— Ng0 Liber Biblioth. Gieſſenæ veteris Kepoiit. ꝙ. Num. /22 br⸗ er Orx . 2, HMnic⸗ A⸗ on 3. Z 3 Je Mo. E. I e ℳ 37 N. Pra o. Cx „ —. Ca . Pra 7 Eræ: 2 IeAl. F. Lom i4. i. 1o. ze Aune. qæ⸗⸗ . 0 K 4 710 D E FRID EF 1c0O e HBOL O6 0 c O NE 3 ſtantiſsimo, & primo Thu- S ringorum Fuangeli- 6 a . c82 —4⁵ 68 SNTON NIO PRo30, 62 S. Theologiæ Doctore, Pa- c05 W ſtore, & Superintendente F generali, 6 c82 8 „ ² 3 6 SM4CALD eh RIcI nvcovv BPFIGIES D. FRIDER E K — — — § S S = = S — S —, S S — ſ — SEl — — — — — — 2 5 * S — 2 . — S — — — — — — S — = M N (W KBEVPRE N SS e R 1 55 IM S E DOCTLISSLRMIS Viris, D. IOhanni VVolferamo, Paſtori Eccleſiæ Gothanæ, & reliquarum in eadem diœceſi Su⸗ perintendenti vigilantiſsimo: Symmiſtis etiam eius in ea: dem Eccleſia Euangelium leſu Chriſti purè & incorruptè docentibus: nec non cæteris Paſtoribus prouinciali⸗ bus, ſingulis & vniuerſis, ad xænc it Go⸗ thanam pertinentibus: Dominis, amicis, & fratribus in Chri- ſto plurimum colendis, 5 uomodo Chriſtu Jaluator noſter, a nimaduertens miſeram plebeculam in Iudæa E Galilæa magno audiendi Euangelii deſidorio fa- grare, prater duodecim Apoſtolos etiam ſeptua- inta iſe ipulos delegerit, quo binos miſorit, at- que Euangelium pradicare miraculaq edere-⸗ iuſerit. Magnuu emim ils hominum numerius⸗ tanquam meßßu matura, per Euangeliiprædica- A2 tionem oria apud Lucam Euangeliſtam, 1 „. tionem in lorreum cœleſe coligendus erat, ſe magMa erat Adolium herariorum penuria, Jui vero Velo arderent, & ſolun Me⸗ gloriam atq br- clſia ſalutem quarerent. Phariſui eꝙ Jrihæ a neytebant ſuut corruptelis homines regno cœlo⸗ Vum u ſu ſunt qurebant, non Juc ſunt eſu Chriſi, ideoq non pro qperariu delilut ha⸗ beripoterant, Vod pro lupi rapatißmduu, mence- nariu turpſmz. In hac ludtuoſa Secleſia facie, crcpantibu praſidlus ggarum, nihil aliud qudm ſa⸗ vorumq maiorum E⸗ ſemiorum tra- dariunulæs humanitis excogitatas atq, innon- tau & dominantilus in ommilus Cathedris Eg⸗ hulhitan varien ſaperſituonilun, cœmmiſeratiune moten Princeps Paſtorum oſiu, hontatun diſci- M. o. Pulos ad oralinem: Nogate, imjuiens, Domi- u um mein, vt extrudat cperarios in meſoun ſ du Vcut enimouibu qpu of paßore, agricol⸗ nſſoribus infumentorum collechione: ita omni 0 Ecleſia nereſarium eſt mumißerium pradi- Prou. ⁊2 CAhdi Huangel. Vi enim non ehi hropletia, diſ Vhaturn populu, boc ef, iuxta verbum Hebræ- um Phil. 2. um yx para, dſcit, relellat, retrocedit, nutat. relalutur in impietatem Eſteleræ, & mana Ve quitur vute iſolutio. Reuerſs autem diſcipulu, &ꝙ cum Laudio pradicantilus ſucceſſum Euangelii, yſe etiam Pominu impulſu Ipiritus mapna latiti Viri- 1 tuali in amimo ſuo Vit perſuſiu. gratius aen . Deo patri cœleſli: Conpteor, inqjuit, ribi paley⸗ Ze . DVPomme cœli Eꝙ terræ, quod alſcondißti hec 4ſa ientilu eꝙprudentibun, E reuelaßi ed paru lu. Deus enim fduciam propriæ ſahientiæ, & meriorum ſuorum contemtum ferrẽ hon po⸗ teh: Non muſti ſapiemtes ſecundum carnel⸗ in- quit Apololu von multipotentes non multi no hiles ſod quæ VMulta ſunt mundi, elegi Deum, vt onfundat ſapiontes, E inßrma nundi elzgit Yeus, vt confundat fortia, & inobilin numndi c contemtilulia elegit Deun & ea quc non unt, vᷣt ea quæ aliquid ſunt, ohliteraret. Deinde ſcorſim conuerſpus ad diſepulos ait Beati oculi qjui vident quæ vos vidoti. Mico e⸗ nim volu qubd muiti Propbetæ & Reges volue- runt 1. Cor. 1. rumt videre quæ vos videtes, Cꝙ non vViderunt, S audire, quæ Auditæn, S non audierumnt. Prx- dcat ha verbæn Dominu felioutatem Ahſtolo rum E ſcipulorum, qubd Meßam etiam o- culu corporalilus vidorint, &ꝙ conciones eiu cq̃ ſolation plenißimas audiuerint. Vderunt autem Apoſloli, Eꝙ multi alii pii ac verẽ credontes, Chrißum in terri⸗ duplici mo⸗ do, corporali ſeu externo, dennde Virituali ſeu in- terno, per Vdem. Corporaliter viderumt Chri- natth. z. um aA lordanem in Baptaſmo, in monte Tha- Matth. 17. hor in tranhguratione, audiuerumt ex viuo eius LMcæ 9. 1ohan. . 0/E — vrha vitæ, ſapientiam illam⸗ alſcondi- au quam Vnu patrit attulit. Quin pſum⸗ Lucæ 24. Eliam manibus contrectauenumt, cum hſo ede- nunt Cꝙ hiberumt. Quo fuit ab initio, inqjuit eAhoſlolus &ꝙ Euangeliſta Johannes, Juod au- diuimus quod vudimus oculi noßtros, Juod per- Veximus, 6 manus noſtra contrectauerunt, Gc. Nec tantum Diſtipuli corporaliter vide- runt Chriſum, ſirut ſummi Pontißces, Han- , —— nat, Caiphas, Phariſai, Fribæ, Dilatue, Hero- des ſed acceſut etiam viſio interna, Facl⸗ oœulu Vdei, quomodo de diſcipuli dicitur: Et credide- Iohu. 2. runt in eum Diſtipuli eius. In ſtripti Lutheri Tom.4. len. aliuoties t mentio Petri, Juod poft aſtenſio lt in Mat. nemn Domini tam crebræas epuderit lacrymas, vt e 372.b. oculos lacrymit corroſes linteolo ſemper deterge- reſplitu jit· Interrogatuu cur dta Veret, & ocu⸗ los laderet, reſpondit· N non poſe 4 lacnmi hi temperare, Juotie⸗ recordetur ſuauißimæ liu onuerſationi cum Chriſto. Viritualiter ſine intern⸗ vſone Apoßoli viderunt Chriſtum, hoc ert, certiſmè credide- runt, ipſum ſt Dei viuenti Vium, Gꝗ mundo nattb. 16. promiſſimn Meßiam, jue Aunum Dei, Jui tollut Ioha. 1. 1 peccata mundi. Que vuſio facta inſde, ommum ſnmma Cꝙ maxim ef, Vne qua ſaluari nemo poteft, cuiu⸗ xemplum halemus iluſre in F- meone, cupiente dimitti in pace Quia, inuit, viderunt oculi mei ſalutars tuum. Et de qua Mo- minus: Beati qu non vident, & tamen crer Iolu ⁊0. dunt. Hoc Ioha. 8. oc modo ſirituali mimirum, ſanci etiam patres Prophetæ &⸗ Keges pii, epſ hac Apohlolo- vumfelicitale coyporalter Chrißum videntinm, Ju intuitiua notitia ſyuentii caruerunt, ihſum Vominum viderunt, & huc vuſone ahMracuua Valuati ſunt, idquod teßantur verla Chrifi: Ah⸗ alham pater veſter exultauit, vt videret diem, meum, Gꝙ Vidut, Eq Lauiſu eit. Atqꝙ ita ſanct⸗ Patres crodiderunt in Chriſtum exhilendum, Aboßoli et nos in exlulitum. Qudmn verd ardens Fuerit deſiderium Patrum videndi Chripumex cpmpluribus Pſalmorum teſtimonin patet. Pfal A. Quu dabit ex Jion ſalutart Mael⸗ Pſal. 1o2. Tu ewurgens Momine, miſereleris Vion, Juia tempu miſorendi eius, Juia vonit tempu. Pſal Al. Domine inclina eœlos tuos, Eꝙ doſcende, tange montes, & fumigabumt. Iſa. x. Rorate- cœli deſuper, & nubes pluant iuſtum aperiatur rerra l⸗ germinet Jaluatorem. ſauæ 6x. WMi- nam dirumperes cœlos Eꝙdeſtenderes. Que duo poſieriora ſſaiæ teßtimoniaelſ ſunt verb⸗ lu populi Iudaici in captiuitate BValylonica, quiu pelit petit lilerationem ex captiuitate, non tamen in- congrus becleſia ad incurnarionem Vl Mei ac⸗ commodauit, quaſ ſit petitio vt Mttalur pro⸗ ſu MeFa in carnem. Et de Auguſinopo- ditum c, Juod tria videne optauerit: Romam triumphantem, Panlum concinantem, Chri- Mum in (qrne. Intellevit enim vir ſanttiu, quod omni notitia abſtraciua in bonin E expetibili- luu relut exuſeitet appetitionem notiti intui- 77Md. Huc hiſtorica narratio de Apoßtolorum præ- rogatiua, ſuppeditat omnibus vers pii E cre⸗ dentilus valds iluſtrem conſolationem, quòd ip- i etiamnum hodis iluwit tempu acceptum & dies ſaluti quo Chrißtus, Vl iuſtitiæ, obſcuratus Valſin eꝙ idolatricæs cultilus & traditionibus hu⸗ manit, iterum hoc ſeculo totum Chriſtianorum orhem illuminauit, dſtußan tenebrin Eq nebuli Papiſtici, Eꝙ reſtaurata puriors Suangelii do- drina. Notum enim el, qudm varia ſects ſub Papatu fuerint exortæ, Judm inſnite ſuperßiti- ones &ꝙ aluſius emerſtrint, extincta paulatim clara Sholaſucorum Cꝗ Monachorum ſophußica, vli ſexcenta fermẽ ynaundecſe hohmnen anmh ſunt oluecta, E excogꝛtati mil Mediatbres, mile opitulatores ac Jaluatores, E mle vie ſulutu, perinde vt ſul Eꝛlmiciſino quot Philoſopl Vue- runt, tot fuerumt opiniones ds loatitudine⸗ Juot oppida, rot Di. Vumus ergo millies, mb imßnities leatiores ommnibu gentolg Cꝙ Puntißei, qus ſne Huange- li luce Efde in Chriſum mortuntur. Quod / .Re·10 Kegin Arabuca heatam prædicauit fnmiam⸗ aulicam, audiemtem qubtidie manam illam S admirandam ſapientiam Jalomonz, Juo de verẽ dici poꝛelt idem, qudd unerus de reſia dirit- ciæ. d pi⸗ ¶ M ſapil ſolun, reliqui velut vmbræ vagantur. S „ Qubd/ Philippuus Macedo, teßte Gellio, gratula- e.. u ell ſih natum Hium Alewandrum, rempore Ariſoteli Philoſophi tam excellentin S magni⸗ Quamntò no ſumix hoc ſeculo heatiores, qu lie⸗ rat Mei leneßcio ex denſma caligins Eõ laly⸗ rintbo Papatu Chriſtum ipſum ſpritualiter in Vrbo clar⸗ Huangelii luce, Eꝗ vegnante prodigioſa Verlo e⸗ Jucramentis videmus, audimius, per- 7 cipimun cum tot mili⸗ hominum mortu ſint ſuh Papatu qu⸗ anxi hoc acceptabile tempus & d- em ſaluto⸗ exoptarunt. Fadem ſelicitas videndi Chriſti Virituali eee iſtoriæ Eu⸗ ter per ſdem in yerlo k Jacramenti, Dei bene- angeleæ a4 Frio, hoc ſetulo nobo etiam Germanis contigit. ralu⸗ Videbat Chrißu doctrinam Guangelii Phariſao Papatus fermentopaßim in omnil⸗ locit adulte- ratam Eꝙolſcuratam eſſe, dominari moniam 1 Vritualem,i adem, raſam 6 palhabilem num- dinationem Indulgentiarum⸗ E nugigerulos ios mercatores vœnalia facere omnia omnium Fancrum merita, S omnia omnium ordinum c fraternitatum lona opera, quæ nuncupabant Eꝙ prorlamitabant commu¶nem theſaurum vVmni- nerſe Eecieſie, ſuper quem Paha RNomanus diui- nitau conſitutus Ooconomu poteſtatem haberet plenariã inde depromendi& dhtribuendiquan- tum vcllet. Quos Pſeudoprophetan & Magiſtros mendaces preuidit Petru in ſiritu quòd Vnt introducturiſecta⸗ perditionu, G negaturi Do- B 2 mimnum, 2. Pet. 2. minum, qui eo redemit, ſuperducentes / cel⸗ rem perditionem. Et m¶it⸗ Veuentur eorum lm- vuria per quos via veritates aſphemalitur: in auaritia ſou verbu de vohe⸗ ngotiabun- tur: quibus iudicium iam olim non ceſat, et per- ditio eorum non dormitat, &ꝙc. Quinetiam eb Vmpudentiæ procedere vdebat Dominus Denia- rum Hundinatbres, vt tontra Bullæs Eꝙ conceſo- nes Papales, mmò contra verbum ⸗ gloriam Dei venales extruderent merces, Vnfcientes ad plenariam peccatorum, culpæ E pxnarum re⸗ n¶Wonem cœnſequendam Eꝙ arrogarent ſihipo- teſtatem mandandi Angelen, vt animas induſ- gentiu vedemptau deportarent in cœlum: Quin- etiam precio numtrato pro indulentiis animas ex Purgatorio lleratas Mrmarent. Quapropter Dominu non paſu elt diutius Lraſuri Mlos lupos rapaces, non parcentes gregh S ſuum infelix lolium ſeminantes: ſed iterum excitos emif ſuos Apohlolos, Huangeliſas G di- Vipulos per us exciſi E ſullatiſunt tetrici ili Sidolatrici cultus, E abuſun maniſeſpi Gꝙ&r cluſie cleſe graui kæ prudenti conſlio ad normam ſe ri- ptura acræ pie reformatæ. a vero reformatuo non Vnca eßt per ſuhbo⸗ Vtitios Eꝰ fecitios quinq; primdylos Euangeli n bleg bre fixa annota⸗ cæ doctrinx inſtauratòres. V Flſ contendit Ro- ionibo noui dolphu⸗ Gualtheru Tgurinu bant laudem tri- Teſtntnti. hnen Nhanni Reuchlino, Oecolampadio, Eraſ⸗ vo Roterodamo, Luthero & Zuinglio. Horum⸗ excellentium virorum, quos ſuperior tulit ætas. vnicuiq quodſuumet trilbuimut, nec quẽquaiu deluto ſuo honore E laude Poliamu. Johannes Reuchlinun, quem gract Capnionem dixerunt⸗ oß. capnio. incredibili cum ſucceſſu Hebreæ lingun udia, iampridem conſepta, coniunctu etiam Græci literæ, excitauit. Jobannes Oecolampadius vir Iohu. eeo uidem fuit trium⸗ linguarum peritiſumu⸗ ſed teſamenti Chriſti & verborum Cxnx falſator vanißimus. Eraſmu⸗ RNote roda mus, inexhau- raſus Ro⸗ a ingenii vlertate ad ſumma gorie Faſtigium euecius ei, ſod in religiond negotio Vngulare- uoddam ſuum iudicium ſecutiun/ lnidu potius Juam⸗ reſormatoris nomen meriuit. Lulherum Matint PB *. x hac Lutheris. ex hac Fanaticorum claſe eximimus, dichurt nubiclu haulò poht de p/0 ccpaofu. Zuinglium patriar- Zuinlut. ꝙhamn ſe Vectæ licet Caluiniani modermi in cœ lumn ⁊ſque euchant, aubitioſan tanen eꝗ inni- dumn bonihemfuiſe conſtat quòd Lutherum x refMrmalbræ laude dignatur. I explanatione⸗ , enim Articulorum erabut iritus le arrogans e8 19.37 C9 actabumdus. quod cœperit Suangcliumprudi- care eo lempore, cum Lutheri nomon in Erlneti corum regionibus ne auditi adhuc erat. Et paul Zunolj ſe pot anquit: nitio eiu anmi nemo apud nos d⸗ Luthero quidquam aundierat, praterqjuam qudd 2. Indulgentii quiddam prodierat, quod me pa- rum orudirepoterat, cum iam antea ſatu ſcirem, indulgentiarum negotium mibil eſt quam fucum et dolum. Et iludem Quu me. inquit⸗ adanmauit, vt Huangelium pradareim, Sꝗ nangeliſtam.⸗ Matthaum de integro explicarem ꝰ Fecit hoc Lu⸗ theru ꝰ Menime Nam cœpi prædicare Suangeli- um, antequam Lulheri nomen vnquamn aldi- uſſem. Quinimò Wraſenicus ille inglius ne⸗ Juaquam Vult audiri Lutheranm, ne Chruſi nomen „omen in homini ſiue Lutheri ſiue alterius im- mlolM. Ouam Zuinglianam ſapientiam omne⸗ ho- Saoramenta⸗ die antur Zuingli diſe puli ſiue Jacramen rjccu⸗ rarii &ꝙ Caluiniam nolentes ſe nominari Luthe- niani nolunt dici Luthe⸗ rano quaſ ingens quoddam ſit diſerimen inter rn Criſianum eꝗ Luberanumcum lame⸗ Chra Vianus nemo dici peit aut debeat niſ proßteatur loc doctrint genu quod ſliu ei s ſiuts patri leb. artulit, & quod Lutheru alolita impia doctrina Papatun becleſin Germanici reſtituit. At, inquiet Zuinglianus aliquicrimenfa me committere, cum Zuinglig Lutlerum mani Veceritboneſteq de yſoſonſorit, eoden i⸗ oco no- minans eum formnum mltem Chrſti lu tantndiligentia Vripturas ſeruteturvt ab anmi mille aliu nemo, E nequaquam ſo comparari voluerit cum Luthero cum innumerabit populi ey plures per iyſum ſint adduci ad Chriſtum. ed huic maleſeriatꝰ Jiritui reſpondeo, quòd huc Zuinglii oratio IMt vugnl ſue uts Vle rrecentin Vuhheculi imſontt, caudi lud. . E Ii c titionibut igniti coagmentatꝰ, Juemadmo- dum vllpes coruum laudat d cantu⸗ uauitate, natth. 22. Juale etiam ſunt Phariſæi pſorum diſcipuli Eꝗ Herodiani, Crocodili futiimi, Chripum no- minantes Magiſtrum, S tribuentes iyſiteſtimo- nium, qubd verax /ſit, C vam Dei in veritate doceat: & tamen in cordibus ſui alto ſupercilio Crißumpræ ſe contemnentes, quod ſaſ animi indicium et, vt dicitun⸗ Qui mel in ore gerit, E retrè pungers quurit, Huiu amiitiam nolo mihi ſociam. p. nrin eAlium ergo babemus reformatorem, cui ac⸗ e ceptum referimg Buangelii reſtitutionem, hſum repurgator Vmirum Dodorem Martinum Tutherum, Ai- ninitu elocum, excitatum Eꝙ voatum d re⸗ purganda⸗ Gcleſtas Germanicas M¶ de re olim in Patria Lutheri Meliiorationenn halui, ahpo⸗ D. Anton t, Aherta Huugero, Theologo Pontißcio in „ eacni Ingohadiana, impis &ꝙ non ſine lla- lemia nominit & ſanguinis Chriſti, æqupa- pſe anno yanti Theologiam Lutheri cum Philoſcpbia &hi curi. &t hult primario Apololorum, Guangeli- Narum Varum E Diſcipulorum huiu ſceuli noſtri Co⸗ vypheo ac Duci initium reformationæ facienti adiunxit Deun ſdelimog vchasirec⸗ . Lh lippum Melanthonem, Doc. Iohan. Bugenhe Li- umn Pomeranum, D. Iuſftum Janau, D. Caſpar. Crucigerum ſic tamen, v Tutheruu Vauid ile paruulus ſtans &ꝙ dimicans in acieprim ad- nerſiu immanem ilum Goliatb Papiſlicum u⸗ tot? terrar orbi timori erat ac terrori priuaim aciem illam in collationibus cum Pontieius, Cꝙ conſteßione ingenuaſangeret ac ſerneret. &t a4 eam rem peculiarem locum ſli delegit Deuu vbi oriretur lune Euangelui, non Romam, Noh⸗ Con- Vantinopolin, non Denetias, non Pariſtos. ſcd exiguum illudoppidum Vuitebergam, id quod et- iam magnum Juendam purpuratum E deaura- mieilum re⸗ rum Hiſtopum peſtims habuiſſe in Comitii Au guhanin Lutlerus refert, quodeæ illa ſordida pe- lunca Eꝙ anguſo angulo Huangelium in lucem⸗ pag. 276. yrodierit. Hos vero Vdeles Lutheri ovuutsæs in- Fni eine lie Nruwit S ornauit Deu ſngulos exmilt Eꝗ pe⸗ teben 3 hen. culiaribus doni. Philip. Melantbon ſingulare colugæ Lu⸗ . theri. Phul Melan. 1. Sam. 17. noßri ſeruli ornamentum optimarum diſt ipli- varum & artium cum inſtaurator tum conſer- nton ohſummam læ eruditionts, & in dicendo Sſtribendo herpicuitatem aternum E immor- 3 tale ſlu nomen peperil Joba. Bugehhagiut alſen- Sus. e Puthero in Pathmo, Veologic⸗ profeone Shole innotuit, & reuerſo Luthero palori mu- nud en eit demandatum, &poi plaræ Eecleßi Jptentriomalibui, Daniæ Pomeraniæ, Vaxonie, piẽ recdeqᷓ conſituendes operam nauauit fdelem. 3 MNMcol Auudakt A Luterouſu et Magde- burgam quem Lutherus de meliore nota commẽ- dauit, E leſimomium dedut tam præclarum E honoripcum, vt non dubutarent ciues, Juòde non ſecun ac ſluipſ ommbus in rebu tuto conßdere⸗ nlus lonx. pſſent. Iuſtu Iona. Vir ſummi ingenii E indu- NMri magnæ bmmiu¶m vorum in cauſa religioni⸗ per Germaniam geßarum conſciuz, S& Lutbero Adiutorfuit, in cuius etiam veluti ſinu Lutheru⸗ &he cyu⸗ dmamſuam Deo commendauit. Jaſpar Cru- eiger ſenor. gigerſeniat, auditor Petri Moſellanꝰ trium lun- guarum liberalium artium, Mathematum in- primi, primi Phſicæ & Medicinæ, Geometriæ Eꝙ ve⸗ vx Aſtronomis cognitione excellentiſimu. De- nilu⸗ Germanic vapæMoi ingenioſt Melanthon audicauit Pomeranu⸗ e Grammaticu ego . Phulippu ſum Dialecticu, Iuſtus nau eft Qra- Mathes. in ror, Vodor Martinus eſt omma in omnibu. Quomodo vero, E& per quos Guangelium ex ione vla Jaxonica in vrbes, regiones & ren aliquot vicin ſtpropagatum, & Pontifcia re- ligio profligata, vimirum in Gcleſta Bremenſ Magdeburgenſ, B vunſuicẽ Halerſtadii, Gog- lariæ, Hamburgi in Ducatu Megapolenſ⸗ Vuiſ⸗ mariæ, Roſtoc hii in Pomerania, I yeptæ & Wol- pæ in Boruſia, in Liuonia Nigæ Derbati Reua- li, & in aliu regiombus ac vrbibus, Copioſa E luculenta narratione expoſuit clariſe & incom- parabili noßtri ſeculi Veologus eg Moricu D. Mauid ChMtræu in Chronico Saxoniæ, GL Vici Dauit c⸗ ni orbis Ardoi. Hiſte ſummi Gecleſie Luminibus Lutheri ſ da veſigja ſchuentibuu non immerito accenſe mus Fridericum hconum, ad quem potiũ⸗ E2 nm . Roſm. 12. mum hec noſtra eſ directa Oratio, Geongium item alatinum, Caſparum Aquilam, Iupum⸗ Menumus partim n MMſia, hartim in Thu- vingla Ecleſiam Deiplantarumt⸗ eg familiar Vme in vera E non Vucata amicita E⸗ Frater- nitatꝰ inter ſe vxerunt, iuxt⸗ vepulam Pauli: 7ñ QhaceCig eg dhioue Qunosepyon 2 Aß cMns 2ren)⸗ . — Ma verò oratio vohen dehetur, ham volu⸗ tro, dedico, conſecro, viri reuerendi, clariß- mnt C docſmi, in qua rediuiuum qᷓuaſ conpi- citun Mhconium veſtrum, magnum illum ocu lum orhu Chriſiuni, Eocleſ Eg Jchole veſtre inauralorem vmnitum, cuium hiſtoriam doctri- n E vitæ ſero vohir nonſre ingratam. Horet enim Dei beneſcio Srcleſia Eq Jehola veſtra in hunc vſue diem annopol pium Efelicem eius ſceſum ex lac vMla uinuagemo. Jauat ea- dem docrihan u per Lutherun elt repurgata, troducta. Mominus meſlis, ᷣyrrielu⸗ Bpalevie⸗ militia Srcleſiaſicæ Hdeliſmu E vidorioſſi- um, conſeruet S augeat in vobu per Piritum ſuum um ſanctum Zelum Mconianum inpropagan- da et defendenda puriore dodrina aduerſius dia- lolum, æ omnes inferorumportas, apſta Je cramentarios, Eꝙ id genun alios profanatores at hoſ es, dcdvoc i dupiſog Mdſimi depoſitu Lut be⸗ y. Benè valete in Chriſto Ieſu, E hilari Vonte accipite quæſo Mhconium veſtrum et hanc qua lemcunq beneuolentiæ & amorim mei erga Vos Pceri niſrarionem honi conſulite, ac pro me⸗ pro volul aßiduè orante⸗ viciſim orate ſedulò. Date Vinariæ, ipſis Noni Feptembr. incidenti- hn in XIL. Dominicam Jrinitati, qua Do- minun ſnauiſima concione terq quaterq heatos prædicat Dſcipulos, qJuòd ipſum Meßiam vide- rint, agnouerint, audiuerint. ednno nouiſimi tempor 1 9 6 Excel. veſtra udio Antonius Prolus, F Nheol Docon, Superint. generalit. DR Matth. 3. O R A P0 DB PFRTDEREO MTCONILO. I4 nato Chriſto 5 vnpn œlylmuy ix F ps ioln koyſop hiſtoriam Eccleſtaſticam inſpici⸗ Jas⸗ ſi ſingulorum ſeculorum tempora accuratè onſideres, ſi ſeriem doctorum & Inſtaurato⸗ rum doctrinæ cœleſtis vſque ad hoc præſens ſeculum re⸗ cenſeas, vnicam cauſſam efficientem, à qua oritur & con⸗ ſeruatur miniſterium Euangelij ipſum Deum eſſe fatea⸗ ris oportet. Hoc ipſum confirmat Chriſtus, os veritatis, quando hortatur diſcipulos, inquiens: R ogate Dominum meſsis, vt ipſe extrudat operarios in meſſem ſuam. Ex quo colligi poteſt- quanta ſit Dei ponitas erga miſerum: perditum & damnatum genus humanum, quod huius æternæ ſaluti o⸗ mnibus modis conſultum cupiat, & quod ſacroſancti mini⸗ ſterij hic vnicus finis eſſe debeat, vt vera Dei notitia & lux Euangelij inter homines pura retineatur, & perpetuò ſit aliquis cœtus in genere humano recte inuocans Deum, & in omni æternitate celebrans. Initio autem Chriſtus ipſe Euangelium docuit, & mi⸗ raculis confirmauit, quem poſtea ſecuti ſunt Apoſtoli, qui puri Euangelij ſemina in toto terrarum orhe ſparſerunt, & Fccleſias conſtituerunt per Diſcipulos, Lucium Cyrenæ⸗ um Docorem in Eccleſia Antiochena, quem putant fili⸗ um fuiſſe Simonis Cyrenæi, qui Chriſtum in geſtanda cru⸗ ce adiuuit, & poſt reſurreciionem Chriſti docuiſſe Euan⸗ gelium in Auguſta Tiberina, quæ nunc Ratiſpona dici⸗ tur, tur, per Nathanaẽlem apud Treuiros, Timotheum, Ti⸗ tum, & reliquos, quorum fit mentio in Actis & Epiſtolis Pauli. Flapſo primo poſt Chriſtum natum ſeculo, in altero ſucceſſerunt in miniſterio docendi, Polycarpus auditor Io⸗ hannis Alneene Papias Hierapoli Iutinus Philoſophus & Martyr, lrenæus Lug⸗ dunenſis. In tertio, Tertullianus Afer, Origenes, Diony⸗ ſius Alexandrinus, Cyprianus, Gregorius Neocæſarien⸗ ſis, Arnobius, Presbyter Alexandrinus. In quarto⸗ La⸗ ctantius Firmianus, Euſebius Cæſarienſis, Fccleſiaſticæ hiſtoriæ ſcriptor, Athanaſius, Hilarius Pictauorum Epi⸗ ſcopus, Baſilius Magnus, Gregorius Nazianzenus, Epi⸗ phanius, Cyrillus, Ambroſius, Auguſtinus, Prudentius. In quinto, FHieronymus, Iohannes Chryſoſtomus, Theo⸗ doretus, Sozomenus & Socrates, hiſtoriæ Eccleſiaſticæ ſcriptores, Sedulius, Proſper Aquitanicus, Fulgentius. In ſexto, Gregorius Magnus Papa eius nominis primuspoſt quem denſiſsimæ tenebræ docrinã cœleſtem obruerunt. In ſeptimo, Beda Presbyter, Alcuinus Præceptor Caroli Magni. In octauo, lohannes Damaſcenus, Bonifacius E⸗ piſcopus Moguntinus, Euangeliſta Germaniæ, qui pro⸗ pagauit BEuangelium ſua voce in Bauaria, Franconia, Thu⸗ ringia, Haſsia, Friſia, & rexit Eccleſias Germaniæ annos XL. In nono, Haymo, Rabanus, Kemigius, Paſchaſius, Idiota. In decimo, Gilbertus, Smaragdus, & alij. In vnde⸗ cieno, Anshelmus, Archiepiſcopus Cantuarienſis in An⸗ glia. In duodecimo, Hugo de S. Victore, Bernardus Do⸗ or mellifluus, abbas Clareuallenſis primus: Petrus Lom⸗ pardus Magiſter ſententiarum. In decimo tertio, Alexan⸗ der de Ales, Bonauentura, Thomas de Aquino, Albertus Magnus. In decimo quarto⸗ Nicolaus Lyra, Taulerus, Gerſon, Gerſon, Iohannes Huſs. In decimo quinto, quod Luthe⸗ ranum ſeculum meritò appellamus, Martinus Lutherus, Philippus Melanthon, communis Germaniæ Præceptor, lohannes Bugenhagius Pomeranus, lohannes Brentius, Fridericus Myconius, fideliſsimus Lutheri vœpæsirne, & noſtro ſeculo pri rigeta de quo in hac noſtra panegyri ſcholaſtica verba facturmnus. Omni⸗ nõ enim dignam huius viri memoriam iudico, quæ com⸗ mendetur poſteritati ſi quæ futura eſt, tum propter pluri⸗ mas hiſtorias, quæ memoratu dignæ ſunt, vtiles & neceſ⸗ ſariæ, tum propter eius in Ecclefiam merita, quæ nulla vn⸗ quam delebuntur obliuione. Quia enim, iuxta Pſalmi di⸗ Pſcl. 12. ctum, in memoria æterna erit iuſtus, tantum abeſt, vt in his terris nominis eius fama obliteretur, vt etiam apud De⸗ um æternam & immortalem memoriam conſequatur. MNatus eſt autem Frideric. Myconius in oppido Fran⸗ coniæ Lichtenfelſio, ad Mœnum ſito, ex pijs & honeſtis parentibus, menſe Decembri, in die S. Stephani Proto⸗ martyris anno Chriſti M. CCCC. X CI. quo tempore in lucem editi fuerunt viri aliquot excellentes, Eccleffarum & Scholarum egregia lumina. Anno nimirum præceden⸗ Valentinus te Valentinus Trocendorfius, qui amplius quadraginta Trocendorff annis Goldbergæ docuit ſumma cum fide, diligentia & fe⸗ licitate doctrinam diuinitus patefactam, & artes Eccleſiæ St R neceſſarias. Anno ſequente Georgius Rorarius, qui ſine dubio diuinitus fuit excitatus, vt magni illius Germaniæ Prophetæ Lutheri ſcripta colligeret, & Eccleſiæ Deicom⸗ luſtus lona. municaret. Et biennio poſt luſtus Ionas, in Imperiali oppi⸗ do Northuſa, Lutheri comes & collega fidejiſsimus. Et Philippis ſexennio põſt Philippus Melanthon, qui Myconium fra⸗ Mclantb. ternè ac ſyncerè dilexit, cuius rei documenium ſunt pluri⸗ mæ Epiſtolæ ad Myconium ſcriptæ. Anno Año ætatis decimo tertio, cum ſexenniũ integrũ in pa⸗ tria ſchola didiciſſet prima literarũ Elemẽta, miſſus eſt ã pa⸗ rentibus in ſcholam Annæherg. ad capiendum vheriorem ingenij cultum. Ibi cum vltra fexenniũ vixiſſet, & annũ æ⸗ tatis vigeſimũ attigiſſet ingreſſus eſt monaſteriũ, & recep⸗ tus in ordinem fratrũ, ſiue vt vocant, Franciſcanorũ. De⸗ legit autem hoc vitę genus, nõ quòd ocium quæreret, nec quòd in monaſterio ventrem curare, aut aliqua ſanctitatis ſpecie præ alijs excellere vellet, ſed vt Deo ſeruiret, & ei in æternum placeret, pro ſuorum & aliorum peccatorum remiſsione oraret, abſtineret ã peccatis omnibus, & vitam viueret ſanctam & innocentem. Audiuerat enim pluribus verbis prædicari ſanctiſsimam & innocentiſsimam vitam Monachorum, quomodo Deo dies noctesq́; ſeruirent, ſe⸗ iuncti ab omni corruptione ſeculi, ſohrie & caſtẽ, miſſan⸗ tes, pſallentes, ieiunantes, orantes, minimè olfaciens, Di⸗ abolum ſe poſſe transformare in angelum lucis, aut ſub ⁊ cor. 14. tãm religioſa vita hypocriſin & idolatriam latere. Occaſio⸗ nem ingreſſus ſui in monaſterium, recitat Myconius ipſe, in deſcriptiune ſui ſomnij quod ꝑrima nace habuit, de quo poſtea dicetur. Deliberauerat enim ſecum, & iam du⸗ dum rationes inierat, de mutando vitæ genere, eb quod viderat peccata mundi & totius humani generis, quæ ne⸗ mini non erant ob oculos poſita, viderat & peccata ſia propria multa & magna ideò piduo aut triduo Heum ora⸗ uerat, vt hoc conſilium ſuum gubernaret ad ſolius nomi⸗ nis ſui gloriam. Poſtmodum quæ ſecretò in corde ſuo vo⸗ lutauerat, patefecit præceptori ſuo M. Andreæ Staffen . Andrea ſtein, tùm temporis ſchoſæ Annæbergenſis Reckori, & Staffenſtein. conſilium eius in re tam ardua expetiuit. Qui ilicò conſilio tanquam ex Tripode reperto, autor ac ſuaſor ipſi erat, vt ingrederetur monaſterium Franciſcanorum, quod tunc D iſtic Luce 9. iſtic de nouo ædificari cœptum erat: nec ſolum autor ac ſuaſor erat ſed hunc etiam Diſeipulum fum Myconium ad Monachos ducebat; ingenium & pteratem laudabat. Volebat etiam Myconius/ vnicus filius & hæres, patentũ, quos adhuc in vita habebat ſuperſtites, audire conſilium, ſed Monachi id vehementer diſſuadebant, obijcientes ipfi dictũ Chriſti: Nemo mittens manum ſuam ad aratrum & reſpiciens retrò, aptus eſt regno Dei: Quo dicio eum ad⸗ monehant, quòd quites terrenas anteponat ſuæ vocatio⸗ ni, eum non eſſe idoneum ad miniſterium Eccleſiaſticums quo hominibus via ad regnum ccœleſte monſtratur. Non igitur parentes, non vxor non liberi, non amici, mult minus opes aut dignitãtes quenquam a ſua vocatione ab⸗ ſtrahant. His laqueis Monachi iniſeras conſcientias intri⸗ cabant, addentes minas, quòd ſi quis oblatam gratiam re⸗ ſpuat, nec ſtatim ohuijs vhnis, ſiue quod aiunt, ambabus manibus amplecatur, in æternum ſaluari non poſsit. Sed impoſtoribus illis reſponderi debet, dicio Chriſti nequaqᷓ; vitam aut religionem monaſtic am confirmari aut ſtabiliri, quæ minime veræ Eecleſiæ ager eſt ſed potius dicenda ab⸗ ominatio deſoiationis, & deuaſtatio agri Eccleſiaſtici pro⸗ pterea, quod monaſtica vita plena ſit ſuperſtitionum & im⸗ vita mona⸗pietate ahominanda ſcateat. Aiunt enim, Monachamm ſtica æquipa æquipollere haptiſino, eſſe ſtatum perfectionis, regulas & ratur Bapti⸗ atuta monaſtica verbo Dei non ſolum æquari ſed mul⸗ ſmno⸗ ſicut fi⸗ tis paraſangis antecellere, cucullum & habitum monaſti⸗ mis gemmæ. cum ſanctitate præſtare alijs veſtibus, per ſepulturam in cuculla Monachi conſequi remiſsionem tertiæ partis pec⸗ catorum. Qua ſpe multi Principes, Comites, docii & præ⸗ ſtantes viri decepti in cucullis Manachurum fepulti funt⸗ Rudolphus Agricola; Fongolſus, Fridericus Princeps Mantuanus, & alij. Quin etiam vita monãſtica ſuis — us pus & meritis innititur, & in illis omnium peccatorum re⸗ miſpionem quo ad culpam & pœnam quærit. Prima nocie, qua Myconius ingreſſus erat monaſte⸗ gomnium rium, quod accidit Anno Chriſti M. D. X. die XIV. lu⸗ Friderici lj pridie Diuiſionis Apoſtolorum, ſomnium habuit, cui⸗ Moconij. us ſupra mentionem fecimus, quomodo nimirum vaſtiſsi⸗ mam eremum ingredi ſibi viſus ſit, oberrans in locis con⸗ fragoſis aſperis, horridis & præruptis, vbi nihil præter ſcopulos & petras, nullam arborem, nullum virgultum, nuliam herbam aut gramen conſpiciebat, quos nunc aſcen⸗ dendo nunc deſcendendo perreptabat, circumſpiciendo, an alicubi appareret campus apertus, aut domus aliqua, quorum tamen nullum ſele obtulit, ita vt propter pericu⸗ lum & mortem præſentem: quam defeſſus, famelicus & ſi⸗ tibundus ſentiebat, propẽ animum deſponderet. Interea verò dum hzret inter ſcopulos, & ſedet exanimis, quaſi MVig quadam correptus, accedit vir quidam medio⸗ cris ſtaturæfronte ſerena, ſed calua, capillo & barba proli⸗ xa, quibus inſperſi erant cani amictus chlamyde rubra, cum nodo in ſcapularum parte ſiniſtra, qua forma ante vi⸗ derat ſepẽ pingi Paulum Apoſtolum. Qui compellans eum familiariter, ac verbis blandis ait: Surge, & me ſequere, res tuæ meliore loco erunt. Sequentem pedibus tremulis interdum portat vir ille per teſqua in via⸗ aſpera & inculta. Et dum pedetentim procedunt, vi fit nonnihil latior & tritior, & mox aperit ſe vallis amœniſsima, apparet pratum viridiſsimum, & viretum herbarum arborumq́; ſuauitate iucundum, gramina roſcida, flores variegati — auditur ſuſurrus leniter defluentis riuuli, aqua lucida & cryſtallina. Ad reſtinguendam ſitim & recreandam ani⸗ mam labaſcentem manu haurire aquam Ductor prohibu⸗ it, iubens ex ipſa ſcaturigine arentia temperare membra, 2½ iuxta iuxta quod dicitur: Pulcius ex ipſo fonte bibuntur aquæ. Uicò offert ſeputeus marmoreus, ex quo copioſè emana⸗ hat aqua. Et dum ad hauriendam aquam in genua procum⸗ hit, videt imaginem Chriſti in cruce pendentis, & ex vul⸗ neribus totam aquarum molem ſcaturientem, quæ tanta rubedine erant tinctæ atq; coloratæ, vt carbunculi reful⸗ gentes radios rutilando longè ſuperarent. In hunc fontem præcipitauit eum Ducior, adeo vt capite pectus Chriſti, & ex eo magni vulneris ſcate bras Promanantes continge⸗ ret, & potu dulciſsimo ac viuifico ſuauiter recrearetur. Ex⸗ tractus verò ex fonte per Ductorem commonefit, quòd non ex riuulis, ſed ex ipſo fonte, & fontis autore aquam hauſerit. Progredientibus nonnihil aperit ſe campus ma⸗ ximus, longiſsimus, latiſsim us plenus frugum maturarum, tritici & ſiliginis, vbi Duckor jaborandum & metendum elſe iubet. Cui reſpondet Myconius, ſe his laboribus non aſſuetum nunquam enim contrectaſſe falcem nec vnquam vnum culmum aut manipulum demeſſiiſſe. Duckor, doce⸗ heris, inquit, quod neſeis, diſces. Venientibus ipſis propi⸗ us ad agros, ſtabat meſſor quidam, vrgens opus tanta con⸗ tentione & conatu, quaſi ſolus immenſum illum campum demetere ſibi in animum induxiſſet. Huic vt ſe adiungat Muctor præcipit, qui videbatur vir eſſe grauis & ætate iu⸗ ſta, & quoad formam Ductori haud abfimilis Ducior ma⸗ nu arripit falcem, & cum duos aut tres manipulos reſecu⸗ iſſet, ſic & tibi, inquit ad Myconium, faciendum eſt. Ac⸗ cedit etiam meſſor, magno delibutus gaudio, quod labo⸗ rum ſocium nactus ſit. Myconius accepta falce adgreditur opus, labor procedit initiò lentẽ, poſt vers comparato ha⸗ pitu aliquo felicius, vt dicitur: ⁊ð xxM Mesop iee, quod egregium futurum eſt, tardeè abſoluitur. Quam ſen⸗ Home. II. ⁊ tentiam Homerus venuſto verſiculo complexus eſt Ilia.E. Nihep iuop öresop⸗ e5 G. z x dwht: Quem Cicero ſic reddidit: gera & tarda nimis, ſed fama & laude perenni. virgilius verò ſie: Omne quod excellens opus & ſublime futurum, Difficiles ortus habet incrementaq́; tarda. Dum verõ Puckor videt Myconium adeò intentum operivt non ſolùm ariſtas & culmos, ſed etiam inferiorem partem ſtraminum præſcindere non dubitet, inquit⸗ Do⸗ mino meo non opus eſt ſtraminibus, modò triticum, ariſtę & culmi in horrea colligantur. Spectator operarum M⸗ Iæ)sis ille obſeruat gnauiter, num omnia rectè fiant, quin etiam &ʒnie cui adiunctus erat Myconius hæscnn videns eum progredi tardius, ad eius partes accurrens in demetend Kadiuuat ſedulò. Veniens Myconius ad tu⸗ mulum ſiue colliculum quendam e terra nonnihil eminen⸗ tem, & circumluſtrans campum, ac videns eius latitudinẽ & amplitudin em æxxpmop infinitam & vix menſurabilem⸗ quærit, quantum temporis requiratur, ad demetendum fruges maturas in tanta meſſorum paucitate: cui vuvoooii⸗ pS, ante brumam, inquit, oportet meſsi vltimam manum imponere, tu vt cœpiſti perge ſtrenue, Pominus meſsis plures in hanc meſſem mittet operarios. E veſtigio acce⸗ dunt tpyodhu plures, qui & ipfi manus admouent, & de⸗ feſoi tandem fraciq́; labore diurno, iuxta riuũlum conſi⸗ dentes, depromunt panes, piſces & carnes aſſas, quibus ſe recreant, & mutuò ſuauifsimeè colloquuntur, ſubducit ſe viæ monſtrator, & ipſe Myconius in ſuum cubiculum re⸗ ducitur, adeò exhauſtus viribus, vt vix oßibus hæreret⸗ de hoc vno ſollicitus, ne quidquam in agro reſiduum ma⸗ neat. Hæc dum animo verſat, ſubito aſtat liberator, & Dz cum Interpreta⸗ tio ſomnij du plex, alia fal ſa alia vera. cum eo alius quidam habitu & vultu ferme Apoſtolico, qualès pingi ſolent Andreas & Philippus, qui placidẽ cum eo colloquuntur; Quos cum attentè audit, iterum conſpi⸗ cit imaginem Chriſti crucifixi ex aduerſo lecti in pariete affixam, adeò macie confẽctam extenuatamq́;, vt ſingula oſſa dinumerari faciſè poſſent. Dux verò ſeu liberator pri⸗ us pectus eius pulſat digito, deinde indice dextræ manus porrecto monſtrat Chriſti imaginem ex aduerſo poſitam, addens hæc verha: Huic oportete confarmem fieri. Ex quo contactu euigilans Myconius, diuerſis cogitationibus diſtractus fuit, quid nam ſibi hæc viſio vellet, quæ aliquid magni portendere videbatur, nec tamen audebat quidqᷓ; cum Monachis hac de re conferre, qui dubio procul riſu Sardonio ipſum exibilaſſent. Hoc ſomnio fatetur Myconius ipſe, ſe egregiè diue⸗ Xatum, quòd anxie torſerit illius animum, aMequam ve⸗ rum eius ſenſum aſſequeretur. Omninò in hac fui opini⸗ one, vaſta eremo & ſcopulis, quibus implicitus hæſerat, ſi⸗ „ „ ⸗ 3 * Somni inter gnificari vitam ſecularem antẽ ã ſe actam, eductione verò pretatio fel⸗ religionem Frangiſcanorum⸗ meſſe fructus vitæ monaſti⸗ ja. cæ, ſi ſeruaret regulam & ſtatuta patrum. Quo pacio ſe⸗ metipſum excariificauit vigilijs, laboribus, ieiunijs, pre⸗ cibus, alijsq́; operibus electitijs: elegit ſibi patronos, A⸗ poſtolos martyres, confeſſores, quos mediatores conſti⸗ tuit inter ſe & Chriſtum: Lectionibus etiam ſe macerauit aſsiduis & continuis, & noctu, reliquis Monachis dormi⸗ entibus, legit Petrum Lombardum⸗ Magiſtrum ſententia⸗ rum, Alexandrum de Ales, Bonauenturam, Gabrielem Biel, Auguſtinum, & alios plures ſcriptores, eo fine, quòd quæſitam gratiam & ſalutem ibi eſſet reperturus. Conſti- tutus à Monachis in qanpiu, ſiue vt vocant, refectorio lector, ſacroſancta Biblia cum interpretatione Lyræ inter Pranꝰ prandendum & cœnandum integro fermè feptennio præ⸗ jegit, & toties euoluit, vt fermè tota memoriter teneret, ſine tamen iudicio & vero intellectu, ſine vero etiam vſu⸗ ſultem quod noſſet hiſtorias Biblicas recitare. Deſperauit tandem ſub hiſce præceptoribus de ſtudijs ſuis, & idem ipſi vſu venit, quod hæmorrhouſæ, quæ præter ſumtuum da- Mateß. v. mnum a compluribus medicis afflicta fuit curatione & me⸗ Mar. dicaminibus prorſus irritis ac vanis: & ita quidem/ vt ab⸗ ijceret omnem amorem librorum & ſtudiorum⸗ & exer⸗ ceret artes mechanicas ſiue illiberales compingendo Ii⸗ pros, tornando, & dolabra ſiue aſcia Ixuigando ligna, & Faciendo alia, qqius temmpõris tædium librorum pertæſus falleret. Cum verò Peus puram & ſinceram Euangelij do⸗ gonnj inter ctrinam tenebris pluſquam Cimmerijs inuolutam ſub im? pretatio ve⸗ pij Papatus obſcura nocte per D. Martinum Lutherum ræ, cui paulò uritati & nitori ſuo reſtitueret, quod accidit Anno M. pott reſpon⸗ D. XVII. cum Myconius annum ætatis ingreſſus eſſet iit euentu. viceſimum ſextum, ſtatim animaduertit Spiritu Pei illu⸗ minatus, Lutherum hunc ipſum eſſe virum, quem Peus Ducem in deſerto opaco & vmbroſo ſibi oberranti miſiſ⸗ ſet, à quo fuerat paterne correptus, in fontem vitæ præci⸗ pitatus, & ſuper Chriſtum erucifixum coniectus. Huic ſe ſtatim adiunxit Myconius ſocium confeſsionis, à qua Mo⸗ nachi eum multis minis & pœnis, proſcriptionibus, carce⸗ ribus, & ſepultura viui corporis, quodipſum etiam fuppli⸗ cium lõhanni Hiltenio comminati fuerant, abſterrere co⸗ nati ſunt. 14 5 Non obſcurè etiam colligere potuit, virum illum A⸗ poſtolicum, quem in ſomno viderat, fuiſſe D. Philippum Melanthonem, qui anno ſequente, cum Lutherus indul⸗ gentias Papales impugnaret, & doctrinã de gratuita pec⸗ cato⸗ catorum remiſsione ſola fide apprehendenda, à ſcorijs Pa⸗ piſticis repurgaret, Vuitebergã venerat, & in dimicando contra Pontificios fidelem ſe Kutheri xæpæsiernꝝ ꝛl c)wo⸗ dernp exhibuerat. Obiectio Pa⸗ Sed niſi me fallit opinio, ohijcient nohis Lutheranis piſtarum & Papicolæ xxxyyot, doctrinam noſtram, quam per calum⸗ reſponſum. niam, non niſi inſigni blaſphemia in Filium Dei Andreas Fabricius Leodius in Harmonia Confeſsionis Auguſtanæ ronticius. Vocat quintum Euangelium, non alio niti fundamento, quãàm ſomnijs humanis. Quibus reſpondemus, fundamẽ⸗ tum & columnam noſtræ religionis non eſſe ſomnia falla⸗ cia, non traditiones humanas citra ſcripturam, conſuetu⸗ dines & dogmata Romanæ Eccleſiæ, quæ ſcripto verbo non continentur, quibus ceu fumo infernali venduntur, finguntur: excuſantur & palliantur à Romanenſibus, om⸗ nis generis idola, errores blaſphemiæ, ſuperſtitiones, ri⸗ tus: ſed ipſam ſacroſanctam Scripturam Veteris & Noui Teſtamenti comprehenſam monumentis Prophetarum & Apoſtolorum in lege & teſtimonio. Et vt cum Piuo 2. Pet 1. Petro loquamur: Habemus firmiſsimum Propheticum ſermonem, cui attendimus q. lucernæ lucenti in caligino⸗ ſo loco, donec dies illuceſcat, & Lucifer oriatur in cordi⸗ bus noſtris. Doctrina Euangelij quam prædicamus, fun⸗ data eſt firmiſsimeè in ſcriptis Prophetarum, qui de Chriſto eiusq́; beneficijs vaticinati ſunt, in quibus Chriſtum quæ⸗ rimus & inuenimus, quæ etiam tanquam lucerna Chriſtũ, & in Chriſto ſemitam ad vitam æternam monſtrant. Quæ liynipiæ item doctrina firmiſsima habet aprripiæ⸗ certitudinis eui⸗ dodrine dentia, immota & infallihilia indicia, quæ ſumta ſunt ab cœrleſti. antiquitate, à continua ſerie Docorum & Inſtauratorum doctrinæ ccœleſtis, ab initio conditæ & fundatæ Eccleſiæ, vſque ad noſtra tempora, à conſenſu & herpetuitee⸗ rinæ, ctrinæ, à genere doctrinæ, quæ Legem naturæ integram habet & iluſtrat, arcana atq; ignota humanæ rationi, de prima omnium rerum creatione, de conditione & lapfu hominis, de redemptione generis humani. Ab experien⸗ tia itemq́; piorum inuocatione, & quotidianis fidei exerci⸗ tijs, d miraculis, 4 vaticinijs, quæ certò euenerunt, & Dia⸗ polo ſunt inimitabilia, à præſentia Dei, & miranda Eccle⸗ ſiæ conſeruatione, ab odio & furore Piaboii qui inde vf⸗ que ab initio hanc doctrinam horribiliter oppugnauit, vt omnium temporum hiſtoriæ teſtantur, à teſtimonio Mar⸗ tyrum, à pœnis impiorum & perſecutorum huius doctri⸗ næ. Ad ſomnia verõ quod attinet, nouimus eorum diffe⸗ pe ſomnjj. rentias, & certa genera, quòd aliud ſit ⁊vVx vp ſeu phyſi⸗ c corẽ ge⸗ cum ſomnium, aliud iupop, ſeu præſagiens, aliud zyxuæ, ſeu neribus ac Nlecſio bb dei etcßpp Ieu diuinum, aliud Jæhotinexoh z⸗ diftrentijs helr, ſeu diabolicum. Et cum viro Dei Luthero dicimus, vide Luthe. quòd non ſimus ſomniatores, nec interpretes ſomniorum,* ſed contenti ſimus hoc dono, quòd habemus ſcripturam ſanctom, quæ abundè docet & ſuppeditat omnia, quæ ſunt ylum itẽ P. neceſſaria tùm ad hanc tùũm ad futuram vitam, huic credi- Caſp peuce⸗ mus & acquieſcimus, ac certi ſumus, nos falli non poſſe, & ri de præci⸗ cum Domino Deo noſtro ſic tranſegimus, quòd velimus puis diumat. credere Moſi & Prophetis. De ſomnijs verò non iudica⸗ generib. mus, niſi ã poſteriori quatenus ſunt xnæ fidei, & reciſ⸗ ſimè æſtimamus ab effectu, quate nus vtilia ſunt Eccleſiæ & animarum ſaluti. Sic de Somnio Myconij iudicamus ab effe cãu ſiue poſteriore, quòd fuerit verè diuinum & gez⸗ xvesop quia euentu fuit probatum, quòd Lutherus fortiſ⸗ ſimus ſlle Dei c9Mur eſſet Antichriſtum Komanum gla⸗ dio diuini verbi iugulaturus & occiſurus. E Facile Facilè autem poſſunt mentes piæ ex præmiſſa narra⸗ tione coniectura aſſequi, in quãm triſtia & miſera tempo⸗ ra, in quãàm denſas & horrendas tenebras inciderit Fride⸗ rici Myconij ætas iuuenilis, quandò nimirum in toto Chri⸗ ſtianorum orhe regnauit impius & blaſphemus Papatus, monſtrum tàm horrendum, immane, ingens, vt nec Da⸗ niel Propheta, nec lohannes Euangelifta in Apocalypſi, nec Pauſus in Epiſtolis ſatis verb orum potuerint reperire, quibus tetrum illud portentum depingerent. Omnn tum temporis Chriſti beneficia, paſsiò, mors, redemptio, ſub ſcamno abiecta iacebant, & tantum recitabatur hiſtoria paſsionis, ſicut nauigatio Vlyſßis apud Homerum. Si verò interdum fieret Chriſti mentio, proponebatur, vt crude⸗ lis, ſeuerus & iratus iudex, qui ſe vix ac ne vix quidem, 3 matre Maria ſemper virgine, nec etiam ab omnibus ſan⸗ ci in cœlo, etiamſi ſanguineas lachrymarum guttas, im⸗ mo totos fontes ſanguinis profunderent, pateretur placa⸗ ri atque exorari. Ideò loco Chriſti fidei iuſtificantis, & apprehendentis meritum Chriſti, gratiæ & vitæ æternæ, quam ſalutarem doctrinam Myconius à parentibus edo⸗ ctus ab incunabulis vnã cum lacte materno imbiberat, prę⸗ dicabant Monachi quæ eſſent de pane lucrando, opera & merita ſanctorum, purgatorium? horas canonicas, Roſa⸗ ria, fingebant interceſſores infinitos, iactitabant diuer⸗ ſos ordines & Regulas, ieiunia, ferias, peregrinationes, noua Sacramenta, confecrationes, confirmationes, reli⸗ quias ſanctorum, fraternitates, vota monaſtica contra vo⸗ luntatem parentum, diſpenſationes & diuortia connubio⸗ rum, ſacrificia pro viuis & mortuis, vigilias, & cœnam in⸗ ſuper Dominicam horribiliter profanabant. Occur⸗ Occurrit hoc loco hiſtoria, de impudentibus clamo⸗ Riſtoria de ribus & vociferationibus, impoſturis & nundinationibus Indulgentis Iohannis Tecelij⸗ emiſſarij Pontificij, quem Myconius Teceli⸗ Mo⸗ KNNMXRBEKCKE integrum piennium docentem au qi⸗ Vcbi Pomi⸗ uit, quàm miſerè in pupſicis coñcionibus excœcauẽrit K vran —centauerit populum Annæbergenſem, nil niſi indul⸗ gentiarum virtutem crepando, inquiens: Nullam eſſe ali⸗ am viam conſequendæ remiſsionis peccatorum & vitæ æternæ, præter ſatisfactionem per opera, quæ quidem hominiſit impoſsibilis, ſed hæc vnica & ſola reſtet via con⸗ ſequendi illam ſatisfactionis vim & efficaciam ſi numis re⸗ dimatur à Romano Pontifice, & emantur indulgentiæ Papales, quas definiepat eſſe remiſsionem peccatorum, & certiſimam viam ingrediendi vitam æternam. Minaba⸗ tur præterea, ſe depoiiturum crucem⸗ clauſurum ianuam cœli iam latiſsimẽ patentem, extincturum radios & ſplen⸗ 1 dorem ſolarem, futurum breui vt res tãm precioſæ, indul⸗ gentiæ nimirum, non amplius pro tãm. vili precio exta⸗ rent vena ſperandum⸗ Lnquam in ermaniam danec hic mundus ſtaret⸗ tantam liberalita⸗ Fd rediturameſſe. Fortabatur etiam ſe⸗ riõ vc ſinguli ſuæ & fuorum mortuorum & viuorum ami⸗ corum animæ ſalutis rationem haberent: eſſe enim nunc diem ſalutis, eſſe nunc tempus acceptabile, occaſionem ræſentem arripiendam, non negligendam: niſi enim quis habeat literas indulgentiales, non poſsit à quoquam abſolui ã ſuis peccatis. Clamitabat etiam hic Stentor Pon⸗ tificius, ſi Annæhergenſes ciues gnauiter darent nummos, fore vt ſiugularum Fodinariim venæ circa d. Annæ vrhem argento puro puto abundarent. — E1 His ————— His clamoribus effecerat ſcurra impudens, indulgen⸗ tiarum caupo auariſsimus, vt literæ indulgentiales in tanto haberentur honore & precio, vt. Ii quaudo Terelius Vr⸗ bem aliquam ingrederetr Bulla Pontificis holaſerico 2e Etiam linteolo aureo inuuluta præferretur, proceſsione tãm Ionga & pompoſa, vt vix ſit credibile/ ſi Deus ipſe a⸗ licubi apud Pontificium ingrediatur, tanto cum ſplendore & honorificentia exceptum iri. Quæ verò eius rei cauſſa? Miſer ille noſter & impotens Deus non amplius ſub Papa⸗ tu erat Deus, quia omnem diuinam potentiam Papæ con⸗ ceſſerat ac donauerat in cœlo & in terra. O miſerum Ee⸗ cle ſiæ ſtatum, ð miſeras hominum mentes, 6 pectora cœ⸗ ca. Credebat miſera & ſtulta plebecula, omnes Monacho⸗ rum crepitus eſſe oracula Dei, & quicquid ã Papa Roma⸗ no mitteretur, ab ipſomet Chriſto mitti. Mhconij di⸗ Quia autem literæ indulgentiarum Papalium anne⸗ Jputatio cum Ram habebant appendicẽ: Pauperibus dentur gratis pro⸗ Tecelio. pter Peum: grauis inter Myconium & Tecelium orta eſt diſputario. Didicerat domi puer Myconius Decalogum, Symbolum Apoſtolicum, Orationem Dominicam, & ad⸗ monitus erat vt frequenter oraret, quod ã ſolo Deo nobis gratis omnia dentur, & ille nos guberhet, ſi diligenter ore⸗ mus. Et fanguinem Chriſti eſſe vnicum precium pro pec⸗ catis totius mundi, & hanc fidem cuilibet Chriſtiano eſſe neceſſariam. Et omninõ ſibi perſuaſum animoq́; ſuo infi⸗ Num haberet æfiukæ Theologicum: ſi tantum tres homi⸗ nes eſſenr ſaluandi per ſanguinem Chriſti, certò ſtatueret, vnum ſeeſſe ex tribus illis, & contumeliam eſſe in ſangui⸗ nem Chriſti de hac re dubitare. Indulgentias Romanas eſſe reria, quibus venarentur ꝑecunam & deciperent ſim⸗ ſicjores: Remionem peccatorum & vitam æternam nõñ poſſe emi pecunia. Vnde Vnde apparet, patrem Myconij recte ſenſiſſe de Iu⸗ gificatione, de vera ac non dubitente fide, qua omnia à Deo impetremus: de inuocando ſolo Deo, & de Indul⸗ gentiarum vanitate. Fuit haud dubiè aut Vualdenſium di⸗ ſeipulus, aut alioqui dxdidæi G⸗ mirabili modo à Deo ve⸗ ritatem edoctus, quales multi in omnibus locis ſub denſiſsi⸗ mis tenebris Papatus fuerunt. Et idem poſtea doeuit My⸗ conius Monachus, ſed tamen non ſine fremitu & indigna⸗ tione fratrum. Cum autem in concionibus publicis nihil præter in⸗ dulgentiarum laudes audiet populo inculcari, & gratiæ Chriſti ac ſatisfactionis eius pro peccatis mundi nulſam fi⸗ eri mentionem, aut ſifieret, ita interpretarentur, 08 fieri mortis Chriſti participes, qui vel bonis operibus meriti eß ſent, vel emiſſent pecunia, ancipiti ac dubio in tenebris i⸗ ſtis oberrabat animo, vtri parti magis, parentipus an ſacer⸗ dotibus, eſſet credendum. Magis tamen in ſacerdotũ par⸗ tes inclinabat, ſed hoc vnum non admittebat, remiſsionem peccatorum impetrari ſine pecunia non poſſe, maximè qui eſſent pauperes. Adeò mirifice ipfi placebat clauſula in fi⸗ ne literarum Papalium: Pauperibus gratis propter Peum. Quare ſpiritu Dei incenſus & excitatus, non tamen intel⸗ ligens quid ageret, adibat Commiſſarium Pontificium & petepat literas illas de TEmiſione peccaturum gratuita prõ Pauperibus, commemorans ſe peccatorem eſſe & pau⸗ perem, & indigere gratuita remiſsione & participatione meriti Chriſti. Audiepat Tecelius Orationem Myconij latinam: ad⸗ mirabatur valde hominis ingenium cum in illa barharie nemo eſſet imer Cſericos qui vnum aut alterum verbum latinè pronunciare poſſer, deliberabat hac de re cum Col⸗ legis, qui pro eo intercedebant, vt literas petenti daret E3 gratis. — —— mm ratis. Sed hae interceſsione infrugifera nihil impetrabat, reſpondebatur enim poſt longam deliberationem, petitio⸗ ni eius modò locum dari non poſſe, literas enim Papales diſpenſationem non admittere, & eos ſolum capaces & participes fieri largiſsimarum indulgentiarum & theſau⸗ rorum Eccle ſiæ, adeoq́; etiam meritorum Chriſti, qui ma⸗ nus porrigerent auxiliatrices, hoc eſt, qui numos darent. Inſtabat Myconius, & obijciebat literas, publicè valuis & parietibus templorum affixas, ſanctiſsimum patrem Pa⸗ pam mandaſſe, vt pauperibus gratis darentur propter De⸗ um, & adſcripta eſſe hæc verba, quæ ſimpliciter & ſignifi⸗ canter hoc vellent, nimirum, Ad mandatum Domini Pa⸗ pæ proprium. Hæc tanta improbitate vrgente Myconio, Collegæ denuò intercedebant pro illo apud Tecelium, vt ſtisfaceret petitioni, daret literas, dimitteret, eſſe adole⸗ ſcentem ingenioſum & facundum, & omninò dignum, in quem præ cæteris aliquid beneficij collocaretur, nec iniu⸗ rius fieret in pauperem, quem nec Deus nec Pontifex ex⸗ cluſum vellent ã gratia, nec reijceret propter pauculos nu⸗ mos. Sed nolente Monacho faſtu & arrogantia tumido, inſuſurrabant Myconio in aurem, vt ſaltemaliquid vęl namrollumdaterne deeſſet manus adiutrix. Præten⸗ dente & excuſante iterum Myconio paupertatem, ſe nec ſex nec vnum numum dare poſſe, ſuadebant cæteri, non dimittendum ſine literis, metuebant enim, ne adoleſcens ille tanto conatu inſtans & propoſiti tenax, ah alijs eſſet ſubornatus, neue nouæ orirentur turbæ, nec à ſcholaſticis & mendicis obruerentur, volentibus ſingulis habere In⸗ dulgentias gratuitas. Offert quidam Myconio ſex numos, vtillos pro forma daret ne haberetur pro deſtructore æ⸗ dis S. Petri, nec labefactaret authoritatem Papæ. Cui pe⸗ culiari euliari quodam inſtinctu ſpiritus ingenuè reſpondet M⸗ conius: Nolleſe emtasi iasU Vel e ſprm Mquem.di „S propria Pecunia emere⸗ e gratuiras cupere indulgentias propter ſolum Deum, quas ſi non impetraret? redderent ipli Neo rationem ob neglectam animæ f. 2 „ſiqui⸗ dem & Deus & Papa remiſsionem peccatorum gratis da⸗ ri velint petentibus, pro meritis quidem ſingulorum, ſed pauperibus gratis. Quærebatur tandem, à quo eſſet huc miſſus? à quo inſtructus hanc rem tãm pertinaciter vrge⸗ ret? Keſpondebat Myconius, ſe à nullo prorſus homine, quod veriſsimum erat⸗ vel monitore, vel impulſore infor⸗ matum, ſed ſola fiducia gratuitæ remiſsionis in literis pro⸗ miſſe fretum rem illam egiſſe, nec ſibi vnquam cum tantis viris fuiſſe colloquium? natura ſe eſſe verecundum, ſiti gratiæ Dei, & remiſsionis peccatorum extimulatum. Ft cum videret Myconius, ſe quod aiunt, VAluy ᷣnkpo ep⸗ aquam in mortarium infuſam ferreo piſtillo tundere, & facilius eſſe Herculi clauam, adeoq́; loui fulmen eripere, uam ab auaris monachis literas gratuitas extorquere, tandem diſcedepat, & partim dolebat ſe voti ſui compo⸗ tem minime factum, partim verò gaudebat, quòd adhuc aliquis eſſet Peus in cœlo, qui peccata remitteret pœni- rentibus ſine pecunia & precio, propter ſolius Chriſti filij ſui ſolum & æquiualens precium ac meritum iuxta con⸗ ſolationis pleniſsimam promiſsionem: Viuo eg0, dicit Dominus, nolo mortem peccato- ris, &c. Apparet Exech. 13. 33 Apparet ex hac qualicunq; narratiuncula, quãàm mi⸗ ſere homines deceptifuerint oftucijs & præſtigijs mona⸗ ſticis quid fuerit haptiſinus monachorum, ſiue ingreſſus religionis, & cucullæ induitio, certè non regeneratio & noua vita ſed limus profundiſsimus, & verè ipſius inferni barathrum, adferens conſcientijs nullam conſolationem, ſed immergens illas in puſillanimitatem, perplexitatem, ſcrupuloſitatem, blaſphemiam & deſperationem. Cuius To. v. Mar⸗ rei vnum hoc loco ſubijciemus exemplum. Vixit olim a⸗ hr. D. Lud. pud nos Vinarię in monaſterio Franciſcanorum Iœhannes Rab. Voitus Doduris Dauidis Naiti ꝓater, qui & ipfe ex li⸗ loh. Voitis. pris Doctoris Lutheri Chriſtum agnoſcere & amare, mo⸗ naſticen verò odiſſe & deteſtari cœpit, & didicit, quid ſit Chriſtus, quid fides, quid gratia, quid iuſticia, quid remiſ⸗ ſio pecatorum, quid reconciliatio cum Deo quorum om⸗ nium nihil in Scholaſticorum putidis lacunis legerat. Hac verò ſola & vnica petra nixus, emerſit ex haptiſmo mona⸗ chorum, ex anguſtijs conſcientiæ, ex acerbirate mortis, & doloribus inferni, & Deo gratias egit pro libellis z Luthe⸗ ro editis, quos cum Friderico Myconio in angulo quodam obſcuro latitans diligenter legebat. Sed cum oppidum ſu⸗ Mattb. 5. pra montem ſitum abſcondi non poſsit, nec accenditur lu⸗ cerna, vt ponatur ſubter modium, ſed ſuper candelabrum, vt luceat omnibus qui ſunt in domo, ipſe etiam loha. Voi⸗ tus tacere non poterat, ſed profitebatur Chriſtum publicẽ tãm in lectionibus quam concionibus, etſi muſsitare om⸗ nes cogebantur, & nemo hiſcere contra Monachorum i⸗ dolatriam & plaſphemias auderet, & ſub excommunica⸗ tionis pœna prohibitum eſſet, ne quis Lutheri hbros tan⸗ geret, multò minus legeret. Quam verò indignè tractatus ſit à Monachis impijs & virulentis, teſtatur ipſe, quod om⸗ nes Niaboli cœperint inſanire: debacchari, perſequi odio hoſtili hoſtili hominem Lutherana hæreſt infectum, arcere & prohibere à conſuetudine & colloquio fratrum, fugere tanquam vdæpleæ & zxpiluluæ⸗ monſtrare digitis, tradere Diabolo. Inter prandendum & cœnandum ipſe humi re⸗ pere, micas colligere pedes monachorum oſculari flagel⸗ ſis ſe cædere & cruentare cogebatur. Nec tamen ex Mo⸗ xxhconius e naſterio dimittere ipſum audebant, quod Myconio acci- monaſterio diſſe affirmat, metu Saxoniæ Ducum, qui ipſum pro con? Franeiſca⸗ cione perorantem audiebant clementer, & contra crude norum vi⸗ lium monachorum vim ac tyrannidem defendebant. Et iarie d⸗ quamuis ipſum d munere docendi ſuſpenderent, & cathe⸗ dram interdicerent, mandato tamen Principum ipſo die Circumciſionis Domini publice concionem habet. Anno M. D. XXII l. in qua tractatarticulum de luſtificationę Fõ FSõr COram Ho, quòd non ſit ex operibus Kmeritis proprijs, ſed ex fola fide in Chriſtum, appręhen⸗ dente & applicante ſibi paßionem & mortem eius, quod ſanguis leſu Chriſti, non opera, emundent nos ab omni loh. 1. peccato. Qua concione crabrones & veſpæ adeò irrita⸗ bantur, vt miſerum hominem pertinaciſsimis & peſtilen⸗ tiſoimis aculeis multò vehementius pungerent quãm ante. Adeò infeſtus eſt Diabolus Euangelio Chriſti, vt homi⸗ nes planẽ in furorem agat, & impellat ad perdendos pios: Quod idem vſu venit Paulo gentiũ Apoſtolo. Cum enin ludæi ex Aſia eum vidiſſent in templo, conturbãrunt to⸗ tum populum, & iniecerunt ei manus vociferantes: Viri lſraelitæ, ſuccurrite, hic eſt ille homo, qui aduerſus popu= ado. 21.11 lum & legem, & locum hunc omnes vbiq; docet. Et hactenus de Myconij noſtri ætate iuuenili, exerci⸗ tijs pietatis, indole liberali⁊elo pro gloria Dei ardenti or⸗ dine & Monachatu, copioſẽ verba fecimus. Nunc quo⸗ modo ẽ vita & carnificina monaſtica tanquam ex captiui pe acerdo. tate tio Mconij. tate Babylonica ſit beratus, breui narratione perſtringe⸗ mus. Cum ordinem fratrum minorũ ſectatus eſſet aliquam⸗ diu Annæbergæ, Lipſiæ & Vinariæ, hic apud nos Vina⸗ riæ ſacris fuit initiatus, & vt vocant, primam miſſam ceci⸗ nit, quod accidit ipſo die Pentecoſtes, anno Chriſti M. D. XVI. anno ætatis ſuæ 17. Huic actioni interfuerunt duo Saxoniæ Duces Electores, lohannes, & lohannes Fri⸗ dericus, qui etiam ſumtus ad eam rem ſuppeditãrunt ne⸗ ceſſarios. Anno ſequenti, quo Lutherus Vuitebergæ pri⸗ mům impugnabat errores & blaſphemias Papiſticas, & lux Euangelij ſyncera oriebatur, quod auricomum iubar ſpar⸗ gebat per oras etiam Thuringicas, vocatus eſt Myconius a Vinarienſibus noſtris ad miniſterium docẽdi, cuius con⸗ ciones quidem ſub initium Papiſmum olepant interdum, cum pauca de paßionibus & legendis Sanctorum immi⸗ ſceret. Sed Spiritu Deiilluminatus, & Lutheriſcriptis cõ⸗ firmatus, primus in his Ecceſijs impio Papatui cantradi⸗ xit, & pura Euangelij ſemina ſparſit, quòd tãm celeri vola⸗ tu ferebatur, & quidem ſpacio menſtruo, per vniuerſam Germaniam & aſiquot regiones exteras, & tanto cum ap⸗ plauſu accipiebatur, vt omninò ipſi Angeli curſores & hu⸗ ius doctrinæ præ cones fuiſſe viderentur. Vuitebergam i⸗ taq; atqʒ adeò ipſum etiam ſaceſlum in quo public doce⸗ hat Lutherus: in manaſferid Anguſtinianorum, nominare oſePat Mcunius Sepulchrum Hominiſanctum cuſtodi⸗ tum & munitum à militibus Papæ, ne Chriſtus reſurgeret, Tom.. len. neue diſcipulorum quiſquam ẽum raperet. Quod ſacellum juxta vetuſtam quandam prophetiam, de qua Tomo ſe⸗ 4 cundo len. lat. de abroganda miſſa priuata, redimi depuit To. 2. Vuit. 8 dit. vecent. per Fridericum Imp. qui fuit Fridericus ille Saxoniæ Hle⸗ pag.26 8.4. cior or ſapiens: olim à Statibus Imperij petitus & deſignatus Imperator. Bxiſtimat autem Lutherus, diuinitus factum eſſe, vt quemadmodum prædictum fuit ã Prophetis? De gion exibit lex & verbum Nomini de Hieruſalem: Euan? Iſtiæ 2. gelium quod eſt verbum Dei, diuulgandum ab Hieroſo⸗ Mich 4. lymis in totum orbem terrarum, & ſuo ſuauiſsimo odore alle curum multas gentes ad agnoſcendum Chriſtum: Sie etiam in iſto abiecto angulo terrarum, Vuiteberga nimi⸗ rum, Deus voluerit ſuſcitare ſuum verbum: & quod præ⸗ ter Iudaicam terram nulli parti terrarum acciderit, vt oppi⸗ da & pagi, quin & ciues Ebraicis nominibus vocẽtur. Vn⸗ de enim Ephrata, Hebron, Reſen, Pannec, Globoc, Ti⸗ Nortind op⸗ don, leſſe, Damaſcus, Dibon⸗ & multa ſimilia? Tum ipſa pidorum c Vuittenbergaã candore montis dica quiceſt niſ mans fvy ein Libanus ? Libanus enim candidum ſonat. Hactenus Lu⸗ 14 Vuitte⸗ herus. Cum verò hoc ſacellum muſtò ẽffet anguſtig⸗quãm bergam E⸗ vt caperet ingentem illam hominum multitudinẽ conflu⸗ entium crebrò turmatim ad audiendum Euangelion, iuſſus fuit Eutherus publice docere in templo Parochiali. Ethoc Paco Puer Ieſus denutroducus efl. in templum. leroz [olymæVt oſim in feſto vxæ anzñe, ohuiationis vel exce⸗ ptionis ab Imp. Iuſtiniano dictum, quòd Simeon Chriſtum diu à patribus magno cum deſiderio expectatum, in vlnas ſuas ſuſceperit, referente Niceph. hiſt. Eccl. lib. 7. ca. ⁊8. Anno Chriſti M. D.xLiii. Quando Lutherus iter ſu⸗ ſciperet Auguſtam ad comitia, & pedeſter veniret Vinari⸗ am, pernoctaret in monaſterio, miſſamq́; caneret, Mxconiz us primùm vidit Kutherũ, ſed ab acceſfi & colloquio eius Phibitus. Monachorũ verò tunc temporis duuunx vel exi⸗ Ponvs, vicarius g Adminiſtrator Ioh. Keſtnerus, ſolus Lu⸗ vb. ve therũ cõpellauit, & de religionis negocio multa cũ eo con⸗ 6 tulit, ingensvel ex pia quadã ↄn all, vel potiy mpohvis ſi monaſte⸗ 2 & rij vicari. & humana imbecillitate: Mi Frater hahehis Auguſtæ Ita⸗ ——— 1os homines dociiſsimos & acutiſsimsAntagaiiã a⸗ cErrimos: qui xlurimum tihi faceſſent ICgotii.Laldẽ me⸗ tuo, vt in hac rCligionis cuntrauæiaCaſſa Cxidas. prafe⸗ ctð in ignem te conijcient, & flammis exurent. Cui Lu⸗ therus per iocum reſpandit: Si vrticis me vſlerint. aliquo modo toErabile erit ſin igne Imm graue S prorfus intolerapie- addens hanc patheticam & Spiritu plenam adhortationem: Interpone qugſo tuas preces apud Peum pro me, & ora Chriſtum Filium eius, cuius eſt cauſſa hæc, vt mihi adſit, quam ſi obtinuerit, mihi obtenta erit; ſin ve⸗ rò cauſſa exciderit, nec ego eam obtinere Potero: atq; ita ipſe ſolus ignominiam reportabit. Bpiſola r. In nouella Eecleſia apud Cygneos nata, cœpit etiam NMoconi ad eXaucri cygnea cantio, & cœleſtis tuba renaſcentis Fuan⸗ Annemõta⸗ gelij, ex qua vrbe ifap G Myconius ad rempublicam & nos cxcuſu ciues Annæmontanos epiſtolam miſit lingua noſtra ver⸗ Ogneeaño nacula, ſiue populari zelo maximo & ardentiſoimo Spiritu · Dxxitij. ſcriptam. In quæ Deo pecultariter gratias agit, quòd libe⸗ ratus ſit diuinitũs ex Pharaonica captiuitate, Aegyptiaco carcere & nido fucorum ignauorum, & ex animo jætatur, quòd Dominica Palmarum vnã cum jætiſoima turba Chri⸗ ſtum deſcendentem de monte olmueto, & ingredientem leroſolymam ſpiritualem ſit comitatus. Deinde adhortatur Annæmontanos, ne metuant Papiſtas animarum deuora⸗ tores, verbi diuini extirpatores & eradicatores: & vt in lbertate Chriſtiana conſtanter permaneant, nec patiantur ſbi & conſcientijs ſuis laqueos inijci prohibitione cibo⸗ rum à Rege Babylonis Romanæ, habitante in Aegypto verè tenebricoſa. Quin etiam inſtruit atq; informat, quid porrò faciendum, fi mogiſtratus eos ob violatas leges mul⸗ cia pecuniaria afficere velit, aut aliud ſupplicium determi⸗ nare, nare, ne expaueſcant, nec ſinant Chriſtum ex cordibus e⸗ ripi, ſed cum Centurione coram cruce Chriſti edant con⸗ feſsionem ſuam: Hic verè eſt Filius Dei. Idem remittit Matth. 27. eoſdẽ ad aureas verbi diuini fodinas, & aperit venas quaſ⸗ dam metalli ſpiritualis & cœleſtis, deducens ad eloquia Dei pura, quod ſint deſide rabilia ſuper aurum & obriæum pſal. 19. multum, & dulciora ſuper mel & fauum. Vocatus Gotham ad munus docendi verbum Dei & Vocutio V guberaandi Eccleſias Thuringicas, quod accidit anno M. conij ad e⸗ ꝑP. X XIV. circa feſtum Aſſumtionis Mariæ virginis, vixit cum Collegis annos viginti duos in fumma pace concordia, q modo ea de re ipſius Myconij verba ſonant: Cucurrimus, certauimus, laborauimus, pugnauimus, vici? Concordia mus & viximus ſemper coniunctiſsimè, vt admiratione af. Vhconij eñ ficerentur plurimi ſuper illa rara fratrum ouilæsiut Qux⸗ Collegi. qenlæ & coniunctione. Cuius ſimiliter mentionem facit Ppiſt. wc. in Epiſtola ad conſiliarios Electorales, de precioſo vnguẽ⸗ ad Conſil.k⸗ to, quod effuderat mulier ſuper caput Cpriſti accumben⸗ lecto· de pre⸗ tis, & luda dolente, ſibi lucrum furtiuum perijſſe. lpi enim ᷣioſo vnguẽ⸗ ait: ge Lix in xllalacaalio reperire potuiiſ Collegas mo⸗ toMat.6⸗ deſtiores, fideliores patientiures, tran uilliores, ſedatio⸗ res magis plos, magis pacificos, quãin quales Gotbæ peneficio nactus fuèrat. Qua etiam fortuna ſe vſum ſæpi⸗ us mihi prædicauit vir R euerendus & ſenex iam ſeptuage⸗ narius D. Bartholomæus Gernhardus, diuinitũs accidiſſe, D. Burthol. inquiens, vt haberet collegas obſequentiſsimos, à quibus Scruhardus. coleretur, obſeruaretur, ſuſpiceretur. Qum verò ſit ea iucunda & ſuauis, vtilis ac neceſſuria, Spirirus ſancius o⸗ ſtendit Pſal. iʒʒ. inquiens: Ecce quãm bonum & quãm iu⸗ cundum, habitare fratres in vnum. Etde eadem mandata extant 1. Cor. i. Obſecro võs frotres, per nomen Nomni noſtri leſu Chriſti, vt idem loquamini omnęs, & non ſint 3 inter Requiſita concordiæ. 1. 2. 3. 1. Cor. 13. inter vos diſsidia, ſed ſitis vclMci congmentati eadem mente & eadem ſententia. Philip. 2. Similiter affecti ſitis, eandem charitatem habentes, vnznimes, idem ſentientes, ne quid fiat per contentionem, aut per inanem gloriam, ſed per humilitatẽ animi alium quiſq; ſe præſtantiorẽ exi⸗ ſtimet. Et cum Satan ſpiritus ille malignus, coniunctionem & pacem Eccleſiæ inuideat, & nunqᷓ; non interturbare il⸗ lam diſsidiorumq́; ſemina ſerere conetur, opus eſt certis artibus & virtutibus ſiue adminiculis, quibus fouęatur & ſeruetur concordia. Ad eam veròõ rem requiritur: Primò, Humilitas animi vera, frenans ſuperbiam om⸗ nium ferè in vita diſsidiorum & rixarum fontem. Ideo tam vehementer eam vrget Apoſtolus Rom. 12. Molite altum ſapere, ſed humilibus vos accommodate. Epheſ. 4. Cum omni humilitate, cum manſuetudine, cum longanimitate ſtudentes ſeruare vnitatem ſpiritus in vinculo pacis. Peinde opus eſt Manſuetudine & patientia, quæ fre⸗ net & moderetur iracundiam, toleret aliorum infirmitates, condonet iniurias, cedat de ſuo iure. Sicut enim orbes cœ⸗ leſtes miris anfractibus ſibi mutuò cedunt, vt ſuam harmo⸗ niam & concordiam eo quaſi obſequio tueantur: Ita Col⸗ legas in officio decet cedendo, ferendo, & placidè contxã nitendo, concordiam retinere, qua magis opus eſt Eecle⸗ ſiæ, quàm ſiniſtræ manui dextera, iuxta Baſilij dictum. Tum etiam opus eſt Dilectione, quæ teſte Apoſtolo patiens eſt, henigna eſt, non inuidet, non agit perperam, non inflatur, non eſt faſtidioſa, non quærit quæ ſua ſunt, non irritatur non cogitat malum, non gaudet de iniuſti⸗ cia, congaudet autem veritati, omnia ſuffert, omnia cre⸗ dit, omnia ſperat: omnia ſuſtinet. Exorta itaq; in Thuringia Euangelij luce miniſterio Myconij creſcere & floreſcere etiam cœperunt Scholæ & politiæ Politiæ. ¶ epim Pettus S zmpliſ⸗ Licæ F. ſimum & Prde percepitfrucfu ſo — —6 Scentiittore maris, C mbulam, qua px te⸗ re mdaũẽrat, & copioſiimam LCium multitudi⸗ Frudus re⸗ em reſp̃rætẽt renem. apini CDg floreſcentis nriee PerECelæ. & Keipub. Gothan pro⸗ Buangelij nredram Chriſto commodatam, Hanc ampliſsimam Seris⸗ —— 2 . * compenãtionem Chriſtus etiam communi Patriæ noſtræ n Germanię exhibuit, quòd ei cathedram inEccleſijs & ſcho⸗ lis conceſsit. Nam hactenus ſic Germaniæ benedixit De⸗ us propter cathedram Chriſti, vt honorum, diuitiarum, o⸗ pum & ædificiorum ſplendoretempore refloreſcentis Eu⸗ angelij, magis quãm vnquam antẽ excelleret. Et hæc tan⸗ tům corporalis eſt remuneratio: Spiritualis verò longẽ eſt amplior & opulentior, quod Spiritus ſanctus per verbum & Sacramenta accendit fidem, nouam lucẽ in cordibus hu⸗ manis, regenerat homines, donat remiſsionem peccatorũ, conſcientiam lætam, impellit ad preces & gratiarum actio⸗ nem. Vbi autem Chriſtus non liabet cathedram, quomodo ila ei hodie in Eccleſijs Romanæ meretricis denegatur, ibi ſunt tenebræ, ibi regnat ille fortis armatus, tenens atriũ ſu⸗ Lucæ ⁊⸗ um, ibi ſonat falſa doctrina, ibi ſunt idolatræ, & perſecuto⸗ res veræ doctrinæ, adeoq́; ipſiſsimus Antichriſtus. O feli⸗ cem ergò & fortunatã Germaniam: Quid poteſt dignius, vel auguſtius, vel dulcius dici, quãm pias ciuitates & regio⸗ nes in Germania, & haſce etiam in Thuringia eſſe Cymbu⸗ lam, in qua ipſe leſus Chriſtus ſedet, docens de regno Dei de remiſsione peccatorum & vita æterna. Claruerunt etiam tùm temporis in Eccleſijs reforma⸗ — — Tempore ris illuſtria lunijina, & verè mundi miracula, viri excellentiſ⸗ nwpn ſimi, Vuitebergæ Lutherus, Philippus, Pomeranus, Mag⸗ uerunt in deburgæ Amsdorfius, Auguſtæ Vrbanus Rhegius, Tu⸗ Becieſia vri bingæ cxcellentij. bingæ Erhardus Schnepfius, Halæ Sueuorum loh. Bren⸗ tius, 8 — lohannes Aepinus, Fpecæ Hermannus Bors; vratuiæ 1oh. Heſſus, Km̃prõſs; Moipanus, in Bortir nüs Pauſũs Spẽrt loh. Poliander Stetini rPSr na Paiſũs V ius, Eyge aufmanmm t Nicolaus Medlerus, Vinariæ lõhannes Cæffus Prfortfe loh. Langus, Egidii NecReris- Hoc moto Pornüs dedit verbum ſuum cum magno exercitu Euangeliſtarum, Pfal. ös. Quemadmodum enim in extruendo ædificio ma⸗ gno adhiberi ſolent architecti, qui opus gubernant, & fun⸗ damentum ponunt, & fabri qui ſuper fundamentum ab architecto poſitum ædificant: Ita Deus hoc nouiſsimo mundi tempore domum Eccleſiæ ſuæ ruinoſam, miſerè ac horribiliter deſtructam ac deuaſtatam per Aprum Roma⸗ num reædificaturus, excitauit Lutherum magnum ilum architectum, per quem repurgauit Eccleſiam, & qui ſcri⸗ pturam vtiliſsimis Commentarijs explicauit, Biblia in ſer⸗ monem popularem vertit, ſectas plurimas refutauit, ve⸗ 2. Theſſt . rum cultum reſtituit, reuelauit Antichriſtum, filium perdi⸗ 1. Corm. z. tionis, extruentem ſuper fundamentum Prophetarum & Apoſtolorum lignum: fœnum, ſtipulam, humanas tradi⸗ tiones & opiniones, quæ puram doctrinam obſcurärunt, vt ſunt Monachatus, doctrina de ſatisfactionibus, de Pur⸗ gatorio de Sacrificio Miſſæ, de inuocatione Sanctorum, & alia plurima. Huic verò architectò ſapientiſsimo adiun⸗ xit fideles væœpæsceræe, qui ipſum iuuarent, latius exponen⸗ do ſalutarem Eccleſiæ doctrinam, illuſtrando eam exem⸗ plis, repetendo & inculcando auditoribus. Hoc certe non fuit opus humanum, ſed à Domino factum eſt illud, & eſt mirabile in oculis noſtris. Deceden⸗ Decedente ex hac vita Friderico, optimo & ſapien? Sleidan. I. tiſsimo Principe, Duce Saxoniæ Flectore, ilicò ſubſecutus de tumultu Veſt Ruſticorum tumultusanno M. D. xxx. in quo ſedan⸗ Kuſticorũ. „do MConius plurimim paſuit operæ. Gotham oppidum & rotam Ainuip, cum vbiq; ſæuiret animis ignobile vul⸗ gus⸗ pacificam & tranquillam precibus, obteſtationibus & hortationibus conſeruauit, ne quid ibi turbarum mouere⸗ tur, & prohibuitne ſe cum ſeditioſis ruſticis coniungerent. Agmen ruſticarum, qui cœnuenerant Ichtershuſij ad di⸗ ruendas S& demoliendasarces Gleichenam, Molybergam, Vuachſeburgum, & ad delendas familias nobiles, oratio⸗ ne vnica ſic compeſcuit & diſsipauit, vt à malo propoſito deſiſterent. Sapientiſsimè enim confiderauit, quem tan⸗ dem eiuſinodi pernicioſæ machinationes ſortirentur euen⸗ tum, iuxta illud Pindaricum: pœuop M ohup coœt 10 pindarus ꝙeporepoꝛ &M ci Adpæg clig koSæc, quicæheg ouiper ⸗ Pythiorum ivæg, ku deog c)ehcoyeo bopyærip inwe, Facile eſt, in⸗ jym. 4. quit Pindarus, Poeta Lyricus kæyæoꝙavdnæſG, vrbem mo⸗ uereʒ etiam paucioribus, at priſtino reſtituere ſtatui graue eſt, e veſtigio, niſi ipſe Deus etiam ductoribus gubernator factus fuerit. Fuit igitur Myconius verè ille quxnanie oeunhaxO quem Maro in Aeneide deſcribit ſignificantiſ p virg lib. 1 ſimeè: Ac veluti magno inpopulo cum ſepe coorta eh Jdutioſauiti animes gnolule vulgu: lamqᷓ faces et ſawa volãt, furor arna mimſtrat. Tumpietate grauẽ ac meriti ſ/rts vᷣuri quem Conſpexere· ent, arreciu auribu afant: Me regit dictu animos, Spedora mu¶et. G Eodem 1. Aencid. Fodem anno vxorem duxit Myconius Margaritam, honeſti ciuis Gothani filiam, ex qua ſobolem Dei benedi⸗ Barbarafilia ctione ſuſcepit numeroſam. Filia Barbara poſt obitum pa⸗ rentis matrimonio iuncta fuit M. Cyriaco Lindemanno? ð celebri olim Scholæ Gothanæ Rectori. Fridericus filius Lindeman. 2 Frid. Mhco⸗ Patri SudvOe militans in Muſarum caſtris in Academijs nius fiiu. Germaniæ præcipuis, Lipſenſi Vuitebergenſi, lenenſ morte nimis immatura præreptus, triſte ſui deſiderium a⸗ micis reliquit, & ſine dubio paternarum virtutum fuiſſet mulus feliciſsimus, ſi fata diutius huius lucis vfſura frui permiſiſſent. Cæterum Myconius ille magni nominis Theologus, etſidiuinitus vocatus eſſet ad gubernationẽ Eccleſiæ Go⸗ thanæ, ab illuſtriſsimò tamẽ Saxoniæ Flectore ad alia mul⸗ ta negocia adhibitus fuit, perinde vt in magna quadam do⸗ mo paterfamilias opera miniſtrorum non in vna ſolũm, ſed plurimis alijs rebus admimiſtrandis vtitur. Cum illuſtriſsi- mo Electore loh. Friderico ter in BRelgium profectus eſt⸗ Coloniam Agrippinam vrbem potentiſsimã, & Vbiorum terram, Ducatum luliacenſem & Cliuenſem apprimẽ per⸗ Diſputatio luſtrauit. Duſſeldorpij Chriſtum in publicis concionibus Mhco. Duſ⸗ publice confeſſus eſt, non ſine vitæ diſcrimine, & cum mo⸗ ſeldorpij cñ nachis Colonienſihus diſputatione puhlica congredimini- monacho lo7me dubitauit, quæ paulò poſt prælo ſubiecta publici iuris facfa eſt, ad quam ſic fatis krigide, infulſe & ineptè reſpon⸗ dit Franciſcanus quidam Monachus Colonienſis, frater *lohannes Corbachius. Sed vicit, triumphauit, & palmam reportauit Chriſtus, benedictus in ſecula. Simili conſtan⸗ ria & fide Myconius puram Euangelij doctrinam profeſ⸗ ſus eſt Brunſuigæ, Cellæ Saxonũ, Suſati, & alibi in Vueſt⸗ pbalia. In Conuentibus itemi; & Comitijs publicis, Smal⸗ caldiæ, Francofordiæ, Noribergæ, adhibitus in conſilium, magno magno ſpiritu & zelo religionis negocia trãctauit, glori⸗ am Dei, Eccleſiarum ſalutem & emolumentum pro ſua vi⸗ rii promouendo, adeò vt nihil prius faciendum putaret, quãm vt Deo ſeruiret. In eum finem miſſus eſt in Angli⸗ Iter Mhco⸗ am vna cum Eranciſco Burchardo Hucum Saxoniæ Car⸗ nij in Angli⸗ ceſſario, viro excellenter doco, vtriuſq; linguæ Græcę & Fr. Latinæ peritiſsimo oratore diſertiſaimo. cutum vix Parẽ Germania hahuiſſe creditur. FHomerus, Poẽtarũ rex diui⸗ o 6 niimus commendat VIyſſem, quod uMdp œlhoin u i0 o Home. ohf. &stæ vzop )v0, multas viderit vrbes, & multorũ hominum lib. 1. meniẽ nouerit, & idcirco prudentißimum fuiſſe indicat, qmodo etiam teſte Strabone/ prudentiſsimi heroẽs apud Strabo lib. veteres ſunt exiſtimati, qui in longinquas regiones pere⸗ grinati fuiſſent. Quam oh cauſam eundem Homerus ⁊xn⸗ Fom appellat, quaſi ex diuerſorum morum obſeruatione ad maiorem prudentiam animus ipſius fuerit informatus. Non enim exiguum ad prudentiam comparandam admi⸗ niculum eſt, variarum gentium mores cognitos explora⸗ tosq́; habere. Quapropter non nobis iplis aut Patriæ no⸗ ſtræ tantum tribuere debemus, quaſi nullo alio in loco q vbi nati ſumus & educati, ſcientia, eruditio ac prudentia ſedem habeat. Quemadmadũ.cnim. in no Lld.amnia. fu⸗ ctu uantumuis PingniCultq: nica natria. amnium rCr Iicie ntEnatitiam. apesii⸗ nö Pateſt. Fodem modo iter Anglicanũ Myconio nõ parũ vriſitatis attulit quò quẽadmodum loha. Baptiſta in Matth. 14. aula Herodis obſeruauit moresingeniũ & naturã hypocri⸗Mare s⸗ tarum, ita McLnius Henrici.3 Angliæ Kegis Lraud.S impoſturas ojfecit. Sub initium renaſcentis Euangelij acer? 1en Inẽ vpp̃õẽFãt Luthero Anglorũ Rex, datis literis ad 5 Saxoniæ Puces, Fridericũ, eiusq́; fratrẽ lohannem⸗ offen⸗ 80 Bes ſus libello Lucheri de capiiuitate Babylonica, & indicabat, Tom. 2. lat. 2 quan? ᷓ5 27 ½ Sleid. lib. 4. Sleida. l. o. quantum àb eius doctrina periculum ipſis immineat, totiq́ʒ Germaniæ, nec eſſe quod contemnant aut paruifaciant, ſed naſcenti malo ſtatim occurant. Cum autem repudiata coniuge Catharina Hiſpanica Pontifex Romanus, cuius implorabatur auxilium, diuor⸗ tium à Rege factum non probaret, qu òd Carolus V. Cæ⸗ ſar Catharinæ nepos eſſet e ſorore, cuius potentiam Papa metuebat, indignatus Rex grauiſsimum odium in Ponti⸗ ficem concipiebat, continuò decretum promulgans, ne quis Epiſcopo Romano ſupremam poteſtatem tribuat, neue tributum annuum ſoluat, ſed ſinguli ſe Regem, & per Angliam Eccleſiæ caput agnoſcant. Abie ca itaq; reli⸗ gione Papiſtica, mittebat ad proteſtentes Legatos, per quos maxime captabat beneuolentiam Saxoniæ Princi⸗ pum ſignificans quòd per Angliæ Regnum faca ſit reli⸗ gionis mutatio, abolita magna pars errorum, de communi omnium conſenſu Papatus impoſturæ ẽ regni finibus ſint exterminatæ, non ſecus atq; per Saxoniam. Et quòd ad eum finem tendant omnia regis conſilia & aciones, quòd velit de inceps cum Germaniæ Principibus voniungere o⸗ mnes ſuas vires & copias, ſi quid Antichriſius aduerſus re⸗ farmatas · ocleſias vuoliarur. His dudiꝭ & conſilijs R egis Rhaleratis in optimam ſpem ærigebantur Angli. faxxt Ckiſtus etiam apud.ipſosdainccpehaberotkoſpitiun ac domicilium, & ſe cum Eccleſijs Germanicis refuxmatis amplexuros Confeſsionem Auguſtanam. Conferepat Myconius cum tribus Epiſcopis & quatuor Theologiæ Docoribus, de ſingulis capitibus doctrinæ Chriſtianæ, in confeßione Auguſfana & eius Apologia compræhenſis. Practabatur præterea cauſſ matrimonialis, petente Rege Sleid. I. 1 2. VXorem ſibi dari Annam, Principis Gliuenſis Gulielmi & Sybillæ Saxonicæ ſororẽ, eleganti forma virginem, quam tamen tamen tyrannus ille paulõ poſt repudiatam ⁊ ſe reiecit. Eo⸗ Sleid.I. ⁊z. dem modo religionis negocium non ſeriò, ſed ludicre & aſtu tractabat: de religione enim decreta faciepat, ſub forꝰ Sleid. l. ⁊⁊. ma panis & vini verum eſſe & naturale corpus atq; ſangui⸗ nem Chriſti, & à conſecratione non amplius manere ſub⸗ ſtantiam panis & vini: Perceptionem integræ cœnæ non eſſe nece ſſariam ad plutem, & ſub vtralibet ſpecie conti⸗ neri totum Chriſtum: Sacerdotibus non licere contrahe⸗ re matrimonium: vota caſtitatis eſſe ſeruanda: Miſſas pri⸗ uatas retinendas: auricularem & arcanam confeſsionem delictorum eſſe vtilem & neceſſariam. Edebat etiam hæc vulpecula paulò poſt nõ obſcura ſigna ſuæ hypocriſis nam Hugonem Latimerum & Salisberienſem Epiſcopum reli⸗ Sleid. l. i2. gionis cauſſa diu captiuos tenebat, Thomam Cromelium, g 11 uem ex infimo loco euexerat ad ſummam dignitatem, ca⸗ pite plectebat: Robertum Barnum Theologum, virum ſanctum & eruditiſimum, Londini igne cremabat: Tho⸗ mæ Bequeti, qui fuerat olim Archiepiſcopus Cantuarien⸗ Sleid. I. ⁊⁊. ſis, exempra ẽ ſandapila gemmis & auro ſupra modum ex⸗ ornato, oſſa igne ſubſtrato, Vulcano tradebat, Eccleſijs bona rapiehat! & fiſco regio applicabat. R cuerſus Myconius ex Anglia, vocatur ah Henrico Saxoni Duce, ad viſitandas & reformandas Ecdeſias viſitatio e⸗ Mhicas, vnã cum Luthero, Iuſto lona, Caſparo Crucige⸗ cleſtarũ Mi „ 2 „ McarM. ro, Iohanne Pfeffingero, Iuſto Menio, & alijs. Quæ Viſi⸗ tatio hac occaſione accidit. Anno M. D. xxRxix. die 14. gheid. 1 12. April. Georgius Saxoniæ Dux vitam cum morte commu⸗ tabat, cui in gubernatione Henricus frater ſuccedebat, ſi⸗ quidem Georgij filij ante patris obitum deceſſerant. Etſi enim Georgius teſtamento cauerat, ne forma religionis mutaretur, & mitteretur legatio ad Ducem Henricum, vt aſſentiret, & adderentur magnæ pollicitationes de magna 3 argenti argenti copia, ſi voluntati fratris morem gereret: reſpon⸗ debat tamen Hentricus conſtanter/ſe nequaqᷓ; opum cauſſa ab agnita veritate puraq́; religione diſceſſurũ, addens hæc Duc Ken⸗ verba memoria digna: Veſtra hæc legatio planè mihi re⸗ rici vox me⸗ præſentat illud, de quo proditum eſt in facris literis, cũ Sa⸗ morabilis. tanas Chriſto polliceretur totius mundi regna, modò pro⸗ cumbens ad pedes ipſum adoraret. Cum ergò iam Dux Georgius ẽ vita diſceſsiſſet, Henricus occupata tota pro⸗ uincia, inuitis omnibus Pontificijs, Eccleſiarum reformati⸗ Iopun. Mat⸗onem ſuſcepit. Nactus itaq; Georgius eſt ſucceſſorem & theſius in vi⸗ hæredem, quem nunqᷓ; optauerat. Et is, quem cane peius ta Lutheri. & angue per omnem vitam acerbiſsimè oderat, nimirum Lutherus, Lipſiam accerſitus à nouo Principe, docet pub⸗ licẽ, & reformationis facit initium. Quem ſequuntur cæteri udpgles ſinguli ſedulò ſuum officium facientes, non ſe⸗ cus atq́; apicuſæ in aluearijs & mellificio diſtinctas habent operasaliæ flores aggerunt pedibus, aliæ aquam ore, gut⸗ tasq́; lanugine totius corporis, aliæ ſtruunt, aliæ poliunt, a⸗ liæ fuggerunt, aliæ comparant. Eodem modo Myconius in alue oſis Eccle ſiaſticis ſedulò ſua obiuit munia, viſitando, docẽdo, diſputãdo, refutando Sophiſtas Pontificios. Dedit vfil. 8. etiam Deus voci ſuæ vocem roboris, vt labores Myconij lſue 57. nöõ eſſent infrugiferi. Quomodo enim deſcendit imber & nix de cœlo, & illuc non reuertitur, ſed inebriat terram, & germinare eam facit: ſic verhum quod egreditur de ore Meinon reuertitur vacuum. Cum enim Chriſtus Lipſię et⸗ iam ingrederetur templum Dei, & eijceret vendentes & ementes in templo, menſasq́; numulariorum & cathedras vendentium columbas euerteret, & acerrime inueheretur in profanatores templi facientes ẽ domo orationis ſpelun⸗ cam latronum, omnes Papiſtæ, veluti cohortes militares ad verbum leſu in horto conterritæ, abibant retrorſum, & cade- Matth. 21. LMcæ 19. Ioha. 18. radebant in terram, & conuertebantur in fugam, marce ſcebant flores in tectis naſcentes ad ęſtum Buangelij cuius calorem tanquam vrentis & torrefacientis ſolis, ferre non Poterant. Finito hoc opere viſitauit Mxconius amnes Eccleſias Thuringi itii „adiutus à Phil. Melan⸗ trone, luſto Me nio, duobus nobilibus Plaunicio & Vuan⸗ genbemio, & lohanne Cotta. In hac viſitatione deputata junt docentibus in Eccleſijs & Scholis certa ſtipendia, & huius viri pio ſtudio & opera Pei beneficio hoc etiamnum tempore in Thuringia florent Eccleſiæ & Scholæ, viuit & prædicatur Chriſtus, florent artes & linguæ, & plantati in domo Pomini perpetuò vt plantulæ vᷣirent, & fructum fe⸗ vſcl.ↄ⁊. runt. Reliquum vitæ curriculum, quod ei natura exigu⸗ um circumſcripſit, docendo, orando & ſcrihendo literas conſumſit, quo lapore occupatus erat quotidiè, ſiquidem ſummi viri in Academijs & Eccleſijs præcipuis, crebrò ad ipſum ſcriptitarent, nimirum Martinus Lutherus, Philip⸗ pus Melanthon/ Caſpar Cruciger, luſtus Menius, Baſilius Monnerus, primus inſtaurator Schalæ-Gothanæ, lohan. Eangus, Egidius Mechlerus, Iohannes Marcellus, Mat⸗ thæus Ratzenbergerus. Hi enim cum alijs plurimis ſuſpi⸗ ciebant, admirabantur & venerabantur Myconium, pro⸗ pter excellentem pietatem, ſolidam eruditionem, arden⸗ tem zelum ac ſpiritum, iudicij dexteritatem, animi cando⸗ rem, in confeſsione conſtantiam, authoritatem & grauita⸗ tem ſingularem. Eius rei vnicum modò in theatrum ꝓduco teſtimoni⸗ um, quod publici iuris feci & in communẽ Eccleſię vtilita⸗ tem, cum nonnullis ſelectioribus clarorum virorum Epi⸗ 2% *6 . ſtolis e uulgauit vir Keuerendus & doctißimus M. Cyria⸗ 8 V endus U8 .CVIa? richyodianæ cus Snegaſsius, progener Myconij & gener Lindemanni, ad ßluam amicus Semanam. amicus & frater meus in Chriſto chariſsimus. Scripfit My⸗ conius de Lutheri in Epiſtolam ad Galatas commenrario iudicium, quod cum magni ſit ponderis & momenti inte⸗ ——— Früm recenſebimus. Iudieiũ M⸗ Si non abeo es inquit Myconius, & contemtor religi⸗ conijde Cõ⸗ onis, reſurrectionis mortuorum, iudicij extremi & vitæ æ⸗ mentario Lu ternæ, oro te, vt quæ ſit vẽra docirina religiònis EhRrfti 6 quæ vnica, ſola & propria religio eſt, ex hoc libro cogno⸗ ſcas. In hoc enim, velut in aureo & gemmeo ſcrinio, repo⸗ ſita ſunt explicatiſsime myſteria à ſeculo abſcondita, & ſci⸗ coloß. 1. entia ac ſapientia, honitas & voluntas Nei: quæ eſt articu⸗ lus de iuſtificatione noſtri, id eſt, de remiſsione peccato⸗ rum, acceptione noſtri in Chriſtum vt cum illo ſimus con⸗ corporales atq; comparticipes omnium per fidem: mortis, ſepulturæ, ad inferos: rurſus reſurrecionis, a⸗ ſcenſionis, ſeſsionis ad dexteram patris regni Dei & vitæ æternæ. In illo etiam iam ſpiritus diſcernimus, Angelos cor. o. iudicamus, & deijcimus omnem potentiamſe extollentem 2. cor. 10. aduerſus ſcientiam Dei. Hæc omnia explicatius traduntur in hoc vno D. Martini Lutheri commentario, quãm in o⸗ mnibus Patrum libris, qui vnquam a ſeculo ſcripſerum, quorum libri extant. Quos ſi omnes perlegeris & relege⸗ ris, oportehit te adhuc dubitare, vnde ſit remiſsio pecca⸗ torum, vnde vera ſatisfactio, & quomodo hæc vere,certè, firmiter & indubiè accipiamus, retineamus, & perpetuò poſside amus: Vnde pignus Spiritus, vnde nouitas, vnde quòd non imputantur nec condemnant reliquiæ peccati in carne remanentes quæ in morte abolentur. Neq; tãm clarè docuerunt, quid ſit Lex, quod eius officium, quis e⸗ ius vſus: Quid rurſus Euangelium, quid promiſsio, quid fides: ſed tenebræ ſunt omnia: quia articulum de iuſtifica⸗ tione per ſolam fidem non plene tradere potuerunt. Inue⸗ nies nies etiam hic oſtenſas illas vltimi ſeculi vltimas tenebras, ſpiritum illum homicidam S& mendacem, qui non corpo⸗ rum modoò, ſed etiam animarum vitam, id eſt, veritatem & Dei cognitionem per Chriſtum extinxit⸗ ſepeliuit, & pro⸗ fligauit plus quãm omnes tenebræ Aegyptiorum facere potuerunt: doctrinam ſcilicet Sophiſtarum de iuſticia le⸗ gis, potentia liberi arbitrij, de faciendo quod in ſe eſt, de prima gratia, de merito congrui & condigni, de fide for⸗ mata & informi, de formali, & portentis illis, ac horrendis vlulatibus Lamiarum infernalium, Scotiſtarum, Thomi⸗ ſtarum, Albertiſtarum, Occamiſtarum, quorum ſonos ac voces vix aliquis tota vita diſcere, & quid nam vellent tãmn præſtigioſis vocabulis ſignificare, intelligere potuit. Oportet me ipſum confiteri id quod verum eſt. Eoen a puero ſum verſatus in eorum ſcholis: & inillis ſuprã mul⸗ tocSxancSrOs profec Verũm comperi tandem? fã⸗ ſius & Iſſuftrius in ſoc paruo libello mendacia illa, quæ illi pro primis principijs & demõſtratiuè veris habuerunt, ac velut diuina oracula adorauerunt, ꝓponi ac rurſus con⸗ futari, quãm ea omnes eorum libri ſubtiles, ſeraphici ſan⸗ cti & irrefragabiles proponunt. Etiamſi legas omnes Sco⸗ tos, Alexandros, Bonauenturas, Thomas, & trecentos il⸗ los Scriptores in libros Sententiarum: deinde fontes, abyſ⸗ ſos & magna illa maria, Drecketum Papæ, Drecketales, & magiſtros Summarum, Angelos, Hoſtienſes, Artaxanos, Rõſeſſas KT̃eſiqᷓũãð Nrð immundi pecoris conſulueris: citius, inquam, ex hoc paruo libello Kutheri intelliges, qd dicere voluerint, quid fenſerint, quãm ſi totam tuam vitam in illis lege ndis, relegendis & expendendis inſumas. Chriſtus coram oculis tuis in hoc libello ſe iterum ve⸗ lut in monte Thahor transfigurat, & fit eius facies, veſtis, Mat. 1 cor, affe ctus, imò ipſe totus coram te velut Sol, ſplendi⸗ dus, LMcæ 9. dus, illuſtris, glorioſus: Et vides, quàm pylcre cum eo col⸗ loquantur Moſes & Elias, Lex & Prophetæ, de nulla alia re, quãm de ẽxcellenti opere reſtitutionis noſtræ, remiſsi⸗ onis peccatorum, ſolutione debitorum,interfectione mor⸗ tis, & reſurrectione ac aſcenſione, miſsione Spiritus ſan⸗ cti, vocatione gentium, & reſtitutione vniuerſorum: quod fecit in Hieruſalem, & deinde per orbem terrarum vſq; ad finem ſeculorum. Qui hæc audit, Chriſtum audit: qui hoc teſtimonium accipit, accipit teſtimonium Spiritus ſancii & Ador. 10. diſcipulorum: q̃niam illi teſtimonium perhibent de Chri⸗ 1 quem viderunt, audiuerunt, contrectauerunt, plenum Iohan. 1. gratia & veritate, & qui quæcunq; accepit a patre, dedit nobis. Qui verò hæc contemnit, Deum, Spiritum ſandũ, Piſcipulos, veritatem, gratiam Dei vitam æternam, ac ſa⸗ lutem propriam contemnit. Mon enim eſt aliud nomen Ador. 4. ſub cœlo datum hominibus, in quo oporteat te quærere remiſsionem peccatorum, aut ſaluum fieri niſi nomen Do⸗ mini noſtri leſu Chriſti. Neq; eſt alia ſatisfactio pro pecca⸗ Ioha. 1. ttis, quam Agnus ille qui eſt victima pro nobis, & pro pec⸗ catis totius mundi, cui debetur victoria, virtus, honor & Apoc. . 7. gloriain ſecula ſeculorum, Amen. Hactenus Myconius. Declamat. eclaſtat. Cum Iohannes Saxoniæ Dux Fleckor, Princeps pi⸗ Philippi tõ. entiſsimus, & religionis ſtudioſiſsimus, Eccleſſas in tota ditione inſpici iuberet, præfici idoneos Paſtores, & egen⸗ Sao. Blect. tibus Eccleſijs reditus attrihuere, & in ea inſpectione Go⸗ pahita anno thani & Iſenacenſes peterent confirmari donationem, quæ 15o. die Eccleſijs faca erat, & in literis recitaſſent Fridericus My⸗ 9. Decẽmb. conius & Iuſtus Menius dictum, quod extat apud Iſaiam: Iſiæ 42. Rges exrutt vutritores EccſixS& Ke inæ nutrics: S& ſcripſiſſent hoc dicto commonefieri Principes & Reſpub⸗ licasvt cogitent,ideò genus humanum conſeruari, . ocia⸗ * ſociatum eſſe imperijs, vt inde colligatur Eecleſia. Quare præcipuum ſit munus Principum? conſulere illi parti ho⸗ minum, & tegere ac fouere LEccleſias, & earum Doctores. Hac ſiæ ſenfentia quæ Lunc nandum pẽcitata erat ita deſectatus efſ optimus PrincepsLt iuſſeri mox ſibi locum nTia monſtrari, & donatianem Penigne cQanfrmauit. Farrationem ideò inferendam hiſtoriæ Myco⸗ nianæ iudicaui, vt appareat, quãm ſalutare Eccleſiæ orga⸗ num fuerit Myconius, & quanta eius apud Principes au⸗ toritas, & quid ſummi viri in Principum aulis de hoc ma⸗ gni nominis Theologo ſenſerint. Quòd verò Myconius in omnibus doctrinæ Chriſtia⸗ xyſtola Fr. næ caplibus ſenſerit cum Pcleſia Vitebergenſi, & cum Myc. ad vi⸗ ila ſnam dockrinam de Sacramento Gœnæ amplexus, tum Theodo. Tuinglianæ ſecię ambiguitates S& cothurnos vnd cum Lu⸗ de concordia thero & huius fidelibus Symmiſtis improbauerit & dam⸗ Vuiteberge nauerit, in doctrinæ etiam veritate & ſynceritate conſtans atq; immotus permanſerit, ſatis teſtantur litexæ eius, ſcri⸗ Ptæ ad Vitum Theodarum, de Concardia Muitehergæ n0 F. ñã ct Cuthcxum & Rucerum. año M. D. XXXVI. quipus integram narrationem totius actionis, cui interfu⸗ it, complexus eſt, inſertam hiſtoriæ Confeſsionis Augu⸗ ſtanæ, oppoſitæ nothis atque adulterinis & manifeſtẽ fal⸗ ſis narrationibus perſonati ac fictitij cuiuſdam Ambroſij Vuolfij & ſimilium, contendentium: Cinglianorum ſom⸗ nia approbaſſe Lutherum, & hanc Myconij Epiſtolam, quæ ipſis Caluiniſtis meherclè ſudes eſt in oculis, eſſe ſu⸗ ſpectam ac ſuppoſititiam, quod Spiritus ille Cinglianorum mendax, qui in veritate non ſtetit, & in quo veritas non eſt, pro ſua ſingulari mentiendi libidine facit. Quis Quis verò adeò eſt ſtolidus, oculis & mente captus, qui non videat, quòd laruatus hic Vuolfius, odio ſynceri⸗ tatis Lutheranæ, & amore impuritatis Zuinglianæ, auſit honum virum Myconium, teſtem ahncjlu. omni excepti⸗ one maiorem mendacij arguere, & falſum verum, atrum album, tenebras lucem dicere: cum ramẽ iuxta illud Pjau⸗ rinum, pluris ſit vnus oculatus teſtis, quãm decem auriti. Tutius igitur eſt credere vni teſti oculato & veraci quãm Riſtoria cõ̃⸗ multis aſinis auritis & mendacihus. Sed hac de re porrò Rßionis Au⸗ conſulatur hiſtoria Confeſsionis Auguſtanæ, contexta guſtanæ, A⸗ Theologis libri Chriſtianæ Concordiæ autoribus, quæ te⸗ pologiæ Cõ⸗ ſtatur manifeſte, Bucerum cum ſocijs ſuis ad ſen⸗ cordiæ an⸗ tentiam acceſiſſe, licet poſtea illam retracãrit, & iterum nexa. „pet. 2. àd olutabrum & vomitum caninum Einglianæ doctrinæ ſeerſus. Wron Quòd etiam quodaiodo ſpiritu præditus fuexit Pro⸗ babet ſiruũ phetico M Nonius-inde liquet. Primum enim iuxta diciũ loeſis: Prophetabunt filij veſtri, & filæ veſtræ, & ſenes veſtri ſomnia ſomniabunt, & iuuenes veſtri viſiones vide⸗ Moconij va⸗ punt: Somnium & viſionem habuit verè Propheticam & ticinia duo: Angelicam, quòd præuidit, Lutherum impugnaturum eß⸗ 1Derchur? ſe Papatum, mutaturum docrinam, & reformaturum Ec⸗ gatione do⸗ S cleſias. Deinde animus ipſ Lꝑræſagit excidium & demoli⸗ „Peexci⸗ tionem caſtri Grimĩenſtein. Gum enim opus eſſet apſolu⸗ dio caſtri tunãñno M. D. XLK nauit in Chronico Gothano Grimmẽ⸗ hæc verba: Quod manus hominum fabricant, manus ho⸗ Nein. minum viciſsim deſtruere poſſunt, præ ſertim quando Do⸗ mini ex munitionibus Deum faciunt, in illis fidunt, ſuper⸗ he gloriantur, & alijs inſultant. Vbi Bahylon ? vPi Tyrus? Pij Jonge aliter ſunt affe cti, fiduciam ſuàm in Deum po⸗ yfil. 46. nunt, & inquiunt: Deus noſter, refugium & virtus. Arx Trou. 18. munitiſsima ſiue turris fortiſsima, nomen Momini. e⸗ mi De⸗ mi Deus, dicebat porrò, quia opus hoc magnificum tantis ſumribus extructum eſt, largire quæſo, vt recte vſurpetur, S& fortuna vtatur proſperiore ac æquabiliore, quãm aliæ arces & munitiones. Biennio ante opitum edebat ſcriptum, cuius ſuprã et⸗ jam fecimus mentionem, ad Conſiliarios Bleciorales, de peneolente & precioſo vnguento, quo Maria ſoror Laxa⸗ Mat. 26. riac Marthæ, Dominum Bethaniæ menſæ accumbentem Marc. 14. inunxerat, & ludas proditor ægrè tulerat. Qua hiſtoriola loha. 12. allegoricẽ taxabat quorundam inuidorum & maleuolorũ hominuin auaritiam, cum Elector Saxoniæ pia quadam a⸗ nich intentione in animum ſibi induxerat, miniſtrorum in Ecẽleſqs & ſcholis ſtipendia augere⸗ quòd illi hoc opere vᷣeßem̃ẽtcr fuerſat onK ſongo tempore pſumbeas iras gellerint. Waria, ſoror Lazari, Gothæ volebat trexẽ⸗ tos denarios expencere? comparandi precioſ vnguenti vie ze. cauſſa, & vngendi Chriſtum, adeò vt odor ille per tõtam panicæ he⸗ domum diffunderetur. Sed ilicò oboriebatut fremitus, neficentia et grunnitus, murmuratioindignatio: Ad quid perditio hæcx ludæ prodi orerat ve nundari hoc vnguentũ (frumentum dicere vo⸗ toris indig⸗ iebant) pluſquam trecentis denarijs, & dari pauperibus: natio. Quid opus eſt tanros ſumtus impendere in vnum Galiſæ⸗ um, hoius auaros ſacrificulos, ludimagiſtros contemtos, ſcholaſticos ſimplices & ocioſos? Quare neceſſe habebat Myconius, vt ludam auarum acerrimę increparet, Blecio⸗ rem verò, v domus Berhanicæ cuſtodem & curatorem hortaretur, quò trecentos illos de narios, Deo ſemel à ma⸗ joribus dicatos, accuratè obſeruaret, nec ad alios vſus tranſ⸗ 1 ferri pateretur. Hac graui & ſeria adhortatione quid pro⸗ fecerit apud optimum Principem ſtatim ſubiungit, nem⸗ pe quòd ex illa hora Diſcipulus matrem Domini in cruce jopa 19. pendentis ſuſceperit. H 3 Cum Wconij morbiset p illo preces Lutheri, qui hus fuit con⸗ ſeruatus. . Hæc Luthe⸗ ri epiſtola ex tat germant⸗ ce conuerſa Tom. 7. len. P 323. — 1 M. Georgius Rorarius. Eum Anno Nomini M. D. XII. Myconius grauiter decumberet, & tabe, quam ꝙiæi appellare conſueuimus, conſumeretur, & eius rei cauſſa ad Lutherum ſcriberet, decumbere ſe quidem, non autem lethaliter: ſed vitaliter ægrotare, adeò placuit Hũthero hæc recta & ſancta inter⸗ pretatio, & quòd perſpiceret, ipſum planè imperterritum contra mortem, ſeu ſomnum iſtum communem omnibus pijs, & cupidum ſolui, & eſſe cum Chriſto, vt re ſponde⸗ ret, ipſum iam non moriturum, ſed diutius in hac vita fore ſuperſtitem, & adceret hæc verba: Ego oro & peto Po⸗ minum ſeſum vitam noſtram, ſalutem & ſanitatẽ noſtram, ne hoc mihi addi etiam ſinat malum, vt me ſuperſtite vjde⸗ am te aut aliquot noſtrum perrumpere & irrumpere per velum ad quietem, & me ſinatis foris relictum inter Dæ⸗ mones, & vos præcedere. Petavt locQIu9 me faciat Do⸗ minus ægrotum, & iubeat deponere tabernaculum meum hoc inutile, emeritum & exhauſtum. Et in calce literarum: Vale mi Friderice, & Dominus non ſinat me audire tuum tranſitum, me viuo, ſed te ſuperſtitem faciat miln: hoc pe⸗ to hoc volo, & flat mea voluntas, Amen. Quia hæc vo⸗ luntas gloriam nominis De, certe non meam voluptatem nec copiam quærit. Iterum vale: pro te oramus ex animo, & vehementer tua ægritudine perturbati ſumus. Hiſce precibus conualuit Mxconius, & miraculoſe ex ipfa mor⸗ te excitatus eſt, quomodo etiam de Theopompo Phthiſi⸗ co proditum eſt, quod ab Aſclepiade ſit fanatus. Et hanc admirandam hiſtoriam ipſe poſtea Myconius paulò ante felicem ex hac vita emigrationem prolixe & copioſe de⸗ ſcripſit in duabus Epiſtolis ad M. Georgium Korarium, tům temporis Eccleſiæ Vuitebergenſis miniſtrum, in qui- hus miris modis prædicat beneficium Dei, & Deo gratias agit, quòd Lutheri precibus fuerit conſeruatis, & priſti⸗ næ va⸗ næ valetudini in morbo deſperatiſsimo reſtitutus, ita vt legens Lutheri Epiſtolam, planè ſibi viſus ſit audire vo⸗ cem Chriſti: Lazare, veni forãs, lohan. 1I. Et agnoſcit ac palam fatetur, Lutherum fuiſſe verum Prophetam? per quem Deus in hiſce poſtremis mundi temporibus veram Buangelij lucem reaccenderit, & qui etiam miraculorum dono fuerit præditus, adeò vt morbo planẽ lethali libera⸗ tus, ſexennium ſuperſtes eſſet, & eiuſdem ardentiſsimis precibus dimiſsionem ex huius vitæ ergaſtulo impetra⸗ ret. Quod ergò Lutherus optauit ac voluit, euentu poſt⸗ ea fuit comprobatum. Nam ſexennio poſt, cum nimi⸗ rum Lutherus diem ſuum obiret, anno M. D. XLVI. die 18. Februa. ipſe Myconius eodem anno, Aprilis die 7. Fr. Vhronij eſt ſubſecutus, & carnis ſuæ fragilis ac mortalis farcinam dies emortu⸗ de poſuit, & hoc pacto celebris iſſa vox Pockoris Iuſti Iò⸗ alt. næ ratificata & confirmata fuit: Iſte vir potuit, quod vo⸗ D Iuſtus luit. Anteuertit enim Lutherus hunc ſanctum virum Fri⸗ Ioni. dericum Myconium emigrando ex hac vita, qui ſuperſtes fuit Luthero ſepties ſeptem dies, ſiue idæ ſeptem, quo⸗ modo id diligenter in Calendario hiſtorico annotauit Pau? D. Pauliu lus Eherus. Oæterum, cum morhi prioris, Phthiſeos ſcili⸗ Eberis. cet recidiuatio fieret, valedicehat Mxconius Principi ſuo Electori Saxoniæ [ohanni. Eridericg Epiſtola admadum graphice⸗ ie & patherice ſcriptaquãàm vere uyo doæ Aicere poſſumus, de qua cantilena Martialis: PDulcia defeca modulatun carmin⸗ lingu Cantator Chgnu funer pſe ſul. In illis poſtremis literis, quibus calamum ſcriptori⸗ um de ponebat, manumq́; de tabula tollebat, gratias age⸗ bat . Theß. 2. Epbeſ. 1. Obitus Frid. Mconij. pat Deo, quòd excitaſſet tres Electores in domo Saxoni⸗ ca, Fridericum, Iohannem, & lohannem Fridericum, qui cauſſæ Lutheranæ patrocinium ſuſcepiſſent. In illis ſimili⸗ ter longa ſerie recenſuit, quæ beneficia Deus Eccleſiæ fuæ per hoc ſalutare organon, Lutherum ſcilicet contuliſſet, quòd eius miniſterio reuelatus fuiſſet Antichriſtus Roma⸗ nus, homo ille peccati, filius perditionis, eundemq́; cx a⸗ gro & finibus Eccleſiæ exterminaſſet: quòd propter bunc virum Spiritu Chriſti liberaliſoimè ditatum Germaniæ he⸗ nedixerit omni benedictione ſpirituali per eum reddide⸗ rit cœleſtia bona, Chriſtum in regnum ſuum reſtituerit: quòd hanc benedictionem cœleſtem & diuinam vltra an⸗ nos triginta diuulgauerit multifariã, ſeriptis infinitis, pro⸗ poſitionibus, concionibus, commentarijs, Poſtillis, inter⸗ pretationibus, & maximèe verſione ſacrorum Bibliorum. in illis etiam conſolatur Electorem, obitu Lutheri vche⸗ menter perturbatum, quòd Lutherus nequaquam ſit mor⸗ tuus, ſed nunc demum incipiat viuere ſpiritus eius. Et quẽ⸗ admodum Deus poſt Chriſtum in cœlum ſublatum, dede⸗ rit Apoſtolos, Doctores, & tandem hunc etiam poſtremũ Heliam: ita in toto Chriſtianorum orbe excitauerit multos præſtantes & excellentes Poctores, huius magni Prophe⸗ tæ diſcipulos, quorum ſalutari miniſterio & opera conſer⸗ uabit Verbum & Eccleſiamſi ea pro verbi puritate & ex⸗ truſione operariorum in meſſem, Dominum meſsis ſedulò ſit rogatura. Scripta hac Fpiſtola, depoſuit pedum paſtorale, & Chriſto Domino claues Eccleſiæ, ſuæ fidei concreditas, re⸗ ſtituit, & in vera inuocatione Filij Dei ſpiritum ſuum Deo reddidit, cum vixiſſet annos LV. menſes tres, dies 17. & ingreſſus eſſet annum climactericum octauum. Inſtonte ſepulturæ hora, Pancratius Suſſebachius, tum temporis Scholæ C Scholæ Gothanæ Recor, conuocato ccetu ſcholaſtico, & aduentantibus Paſtoribus vicinis, breuem habuit oratiun⸗ culam, quæ nuper Epiſtolis Philippi ad Myconium eſt ad⸗ iecta, Concionem funebrem habuit Iuſtus MeniusPaſtor & Superimtẽndens Iſenacenſis quæ paulò poſt Vuiteber⸗ gæ typis edita fuit. Iohannes Stigelius tumulum eius hoc lob. Stigeli⸗ Epitaphio ornauit: us Poẽta. Cdnce Gocha tilu mõßrata ef gratia Chriſti Hic pia hcomii contegit oſa lapæ. Doctrina Eꝙ vitæ tibu moribus ile reliquit Eremplum, hoc ingens Gotha tuere deciu. Et hactenus pinguiore quidẽ & craſsiore Minerua deli⸗ neaui curriculum vitæ & doctrinæ Myconij noſtripotiſsi⸗ mũm ob has cauſſas: Primũm, vt commonefacerem Fc⸗ cleſiam de primo anno lubilæo quem hoc ipſo año ingreſ⸗ Anno M. P. ſi ſumus ab obitu Lutheri & Myconij, quorum ſanctiſsimi XCVI. cineres in terram ante annos quinquaginta repoſiti reſur⸗ rectionem mortuorum lætiſsimam, & omnium cœleſtium honorum plenariam reſtitutionem & poſſeſsionem expe⸗ ctant. Deinde, ne planèẽ memoria viri tàm ſancti & excel⸗ lentis obliteraretur id quod ſanctiſsimo Patriarchæ Ioſe⸗ pho vſu veniſſe ſcriptura tradit, quod anno quinquageſi? Exod. 1. mo poſt eius diſce ſſum ex hac vita Rex nouus in Aegypto ortus ſit, cui nec nomen nec beneficia loſe phi, quæ in Ae⸗ gyptios contulerat, fuerint nota, ſed alto ſilentio ſepulta. Adeò vera eſt querela Pindarica: næMæc yctp iwde Lepig clc⸗ pinda. IMp. vdhovee Eyoi, Antiqua ſopita eſt gratia, immemores enim ſym. 7. ſunt mortales. Tum etiam, quod agnoſcerem, æquum eſſe, vt tàm præſtantis viri heneficia & merita in Eccleſiam po⸗ ſteritati commendarentur, cum & ipſe Myconius præci⸗ puis puis Eccleſiæ luminibus & columnis, cum quibus familia⸗ riſsimè vixit, Luthero, Philippo, Bugenhagio, Crucige⸗ ro, & alijs iure ſit accenſendus. Veſtrum nunc erit, Au⸗ ditores ſpectatiſsimi, Deo gratias agere, quòd.tãm ſaluta⸗ ria organa Eecleſiæ in his terris militanti dederit, & por⸗ rò orare, vt in hoc ſene ſcenti mundo verbi puri⸗ tatem conſeruet, & ſalutares Docio⸗ res largiatur. D . ILN ORATIONEM D. ANTONII PRO BD DE F RI DE RICO MVCONIO, 6 P 7 6 K 4 M M 4A. Vod renouat Cineres PR Obus inuictiq́; Lutheri Myconijq́; probi Pocior & ipfe probus: Rem probitate ſua dignam facit optimus Autor, Carpferit h anc nunquam mens pietatis amans. Immo laudãrit, nam terris vtilis, iph 8 Gratus & Aſtricolis eſt pius iſte labor. Certè ſunt imitanda bonis exempla bonorum, Præ poſitos noſtros nos meminiſſe decet. Eſtq́; ec eſeemet ſumma, fideles Pockores populo qui deditvſq ſuo. Eminet hos inter lumen columenq́; LVTHERVS, Magnanimus, zelo præditus, ore potens. Iunxerat huic doctos bonitas diuina vuutpyð9 Multos, MV CO NIVS de quibus vnus erat. Plantzrunt Cœlum, fundãrunt limina terræ, Gaudet amans V E R B l⸗ lugeat oſor iners. Viribus attritis tandem, curſuq́; peracto, Terris exemti cœlica regna petunt. ——— IMe Nle præit, ſequitur poſt alter: namq́; ſuperſtes Myconio non vis eſſe, Luthere, tuo. Annus ab hinc currit nune quinquageſimus, iſti Cum fatis ambo decubuere ſuis, Annos tot placidè requieſcit vterq; tot annos Meq́; meiq́; pares cura laborq́; premit. Idem me genuit, prius hos qui ſuſtulit annus: Excipit hos riſus, me dolor æger agit. Ante Dei vultus hi tollunt iubila pura: Hic ego ſed lacrymis iubila mixta ſono. Vt ſint mixta tamen lacrymis mea iubila, ſpectant Laudes Chriſte tuas, ſunt quoq; grata tibi. Da mihi, Chriſte, tuum nomen celebrare: Brabea Doctoriq; PR O B O pro pietate refer. Fridrichrodæ, 10. Auguſti, Anno 1596. M. Criacus Snegaßius⸗ Paſtor: Superint. vVin. Adiunctus. O R A V TO RE EO D E M. Immortalitatis Conciliatrix, Pietas. No⸗ vi non numerus, ummaut dignitas: Non artes nec opes: ſed PIE TAparat Laudes perpetuas huius Sꝙ vlliu Vitæ hræamia conſequens. 12 Primi Primi vVan⸗ V &t gloria enh: Jurri, ludibrium, D Balylonicæ: . V lau P mancit? impie V Gentus tumor arut? A ſand⸗ Patribus, Kegibu⸗ Spimm Cxleſtiq Nri numine concitæ, Manſit lau e bonos manſit AhoMolin: Manſit gregi. Lutheroqᷓ manet· Ahconio manet⸗ t qu præterea Relligio fuit 1 t. ie PETAF grata DEO, ſolet Vel po funera viutr. Ergo perpetuæ quem imulat detu⸗ Laudus: JACRA Dei meyntt elatpia⸗ Sruans ſaluißtum Mogma quod 3 Vt Gnomon tramiti vVmcu. u viuens, DO MNU, ſeu moriens erit Mileciu nec eum poſtora nſciet Etau famn volans velſuper ætbera, VDignum laude vetat mori. — —— — ——— — — . —