Bono Pacis & Concordiæ
. in Eccleſia. „ H A BITA A B
ANDREA RLvETo Pictone-Gallo, S5. Theologiæ Doctore & Profeſſore.
n Auditorio Theologico, cum Proſeßionem Theologiæ publicẽ inchoaret, 12. Oob. 1620.
LVGDVNI BATAVORKVM, Apud ISAAcVM ELAPEVIRIVM Academiæ Tpographum.
ANO cIo Io cxx.

Nohiliſtimus & Prude ntiſtimz Dominis,
D. IOHANNI DVVFNVORDE, Pom no de Duvenvorde & Voorſchoten. 6
D. ROCHO ab HONERT, ſupremæ cu ſ riæ primario Senatori. i
D. ADRIANO PAVV, Equiti, ac Reip. Am⸗ 3 ſtelodamenſis Syndico, Academiæ Lugduno· Batavæ C uwatoribus.
NEc Non f D. GERARDO LEONARPDI. i D. ANDREE a VESANEVELT. D. HvGoOMI a KoRpVCR. ſ D. 14c030 vERBOMIO. 8
Neip. Lugduno· hatau Conſulilus.
— — — — E — S
—

*
₰ Arui veHris mandatis, v par erat, N N. S eA A. viri; Eq qn tempore d vVobis mibi fuit S pro eAcademie ehrMcre, orationem hahu⸗
Maugualem, priuquam ad
oſeſionem quam mihu demandaſtis me accin-
erem. Naxraauilu ſuu. Leus ut exſtimen⸗ Autri &ᷓ Clariſtimo auditorio, id quicquid eit, etinſacere potuſes nedum vt mibi perſuadoam,
ue tunc præterd volarunt verba, cito curſu defe- u ſuos auribus ſubducentia, doctorum VMro⸗ um oculos lypi expreſu ſuinere poſſe. Non amen etiam ea in re, juſſa vetra detre- are merito me mancipadi, veſtr huu- nanitate de vinctum E& ohſtrictum. Hanc mcam lem¶cun⸗ hiti perſolutionem / ſboni con⸗ ant NN 65 ℳ A. veßre, ſpero hoc meum dum ah alſ non omnino improbatum jri, qu⸗ ve eo adactum nowerint, non propria int lina- tione⸗

4
tione, nec tantum aliorum qui me praceſerun exempioi ↄdpræcipue e tantorum virorum iniundone· Quorum digniſtimam ope ram l⸗ᷓ vigilantiamj jugi precatione Deo commen dalo, ut eam magit ac magi Reip. Eocleſie & eAcademiæ utilem Eꝙ Salutarem reddat. Valeti NN. 65 A A. Domim. Lugduno·Batavorun
x. Kal. Novemb. clo I5 cxx.
NN. & AA. veſtris addictiſſimus,
AMDREAsS RIVETVS.
IMun

Iuſtriſsime Dn. Legate, Magni-
fice D. Prorector, Nobiliſſimi ac Prudentiſt-
ſimi Domini Guratores; Ampliſſime Magi- ttratus, Celeberrimi Dom. Profeſſores, col- 4 legæ ſugopere obſervandi; Paſtores Re- n verendi eruditiſſimi, Doctores & cæteri
viri honorandi, Nobiliſſima & ſtudioſiſſima juvenum corona.
RcIs eloquentiæ 4 Romanæ pro fortiſſimo viro 6 1 S FX dicere aggredientis, terruit olim oculos nova judici formaʒ p qui quocumque inciderent, vete- 6 rem conſuetudimem ſori, e prifti-
num morem judciorum minime
videbant. Non cadem oculis
meis obverſantur militum præſidia; nec vis illa ar-
morum inter quam vix oratori locum eſſe, jure exi-
ſtimabat ille. In hoc venerando conſeſſu veſtro, vi- deo alia omnia, & quæ animos potius addere de-
buiſſent, quam metu & terrore percellere. Ita eſt, . ſi talis artifex dicendi forem qualis ille fuit; imo fi quæ in co ſumma fuerunt, in me eſſent faltem me- A3 diocria

NDREE RIVFETI
diocria; ſi antea ſrpius vel vadum illud tentaſſem, n vel Kumen foœliciter enataſſem. Sed in non aſſue- un tis novæ ſunt ſpecies, & omne novum ſolet ſenſus ſ immutare & percellere. Hic nova omnia mihi & inſueta in varias conſiderationes animum diſtra- N hunt, & ſenſuum meorum aciem hehetant. Novus u ipſe ad hanc palæſtram accedo; in qMon mihi res . eſt cum vulgi multitudine, quam patria dialecto, ſ ſtylo ſimplict & uſitato, ad pietatem exhortari ſit opus Sed ab ore meo pendere video Ampliſſimo- 1 rum s Doctiſſimorum virorum aures, in auguſtiſ“ x ſimo exquiſitiorum ſcicntiarum ſacrario; in ſanctiſ- n ſimo caſtiſimoque reconditæ eruditionis domici- n lio, in quo novi⸗ nihilã me proferri poſſe, quod vel loci ſanctitate, vel celeberrimi conventus ſplendore, 0 dign um eſſe poſſit intuinclamanre Ienuiratiemeæ u canſcicntia, non eſſe mihi hoc inditum à natura in-⸗ genium, nec acquiſitam ſtudio doctrinam, velcon- h hrmatam, exercitatione eloquentiam, quæ apud ju- u diciorum veſtrorum aucla dignitatem illius per-
4 ſonæ quam aficij-ratio, 6& patendi ncceſſitas mihi ]
impoſuit cum laude aliqua tueri aut ſuſtinere queam. Acceſſit inſitus à natura pudor, qui etſi Vl xlac rebus in arcti, ex poẽtæ con ſilio, abeſſe deberet, etiam 1. expulſus furca, recurrit uſque, materiam præſertim t
ſubminiſtrante, autoritatis veſtræ conſpectu; & in- irmitatis

5 firmitatis meæ contuitu; ut mihi non ſolum hæſi- tandum, verum etiam prorſus obmuteſcendum ſit, ſi aliunde vires non ſuppetant. Quas à Deo Opt.
Max. qui dat linguam eruditiſſimam, ut ſtiamus tempeſti- H. . . „ „V.4.
ve eloqu, qui, ex ore inſantium c laentium perfecit Pf. 6.
luudem ſuam, religioſe petoʒ & à vobis, Ornatiſſ. au- V.5
ditores, expecto hujus bene volentiæ facilem auram, quæ extero mihi, in locisematiſſimis conſtituto, placide & leniter afflavit, meque tandem in has oras, tanquam ad tutiſſimum humanitatis portum ad- vexit. Hac igitur recreatus, quam vos omnes ſpi- rantes, ſenſu percipere mihi videor, tantiſper reſpi- rabo, donec apud vos effudero, quæ de re omnium
ræſtantiſſima, in omni ſfocictate utiliſsima; in Chriſtiana, non tam utili quam neceſſaria, medi- tatus ſum.
Dicendi argumentum mihi ſuppedirat præſens ECceſiæ & Acadcmiæ xcſtræ ſtatus quem dum in- tucor, & cum eo quem nuper fama (heu! minus quam vellem in eo vanal) per orbem ferebat, com- ponoʒ non poſſum cum Propheta in hæc verba non prorumpere: Ecce quam lonum & quam jucundum ha
aliquot annorum exilium merito potuit veſtris ſe terris ſubducere, Dei benignitate & favore rurſus immiſſum, & iam caput exaltans, non exultabundus
ſu ſpi-
Pl
. V.I bitare ſatres in unum! Et bonum illud, quod poft

8 A NNRF E R LVFE TI
ſuſpicere, & de eo pro modulo, quid ſit & à quo quam ſit utile & neceſſarium, & quo modo ſit con-
ſervandum & retinendum, apud vos, pro ingenij mei viribus diſſerere & perorare. Hos mihi cancel-
los circumſcripfi, iutra quarum amhitum, tatius
⸗
ꝑratianis meæ curſus rerincatur quæ quamvis pin-
gue ſonans & peregrinum, auribus veſtris potius eli- git obſtrepere, quam de veſtris moribus & jam com- perta benevolentia diffidere.
Hac igitur fretus, de bono pacu, concordiæ e unita- tin Chrifiianæ, dicere dum aggredior, re quidem per ſe gratiſſima & amabili, novus incutitur mihi metus,
8 ne fulgore ſuo, & innata pulchritudine omniũ
oculos in ſe allicit, vœhimeisincamptis, quaſixili ꝑanno cta & ahſcurata, minus placeret; niſi per- ſuaſiſimum eſſet ejus deſiderium & amorem, tam profundam in cordibus veſtris egiſſe radicem, ut ne
quidem ab co qui id ex profeſſo ſuſciperet, & magno
artificio moliretur, vel leviſsime concuti, poſit. Non eſt igitur ut pro ea ſim ſollicitus, ne quæ pro merito à me non tractabitur, ã vobis pro dignitate non ſu- ſcipiatur; & quamvis ex uberrima ſegete pauca, eæ que fortaſſe non ex judicio ſclecta demetere, & vobis cxpromere comperiar⸗ inde vel res ipſa minimam patiatur jacturam, vel aliquid de ea vobis decidat,
cum abunde quicquid ad cam pertinet, vel ad ſolam cjus

R A SB 9 9 ejus mentionem ſolertiſsimis veſtris mentibus ſuc- u currat.
c. üls
zn multiplicem eſſe in tanta rerum varietate, nemo eſt qui addubitet; nec conſultum foret mul- I um inſumere temporis & verborum, in percenſen- dis omnibus, in quibus locum habet, v Unitas, Lel uio. Concordiæ nomen & dxiheiu ad inſtituti no- M ſtri rationem propius ſpectat, quæ diverſorum cor- dium voluntates fimul in unum conſenſum conve- u nientes indicat, vclle ac nollemulrisidcm, &mcn- pe tem aciatam. Scd quia non omnis mentium & vo- untatum conſotiatio, etiam in bono, ad idem refer- nu urcum bauumſit multiplcx & Narium, ad quod U homines feruntur; vel cum mens in hiſce inferiori- ebus ſubſiſtit, vel cum ad altiora & extra hunc terra- um orbem conſtituta cvolat; inde emergunt non tM tam xarij concordiæ & unitatixgradus, quam ſpecics nariæex objectorum diverſitate &madi. Oecono- on micam ePoliticam hic leviter attingemus, ue ſuam ſ laudem habet, & fructibus dulciſſimis non caret; ſed eminentiorem illam „quæ mentes in rerum cœle- eſtium contemplatione defixas tenet, & voluntatis b motus omnes & affectuum vires ad cas dirigit, præ- un ertim commendabimus; Fatermitatem Mam Chrifi, dn. ſue maſor eſt, ait ille, quam angumi quia hæc ſimilitudi- n vem rautum corporu vefertʒ illa unitatem cordu c animæ B demonſtrat.
3.
— ——

10 A NDREPE RIVETI demonſtyat. Qua ratione diſcriminat eam Apoſto- ur
lus à reliquis, dum eam indigitat *An& Fnkd. o
il tota piritualis „& in co lpiritu ix — qui non ſolum corruptioni carnis opponitur, ſed e- vpt tiam à ſenſibilibus iſtis rebus abſtrahitur, in quibus u
non hæret, etiamſi eas ad ſuum uſum ſanctificatas in nt tranſcurſu deguſtet, & alijs impertiatur. Talis erat im
in primo illo Chriſtianæ Eccleſiæ naſcentis cœtu, in um
illo ſuaviſſimo concentu, in quo multitudinis eorum zil
qui crediderant, & xhdle nn ie quam diſer- me tiſsime exprimit gentium Poctor, dum his verbis ( Phlp. Philippenſes ad eam incitat, ngcin ks 0 xdhe4, a n verſ. N dn Opoyñjre⸗ ⁊l al ægæl peyres⸗ oiſnvxei, 5 Opoh in 1. Vbi, pacis & concordiæ Chriſtianæ ſedem ſtæ .
tuit, non in voluntate tantum, in qua dilectio habi
tat; ſed etiam in mente & intellectu, in quo ſenten-
tiarum unitas coaleſcit. Nec tantum commendat conſenſum ſententiarum & appetitionum in ung homine, qui quidem requiritur ne animus uctuct,
& voluntas hinc inde abrepta àſe ipſa diſideat, quod levitatis eſſet & inconſtantiæ; ſed in multorum & diverſorum animis quaſi in unum compactis, du-
3 plici vinculo mentium & voluntatum, quo homines invicem nectuntur. Nametſi in hominum multitu- 11 dine, animi ſint natura diverſi, ac proinde multæ mentes & voluntates ſe invicem difiunctæ & ſepa- — ratæ,
—— ——— — — rr —
— „———
—

un ler
O R A T IO. 11
ratæ, in ſingulis ſingulæ, in quarum ſubſtantia nulla prop rie er poteſt anjuntio operatione tamen circa unum & idem objectum ut inter feconjungi & Ppulari p oſſunt, & quodam quaſi communi vin- culo adſtringi; ſic à ſe invicem diſtrahi & divelli ex ententiarum vel appetitionum diſcrepantia, ex qua- rum ſimilitudine coaleſcunt. Inde contentiones e- rumpunt, quæ ikoia labefactant; aut diſcordiæ, quibus concordes antea vo oluntates diſſociantur, emergunt.
Cum enim omnium rerum quas animi noſtri comprehendunt, ſpecies quat Blanni atque imagines in e impreſſas habeant, fit ut cum rebus mente perce- unum flant, & earum qu aſi na- turam induiſſe vidcantur; ut noninſcite à Philoſo- phis intellectus! humanus dicatur eſſe O MNRIA, quia omnia quætt ſubter 6 quæ ſupi 1a½ Sſſe ratione ſua quaſi complectitur quo fit ut intellectus, atque adco ipt — faltem per repræ ſenta- tionem, vere dicatur eſſe ipfum intelligibile, quate- nus informatus ſpecie ſui objecti⸗concutrit ejus loco 6c vice, ad illius intellectionem. Hincetiamfit, ut cum alicujus rei notitiam peperit, eam non aliter ac matres fœtus partuſque ſuos, eximio quodam amo- re naturæ complectitur; voluntas autem in rei ama-
tæ & expetitæ fruitionem ita fertur, ut animu npotiu B 2 eſe
—
te — 11

12 ANDREE KILVFETI
ſe uhi amak, quam uli animat, non abs re dixerit Cat
. c p. 12 to Schior, & Auguſtinus amotem definierit iunu- NMſnu ram duo copulantem Et alius, hahutudinem ammi inti-
— „ „
mam in id quo animo eß iucundum. Amore gitur, K non re, ſaltem affectu dua Runt unum, & quodam- modo urcs animæ coaleſcunt in unam, quæ pluri- bus corporibus det motum & vitam. Sic Qauidis animæ conglutinata fuit auima Ianachæ, utamicitię leges recte noverit is qui amicum dixit animæ dimi- dum ſie. Cum intelligendo & expetendo in unam & candem rem feruntur, unum ita funt cum tertio,
ut unum in ſe ſint neccſſe ſit: & quia Deus ſimilem
ad ſimilem ducit, quiſquis diligit, ſimilitudinem ſui in re amata proſpicit. Hoc igitur duplici vinculo,in⸗ telligentiæ & voluntatis homines cum hominibus nectũtur, gemina illa animorum inter ſe coõuntium conglutinatione, quarum & una ex altera ſæpe nal. citurʒ & neutra per ſe ſine altera poteſt eſſe perfecta ſcu diuturna. Ab hoc conſenſu fimiles inter ſe pror- ſus functiones, actiones, officia, ſicut ab uno fonte manant. Si enim hami tarintslligen-
g lin
ur ſintque hæc nobis duo præcipua & agendi & faciendi principia, qui poteſt corum vitæ genus eſſe diſſimile, quorum ſenſus om- nibus in rebus mirifice congruitè
Porro, quod nuper attigimus, non quævis con-
ſenſio,

4
0 RA H. 13 6 ſenſio, vel omnimoda ſententiarum & appetitio- pum unio,etiam in rebus quæ pro divinis habentur, keſt unitas Vpi itus in vVinculo paci, ſed
nm nn AEæcu & aꝑinahilc uit ALLe-
A.Kfortut. Nam Impijs non eft pax etia n ma
70 VVente ſ , k t, AMA maln pa
m appellent, quam inſaniam jure redarguit autor u bri — Qua apropter! Nazianzenus ſuos ad
pacem ſtimulans, prucenter excipiebat, Me ſufpiqe- Onu. 8
invur Ah juam quod hacen vmnen anandim c complecten- E eſe exiftmem (nam ut optimam quandam ſenſio⸗ en hem, ita per anden concordiam herſeiium dMc 77 4 0 7 * S xcM, 2925 æuuæn, quæ m bona cſt, quæ bono, quæ Deo copula . Alioquin,
bzit idem, npdo Emer oluns xoal ꝗg. un Fadem fuit Auguſtino mens, vel, quiſquis ille fue- unit, autori Epiſto olæ ad 1 i cum in mentio- dunem incidiſſct loci Actorum Apolt in quo tribui- o zur credentium multitudini cor unum & anima una, addidit ad cæutionem, in Deum,quam reſtrictionem x mente Sp. Sancti eleganter in aundem locum, ex- u yreſſit Arator.
Cum miMa h i Conwen unt ſu mentẽ pari NVMRNC Q ſequentes e5 Sunt animas velut umus homo.
B. 3 Bene
——.——————
—
—
— ———
—
—
———

5 Philip. 7. Aor. 7. verſ. 14.
e polog.
14 ANDREE RIVETI
Bene quidem quentes numen, non quærentes ſib
nomen, Venite celebremus nomen noftrum antequam d. vidamur in univeyſas terrat. Hic fuit ſcopus ædifi cantium Babel. Alia mens illorum qui yacem exge tunt leroſolhmorum. Hæc eſt illa pax quam laudamus qua in rebus ad ſalutem æternam neceſſarijs, iden
lentiunt, idem nolunt aut volunt, qui ſuam &e alio rum ſalutem procurant, quæ Deum reſpicit, g in illum tendit. Quod dum facit hominem à ſe ipſe
abſtrahit, ut ſenſim ſe ſibi eripi, & alio prorſus abrip
ſentiat. Hac, quæ in ſe una eſt fides, fenſu etiam & profeſione una fit in pluribus, qui fratres unanimes
unum Deum colunt, unum Dominum agnoſcunt yerftantes in umo Viritu, umo pariter animo decertantes per ßuem Evungelj perduramen duchuuade⸗ in oratione & deprecations. Qua, Corpus ſumu de conſtientia Religis nis, e5 diſeiplinæ umirate, e ſei ſadere; ut ſcite Tertul- lianus.
Expreſſa eſt tam ſancta conjunctio ex trium Hy- poſtaſeon divinarum communione, quam utcum- que adumbrat, etiamſi æquare non poſſit, cum ne- xus conſenſionis & dilectionis ſubſtantiæ unitati pei omnia non reſpondeat. Non enim creatura Deo poteſt æq uari, quæ tantum per gratiam ad quandam ſimilitudinem extollitur. Verum enimvero qui nos
ex multis varijſque gentibus pro ſua clementia dile- ctos
0

. 15
gos evocauit ad ſe, ut Trinum Deum non ſolum ore confiteamur ſed etiam opere diligenter imitemur li- berator noſter voluit non modout ſe hominem ho- mines ſequamur, ſed etiã ut mentes velut humi ſtra- ms & abjc ctas, altius erigamus & excitemus ad mag- hitudinẽ illam divinam. Ideo in noſtris animis ima- ginem quandam tam occulti myſterij quibuſdam . quaſi coloribus delineavit, vt quemadmodum Hy- poſtaſes divinæ ſunt idem, ſic etiam quodammodo unum 6 idem inter nos ſimus. Pater ſande, inquit, ra eos in nomen ruum quos dediſi mihi, ut ſint unum kyut c no. Quod ne quis acciperet tanquam privi- legium ſolis Apoſtolis conceſſum, quos duces veri- ntis, magiſtros orbis terræ, & mundi lumina futu- nos ſelegerat, nobis autem denegatum qui longo in-
C
nervallo ſcquimur, quos nunquam prorſus aſtequi
mur, commodum addidit benignus ille facerdos, Non yro iflu autem rogo tantum, ſed pro ij qui per ſermo- enm eorum credituri ſunt in m, ut omme⸗ unum ſint ſirut tu⸗ Pater n me e ego in te, ut &5 p¶t in nolun umum ſint. Proprium eſſe Dei munus unitatem populi ſui & gregis electi conſtituere, jam olim Prophetæ prædi-
gavcrant. lam olim pradixerant futurum ut daret ½ „ Peus ſuis cor vnum ciam unam; id ſolus potuit, Jerem. 32.
*ui ſucit haiture unius morn in domo. Scd neceſſarium
duit ut res tanta precibus unigeniti & dilectiſſimi fi· væx.
lij im-

45 KA ND R EE RLVFTI lij impetraretu? qui ignem hunc eliceret ðcœlo. Sj enim in rebus humanis & quæ naturæ modum non. excedunt, vix aliquam animorum & actionum con.
ſenſionem in duobus tribuſve amicorum paribu: n vel vidit vel audivit antiquitas/ ſi ejuſdem civita. iu
tis incolæ vel cives, ut idem omnes ſentiant, idem hi velint, humana vi & induſtria numquam perfici
potuit: Quis ſibi perſuadeat in tot hominibus, tanta nationum varietate, tot regiminum diſcre u
pantia, tanta morum & linguarum diſſimilitudine, ſ. tot poſſe ani mas velut in unam conflari, ut ad rei divinas ſimul aſpirent, & ſe mutuo complectantur, . ſine munere divino, potenti aliqua interceſſione evocato? Quis imaginem illam funiculi triplicis, in tot ſenſuum quot capitumtot ſententiarum quot ſentientium differentia vel levi penicillo adumbratej otuiſſet, nedum ad vivum repræſentare?
Id vis illa Spiritus Sancti à principe pacis profectaj aſſequuta eſt, cum ipſe tanquam vinculum firmilst mum acceßit, quo tot mem bra dißipata in unumh corpus conglutinarentur. Sicut is in Sacro-ſandtaj Trinitate ſolet vocari nexus & amor, quo uniuntur; aliæ perſonæ; ſic omnes in Chriſtum credentes, unum & eundem Sp. S. participant, in ipſo uniun- ꝗ tur, & per ipſum in eo eſſe dicuntur, non quidem
divinitatem ipſam per ſe recipientes/ ſed per gratiamꝝ fidem
1 eh

o RATILo. „ derm & charitatem particivantes; qua participatio- e unum ſunt inter ſe & unum in Deo, in quo con- ſeninnt omnes, & quaſi lineæ plures ad centrum um tendentes in co connectuntur, ut flant cor num & anima una, in hoc pacis vinculo, ſub uno pite Chriſto; qui von tantum mortus eßt pro ludæo- , um gente ln flu⸗ Dei qui erant diperſ⸗ congregaret „ um⸗ ut omnium populorum turbæ, tanquam nius corporis membra arctiſſimam inter ſe colli- ationem haberent, 7oconciliati ommnibus in uno corpo- Eyleſæ. atque unum cum ipſo corpus effectis. In quo, incttones — donorum ſune⸗ ſod idem iritus, e5 . ntiones miniſteriorum, ſod idem Pominus, e5 aſin- 3 wner operationum Vunt did⸗ Dehu pania chciens ommibus, qui cum alijs alia diſtribuit, caque varia, communem Eccleſiæ uſum, diltribuens ja inæg⸗ eho 8 candem vitam ſpirit ualem omnibus im- ertit, ut quod de anima mundi Platonici dixerunt. n toto hoc corpore eorum quos deus ſfelegit ex
nundo veriſlime locum habeat, quod id nempe
——
—
— —
————
———
Spirituu intus alit, totamque in⸗ ſ her antu Oyid. Mr⸗ Meus agitat molem, c magno ſe copore
ur Aua ratione etiam Apoſtolus compagem hanc ſan- den nn umitatem ſpiritus appellavit, quia ſpiritu un atore omncs & ſu ngulæ partes ejus coale ſcunt, effi- en 8 citque
„ —

—— — — —— ₰ *
—
—
ae Bernardi verbis utar. Hic eſtille ſpiritus, qui ſuis 47.
Senm.j·
Chnſß. & Kectit, & ſibi ipſi, & inter ſe conſociat. Beatum hi
vinculum, quod neque ſtringit Vibtas manu vec yren
0 Epheſ.
3⁵ ANDR EEP R
citque ut ſmus ipſꝭ quiſque nnu Vhi per integritatem vn
tutin, c unum cum proximi per vinculum dilebtionis, U
nullis ad id meritis provocatus, naturæ ſuæ ſingulai
bonitate impulſus, duas virtutes fidem & charitatem ut indidit, ut quod aſſequi per ſe ipſos non poſſunt, ic divino munere & beneficio conſequantur. Fide
contrarias de rebus neceſſarijs opiniones evellitzchæ ritas omnia voluntatum dißidia tollit. Qui iden credunt, idem amant, idem ſperant, nec corum oræ rio verbis, nec moribus vita diſcrepat: ſed omnes e juſdem fidei & divini amoris vinculis devincti, toti cum ſermonis, tum vitæ genere nullo negotio con
cordant. Rncncum E
us quod V
canq.ſe refundcndosut Lduahus Canflaret unum
tradcx oluerint. Hoc in pene infinitis divinus ill
ræſtat ignis ſpiritus, in quibus habitat, quos moyq
cap. NHo ſed e relaat, C& in Vatioſam veluti campeirem lar
l1.
tudinem conſtituit, ſylutiſyue alacriores facit. Qui robua ſ ſfuerit inßymo alligatus⸗ S llum portabit, e pen non ſiner, ſi cum pibyo ligatus fuerit, excitabit illum. Aurcum illud Chryfoſtomi dictum aurem mil vellicat, & ad inſtituti noſtri partem ſecu ndam, qua
imperio quodam me ducit, ut ad tanti boni utilit: ter
2
i ſ
.

on Krr 15
rem & neceſſitatem exponendam mea ſe convertat ioratio. Omne quod eſt tamdiu manet & perſiſtit quamdiu eſt unum. Axiomatis Philoſophici om- ium temporum experientia in communi rerum
t
taten idc ide nor nese tot cor 4M U51
mo umle en nl
hatura, in ſingularum cujuſvis generis, vel dura- cione, vel interitu, veritatem comprobat, & velut o- culis ſubjicit. Quos ſi vel in cœlum ſurſum attolla- mus, vel in terram dcorſum deprimamus, atque conditarum rerum leges & regimen perpendamus, nihil magis erit conſpicuum, nihil magis obvium. Reſpicite quæſo cœlum illud ſublime, iſtam terræ molem, hoc vaſtum & prokundum marc, magnum inquam hoc & celebre Dei opificium, quo etiam iple tacita voce prædicatur: Hæc quamdiu inter ſe pacata & tranquilla ſunt, ſeſcque naturæ ſuæ hni- bus continent, nec quicquam adverſus alterum in- ſurgit, vel bencvolentiæ illa vincula, quibus artifice verbo, rerum univerſitas conſtricta eſt abrumpit,
MvNpvs tota hæc machina, ut vere eſt, ſic appel- Nain latur, 60S re E enp 2) 2 naM(S aem, nec
aliud unquam opus, quod quidem materia conſtet, illuſtrius aut magnificentius poteſt excogitari. At ſimulatque pacata & quicta deſinit eſſe, mundi quo- que verum nomen & omen amittit. Quid enim, cum cœlum rato ordine aẽri lucem, terræ pluvias impertit, nonne vobis benevolentiæ legibus teneri G„ viden-
——

— — —
5 „—.—— 7
75 4 N D RKFE RET
videntur? Nonne aer & terra, cum animantibus cunctis partim cibos, partim ducendi ſpiritus facul- tatem largiuntur, parentem erga filios amorem imi- tari? Nonne anni partes cum placide inter ſe mil centur, ſenſimque ſibi invicem cedunt, & ad homi num non ſolum uſum & commoditatem, ſed etiam voluptatem, utriuſque extremi aſperitatem medio- critate mitigant, pace gubernari? Quid de die & nocte dicam, quæ æquas inter ſe partes, ac modera- tam converſionem & viciſlitudinem nactæ, nos par- tim ad opera excitant & juvant, partim lapſos vę creant, & vires reficiunt: Quid de ſole & luna ſide- rumque, ordine lucentium, ſcque ſubducentium multitudine & pulchritudine? Quid de terra &
mari, quæ leniter inter ſe juncta, benigneque ſeſe
mutuis affcientia muneribus, liberaliter hominem alunt, cique prolixe & copioſe divitias ſuas ſuppedi tant? Dies me deficeret cætera perſequentem, & tot naturæ abdita eruentem, in quibus vis illa con- cordiæ duleiſſimos fructus ſuos exerit copioſe. Gum vero contra cvenit, ut materia ſecum ipſa diſſidens coliberi non poſſit, cum diſſolutionem quaſi per ſe- ditionem meditatur; vel cum Deus ad metu percel lendos, aut etiam puniendos peccatores, aliquid hujuſce concinnitatis luxat; nimirum vebexundante mari, vel dchiſcente terra, vel cadentibus novis &
(entl tmi mne * el 0
Colpe
inuſita-
K co F⸗
F⸗ cxul dl torc
inil
wit tlic rr ßor ibus nen tu cor rlic cite bw

gnine, gchnum cum cxuribus, car um vero in tali rerum perturbatione & confuſione, o vel orbi univerſo terror injicitur, vel totius humani
o R 4T10ꝛ 2
inufitatis imbribus, vel obducto nubibus ſole, vel quadam anni parte modum excedente, vel effun-
dentibus ſe ignibus; aut cum in humano corpore
ſentitur CuTOLLu. nug jtui 4 ſentitur cutiaC ugna, — E
3 corporis compages diſſolvitur, quantumque in pace g concordia boni inſit ex ipſa ſeditione proſpicitur.
.
Ea res ctiam locum habet in ꝓapulis, urhihue, cxtibus, excrcitihus, familijs, daſſthus, canjugijs & ſodalitijs; quæ omnia ut pace conſervantur, ſic di- ſtordia & ſeditione penitus evertuntur. Ideo inter civiles virtutes ſem per primum locum concordiate- nuit, & maxima omnium habita eſt, quum ſine ea reliquæ inchoatæ ſint tantum, nec de ſe perfectum præſtare poſſint ofhcium. Quam ideo Leontinus Gorgias inclytis libris, Græciæ civitatibus diſſiden- ibus & inteſtinis diſcordijs flagrantibus legitur com- mendaſſc; cujus ſi ſequutæ fuiſſent conſilium, liber- ratis ſuæ jacturam non feciſſent. Non illas concor- cordes Xerxis exercitus terruit; nec Mardonius aut geliqui Perſæ Græcos conſentientes vincere vel vin⸗ eire potuerunt; ſed cum victis & profligatis hoſti- bus, odio, diſcordia & invidia, inter ſe exarferunt, victores ante, victis poſtea ludibrio contemptuique
C 3 kuerunt.
—
—
— —

—
r — — . — — — 8 8 . — — —
—
KNDRFg RIVETI fuerunt. Nam Græcia omnis in duas partes diſtracta ſo
Lacedemonijs Athenienſibufquc ducibus, ab exter.
nis bellis feriata, bellum in ſua viſcera convertit; &
qui duo populi, ex Solonis. Lycurgique inſtitutis alijs præſtabant bello, inter ſe invido concurſu certantes, ad parem uſque exitij finem pervenerunt. Itaque
ſaplenter à Menandro? 6 7ow en cdehcols cMo. vyoio ipos. Nihil enim melius, nihil dulcius, nihil
ſanctius, ſincera hominum inter ſe concordia, quod
ſin coh p cl jn eti
non ſolum vcra ratio dictat, ſed omnium etiam ſa-
norum hominum prudens teſtatur experientia. Quæ
reſpublica non cenſetur beatiſſima cujus cives mu. tua ſe complectuntur bencvolentia? Quodnam quæſo regnum rapinæ boſtium & prædæ expoſitum fuiſſe proditur unquam, in quo illibatus manſerit ð ieus doMog;
Omnium totius pileium generis minutiſſimum ferunt, quos Græci & Latini Aphyas, quidam Apras appellant, quorum ſi paulo ſint remotiores, nihil præter oculos ſæpe conſpicitur, ut multitudo ocu- lorum collecta, videri qucat. Injurijs maris & vo racium piſcium inprimis expoſiti celerrime inter- eunt; ſubvenit tamen illis natura quoque ad diutur- niorem conſeryationem. Si enim aliqua Oppiano & Suidæ fides, in denſiſſima agmina conglomerati, & in ſ invicem vcluti com plicati maime ad maris
n ſcopulos
Hi
ſ. len
M

o R ATIO 3 ſcopulos circumnatant; & hoc modo, ne magnis
iſcibus præda fiant, præcavent. Itaque in unum conjuncti globum ſe tuentur, qui diſiuncti & diſſi-
ati ne unum quidem diem ſupereſſe poſſent. Sic ſcilicet invicta eſt concordia, & virium, etſi imbe- cillium, conjunctio, inter eos quos, Defendit numerus junſteque umbone Phalanges. ut Iu venalis cecinit. Quo etiam Homericum illud pertinet:
Zhpeern ol ceern ehMd cohc E œ Nvypc.
Hinc Titus Quintius apud Livium, adverſus con- ſentientes nec regem qumquam ſatis validum, nec Tyrannum fore, aſſeverabat. Nec minus prudenter Micipſa morti proximus, ſic apud Salluſtium filios ſuos affatus eſt. Regnum trado volu ßymum ſi loni eri- rz ſi mali imbecillum. Mam concordia parvæ res creſtunt, diſcordia maximæ dilabuntur. Quam ſententiam ut ef- fingerent nonnulli, formicam oppoſito caduceo in Elephantum creſcentem pinxeruntʒ rurſus Elephan- tum in formicam deſinentem aqua & igni, pro re- bus maxime contrarijs adjectis. Quia nempe ex con- cordia vere & reipſa elicitur, quod Hyperbolici qui- dam non obtinent, ut ex muſca faciant Flephantum, dum res exiguas verbis magnificis attollunt & am-
lificant. At
—

² — — ———
—
Vertul. Apolog.
Fernard. hi hn.
14 ANDRFE RWPTI
At vero majora in Fecleſia Deus operatur, dum potenti verbo vocat ea quæ non ſunt, ut ſint; dum ex grano Sinapi aſſurgit arbor procera, cujus rami totum orbem inumbrant. Id excquitur vis divina, dum homines ad ſe vocatos afficit/ ut animo atqu ani- ma miſceantur, ut Tortulliani verba uſurpem, vihilque de rei commumnicatione dulutent. Hinc qui pauci initio coiẽrant, exiguo tem pore emerſerunt tanti, quanti &⸗ denotabantur: Ohſum Ethnici vociferabuntur ciwitatem, in agr un cahellan, in inſnlu Lhriftianos; omnem ſexum, ætatem, conditionem, c dignuratemtran/tredi ad hoe no⸗ men, quaſt detrimento mærebant. Hac arte cłevit initio Eccleſia, unitate nempe, & pace, cujus cum ſermo Propheticus deſeripfiſſet pulchritudinem, ejus non tacuit utilitatem, quniam ilic, inquiens, Deus man- dait benedittionem e itam. hic ſcllicet benedictio- nem, interprete Bernardo, & in futuro ſeculo vitam æternam. Imo hic etiam vitam ſpiritualem, vitam gratiæ, benedictiones omnes præſentis & futuri ſe- culi in quo expectatur vita gloriæ. lam certe una- nimes in Chriſto vitam ccœleſtem in ipſa terra de- gunt. Cum enim Deo & virtutibus ccœleſtibus ni- hil tam proprium ſit quam pugnas & diſſidia neſcire, S rs Mon s cuco r h cisaois, omnes qui pacis bonum amplectuntur, eique con- trariam diſcordiam & ſoditionem infenſe oderunt, ad Deum
ſnt novi um ſt4 plb 1 ſu iht ir brar tci tum toat ito

o RNTILo. 2
ad Deum & divinas mentes accedunt: contra qui lunt ijs moribus, ut contentionibus gaudeant, ac novitate famam captent, adverſæ partis ſunt, Sata- nam imitantes, qui ſub diſcordiæ calligine ſe occul- tat, ac vclut locum ſibi furtim aperit, ut Eccleſiæ cor- pus in occulto ſagittet. Novit enim acutus hoſtis te- is ſuis impenetrabilem eſſe Eccleſiam, niſi ſeipfam difRndat. Unito Eccleſiæ corpore, acies cjus retun- ditur & hebeſcit, ut necquicquam jacula ſua ſe vi- brare fremens experiatur, niſi noſtra culpa ut ictum excipiamus, nos ipſos exatmatos hoſti feriendos tra- damus? ut necquicquam frangere tentet corpus illud coagmentatum, ne particulam quidem ej us, niſi eam
toto ſuo ſegregatam aut divulſam comperiat. Egregiè Scilurus ille Scytha, qui moriturus, filijs ſuis quos habuit octoginta, jaculorum faſciculum ſingulis porrexit, ac rumpere juſſit. Quod cum recu- ſaſſent tanquam im poſſibile factu, iple ſinguł jacula cximens ea levi negotio ſeparatim confregit. Con- cordes ſi fuiſſent invictos; diſiunctos animis imbe- cilles futuros innuens. Hoc conſilio peroportune uſtres Ordines ſibi utendum cenſuerunt, qui non ſolum pro ſtemmate hunc ſagittarum faſciculum ſibi ſumpteru nt, ſed etiam quod hieroglyphico ſignifica- banw reipſa præſtiterunt, ut unanimes & junstis vi- ribus pro libertate cum hoſtibus decertarent; Reli- D gionem
—

E.
gium illud Rcipublicæ, & Eccleſiæ in republica
—
Eneid. 2.
Ah 3
26 A ND R EP RLVFETI
gionem & Rempub. oppreſſam utramque aſſererent & vindicarent, aſſertam utramque tuerentur & con- ſervarent. Quod & factum eſt, dum ſtetit utraque illa concordia civilis & Eccleſiaſtica, quam adverſarij
intuentes, & vim cjus, ita benedicente Deo, ſentien- tes; ſpem omnem abjecerunt quamdiu illa vigerct;
apud vos, colla veſtra ſervitutis pluſquam Tyranni-
cæ jugo, iterum ſubjiciendi nec reſampſerunt, niſt
cum turbis inter vos excitatis, male compacta eſſe corporis veſtri membra exiſtimarunt, provinciam pro vinciæ infeſtam, urbem urbi, civem civi, & nu-
per veteribus morum juriumque diſſidijs contentic-
ſum illud Religionis acceſſiſſe. Et certe pene co di- ſcordijs deventum eſt, ut parum abfuerit, quin egre-
corpus, apud vos antea bene conſtitutumin ſe pſum . * . ſæ viens aro¶delæ concideret 4
vc Quod ſthacus Velit, magno mercentur Atride.
olite annumciare in Jath, neque in compiti eAſtalonun, 7
ne exrultent ſliæ intircumciſtrum. Ft ſane optandum eſſet, ut perpetuo ſilentio tecta & veluti obruta ma- nerent, quæ hoſtes in ſua pertinacia impietateque confirmant, & ex quibus occaſionem arripiunt bla- ſphemandi: qui, quod medici de cucurbitis notant, quas corpori affigunt, non niſi pravum eas vitio- ſumque

O R A TI O. 27
ſumque ſanguinem educere/ avidiſſime ad ſe attra- hunt mala noſtra, ut nobis, ſi pollint, detrahant o- mnia hona, & importunæ muſcæ vulneribus noſtris adhærcant. Hinc illi clamores, apud nos nullam elle Eecleſiam, qui diviſi ſimus in tot partes, qui in- ter nos in multis diſſentientes, necdum finem li- tium facimus, no vas ſubinde invicem intendimus. Quæ utinam ut ã malevola mente objiciuntur con- tra charitatis regulam, ita prorſus conficta reperi- rentur, contra veritatis normam. Sed, proh do- lor! non ita eſt. Poſtquam enim humani gene- ris hoſtis machinas illas quibus initio regnum Chri- ſti deturbare conatus eſt, ſuſcitatis poſt Ethniciſf- mum varijs hæreſibus, & tandem conflatis ex ea- rum colluvie Mahumetiſmo & Papiſmo, vidit ſinon plane ſublatas, multis ſaltem in locis profligatosnon egit inducias ſed ſuæ impietatis miniſtros conquiſi- vit alios Libertinos, Anabaptiſtas, Servetianos, An- tinomos & ſimiles multos, qui doctrinam repurga- tam, K Sacramenta inſtaurata, rurſus impuro ſuo roſtro fœdare conarentur. At vero cum hiſce ſuis ar- tibus animadvertit, ſe non poſſe curſum Euangelij, & puri cultus Dei impedire, alia tandem aggreſſus elt via, qua inteſtinis diſſidiis diſtraxit, ac pene ho- ſtiliter inter ſe commiſit, illos ipſos, quos animad- vertit ſeriam, præ ceteris, meditari Eccleſiæ ac veræ

18 AND REE RFI
Religionis reſtitutionem, ne ſcilicet conjunctis ſtu- diis & conſiliis, hoc tam præclarum opus unanimes
molirentur. Quod quidem apud vos fœliciter initio
renaſcentis Eccleſiæ repreſſum fuerat artificium, a⸗ deo ut ædificium illud ſacrũ, bonis auſpiciis inchoa- tum, auctum, & conſtructum, pro ratione & mo- dulo præſentis F ccleſiæ in terris ſtatus, co videretur aſſutrexiſſe, ut nihil deſiderari poſſet aut deberet quando impatiens tam egregij ſucceſſus, humant generis hoſtis, ope rarios inter ſe commiſit, cum va- riis doctrinis, novis ac peregrinis, nonnulli ſeã veri- tate abduci ſiverunt. Sciebat enim verſutus ille Ser- pens, nihil ad diſſidium ita promptum & paratum
eſſc, quam diverſam de rebus divinis animorum ſen-
tentiam, cum qui in aliis rebus æquiſſimus eſt & facillimus, fer ventiſſimus exiſtat; ac manſuetus pu- gnax effciatur, cum ſe per lenitatem Dei jacturam tacere metuit, quam nullo lucro reſarciendam & compenſandam agnoſcit. Hinc orta diſſidia, qui- bus turbata Eccleſiæ traquillitate, lamentari ſunt omnes boni, deeſſe vinculum illud primæ fidei & charitatis; ut cuique fuerit exclamandum cum
veteri illo Epiſcopo, Pax amica meditatio mea, e5 decus
meum, quam Del cuius Peum e quam Deum eſt audi- mu, ac ne ſio quidem eum reveremur Pax amica, bonum
ab omnibus qudem laudatum, dpauti autem conſervatum⸗
uhinam,
un n deus imi Lem om my pern i im tern lc
tc (te
in e⸗ nu n
—
—— —

O RATILO. 25 nhinam tanto jam tempori ßatio nos reliquiſti ? Quando
e ud nos reditura es?
u Non præteriit ſurdis auribus, non diſſimulavit
Peus ille Pacis ſuorum fuſpiria, In viam pacis de- duxit ſervos ſuos, qui confervos etiamnum ad pa-
ocem vocant, ad concordiam illam animorum, qua
u idem ſentiant, eadem loquantur & proferant; ut ſic communibus adverſariis obloquendi materia non . iamplius ſuppetat, ne Eccleſiæ dotes nobis eripere 7 ergant, & oacroſanctum nomen ſibi aſſumere in 1 1
perniciem & injuriam noſtram. Quod tamen ſut id obiter dicam) jure non poſſunt, cum ita conten- 1 n damus inrer nos ex infirmitate, & morbo, ut ad in- 1 crnecionem non veniat contentio, nec in corpore 1 Iccleſiæ talis facta ſit ſciſſura, quæ fidei & charita- . tis compagem, prorſus abolcverit. Vuod ſeiſſum eft n ut cum Qptato loquar) ex parte dviſum eßß.non ex toro onciſum. Er merito, quia nobun e5 dh entientibus Eccleſa- Paen⸗ .ica eſt una con verſatio·& ſi bominum lirigent mentesnon 6.1. tigant Sacrameuta. Denique poßumus e no⸗ dicere, uno ſotlo ſnati ſumus ver aluer laptiſuti quam Vos nec aln- 4 ter ordiati quam Voʒ Vnum Deum rogamu. Oratio do- 1 ninica apud nos E apud Vo una eſʒ in veſlin parte adhus unum ſimus, ſod in diverſa pendemut. Si quibuſdam diſpliccat, quod artifices vel operarij dum veſtem in antiquam faciem revocare volunt, vicina fila com- ² Dz pungunt,

Milarins contna An ventium.
A NDRF R pungunt, & vulnerant dum ſciſſuram ſanant;tandem
ſuo bono agnoſcent amicam manum, & oſculabun- tur quam refugiunt.
Mec eft quod de pace ſua, id ef impietata ſiæ unitate. jactent Autichniſi mimßyt, agentes ſt non ut Chrilt
Epꝛſcopo ſed un Antichrifti ſacerdotes; Reſpondebimus
enim cum Hilario noſtrate, adverſus eorum germa- nos: Specioſum qudem eft nomen pacu ( pulchr⸗ opinis
umitatu ſed qun ambigat eam ſolam Eccieſæ arque Euan-
geliorum unitam eſt pacem, quæ Chrſi et? Sed par Chriſti non eſt cum Satanas adverſus Satanam non ?
inſurgit, cum unus corvus alteri oculos non effodit.
Non eſt pax Dei, cum in multiplici Idolorum diffe- rentia, in impietate & Idololatria ſua Ethnici conſu- tiunt; non eſt pax Chriſti, quæ cunctos homines ho. minis unius tyrannidi fſubjicit, ut ab co penitus pendeant, & pecorum more ſe duci patiantur. Non
eſt pax Chriſti, quæ premijs temporalibus conſen-
ſum exquirit, & collatione beneficiorum, ad malef ciorum conſortium allicit. Non eſt pax Chriſti, quam Herodes & Pilatus incunt, in ſtruendis Chri- ſto inſidijs conſentientes. Glorientur ſane tali pace & concordia qui Deo bellum indixerunt, qui aut tantum humanis & civilibus, aut falſis & adumbra- tis, aut à ſe confictis inſtitutionibus & ritibus inter e conglutinantur, & à fide deſciſcentes, credentium
populo-
Lüil
ui ſia

len .
100
it e.
nhn
ſen
o R4TIo. populorum unitatem non aſſcquuntur. Neque ta-
men cam in ſuis placitis & commentis unitatem ſibi
uſurpare poſſunt, qui in pleriſque pugnant inter ſeʒ at quod Themiſtius philoſophus Valenti Imperato-
ſ cum turba ac multitudine opinionum, qubus varij E cvntrarijs gentiles Philoſoplu conittamtur, comparatio at- eße enim pluſquam vecentas, & diſenſonem inter eos ma⸗ gnam eße propter dacreta; qubus quæque ſella noceſſario ærnetur adica) illud inquam, in Pontificios regeri poſſit, apud quos, in præcipuorum dogmatum ex- plicatione, tot ſunt opiniones quot capita;ut præter- eum tot ſchiſmata, quibus ipſa Eccleſia Romana diu fuit exagitata, cum de Capite, quod tamen unitatis liæ fundamentum & vinculum conſtituunt, pluri- bus annis non conſtaret. Quæ omnia ſi perſequi vellemus campum ingrederemur nimis ſpatioſum, quem decurrere, non eſt hujus temporis & loci. Id tantum animadvertiſſe ſuficiat, quod inter ipſos primum enatæ fſunt controverſiæ quæ Eccleſias & Academiam veſtram turbarunt, inter Pontificios Theologos in Hiſpanijs & Belgio primum agitatæ, in ipſa adeo Roma ab utriuſque partis profeſſoribus coram Pontificc exagitatæ, nondum compoſitæ: & cum ranto fervore diſputatæ verbis & ſcriptis, ut tandem
Apud So- ri reſpondiſſe fertur (non eſt quod eum tanta caperet ad . iſ.
niratio de Cllunorum duſſidijsʒ ea exim perexigua eße b4. ca
——————
—
———
—
—————

5 1 NDRE E RIVFETI
Prefu. a tandem Martinus Delrio leſuita, contendere non dubitaverit, inſututi VMominicani ſociot, nec ut judice
nec ut teſtes, contræ ſocietatu ſuæ homines vel eorun
ſcripta, ullomodo admittendos vſe pro accuſatorius e5
adverſarijs audiendos habendoſpue. Habent igitur ili
domi quid agant, ne in aliena republica nimiumcu- rioſi ſint.
Veſtram utramque & civilem & ſacram hoc tem- pore ſi intucantur, habent unde confundantur, ſpe ſua fruſtrati; quæ exigua ipſis rẽliqua erit aut plane
nulla, ſi quæ bene cœpta ſunt, magis ac magis pro- moveantur: Et non ſolum pax externa, compoſita utcumque exteriore Eccleſiæ forma, autoritate Ma-
giltratus, & doctorum hominum opera redierit, ſed ſi in dies mentes ipfas Deus percellat, odia & ſimul-
tates coœẽrccat, & ad veram animarum pacem, diſſi deutes omnes Hectat: & ſic bonum illud adeptum,
magis ac magis augeſcat, confirmetur, & provcha-
tur. Quod quomodo & qua ratione fieri poſſit, re.
liquum eſt ut tertio loco diſquiramus.
Tres virtutes ad tuendam concordiam neceſſarias Apoſtolus commendat; humilitatem, manſuetudi- nem, & longaminitatem, quæ ſane quamdiu in Ec- cleſiæ membris omnibus locum habent, non in- venit inimica ubi pedem ponat vel figat: ſed cum
primum harum altera ejicitur, tum in ejus locum
ſuccedit,

o 3 4TIo. 5
ü fuccedit, quæ portas ſemper obſidet diſcordia. Hu-
militas fræna injieit ſuperbiæ, omnium fere diſſidio-
rum & rixarum fonti, cedit de ſuo, ubi nihil detra- hitur Deo, nec ſibi ipſi nimium tribuit, quaſi ſapien-
cia cæteris præpolleret; Mimietati (inquit Bernar- Peam dus) opponit conſiderationem propriæ Fagilitatus ipſi enim t
eft quæ odioſam præſumptionem potiſmum deyicit. S inten
ſiperbos ſempor jungia ſunt, ut ſapiens prodidit, certe
inter humiles ſemper bene convenit. Cogitate ſu- periorum temporum ſeriem, & diſcordiarum auto- tes aut fautores qui fuerint perpendite? vix aliquis corum reperiatur, qui non ſuperbiam geſtu oſten- derit, aut ſub humilitatis ſignis occultatam ad tem- pus, tandem patefecerit. Quis autem cum talibus hominibus poſſit diu verfari, qui præ ſe reliquos o- tnnes contemnunt, qui foli ſapientes videri volunt, & cy cpueen, Sicut ergo humilitas eſt optimum ad concordiam & pacem fundamentum, coque ad unitatem Ecclcſiæ conſervandam: Sic etiam fuper- hia eſt diſcordiæ omnis & diſhdij initium & origo⸗ quæ ſuis filiabus vclut ſtipata xeyodohl, ꝙihliuie & cihoydxei, dum omnia ſibi allumit, omnia lulquc deque vertit & peſſumdat; maxime ſi in ho- tninem incidat, alioqui doctum, & acumine ingenij bræſtantem, qualis olim fuit Origenes, qu cum gratia Dei inſlentint aluceretur, dum ingenio ſuo nimum undul-
E Lerel
2 ————— *

37 ANDREE RIVpTI
In gerer, ſlique ſaru crederets cum paruipenderet antiquun n. Chriſtianæ relgion npliciratem dum ſ plus cuncii ſn⸗ . pere præſumeret; meruit ut de ſe quoqut Eccleſtæ diceretu,
ſi ſurrexit in medio tui Propheta qui ſomnium vi-
Vꝛu.qiſſe ſe dicat, &c. Non audies verba Prophetæ illius
rimatus eſt; ſuperbiam nempe & præſumptionem, quæ virtutes ab Apoſtolo commendatas ſccum non patitur diverſari manſuetudinem nempe & haug uio „quarum illa iracundiam & vindictæ cupt-
facile non commovetur, nedum vt levibus aut con-
lectionis Chriſtianæ. Tres igitur gratiæ illæ ubi ad- ſunt ut pacem & ſerenitarem important; ſic unde abſunt, vacuam domum deſerentes, tempeſtatibus locum dant, non facile ſedandis.
Quod cum iſta ſit, ſi pedem quadam tenus retu- lerint, imprimis ſunt revocand æuali p oſtlimini jurc; & poſtquam vocatæ redierint, pro dignitate ho- ſpitium iis parandum in animorum intimis. lbinon otioſæ feriabuntur, aut hoſpitem inutili gravabunt oneres quinimo facient vt alj alorum onera portanten ſ adimpleamus legem (hriſli ut ia ꝙucRSi⸗ 7e6 communibus adverſarijs obſiſtamus. Quæ cen- ſideratio
Tanti mali ſcaturiginem acute Lerinenſis, ut omnia
ditatem retundit; hæc vero tolerat communes hoe minum nævos & infirmitates, injurijs etiam veris,
ſie U0
te
51
1 7
fictis ſe abduci ſinat extra pomcœria charitatis & di-

o R 4ATIo. F ſderatio ſumma eſſe debet hoc præſertim tempore
quo ræoyci dc⸗ toto terrarũ orbe wyxpnion, & quicquid poſlunt ſuis adjun
gunt copijs: quo ma-
gis oportet & nos invicem eſſe concordes. Illi ſcrip- tis, concionibus & privatis colloquijs, doctrinæ ſuæ corruptelas quantum poſſunt promovent & propu- gnant, & opcras inter ſe partiuntur, in ſuu generatione
8 vudentes. Cur nos viciſſim duibus poſſumus modis
6 legitimis, eOTuM mendacijs unanimes non occurri-
mus, ut conjunctis einbus veritatem tucamur, & ab eorum corruptelis vindicemus?
Lacædemoniorum conſuetudinẽ fuiſſe referunt, in bellis ineundis, ut prius concordiæ litarent; vel quia concordia militum parit victoriam, vel quia belli finis, con cordia eſt. Quo ma gis arduum eſt Ec- cleſiæ bellum, illuſtrior victoria, co magis con venit aciem Eccleſiæ arctiſſmam tencre tuerique concor- diam. Si in gratiam communis patriæ in gratiam utcumq; nuiemnt dmtilest⸗ Themiſtocles, ketietnſi antea infoſti; ut diſsimulatis injurijs conſilia com- munic arent de profligandis Perſis quid non ingra- tiam Sanctiſsimæ matris debebunt genuini Eccleſiæ klij, quo tempore eam vident à tot adverſarijs con- fertim impeti?nonne pecit. nonne dicet cos æMn⸗ ois Ncæs E utle woe eher⸗; alij alios ju- varej procul omni contentione remota, ne privatis
diſidijs

—
r — — „E * — ——
— — „
Pyov. 6. N 19.
Bernard. de modo hene vi- vendi, c. 12.
6 4 NDRF RIVETI
diſidijs impliciti, communem fidem negligant, & fr
aut prorſus amittant, aut in. periculum adducaniꝰ Alioquin, quis neſcit, ſi cum pugnandum eſt inter milites oriatur diſcordia, & feditio, actum eſſe de ex- ercitu toto, & inter ſe non cohærentes diſsipatos, pro victis haberi?
Id cum jurato ſalutis noſtræ hoſti notiſſimum eſſet, inter inſidias quas perdius & pernox ſtruit, hanc
potiſſimum elegit, ut corpus illud Chriſti, quòd ad pacem in veritate & fanctimonia vocatum eft, di- vellat & diſcindat. Et quia nihil magis odi Deus, quam ſeminantes inter ſratrer diſtordiær, nihil magis ille appetit, quam ut tales multos excitet, qui Dei opus interburbent, quales, proh dolor! non paucos
invenit adverſarius ille, in ipfa Eccleſia & membris
ipſius, ovibus & paſtoribus: qui prudentes, impru- dentes ſuam ipſi operam locant, in ſuam & aliorum
erniciem. Qui ſi tandem mentis oculos aperiant, & flabellum illudã latere aſſidens intueantur, horre- ſcent confido, & ad concordiæ aram confugient, qua nihil æque Dæmoni moleſtum eft. S enim di jejunio agatur, ihſe umquam comedit; ſi de paupertate⸗ nihil haber; ſ de continentia, hæc ei naturalu eft. Con- cordiam ægerrims fert teneri in terra quam non potuit con- Jervure in cælo. Hac ne in cælis potiamur, eam no- bis in terris degentibus eripere conatur. Quam
ſpem
1

un ant dad
eh
49 ¹ 5
co br r. un n
—
—
— —
W 4
5 K A T I C. 37 pemut prorſus abjiciet, quæ auribus noſtris perſo- nar Pauli hortatio, animis noſtris inhærcat: Ohſcro Vot, Futres, per nomen Vomini nofiri leſu Chrihi, ut i yſum dicatu omnen e non ſint in volu ſchiſnata, ſitc autem perfecii in eodem enſu, c in eadem ſeutentia. Omnium noſtrum natura una eſt, communio le- gum, commerciorum, Rerumpublicarum, errores criam heu! nimium communes, ſed quod magis aflicit, id præſertim urgeo. Membra ſumus unius corporis, at membra inter ſe pugnare monſtri ſimile videtur. Si quæ anima una & ſpiritu aluntur & re- guntur, diſcrepare inter ſe non ſolum fœdum eſt, ſed & pernicioſum; nonne totum Eccleſiæ corpus, cujus partes fumus, cjuſdem ſpiritus vi continetur? i qui pariter unum præmium expectant, ſperati boni ſocictate devinciuntur, annon omnes ad eam ſpem vitæ beatæ & immortali vocati ſumus? Si qui numerantur in cadem familia concordes ceſſe par eft; numnon omnes communem Dominum habemus Deum bi fratrum diſſidia merito reprehenduntur, nonne omnes filij Dei ſumus? nonne occulta ſpiri- tus adoptione, quem antea etiam hominum optimi ur ſcveriſimum judicem exhorreſcebant, eundem nos uno ore, cum tacita quadam animi voluptate,
patrem vocamus?
Cor..
V. 10.
Qui fieri poterit igitur, ſi talis inſederit animo
B
3 fiducia,

5 ANDRFE RrTVETI fiducia, vel ut diutius inter nos hoſtiliter contenda-
16. mus, vel iterum ſtabilita ſemel pace MNosa(iæ⸗ obſtinationibus & fulpicionibus procuremus, &
unitatem divellamus?Habeat obſtinatus charitatem 1*
non quærentem quæ ſua ſunt: Habeat ſuſpicioſus charitatem omnia credentem, & ab alijs fe diligi,
ſine dubio credat. Ibi credulitas etiam deluſa, in lau-
de eſt; at non in fide habenda cuilibet qui novis do- ctrinis à vera charitate nos abducere vellet;Ibi locum
habet illud Bernardi, Non timeas contra charitatem E.,
Vunius ſcandalum multorum compenſã veri pace, melius eſt
ut pereat unus Juam ut pereat unitau. Quam non pro-
curamus niſi in bono, & vero; ſed in utroque inqui-
rendo aut retinendo, abftinere ſuademus ã futilibus
diſputationibus, quibus vinculum pacis, quod eſt dilectio, ſolvitur: & magis piæ vitæ ſtudendum cen-
. lemus, quam argutis & inutilibus tricis, ex quibus
3 quid mali ortum ſit in Eccleſia, non ſine magnoani-
. 4. cap. mi dolore videmus & ſentimus. Iudicalit Dominu,
ſunt Irenæi, re & nominc, verba, eos qu Schiſnata 4 operantur, qui ſunt inanes, non hahentes dleionem, 1 ſnamqus utilitatem potius conſiderantes, quam umitatem 1¹ Socileſtæ, propter modicæs aut quaſſihet cauſ, mnagnum c
glorioſum corpu Cbrifti conſtindunt c diwidumt, e5 Juan- rum in ipſi eſl iuterſciuntʒ pacem loquentes & lellum pe⸗ vdntes, vere liquautes culicem c camelum deglunientes.
Nemo
2
——————— n
—
—

u. W
O TRO 35 Nemo eſt qui Deum una ſecum habere non cupiat, qui ſe non cum Deo habitare. At non eſt diſſenſio- nis Deus, ſed pacis, qui non alia lege nobiſcum ma- net, quam ſi pacem habeamus invicem, cujus & ipſe dator eſt & conſervator. Opus igitur imprimis fue- rit ut pariter omnes, Deum pacis & dilectionis ar- dentibus votis imploremus, quo ille, qui eſt patien- tiæ & ſolatij Deus, det nobi 1d yſum ſapert in alteru- trum, ſecundum leſum (rium, ut umanimes umo ors ho⸗ norßeemus Deum c Patrem Domini noyi læſ Chfti, S invicem vo ſuſcpiamu ſicut kᷓ Clriſtus non ſaſcepit, in
honorem Dei. Aioqui niß Vominu æcſeaerit, domum, Iſ.tes.n
in vanum lalorant Jui ædißcant eam. Ab eo igitur, in- cipiendum, & ſecundum eum quiſque quantum poteſt, vel oratione, vel re, vel conſilio, vel autori- tate, vel precibus, vel imperio anniti debet, diſcordes in concordiam reducerc. Mercatur quiſque de ge- nerc humano; medeatur pro ſua parte ægrotantibus, odia hominum tollat, in gratiam cos reducatʒ neque committat ut ædibus proximi ardere incipientibus⸗ ipſe otio langueat ne ſi grande incendium fucrit ex- ortum, ad ſuas quoque otio torpentis ædes ignis per- veniat. Quod ſi quis ſibi ipſi non metuat, tamen periclitantibus opem non ferre, cum poſſis, naufragis non opitulari, ex calamitatibus aliorum oculos paſ- cere, hominis non eſt. Beatos Chriltus pronunciat
pacificos,
Nm. 157

Joan. 14. Joan. 7. V..
40 ANDRE RILVETI pacificos, qui ipſi pacem amantes, inter alios cam conciliarc ſtudent. Miſerum eſſet, nos in Schola Chriſti natos, educatos, inſtitutos, non vellecognoſ. cere profeſſionem noſtram. Quotidie oramus ut regnum Chriſti adveniat: Quod autem eſt regnum illud, niſi juſtitiæ, pacis & dilectionis mutuæ? Ipſe Chriſtus Magiſter noſter ex hoc mundo ad Patrem proficiſcens, Symbolum concordiæ & amoris mutui reliquit nobis, ut quemadmodum communione corporis & ſanguinis ejus pares eſſemus, ita mutuam & parem, cum in nos ipſos, tumin ipſum conſerva- torem noſtrum, voluntatem haberemus. Etiamcla- ra voce, pacem & amorem teſtamento nobis legavit; Pacem, inquiens, meam do volur, pacem meam relinquo vVobu. In hoc cognoſcent omnes uod diſcipuli mei ſiri ſ charitatem habeliti inter cos mutuam. Quo igitur au- tore & Magiſtro inflammari magis poſſumus, ad ig- noſcentiam, cõcordiam, & amorem mutuum, quam eo qui quotidie ignoſcit ipſe nobis, qui nos amatu- nice, qui non aliunde diſcipulos ſuos magis æſtimat, quam ex mutuo amore?
Poſſunt quidem fideles in diſcordiæ morbum in- cidere, quod eſt communis naturæ & humanæ in- firmitatis, quæ omnes animo & corpore etiam valen- tiſſimos attingit aliquando. Sed ex co morbo con- valeſcunt ſemper, gratiæ divinæ munere, qua ſola
depelli-
e ma a

Un
5 R 5. In depellitur. Hæc eſt illa gratia quam jure prædica- mus, poſtquam divinitus datum eſt, ut repreſſa pro- phetandi non tam libertate quam effræni licentia, quorum intercat ne Reſpublica & quæ in ea eſt Fccleſia aliquid detrimenti caperet, effecerint ſua autoritate, ut collatis cum Scripturæ regula & fidei analogia ſuppullulantibus doctrinis, ad primævam ſmplicitatem omnia revocarentur, & in ca porro retinerentur in Eccleſijs & Academijs. Quod ta- men dolendum eſt obtineri non potuiſſe ſine ani- madverſione in nonnullos, qui, ut leviſſime dicam, kratribus ſuis dicam impietatis impingentes, non ſo- lum ã ſententia ſua dimoveri ſe non paſſi ſunt ſcd in-
luper etiam, ut nonnulli apud Optatum, conitia ali ſipra
Vatrum ſun traßtatibus vVolebant miſcere; aliud initiare, a- Aud explicareʒ leſtiones domimicus incipere, e tratatus os ad ßiatrum inſuria extendere: Proſerte Euangelium, c abſenti Fatri facers convitium, Auditorum anima o- dia inſumdere, c inimicitiæs docendo ſnadere. Quantum diſtantes ab illo qui Epiſcopos Conſtantinopoli liti- gantes his verbis demulcebat; Si vohi ullo mododiſt- j cauſa ſum, Vonammn Prophetam integritate Vitæ non ſu⸗ deroʒ proycite me in mare, e tumultuum rempeſtate agitar &ſinerd. Quicquid vobis vſum fuerit, tametſt d cupa enmumn, kbemer penpetiar; Si quidem hac ratione concor⸗ dia vVeftra ſepræſenruri & reſarcin poſſit. Trono extur
F bate,
———
—̃—

42 ANDRFE RIVETI
hate, Vrbe ejicite. Tautum veyitatem eð pacem, lut cum Zacharia loquar) amate. Amemus eam inter nos om? nes, & ita tandem coeamus in unum, ut neminem exturbare, ejicere, ſit opus. Pjecto à cordibus & ej
vulſo omni contentionis ſemine, in mare projccto, invicem amplectamurin una & cadem Patris doma
manentes, domo pacis, inter fœlices pacificos annu-
meremuF OmRes.
Interea, dum Deus ille pacis animos omniumdiſ ſidentium in tranquillum portum adducat, & nobis
iterum conjungatʒ gratulabimur Inclytæ huic Aca- demiæ, ex qua ſi ante aliquot annos illud diſcordiæ malum per veſtras Provincias pervagatumeſt/ ſpe- randum eſt deinceps poſt revocatam in ea concor- diam, & doctrinæ Orthodoxæ profeſſionem reſtitu- tam, futurum ut quæ curari ſe paſſa eſt, aliorum mor- bis remedia parabitefficaciſſima, quibus vulnera om- nia tandem ſanentur, & reliquiæ morborum depel- lantur, cunctis in ea profitentibus ita animatis, ut cum Servio Sul pitio Walint tollere lites, quain inſtituert.
Sic de vobis omnibus ſentire pareſt, Reverendi, Cla-
riſſimi, Doctiſsimi viri, ut qui jam corpore in unum conveniſtis locum, in eadem etiam mente deinceps ſeverare ſtatueritis. Et certe ſi doctiſi he perſeverare ſtatueritis. Et certe ſi doctiſimum hoc & venerandum Collegium (quod Deus avertat) ite- cum aliqua inteſtina diſcordia laboraret, & ipſum à
6

S r1d. 33
ge dißideret, quid tandem mali in partibus hiſce non eſſet populo Chriſtiano, aut quæ ſpes re- ſideret, poſſe alios inter ſe jungi hac concordia cœle- ſtie Sin autem, quod ita lemper futurum ſperamus, coẽrcitis qui vos turbabant, idem omnes ſemper ve⸗ litis & ſentiatis, Si pop ui Chriſtiani ſalute nihil an- tiquius ducatis; quo ſtudio tum publice, tum priva- tim, dpacemincumbent? Quam facile ſtudioſo- rum inimicitiæ & rixæ, ſi quæ ſuperſint, delebuntur? quanta vitæ tra nquillitate perfruemur Huc igitur operam noſtram conferamus,
ac demiſſe de nobis loquamur & nin mus: mites nos erga cæteros leneſque præbeamus;
aliorum etiam injurias æquo animo feramus, & (l. licitudinem ſervandi mutua concordia Spir. ſancti communionem, nullo tempore & loco deponamus, contendentes ut in Focleſia nullaſit inReligione di ſenſio, nulla voluntatum diſcrepantia, muſum mo- rum ac vitæ diſsidium.
Ego ſane (ut jam, Ornatiſſ. auditores, de me ali- guic dicam) qui ad hoc Sacrum conſortium à No- biliſſimis & Ampliſſimis Dominis Guratoribus Aca- demiæ & Conſulibus urbis vocatus, & accitus, ⁊ ve⸗ nerando Senatu Academico adſcitus, cxceptus & promotus ſum: Sancte profiteri &poll iceri polſu m, non aliam mihi eſſe mentem, non in alium inten-
2 dere

——
44 ANDREg RIVETI
derc ſcopum. Unicum id eſt quod poſt varias agi- tationes animi mei hinc inde diſtracti, conſenſum tandem meum ad hanc vocationem extorſit; ut obſtaculis omnibus, nec paucis, nec exigui momenti ſepoſitis & ſuperatis, vobis tandem me ſiſterem. Neque ſane tam inopinatæ & inexſpectatæ muta- tionis alium ipſe potui ſperare fructum, aut alijs oſtendere. Alioquin enim, quid poſt tot præclara lumina quibus ita ſplenduit hic locus, ut radijs ſuis totum orbem illuſtrarit lucernula iſta mca, in qua vix olei guttula fumigans linum humectat, lucis ad- ferre poterit? Quid inter iſthic micantia hoc tem- pore Sydera, igniculus ille mcus aut ſcintillula? Id igitur folum me movit, quod ab ijs Eccleſijs petitus & ad tempus, dimiſſus, quibus per ſupremi fui Ma- giſtratus licentiam, non licuit præſentibus, cumcæ-
teris in orbe Chriſtiano reformatis, ſymbolum ſuum
& ſuffragium contribuere, ad tam neceſſariæ & ex- petitæ unionis reſtirutionem, & infœlicibus auſpicijs nati ſchiſmatis extinctionem & abolitionem; om- nium nomine, & Pictavicarum expreſſo mandato, teſtari potero, non minus ipſas affectas fuiſſe ſenſu diutini morbi ſutinam prorſus jam ſanati!/ quam quibus conceſſum fuit medicam manum languenti corpori propius admovere. Nihil in ipſis ſitum eſſe, quod non libentiſſime velint impertiri, quod non
non l in 1 nl ut ſnn ſece ii ſ niß ls, mn ope den cuj qu ilæ be p et ne
m
ſ
pr
d

oRATIo. ₰ non impendere, ut vulnerum recentium labia coaleſcant, & ciatrix tandem obducatur. Qua in re ctiam cum diſpendio & proprio detrimento, teſlatam cuperent, ſuam cum veſtris Eccleſijs arctiſſimam conjunctionem, quam fovere & con- ſervare ormnibus charitatis & Chriſtianæ ꝙMadeM piæ ofpcijs, ipſis in animo eſſe certo ſcio. Addo
recentem apud cas eſſe memoriam ovumcidas
illius, qua ſæpe motillluſtres Ordines fœderatarum provinciarum interceſſerunt apud Reges Chriſtia- niſsimos, ſævientibus in cas perſecutionum procel- lis, ut ſedata tandem tempeſtate, placidum ſulcaret mare, agitata ſæpius ipſarum navicula. Quæ ſane opera non fuit nihili præſertim ad regni clavum ſe- dente Henrico Magno, glorioſæ memoriæ Principe⸗ cujus, ſecundum Deum, æquitati & moderationi (quam induſtrie foverunt Illuſtres ordines) debent iliæ quicquid ipſis reliquum eſt libertatis. Ad hunc penevolentiæ & beneficentiæ fenſum teſtandum & propalandum, ſi non opellam tantum meam qua- lemcumque conferre, ſed vitam etiam profundere neceſſe eſſet, fœlicem me ducerem, & horam quæ mihi Leydam adventanti prima inſonuit auribus uſtiſſimam cenſerem. Nihil præter hanc animi propenſionem habeo quod offeram, donec preci- bus meis apud Deum obtinuero eam donorum ſpi-
F3 xitus

2. Eeg.2.
W. 10.
Auguß.
Serm. 156.
ANDREA RIVETI ORATIo.
ritus menſuram, quam alijs largitus erat qui ex hoc loco fceliciter olim docuerunt, & qualem etiam- num contulit doctiſſimis eorũ ſucceſſoribus. Quod ſi hoc optatum non minus ſit arduum quam poſtu- latum Fliſæi, de quo Plias, Rem dfcilem perijſti, da- bit ſpero ſaltem, ut in tremore & timore ftudeam vicem cotis implere, quæ licet ipſa ſecare non poſſit, ferrum tamen acuit, & aptum ad ſccandum efficit. Enitar pro virili ne huic officio deſim; ut nihil in me ſitum ſit quod non ad eum finem tendat ad quem ex Auguſtino hortatio, finem imponet ora- tioni meæ cujus argumentum eſt & quaſi brevia- rium. V velimu vnvere de Spiritu ſanhio, reneamus charitatem, Amemus veritatem, deſderemus umitutem, ut peryenamut ad æternitatem. Id faxit æternus ille
Deus, ⁊ quo in quo, per quem & ad quem O MNI4, Amen.

— 8 — ————— —