DIssERTATIVvMCvVLA D NOVO ANNO CONSCRIPTA 7N VNVERTATE AR6ENTOKATENSI X 2 IOHANNE CVNRADO RIRScRHMANNO SCHORN DOoRSFENSIWüRTEM bergico. 86 ARGENTORATI, ExeunzsAr PAurus LEpaRrz, Anno M. DC. XXVII. S Vm, cognati obſervanter colendi 3 S multoties in mei cordis ſcrinioGRa-; RrArRM altlori mentis trutinã exa minarem, ſententia illa præclara D. Chryſo- 2 ſtomi ſenper ob oculos mihi fuit collocata, 65 ubi linguam ſuam in hæc ſoluit verba: EG ß CGnaRrTas, non nuda verba, non lutationes ſi npliciter præſtitæ, ſd praſidium ac patrocini . 6 umoperibusq ſuis conjunct⸗ vlunfatis demon 5 Nratib verbi gratia ſimuem apaupertati vimn⸗ culi ſolwi ſ quhus morbo aMict opitulari ſ 5 Vem apericuli in uilu verſatum aſeri uibur alctone Eꝙ neceßitate oppreßis ades ſ. 2 6 Netum tuum cum alteriufetunſiaudium cum S gaudi conumg Quæ eſt enim aCARTTAs, ſi quis roget quodnam ſit, quod colamus, at- que adoremus, promptum eſt reſpondere, quodſir GCnakrras. Frenim utã ſpiritu fan- cto pronunciatum eſt Deu⸗ noſter GCiARI. E ras eß ez nomins magi uam qub Vi lo de⸗ lectatur Ah cui forſitan dubitationis ſcrupu- lus nonne, nihil apud Peum tantò in precio 6 e. quam Cn quam & homo fa- ctus eſt, & ad mortem usq; obediens. Magnx P udo ChaRITAris Ruſcuam non ſeſe extendit, ait D. Chryſohomu. Hoc curemus igitur di lecti, ut CRaRrarRM Dei cognoſcamus: nempe, quæ ſit illius latitudo, longitudo,pro- funditas, & ſublimitas. 1 Magnum hoc eſt: nihil quippe nobis ita; proderit, nihil ita compugnat. Chriſti Gł a S2 RrrAs magna eſt profectò, atq; inenarrabilis: immolavit enim ſeipſum pro inimicis, pro S his, qui eum oderant pro averſis à ſe. Id quod I neq; pro amicis, neqʒ pro filiis, neqʒ pro fra- S tribus facere quiſpiam ſuſtineat: hoc fecit pro ſervis Dominus, pro hominibus Deus, pro mortalibus immortalis pro inimicis denique Dei Filius. Non in nudis verbis fuit ipfius CnanTasſed promiſit & promiſſis ſtetit,nõ 6 ſalutationibus fimpliciter præſtitis, ſed poſt- 2 quam induit humanam naturam, & caro fa- ctus eſt præſidium nobis, qui eramus perditi, præſtitit operibusq; ſuis in conjuncta volun- 1 tatis demonſtratione: ubi paſſus ſub Pontio 6 Pilato, 5 —.—————————— ————,——— ———— —— S Pilato, crucifixus, & mortuus. O bona Ma- 3 ter GnARTas, quæ ſive foveat infirmos, ſive 5 cxerceat provectos, ſive arguat inquietos, di 6 verſis diverſa exhibens, ſicut filios diligit unʒ 6 verſos Quando te arguit, mitis eſt: cum blã 6 ditum ſimplex eſt: pie ſolet ſervire ſine doloʒ Ire mulcere patienter novitiraſcꝰ humiliter in 2 dignari: GHARITLAS hominum Mater & An- f ſ gelorum non ſolum quæ in terris, ſed etiam E quæ in cœlo ſunt, pacificavit. Ipſa eſt quæ Ne⸗ S um homini placavit, & hominem Deo recõ- * ciliavit. Scorum omnium quæ in hac im- 6 65 menſa univerſitate cernuntur unumquodq; & 6 6 naturali perficiendi ſui deſiderio tenetur: & x 6 animus noſter, ad ſimilitudinem divinitatis &2 0. „ X . . ctfectus, tantdò perfectior eſt, quantò propł8 us ad illud, ex quo ductus & propagatus eſt. ( S exemplar accedit, dubitari profectò non po· 6 20 ſteſt quin GCRanrras ſit omnium præſtantif G ſuna utiliſſimaqʒ; virtus, quæ quoad ejus fieri 3 poteſtcum humanis divina copulando morh talitatem noſtram, quantum illius imbecilli g 5 tas patitur divinæ naturæ arctiſſimãà colliga- 4 A 3 tione S G tionedevincit. De Dei Patris, Filii Sp. Sancti . erga ſuos umnenſa CRakrrant aliquid quo- ph niam Deo ſit laus Maxima tempus illudpræ- clarum,in quo ſeſe Peus in carne mortalibus oſtendere cœpit, adeſt & omnes fermè ho⸗ mines ſingulari etiam diligentia hoc feſtum ( agitantatq; ad illam GRakrrans intelligen- tiam, omnes cogitationes ſuas conferunt᷑, o⸗ S P mnes vitæ ſuæ delectationes in illa quæritant, & & quomodo denique annum præxterlapfum S abjiciamus novum verd in choẽmusfubſici- 3 endum videtur. Tu Peus qui bonitas, can- 8 dor, amortotus esdirige, & præluce mihi tua CRakIArß, & mentem ac linguam move, 6. ut quibusdam hominum GRaRrarRM ine ſi S ſtillem⸗ & in vita dictis, ſtriptis probitatem, & 3 pacem & CRaRIrArEM. Ilud autem, ante- quã ulterius proveharà vobis cognati optimi . magnoperè contendo, ut quando omne mi hi perfugiũ in veſtra bonitate & clementia fi tum eſt, tenuitatem meam veſtro favore ſub- levetis/quomea oratio his voluti ſocũdis ſub- S vecta ventis, quem ſibi propoſuit, portum fa- cilius conſequatun . Atque 63 X B 2 — — — § mus aliud, niſicam, quæ bulo GRaRITAs dicitur, virtutem eſſe quan- S& dam, quæ divinæ ſapientiæ theſauros homi- nibus recluderet, tamen illud, ut opinor, li quidò conſtaret, quantòe æterna nativis, im- mortalia caducis, divina humanis antecellũt: S tantò eſſe hanc virtutem coœteris omnibus ſ ante ponendam. Sed ſicuti, qui egregii ali S cujus ædificii pulchritudinem dere ac 5 *2 — 8 ſe ducunt, . uno totum alpectu contem- plari, ſed ſingulas etiam ſibi partes accuratè ac ſeorſim confiderandas pu- tant: ita nos ſi hujus præſtantiſſimæ virtutis partes pauliſper excutere voluerimus, tum demum quanta illius pulchritudo, latitudo, S 3 longitudo, & ſiblimitas ſit, intelli g gemus. 65 Guem igitur habeat finem, & originem, horum dierum celebritas, olſcarum S incer- tum, Ait aſloriu. Nam fabulæ, quæ multæi narrantur, ſeſe invicem facile 4c veriplane nihil continent. Deinde cum pau- 2 cos admodum gaudii compotes, tum plures longt triſtes animiqʒ ægros video, quamquã g 5 læta ſerenaq; fronte dolorem tegunt & ob. umbrant: omnia deniq; ſtrepitu plena ac tuꝝ multu, turbamq; mutuo ſeſe impellentem. At eſt anni ineuntis læta quædam recordatio. &j Mm læta quæſoꝰ ante omnia quidem con- ſ. greflus imaginem intuebor qualis ſit, ut ple & W na ſuſpicionis, ac minimè amica. Salutatio p tenui Inclinataq; voce profertur, ſucceditque . S oſculum muneris initium, & fuavium quidẽ pangitur. Nam pura ac fincera amicitia hu- 65 maiitatis non vendit gratis præſtat, & citra mercedem. Circumfertur itacʒ paſſim ac do- ſ natur auii magna copia ſine juſto aliquo vel 2 ſpecioſo donationis titulo ac prætextu. Nu- ptiæ non ſunt non fuperbientis ambitionem ſponſi vocare potes. Nec eſt item quod cle- emoſynam ſumptum eum appellemus, unde nullum pauperibus commodum, aut leva mentum: non etiam contractum, ubi mutu- um non fit, aut ulla permutatio:donationem ſ. multd minus, cui ncceſſitas adhæret. Quo f S 8 modo igitur & feſtum ſumptus hos gedum judicate, qui colitis &celebratis reddi- te rationem, diumarum feriarum, quæ verè feriæ ſunt, & dici debent. Natalem enim ce- 2 lebramus, quod eo tempore ſeſe Deus in car- ſ nem mortalibus oſtendere cœpit. Luminum feſtum agitamus, quia per peccatorum remiſ ſionem, tamquam ex obſcuro prioris vitæ 2 carcere lucidam ad vitam atque lberam exi- mus: Die reſurrectionis ornatiorem cultum aſſumimus, magnamq; lætitiam piæferimus, en „ 6 * ⸗ . quod ea dies immortalitatem nobis & meli- — ————— —— — . . — indigitemus, equidem non Vos 2— — orem felicioremqʒ ſtatum manifeſtum red; dit. Atque ita deinceps de cætetis. Ad ſummã & nulla res eſt humana, cujus non aliqua ratio reddi poiſit: & ſi quid forte ejusmodi, quod rationem aut ſcopum non habet, meræ nuge ſunt. O rem ineptam & abſurdam, omnes! alienam ſperantes, inhiantesq; diſcurrunt, & vagantur: qui munus dederũt dolent, qui ac- ceperunts fibi non retinent᷑, aut ſervãt. Franf — —— —— — B mittitur —————— mittitur enim ad alios, & quod quis à cliente donum accepit: eo ſuum ipſe patronum ali quem muneratur. Fluxum & inconſtans hu- alio ſtatim ad alium tranſit. Novus hic mune- randi modus, novum cultus, obſequiq; 6S jus lucis aurum eſt, & quaſi ſpæra Juſoria ab S nus cum inevitabili penſitationis ſive tributi ꝙ neceſſitate conjunctum. Nam major & di gnitate præſtans ipſa vultus, ſui reverentiã ʒ movet minor petit, atq; omnes tamquam x gradibus. Sinus potentiorem exhauriuntur. & Nato Regi aurum offerimus, ſi in conſpectu Fillius claritate ſupernæ ſapientiæ reſplende- mus. Thus offerimus, ſi cogitationes carnis, ʒ per ſancta orationum ſtudia in ara cordis in & cendimus, ut ſuavi odore per cœleſte deſide- &) rium redolere valeamus. Myrtham offeri ſ mus, ſi carnis deſideria, per abſtinẽtiam mor f tificamus. Aurum igitur ſolvitur quaſ Regi p magno: Thus adoletur ut Deo, Myrtha præ- 2 betur tamquam pro ſalute omnium moritu- S ro. Habuit enim prædicatores Angelos, rantes cœlos, adorantes Magos. Annon pul- — —— — cherrima f — — . —S— —— ———— — — —ͤ—— —— cherrima eſt pulchritudo? Sed jam ſatis de 2 pulchritudine dictum⸗puto: quò etiam adal- teras partes brevioribus venire queam. Ad latitudinem quod ſpectat⸗paucis etiam xit aliquid in medium proferam. Quæ eſt enim 6 Chriſti GCnakRars, erga nos⸗ Amici optimi? generationem iſtã quis in enarrabit, Angelus 6 nuntiat, virtus obumbrat, ſubvenit ſpiritus, & virgo credit, virgo parturit, virgo permanet. ꝑ Quis non miretur? Naſcitur verbum infans, 5 & agnoſciturlongitudo brevis, latitudo an 1 guſta, altitudo ſubdita⸗ profunditas plana.I ſ agnoſciturlux non lucens verbum nfans aqu inquit S Bernbardu. Generationem⸗ e ſur qul enarrabut generatio SCBAn rAs Qril ſi enarrars non poꝛeß ſi lingu⸗ deßcit, Mae proßint. Magu enum profecꝰu⸗ eß ſde⸗ cum tantum de Deo ſuopoteß corripert, juan ſa tum verbum non poteſt parturire. Sed ſuffici- ens etiam quoad latitudinem. Longitudinẽ ſi ratione & animo luſtraveritis, invenietis: coæternitatem ſuæ maeſtatis oſtendere; Ho fᷣ die enim apud Deum nullo initio incoœpit, B 2 nullo 6% 5 S 2 — E nullo fine concluditur?non enim ibi fuit vel erit ſed ſemper manet, ſemper eſt, & quid- S quid dixeris, illi hodie eſt. Licet Deus cunctos dies creaverit, ſingulariter tamen hunc fecif ſedicitur, qui Chriſti Domini nativitate ſa cratus eſt: in quo meritò exaltare convenit, & lætari: quoniam in eo & diabolus jus per- 6 S didit, & ſalutem mundus accepit. Jacebat Chriſtus, quantum ad carnem, mortuus ſe- 44 pulchro, mortuos ſiſcitans in inferno, vitam & tribuens univerſis in cœlo: non mundum di mittens ad cœlum aſcendit, nec cœlum deſe- S rens⸗venit ad nos: ſed uno atq; eodem tem- pore totus totum implevit. O CRAk1TAsp in enarrabilis Quid non potes perficere Deus Pater unicum filium ſuum in utero virginis, human naturæ conjungens. Deum ante ſef cula ſibi coæternitatem fieri voluit, hominẽ j in fine ſæculorum & quen ſine tempore ge- nuit, falvandis hominibus cum tẽpore oſten- dit. Sed ne longiori oratione me fatigemvos j detineam: flectere hanc navim ad portum in- 6 cipio, & venio ad quartam, ultimamqʒ partẽ, quæ ſ —— —Ü— —— —— — — 7 ⸗ ⸗ ⸗ S quæ eit de ſublimitate. Quæ eſt enim illa ſub- hmitas? eAdorant Magi un carne verbum in ſe 2. nfantia ſapientiam, in inßrmitate virtutem⸗ 6 P c in homimis veritate Dmninum Maſeſtati „ un Vacramenta ſdei ſia intelligentie; maniſt 2 Nent quod cordibu credunt, manibuns proteſta 7 ur Tu Deo⸗ cMhrrham hommni aurum ß Regi. MXon jnediocre boctibi hdei Vn ſE F deatur exemplum ait Beda non vulis perſona 62 paſtorum certẽ qub vilior adprudentiam, non S pyecioſor adpdem. Non ſapientes/ ſed fimpli ces, qui fucare audita neſcirent-Dominus fui S præcones elegit, non rhetores, ſed piſcatores ᷓ ad evangelizandum deſtinavit. Quare in illo ʒ ſcilicet CnakrrArts cvangelio nobis Chri 2 ſtus apertitur, qui modo firia in ipſum per 8 S ſuaſione nitamur, non vana illa quidem, & otioſa, quam multi ſtnltè & inaniter jaclant, ꝙ ſed ſolida, & bonarum actionum perpetuòd x fœcunda, nos vclut humeris ſuis impoſitos, &2 tollit in cœlum. O rem omni prædicatione pÿ majorem ?ò nuntium verdjucundum & læ 6 tabile, cum humana natum primi parentis P B 3 depreſſa ꝝ — E 2, —— — — ———— ——— N. — ——— S depreſſa lapfu preſſum tota ferretur, tantam fuiſſe in filio Pei clementiam, ut delapſus ð f 65 cœlo, humanam naturam induere voluerit, S ut corporatus ac carne tectus, infinitis ſeſe la- boribus, cruciatibus ærumnis morti denique teterrimæ atque acerbiſſimæ expoſuerit, qui ſudore ac ſanguine ſuo⸗ab animis noſtris, du- riſſimum jugum æternæ depelleret ſervitu- tis. Tene Chriſte optime, ut nos liberali cauſa ; S aſſereres manu, & omnium Dominus cum 2 E eſſes, ſervi formam aſſumpfiſſe ? Tene nobis 65 6 quietem tuis laboribus, libertatem tua ſervi f jtute, vitam denique tua morte peperiſſe? In admirationem quandam rapiuntur hiſtoriæ veteres, Pythagoreum quendam, qui ſe pro 62 6 amico in cauſa capitis vadem dareveritus nõ 5 eſt: at hoc quantò admirabilius eft, Dei filiũ, Deumq; ipfum, ut nos merito noſtro inimi- cos ſibiæternis eriperet ſuppliciis, tot, tam di· ca, ac vel dictu, vel cogitatu aſpera & horribi- lia ſuſtinere voluiffe ? Et quiſquam eſt, qui a- lias omnes, ſi in unum conferantur, virtutes, 4 — — —— —— —— — — —— — —ͤĩ——————— —— ————— —ͤ— — — ½ 6 pilia, tam divina traduntur, ullo modo com- 3 parandas putet. Hæc verò una eſt, omni cura, 2 5 ſtudio contentionedigniſſima? Hæc una eſt, & non tam liheralis vocanda, quam liberatrix? 8 Hæc aurea illa catena eſt, qua cum cœleſtibrs 6 terreſtria copulantur. &c. Denic; quomodo annum hunc objiciamus novũ veio in choe- mus, docebimus. Sicut Reges nato ſibi filio & F in dulgentiam in Regno ſuo oblaturi collatu- riq;acerbiſſimos exactores, qui omne, quod invenerint, exigant, ita, ut indulgentia ipſa, C crudilior eſſe videatur quam exactio, nihilq; indulgentiæ habeat præter nomen: ita quoq; lugentes illam homines & nudi ſuſcipiant. & Deus autẽ & nato ſibi filio, volens donare in ſeculo indulgentiam, peccatorum, præmiſit & S quaſi ex actorem Fpannem, exigentem 6 du centem· acite ſultu dignos pnitentia. Nõde⸗ ſ ciat aliqui ut deſeipſß deſperatſaut cuptditæ & re Vnctu Aut libidins impulſiur, aut error de- E ceprue aut vi cvadtus aut ſuſpitiæ Va lapſpen eſt. E Poreß enim reduti Eꝙ liberarij ſi eum perniteat acorum f admeliora cunwerſun ſati Deoſa ß — —————— — — . . . — Quæſo quis in ſeculo peccavit enormius, Paulo ? Quis in Religione gravius Petro? illi tamen per pœnitentiam meruerunt, aſſequi Inon ſolum miniſterium, ſed magiſteriũ ſan- ctitatis. Memores igitur eſtote miſericordiæ, quam filio prodigo, ut ſupra dictum, pœni- tenti Pater Evangelicus, legitur impendiſſe, 5 illudque dimiſiſſe. O Pœnitentia, quid de te novi referam omnialigata tu ſolvis, omnia S clauſa tu referas, omnia dura, tu mitigas C mniacõtrita tu ſanas, omniacõfuſa tu lucidas, G omnia deſperata tu animas. Sed ſi diutius 65 vos detinere perexero, obſtrepetis. Ergo ad pias preces, quibus novum recte inchoemus, ? annumantequam concludam, me recipiam. & 2 Per gratiam Dei omnipotentis Januarii Ca-( p3 lendæinſtant, à quibus, ſecundum conſtitu- tiones Julii Cæſaris Romano in Imperio no- vus annus inchoatur. Et quoniam iſto tem- pore nativitas Filii Dei Servatoris noſtri ap- propinquat, unde nos, nomẽ quiChriſto dedi E mus, Novum teſtamentum, noſtrorumq; an- norũ numerũ cõputamus, haut immeritò de ——— —— . — 3 tali annua permutatione gratulari nobis invi- cem debemus. Vt enim fapiẽtis omninòCrœ- 63 ſum vitæ humanæ annos eorumq; dies recor 6 dari, Solon hortatur, utpote variis caſibus ex poſitos, ita ut nemo perpetuain felicitatem ꝝ ſibi polliceri queat: eadem ratione nos quidẽ 35 hoc de unius anni diebus dictum putemus, E 5 quorũ numero ſunt trecenti ſexaginta quin- S ———— S S ———,—— — 1 que, præter ſuperantes horas ſex, etfi horas S 2) ——ÜÜů—— —— connumeremus, earum octies mille ſeptin· & gentas, ſexaginta ſex reperiemus. Horaque 35 4 non ulli ſimilis producitur horgut Poẽtæ ver- ſe 6 bis utar, unde varia præter hominum exſpe- S ctationem accidere ſolent. Dicat verò ali- h quis quid ad avertenda ejuſinodi pericula bo- 1 norum amicorum vota & preces/ poſlunt? non exiguum ponderis habent? mco quidem ſ arbitrio?ſiquidem ut Propheta teſtatur, vo luntatem timentium ſe facit Dominus, & de- precationem corum exaudit, & ſalvos facit &2 eos. Ft quid verd nos Chriſtianos ea de re 9 dubitare decet, cum ipſi etiam gentiles veræ ſ⸗ religionis lict ignari, bonorum tamen ho ſ minum S ———— —— —.————— — — —————— minum vota & gratulationes, plurimi fece I rintinque neceſſitatibus non niſi ad Deorum & P invocationes, piorumq; interceſfiones con fugerint. Quod inter alia infinita exempla, ʒ vc uno in Acaco cujus mentionem facit Io crates Videre eſt: quod peſte in Græcia exorta multisq; in eadem extinctis, venetintad eum præfecti urbium, & petierint ut procommu- ni Patriæ ſalute apud Deos intercederet: fore 6 exiſtimantes ut propterſugularem ejus pleta- tem &juſtitiam præſentium malorum libe- rationem facile conſequerentur. Si verd vota c & preces fuerunt unquam neceſſariæ, hac ſa- ne poſtrema mũdi ſen ecta, qua omnes fermè ſapientes, variis omnis generis indiciis muta- „ ciones rerum & pericula denunctiant, & um- pendere autumant, maxime precibus eſt o g B pus ut pacem apud nos fuumque verbumdi vinum Dominus conſervare, omnesque no·p ſtras actiones: proſperare benigne dignetur. ) Talis igituran nustranquillus exoptatusque, ut votis optimi & grati non hic modo con- tingauſed & multi ſubſequantur ſemperpro- —S Sc ſperires p ——. S ſperiores læti que omnibus & ſingulis —— „ vobis ex animo precor. At ut breviter omnia complectar, Quot ſtella cœlu, &ꝙ qotſunt gramina terri Corlia in ſylvn quotſunt in marmorẽ uttæ uot volucrertot faullos cmprecur annos. Peus Opt. Maximus votis meis annuat/ ſpiri- tu ſuo ſancto ſemper vobiſcum ſit Amen. Amen. E P —— — N 2. . ff n olſcquii E udorum documentum 2 65 Contulat ˙ Fphanne (umnrado Hiſchmanno. d H — —— — —