O RATIO FVNEBRIS M M on14B ILLvSTRISSs. ErT FoRrTISS. PRINcIyrs
e,
GoMTIS PALAT. Ap RRRERyM, Tyronis 1T E1LEcToRII PArAr. ADMIRISTRAToRIs, pVcCIS BAvARILA4Ey,
RA15ENTIBVS ILLLVSTRISS. BrT P O TEMTISS. PRIMCILPIR.
DE ELEcToO R ES&c.
10 ANNE FET CAROLO PALATIRMIS RT BrTonTIRILS vveBvV e.
FRNESTO ET 6GEORcCIa FanRRILSES
MARcRIoRMILys BApRMsSIEyVs Sc.
ARMPLVRIMIS pPRAETRERRA LET VST RB. T B A RONIBVS A M P LI58. 1E6ATILS
vMA cCVM FLoRE rArArINAE Nos111TArIK, A1TA RHREIDRELSERc4z 1M coßTvAcApRRMIco 1xVII IANVARI
sT SERRRors
4 NNO CHRILSTI cIo 15 xe
DAMNIEI,E TOsSANO 5. THEOLOGIXK. D. ET PROFESSORR 1N ECcLESIA ET AcADEMIA HEIDELBERGEMSI.

ORATIO FVNFEBRIS.
SR c o x E hoc nobis iuges pluuiæ ſuperiore æ⸗ ſtate, & plane turbida, procelloſa, & inuſitata cæli conſtitutio: nubilaque & prorſus inamoœ- ra huius anni exordia denunciabant, futurum, vt breui magna illa Germaniæ lumina, & patres patriæ, Fle- Kor Saxoniæ, re & nomine C RRISTIANV s: & illu- kriſſimusille, totoque orbe clariſſimus Princeps Io⸗ ANMMES CASIMIRV s, Comes Palatinus ad Rhe- mum, Bauariæ Dux, & Flectoratus Adminiſtrator, Do- minus noſter, & patronus clementiſſimus, nobis ſub- ducerentur?
(LvBEr enim, Illuſtriſſimi & Religioſiſſimi prin- cipes: llluſtres & Generoſi Domini Comites & Baro- ines: luſtris & magnifice D. Rector cæterique omniũ vordinum nobiliſſimi, ampliſſimi, clariſſimi & ornatiſ- mi viri: ſtudioſ lectiſimi: iidem fere verbis oratio- nem hanc noſtram exordiri, quibus. funebrem ſuamde vbitu Theodoſij Imperatoris orationem exorſus eſt B. à mbroſius
O triſtem & lutuoſam anni clauſulam!ò funeſta & Znauſpicata huius anni exordia! Heu, quam præcipiti benec.in Auliog nimꝰſunt excejſ loco: Aliaque ex alj cura Vri· Trgerd xat Vevarg animos noua tempeſta.
Q A x N os humana negocia mtus, Alternasque vices miſtent: quo turbune fereur Mapheus vita hominum ꝰ⸗ Fagil damnoſa ſůperbia ſeepꝛr.
Sed apage inanes querimonias: Apage murmura, & eiulatus. C vR conqueratur Homo mortalapropterpæ na peccati ſiu delutas ſinquit IEREMIA6) Perſtru- Lamentʒ. vemur potius & perueſtigemus Va⸗ noſtræs e reuertamn A ERovA M. Attollamus amimum noſtrum cum ma- 4

4 IN IO. cCASIMIRVM PA.
nibunad Deum fortem in cali; dientes: Nh defecimus vii tui, rebelles fuimus zuk mandatus Ideo hæc nobe enenit contritio, C contra nos dilatant vnſuum omnes ini- mici noſtrudunet 1 E E o v A reÿßiciat u. ßTs 1 vero incrementum doloris eſſe videtur, Au- ditores, de iis, quæ amiſimus, longam inſtituere Orati- onem? Qv1Atamen porERE ſæpe ſolatium eſtdo- lentis, & in huiuſmodi fermonibus funebribus quaſire- uiuiſcunt ij, quorum funera pia recordatione proſe- quimur: ac denique PR AvVM c malignum eſinquit Plinius in epiſtoja ad Buricium) non admirari lominem admiratiune dignißimum: Dicam primum(quandoqui- dem mihi, licet parum omnino idoneo, hæc dicendi prouincia autoritate ſuperiorum eſt impoſita) quan- tum amiſerimus principem: vt ſimul noſtram gtati- tudinem erga tantum patronum teſtatam faciamus: atque etiam noſtram erga Deum ingra titudinem pe- nitius recognoſcamus, qui nos tali Principe, qui ætatis
annum 49. nondum impleuerattam dubiis orbauit
temporibus: Deinde malagmata quæram dolori no- ſtro, & pia ac ſolennia vota pro felici gubernatione no- ui lectoris, Friderici Qv ARxx, illuſtriſſimi princi- pis & Domini noſtri clementiſſimi, concipiam- cæterum dabitis mihi pro veſtra pietate veniam, Auditores, ſi in ipſo Orationis limine, rurſus ingemi- ſcam, quod me Dominus his luctuoſis temporibus ſu- pereſſe voluerit, & Oratione funebri illi Princ ipi pa- rentare, quem memini me quatet ex bellicis quatuor diuerſis expeditionibus reducem, faluum & incolumẽ concioni publicæ ſe ſiſtentem, fauſta acclamatione exccpiſſe: Aureliæ primum in Galliis, an6s. vbi eius celſitudinem, militiæ Chriſtianæ prima tirocinia faci- entem

ok. FvMRBRIS D. Toss. „ entem, & magno illi Heroi, Ludouico Borbonio, Prin- cipi Condeo. & Eccleſiis Gallicis ſuppetias nomine - lectoris patris ferentem, cum incredibili lætitia vidi- mue, ſalutauimus, ⁊clum & pietatem iuuenis principis admirati ſumus: qui in frequenti Eccleſiæ cœtu ſcuius rei ſæpe recordari, & mentionem facere ſolebat) expli- cationem Pſalmi 122. ex me tunc audiuit: in quo Pſal- mo inter alia hæc occurrunt: Taror de eo quod dicitur milu Domum lelbouæ adeamus: & qͥuod cunſyſtunt pedes no Mri imtra portas veſtranij leruſalem. Proprer atres meusc amicon meus e propterdomum lelouæ Dei noſtri procurabs bonum tibi.
Anno deinde 76. die 25. Auguſti: cum pace in Gal- liis conſtituta, rebuſque feliciter geſtis, ex ſecunda ex- peditione Gallicã reuerteretur, & in hac ciuitate diſplo ſis maioribus bombardis incredibili cum Electoris, & totius aulæ, ac ciuitatis applauſu exciperetur: recta a pio Plect ore patre in ſacellum arcis deductus eſt: vbi ex capite ſexto libri Iudicum, & poſtridie in templo Ciuitatis ex pſalmo ⁊ de felici reditu ei gratulati ſu⸗ mus, & gratias ſolennes Deo egimus: ſicut ex aulicis,
ex Pominis Conſiliariis, & ex profeſſoribus nonnulli proculdubio recordantur.
Anno vero ] 9 menſe Martio, cum ex tertia expedi- tione, quæ in Belginm facta erat, & ex Anglia, vbi ho- norificentiſſimea Regina & omnibus ordinibus exce- ptus fuerat, Neuſtadium rediret: rurſus huic Heroi in frequenti cõcione ex Pſalmo 1s. fauſta precatiſumus.
Quãrta expeditio fuit Colonienſis: vnde cum ad E- lectoratus Adminiſtrationem, iuxta imperij ſtatuta, defuncto Electore fratre, huc reuocaretur, & Neuſta- dio me ad ſe accerſiuiſſet: memini metertia Nouem-
A 3

6 INM 10. CASILMIRVM PAL
bris anno 33. in Celſitudinis cius conclaui, in arce, præ- ſentibus primariis aliquot conſiliariis tum de reditu proſperotum de noua dignitate eius Celſitudini gra- tulatum: & optimũ principem, cum ſummis difficul- tatibus tunc luctantem, breui interpretatione horum verborum ex pſalmo go.conſolatum eſſe: Reuertere le hona: Vſue quo Satia nos mane benignitatè tua Vt camte- mu c Jetemur ommnibus diebus noſtris. Tærißea not Vccun- dum dies quibus æixiſi not.& expertiſumus malum.
Ua, illa, Auditores, Cankica gaudij, illos applauſus, illas congratulationes in triſtes Monodias & funebres planct us eſſe commutaras. & iam eius mortem deflen- am, cuius vita tam multis profuit, & tam multis fuit ſeruata periclis niſi dolerem⸗ niſi communem calami- tatem deplorarem, ferreus eſſem: aut duri me genuiſt Jet cautibus horren Caucaſun, Hhrcaneg admhſent vbe⸗ ra tigres
Atquinolo diutius expectationem veſtram morari- quorum aures arrectas eſſe video non tamvt funebres nænias audiatis, quam vt in rerum aliquot memo- rabilium ab cius Celſitud. geſtarum recitatione prin- cipem quaſi rediuiuum intueamini: & dum, quid Deus Opt. Max. perillud Organum præſtiterit, intelligetis, Piuinam prouidentiam admiremini: eorum vero de- teſtemini peruerſitatem, qui vel hactenus parum ho- norifice de eo ſenſerunt: velde eius obitu in ſinu gau- dent, aut forte etiam tripudiant.
Q Ax Principis & quidem Flectoris filius fue- rit noſter Heros: nihil attinet dicere: Ilud enim eſſet SoEM monſtrare:Patris certe Electoris Illuſtriſſimi obſeruantiſſimus ſemper fuit: eiq; morienti adfuit, & lumina clauſit: educatus aliãs in prima adoleſcentia
quem.

oK pVRRBRIs D. Toss. 7 Euſeb. lib. 1.
quemadmodũ Moſes & Conſtantinus Magnus in ty· tannorum & perſequutorum Fccleſiæ aulis: in quibus tamẽ puniendis illi poſftea (inquit Fuſebius Deo ferui- ucrunt. Mam cum illuſtriſſimus noſter princeps adhuc puer Puci Lotharingiæ Carolo adiũgeretur: is vero in Ducis Caſi⸗ auam Regis Galliarũ Heprici Il. abduceretur: Söplit 1 res annos cum Lotharingico Duce inilla aula exegit: vnde tandem a patre recens ßlectore reuocatus, Reli- gionis reformatæ primũ guſtum in hac Eccleſia hauſit: & ua ciuilnate ac affabilitatead quam a natura factus erat, vicinorum omnium Principum gratiam ſibi fa- cile conciliabat:parentem auteim ſereniſſimum, quem omnis ſinceræ pietatis viuum exemplar eſſe videbat, tantopere reuerebatur, vt anno 66 in Auguſtanis Co- mitiis coram Imperij ordinibus, Sacrorum B bliorum volumen, ſquibus armis pius Elector tunc contra ob- trectatores nitebatur) Dux Caſimirus/tanquam ſacer armiger parenti prætulerit. Quæ pietas erga patrem⸗ ingenuitas & alacritas præclaram iam tum ſpem de iMugtri adoleſcente in multorum pectoribus excita- uit, & vel hoſtibus ipſis admirabilis ac formidoloſa fuit. Cum porro anno 6. in Gallia denuo exardeſceret k inſtauraretur bellum contra Euangelicos: & agno- ſceret pius Flector F̃ R IDERILcCVS quid poſtulet vohehia ſanctorum: agnoſceretque idem ſapientiſſi- mus princeps, perniciem eſſe iuniotum principum, ſy
. * 2 rima Du⸗ domi in otio & luxu torpeſcant: ſub ipſum anni 5ð. ci Eaſimi- initium Ducem 1 0 B 4 MMEM C A51M I riexpedr⸗ kvM filium, Copiarum ductorem eſſe voluit: & 10 lneuntis ætatis ac roboris primitias Fccleſiæ Ghri- ſi conſectare: adiunẽtis ei ex primaria nobilitats

5 1N 10. C ASIMIRVM PAL⸗ ſummis viris, & prudentiſſimis Conſiliariis, qui illius ætatis conſilia & adtiones temperarent. Dici certe non poteſt, quantopere talis princeps, in illo ipſo ætatis fio- re, in Gallia educatus, Gallicum idioma egregie ſonãs, ciuilis, humanus, vniuerſæ nobilitati, & nominatim Ludouico Borbonio, principi Condeo, qui cum ma- gno Galliæ Amiralio & magna parte exercitus in Lo- tharingiam vſque eius Celſitudini obuiam proceſſe- rat, carũs & acceptus fuerit. Et nonne hoc, Auditores, memorabile eſt, quod nullus hoſtium in Gallia aut ali- pi exercitum, cuius Leo ille ductor fuit, laceſſere vn- quam eſt auſus? Ad pacis igitur conditiones adactis coniuratis in Gallia ante oppidum Carnutum, quod a Condeo & Caſimirianis militibus cingebatur, pa- trios lares cum integro & ſaluo exercitu repetiit no- ſter Heros: quem non ita multo poſt, anno nimirum 70.fulgentem gloriã & virtute, generum ſibi aſciſcere voluit potentiſſimus ille Saxoniæ Flector Auguſtus. Neque in Coniugio tamenſvt ſæpe fieri ſolet) languori 4 inertiæ ſe tradidit cordatiſſimus princeps, qui ſe ad magnæ virtutis opus, magnoſque labores natum & fa- Rum eſſe ſentiebat. Patris optimi ille latus ſæpc clau- dere: grauibus ſæpe deliberationibus & gonſiliis inter- eſſe, & rationem gubernandi addiſcere ſolebat: Lau- treæ in Palatinatus finibus verſus Occidentem, quaſi Limitanens dux, qui pro patria in excubiis eſſet, ab Illu- ſttiſſimo Flectore collocatus. Hĩc vero, Auditoresan
xſælmus z6 præteream, qua occaſione Pſalmum illum 86. cuius
De initium eſt, Inclina Iehoua aurem tuam &c. (quo me-
miniſtis eius Celſitudinem peculiariter delectatã) ſibi quaſi proprium delegerit? Cum anno 74 verente & ate in grauiſſimam pleuritidem incidiſet, & viresita proſtratæ
—. — — — —
——

OR. FVNEBRIS D. TOSS. 5
Jroſtratæ eſſent, vt plane deplorata eius valetudo vi- Aeretur: factum eſt, vt a milit ibus aliquot ſclopetariis Gallu quos tunc in area arcis in præſidio habebat, gal. co idiomate cantillaretur ille Pſalmus: quo cantuita Kubito affectus & recreatus fuit pius princeps, vt ad o- Ktium cubiculi aliquoties cantum illum repeti volue- mr ac diuinitus pſalmum illum militibus ſuggeſtum, anquamæd illud tempus appoſitiſſimum ſibi perſua- IErit, & poſtea velut proprium ac vere aMEluaucy pla!l- mum ſibi vindicauerit. lpſe potto priſtinæ valetudini reſtitutus, vt nullum ynquam laborem, nullum periculum patriæ & Eecle- thæ denegauit: cum anno . magni motus rurſus in Gallia excitati eſſent propter Alenconij Principis ſe- oceſonem ex aula: & eo rempore Heidelbergæ exula- nent Henricus Borbonius, Condeus princepe, Ludoui. cißiliue, Vicedominus Carnutenſis, Toreus Conneſta.
Altera DPu cis Caſimi- ri in Galliã expeditio.
twlijdlius, alitique complures, quiad hunc portũ, nem-
pe ad Flectoris Palatini pietatem & fidem, ſemper cõ. fugiobant: ſub finem Nouembris alteram expeditionẽ cuſpiciis parentis in Galliam ſuſcepit? vbi ſecundo pa- eis mediator extitit: dum hoſtes quibuſuis conditioni- Sus cum eius Celſitudine tranſigere malebant, quam manus conſerere. Sa luus itaque & haud ſane inglorius um exercitu reuerſus menſeAuguſto patrem Flecto- vem mirifice exhilarauit · qui valetudinem ſuam incli. nuri præſentiens (obiit enim duobus poſt filij reditum wenſibus) ſuauius ſe moriturum putabat, ſi in filijca- ſſſimi & obedientiſſimi complexu, ſicut fad um eſt, nimam exhalaret. Et memini, Auditores, (rem geſtã nrro) cum pium principem parentis optimi obitum von ſine magnis gemitibus lugentem conſolarer; & B

o IN ITO. CASIMIRVM PAK.
Mucis Ca- ſimiri Sym bolum.
v
hortarervt potius illum zelum, illum inuictum beati p parentis animum indueret: eiuſque veſtigiis inſiſtens; alterum Fcc lefiarum patronum nobis repræſentaren: ß reſpondiſſe? Se quidemn ad rem tantam perficiendam . valde infirmum: jed Deum, per quem omnia poſſu- p mus, ſcdulo inuocaturum, & per eius gratiam officio ʒ non defuturum. Et quia multos ſiniſtros de ſua Celſit. rumores a male feriatis hominibus ſpargi audicbat: ac ſReligionem in gratiam parentis tantum amplexus eſſet. & ſe in poſterum vcl ad coniugis/ vel ad aliorum nutum & voluntatem accommodaturus, ac denique⸗ tanto oneri, totqʒ tentationibus par nõfuturus: Hsvt occutreret & ſuam veluti fidem Eccleſiæ obſtringe. ret: parentis religioſiſimi luculemam Coufeſonem ex Teſtamento deſcribi, & cum ſolenni teſtificatione de eãdem fide edi curauit: prærerea eoipſo tempore inter varia ſymbola, quæ eius Celſitu dini proponeban- tur: ilud consTxRTERErsrncEREdclegin quod duobus illis Aduerblis de duapus perneceſſaris virtutibus ſe commonefieri intelligebat. Quidenim eſt Conſtantia ſine ſinceritate animi vel doctrinæ, niß hypocriſis aut pertinacia Qaid ſinccræ doctrinæ co gnitio iuuat, niſi eam conſtautia firmet & coronet?
Nec certe inãnis fuit illa principis poiliciratione jrrita eiuſdem ipes in Dominum Deum exercituum6. Nam quis non mitetur eum principem, qui nec boni literis tinctue, nec puer in Eecleſię ſinu educatus fuerat 6 qui vix primam adolſcentiam eꝑteſſus in caſtris inrer n milites verſatus eſt:zuð meminimus domi ſua habuſſe obſtacula: foris iot principes tot Monarchas ſuis inſt tutis aduerſantes:cuius Regoexiguis erat circumſeri
ytauerminis:xeditus nõ ita ampli: cuius natura plus aq

OR. FVNEBRIS. D. Foss. * enitatem, facilitatẽ. & nimiam aliquando abiectionẽ,
uam ad terrificã aliquam ferociam propendebatcs S „ — . 5 ⸗ 1T1 Tes Fartim conatũ, partim præſtitiſſe tantas: quæ ſi maxi- n
ume cõmunibusomnium Euangelicorum principũ au- Piciis tentatæ & factæ fuiſſent, ponderoſæ ſatis & di ffi- vciles erant. Orbatus ille ſereniſſimo parentc, & omnib. pene aliis prelidiis Eecleſias Ga licas& Belgicas cõſilio && ope iuuit: & ne in ſuis expeditionibus in Galã rcbus Priuatis ſtuduiſſe videretur vbi primũ Regem Galliæ Puangelicis fidem non ſeruare intellexit, omna emo. lumenta & honores a Rege oblatos reſignauit: inter glia vſumfructum Stampiani Ducatus: & Comita tus Mhaſteautiery: nec non prafecturam 100. cataphra- Aotum: præter aliasaliquot arces, quæ ipſi oppigno- mntæ fuerant: Condco principi, Hentico Borbonio ſe- undũ exulanti, Kupefortio equiti aurato, & aliis He- woibus Gallis Francotalij hoſpitium dedit. Eum Caſti. ioneus inſignisfleros, Lauallius, Britanniæ Regulus: um Bilionei fratres, eum Reginæ Angliæ legati, cum oloni Neuſtadij & Lautreæ & inuiſere, & de reb. gra- iiſſimis conſulere voluẽre. In Belgium rogatus abor-
geſtæ.
nibus anno 7s. exercitum duxit, cui hoſtes ſemper Tertia Du- verga obuertẽre: & res proculdubio maiores ac
ildiores praſtiturus crat, ſ illo organo alijrecte vſi fu- ent & debita adminicula ſuppeditaſſent. Scholam il- illuſtrem & omnibus ſectis noſtri temporis maxime hormidabilem aperuit: ma gniſque ſumptibus Neuſta- jloco opportuniſſimo vna cum celebri typographia ir quam Scholam meminimus viſere voluiſſe & ugnos heroas, principes viros, & Comites/nomina- imn Bilioneos Duces, Comitesa Marca: quos in ipſo uda gogio lectiones audire ibi nontæduit. Viſerunt B 2
ri expedi- tio.

Sicero in
Lælio.
nN 1M IO. CASIMIRVM PAL.
etiam illam Scholam & Fccleſiam clariſſ & præſtan tiſſimi viri D. Chriſtophorus Trecius Polonus: Paniel Rogerius Anglus: ex Belgio A ldegondus: & vene an- dus ſenex, & de Scholis vniuerſis optime meritus D. Sturmius:vt innumeros alios prætermittã. Anno vero 3ʒ. quantum apud illũ noſtrum principem/ Deus bone ſolatij & præſidij inuenit Colonienſis Electot Gebhar. dus Quoties ſe illum præ multis aliis vere fratrẽ Chri-
ſtianum agnouiſſe prædicauit ? memor nimirum eius
quod Tarquinius ille dicere ſolebat ſe vunc cum exu ℳ
ſet intellevſe, quorfdos amicos habuiſſet, quo̊ inſdos c
neutris grariã referre poſſet. Cætetum reticere non poſ· SEaſmi ſum, quid pauſo ante expeditionem Colonienſem I
ri expedi- io ·
luſtriſſimus princeps Caſimirus laudatiſſimæ memo riæ cuidã refponderit: monenti nimis grande & auda eſſe inceptum, vnũ principem in ſe ſuſcipere, quod ha- cenus ab omnibus ordinibus Euangelicis obtineri non otuerit: vt videlicet Collegiatis illis Eccleſis, & Ec- cleſiaſticis libertas Religionis & Coniugij relinquere- tur, & in Flectorali ac Eccleſiaſtica dignitate tolerate tur cõiugatus ac Euangelicus: C uiſinquã)in hanc feu ſententiam eius Celſitudinẽ reſpondentem audiui A qui in magnis etiam voluiſſe multum eſt: pulcrumque mori ſuccurrit in armis: modo patriæ meæ, & fratri ac amico Gebhardo fidem datam probem, & meo exem- plo alios ad id perficiendum extimulem, quod ego pio zelo fuero conatus. Et eum profecto, Auditores, ab o- mnibus pene ſociis deſertum, & dum aliis ſuc currere
vueis Calt volebat, ſeipſum in ſummum diſcrimen adducentem? mir voca Peus Opt. Max reſpicere, & remunerari viſus eſt:quan-
tio ad Ele- Gtoratus
do ipſum ex bellicis tumultib. circa Coloniam ereptũ
adminiſtta ad Plectoratus gubernacula in patriam vocauit & re-
niongm.
duxi

Ok. rvNEBRIS p. Toss. „
duxit: cui Adminiſtrationi & muneri vbi primũ eum præfici voluit omnipotens: nihil ille prius habuit, quã vt commiſſum ſuæ fidei & tutelæ pupillum, jlluſtriſſi- mum & clementiſſimum noſtrum principem Electo- emFRIpERIcCVM Iv. quam optime in pietatis in- primis doctrina inſtitui curaret: & vt remotis rabulis, quos certe (vt acta teſtantur) non propter eorũ Agen- dam, ſed propter conuicia, calumnias& tribunicias cõ ciones, & quod omnia moderata conſilia auerſaren- tur, pręter ſuum inſtitutum exautorare coactus eſt, ta les ſufficeret miniſtros & Doctores, qui aures auditorũ non maledictis & prodigioſis dogmatibus, ſed doctri- na Fidei & Pœnitentiæ, piiſque ex verbo Dei deſumtis cohortationib. implerent. Quoties bonus ille princeps in Conclaui, in Cancellaria, in publica diſputatione, in concionibus importunorum illo:ũ hominum, qui omnem religionem in eo verſari putabant, ſi quis acer- biſſima quæq; conuicia in eos quos Caluiniſtas vocãt, id eſt,proprie loquẽdo, inOrthodoxos eiaculetur, inſul. ſas & maledicas voces audiuit: quoties eos ctiam corã clementiſſimis verbis ad moderationem, aàd ſtudiũ pa- cis ad rationes noſtras audiendas inuitauit, &c ohorta- tus eſtẽ Quantum labotauit in claris & moderatis viris ex variis prouinciis huc euocandis? Quantum illi cor- difuit, vt Miniftri in Palatinatu officium facerent, rede ſecantes verbum veritatis, & auditoribus bono cxemplo ptæeuntes? Qot in hunc finem viſitationes inſtituit? Quantopere, Deus bone, de jubditis ſollici- tus erat, vt illi in docttina Veritatis depoſitis præiu- diciis proficerent? Quam aſſidaus & quam attentus fuit ante biennmũ in Curia, quando vna cum Illuſtriſſi- mo nepoꝛe ciuium grauamina audiuit, eoſqʒ paterne moneri & erudiri curauit? Quoties laudabiles aliquot B 3

1
Collegium Caſimira- Aum.
14 1N IO. C ASLMIRVM PAL.
& ad honeſtam diſciplinam facientes Ordinationes Parentis & fratris laudatiſsimæ meimoriæ Electorum Promulgari, renouari, inculcari curauit? Et licet belli. cis cõſiliis æpe implicatus fuit /nam cius præcipue au. ſpic iis bis hoc quadtiennio exercitus in Galliã ductu9 & linguæ Latinæ ſquod ſæpe deplorate ſolebat) gnarus non erat: nouit ta men Academia noſtra, quantopere colloquiis & conſuetudine profeſſorum ſit delecta-
tus: quam non grauate inpublico Auditorio tum ſo. lenni illi Diſputationi Euchariſticæ anno 8ʒ. habitæ in- terfuerit, tum Orationes aliquot audiuerit: quanta munificentia Collegium illud ſplendidiſsimum (quod de eius Celſitud. nomine Caſimiranum vocatur) ex- trui curauerit. Nec puto vllum ex Profeſſoribus aut il- lius Collegij alumnis hoc loco a lacrymis ſibi tempe- rare poſſc, ſi memoria repetant Calendas Decembres anni ſuperioris: quibus eius Celſitudo Academiam in noui illius & ſplendidi Collegijpoſſeſsionem, alumnos in eiuſdem vſum clementiſsme immiſit: & tũ per am- pliimum Dn. Cancellarium, tum propria voce & be· nigniſimis ſermonibus omnem fauorem Academiæ,
& illi Collegio, cuius tunc encænia præſente etiam &
actum illum cohoneſtante Illuſtriſsimo principe Fri-
derico, Domino noſtro clementißimo, cclebrata ſunt, obtulit. O ſubitam &miſerandam orbitatem noſtram,
qui tam repente tanto principe, tam clemente & bene· fico patronoorbati ſumus. Illius vulneris acerbitatem tertiã die potius quam primã ſentiemus: Illud vulns, quod Reipub. quod Eccleſiæ impreſſum eſt, tua ſola pietas, tua conſtantia, Friderice Fledtor, ſanabit. Nos heu miſeri mortales bona noſtra non niſi amiffa intel- ligimus. Nec omnia ego bona, quæ per illũ principem contim

oOoR FVNEBRIS D. Toss. 7
contingebant, enumeraui: decerpſi illuſtriora quædã,
aut delibaui potius: nam & aliud eſt Hiſtoriam, aliud
Orationem ſcribere. Nulla Palatinatum lues inuaſit:
nulla memorabilis annonę caritas: nulla bellicaaliãue
publica calamitas toto hoc odennio, quo ad Plectora-
tus gubernacula ſedit, nos affecit, multo minus con.
fecit. Et tamen, Auditores, facile obtredtatores inuenit
hominum virtus: & male de bonis prineipibus loquũ-
tur multij ſed mali· Malis autem diſplicere laudari eſt:
& male de nobis loquuntur, qui bene loqui neſciunt.
Fuit illius quidem mors multis im prouiſa: & obitum nẽde mor-
Electoris Saxoniæ laudatiſimæ memoriæ ſtatim con- te ſubita & . . eeuentu
ſequuta eſt qui Elector in pſo flore ætatis, & tunc cum qui non
Becleſiis benefacere inciperet, vt de Jouiano ſcribit femper re-
Theodoretus, a nohis auulſus eſt. Cæterum, vt rette
monet Seneca ad Gahonem de remediis fortuitoruw, cipum
Quicunque ad cxt remum ſui termini venit „ſenex mo
ritur· Non enim refert, quæ ſit hominisætas, ſed quæ ſit
meta: & ſa pe ſinquit Auguſtinuc) vocantur antetem-
pus boni ne vcxentura mais. Nec ideo infelices ma.
gni ill principes iudicandi ſunt, quod non ſempero-
ptatis & conatibus corum reſpondit euenius: ſiquidẽ,
vt præc lare idem Auguſtinus libro 5. de Ciuitate Pei
eab. mohet: Nos Chriſtianes principes non idco
felices dicimus, quod veldin imperarint, velimperan-
tes filos reliquerint, vel hoſtes omnes Reipub. domu-
orint: vel inimicos ciues aduerſus ſe infurgentes & ea-
uere & opprimere potuerint: Hac & alia vitæ huius
ærumnoſe velmunera, vel ſolatia, quidam erĩam cuł
rores demonum accepetunt: Sed felices dicimus, R
iultiuſta imperarint⸗ſi ſe homines eſſe meminermt &
iuterobſequia honorantium & humiliter falutanium
*

1 IN IO. CASIMIRVM PAL⸗ non ſe extulerint, ſi poteſtatem ſuam ad Dei culium dilatandum famularifecerint.
lnterim, Auditores, infitias ire nolo, verum eſſe il- lud Plutarchi in vita Demettij: MA 6 NAs & excel- lẽtes naturas, vt magnas virtutes, ſic magna vitia ferre ſolere. Veriſſimum illud quoque, multis eſſe diffici-
Kui eriã lius, qu od & in noſtro principe, & in magno illo Ludo-
uico Borbonio obſeruatum eſt, proſperam, quam ad-
tibus natu- 2 3
n. uerſam ferte fortunam. Dolendum præterea ſummos ſæpe principes (in Germania præſertim) Neſtoreis an- nis dignos, vitam per ſe breuem intemperantiã, quam Fernelius Medicorum mutricem vocat, facere breuio- rem. Maior pars mortalium (inquit Seneca) de vitæ breuitate conqueritur. Atqui non exiguum temporis habemus: ſed multum perdimus: non inopes vitæ, ſed prodigi ſumus per luxum & negligentiam: quemad- modum ampliſſimæ opes ſi ad prodigos perueniant, facile diſſipantur.
Sed hic, Deus bone, quantum ſæpenumero ab iis peccatur, qui principum aures & animos oblident: qui vel blanditiis & aſſentationibus principes quaſi lento veneno inficiunt, vel dmsiæ erga bonos eorum animis initillant : vel ipſieos ad ma la conſilia & turpia facta in- ſtigant Nec immerito olim dixit quidã, vel hoc nomi- ne miſeriores eſſe principes cæteris hominib. quod ra- roveritatem eis audire contingat. Quare idautem? Quia veritas odium parit: obſequiũ principes demul-
vræclarum cct. Mihi vero illud Ambroſij ad Theodoſium ſemper valde placuit: Neque imperiale eſt libertatem dicen- di negare: neque ſacerdotale, quod non ſentiat, dicere. Nihil in Sacerdote tam periculoſum apud Deum, ram turpe apud homines, quã quod ſentiat, non libere de- nunciare. Cæterum,

5 —
—
AK FVNEBRLS D TO55. 7
Oterum, Auditores, video vos a me expectare, iſnam exitus fuerit illuſtriſſimi illius principis. Non ii certe plane improuiſa, ſed optata & expectata mors fuit. Nam poſt triſtem illum inprimis nuncium it obitu Flectoris Saxoniæ, cum quo arctiſſi ma ei ne- eſſirudo & fraternitas intercedebat, ſæpe ab eius Celitud. (ſicut a nonnullis domeſticis & aliis mihi eſt citatum) exauditæ ſunt hæ voces Cupio & egodiſ- tolai, & eſſe cum Chriſto: Quid ego morer in terris ilutius, cum is ſubductus ſit, quo ſocio fidiſſimo & vootentiſſimo Eccleſiæ & patriæ laboranti ſuccurrere oteram? Polor ingens capitis pene ſine intermiſſione votis his quinq; menſibus eum exercebat. Variæ curæ B quidem grauiſſimæ pectus eius toto hoc triennio xederãt. Ideode deponenda ſarcina Adminiſtratio- iis, & de reditu in ſuam dicionem, & multum cogita- kut, & quotidie ſermocinabatur. Nam & lcorum mu- nio morlu lunga vuil ei, inquit Plinius lib. ⁊8. Sed uum Deus in longe beatiorem locum traducere con- iutuerat, in quo ab omnibus huius vitæ ærumnis reſpi- vret: & venit fortaſſis ineluctabile tempus, quo Paja. inatus ingratitudinem vlciſci decreuit iuſtiſſimus ille ſe Pux Ca- ſinden. Poſteaquam igitur illuſtriſimus noſter prin. mirus prę oeps die Natali Domini ſacram Communionem a ſuis Fꝰtn vomeſticis Goncionatoribus proculdubio bene præ- ratus, acceſsiſſet, & tum in arce mane, tum a pran- ão in ciuitate, atqʒ etiam Calendis lanuarij, quas licet Rletudinarius cum aliqua hilarita te exegit, Goncioni cræ interfuiſſet: toto triduo ante mortem grauius ugrotare: pridie autem mortis apoplectico paroxy- mo percelli cepit: paulo poſt quam hæc verba cx pſal. S pronũciaſſet, Domine ne in furore uo arguæs merlic in
C

18 1N fFO. CASTMFHKVM PAL⸗ loctum compoſitus, die Epiphaniæ, ſexta huius men- ſ, quæ dilectiß. cius & vnicæ filiæ Dorotheæ illuſtriſ- ſimæ virgini natalis erat, ipſi vero emortualis fuit, pau- lo poſt quintum matutinam in Flectorali cubiculo pla- cide obdormiuit in conſpectu & complexu cariſsimi nepotis, illuſtrisimi noſtri Electoris, & ſororis inclytæ viduæ: beatior hoc nomine magnis illis Heroibus & belli ducibus, Ludouico Borbonio, Caſparo Coli- gnio Gajliæ Amiralio, VVilhelmo prineipe Auraico, & ipſo Duce Chriſtophoro fratte, & aliis qui no- ſtra memotia violenta morte oppreſsi fuerunt. VERVM, Auditores vercor ne vngues adferam on dolori veltro, ſi in illo funebri & lugubri argumento conſolat. jmmoter diutius. Præſtat igitur, vt ad alteram partem hius Orationis me conferam, & malagmata quæram communi dolori. Video video quid vos, quid nos o- mnes, quid omnes bonos in omnib. Europæ prouinciis angat & ſollicitet; Anceps & lubricum omnium re- rum nouarum principium: Status vbique perturbatiſ- ſimus & dubius: conſpiratio Philiſtæorum & Idumæo- rum contra Iſraclitas: Illuſtriſoimi noſtri Electoris æ- tas. Eſto autem abyſſum malorum inclamare abyſ- ſum: & omnes Deifluctus & vndas fuper nos tranſire, vt loquitur Pauid Pfal 42. Gur veto nonillud quoque eiuſdem pſalmivſurpemus? Quddeiicis e anima meat & qud perſtrepi⸗ in ne? Syera mn Deo: nam adhu cele- hraturu ſum ſalutes quas Vaciet coram me. Terra, inquit pul73 alibi Pfaltes, contremiſti, e inale eium Sedego, inquit Iehoua, cvlumma eius ſymcſaſtento Cur non illam ræclaram confeſsionem vſurpemus, quæ extat Mi- chæ 7. Ego reſpirium ad Dyminum Denm meum C præſt 9- lalor Denm ſalutis mex: Evandien m¶ Deun miu ne luteri imimica
—

OR. FVNEBRIS D. TOss. 15
inimica mea Ae me: Sj cecidi, ſrgam ſedeo in tenelr⸗
lehona illuceſcet mulu indignatuomem lehonæ feram, uia
percuu in eum vſyuedum dicepret cauſam mcam, E in In.
tem me educat: ac reſpiciam immico meos, ui numnc mulu Acunt, Vli ei Jehua Deus tuug⸗ operentur pudure, c eb videlumt oculi mei cunculcatiom Vuturos, V lutum platea.
rum. Vt igitur monet B. Qyprianus libro de Mortalita-
te: Funebris & triſtis auulſio excedentium ex his terris
non ſit tibi offendiculum: ſed exercitium, & prolium:
non debilitet aut frãngat Chriſtiam Fidem: ſed oſten-
dat in lucta virturem: Conflictatio & conſtantia inad.
uerſis, perfectio eſt virtutis. Nonne is viuit & regnat in
cælis quem Peus conſtituit caput Focleſiæ, & qui quo-
tidie inimicos ſuos ponit ſcabellum pedum ſuorum?
An breuior facta eſt Dei manus & omnipotentia? an
non ille & per media & ſine mediis, & per media con-
traria ſuis opitulari ſoletꝰ Si conſtantes & concordes e-
rimus ſi ad Deum noſtrum reuertemur, nunquam
certe euertemur: Ft vtcunque res cadant, quemadmo Cicer a dum bos armenta, ſic viri cordati bonos & orthodo- Atticum. os ſemper ſequentur, etiamſi ruant. Iuuenem nobis . Deus dedit principem, ſed Fidei virtute vetera num, vt
de Electore
de Valentiniano ſcribit B. Ambroſius. Quam multi Friderico ſunt heuætate grandes, fenſu pueri qui non tam regũt, quam ſeruiunt ſuis mancipiis & voluptatibus. Magni cquide m principes a nobis receſſerunt, Fridcricus pius, Flectorʒ ſummus princeps Ludouicus Plector lohan- nes Caſimirus, Eledoratus Adminiſtrator fortiſi- mus ſed non toti receſſerunt: reliquerunt nobis nepo- tem & filium, qui aui Friderici inuidtam in vera pieta- re patientiam: parentis illuſtriſsimi Ludonic Eiccto-
ris religioſam munificentiam: patruiCaſimiricomem
—

20 1N IO. C ASLMFRVM PAL. fortitudinem imitaridecreuit: ſurqʒ virtutis & pieta- tis vatia quotidie dat fpecimina: dum non cum lecu- ritate & præ ſumtione, vcrum cum lacrymis & preci- bus ad Peum, id volentibus lmperij ſtatutic, ddudum optante patruoidſtatucate auguſio coniil. o & Palati- natus proceribu?ad hanc dignitatem Electoralem an- noxtatis 1s acccſʒit: pto cuius falute & incolumitate exaudire mihi iam videor piorum omnium gemitus per Germaniam, Gallian Belgium, Angliam, plam-
e Heſperiam.
Nec ſunt audiendæ eorum voces, qui eum a patris parentis religione defeciſſc clamabunt, & ad mllam reuocan- reicione dum eſſe contendent. Non enicuero detecit a reli- detecerit· gione parentis optimi: cuius religio ſcriptis Prophe- ticis & Apoſtolic is nitebatur: qui dum vixitnon in Martinum aut lacobum, ſed in Chriſtum credidit, & in eius inuocatione expirauit. Illam in Chriſtum Fi- dem, idem ſymbolum, eadem Fidei fundamenta illu- ſtriſsimus noſterElector cõſtãter tuetur. Arrianos Ne⸗ ſtorianos, Futychianos, Anabaptiſticos futores dete- ſtatus eſt pater: deteſtatur & toto corde filius: & in Schola, in Eccleſia ſolide refutari curat. Sacramenta- rios errores, quorum ſunt duo genera: corum qui ex Sacramentis Idola faciunt, & ſigna vt rem ſignãtam venerantur, nec Sacramentales locutiones agnoſcunt: Item eorum qui pro nudis ſignis ea habent/ deteſta- tus eſt pater: dete ſtatur & filius. Progrediat longius. Caluiniſmum & Zuinglianiſmum deteſtabatur pa- ter: deteſtaretur & filius: ſi tals eſſet Chimæra, qua- lem rabulæ Vbiquitarij & Flaccianifingunt: ſi ſcilicet vel veritas verborum Chriſti, vel eius Omnipotentia,
vel omnis Chriſti in terris præſentia negaretur. Sed

OR. FVNEBRIS D. TO3S. 1
ged hoc nomine beatior eſt filius patre, quod noſter Plector verc agnoait & deprchendit ſub nomine Cal- uinilmi deformariab irrequietis & ambitioſis nonnul- ls DoAorculis per Germaniam veritatem Religionis Catholicæ Orthodoxæ, pro qua tot martyres fangui- nem fudetunt: quod iptum procul dubio agnouiflet opiimus Elector Ludou cus, ſi eum Deus diutius ſu-
erelle voluiſſet: quemadmodũ illã fraudem agnoſce- re ante mortem ceperũt potentiisimi duo Saxoniæ F lectores, pater Auguſtus, & filius inpriwis Chriſtia- nus, magnanimus & magni iudicij princeps, laude & nemoria ſempiterna dignilsimus. Doctoris Lutheri aurea ſcripta non minoris facit nofter Elector, quam patet laudatiſsimus: ſed illos merito pro ſtolidis ha- bet, qui ſputum Lutheri, quo in iracundia Heluetiæ Theologos aperſit, pro nectare habent: eius excre- menta, quæ illialiquando vt homini exciderunt, tan- quam aurum & gemmas exoſculantur.
Bono igitur animo eſto, FRIPERIcE 1Mluſtrißsi- me princeps Flector⸗ & ad tuam quoq; Celſitudinem illam Peiad 1 o svxM commonefactionem pertine- Aeric uu re ſtatuito: Auemadmodum ficum MO SE ero ecuu
Pro eius non deſeram te, nehue derelinquan⸗ 1e. Conffrmare⸗ & for· Cel⸗ vin eſto Vr ſudiſt acias ſeeumdum lege rli præſtriptæa net ycceda ab eiß dextrorſim aut ſiniſtrorſum: v prohere ralu omnta euemiant. N expaueſtito neque conſterna or- Juia fecum eſt 1 ERHOVA Du tuus ubcunqut iuer. Nos vero omnes ¶quod nominatim de noſtra Acade- mia ſpondeo)tuam iuuentutem non ſolum nona ſper- nabimur, ſed venerabimur potius: & Deum illum Opt. Max. per quem regnam, & cuius nomineius red- dunt Principes tertæ, qui etiam in ore infantiũm ma-
C 3

— —,— — ——— —————
11 IN IO. GASIMIRVM PAL.
gnitudinem ſui roboris non minus exerit, quam in do- mandis inimicis ſuis, ardentibus votis indeinenter precabimur, vt T. C. animi & corporis vires ad tam arduum munus ſufficientes, conſtantiam inuttam, conũilia falutaria,/ felicem denique ac diuturnam gu-
bernationem, gloriam atque laudem apud omnes bo- nos largiatur. Amen.
Dx
PSAL MVS LXXXVI.
QVI E T 1 LLVSTRISSILMoO PRIMcIpI xET D.
10 H 4A N NI E 5 HODIE A DHVC A4A NO BIS RPEE
Patur/ vt contra tot potentes hoſtes ſuſtenter Deus Eccle- ſiam, & nominatim illuſtriſſimum noſtrum Electore m,
nec ſinat eum vnquam ylla periculorum magnitudine frangi.
B.
7 AvRREM Deus præbe roganti⸗
Aud miſerum c inopem precuntem „Hanc animulam Deus zure,
Meritis Tulu tu⸗ Vcratam: Seruaro ſerumlum jumnt vunm, ng Prorſis als e Pendulum.
5 Tu me Deut mnſtrare rotæs Voce⸗ dienque clamitamtem.
4 Jolar⸗

„ olare ſerunlim repand Cum corde manibus eiulanem.
Vhique in tuo Deus benino, Mente tota Vpplicem
5 peus ⸗ uum nummen colentes Keſpitere clemens aſuete Audi rogantem, dudi precantem.
7 Nam quem miſer alium inuocarim? Ergo Clamantem audiaꝰ.
S Deon Vn eße demus illa Quæ numina fabricantprofani, Qn ſe parem tibu iactutabit? Quu ila tilupotente geſta AMequeturdevtera?
Eygo vniuerſi quorquot orbus Columt ſatia populi potcht e Quontu Deus manu creaſti,
Te reueriti colen tibique Gloriaum caneunt, Deus.
70 O magne magMbrum⸗ patrator
Operum vne fuc ipſe vt vuarum Peritus incedam tuarum, ⸗ Tenaxque recꝰ cord⸗ nuſyuam Huctuamte ꝛe colam.
T2 Te corde tunc celebrabo tuto Domine Deus mi: &· vſyue ſanum Tunm canam nomen beatu:
N Pnitate nempe tua ſepulori Ex ecu inſimò erutus.
2

Conſja robore turba multo Necis auidi meæ feruntur, Tui, Juod omnes intuetur, Negligentes numinis.
At vu Domint Deus es lenignu. Fatentium haud er reorum Iudex, adacres tardus ira. Clementiæ plenus, datæque
Velſemelfdei tenax.
7 Tu me ergo clemens intulne, Tuſtruulum fulti ruentem, Tuvernulæ fer opem roganti,
I7 Tu heneuoli mihfauoris Ede ſigna cœlitun.
Infeſtus vt qui me laceßit Meum in caput iuratus hoſtin, Fauere re milu cunſticatus, Infamis abscedat, rubore Tindus bra luridꝰ.
66
S 2 6
— S —