iam deſcripſit: vnde ⁊ celum ſuſti⸗ nere dicitur. De inſulis maris: ER— Kragratis aphꝛice finihꝰ: ad pI inſulas maris tendamus. In — ſule ſunt dicte:quaſi in ſaloò ſi⸗ te. In mediterraneo mari ẽ cypꝛus iſula contra ſyriam:a cypꝛo ciuitate dicta.Mec ⁊ paphꝰðᷣꝛ q ciuitate eiu deʒ nomiĩs: Kreta a creto rege dicta. Met ⁊ cẽtapolis a cẽtũ vꝛbibꝰ nun⸗ cupatur. Mec ſita eſt contra libycum mare: qð ⁊ hadriaticum:ab hadria ciuitate dicitur. Abidos eſt inſula in helleſponto in europa. helleſpon tus ab helle virgine dicitur. Wous inſula attice:Cyclades dicuntur eo ꝙ in rotũdo ſint poſite:cyclon enim grece dicitur oꝛbis. Sũt enim.liiij. contra aſiam poſite. Harum pꝛimia rhodos a ciuitate eiuſdẽ nominis di cta ad oꝛientem eſt poſita. In hac fu it olim ereus coloſſus.lxx.cubitoꝛnʒ Atus. Tenedos ad ſeptentrionẽ po ſita a ciuitate Tene:⁊ eius cõſtructo re eiuſdem nominis eſt dicta. Carpa thos ad meridiem ip̃ius contra egy⸗ ptum poſita: vnde carpathiuʒ mare ⁊ carpathie naues. Cytherea ad oc⸗ caſũ ẽ ſita a cythero mõte dicta: hec ⁊ poꝛphyris dicitur. Delos ĩ medio cpcladum ſita a ciuitate eiuſdem no minis dicta. hec tempoꝛe diluuij ogygio facti pꝛimo comparuit:ẽn⸗ de ⁊ delos nomen cepit: quia delos manifeſtum ſonat.hec ⁊ oꝛtygia di citur ab oꝛtygometris:id eſt cotur: cibus?que pꝛimũ ibi viſe ſũt. Ica inſula a puero cretenſi naufrago eſt dicta:a q̃ icgreñ mare ðꝛ. Narxos in⸗ ſula dionyſij qui ⁊ bacchꝰ Welos qᷓ
5

nia.
⁊ ſtoꝛla rotũda inſula: Paron a ci⸗ uitate einſdẽ noĩs dicta:à paro iaſo⸗ nis nepote ↄſtructa. Hec gignit cãdi diſſimũ marmoꝛ:qð pariũ ðꝛꝛ⁊ ſar⸗ diũ lapidẽ.Cydõ ẽ ĩiſula in q̃ maſtix naſcit᷑. Samos iſula a ſamo ciuitate dicta in egeo mari ẽ ſita. De hac fuit ſibylla ⁊ pythagoꝛas ⁊ iunꝰ. In hac ſictilia vala ſũt repta. Sicilia a ſicu lo rege fratre itali dicta: pᷣus ſicania a ſicano rege cognominata:ʒ italiaʒ ſita: hec ⁊ trinacria a tribus monti⸗ hus acribꝰ ðꝛ. In hac eſt mons etna cuiꝰ ſulphure exeſtuãt incẽdia. In pyfreto ẽ ſcylla ⁊ charybdis. In hac olum erãt ciclopes. In hac inuẽta eſt comedia. Veolie inſule ab eolo rege diete iut᷑ ſiciliã poſite: he ⁊ vulcanie qꝛ incẽdio ſũt plene. Sũt em̃ noueʒ ſtechades inſuie:ʒ maſſiliam ſite. Sardinia a ſardo rege herculis filio
De ſardi dicta:ʒ numidiã ſitã eſt · In hac nec
ſerpens nec lupus gignit. In ea ẽ ſo⸗ tifuga aĩal vt aranea moꝛſu homies ꝑerimẽs. In ea ẽ herba ſilis apiaſtro ꝗᷓ comedẽtibꝰ rictꝰ ʒhit⁊ qᷓſi ridẽtes interimit. In hac ſũt fontes calidi in firmis medelã:furibꝰ inferẽtes cecita tẽ. Coꝛſica a coꝛſa muliere dicta: 3 liguriã ſita:q̃ pᷣmitꝰ taurũ ſuũ qͥſitu ra iliuc venit ⁊ referẽs loci fertilita⸗ tẽ a liguribus inhabitari cepit. ec ⁊ cyrne a cyrno herculis filio ẽ dicta: qꝛ ab eo ẽ inhabitata · Ebuſus iſula tra hiſpantas: hãc fugiũt ſerpẽtes⸗ bi ẽ colubꝛaria plena ã guibꝰ. Ibi x baleares iſule vbi iuẽte ſũt füde. Boꝛgones inſule ſunt in oceano iuf᷑ atianteʒ. In his olim habitauerint goꝛgones Juf has heſperidũ hgꝛ⸗ tus. In his inſulis oues albi vellẽri abñdãt:q̃ ad purpurã optie valent: vñ fabuioſe ðꝛ aureã lanã habuiſſe. Waion em̃ ðꝛ ouis ltra has fuit illa magna inſula q̃ platone ſcribẽte cũ pplo ẽ ſubmerſa:qᷓ aphꝛicã ⁊eu ⸗ ropã ſua magnitudine vicit: vbi nũe eſt concretuʒ mare. Weroe inſula eſt in nilo flumine in capite ethio pie:in q̃ abſumit᷑ vmbꝛa in eſtate. In hac ẽ
B 1.
lignũ pebenũ. Jup̃ hãcẽ ciuitas ſye⸗
neꝛin qᷓ eſt puteꝰ a philoſophis factꝰ
lx.cubitoꝝ altꝰ:in cuiꝰ fundũ ſplen ⸗
det ſol recto gradu in iunio menſe. Eſt ⁊ q̃dã oceani inſula dicta ꝑdita: amenitate ⁊ fertilitate oĩm reꝝ pᷣ ce⸗ teris lõge pᷣſtãtiſſima: hoĩibꝰ incog⸗ nita:q̃ aliqũ caſu ĩu ẽta:q̃ſita poſtea nõ ẽ repta:⁊ ideo dicif perdita. Ad hãc fert bꝛãdanꝰ veniſſe.
De inferno vbi ſit: Ca. XI. NMſulas circũiuim?ꝰ:nũc iferng petamus. Infernꝰ ideo dicit:
ꝛ inferius ẽ poſitꝰ. Gicut ein terra ẽ in medio aere: ita ẽ inferiꝰ in medio terre. Aſi ⁊ nouiſſima terra dicitur. Eſt aũt lðᷣcus igne ⁊ ſulphu· re h oꝛridus:inferius dilatatus:ſu⸗ periꝰ coanguſtatus. hic lacꝰ vłter⸗ ra moꝛtis dicitur: quia aĩe illuc de⸗ ſcendentes veraciter moꝛiũtur. Mit
⁊ ſtagnũ ißni dicit᷑ ⁊qꝛ vt lapis ma ⸗
ri:ita aĩe iluc immergunt᷑. Hic terra
tenebꝛoſa vocatf? ⁊ fumo ⁊ nebula fetoꝛis obſcurat. Hic terra obliuio⸗ nis nuncupatur: quia ſicut ip̃i obliti ſunt dei:ita eoꝛuʒ obliuiſcit᷑ miſereri deꝰ. Lethe grece:latine obliuio dici tur.ſhic ditur tartarus ab hoꝛroꝛe ⁊ tremoꝛe: qꝛ ibi eſt fletus ⁊ ſtridoꝛ dentium.hic ⁊ gehenna:id eſt terra ignis nominatur. Be.em̃ terra dici⸗ tur. Cuius ignis comparatione:no ſter ignis vmbꝛa eſſe dicitur. Hu⸗ ius ꝓfunditas ⁊ receſſus dicit᷑ ere⸗ bus:dꝛaconibus ⁊ igneis vermibus plenus. Huius os patens dicitur ba
—
ratrũ* atra voꝛago:vłiõ graue
punit.hic ⁊ oꝛc ðᷣꝛ:qꝛ ẽ locꝰ Pꝛſus iatiabilis. Hic ⁊ acherõta:qꝛ ẽ ſine leticia: Huiꝰloca fetoꝛẽ exhalãtia:di cũt᷑ acherõta: idẽ ſpiracula:ſbaudi imũdos ſpñs emittẽtia. Hic etiã di⸗ cit᷑ ſtyr: quod latine ſonat triſticia hlegeton ẽ fluuius infermalis ob vicinitatẽ ignis ⁊ ſulphuris:fetoꝛe 4x ardoꝛe hoꝛribil. Sũt ⁊ alia multa loca ſiue in terris ſiue ĩ inſulis pena lia:aut frigoꝛe aut vẽtis hoꝛrentia: aut igne ⁊ ſulphure iugit᷑ feruẽtia·
7. h tepat aqhap fů dia maris twꝛlue qite it
n Behis
1vtioe ſtuntt eichtre
fe hiatu fagila voꝛſycz bs mul eesi tcun

un trlanne cun
Deaqua: Ca. XxXRII.
Bnea inferoꝝ loca ꝑſpeximus:
iad refrigeriũ aquaꝝ confugia mus. Vq̃ q̃ ſecũdũ elemẽtũ po nit᷑ ʒab eq̃litate ðᷣꝛ. ñ ⁊ equoꝛ qð ſit planũhoc in mari colligit᷑:in ſiu mina diffũdit:in fõtes diuidit:ꝑ am nes ↄnectit᷑:ꝑ terras diſſipat᷑:ꝑ aera attenuat᷑. Totõ terrã cingit:oẽs re⸗ gones ⁊ ꝓuincias diuidit.uꝰ im⸗ mẽſa ꝓfinditas ðꝛ abyſſus:qjſi abeſt füdus. Habet tamẽ fundũ qᷓ;nuis ni⸗ mis ꝓfundũ. Oceanus ðᷣꝛ q̃ſi ʒona ⸗ ruʒ lymbus. Muiĩq; em̃ ʒonas mũdi in modũ lymbi ambit. Eſtus oceani: id ẽ acceſſꝰ ⁊ receſſus lunã ſeq̃t̃:cuis aſpiratiõe retro trahit᷑ ⁊ eiꝰ impulſu refundit. Quotidis aũt bis effluere
Tremeare ðꝛ vel videtur. Cum luna creſcẽte creſcit: ⁊ cñ decreſcẽte decre
ſcit. Cñ luna ẽ in eqͥnoctio:maioꝛes oceani fuctꝰ ſurgt ob vicinitatem lune: cũ in ſolſticio minoꝛes ob lon ⸗
ncipio motꝰ ⁊ paribꝰ incremẽtj vt una reũtũt᷑· Vntipoſtisvᷣo id ẽ vo rago in oceano:ĩ exoꝛtu lune maioꝛi
ſrne eiꝰ:ꝑ decẽ ⁊ nouẽ annos a
eſtu fluctꝰiuoluit ⁊ reuomit. hec au tẽ voꝛago qᷓ totaſ aqjs ⁊ naueſabſoꝛ
het ⁊ renomit: hĩc fit abgſꝰ. Eſt aũt
eee abyſ ĩera abyſſyꝓfñdiſſima:deqᷓ ſcribit:
us companton nce dictr.) s ntcus dic:
De terr e
o. Rupti ſũt fontes abyſſi magne. Jñ — Scñ.y. hãcfũt cauerno ſa loca ⁊ ſpelunce la te patẽtes. In his vẽti de ſpiramine
aquaꝝ ↄcipiũtur:qͥ etiã ſpũs ꝓcella
rñ dicunt᷑.⁊ hi ſuo ſpiramine aquas
maris ꝑ patẽtes terraꝝ cguernas in ⸗ troꝛſus in abyſſũ attrahũt:⁊ ea exũ⸗ dãte iteꝝ magno impetu repellunt. De his vẽtis fit etiã terremotꝰ: Maʒ
vẽti ↄcauis locis incluſi:dñ erũpꝑe ge
ſtiunt:terribili tremqꝛe terrã ↄciitiũt cãqʒ tremere faciũt. Hinc etiã fit ter ⸗
re hiatus: dñ loca caus ↄtinuis aqͥs
fragilia vẽtis ↄcuſſa rũpuntur:⁊ in ⸗ troꝛſꝰcadẽtia in hiatũ bus multe ciuitates deuoꝛate legũf᷑. Hoc ẽ aũt in terra tremoꝛ:qðᷓ in nu⸗ bibꝰ tonitruũ. hoc hiatꝰ: qð ibi ful⸗
tiones maris:co ſi:vel reſidẽtes ſinu recepti. Añ tel⸗
itgnibus patet:ſpũ introꝛius cuʒ igne
nas Tre occulto meatu diſcurrit:amg
bit Ad locũ vñ exeñt flumina rener
men:Fiũt terremotu inũda⸗ ẽ videlicet p ifu
lus ſicilie:q̃ cauernoſgeſt ⁊ ſulphure ac bitumine ſtrata:vẽtis pene tota ⁊
ↄcertãte:multis ſepe locis fumũ vel vapoꝛẽ vł fãmas eruetuat:veletiã. vento acrjus incũbẽte:arenaꝝ:lapu dũq; moles excitat. Inde mõtj erne De etna ad exẽplũ gehenne igniũ tam diuti/ monte. nñ durat incendiũ: ꝙ inſularũ ĩco⸗ le dicũt vndis nutriri: dũ aquaꝝ cõ⸗ 3 curſꝰ ſpiritũ ĩ ꝓfůñdũ ſecũ rapiẽs:tã din ſuffocat donec venis t᷑re diffuſ⸗— fomẽta ignis accẽdat. Hicẽt ſcylij ca„ nes latrare fingunt᷑: dů ꝓcul nauigã e ſeylla. tes vndaꝝ tremoꝛe terrentur:qᷓs ſdꝛ
bente voꝛagine collidit eſtꝰ. Sili de
cauſa in alijs etiã terris incẽdiũ ſur⸗
git: ⁊ gehẽnã pᷣoſtẽdit. Bicut caloꝛ
de igne:ita frigꝰ naſcit᷑ de aq̃. Ande
extreme ꝑtes oceani:rigido gelu ⁊ꝑ⸗
petuo frigoꝛe hoꝛrẽt: qꝛ caloꝛe ſolis
carent. Pars aũt oceaniq̃ medium
oꝛbẽ diuidit:iõ iugiter caloꝛe feruet:
qʒ ſolis iter ſup ſe habet. Oceanꝰflu
uioꝝ occurſu non auget᷑? qꝛ flnenta De aquit dulcia:partim ſalſis vadis ↄſumunt᷑ dulcibus.
vł vẽtis:aut vapoꝛe ſolis arripiunt᷑:— ptim ꝑ occultos meatꝰ ĩ ſuos amnes„ reuertuntur. Weeanꝰ iccirco ꝑdurat ſalſus tot fiuminibus ac pluuqjs irri/ De ama⸗ gatus: qꝛ exhauſto a ſolẽ dulci tenui ris·
q; liquoꝛe:quẽ facilius ignea vis cõ trahit:amnis aſperioꝛ craſſioꝛq; relin
quit᷑:iõ ſũma ꝑs maris vndaeſt dul
cioꝛ:ꝓfunda amarior. Nune aũt ali⸗
mẽtũ ẽ ĩ dulcibꝰ aq;s:ſolis Vo ĩ ama
ris. Ware rubrũ de oceano exit:ßᷣ ru
beñ coloꝛẽ de terra trahit:q̃ tota ſun Demari guineo coloꝛe rubʒ:ac vicina littoꝛa rubꝛo.
inficit. Mare ðꝛ qð ſit amaꝝ:ꝑ ve⸗
—
ritudinẽin terra deponit:dulce ĩ fõ tibꝰerũpit:ĩ ſeipᷣm iteꝝ refuit:vt ſcri
tunt᷑ vt iteꝝ ſnant. ĩa fumina in Ecks.j. trᷓt in mare⁊ mare nõ redũdat.?di

citur tamẽ ꝙ aque natura ſit dupl ſcʒ ſalſa ⁊ dulcis. Salſa maris nioꝛ: dulcis fontiũ ⁊ fuminũ ⁊ leui⸗ oꝛ.Et cñ legat᷑ ꝙ deꝰ fontẽ in ꝑadi⸗ ſo ꝓduxerit:⁊ in q̃ttuoꝛ diuidẽs:to⸗ tã terrã in qᷓttuoꝛ mũdi ptibꝰ rigare pᷣceperit. Sicit᷑ ꝙ eruptio oĩm fõtiũ vel fuuioꝝ dulcis aq̃ de illo fonte vł fluuijs ill decurrat ⁊ in mꝗricẽ aby ſů eiuſdem fontis refuat: Mue licet vniũſa maria in fluat: amaris tñ aq́s nõ cõmiſcet: ß vtputa leuis ſupꝑ F ues— labit᷑ ⁊ in occultũ curſũ ſuũ reuertit.hinc eſt qð mare nõ redun dat:cuʒ oĩa flumina intrẽt illud:ſed ⁊ ſupꝛema maris vnda non eſt adeo amdra:qᷓ; ea q̃ in imoẽ poſita. Dꝛ fõ tes in hyeme junt calidi:in eſtate aũt frigidi: hec cauſa ẽ. In eſtate caloꝛ ge ris repellit frigus in terrã:⁊ inde fit aqua frigida: in hyeme aũt frigꝰ ae⸗ ris pellit caloꝛẽ ĩ terrã:⁊ inde fit aq
calida. Et cũ S aut dulcj ſit aut
ſalſa:vidẽdũ eſt vñ q̃dã erũpãt cali
da vłputrida. Sũt quidã ſpecꝰ ſub e terranei naturalr ſulphure pleni: in
Feis.
*
his cũ vẽtꝰ excipit:eius afflatu ſul⸗ phur accẽdit᷑:qð ĩcẽdiũ etiã eructu ant q̃dã loca: vt fit ĩſicilia. Cñ ðᷓ aq̃
b ignea loca currit: caloꝛẽ ⁊ fetoꝛẽ
de trahit:et ſi ꝓpe hũc locñ erũpit: ſãmiuoma ebullit. Si añt lõgius re ceſſerit:vix tepeſcit:deinde penitus frigeſcit. Sũt alia loca ſerpẽtibꝰ ple na? qᷓ vicinã aquã inficiũt veneno: que dñ de t᷑ra exurgit: bibẽtes interi mit:vt fons quẽ ſtyx facit. Q gqua
De moꝛ/ maris moꝛtui a vẽtis nõ mouet̃:⁊ in tuo mari. ſe nihil viuere patit᷑:fit ex fontibꝰ bi
tuminis:qͥbꝰ edificata ẽ turrt᷑ babel.
Bituminis aũt natura reſiſtit aq̃: q̃ nõ diuiditur niſi mẽſtruo ſanguin
De piſci Miſces ⁊ aues ið in aqͥs cõmoꝛant᷑:
qꝛ de his facti legñt̃. V aüt aues in bus aul gere volãt:⁊ ĩ terra habitãt:ideo fit:
hus.
qꝛ ⁊ aer eſt humidꝰ vraq̃:⁊terra eſt aq̃ ꝑmixta. Dæ do q̃dẽ aĩalia de ter ra creata in aqs pñt moꝛari: vt ſuht crocodili ⁊ hippotami: hoc ideo fit
Liber
De gere:
venti. Aẽtꝰem̃
1*
qꝛ aqj ẽ t᷑re valde ꝑmixta · Nũ in no/ cturna nanigatiõẽ es ſcintillat:⁊ ad remos tempeſtas ſe eriget:⁊ cuʒ del phini vndis ſepe inſiliunt: quo illi fe runt᷑ inde venti exurgt:⁊ cũ nubes
diſcuſſe celum operiunt:de ꝓfundis
emergimꝰ:modo ſcriptoꝛiã pẽnã in
aera ſuſpẽdamus. Cg. XXII. reſt omne qð inani ſimiles
terra vſq; ad iunã conſpicit᷑: de quo ⁊ vitalis ſpiritus hau⸗ ritur. Et quia eſt humidus: ideo ĩ eo volant aues vt in aqua natant piſ⸗ ces. In hoc cõmoꝛant᷑ demones:cuʒ toꝛmentis diẽ indicij pᷣſtolantes:ex quo ſibi coꝛpoꝛa aſſumũt:dũ homi⸗ nibus hoc ꝓcreantur
tatus: ⁊ nihil aliud qᷓ; aeris flatus: Qui in duodecim diuidit᷑:⁊ quiſq; en vocabulũ ſoꝛtitur. De qui⸗
us quattuoꝛ ſunt cardinales:alij il
loꝛum collaterales. Pꝛimus cardi⸗ nalis ſeptentrio qui? aparctias:fri⸗ goꝛa faciens ⁊ nubes. uius dexter circius qui ⁊ traſceas:faciens nines ⁊ grandines:Eius ſiniſter ẽ aquilo ʒut ⁊ boꝛeas:cõſtringens nubes.
Gecũdus cgrdinalis ſubſolanꝰ qut
⁊ apeliotes?temperatus. Vuiꝰ dext vulturnus qui ⁊cecyas:cuncta deſic cans. Eiꝰ ſiniſter ẽ eurus:nubes gene rans. Tertiꝰ cardinalis ẽ auſter qui ⁊ nothꝰ:humoꝛẽ:caloꝛem ⁊ fulmina gignẽs. Huius dexter euroauſter:cã ſidus. Eius ſiniſter euronothꝰ:tem ⸗ atus. Anſtrales venti faciũt ma⸗ oꝛes tẽpeſtates in mari: qꝛ ex humi do flant. Quartꝰ cardinalis ẽ ʒephy rus qui ⁊ fanonius: hyemẽ reſoluẽs foꝛeiq; ꝓducens. Muiꝰ dexter aphꝛi cus qui ⁊ libs:tẽpeſtateʒ ⁊ tonitrua generans ⁊ fulmina. Eij ſiniſter cho rus qui ⁊ argeſtes:in oꝛiente nnbila: in india faciẽs ſerena: Exra hos ſunt duo vẽti:aura ⁊ altanus:aura in ter
ra:altanus in pelago. ẽti ſuo ſpi/ ꝓe nubi ramme aquas in aera trahũt: q̃ cð ⸗—
—
aer cõmotꝰ ⁊ agi/ De vẽtis
gobol guen Lub niun ambi ni/int⸗ ſml mẽt vus eſtfule ntq tilio: Sb m
1 ſtro ſe. tequ mard ſisnt ſdů doꝛit 5ahp deter Inbe glttul ris am vellto teadt iugis d tepon licet: ſtaꝛd cit:v
ihre
ſ yent
agn mhta⸗ denſat — uunn nnllat gui . inn dau. kquatt ſꝛpn guna nhng

De ima
ketget 1 globate in nubes denſant᷑. Dicũtur Xnlunt ſ autem nubes quaſi nymboꝝ naues: inzitilt Euibus dñ venti incluſi erumpere eutu nitunt᷑:magno murmure concrepãt: chu 1 nubibus colliſis ignẽ terribilẽ excu i pe koni, tiunt. Crepitus ergo nubiũ ⁊ vento⸗ m k iſ⁊ful rum ẽtonitruus: Ignis inde excuſſ⸗ me M ninibus. eſt fulgur:qui ignis ideo queq; pene hn 3 trat qůe tangit? quia ⁊ noſtro eit ᷣ⸗ ( r 7 5—— aquilone fulgur: ⁊ ab euro toni ahmh truus: ab aphꝛico tempeſtas:aban⸗ nun de iride ſtro flatus eſtuʒ ꝓtẽdit. Arcus ĩ ae⸗ — atdmns—— ſole ⁊ mat᷑: dũ ſolis radius caue nubi ĩmiſ⸗ ſus:repulſ acie in ſoleʒ reſtringitur: APebopcun ſiẽ dů ſolĩ vas aqᷓ plenũ fulget:ſplẽ . mcipig doꝛ ĩ tecto redditure celo igneũ: Laludquntt ð aq̃ purpureñũ: ð aete hiacynthinũ: krndu nn de terra trahit coloꝛem gramineum. buläſott* de imbꝛe Zmber er nubibꝰ deſcẽdit. Duz em̃ ſunt cninki guttule in maioꝛes guttas coeũt:ge⸗ nlcs. pins ris amplius natura nõ ferente: nũc oqui iut veuto impellente: nunc ſole diſſoluẽ tnbe hisn te ad terras dilabũtur. Lenta aũt ⁊ —— iugis defluxio pluuia:repentina ⁊ pᷣ nhin* ceps nymbꝰ vel imber vocaf᷑. Mue — licet de amaris aquis maris ſit hau⸗ wöingm ſta:ð ſolis igne decocta ĩ aere dulceſ⸗ — marina Sc nn dul Wns. i cem ſapoꝛem ſumit. Meille pluuie ⁊ frigoꝛe ie npne coagulantur:⁊ in lapillos grandinis —— nine. muni vun rapoꝛe necdů ntuloꝛem denſato in guttas ſed gelu pᷣcipiente sdepe eurouch foꝛmaf:que in alto mãri non cadit· nhu nng eroꝛe Ros de acre venit: quando aqs gra dles vmhuin natus rigoꝛe noctis ⁊ lune ſplẽdoꝛe ne De pꝛui/ diſtillat · vi vehementiꝰeſt frigꝰ no⸗ —— ctis:ros in pꝛuinã verſus candidio orus bmi ee. dũ e echalatiões vapoꝛalit᷑ i aera tra⸗ . hñtur: vel radijs ſolis ad terram re⸗ innhnbpe fumo pelluntur. Fumus enim aſcendit noronni de aqua. Wm̃e nãq; coꝛpus conſtat Pne ex quattuoꝛ elementis. Eignũ auteʒ „ uun eſt coꝛpus qð igni iniectũ cuʒ fuerit: niih ignis materies q̃ ei ineſt ardet. Ter⸗ ape b re o materies vertitur in cinerem:
ginemundi.
angeli coꝛpoꝛa ſumunt: cum ad ho
—
ſielle lingulis circulis rõtta nunduʒ De plane
narie fiunt. nmioꝛ ceteris videtur: quia pꝛoxima
lumen non habet:ſed in modum ſpe⸗ cnlia ſole illuminatur:⁊ ideo luna ᷓ ſi lncina:id eſt a luce nata nominat᷑. M añt quaſi nnbecula in ea vider᷑:
Aeris ⁊ aque materies ꝑ fumũ eua ⸗ neſcit in aerẽ. Ideo aũt eſt amarus: quia natura aque ẽ ſalſa:ſiue qꝛ ter re hmi Din noctibus vidẽtur„ ſtelle cadere:non ſunt ſtelle ſed igni/ e ſteilis culi a fiatu ventoꝝ ab ethere in aerẽ q̃ vidẽtur tracti:⁊ mox ĩ madido aere extincti. derẽ Peſtilẽtia naſcit᷑ ex aeris ſiccitate: vel caloꝛe vel tempeſtate coꝛrupta: De peſtilẽ 13 qui ſpirãdꝰ vel edẽdo pceptusilucẽ tia 13 moꝛtẽq; generat. hoc totuʒ qð dixi mus infra lunã ĩ gere fit: ſupius vo ſp ſeren exiſtit. Vereʒ tranſuolaui⸗ mus:iã ĩ etheris ignẽ ↄſcendamus. Deigne: Ca. XXIII. Vnis qͥ quartũ elementũ ↄſcri⸗ i bitur:quaſi nõ gignens dicit᷑:„ a luna vſq; ad firmamentũ ex⸗ tendit᷑. Is tantũ ẽ aere ſubtilioꝛ:q̃n 13 tũ aer aqua tenuioꝛ:aqᷓ terra rarioꝛ. hic etiã ether quaſi purus aer dicif᷑? ⁊ ſplẽdoꝛe perpetuo letatur. De hot
mines miſſi veniunt. In hoc ſeptẽ
feruntur?⁊ ob vagum curfuʒ: plane/ tis. teꝛid eſterratice dicũtur. e immẽ ⸗
ſa celeritate firmamenti ab oꝛiente ĩ
occidentem raptantur:tamen natu⸗
rali curſu contra mundũ ire compꝛo bantur:ſicut muſca ſi in rota molen ⸗ dini circumferetur:ip̃a tamen pꝛopo 3 motu contra reuolutionẽ eius ire vi detur. lhe nunc inferius:nunt ſupe⸗ riꝰ pꝛopter obliquitatẽ ſigniferi va⸗ dutem ſolis pꝛepedite anomale vel retrograde vel ſtatio ⸗ Kuna ſicut eſt a diui⸗ nis omnibꝰvltima! ita oĩbus in ñis terreniſq; oĩbꝰ pÿᷣma. Pnna ẽ pꝛimꝰ planetaꝝ ⁊ minima ſtellarũ. Sed iõ
De luna.
terre in pꝛimo circulo fertur. Huius coꝛpus eſt globoſum:natura igneuʒ: ſed aqua permixtum. nde ⁊ꝓpꝛiũ

De maeu ex aq̃ natura credit᷑. Dieit᷑ eĩ:ſi aqj
la lune.
ꝑmixta nõ eſſet:terrã vt ſol illuſtra ret:imo ob vicinitatẽ maximo ardo ⸗ re vaſtaret. Slobus nãq; eiꝰ fundo eſt amplioꝛ: licet ab altitudine ſui cir cularis videatur vix modiomaioꝛ. Luna lucet ea pte qua ſoli ẽ oppoſi⸗ a ẽ obſcura:qua a ſole eſt auerſa. T ſole vo longiꝰxemota lu⸗ cettota: Nõ eĩ treſci vc minnit᷑:ß obiectu terre:lumie qð a ſole accipit viduat᷑. Hec licet qᷓ;tidie violẽtia fir mamẽti ab oꝛiẽte in occidẽtẽ feraf: tamẽ ↄtra mundũ nitẽs:oĩa ʒodiaci ie ſerredieb⸗imae ꝛcir rülũ aũt ſuũ ĩ decẽ ⁊ nouẽ ãnis ꝑam hulare affirmat᷑· Lña qᷓrta ſi rubeat qᷓſi aurũ: vẽtos oñdit:ji in ſũmo coꝛ niculo macuł nigreſcat:pluuidũ mẽ ſis exoꝛdiũ:ſi in medio: pleniluniuʒ ſerenũ. Becũdus planeta ẽ mercu
f. Demer/ rius: qui ⁊ ſtilbon:foꝛma globoſꝛna
tnrio„
tura igneꝰ:lunã magnitudie vincẽs: lumẽa ſole accipiẽs:ſignifeꝝ trecen ⸗ tis trigintanouẽ diebus ꝑcurrens.
De vene/ Tertiꝰ planeta eſt venus qͥ ⁊ heſpe ⸗
Fe.
Dſole.
3
rus:auroꝛe ⁊ cephali filius:lucifer ⁊
veſꝑꝛrotũdꝰ⁊ igneꝰ:ↄtra mũduʒ ni⸗ tẽs vt mercuriꝰſigniferuʒ ꝑcurrens trecẽtis quadragtaocto diebus.
Quartꝰplaueta ẽ ſol:inde dictus ꝙ ſolꝰ luceat:ceteris ſtellis obſcuratis: vel ꝙ ſit ſuꝑ oĩa lucẽs:foꝛma ſpheri cus: nat̃a igneꝰ:magnitudine octies frã vincẽs:oĩbꝰ ſteltis lumẽ pᷣbens. hic ab oꝛiẽte ĩ occidẽtẽ:ĩpetu firma mẽti ferf:ß ʒ mũdũ nitẽs ꝑ totũ ʒo⸗ diacũ trecẽtis ſexagintaqͥnqʒ diebus gradit᷑⁊circulũ autẽ ſũ vigintiocto annis pambulare tradi᷑. Nuiꝰ pᷣſen tia diẽ: abſentia vo eiꝰ noctẽ eſficit. Siẽ em̃ tota die ſuꝑ terrã:ſic tota no ctelucet ſub terra: aqlonarem ꝑtẽ ce li ꝑagrãs:facit nobis longos dies ⁊ eſtatẽ:auſtralẽ vo ꝑcurrẽs: inducit nobis bꝛeues dies ⁊ hyemeʒ. Sol in
oꝛꝝu ſuo maculdſus:vel ſub nube la
tens:pluuialẽ diẽ pᷣſagit. Si palleat tẽpeſtuoſũ. Bi ↄcauꝰ videt᷑: ita vt in
Liber
medio fugiens radios ad auſtrum ⁊ ad aqlonẽ emittat:tẽpeſtatẽ hñidaʒ ⁊ vẽtoſam. Ii pallidꝰ in nigras nu⸗ bes orcidat:aqͥonẽ ventũ. Quin/ De mart tus planeta ẽmars:qͥ ⁊ pyrous: glo⸗ boſus:igne feruidus:ꝑcurrit ſignife ⸗ rũ duobus annis. Sextus planeta ꝓe ioue eſt iupiter:qͥ ⁊ phenon:rotundus:tẽ /⸗ peratus:ʒodiacũ pagrãs duodecim annis. Septimꝰ planeta ẽ ſaturnꝰ: De ſatut q ⁊ phaeton:ſphericus:gelidus:ton no tra mũdũ vt ĩferioꝛes regiões gradi ens:ſignifen triginta annis ꝑcurrẽſ. In exoꝛtu ſaturni: poſt triginta an ⸗ nos qͥ imaginẽ de ere fuderit:loq vt hoĩem ꝓbat. Om̃es aũt poſt quingẽ tos ⁊ trigintaduos annos cirtulos ſuos ꝑagũt:⁊ e vt p̃us reperũt. Bterte cẽtro abſides:id ẽ circuli pla netayaltiſſime ſũt: Saturno ĩ ſcoꝛpi one: ioui in virgine:marti in leone: ſoli in geminis:veneri in fagittario: mercurio in raꝑꝛicoꝛnoꝛlune in arie te. Wedijs vĩbꝰ ꝑtibꝰ⁊ econtrario a terre centro humillime atq; pꝛoxime Ne colo ſuus cuiq; coloꝛ ẽ̃: Jaturno cãdidꝰ⁊ ribus pl ioui clarus:martiigneꝰ:lucifero pal/ netãrun lens:heſpero refulgens:mercurio ra dians:lune blandus:ſoli ardẽs. Mu tant aũt coloꝛes a pꝛopinquis tircu⸗ lis. Mã friidioꝛ in palloꝛẽ:ardenti⸗ oꝛ in ruboꝛẽ:ventolus in hoꝛroꝛem acrioꝛ in obſcuritatẽ. Bignifer:id eſt de ʒod circulꝰ duodecim ſignoꝝ diuidif᷑ in co. duodecim ꝑtes ꝑ latũ. Sub his ferũ tur ſeptẽ planete. Sol ſub medijs tã tũ duabꝰ: Lña ꝑ totã latitudinẽ: Ae nus excedẽs cũ binis ꝑtibus: Wercu rius ſub ſeptẽ ꝑtibꝰ:duabꝰ in medio: tribus ſupꝛa:duabꝰ infra. Wars ſub quattuoꝛ medijs. upiter ſß media: ⁊ ſupꝛa eã duabꝰ. SZaturnꝰ ſß duabꝰ medijs vt ſol. Hi etiã ſeptẽ oꝛbes eũ dulciſona harmonia voſuũt᷑:ac fua Deh uiſſimi ↄcẽtus eoꝝ circũitiõe efficiũ tur. Qui ſonus ideo ad noſtras au/ res nðõ vltra aerẽ fit:⁊ ei⸗ magnitudo noſtrũ anguſtũ audituʒ excedit. Nullus ein ſonꝰa nobis ꝑci⸗
₰ 7 32
E
mon

pitur niſ qͥ in hoc aere efficit᷑. Ater ra aũt vſq; ad firmamẽtũ celeit mu ſica menſuraf᷑: ad cuius exẽplar nia muſica inuẽta affirmat᷑. In terra nã ſi.[ In luna. S. In mercurio ſole. d. In mar te. E. Dn ione.. In ſaturno B in ſignifero ponit᷑? pfecto menſura mu ſice ĩuenit᷑. Ande a terra vñ q; ad fir mamentum ſeptem toni numerant᷑. S terra em̃ viq; ad lunã ẽ ton?: N lũa vſq; ad mercuriũ ẽ ſemintoniũ: Vmercurio vſq; ad venereʒ ſemito niũ: Inde vſq; ad ſolem tria ſemito nia. Aſole vſq; ad martẽtonꝰ. Inð vſq; ad iouẽ femitoniũ. Inde ad ſa⸗
turnñ ſemitoniuʒ. Inde ad ſignifen
tria liuncta ſeptem tonos efficiũt. Tonus aũt haber qͥn decim milia.d.c.xxv.miliaria. Se⸗ mitoniũ vo.vij. milia.d.ccc.xij. mi⸗ liaria ⁊ ſemiſſeʒ. Añ ⁊ phi nonẽmu ſus finrerũt:qꝛ a terra vſq; ad celũ
l. ↄſonantias deß̃henderdt:qᷓs hoi naturaliter inſitas iuenerũt. Sicut
em̃ hic mũdus ſeptẽ tonis: ⁊ noſtra muſica vocibꝰ ſeptẽ diſtinguit᷑:ſiccð noſtri coꝛpis ſeptẽ mõis Hiun gitꝛ dñ coꝛpꝰ q̃ttuoꝛ elementis aĩa tribus viribꝰ copulat᷑: qix muſica ar te naturalr recõciliant᷑: vñ ⁊ hõ mi⸗ crocoſinꝰ:id ẽ minoꝛ mũdꝰ dicit:dũ
Pe diſtã/ ſic cõſono numero celeſti muſice par
cognoſcif· Vterra vſq; ad lunam ſũt · c· xxvꝝ ſtadia: que ſũt.xx. milia. d. c xxv. miliaria. lũa vſqʒ ad mer curiũ. vij. milia.d.ccc.xij.miliaria:⁊ ſemiſſẽ. Inde ad venerẽ tãtũ. Inde ad ſolem. xxiij milia.cccc.xxxvy. mi liaria. A ſole ad martẽ.xv.milia d. c.xxv.miliaria. Inde ad iouẽ.vij.mi lia.d. cccc.xij. miliaria. Inð ad ſatur nñ tãtũ. Inde ad firmamẽtũ. rxxiij. milta. cccc.xxxvj.miliaria. Sũt ita ;; a łrã vſq; ad celũ:cẽtum milia. ⁊
ix.milia ⁊.ccc.lxxv.miliaria.
De celo. CLa. xk Snẽ ꝑ giobos pianetaꝝ trãſcẽ dimꝰ nũc celeſtia penetremꝰ.
D E imagine můn di„
Celuʒ ðꝛ ꝗᷓſi caſa helios:id ẽ domus ſolis: vel qͥli vas ceiatũ: qꝛ eit ſtellie inſignitũ. Eſt aũt ceiũ ſubtilis ignee Bnature:rotundum ⁊ a centro terre eduis ſpacijs vndiq; collectũ. Snde ⁊ 2uexũ mediũq; vbiq; cernit: ⁊ in enarrabili celeritate quotidie eircũ agit᷑. Celij ſi veſpe rubet:ſerenũ diẽ: 5 net Due unt ianue celi;oꝛiens qͥ ſol exit:occi dẽs qua ſol reůtit junau ẽpla de cima ge celiſũt q̃truoꝛ. Dꝛiẽtalis ab oꝛtu tibus. ſolſticiali ad bꝛumalẽ. Tuſtralis in⸗ de ad occaſũ bꝛumalẽ. Sccidẽtalis echinc vſq; ad ſe olſticialẽ. Septẽtrio nalis ab occaſu ſolſticiali vſq; ad oꝛ tů eiuſdẽ. Dꝛiẽs ab oꝛtu ſolis:Weci⸗ dẽs ab occaſu ei vocat᷑. Weridies Iſimedia dies dici᷑: Geptentrio au⸗ tẽ a ſeptes ſtellis Trion ðᷣꝛ bos q̃ſi teriõ:inde ſeptẽtriðes q̃ſi ſepteʒ teriones:id ẽ bones.he plage grece dicũt᷑. Anatole:Diſis: Arctoſ Meſembꝛia:ð qͥhnomẽ adã qͥẽmi⸗ noꝛ mũdus cõponit᷑. Suꝑius celuʒ De firma firmamẽtũ vᷣꝛ:eo ꝙ ſit inter medias m aq̃s firmatũ: Hocẽ foꝛma ſphericũ: mento. natura aquaꝝ aqueũ:ſtellis vndiq; verſim oꝛnatũt er aq;s iſtar glaciei: imo cryſtalli ſolidati: vnde ⁊ firma mentũ ðꝛ. In hoc ſũt duo poli:a po⸗ De poh liẽdo dicti: Anꝰ boꝛealis 4 nobis po ſꝑ videt᷑. Alter auſtralqͥ nüqᷓ; a nob cernit:qꝛ ĩ deuexo oꝛbe poſiti:t̃re tu moꝛe impedimur. In his celũ vt ro- ta in axe volui: Telum eſt vndi ſteilatũ:ð ideo in die nõ apparẽt ſtei le: qꝛ fulgoꝛe ſolis victe latẽt:ſiẽ ſol nube tectus:nobis nõ lucet. Stella ꝑe ſtenis q̃ſi ſtãs luna ðꝛ. Btant eĩ ſtelle fir⸗ mnento infixe ⁊ nõ cadũt: eo mira celeritate currente. Nna aũt ðꝛ ſtel⸗ la: hᷣmulte ſtelle ſimul aſtrũ vł ſydꝰ. Iydera dicunt᷑ a ↄſidero:eo ꝙ naui ãtes vel itinerãtes ea conſiderent. But aũt oẽs ſtelle rotunde ⁊ ignee: De foꝛmã q̃x diſpoſitio ſoli deo cognita ẽ. ij ſtellaruʒ. Eni ſtellas nimerat quaꝝ q́;; noĩa ſolus: Bigna:ptãtes:curſus:loca:tẽ

poꝛa nouit. Vapiẽtes vo mũdi no⸗ mina aĩaliũ vel hoĩm eis ipoſuerũt: vxt ab homibꝰ dinoſci poſſint.
De duodecim ſignis ʒo⸗ diaci: Capi.XXV. N medio firmamẽti ſunt. xij. i ſigna ꝑ trãſuerſumpiſpoſita: equaliter ꝑ circũith diitineta: hoꝝ diſpoſitio grece dicit᷑ ʒodiacus: latine ſignifer:ẽo ꝙ fert ſigna: q̃ aĩa⸗ liů habẽt noĩa. Todion eiñ grece:lati De ariete ne dicit᷑ aĩal. Pꝛimũ ſignũ ẽ aries cðſtans ex pluribus ſtellis. Scm fa⸗ bulã is eſt qui aureo vellere phꝛixũ ⁊ hellen trãfmare ad colchos vexit: qui intra ſydera trãſlatus eſt· Pꝛo ſi⸗ gno aũt ponit᷑:qꝛ ſiẽ aries totã eſtate in dertrò latereꝛac tota hyeme in ſini⸗ ſtro cubat:ſic ſol ſub illo ſigno gradi⸗ ens dextram celi partem pambulat. PDe tautso ecũcũ eſt taurus obid ꝙ inpiter in raptu europe: in taurũ eſt verſus: x itra ſydera trãſlatus. Ob ſigniſica tionẽ aũt ꝙ ſol ſub illo ſigno poſitus radios ſuos xt coꝛnua foꝛtius erexit Ne gemi · ⁊ terrã arabilẽ reddit. Tertiũ ſunt gemini: ſeʒ caſtoꝛ ⁊ pollur:ſilij ionis: a trois reiierſi:⁊ intra ſydera trãſiati ſunt. Pꝛo ſigno aũt ponit:qꝛ ſi hoc ſigno duobꝰ diebꝰ amnpliꝰ q; balije De cãcro moꝛat. Quartũ eſt cancer:q maxi mus perculẽ pcuſſit: dñ hydrã lerne occidit:⁊ iðᷣo ſydera ꝓmeruit. Bigni⸗ ficat aũt ꝙ ſicut cancer retro cedit: ſic ſolad illud ſignũ veniens: curſũ ſuũ Te leone retroflectit. Muitũ eſt leo q̃ maci⸗ emus ab hereule oceiſus: intra ſycera eſt trãſlatꝰ. Deſignat aũt ꝙ ſicut leo in anterioꝛi ꝑte calide nature: in po ſterioꝛi eſt frigide: ita ſol in illo ſigio auguſtũ huskacit— „no poſtremo tepidũ. Perie virgo vevgine 6 erigone: ſilia icari ſacerdorj intra aſtra rapta.Ob ſignũ autẽ polit: d? ſicut virgo non parit: ſic ſeptemnber Delibꝛa iilius ſign mẽſis nihil gignit. Je⸗ ptimũ eſt libꝛa: quã tenet virgoꝛ ſeʒ aſtrea aſtrei regis filia:ob ectatẽ inſti cis dicta:⁊ intra ſydera trãſiata. Me⸗
rita hominũ penſat ⁊ in libꝛa ioni re⸗
pᷣſentat. ee ꝓ ſuꝑioꝛe vᷣgine ponit
Signat aũt qꝙ; ſol eqnoctiũ faciat:cũ fubilio ſigno ambulat. Octauij eſt De ſcoꝛpi ſcoꝛpioꝛqui maximus oꝛionẽ one
dñ beſtias terre occideret: ⁊ obtẽrre
gratiã aſtra meruit. Pꝛo ſigno dutẽ
grãdinũ ponit᷑ qᷓ illo mẽſe videlicet nouẽbꝛe:i quibuſdã terris:crebꝛius
fiũt. Nonñ ẽ ſagittariꝰ:qͥ ⁊ arcite/ ꝓæ ſagi nens:ſcʒ alcon cretenlis: qui ſcoꝛpio/tari sgit⸗ nẽ qᷓ filiũ ſuũ rapuit ſagittauit:nec fi⸗ 8 liũ tetigit:⁊ ideo ſyderã meruit. Weſi gnat aũt crebꝛos fulminũ ictus:qͥ in decẽbꝛe cõtingũt in aliqͥbꝰ locis.M in ferina mẽbꝛa deſinit: ſignat ꝙ tũc
ſol infera petat. Vecimũ ẽ capꝛico: De capꝛi
nus:qͥ iouẽ pariilũ a patre ꝓiectũ ca coꝛno pꝛa cl—— ipſe poſt ĩtra ſyde⸗ ra trãſtulit. Eſt autẽ ſignificatio ꝙ ſi⸗ cut eapꝛa altã petit:ita fol fũc ad ãta celi cõſcendit. Extrema eius ꝑs deſi⸗ nit in piſcẽ:deſignat finẽ illiꝰ mẽſis eẽ pluuialẽ. Andecimũ eſt aquarius De aqus ſeʒ ⁊ ganvmedes troi regis filiꝰ iouis rio amaſius:ab ipſo intra aſtra locatꝰ:et pincerna deoꝝ factꝰ. Bignificat aũt ꝙ ſolutis niuibꝰ vndoſũ eſt illud tẽ pns. Duodecimũ eſt piſcis: cũ dij De piſct⸗ typheñ gigantem inſequẽtẽ fugerent bus in egyptũ! venus ⁊ cupido filiꝰ eius verſi in piſces latuerũt ĩ aquis. ũ; homĩes diu piſces deuitarẽt:ne foꝛte deos deuoꝛarẽt: illi duo trã ſlati ſunt inter ſydera. Scðᷣm alios dtcif: qꝛ ß̃ tpe ſit generatio ⁊ confricatio piſciũ: q tũc haturalit᷑ coeũt potiꝰqᷓ; in alio e ſuo genere coeundi: deſignat vᷣo ud tempꝰ eſſe ꝑluniale. De hyadib?:Ca. XXVII. Aůt alie ſtelle q̃ͥ dicunt hya⸗ F des quaũ plunialcs. Hy em grece:latine pluuia dicit᷑. ñ latine dicunt᷑ ſuccule:a ſuco. Sũt aũt quinq; ſtelle in fronte tauri. Pleia⸗ des dicunt᷑ qᷓſi pe Pleiahc pla. Sunt nãq; ſeptẽ ſtelle in genn tauri. aũt filie atlãt? regj ⁊ pleide· pĩe aũt atlõtides. Amfe pieiades quãſi pluides: ab inſula heſperides.

He aũt vergilie dicunt᷑:qꝛ verno tpe
oꝛiunt᷑. Er his vna fuit maia mercu⸗ rij mat᷑. A dextris ʒodiaci verſus aqᷓ⸗ Peplan ionẽ ſunt hec ſigna: iut᷑ axẽ arcton:ſcʒ ür plauſtrũ:qð ſydus etium ſeptẽtrio:⁊ elice nomĩat⁊cuiꝰ ſtelle maioꝛes tra⸗
dunt᷑. Fuit autẽ caliſto lycaonis reg?
filia:a ioue opp̃ſſa:ß a iunone in vꝛf Deboete verſa: a ioue vcro intra aſtra rapta. Seqi ſydꝰ boetes:id eſt cuſtos plau⸗ Rrt⸗ð? arctophylax. Lrat añt cali⸗ ſto filius a ioue inter ſydera poſitus. Dearctu Beinde ẽ arcturus:ſcʒ minꝰ plauſtꝝ: o ð ⁊ cinoſura eſſe dicit.lhec añt a io⸗ nue opp̃ſſa:a iunone in vꝛſam verſa: a ioue intra aſtra ẽ trãſlata. Intra duo planſtra ẽ ſerpẽs phphonquẽ maxi⸗ mũ apollo poſt diluuiũ Latone a iu⸗ none imiſſuʒ accidit:⁊ ob inſignein ⸗ tra ſydera trãſtulit. Juf̃ eſt coꝛona a vulcano facta: a baccho No ariadne minois ⁊ paſyphae filie data:⁊ intra aſtra locata. Inde ẽ herculis ſydus. Cũ gigãtes deos pugnarẽt: dijs in vnã celi ꝑtẽ veniẽtibꝰ:celũ ruere vo⸗ luit: Jed hercules hoc cũ atlãte ſuſti nuit:ideo celũ ꝓmeruit. Huit iut᷑ eſt lyra a mercurio inuẽta. ꝛope hanc cygnus. Jupiter ob lede regi⸗ ne in cygnñ eſt verſus ⁊ htra ſydera trã ſlatꝰ. Muic cõiungit cepheus rex ⁊ caſſiopeis vxoꝛ eiꝰ. Cui aſſociat᷑ ꝑ⸗ ſeus filius iouis:⁊ danaes:habẽs iu᷑ ſe ſydus andromade vxoꝛis eiꝰꝛ filie cephei regis. Quibꝰ admiſcet᷑ delto ⸗ ton:qð ⁊ triangulũ:videlicʒ ⁊ foꝛma epti:qꝛ Fuauit deos a facie typhõiſ. Juxta qð locat᷑ ſerpẽtarius:ſcʒ erich⸗ thoniꝰ: qͥ ⁊ auriga: qui pᷣmus aurigã iũxit:eo ꝙ ſerpẽtinos pedes habuit: Sñ ⁊ grece ophiuleꝰ dã. Ophis em̃ eſt ſerpẽs. Huic iuxta ponit᷑ pegaſus: ſc; equꝰ alatus ⁊ coꝛnutꝰꝛigneũ hali tñ ⁊ ferreos habẽs pedes: à ſanguĩe gonis creatꝰ. Cui ↄiũgit᷑ delphin r amphitritẽ in cõingiũ ad duxit:⁊ ideo ſydera ꝓmeruit. einde eſt aqla. Zupit᷑ in aqͥlã verſus: Gany⸗ medẽ rapuit ⁊ intra ſydera trãſtulit.
De imagine niũdi.
Puic ſubeſt fagitta ab hercule philo⸗ cteti data:ꝑ quẽ expugnata eſt troia. A ſiniſtris ʒodiaci verſus auſtx ſunt hecſigna. Dehydra:Cg. XX VI. Vdra que habnit.ſ.tapita: ab h V hercule occiſa:æ ob in ſigne:i⸗ trſydera trãſlata. Snꝑ hanc crater in qͥ taygetio:id eſt ſnmmꝰ deꝰꝛ in paſtã cõmiſcuit: de q̃ aĩas fecit:de q adhuc aĩe letheñ poculũ bibũt: cñ coꝛpã itroeñt. Sup hãc aũt coꝛnꝰab line dilectꝰ:⁊ intra aſtra raptuſ. Inde ẽ oꝛion qͥ ab vꝛina natꝰ itra ſy dera ẽtrãſlarꝰ.ihuiꝰſtelle ſi fulgẽt:ſe⸗ renũ erit:ſi obſcurã etrepeſtas. uit⸗ hoc ꝓcyon qð ⁊ anticanis dicit᷑:qͥ ca⸗ nis oꝛtonis fert᷑: ⁊ ob inſigne meritũ intra ſydera locat᷑. Huic chnoctit᷑ ca⸗ nicula q̃ ſiriꝰ dicif᷑: ⁊ ob dies cani⸗ culares dicũt᷑. Fuit añt canis erigd⸗ ne filie icari ſacerdotꝭ: q̃ dolẽs patrẽ necatũ:laqueo ſe ſuſ eum ca nis ducatu inuenit. Tmbo autẽ ſunt itra ſydera rapti. Deinde ẽ lephqui a ganymede agitatꝰ: a ioue intra aſtra
trãſlatꝰ eſt. Sequit᷑ enidanꝰ funius
31 padus. rat autẽ phaeton phebi filiꝰ:qᷓ currũ patris regere inſciꝰmũ⸗
dũ incẽdit: ⁊ ideo fulmiĩe iouis ĩ hoc
flumĩe interijt: q in eridanũ mutatꝰ intra ſydera trãſſatus. Cui aſſociat᷑ cetus:quẽ ꝑſeus occidit:dum andro/ maden deioꝛarevoluit:quẽ iupit᷑ ob inſigne filij intra aſtra locauit. Juxta hane centãurus: ſeʒ chiron mãgiſter achillis: ob nimiã virtutẽ in ceio eſt locatus. Facrariũ autẽ:id eſt altare in quo dij iurauerũt:cum ſaturnus ⁊
3. cdtra ſe pugnauerũt. Inde eſt
go videlicet pꝛima nauis:apud ar⸗ gos ciuitatẽ attite facta: ⁊ in celum trãſlata. Ad extremũ eſt piſtrir ſine chimera: que beſtia capite leo:media capꝛa dꝛaco fuit cauda:a bellerophõ te occiſa:⁊ intra ſydera eſt tranſlata. Eſt ⁊ canopus ſydus Fhr pᷣclarum qð a nobis minime videt᷑: ſicut neca troglodytis iuxta egyptũ ſeptentrio.
2 2
——.,
—ikene

Liber Ex his ſignis ſp dimidia ps ſup t᷑rã: dimidia eſt ſub terra. Et ka 2 3 6 tra apparet:hemiſpheriũ vocat᷑: id dimidiũ celũ. Lactea aũ ʒona quia De come/vẽs ſtelle fundũtin eaʒ ſia lumina: — ideo eſt cãdida. Comete ſũt ſtelle ſã mis crinite in lactea ʒona ↄtra aqͥlo ⸗
De celo aqueo. tů ſũt aq̃ inſtar nebule juſpenſe:q̃ ce
Se celo trinitatj celũ celoꝝ in qͥ habitat rex angeloꝝ.
nẽ apparentes:regni mutationẽ:aut
peſtilentiã:aut bell eſtusve poꝛtẽ⸗ dẽtes. ernüturautẽ. lxx. diebus: ſidiutius lxxx. Bydera fabulis in ⸗
uoluta:ĩmo polluta ꝑluſtrauimꝰꝛ:al, tus ſcandẽtes: aſtra matutina ſoleʒ q; ſolis inſpiciamꝰ. Bupꝛa firmamẽ
lñ in circũitu ambire tradũtur:vñ ⁊
De celo aqueum celum dicitur. Jupꝛa qð ẽ empyrco.
ſpirituale celũ homiĩbus incognitũ: vbi eſt habitatio angeloꝝ ꝑ nouẽ oꝛ dies diſpoſitoꝝ. In hoc ẽ ꝑadiſ pa radiſoꝝ:in qͥ recipiunt᷑ aĩe ianctoꝛũ: Hoc ẽ celũ qð ĩ p̃ncipio legit᷑ cũ ter ra creatũ. Huic longe ſuꝑeminere ðꝛ
Deimagine mundi liberpᷣ⸗
mus explicit.
Liber ſecũqus qui de ima⸗
gine můdi iſcxibit:incpit. De mũdo⁊ eꝑfibꝰ:K.I.
Rioꝛi li⸗
bello glohp totiꝰ mũ
p P dioculis còrpis rep̃ſẽ tauimꝰ: ſequẽti iã tẽ⸗
pus in qͥ voluit᷑:oclis
coꝛdis anteponam?. Enñ eſt ante mũdũ:cũ mundo:poſt mundũ:hoc ad ſolũ deuʒ ꝑtinet:qui
noõ fuit:nõ erit:p̃ ſp eſt. Tpa etema
fub euo ſũt: ⁊ hec ad archetpũ mun dũ ⁊ angelos ptinẽt:qͥ ante nundu⸗
eſſe ceperũt:⁊ cũ mundo:⁊ poſt mũ⸗
dũ erũt. Tẽpus aũt mũdi ẽ vmbꝛa
eui: Hoc cũ mundo incepit: ⁊ cũ mñ
do deſinit: veluti ſi funis ah oꝛiente in occidentẽ extenderet᷑:qͥ qͥtidie pli
cãdo collectꝰ tãdẽ totꝰ abſumerer᷑.
Perb extẽqunt᷑ ſecula:ſub k currũt vniuerſa ĩ mundo poſita: vniul⸗
cuiuſq; vita mẽſural:h ſeries dierũ x annoꝝ terminat᷑. Tẽpus em̃ a tẽ⸗
peramẽto vðꝛ:⁊ nihilglið qᷓ; viciſſitu do tẽpoꝛuʒ intelligf. Hoc q̃ʒ in ato
mos:oſtẽta:momenta:ꝑtes:minuta: pñctos:hoꝛas: q̃drãtes:dies: hebdo madas:mẽſes:viciſſitudines: ãnos: cyclos:etates:ſecula diuiditur. Ato⸗ mus ðꝛ inſecabile. Eſt em̃ illud qð ĩ ſole volat. Eſt aũt minimũ tpis ſpa⸗ ciũ:ſicut motio palpebꝛe oculi:qð ⁊
Ztomꝰ
icrꝰ oculi ðꝛ: ⁊ ẽ trecẽteſima. Ixxxj.
ꝑs vn oſtẽti. Oſtentũ ð7 qð aliqͥd
oñdit aſpiciẽtibus. Eſt aũt. lx.pars Oſtentũ.
vniꝰhoꝛe habens ĩ ſe.ccc.lxvj · ato⸗
mos. Momentũ ẽ motꝰ ſydeꝝ: vñ ⁊ Women/
Sꝛꝛ⁊—7 hoꝛe ↄtinẽs oſtentuʒ pum.
vnñ ⁊ dimidiũ. Partes a ꝑtitiõe ʒ0 diaci qͥ in tricenos dies ꝑ ſiñglos mẽ ſes partit᷑. Aſt aũt.xv.ꝑs hoꝛe:habẽſ ĩſe duo momẽta ⁊ duãs ꝑtes momẽ ti. Winutũ eſt minꝰ interuallũ ĩ ho ⸗
rologio. Eſt añt. x. ꝑs hoꝛe ↄtinens
ptẽ vnã ⁊ dimidiã. Munctꝰ ẽ ꝑuus trã ſcẽſus pũcti in hoꝛologio.&ſtãt q̃rta ꝑs in ſole:alicñ quinta in luns: hoꝛe habẽs duo minuta ⁊ dimidiũ.
Partes.
Winutũ.
Pũctus.
Hoꝛaẽ terminꝰ cuiuſc; rei. Eſt aurẽ ſpoꝛa. hoꝛa qᷓ;diu aqus ſtãs à iactu lapidiſ
mouet᷑: ⁊ eſt. xij. ꝑs diet: ↄſtãs ex qᷓt tuoꝛ punctis ⁊ deceʒ minutis:ꝑtibus xv. momẽtis.lxj.oſtentj Ix. atomis
xxij.d.xl. Hoꝛg autem dicitur ſcries
vel vmbꝛa:⁊ Eꝛ ab hoꝛ ologio: ⁊ eſt
certꝰ limes tꝑis ĩ hoꝛologio. Qua/
drans eſt q̃rta ꝑs diei:habẽs tres ho ras:naturalis autem diei ſex hoꝛas. Nies eſt ſeptima pars hebdoma⸗ de vuigarf: ↄtinẽs hoꝛas.xtj. natu/ ral aũt.xxiiij. Dies aũt ðᷣꝛ a diſcernẽ do: co ꝙ lucẽ ac tenchꝛas diſcernat. Gſt aũt dies aer ſole illuſtratꝰ. Cum em̃ ſol ẽ ſup terrã ẽ hic diescũ ſß ter ra ibi eſt dies. Ců aquilonarẽ ꝑtẽ ce li c ircũit nobis:in deuexo terre poſi⸗ tis ꝛ citiꝰ ſurgit ⁊ tardiꝰ occidit:⁊ iõ lo ngioꝛes dies facit. Cj o auſtra⸗
Qua drãs.
Dies.
ioto
treti hali noct lt t* pin tast
in da iun w us
wh.
bon riti ded , MM ihin du ach, it

.
N. ₰½ S 724.
S —
* 2
* 3 8 S 5—
—
26
7. 52
l entii i
De imagine niund
lem pambulat: nobis tardiꝰ ſurgere: ⁊ citius occidere videt᷑: qꝛ tumoꝛter remedie qᷓ rotũda eſt viſui ño obij⸗ eit:⁊ tũc qð nobis bꝛeuioꝛes:illi aũt parti longiſſimos facit.
De zodiaco: Capitulũ n. Odiacꝰ nãq; ex.xj.ſignis cð⸗
5 ſtans ab aqͥlone in auũꝝ poꝛ/ rctꝰflexuoſo lapſu cigit celũ. Bub qͥ ſol currẽſmũdũ in. viij. parai lelos.i.circulos diuidit: qbus ſinglis diũſuʒ diẽ facit. Lõgitudo añt ʒodia ci in. ccc.lx. ptes ſecat᷑. Latitudo eiu in. xij. ꝑti. in añt ſectio nihil Aiud eſt qᷓ; ſolis vnin diei ꝓgꝛeſſio. Snñquodq; ð ſignũ ꝑ duas hoꝛas oꝛit:ꝑ duas occidit⁊ in vnoqᷓq; ſol xxx.diebꝰ ĩmoꝛatf: Qui dñ fleruoſo
dꝛaconis meatu:ſb ſignis ʒodiaci ob
liqͥ mũdũ circuit in.viij circtos diui
De pᷣmo dit: Pꝛimꝰ circulꝰ ab ĩdiavſ auſtꝝ circulo. ꝑ mare rubꝛũ ⁊ aphricã ad colũnas — puenit. Hercules em̃ oꝛbẽ ꝑ rõſiẽs:bi colũnas fixit: vbi finẽ mũ
di cẽ putauit. In ᷓ circto eqnoctij
die medio gnomõ.i.radihorologij. vij·ꝑedũ. iij. pedũ lõgũ vmbꝛã red
dit. Dies lõgiſſimꝰ.xiiij. hoꝛas ecno
De ſecun ctiales hʒ. Scðs ab occau idie ꝑme
do circko. doſ vadit⁊ ꝑſi ag:arabiã:ſpriã:cypꝛũ
cretã:lilybeũ mõtẽ ſicilie:⁊ ſeptẽtrio nalia aphrice ꝑtigit. Ambilicꝰ in eqͥ⸗ noctio. vinbꝛã. xxiij pe⸗ ñ lõgõ reddit. Dies maxia.xiij. ho De tertio raꝝ ⁊.v.ptẽ vniꝰ hoꝛe. Tertiꝰ oꝛitur circulo. ab indis imao ꝓxis:⁊ ꝑ caſpias poꝛ/ tas tauꝝ:pãphyliã:rhõdũ:cycladas racuſas:catinã: ⁊ per gades tẽdit: Snomices cäcte: vmbꝛã. xxxviij. vn ciaꝝ faciũt. Xõgiſſimus dieſ.xiij. ho
De quar/ rex dimidia:ac.xxx. vnhoꝛe. Quar
to circlo.tus ab altero latere imaiꝑ epheſum: mare ꝙꝙcladũ:ſeptẽtriõalia ſicilie:nar bonenlis gallie exoꝛtiua aphrice ma⸗ ritima tẽdit ad occaſũ. Snomð. xxx. pedũ facit vmbꝛõ. xx. pedũ. Lõ giſſi mus dies habet. xiiij hoꝛas ⁊ tertias De quin/ duas vniꝰ hoꝛe. Quinto circulo ab to circko, introitu caſpij mart:ↄtinent᷑ bactria
„
mꝰah altera caſpij marſ oꝛa incipit ⁊ mo circlo
armenia: macedonia:tarentũ:tuſcũ mare: baleareſthiſpania:media. Sno mõ ſeptẽ pedũ vmbꝛas ſex reddit. Maximꝰ dies hoꝛaꝝ.xv. Bert? com De ſert plecticaſpias gẽtes:caucaſũ:ſamo e 2 thraciã: illyricos:cãpaniã:hetruriq: circulo. maſſiliã: hiſpaniq:terraconẽſeʒ:me
diã: ⁊ inqe ꝑ luſitaniã. Snomonis pedeſ.ir. vinbꝛe. viij. Lõgiſſimdies hoꝛas.xv. ac nonã ptẽ hoꝛe. Fepti/ ꝓe ſepti
ꝑ thꝛacie aũſa venetia:cremonã:ra⸗ uẽnã:trãſalpinã galliã:pyreneũ:cel ⸗
tiberiõ vadit. Snomonis. xxxv. pe⸗
des: vmbꝛe.xxxvj. Ampliſſima diet
hoꝛaꝝ. xv.⁊ q̃ntaꝝ ꝑtiñ hoꝛe trium.
Octaiꝰa tanai ꝑmeotim lacũ ⁊ ſar/ De octa⸗ natas: dacos:ptẽq; germanie:galli no circlo. as ingredit᷑. Lõgtſſimꝰ dies hoꝛarũ rvj. Snomõ vt ſupꝛa. Extra hos fa cit fol quattuoꝛ circulos: duos in au t ſtro et duos in aquilone. Anũ in au lie lis ſtro per inſulã meroen: ⁊ ptolemai/ lið lolis⸗ dam:rubꝛi maris vꝛhem: vbi lõgiſ⸗
ſimus dies. xij. hoꝛaꝝ:dimidia hoꝛa amplioꝛ. Vlteꝝ ꝑ ſyenẽ vꝛbẽ egypti:
ꝗ ẽ hoꝛaꝝ xiij. Snũ ĩaqlone ꝑhyp⸗ hoꝛeoſmõtes⁊ bꝛitãniã oꝛaꝝ.xvij. Blteꝝ ſcythicũ: a ripheis iugj ĩ tilẽ:
in qͥ ſex mẽſibꝰ ẽ dies:ſex alijs nor. Adhuc in alijs terraꝝ locj variat fol vmhꝛã. Nã vmbilici qͥ gnomõ dicit᷑ vmbꝛã ĩ egypto eqͥnoctiali die:meri die paulo piꝰ qᷓ; gnomonis dimidiã mẽſurã efficit. In roma q̃rta ꝑs gno ⸗ monis deeſt vmbꝛa. u ancona ſuꝑ eſt. xxxv. In venetia ijſdẽ hoꝛis vm bꝛa gnomoni par fit. In ſyene ſolſti⸗ tiali die medio nulla fit vmbꝛa: ibiq; puteꝰ a philoſophis ad ip̃m factus torꝰ interiꝰ illũinat. In meridie ſũt ppli fiſcij dicti qͥ vmbꝛã er vtroq; la tere mittũt. In ĩdia ſup flumẽ hipa⸗ ſim in ſolſticiali die vmhꝛg abſumit᷑. Apud troglodytas. xlv. dieb⸗ añ ſolſtitiũ ⁊ totidẽ poſtea vmbꝛa peni⸗ tus abſumit᷑:⁊ his.xc. diebꝰ vmbꝛaĩ meridie iaci. In meroe ĩſula nili bis in àno ahſumit᷑ vmbꝛa cñ ſol ẽĩ.xij.
——ee—.
3
3 1 36

6
ꝑte tauri.⁊ in·xiiij. leonis. In india ſůt loca aſcia dicta:ibi non funt vm⸗
Ne oꝛi/ bꝛe:⁊ ſeptẽtrio ibi nõ videt᷑. ꝛi⸗ onte. zon eſt q̃ntũ aſpectꝰ cuiuſq; ĩ circui
tu circũſcribit:⁊ celũ vndiq; terre im minere ꝑutat.Að ĩ lato mari melꝰ dinoſci p̃t: vbi nullũ obſtacuiũ ſe pᷓ ⸗ bet. Axtẽdit᷑ aũt oꝛiʒon inpaciũ lõ⸗ gitudis.ccc.et. Ix.ſtadioꝝ. Cẽtũ em̃ et.lxxx.ſtadia ñ excedit acies cuiuſq; vidẽtis. Iʒ viſꝰ cũ ad b ſpaciũ ve⸗ nerit;deficiẽs ĩ rotũditatẽ recurua⸗ tur. Hic numerus geminatus ĩ ante ⁊ retro oꝛiʒontem efficit. De diuiſiõe diei:⁊ noibus eiuſdem: Capitulum MI. Jes vulgaris habet tres diui d hſiões:mane:meridiẽ:ſup̃mũ. Wane ab oꝛtu ſolis vſq; ad qᷓrtã hoꝛã: dictũ a mano qð ẽ bonũ: ihil em̃ meliꝰ luce.vłla manibꝰ.i. dijs infernalibꝰ qͥ diẽ tota nocte in⸗ cluſam:mane emittũt. Weridies q̃ſi media dies:⁊ dã a mera.i.pura dieſ. Sup̃mũ ẽ ab hoꝛa nona vſq; ad ſol occaſũ: ⁊ dĩã inde ꝙ ſuppꝛimat ſolis curſum. Hebꝛei chaldei⁊ ꝑſea mane diem inchoantes: in mane finiunt. Agyptij ab occaſu vſq; ad occaſum. Romani a medio noctis vſq; in me⸗ dium. Ambꝛi et athenienſes a me⸗ ridie vſq; ad meridieʒ. Chꝛiſtiani a veſpera vſq; ad veſperã. Bic añt hebꝛei nominant dies: Ana ſabbati vłſabbatoꝝ: vłpꝛims ſabbati: ſcða jabbati.iij. ſabbati.tiij. fabbati.v. fabbati.vy. ſabbati: fabbatũ · Pa gani vero ſic: Dies ſolis: dies lune: dies martꝭ: dies mercurij: dies iouiſe dies veneris:dies ſaturti. Sed cũ noĩa a planetis habeãt: vidẽdũ cur nõ eñdẽ oꝛdinẽ ſeruẽt. Bʒ hec cã eſt Dies naturał diuidit᷑ ĩ.xxiiij. hoꝛas: Ex qͥbꝰſi vnicuiq; planete circũitũ ter vna hoꝛa tribũat᷑:expẽſil oĩbꝰ:cui plãete pᷣma iteꝝ obnuenerit:huic ⁊ no mẽ diei aſcribi᷑. Chꝛiſtiãi añt ſic dieſ noĩant: Dies dñica.ij. feria.iij feria. liij. feria. v. feria. vj · feria.ſabbatũ.
De nocte ⁊ eius ſeptem tem
„
ℳ —
poꝛibus: Capitulum IMI. Sx dicitur a nocendo: eo n noceat oculis. Eſt aũt nox.[o Flis abſentia: vnbꝛa terre. Fit
añt vñbꝛa a coꝛpe ⁊ luce. Dum em̃
lux ſolis eſt ſub terra:coꝛpꝰterre vᷣm
bꝛã ſupius parit: q̃ vſq; ad lunã ꝑ⸗ tingit. Dici᷑ aũt vmbꝛa q̃ſi obradiũ ſolcʒ. Abi lux par eſt coꝛꝑi: ibi par eſt vmbꝛa. Sbi lux maioꝛ eſt coꝛꝑe: ibi vmbꝛa deficit. Vbi lux eſt coꝛpe exilioꝛ:ibi vmbꝛa ĩ infinitum creſcit. Eñ ſol auſtralẽ celi ꝑtẽ ꝑluſtrat:nob noctẽ ꝓlongat: cũ vero aqnilonem: nobis eã bꝛeuiat. Cñ luna vmbꝛam noctis icidit: a luce deficit:Et hic de fectus eclypſis bicitur. Sol vero ob iectu lune eclypſim patitur: dum vi⸗ delʒ luna ſp ſole ĩ eadẽ linea gradi⸗ tur. Habet aũt nox ſeptẽ tꝑa: vide
—
licet:crepuſculũ: veſperũ: còticiniũ:
De ſeptẽ
tempoꝛi ⸗
intẽpeſtum:galliciniũ: matutinũ:di⸗ bʒ noctꝭ.
luculũ. Crepuſculũ ẽ dubia lux. Cre perũ em̃ dici᷑ dubiũ: Eſt añt intra te nebꝛas ⁊ lucẽ. Aeſperũ a ſtella q̃ ve ſpervocat᷑. Cõticiniũ ẽ c oĩa ↄticẽt Ttacẽt. Intẽpeſtũ:media nox cũ ñ ẽ tẽpus operãdi. Salliciniũ: cũ galli cãtant. Matutinũ cũ mane auroꝛa aduẽtat. Diluculũ: incipiẽs diei lux.
De hebdomada: Capi. V.
Ebdomada eſt. iiij. ꝑs luna⸗ h yris mẽſis. Dicit gůt greceg ſe⸗ ptẽario nũero: Hebda eĩ dẽ vij. dtiie aũt dã ſeprimana: qꝛ ſeptẽ manes.i.ſeptẽ dies. Hec hʒ. vij. ſpẽſ. Pꝛima ẽ hebdomada diuĩa ĩ q̃ de⸗ cuncta.vj. dicbus condidit: ⁊ in ſe⸗ ptimo reqeuit. Scða eſt in qᷓ hic mũ⸗ dus voluit᷑:in q̃ nos exemplo dei ſer diebꝰ operamur: ⁊ ĩ ſeptuna receſci⸗ mus. Tertia eſt.vij hebdomade in⸗ ſimul: poſt q̃s pentẽcoſten celebꝛat? in qͥ lex iudeiſ:ipũ ſſctũs xp̃ianiſ dat̃· Qharta eſt. vij · mẽſium poſt q̊s fe⸗ ſtiuitas tabernacloꝝ ßᷣuabat. Quĩ⸗ ta eſt ſeptẽ annoꝝ:poſt qͥð annus re ⸗ miſſiõis agebaf in qͥ pplus ab ope ceſſare iubebat̃. Jexta eſt ſepties ſe⸗ ptem annoꝝ:poſt qͥs annꝰ inbileꝰ fe⸗

annoꝝ:poſt qͥs xpᷣus naſci ã dãniele: immo ab angelo pꝛomittebatur. — ibus: 7 no⸗ mbus: Kapitulum VII. FNEnſis 2 ꝑs anni. AMe n ñt a mẽſurz vła mene quod eſt luna. Lunaris aũt mẽſis Siebꝰ. et. xij. hoꝛis implet᷑. Jo lart vo.xxx. diebꝰ:ac.x.ſemis hoꝛis. Lunaris mẽſis eſt a noua luna v q ad nouã lunã. Luna autẽ ꝑnolat podiacũ. xxix. diebꝰ.et.xij. horꝭ. Bis duodecim ſunt.xxiiij. qð eſt integer dies:hic qꝛ nõ põt diuidi:vni menſi aſcribit. Inde eſt ꝙ vnꝰ menſis ha⸗ bet.xxx. alter.xxix. qn lunã. Bo⸗ laris mẽſis eſt vniꝰ ſigni pꝛogreſſio. ol ĩ vnoq́q́; ſigno moꝛat̃.xxx. die ⸗ hus ⁊ dimidio: ui dimidiꝰ in duo bus ſignis efficit integrũ diem. hic qꝛ nõ põt in duo ptiri:vni mẽſi aſcri bitꝛ ⁊ iõ habet mẽſis vnꝰ.xxx.alter
De meſi/ xxix. Hebꝛei auctoꝛe moyſe:ſic mẽ⸗
buſhebꝛe ſes nominãt incipiẽtes ab apꝛili:ĩ qͥ;
o?um.
paſcha celebꝛat᷑: Niſan:apð nos aß⸗ lis. Jar:maiꝰ. Siuã:iuniꝰ. Thamul: iuliꝰ. Dabet:auguſtꝰ. Elul: ſeptem/ ber. Teſſeri:october. Waſeruq̃: no/ nember. Caſleu decembèr. Thebet ianuariꝰ. Babath: februariꝰ. Idar
De menſi man vero abꝛahã aucto ⸗
bus egy/ remẽſes a Ptioem eos vocãt:Thot apð nos ſeptẽber.
eptẽbꝛi computant:ſicq;
Faophi· octob. Athir:nouẽb. Choe ach:decẽber. Tibꝛi: ianuariꝰ. We⸗ Farmuti:aß̃ł. Pacho maiꝰ: Paudi tuniꝰ. Ephiſi:iuliꝰ. WMefoꝛi: augu⸗
De menſi re aũt phoꝛð̃eo auetoꝛe: a de
bus greco ꝙbꝛimẽſes inchoãt:qs ſic appellãt: Apuleios:apð noſdecẽber. Cdimoſt
m.
tanuariꝰ. Pitios:febꝛuariꝰ. Biſtos: martiꝰ ãticos: ap̃liſ. Srthemeſios maiꝰ.Deſeos iuniꝰ. Panemos iuliꝰ. Loos: auguſtꝰ. Soꝛpieos: ſeptẽber Hiperbeteos: october:Dyo snouem ⸗
Demenſi ber· Romulꝰ romanis.x.mẽſes oꝛ⸗ bus roma dinaait: qͥꝝ pᷣmũ martiũ a marte:qui
noꝛum.
Ve imagine mundi
riabat᷑. Jeptims eſt ſeptuagies. vij.
in mẽſe h in phꝛygia natꝰeſt nðlauit: cuiꝰ ſe filũ falſo pᷣdicauit: Decimũ Vo decẽbꝛẽ nominauit. Numa vero põpil⸗ duos: anuariũ ſcʒ ⁊ februa⸗ riũ adiecit. Bũt ant mẽſes romano⸗ r ah idolis:a rebꝰ⁊ g regibꝰ:a nũert? dicti. Pꝛimꝰ Januariꝰdẽ a iano deo pᷣncipij: eo ꝙ hic mẽſis ẽ pᷣncipiũ an ni. Eicit᷑ etjã a ianna eo ꝙ ꝑ eñ itret annꝰ. Scðᷣs eſt Febꝛuariꝰ a febꝛuo id eſt plutone deo ĩfernali· cni b mẽ⸗ ſe ſacrificabãt:dñ ciuitatẽ ĩ honoꝛe eiꝰlũ inibꝰ luſtrabãt. Dicit᷑ etiã a fe⸗ bꝛe.i.a frigoꝛe:qꝛ frigidũ eſt illð tẽ⸗ pus. Tertiꝰ:martiꝰ a marte deo belli patre romuli auctorj romane gẽtis Enuimarti militeſß mẽſe ſacrificabãt. Dicit᷑ etiã a maribꝰeo ꝙ cũcta animã⸗ tia tůc mares deſiderẽt. Quartꝰ:aß̃⸗ lis ab aphꝛoditi vel a frili.i.venere dea amor?: cui ↄſecraeart mẽſis. Dicit᷑ etiã apꝛilis q̃ſi aꝑilis eo ꝙ api⸗ at terrã in floꝛes. Qnintꝰmaiꝰama io.i.a ione:quaſi a maieſtate:ſiue a maia matre mercurij: cin mercato ⸗ res hoc menſe ſacrificabant. Dicitur etiam a maioꝛihꝰꝛ ſcʒ pꝛincipibꝰ ro⸗ manoꝝ: qͥ h mẽſe ioui immolabant. Bextꝰ eſt Inniꝰ a iunone dea regni dictꝰ:cii erat ↄſecratꝰ. Dicif etiaʒ a iuntoꝛihꝰ qᷓ armis romam defẽdebãt Tregni faſtigiũ a iunone affectabãt. Jeptimꝰ eſt Zuliꝰ a iulio ceſare:qͥ in mẽſe impatoꝛ creatꝰ:⁊ in b in deñ relatꝰ ẽ. Hic pꝛiꝰ qntilis dicebat᷑:eo ꝙ qjntꝰ eſſet à martio qͥ pᷣmꝰ erat cõ⸗ ſtitutꝰ a romulo. Ocrauꝰ: anguſtꝰ ab auguſto ceſare:qͥ in b mẽſe victoꝛ ex⸗ titi:⁊ romanñ iperiũ adauxit: iõq; deitatẽ ꝓmeruit. Hie pᷣus ſextilis eñt diftꝰ:eo ꝙ ſextꝰ a pᷣmo.i.martio eẽt. MWonꝰ ſeptẽber q̃ſi ſeptſmus imber. Decimus october q̃ſi octauꝰ imber. Vndecimꝰ eſt nouẽber qᷓſi nonꝰ im/ ber. Snodecimꝰ mẽſis eit decẽber qᷓ⸗ ſi decimꝰ imber. Sunt em̃ hi menſes pluuiales: ⁊ iõ a nñero ⁊ imbꝛe no⸗ men habent.
De kalendis: nonisꝛ idi⸗
1

65
— k—
bus: Ca. VIII.
„ Ziẽde a kalo vbo qð eſt voco
K dicunt᷑. Pötifex nãq; nouã lu F nã regi nũciare debuit:pꝰcuiꝰſa
erificiũ Ralo qͥnqͥes vłſexies clama
nit. Per quoq; ſignũ pplin in cu⸗
riam: ob hoc calabꝛe dictam ad ſa⸗
crificũ conuocauit: et ab ho c verbo
kalo pꝛimam diem menſigkalendas vocari placuit. nde pꝰ.ix. dies vul gus de rure ↄuocatũ ĩ vꝛbem romã Zuenit:⁊ ibi feriarũ ſeruandaꝝ ſcita a rege vłpõtifice accepu:⁊ inde no⸗ ne dicũt᷑. Dicũf᷑ etiã a nũdinis:id ẽ
mercimõijs q̃ vł ĩ vꝛbẽ deferebãt vł
vbidẽ emebãt. Idꝰ dicũf᷑ q̃ mẽſes di uidũt:ab iduare qð ẽ diuidere. Di⸗ ct᷑ etiã ab idea qð ẽ ſpecies: qꝛ lu⸗ na plenã ſin ſpeciem ĩ medio menſe mõſtrat. Hebꝛei⁊ greci ⁊ egyptij nec kalẽdas nec nonas nec idꝰ obbuãt: ß tĩ dieſa nona luna ad nonã lunã
cõputãt. De quattuoꝛ par tibꝰ anni: CLa. IX.
v FIciſſundo ĩ qttuoꝛ tꝑa anni
A diuidit᷑: ⁊ vnũ qðq; tribus mẽſibꝰ diſtinguit. Dicta añt viciſſi⸗
De vere. tudo:qꝛ vices mutat ĩ mũdo. Ver
6
De eſtate clidũ:⁊ ĩh fit eqnoctiũ.
eſt q̃rta ꝑs ãni: ↄſtãs tribꝰ mẽſibuſ. Dici᷑ aũt a vernãdo:qꝛ tunc pꝛata virẽt:ſylue frõdẽt: Hoc ẽ humidũ ⁊ Eſtas ẽ q̃rta ꝑs anni: ↄſtãs tribꝰ mẽſibꝰꝛ et Sꝛ abeſtu.i.caloꝛe. Hec ẽ calida ⁊ ſicca. Hec ⁊ meſſis vocat̃:⁊ ĩ hac ſol⸗
De autũ/ ſtici celebꝛat. Autumnꝰ eſt qrta
no.
ꝑs anni:hñs tres menſes: ⁊ dicit᷑ ab autumo:id eſt colligo:ſcʒ fruerꝰ tre.
Hhic eſt frigidꝰ ⁊ ſiccꝰ. hic etiã vĩde
mia noĩiat᷑?⁊ ĩ eqͥnoctñ libꝛa eq̃f.
Prens eſt qrta ps zni⁊trid jeẽ — ſibꝰ ꝑficit:⁊ a rigoꝛe vl ſterilitate di
cif. Eſt autẽ frigida ⁊ humida: ⁊ in
hac agif ſolſticialis dies. Mec autẽ
viciſſitudo in nr̃is tĩ partibꝰagit̃. In india vo vbi ſũt alij oꝛtꝰ ſydeꝝ: ſt bine ĩ anno eſtates: bine meſſes: in medio hyems placida. In egypto Pnfame ia hyeme campus herbis
Viber
—— zm———————————
11
et floꝛibꝰꝛſilua frõdibꝰ veſtit᷑: queq; arboꝛ pomis onuſtat᷑. De anno⁊ęacceptioni⸗ busac de qdrãte: La. X. NMm vicit ab innouãdo: eo 4ꝙ cũcta trãſeuntia inouat. icit etiã annꝰ q̃ſi anulus: eo x in ſereuoluit᷑ vt circulꝰ. Anmañt młt? mõis accipit᷑. Pꝛiĩo lunart an⸗ nꝰ qͥnqʒfarie ðꝛ. Pꝛimꝰ lunarj an⸗ nusẽ cũ luna oĩa ſigna ʒodiaci ꝑuo⸗ lat:qͥ. xxvij. diehꝰꝛ⁊ hoꝛis.viij· con⸗ ſtat. Scᷣs duobꝰ diebꝰꝛ⁊.iiij · hoꝛis lixioꝛ:pꝰ qs luna a ſole reaccẽdit? emẽſis noĩaf. Tertiꝰ vᷣꝛ cõis: q. xj. mẽſibꝰ:id eſt.ccc. lxiuij. diebus explet᷑. Quartꝰ qͥ emboliſnial ðꝛ: id eſt ſuꝑaugmẽtiqͥ.xiij.mẽſibꝰ.i.die⸗ bus.ccc. Ixxxiiij. diebꝰ conficit. Aui vterq; ab hebꝛeis a paſchali mẽſe in cipit ibiq; finit: Aianuario autẽ a romanis luna ĩchoat᷑ ibiq; termiat᷑. Quitꝰ ẽ lunarſ: ſiue decẽnouenal: cũ luna poſt. xix. ã nos ad eaſdẽ re⸗ currit etates. Bextꝰẽ ſolart: cum ſol oĩa ʒodiaci ſigna ꝑluſtrat:qᷓ.ccc.lxx diehꝰꝛet.vj Hor! ↄſtat. Septimꝰ biſ
ſextił: dñ q̃rto ãno biſſextꝰinſerit:et
vno die lõgioꝛ p̃oꝛe coßſcit᷑. Octa⸗ uus eſt ite wMolart:cũ ſol poſt. xxviij. annos circulũ ↄcurrẽtiũ cõplet. Mo nus eſt mercurij:q.ccc.xxxix. diebus complet᷑. Becimꝰẽ venert:qui. ccc.
xlviij. diebꝰ complet᷑ Andecimꝰ eſt martj qᷓ duobꝰ ſolaribꝰannis ↄſtat.
Tertiuſdecimꝰ ſaturni: qͥ.xxx. ᷓᷓ nis
expler̃. Quartuſdecimꝰq voca ma
gnꝰannꝰ.qͥ. d.xxxij. annis reuoluit. Extra hos ſ duo legales ãni. Enꝰ qᷓ ðꝛ ᷓmꝰ remiſſiõis hñs curricla an ⸗ noꝝ.vij. alter iubileꝰl.ãnoꝝ In⸗ nñ ciuilẽ.id eſt ſolarẽ:hehꝛei ab eq̃⸗ ptij ab autũnoꝛromani a hꝛuma inci piũt. Apð indos vnꝰmenſis: Apud tios o olim crat annꝰ qͥttuoꝛ
meſũ. Apð acarnanas.vj · menſiũ.
Vpð latinos.xjmẽſũ: Apud qͥſdã
ſõctio verno: greci a folſticio: egy⸗

—
6 22
8
5
2 8
vnũqðᷓq; tpᷣs anni:ſcʒ ver:⁊ alia ꝓ anno cõputabat᷑. Añ ⁊ plato ponit ir.annoꝝ:tulliꝰ.xv. annoꝝ. Annus ſolaris vt ĩ hoꝛoſcopo hoꝛologij in
ueſtigatñ ẽ.ccc. lxv. diebꝰ ⁊ qdrã⸗
De qua/ te pfici᷑. Quadrãs aũt ẽ q̃rta ꝑs
diei.ſ.vj. hoꝛe. In qᷓttuoꝛ aůt qnis iiij.q̃drãtes. xxiij. hoꝛaſ ↄficiũt:qð eſt integer dies. Mic ʒ dies ĩ q̃rto an no.vj· kaleñ.martij int᷑ kalat᷑:⁊ hiſ⸗ ſextꝰnoĩat᷑. Hñc iuliꝰ ceſar intpoſu⸗ it: ⁊ totiꝰ cõpoti erroꝛẽꝑhũccoꝛre⸗ xit. Pũc egyptij⁊ greci ĩ fine ãni ſup ponũt: Romani aũt in febꝛuario:ed ꝙ bꝛeuioꝛ ceter? ẽ int᷑ ſerũt. õ autẽ nõ pꝰ finẽ mẽſis:ßᷣ infra mẽſem: qͥa olim ibi integer mẽſis int᷑kalabat. õ vo nõ añ. v] · kalendas martij: qꝛ. vy. kalendas martij mag tripu ⸗ io ciuitatẽ luſtrabãt: ⁊ nihil eis in ⸗ cige añ trã ſactã feſtiuitatẽ licebat. De cyclis;: Ca XI. Fclꝰ indictional ab octobꝛe c incipiẽs.xv. ãnis. Cyclꝰ bil⸗ SMſexril. iij. nis ĩplet᷑. Cyclꝰde cẽnouenala paſchali luna inchoãs xix.ãnis ĩplet. Cyclꝰ lunart a ianu⸗ ario ĩcipiẽs.xix. ãnis ĩplet̃. Cyclꝰ ſa lar a martio ĩcipiẽs.xxvuj. ãnil. Cy clus magnꝰ.d.xrxij. annjs ꝑficit᷑. De oiympiade: Ca. XI Lynpiaſſt qᷓttuoꝛ ãni. Apð elydẽ ciuitatẽ grecie: ẽ ĩſtitu/ m poſt q̃ttuoꝛ ãnoſad olym pũ montẽ ↄuenire:⁊ ibi paleſtriales iudos exercere: ⁊ inde dicũt olym⸗ pisdes. De luſtris 1 Bſtrü 1 Mn ãm. Bomõis em̃ ab oĩbhꝰ gentibꝰſoluebat tribitũ. Quiĩq; ãniſeſ.v. argẽtũ. v auꝝ. Et pꝰq̃nquẽmũ ſp ad romã ve niebãt:⁊ luſtrabãtvꝛbem:⁊ iõ vnũ qðᷣq; qͥnquẽniñ luſtrũ ðᷣꝛ. Wẽs aũt ſił ĩdictiões ab indicẽdo dicunt᷑: qꝛ ſemꝑ pꝰ.xv · annos ad pꝛimũ cẽſum: id eſt:es rediebat᷑.
De imagine
——
mund
e Tas vł generatio ẽ vita cu⸗ iuſq;hois: vł.c. ãni. Eſt etiã etas cũnlls ſup fuerit q̃ nẽviuit. Sr ʒ ſex etates hoĩs. Mꝛia ifantia ad vij.ànos. Icða puẽritia ad.xiiij. an nos. Tertia adoleſcẽtia.ad.xxj. an noſ.Quarta inuẽtꝰad.l.ãnoſ. Quĩ ta ſenectqad.lrr.ãnñ. Berta decre⸗ pitꝰ vſq; ad.c.ãnũ: vł vſq; ad moꝛ tẽ. Fůt nihilominꝰ ſex etates mñdi. Pꝛia ab adam ad noe. Scða a noe vſq; ad abꝛaã. Tertia ab abꝛaã ad dauid. Quarta a dauidvſq; ad trã migrationẽ babylõis. Qnihta inde ad chꝛiſtũ. Bexta vſq; ĩ finẽ mñũdi⸗ Ieclin ſt mille ãni. Sicit᷑ aũt ſch qꝛ ſe ſeqͥt: Indeſeckin ſecki. Jeckin thᷣs g̃e. Beclin tp̃s legt: nde ⁊ ſe⸗ chla ſi tꝑa chꝛiſtianoꝛũ: ſecloꝝ iudeoꝝ ⁊ paganoꝝ. Aſt etiã ſeclin ſech regnũ celoꝝ qð ſeq;r̃ iſtud ſchn: ſiẽ ſcribif᷑ Ptiĩ qͥ habitãt in do mo tua dñeꝛ ĩ ſclã ſcloꝝ laudabũt te He decẽnouenali cycloet eiꝰ diuiſiõe: Ca. XV. Bcẽnouenal cyciꝰðꝛ qᷓſi decẽ d nouẽ ãnoꝝ cclꝰ. Per tot em̃ ãnos ꝑagit luna curſũ ſu um nitẽs 3 firmaitũ. Dinidit᷑ autẽ ĩduo:id ẽĩ duodeci cõeſ⁊ ſex embo liſinales ãnos. Cões dicũt᷑ ci duo eq̃les·xij. mẽſiũ lunariũ a paſcha vl qꝙ; ad alið paſcha currũt. Ambo ⸗ liſmnꝰ qͥ ſuꝑcreſcẽs ðᷣꝛ: ẽ is qͥ a paſcha ad alið paſcha.xiij. mẽſes.id eſt. xiij. nouas lunas hahet. Hoc totũ iõ fit: qꝛ paſcha añ eqͥnoctiũ:⁊ añ.xiiij. lu⸗ nã apꝛilis:qͥ apð hebꝛeos pᷣmus eſt: aginõ licʒ. Diuidit adhuc ĩ duo: in oßdoadẽ ⁊ endecadẽ. gd oas ſunt viij. ãni. Andecasxi. Sio em̃ cões ſemꝑ pᷣcedũt tertiũ emboliſmũ. In octãuo aũt loco pᷣcedit vnꝰ cõis em boliſinũ: Mic nũerꝰ ogdoas appella tur. Deinde iteꝝ ſemp duo cões pꝛe eñt tertiũ emboliſmñ. In. xiiij. loco vnꝰ annꝰ tĩ pᷣcedit emboliſmũ:⁊ nñerus endecas vocatur. 7
De etate: C. xmm.
States 3

„6.
De ꝗdo ſolari: C. XVI WGlarſ aũt cyclus.xxviij. an⸗ niſpagit᷑. ꝓpꝑt᷑ ſeptẽ biſſextoſ. Sßoꝛtet ei vt biſſexrꝰſingu
loð dies ſeptimane tãgat:⁊ ſic ꝑ eoſ⸗ dẽrecurrat. Bepties aũt. iiij. fiunt xx.et.vlij. Biſſextꝰei ĩ q̃rtotĩ ãno interponit᷑. Lunarẽ curſũ ſic ĩ arti⸗ culis adiũctꝭ vnguibus eputabis. Z radice pollicis leue manꝰ incipe: erꝑ ſingtos articlos ⁊ vngues nũe⸗ ra?⁊ ĩ fine mimi digiti.xix.ãnos ha bebis. Bolarẽ añt ſic ĩ articnł vtriuſ 2 manꝰ abſq; vnguibꝰ cõputabis. minimo digito leue manꝰ inchoa: etp trãſuerſũ in. iiij. digit᷑ nñera:in iiij· ſemꝑ biſſextũ nota: in altera ſilr manu:⁊ habebis.xxiiij. ᷓnos: dein ⸗ de ĩ vtroq; pollice binos ã nos: qui p̃oꝛibꝰ iũcti reddũt.xxviij.Inos. Se minꝰ aũt ẽ ſolart curſus. Anꝰ qᷓ q̃· tidie ab oꝛiẽte ĩ occidentẽ firmamen tů ſeqͥt᷑. Alt᷑ qͥ õ firmamentũ nitens xxviij. ãnis gradit. His cyclis duo⸗ bus ↄficit magnꝰ annꝰ. Mã vities et octies.xix.vłdecies ⁊ nonies.xx⸗ viij. ſũt. d. xx. duo anni: pꝰ qͥs oẽs planete ⁊ oẽs ſtelle ad pᷣmñ punctũ vñ digreſſi ſt:recurrũt: ⁊ꝑ caſdẽ li⸗
neas vt pꝛiꝰ redeũt. Luna nãq; qð⸗
libet ʒodiaci ſignũ: duobꝰdiebus et vyhorſ ac biſſe vnius hoꝛe luſtrat oĩa ſigna.xxvij. diebꝰ: et. viij. horſ puolat. Wercuriꝰ aũt qðq; ſignum xx viij. diebꝰet.vy. hort:totũ ʒodia⸗ cũ.ccc.xxvij. diebꝰ ꝑuolat. Venꝰve ro qðᷣlibet ſignũ.xx viij. diebꝰ: et. v. hort:totũ ſignifeꝝ. ccc.xlvitj. diebꝰ circuit. Jol.xxx. diebꝰꝛac.x.horꝭ et ſemiſſe ſingla ſigna luſtrat: oẽm ʒo⸗ diaci ãbitũ.ccc. lxv. diebꝰ:et. vy. ko ris tranſuolat. Wars qðq; ſignn lx.diebꝰꝛ et.xxj.hort:oĩa ſigna duo bꝰ ãnis plabit᷑. Jouis ſtella ſingul ſignis vnũ ã̃nũ imoꝛaf: oĩa eiñ ſi⸗ gna.xij.ãnis ꝑuagatur. Saturnꝰ in vnoqjq; ſid duos annos:et.c.ixxxij. dies:et.xx hoꝛas:id ẽ dimidiũ an⸗ nñ ĩmoꝛat᷑:totũ oñt ſigniferi circu⸗
Iñ.xxx.znis ꝓpt᷑ nimiã altitudinẽ 3 celũ:ſiẽ alij currens ꝑlabit᷑. Cyclos euſebiꝰ ceſariẽſis pᷣmꝰ iſtituit: poſtea theophilus alexandrinus ep̃s roga tu leonis pape lucidius expoſuit: de inde dionyſius abbas rome vt ho ⸗ die habetur ſcripto pꝛotulit- De eãnoctijs ⁊ ſolſticijs:
N EQuioctia ⁊ foſitieia eiũt
iiij.ʒodiaci ſigna ĩ modũ cru
eeqᷓlt ſpacio locata. Nã ſignũ arie
tis ĩ qᷓ ſol ẽ creatꝰ: ĩ oꝛiẽte ẽ poſitũ: qð fat᷑ vnale eqͥnoctiũ. Lbꝛaĩq̃ lu
na ẽ ↄdita ẽ ĩ occidẽte huic oppoli⸗
ta:⁊ fa autũ nale equinoctiũ. Cãcer añt vſus aqͥlon tenet celũ vbiẽ al⸗ tiſſimũ:⁊ fac eſtiuale ſriß⸗ coꝛnꝰ vo vſus auſtꝝ pᷣmit celũ vbi eſt hñ illimũ:⁊ fac hyemale ſolſticiũ. Cq̃noctiũ ðᷣꝛ ab eq̃ ⁊ nocte:grece ve
ro iſemeria ab eqᷓ ⁊ die: qᷓſi eqͥ dies.
Acrnale eqͥnoctiũ nõ.viij. ß.xij· ka ⸗ leñ.apꝛil habẽdũ:lex ⁊ euqᷓgeliũ cla mat:vt horologij manifeſte ĩſpectio ꝓbat. Scðʒ em̃ legẽ ñ licuit paſcha añ eqͥnoctiũ celebꝛari. Qui añt euã geliñ diligẽr legerit:dñʒ nõ viij.ß. x. aleñ.apꝛil paſſũ videbit. Bi ðviij. kaleñ.apꝛ ikẽs eſt equinoctium:tunc dominus contra legem paſcha ante equinoctium celebꝛauit: qui legem nõ ſoluere:ßᷣ ĩplerę veĩt. Bʒ et iudei 5 patriũ moꝛẽ geſferũt:qꝛ paſcha ĩ
incõueniẽti?᷑mio egert. Verũtñ cũ
hoꝝ neutꝝfuerit:trãſacto.xij. kaleñ. apꝛileqnoctio: dñs ſolito moꝛe pa⸗ ſcha cũ iudeis.xj. kaleñ.apꝛil cele⸗ bꝛauit:paſchali die qð erat.x.kalcñ ſuo ſanguie nos redemit. viij. kaleñ. F̃ſurrexit⸗Zutũnale q;ʒ eq̃noctiũ nõ viij. ß.xij. kaleñ. octobrj hñdũ vᷣmð ſtrat hoꝛologiũ. Solſticiũ nõ iõ ðᷣꝛ ꝙ ſol ſtet:ß̃ ꝙ altiꝰ celũ ſcãdere non valẽs retro gradũ flectat · Eſtiuale ſolſticium nð.viij..xij. kaleñ. Julij hoꝛoſcopꝰhñdũ clamat hoꝛologii: q noctẽ bꝛeuiſſimã diẽ fac̃ lðgiſſi⸗ mũ:cũ ſol ſcãderit cãcri ſignũ. Hye

7 S= S
83
— — —— 2 —— —
FE
lĩ caßᷣcoꝛno poſitꝰ:bꝛeuiiſimũ diẽ
et lõgiſſimã hẽe noctẽ nõ ignoꝛat᷑. De ſaltu lune: Ea. XVIII. Anaa ſole recedẽs pꝰ.xxir. l. dieſ:⁊ hoꝛaſ.xij. eñ iteꝝ ↄſeq;⸗ tur:ß hoꝛa.xij. nõdũ pacta a ðle fenccendit᷑. Keſtant em̃ exhoꝛa xij.ꝑ ſingtos mẽſes q̃ttuoꝛ mom̃ta: et vncia vnꝰmomẽti: ⁊ vnꝰ atomꝰ. hecꝑ ſinglos mẽſes augm̃ta pꝰ.xix.
Inñ itegꝝ diẽ pficiũt. Qui dies nu
mero luhe ſptrãhif:dũ pᷣma pxxx. cõᷣputat᷑:iſq; ſaltↄlune noĩat᷑. õ ãt i.xix.ãno:⁊ ĩ Julio mẽſe fit ſaſtꝰ lu⸗
ne:qꝛ ⁊ h faẽ m̃ aſſtonðie egyptꝰ.
De minutijs: La. XIX· Am h ſepiꝰminutie ponũt᷑:qᷓ n foꝛſitã a pleriſq; minꝰ ſciũt᷑: Sciẽdũ ꝙ vncia ẽ.xij. ꝑs cu lnſq; rẽii.xij. diuiſe. Bemis vl ſemiſ ſe: pimidia ꝑs cuiuſq; rei ĩ duo dini ſe. Biſſe due ptes aliẽꝰ rei ĩ tria par⸗ tite:tertia ſpᷣlata. Qnelibet aũt ꝑs illaꝝ triũ ðꝛ triẽs. Rei em̃ cuiuſlibet* in qᷓttuoꝛ diuiſe ꝑtes: q̃rta ꝑs ðꝛ qᷓj⸗ drãs:relique tres dodrans. 2 De regularibꝰ feriaꝝ ⁊cõ currentiũ: Cg. XX. Egulares feriales ⁊ ↄcurren i tes:a martio ſumunt initiũ:a q olim romani habhueft anni
— romanis em̃ ſũt ĩuenti.
lares dicũt᷑ inde:ꝙ calculatoꝛeſ regãt. Cõcurrẽtes vero inde ꝙ regu laribꝰ currãt. Regłares tale exoꝛ ⸗ diũ hñt: Solarſ ʒᷣnꝰ. ccc. lIxv. dieb⸗ peragit᷑: Sol aũ ſigna rxx.diehꝰ ĩmoꝛat.WMuodecies. xxx vel tricies.xij. fũt.ccc.lx.Quiĩq; re⸗ manẽtes: hi ſũt reglares martij. In ceterj añt mẽſibꝰ fic oꝛiũf. Pꝛece⸗ dẽtis mẽſis dies cñ regłaribꝰ ĩ ſeptẽ eq̃s ptes ꝑtire: qð remanet:da ſeq̃n/ ti mẽſi ꝓ feglaribꝰ. Aerbigr̃a. War tius habzʒ dies. xxx.⁊ qͥnq; reglares að ſi ſepries qͥnq;⁊ remanet vnus: hic erit regulari apꝛil. Bic ĩ ceteris.
iemendi male qͥʒ folſticiũ: nõ. viij. ß.xij. kal· ern hñdũ. Ladẽ rõe ꝓbat᷑ cuʒ
5 5
Eðcurrẽtes aũt hñt h exoꝛdiũ. So ⸗ laris annꝰhabet hebdomadas. lij et vnñ diẽ. Pic vnꝰ dies erit pᷣmo àno ſolarꝭ cycli ↄcurrẽs:qꝛ ↄcurrit cũ re gularibꝰad ĩueniendã feriã ĩ kaleñ. mẽſiũ. Bingkis ãnis adde vnñvf qk ad ſeptẽ. Wugrto ᷓno biſſextꝰ ꝓ cõ currẽte aeipii:iõ qͥnto ãno vnq cõ⸗
currẽs trãiilit᷑. Biſſextili ãno verte
in Januario ⁊ Febꝛnario biſſe exto ꝓ 2currẽteꝛ in reliqͥs mẽſib? currũt. Pꝛimꝰãnus in creatiõe mundi fuit ſine ↄcurrẽte. Auota feria fierit ĩ.ix kaleñ. apꝛil. vl. vj. kaleñ. martij: tot erũt ↄcurrẽtes illo ãno. Cõiũge con currẽtes reglaribꝰꝛſi ĩfra.vij. fuerit: tal erit ferig ĩ kaleñ. cuiuſq; inẽß. Si ſeptẽ exceſſerĩt.vij. platj qð rema⸗ net erit feria. Hi em̃ reglares atq; cõ
currẽteſ ſeptenariũ nůeꝝ ñ excedũt.
De regula rib?⁊ epactis:
Caplm. XXI.
) Egulares lune ⁊ epacte a ſe⸗
ptẽbꝛt initiũ ſumũt:quẽ egy⸗ htij honũt ãni Ah ip̃is em̃ ſ ĩnẽti. Hi reglares ſite hñt exoꝛdiũ vt ſupioꝛes: ⁊ iõ ſeptẽber 5 qnq;. In reliqs mẽſibꝰ ſic ineniũt?Pꝛe⸗ cedẽt? mẽſis dies cũ reglaribꝰi ume: ſi triceſimã habʒ lunã. xxx.tolle:qð remanet tribue mẽſi ſeq̃nti ꝓ regula ri. Ji vo.xxix. his ſblat?: qð rema⸗
net erunt reglares. Epacte vo ſic— ½ oꝛiunt᷑. Annꝰ ſolarſ habet. ccc. lxv. iðe
dies:lunarꝭ añt. ccc.litij. Qui nñe⸗ merꝰ ab xy. diebus ſupatur: hi. xy. epacte:id ẽ adiectiõeſ noĩant: ñ gulãnis regfaribꝰ mẽſiũ ad ĩuenien dã lunã adijciunt᷑. Singulis g ãnis MAijce. xy. ſi infra.xxx. fuerit neruſe ipᷣe erũt epaete pñtis anni. Si vltra xxx. tolle.xx.qð remanet erũt epa⸗ cte. S xj.ſc;o itex.xy ert. xxij.tertio iteꝝ.xy. erñt. xxxiij. nreet deinde: Reglares adde epactj ſiin⸗ fra.xxx.fnerit nũerꝰꝛtał erit luna in kaleñ.mẽſiũ. Si vltra:tolle.xxx.qͥt remanẽt:tot erit luna. Pꝛimꝰ 5

—
decẽnonenalis habet. xxx.epactas:ß ideo dicit᷑ ꝙ nullas habeat:qꝛ in ſin ⸗ guliſ mẽſibꝰ. xxx.reijciunt᷑:⁊ luna ſo⸗ ſis regularibꝰ inuenit᷑. Quota luna
Fuertt in xjkaleñ.apꝛilis:tales erũt
epacte anni illius. Quot hoꝛis luna luceat:⁊
inä ſigno ſit luna:V XXII Ana pꝛima lucet.iiijpñctis. 1 Scða. viij. Certia. xij. ⁊ ſic
vſq; ad plenilunium quoti/
die. iiij. pũeti adiſciunt᷑. In decreſcẽ
do ſili qͥ̃tidie. iiij. auferunt᷑: In ple ⸗ nilunio tota nocte lucet: cũ ẽ trigĩta nihil. In lunari cõpoto.v. puncti fa⸗ ciũt vnõ hoꝛã. De vnaqjq; ðᷓ die.iiij. pũctꝰ acceptis⁊.v.vnicuiq; hoꝛe di⸗ ſtributis:qͥt hoꝛis luna in nocte luce/
at citiꝰ videbis. Motandũ ꝙ ligna
in decreſcẽte luna:vel poſt iuliũ ⁊ au guſtũ mẽſeʒ pᷣciſa:a vermibꝰ:terme⸗ tibꝰ ⁊ carie manebunt illeſa. tatem quãcũq; lune q̃ter mltiplica: huncqʒ nñerũ ter ducito:⁊ qͥtr in ſũma repere ris: tot ptibꝰʒodiaci lunã a ſole noue ris diſtare:⁊ ſoleʒ poſt totidem dies
. c Inaſ⸗ ad cundem locũ veuturum Fol
o luna
6
cuilibet ſigno.xxx.diebꝰ immoꝛatur. AVide ergo in quo ſigno ſit: ⁊ quot dies adhuc in eo moꝛaturus erit: tot ex pᷣdicta ſũma eidẽ ſigno tribue:reli quoſq de eadẽ ſũma ſuꝑfuerit:ſeqᷓn
tibꝰ ſigniſꝑ.xxx.diſpties:⁊ cui ſigno
defuerit. xxr.in eo eẽ lunã noueris.
Ad inueniendũ annũ dñi:
Epactas:annũ ſojarẽ: con
currẽtes:biſſextũ:cyclũ lu⸗
narẽ: Annũ nouẽnãal cycli: Iclaues terminoꝛum:.
Capitulum XXIII. inueniendũ annñ dñi: oꝛ ⸗ dines indictionũ ab ĩcarna⸗
xtõe eiꝰ:qͥ ſunt. lxx.ꝑ.v. mli⸗ indictiones annũ natiuitatis xp̃i pᷣceſſerãt:⁊ fiñt mille.c.xx. Pis adde indictionẽ pñ⸗
tis anni: ⁊ habebis annum domim.
Piber
Sd iueuiẽdã indictionẽ:trãſactos Indictio annos dñi cũ indictiõibꝰtribus q̃ erꝰ nes.
natiuitatẽ pᷣceſſerant:ꝑ.xv.partire:
quot remanſerint:tot eſt ĩdictio: Si nihil remãſerit.xv. erit. Ad inue/ Spacte.
niendas epactas: annos dñi ꝑ. xir. diuide:qð remãſerit ꝑ.xj. mltiplica: ſi infra. xxx. fnerint:epacta illiꝰ anni
erit. Si vltra.xxx.ablatis qð rema⸗
net ꝓ epactis habebis. Qñ narꝰ eſt
dñsxſepacte erãt. Ad innenien Jolaris dũ ſolarẽ annũ:ãnis dñi adde.viij. annus.
qꝛ tot anni ſolaris cycli eiꝰ natiuitã⸗ tẽ pᷣceſſerãt. Hãc ſũmã ꝑ. xx.et. viij. diuide: qͥt remanẽt tor erit. Si nihil
remanet. xx viij.ẽ. Ad ĩneniẽdalcõ Concur⸗ currẽtes: ãnos dõi ſume:⁊ꝓpt᷑ nũen rentes.
biſſexti q̃rtõ ꝑtẽ totiꝰ numeri eis ad⸗ de.iij. regulares adde:qꝛ tot ↄcur⸗ rentes eiꝰ natiuitatẽ pᷣceſſerãt. Hũc totũ nũeꝝ p. vij. diuide: ⁊ q̃t ſuꝑſũt illiꝰ ãni ↄcurrẽtes erũt. Bi nihil. vij exiſtũt. Ad inueniẽdũ biſſextũ:an ⸗ nos dñi ꝑ.iiij. diuide:qͥt remãſerint: tot eſt annꝰa biſſexto. Si nihil remã⸗ ſerit:biſſextꝰerit. Silr ſolarẽ cyclũ ſ lato ãno ꝑ.iiij. diuide:qͥ remanet an nꝰa biſſexto eſt. Ad ĩueniẽdũ lune
cyclũ: de ãnjs dñi duobꝰ Wlatꝭ:q̃ eo
nato de eodẽ cyclo reſtabãt. Decẽ ⁊ ſeptẽ eiñ pᷣceſſerãt:ceteros ꝑ.xix.diui de:qͥ ſuꝑfuerit ãni lunart? cycli erũt. Si nihil remãſerit.xix.erũt. Mic pꝛo Prie eſt romanoꝝ:ſiẽ decẽnouenalis
ebꝛeoꝝ: Etſiẽ p iſtũ paſchatitaꝑil ꝑyclus decemno ⸗ uenalis.
lů cognoſcit᷑ q̃ eſt lunart accẽſio.
Ad inueniendũ decẽnouenalis cycli annũ: annis dñi ſp vnũ adijce:qꝛ ſe⸗ cũdo eiꝰ ã no natꝰeſt dñs:ac ꝑ.xix.di uide:q̃ remãſeriĩt inſtãs annꝰerit. Si nihil remãſerit. xix.erit. Annos ab initio mñũdi:muta ĩ.xv. kaleñ. ap̃lis: qꝛ ibi eſt pᷣmꝰ dies ſeculi. Innos dñi muta ĩ.viij. kaleñ. ianuarij.Cy clũ lunarẽ in kaleñ.ianuarij: Cycluʒ ſolarẽ ibudẽ: Cyclũ decẽn ouenalẽ in noua luna aßlis. Cõcurrẽtes in ka⸗ leñ.martij. Epactaſĩ kaleñ.ſeptẽbꝛiſ. Indictiones ĩ.viij kale. octobꝛis.
Biſſextꝰ.
ſolaris.

De imaginemundi.
De claui/ Ad claues terminoꝝ inueniẽdas:ſu
bus termi me annos decẽnouẽalis cycli: ⁊ ſep⸗
noꝛum⸗
tẽ dies hebdomade;qͥ ſimul iuncti ti⸗ unt. xxvj.⁊ hec eſt pᷣma clauis. Secũ do vo anno iunge. xix. cũ pᷣma cla ⸗ ue:fiũt.xlv.tolle.xxx.remanẽt.xv. ⁊ hec eſt ſcðᷣa clauis. Bic fac ꝑ ſingu los annos vſq; ad.xix.annũ. In. xix anno iunge.x viij. ꝓpter ſaltũ lune:⁊ ſic ĩuentes pᷣmazʒ. Hic aũt mẽoꝛ eſto vt cũ numerꝰ ſupꝛadictꝰ.xl excreue⸗
rrit. xxx. reciſis:remanẽs eſt clauis.
De termino paſchali:
Erminꝰ paſchal.xiiij.ſũa ẽ aplis
t ⁊ paſcha iudeou. rgo poſt ver nale eqͥnoctiũ: vbicũq; luna.xiiij.oc currerit:ibi abſq; dubio terminꝰpa⸗ ſchalis erit:⁊ ĩ ſequẽti dñica paſcha
noſtrñ„ſtabit. Si terminꝰ in dñica
obuenerit:in ſequẽti dñica paſcha ce lebꝛandũ erit. Hñc terminũ ꝑ verſꝰ NMone apꝛilis:ß ⁊ feriaʒ eius facilli/ me poterj reꝑire. Kermini aũt a.xij. kal. Tpꝛilis vſq; ad. viij. kal. maij. ſũt reqͥrendi. Euos etiã ſic inueni/ re poterj: Terminũ pᷣ cedẽtis ãni po ne in pᷣmo articulo pollicis leue ma ⸗ nus:⁊ ſic ꝑ ſingulos artipulos vng ⸗ ueſq; digitoꝝ eiuſdẽ matius dies ter⸗
minoꝝ cõputa:q iteꝝ ad pᷣmñ articu
lũ occurrit:terminꝰ erit. Vel aliter:
Stermino cuiuſq; ãni inchoa: ⁊ re⸗
tro vſq; ad. xij. litterã calcula:⁊ ha⸗ hebis terminũ ſeq̃ntis anni:ſi cõis eſt annus. Pi aũt emboliſmꝰeſt: in ante computa vſq; ad.xx.litterã: ⁊ habe his terminũ: Verbi gr̃a:A termino pᷣmi anniꝛ qͥ eſt in nonis apꝛilis re⸗ tro numera:⁊ ĩ.xij littera que ẽ.viij. kal. apꝛilis:terminũ ſecũdi ãni qͥ eſt cõis habebis. Ib hinc vſq; in.xx.lit terã in antea: que eſt idus apꝛilis cõ puta:⁊ terminũ tertij anni:qͥ eſt em⸗ bolimꝰhabebis. Bliter:a radice pol licis inchoa: ⁊ ꝑ ſingulos articulos triũ digitoꝝ calcula: ⁊ in q̃rto digi⸗ to habebis terminũ: Aerbi gratia:p wmo anno dic: None apꝛilis: Becun
do nonas: Tertio nonas: Quarto nonas. Kalapꝛilis. Scdo kal. Ter⸗ tio:kal. Quarto kal. Quito kaleñ. Bexto kal. Beptimo kal. ⁊ octauo kal. occurritterminus.
De regularibus eiuſdẽter⸗ Mini: Pa. XXV. EBiares eiuſdẽ termiſic ine/ nich Ral. apꝛilis ꝓpma feria pone: ⁊ſic vſq; ad terminũ eiuſdẽ ãni dies nũera: qͥta feria erit t᷑minꝰ: tot erũt
regulares. verbi gratia. Ral· aßlis
da dñice:⁊ nonis apꝛilis ohuenient qunq; ferie: 0 3 erũt regulares: ſic in ceteris. Ael aliter. Qnotus eß annus nouenalis cycli tot dies ter⸗ minoꝝ a nonis apꝛils in antea com puta:⁊ terminũ habebis. Verbi gra
tia. Ral. apꝛilis da dñice:⁊ nonis ap̃
lis obneniẽt qͥnq; ferie:qͥnq; ð erunt regulares:ſic ĩ ceteris. Poꝛro:ſi ter
minus ante kal. retro calcula:ſi poſt
kal. in antea computa. Poſt.vj.idꝰ iannarij vbicũq;.x.luna occurrerit: terminus.lxx.erit quem ſic reperies. Quot diebus paſchalis terminus a kal.apꝛił:ſiue retro ſineĩ ante abeſt: tot diebꝰ ſeptuageſimslis terminꝰ a v.kaleñ. febꝛnarij: vel in ante vel re tro erit. Poſt. viij.idꝰ marẽij: vbi lu na ſecũda obuenerit:t᷑minꝰ q̃drage⸗ ſime erit:quẽ a.xij. kal.marcij ad in⸗ ſtar paſchal diſtare cõperies. Biſſex tili anno ſeptuageſimã a.iiij. kat.fe⸗ bꝛuarij:qᷓdrageſimã ab.xi.kal· mar ⸗ tij require.lxx.om̃i biſſextili ãno.xl. tũc tantũmodo cũ terminꝰ añ biſſex tũ aduenerit. Cerminꝰ rogationum eſt.xx.luna maij. Hũc reqͥre a nonis maij: vt ſupꝛa. Lerminꝰ pẽtecoſtes ẽiiij. luna iunij. Mũc vo a.xiij· kal. iuntj.require ꝑ oĩa vt ſupꝛa. Ad in ⸗ ueniendas ferias terminoꝝꝛconcur⸗ rentes pᷣſentis anni reguiaribus iun ge:ſi infra ſepteʒ fuerit numerꝰ;talis erit feria. Bi vltra:ſublatis. vij. qð remanet: feria erit. V. v al. decẽ⸗ bꝛis vſq; ad.ij nonas eiuſdẽ: vhicũ q; dñica otcurrerit:aduẽtꝰ dñi erit.

Deemboliſinis:Ca. XXVI. Rimꝰ emboliſmꝰ.iij. nonas
p decẽbꝛis:luna pᷣma in ſecũdo anno decẽnouenalis cycli. Se
eñdus emboliſmus.iiij.nonas ſeptẽ ⸗
bꝛis in qͥnto anno. Tertius emboliſ⸗ mus.tij. nonas martij ĩ ſcptĩo anno. Eodẽ anno.iij. kalcñ. maij erit luna 2 in kalẽdis inlij. xxix.epactis mẽtientibus. Mnartꝰ emboliſmꝰ.iij. nonas iannarij in decimo anno. Ko⸗ dẽ anno erit luna.xxviij.in kalendis martijepactis mẽtientibꝰ:niſi ſit biſ⸗ ſextus. Quiĩtus emboliſmꝰ. iiij. no⸗ nas nouẽbꝛis in decimotertio anno. Serxtus emboliſmꝰ.iiij. nonas angu ⸗ ſti in decimoſexto anno. Jeptimꝰem ⸗ boliſmus.iij.nonas martij ĩ decimo ⸗ nono anno. Sodem anno luna erit xxviij. in kaleñ.maij. et.iij.in kaleñ. auguſti contra epactas:lune ſaltu fa ⸗ cto in iulio. Q ſitertio nonas mar/ j emboliſmi lunatio negligitur: in cimonono anno terminꝰ paſchalis xv· kaleñ. niatj: illo anno nõð erit. De diehus egyptiacis: Jes egyptiaci ideo dicunf᷑: qꝛ d ah egyptijs ſunt inuẽti: Et qꝛ egyptus dicif tenebꝛe: ipſi te ⸗ neboſi inde nomiĩant᷑:eo ꝙ ĩcautos ad tenebꝛas moꝛtis perducere affir⸗ mant᷑. Per deſcriptũ volubile tem ⸗ pus ſic voluit volubilis můdꝰ. Bed nos tempoꝛis volubilitatẽ iam poſt⸗ ponamus:⁊ ad ſtabilitatẽ eui mente fagaci tendamus.
Explicit liber ſecũdus de imagine mundi.
Inuocatio matyis virgi⸗ nis marie ſimul⁊ filij cius. Bancta ⁊ int᷑ ſanctos poſt deñ ſin Waria mat᷑ admirabi is virginitatis:virgo amabilis fecũ ditatis: qͥ filiũ altiſſuni genuiſti:q̃ ꝑ⸗ dito hũano generi ſaluatoꝛẽ pepiſti. O mater ſalutis:O tẽplũ pietatis et miſericoꝛdie:tibi ſe conat᷑ pñtare mi⸗ ſcrabilis aĩa mea:moꝛbis vitioꝝ lan ⸗ guida: vulneribꝰ facinoꝝ ſciſſa:vlce⸗ ribꝰ flagitioꝝ putrida:tibi nitit᷑ quã⸗ tũ moꝛibũ da valet ſupplicare:vt po ⸗ tentibꝰ tuis meritis ⁊ pijs tuis digne⸗ ris pᷣcibus eam ſanare. Iic etenĩ pia dña alienata eſt a ſe ĩmanitate ſtupo ⸗ ris:vt vix ſenſũhabeat enoꝛmis lan ⸗
guoꝛis: ſic ſoꝛdibꝰ ⁊ fetoꝛe fedaf᷑: vt
timeat ne ab ip̃a miſericoꝛs vultꝰtuꝰ auertaf᷑: ſic tabeſcit deſperãdo reſpe⸗
ctus tui cõuerſionẽ: vt etiã iã obmu ⸗
teſcat ad oĩonẽ. Heu pudoꝛ ſoꝛdẽtis iniq;tatis in pñtia nitẽtis ſanctitatis. Heu cõfuſio ĩmũde ↄſcĩe in cõſpectu fulgẽtis mũdicie. O tu bñdicta ſuper mulieres q̃ angelos vincis puritate: ſanctos ſupas pietate. Anhelat mo⸗
ribũdus ſpñs me ad tãte benignita ⸗
tis reſpectũ;ß erubeſcit ad tanti nito⸗ ris cõſyecti. Hoꝛreo dña parere tibi in imũdicijs ⁊ hoꝛroꝛibꝰ meis: ne tu hoꝛreas meꝓ eiſi⁊ ñ poſſũ(ve mihi) videri ſine eis. Zadẽ em̃ peccata mea o dña cognoſci a te cupiũt ꝓpter cu⸗ rationẽ:parere tibi fugiũt ꝓpter exe⸗ crationẽnõ ſanant ſine ↄfeſſiõe:nec ꝓdutunt᷑ ſine ↄfuſide. Bi celant:ſůũt inſanabilia:ſi vident᷑ ſunt deteſtabi ⸗ lis:vꝛũt me doloꝛe:terrẽt me timoꝛe. tu illa pie potẽs ⁊ potẽter pia ma⸗ ria: de q̃ fons eſt oꝛtus miſericoꝛdie: ne cõtineas pᷣcoꝛ tam verã miſcðiã: vbi tõ verõ agnoſcis miſeriã. Bana
S clemẽtiſſima infirmitatẽ:⁊ delebis
qᷓ te offẽdit feditatẽ. Tufer benigniſ⸗ ſima lãguoꝛẽ:⁊ nõ ſẽties quẽ hoꝛres fetoꝛẽ. Vana anim ſerui tui pecca⸗ toꝛis: ꝑ virtutẽ bñdicti fructꝰ vẽtris tui: qͥ fedet in dextera oĩpotẽtis piis ſui. Nũ qͥd tu dña mea muat᷑ ſpei mee?
——
— — hee

Nñquid tu obliniſceris odio mei:qð mũdo tõ miſericoꝛdit᷑ ẽ intimatũ:tã felicit᷑ diuulgatũ:tã amant᷑ amplexa⸗ tñ Ille bonus filiꝰ hoĩs venit ꝑditũ ſpõte ſaluare: ⁊ mat᷑ dei poterit ꝓdi⸗ tũ clamãtẽ nõ curare? Bonꝰlille filiꝰ homiĩs venit vocare ad penitẽtiã pee cantẽ:⁊ m dei nõ cõteinnet pᷣcantẽ ĩ penitẽtia: Sʒ etſi parit᷑ ambo offenſi eſtis:nonne ⁊ anbo clementes eſtis? Fugiat ð reus iuſti dei:ad piã matrẽ miſericoꝛdis dei: refugiatq; reꝰ offen ſe matrt:ad piũ filiũ benigne matris. Ingerat ſe reus vtriuſq; int᷑ vtrũq;: inijciat ſe inter piñ filiũ ⁊ piã matrẽ. Mie dñe parce ſeruo matris tue: pia dña parce pᷣuo filij tui: qui me inijtio int᷑ duas tᷓ ĩmẽſas pietates: nð inci⸗ dãõ inter duas tõ potẽtes ſeueritates. Bone fili:hona mater:nõ ſit mihi fru ſtra ꝙ cõfiteoꝛ de vobis hanc verita⸗ tem: Non erubeſcã̃ ꝙ ſpero in vobis hãc pietatẽ. Dic mñdi iudeꝝx cui par/ cis: dic mũdi recõciliatrix quẽ recõ ⸗ ciliabis: ſi tu dñe damnas: et tu dña auerteris homũculũ bona veſtra cũ gmoꝛe:mala ſua cũ meroꝛe ↄfitentẽ?
Ex geſtis Anſelmi colligũt foꝛma ⁊ moꝛes hege a⸗ rie ⁊ eius vnici filij ieſu.
Waria dei genitrix didicit hehꝛai⸗ cas litteras adhuc pẽe eius Joachimn vinente. Lrat docilis:ↄmans doctri⸗ nam: ⁊ circa ſacram feripturã ꝑſeue⸗ rabat. Vpus vo manuũ eius ẽrat la ne:lini ⁊ ſerici. rat itaq; locus diſtin ctus in domo dñi: ſcʒ in templo ꝓpe leuam altaris: Ibi ſtabant virgines ſole:⁊ diuino o fficio ꝑacto:ibant om nes ad ꝓpꝛia: Waria vo ꝑſeuerabat ⁊ cuſtodiebat altare ⁊ templũ: ſacer⸗ dotibus miniſtrans. Mos ſuus erat modice loqucle:expedite obedientie: mũde ꝓximationis:ſine audaciaæſine riſu:ſine turbatione:ſine ira:benigne ſalutans: eloquentiã eius homines mirabã t:Fuſcos habebat oculos:re⸗ ctos aſpectus: nigra ſupcilia:medio⸗
crem naſum: vultus eius longus:lon ge manus:longi digiti:mediocris ſta ture:ꝑſeuerans in oꝛatiõibus: ferens pannũ pꝛopꝛij coloꝛis:lectioni: ieiu⸗
nijst ⁊ laboꝛi manuum:⁊ omni bone
virtuoſeq; oꝑatiõi ſe dederat. Que cum aſſumptã erat in celũ: fuit. lxxij. annoꝛũ. Aui ſic cõputati ſunt:ſeptẽ annis edu-ata cum parentibus ꝛ et ſeptem annos cum dimidio miniſtra⸗ bat ĩ templo domini: in domo ioſeph ſex mẽſes:in quartodecimo anno an ⸗ nunciat᷑ ei gaudiũ totius ſeculi: et in quintodecimo anno peperit ehꝛiſtũ: ⁊ cum eo.xxxiij.annis in pᷣſenti vita:
poſt aſcenſionẽ dñi fuit ipſa in dome
Johãnis euãgeliſte.xxiij.annos: ſimul cõputati ſunt.lxxij.anni. Be
filiꝰeiꝰ vnigenitꝰ erat hõ magne vir⸗ tutis:nom ĩatꝰieſus chꝛiſtꝰ:q a genti⸗ bus dicebat᷑ ꝓpha veritatis: quẽ eiꝰ diſcipuli vocauerũt filiũ dei: ſuſcita⸗ uit moꝛtuos: ⁊ ſanauit om̃s languo⸗ res: homo quidem ꝓcerus: medio ⸗ cris ⁊ ſpectabilis: Vultũ habuit ve⸗ nerabilem: quem intuentes poſſunt ⁊ diligere ⁊ foꝛmidare:Capillos ha⸗ buit coloꝛis nucis auellane pᷣmature: ⁊ planos fere vſq; ad aures: abauri⸗ bus vo circinos criſpos ali uãtulũ cerulioꝛes ⁊ fulgentioꝛes b hume ⸗ ris ventilantes: diſcrimen habuit in medio iuxta moꝛẽ naʒareoꝛũ: frontẽ planam ⁊ ſereniſſimʒ cum facie ſine ruga ⁊ macula aliqua: quam ruboꝛ moderatus venuſtat:naſi ⁊ oꝛis nui⸗ la pꝛoꝛſuſqʒ repᷣhenſio: Barbam ha ⸗ buit copioſam et impuberem: ſed in medio bifurcatam: Aſpectũ habuit ſimplicẽ ⁊ maturũ: oculis glaucis va rij ⁊ claris exiſtẽtibus: In increpa⸗ tione terribilis: in admonitiðe blan⸗ dus ⁊ amabilis:hilaris:pᷣuata graui⸗ tate:Qui nunq; viſus eſt ridere:flere aũt ſepe: In ſtatura coꝛꝑis ꝓpagarꝰ? rectas manus habuit: ⁊ bꝛãchia viſu delectabilia: In colloqo grauis: re⸗ ctus ⁊ modeſtꝰ:ſpecioſus inter filios hominñ.
Finis