oRarl0
or PpU⸗
STkRISSIMO FET POTENTISSI⸗ O0 PRINcIPI Ac PoMIMo, DoMIRNo vi⸗ lelmo Cattorum Lantgr: domino ſuo clementiſſimo Paſtorum in Diæceſi Gutensbergenſi cætus, pro mu- nificentiſſima primum Canonicatuum Rotenburgico⸗ rum auctione: tum deinde viduarum illarum, quarum ſuperſtites mariti in evangelii adminiſtratione verſati eſſent, liberaliſſima ex Hoccelemo Blaſſici cami- tatuxxnhid.& locis aliis ſuſten- tatione, gratias agit.
„
——
RECITRTa GüTENSBERGE IM FORuNMDEM PAsTOkRuM coNsBssu 4 caparo Sturmio paſhre Melricenꝭ Maſi, quo dis otannß apud Metropolitam ad bilæ ſtudio⸗ rumq́; cenſuram conye niunt.
———
Aooa
MARPURGI, PER Au6usTIMuk copslu, Anno ſalutis humanæ
cIld Io XXcv. —
—,—
——=——————.—

——
EPIGRAMMA. F nmam Meliſſe lupiter indigus
infuns ey hirtæ mulſa bibens capræ Piffidit olim, Perſeumq́; Gorgoneæ celebrant Meduſe. Reſelt a in uſum colla bivorticis parnafti ubi acrem Pegaſis ungulam Allift, ex rorantem acuto Elicuit pede certus undam. Diviſa laudis fama tulit ſis utriqg partes, ila loyem fin Nutrivit, bic ſepat Mediſe Mercurio duce Fegit hydræ. Ric ſid Deorum Principis optimi Tot membra princeps nutrit, otim Solus repurgata diſertis Barbarie tribuit Camonis. oſlſiprema quæ trahi ẽ colo Fati ruentis ſtamina, regium Hoc ſdus aſſerves bonorim Pulce decui columenq; Phorbi.
C. 8.

S6
S l aut fructum officii& pietatis veſtræ aliquem( viri fratres) lux unquam mortalium ulla mihi conciliavit: aut hæc etiam auſpicata dies, quam mutua primum rerum divinarũ, deinde mo⸗ rum etiam ſtudiorumq́; noſtrorũ con- templatione, apud te(ſoannes Secunde Roxi vir præ- ſtantiſſime) more atq; inſtituto majorum ſolennem quotannis agere ſolemus, optatæ felicitatis auram aſpi⸗ ravit? aſpirat profeciò eandem hodie multò omnium & fructu memoriaq́;ʒ voluptatis uniliſſimam,& ſenſu utilitatis jucundiſſimam, cum in his oraculorum ccle- ſtium ſanciiſſimis ſubſelliis, virtutis ac pietatis veſtræ haud obſcuris indicibus, non ad illam ſolum ſapienti- bus pattum noſtrorum conſiliis decretam, noſt risq; in⸗ ſuper omnium voluntatibus roboratam& frequenta- tam ſtudiorum atq; officiorum cenſaram mutuam: ſed ad hanc quoq; qualemcunq; noſtram Orationem con- ſediſſe video. Qua in re tametſi& facti ipſius inſolen- tiam,& animi prætereã mei propoſitum admiramini: admirari tamen, opinor, deſinetis, ſi cum ego qua vo⸗ luntate ad hanc cauſam perorandam acceſſi brevi ora- tione oſtendero: tum vos, quæ veſtra eſt benignitas, ea quæ afferam ad æquitatem judicii veſtri rectè pon⸗ deraveritis. Hanc verò judiciorum in hac cauſa noſtra æquita- tem cur tantoperè de vobis orationi noſtræ perſua⸗ deam,

——— ℳ
deam, duo ſunt quæ potiſſimum efficiunt, unum, quod
vel in rehus propemodum noſtris omnibus, vel in his certe maximẽ, quæ ſtudiorum ac religionis noſtræ ſan⸗ ctiſſima ſocietate tenentur, fidem benevolentia erga me veſtram exploratam habeam: alterum verò quòd res ipſa, de qua apud vos diſſeremus, ad vos ipſos, ad conjuges, ad liberos veſtros, horumq́; omnium ſalu⸗ tem, dignitatem, felicitatemq́; maximoperè pertineat. Magnum vobis hodie,& immortale beneficium ã Cla⸗ riſſimo fortiſſimoq; Principe Vilelmo Cattorum Landigr:&c. domino noſtro dementiſſimo affertur, qui non ſolum irius aureorum millihus dugeniis& amplius frumentarum noſtratibus madii Collegium Rotenburgicum ã ſanctiſſimo Patre Philippo ordini noſtro legatum amplificavit: ſed his proximis diebus, partim ex Hoccelemo Blaſſici comitatus opulento cœ⸗ nobio, partim alii Haſſicarum præfecturarum redii- pus honoraria quædam ſive virtutis præmia ſive bene⸗ ficia laborum publica conſtituit quibus ſuperſtites ã fu⸗ neribus noſtris viduas Orphanosq́; noſtros, quos ſæpẽ rerum omnium inopia egeſtateq́; oppreſſos, nullis ve⸗ rò neq; facultatum copiis, neq; fortunæ ſplendidioris emolumentis inſignes mundo hoc ſolventes relinqui⸗ mus, paterne ac cjementer ſuſtentaret. In qua, ſumma ac planẽ divina munificentiſſimi Principis benignitate pro eo ac par eſt, nõ dico oratione cõprehendenda, ſed vel numeroſaltem percenſenda, tametſi nec orationis dignitate, nec prudenti rerum inventione ſatis ſum in⸗ ſtructus(quanquam quæ illa per Deum immortalem,
aut tanta in dicendo ingenii vis& ubertas, aut quod tam

ſatis ſummi etiam oratores laudem hanc exæquare poſſini?) gratum tamen vobis ac jucundum eſſe debet, in hac munificentiſſimæ henignitatis conſideratione mecum verſari, quantumq́; fas eſt, in re ſumma& in- comparabili orationis noſtræ infantiam æquis volun⸗ tatibus tolerare: qui pro uſu veſtro, proq́; ſumma in re- bus maximis prudentia perſpicitis, non mihi hoc pri⸗ mum accidere, ut in re tali imbecillitatem experiar meam: ſed hoc ipſum, quod hodierna luce contendo, cum optimis quibuſq; mihi commune eſſe, qui& ipſi, quanquã ab eloquentiæ viribus parum inſtructi eſſent: mallent tamen, quæ ã viris magnis& excellentibus be⸗ neficia accepiſſent, qualicunq; ſermonis genere, com- mendare,& quod dicendi gravitate aſſequi non poſ⸗
ſent benevolentiæ ſignificatione perficere, quãm ſilen-
tio& taciturnitate, neglecta, præterire Ac profectò, ſi falſis illis olim gentium numinibus aliqua potiis quam nulla munera vetuſtas offerebat Baccha nempe vitem, Cexeri ſpicam, Elaræ ſociisi is, de quibus fabu⸗ lantur Poẽtæ, coronam: ſi quoq; Lauri& hederæ pal⸗ lentis folia, victoribus his ſuſpendebantur, qui ab ar⸗ mis& hoſtibus ſuperatis domum reverſipacem atque tranquillitatem ſuis virtutibus ſuoq́; periculo, patriæ, aris focis, civibus, reddidiſſent, quid obſtet, quò mus ſummi feliciſſimiq́; Principis benigniſſimam munifi- centiam, quanta maxima eniti poffumus diligentia de⸗ prædicemus: Lntoq́ʒ id magis, cum iniquum ſit, in tãm alto editoq́; munitficentiæ hujus gradu ſic voem noſtram ſuo ſtupore retardari ut, quantumcunq; eſt, A 3 quod
tam ſingulare& incredibile eloquentiæ fumen eſt quo
——
————————
—

——— S—ꝛ——
quod in hoe genere poſſums, quod certẽ eſt minimum, i ad ejus laudem non afferamus, cujus gratia perfectum eſt, ut vel in ipſa morte lætari,& tam certam, tamq́ʒ cc votis omnibus deſideratam optatamq; felicitatem, de⸗ t ſertis 4 nobis in ſumma inopia,& contemptu miſera- u hili familiis noſtris gratulari poſſimus. Duo verò ſunt, n V E.de quibus in hoc orationis curſu mibi potiſſimum d dicendum eſſe exiſtimo. Primum, quæ ratio, quæq́; vo⸗ 5 luntas ſuſcepti in nos officii Illuſiriſſimo Principi exti⸗ i tiſſe videatur. Alterum verò, qua animorum gratitu- 0 dine, id quod munificentiſſimẽ præſtitum eſt, nobis o⸗ p mnibus ſit amplexandum. De utroq; ſic dicã, ut quan- ſ quam nec ocii mei fines, qui arctiſſimi quidem mihi ob⸗ c tigerunt, nec ingenii ubertas, quæ ſi in quoquam alio ti parva, in me ceriẽ profechò nulla etiam eſt magnope- n reè annuiſſe videantur: Intelligatis vos tamen, non te- d merẽ omninò in tali cauſa, nec ſine judicio me eſſe ver⸗ ſ ſatum. Quod ⁊ Deo optimo maximo, cujus ditione ac c nutu cum res mortalium omnes, quæ hoc pulcherrimo n mundi theatro continentur, tum verò præcipuẽ homo, ſi expreſſa videlicet opificis ipſius imago, divinamq; vir⸗ n tutum officina, gubernatur eveniſſe fidelibus omnibus 6 exploratum eſt, nempe un Romanus Antichriſtusho⸗ 4 mo peccati& perditionis ſcelerauiſimus filius, poſt re⸗ b rum ac tempornm vieiſſitudines, toties inuſitata licen- i tia& æſtu libidinis incredibili abs ſe permuiatas: poſt c
oppreſſas tot egregias martyrum conſtantiſſimorum
inſontes animas, poſt tot etiam rogos ac flammas, quas, p ceu inferorum follis quidam, in electos Dei ſervos ani⸗ v mabat, deniq;ʒ poſt reſperſas tabo ac cruore innocen⸗(
tiſſimo

——
iſimo non ſolum crudeles fauces illas, ſed oppletam etiam totam trifidi Diadematis ſanguinolentiſlimam coronam,& infulam Pontificiæ ſanctitatis indicem de throno illo ſuo, de honorum altiſſimo culmine, de ti- tulis illis ambitioſiſſimis, quæ omnia fraude parta, furo-
re conſervaia, crudelitate inrredibili amplificata poſſi- debat, nunc tandem ſub mundi occaſum gladio divini Spꝛ,& oraculorum cœleſtium fulmine deturbaretur, id(inquam) uſum clementiæ hujus fructumq́; nobis omnium primum videtur attribuiſſe. Enimver cum primum Germania, patria noſtra Evangelicæ lucis u⸗ ſuram, multis jam ſeculis Pontificiarum tenebrarum caligine orbi interceptam, plenius recipiſſet, deinde e⸗ tiam ejus exemplo invitatæ Gallia, Angliaq́;,& Da⸗ nia(licet vaſtitatem illam Babylonis nondum ſatis e⸗ domarent eadem Evangeli luce imbuerentur: cæpta unt ſimul. Monachorum& Monialium hoſpitia, non caſualiquoaut fortuna, ſed fatali numinis decreto rui- nædeuota, ititer intentahant, deſignata, ab eo, quod conſcenderant ho- noris faſtigio præcipitari. Quod enim in animantium cæterarum& hominum corporibus accidere ſæpẽ vi⸗ demus, ut ulcera, cancri, peſtes, carcinomata,& quæ hujus generis ſunt inflammationes, cum inclementius
in ardeſcere, humanosq́; artus violentius depaſcere in⸗ cipiunt, ſua violentia abſumant᷑: ita hæ orbis peſtes cũ altius ad vivum ſubſidere, fortiusq́;; urendo Eccleſiam penetrare inciperent, ſua vanitate eliſæ perierunt. Enim verò dolens benignus de cœlo pater, dilectam ſpon⸗ am, quam filii ii fanguine inſtauraiſet, ex iſtis latro- num
k—————. ———

5——*
num ſpelæis unde tamen promiſſa ſalus unice ſperaba- tur, m inſidioſẽ decipi, tãm immaniter peti& torque- ri, tradita verbi ſui lampade,& Spꝛ ſui gladio præcin⸗ cto, ſervum ſuum Luiherũ miſit, qui umbras ingreſſus, lucem primum caligantibus, diſcuſſo nebularum velo, infudit: deinde hydras illas& monſtra illa, quæ damni alimenta ſuo veneno efticiebant, fortiſſimẽ diverbera⸗ vit. Dici vix poteſt, quibus cum monſtris,& quãm cum informibus Cyclopibg res viro iſti geſta ſit ut cum quæ de Typhonte Buſiride Antheo Geryone cæteris; Her⸗ culeis monſtris Poẽtæ commenti ſunt, perpetuam inter mortales memoriam obtinuerint, merito dignus ha⸗ peatur, quem de tot ſuhactis nationum populorumq́; Chriſtianorum hoſtibus triumphantem ſempiternæ laudis teſtumonio poſteritas omnis proſequatur. Miſe⸗ rabilis ante iſta tempora& excitatum viri hujus ſpiri⸗ tum Germaniæ noſtræ imò totius Chriſtiani orbis fa⸗ cies fuit. Nulla in templis religionis chſervantia, nullus in ſcholis diſciplinarum honos, nulla in monaſteriis, ubi viperæ iſtæ latitabant, vel ſapientia vel juſtitia. Quid enim? quid vel virtute ſanum vel prudentia conſilioq́; integrum ibi relinquatur, ubi natura rerum duce ac Magiſtra violata, labefactata legum aiq; judi⸗ ciorum conſuetudine, contempta docirina, deleta hu⸗ manitate: regnante verò exuperanteq́; petulantianul⸗ lo ordine, nulla lege confuſa omnia ferunturꝰ Pieta- tem hic quæras? Sed eam licentia impunitate permiſſa diſſolvit. luſtitiam? ſed in dolum verſutia, in fraudem improbitas convertit. Scientiam? ſed barbaries ſcelere & ignavia paſta delevit. Religionis& numinis obſer- vantiam?
2
————
—

—
vantiam? ſed idololatria quæ inſtar furentis apri om⸗ nis ſurſum deorſumq́; volutat, penitus fere abſorptam conculcavit. Pudorem deniq;, aut verecundiam hic ul- lam quæras? Sed pudorem furor, verecundiam impu-
dentia in rium ſalacitatis impudicitiæq́; teſtem com⸗ mutavit.
Talibus ile homimm monſtris ſiperator e jydris Ludatur ferroq; vam molitur Ohmpo.
Decedunt campo exangues penituq́; fatiſeunt RHoſtiles montrorum animæ contempta reſirgit Relligio, ſtygiæ fidunt ſub luce tenebræ.
Excitatus eſt eode m hujus ſive inſtauratioriis ſive reformationis primordio,& haud ſine numine ſingu⸗ lari excitatus eſt, ceu Phinceaut Jehu quidam alter, contempti numinis fortiſsimus vindex,& cataphractus ſeſu Chriſti miles Etis Lant⸗ grauius. Vilelmi optimi principis ſanctiſſimus pater, qui magnanimum Dei in his terris ſeruum Luctherum, ut olim zehu ille Eliam vatem paribus ferꝰ veſtigijs con- ſequutus, hoc egregium patriæ noſtræ ſolum, quod in lucem religionis clariſimam aſſertum Dei henignita-
te poſsidemus, 4 Romanæ beſtiæ crudeli vulnere libe⸗ ravit: Iabellam ver abominationis miniſtrami. Ro- manam Eccleſiam Achabi ſui ſceleratis amplexibus fœdatam, una cum nefarijs Prophetarum Baalatico⸗ rum cohortibus quantum& in religionem amor,& in patriam ſanctiſſima pietas ſuadebat, longèẽ latẽqʒ ⁊ pa- trijs his finibus diſſipavit. Hic ille· Philippus Haſſurum Lamgraxius hic fortiſſimus( inquam) ille Philippus eſtqui cum alij imperij indlytis proceribus, tum maxi- meẽ cum

——
ime cum loannt Eriderichaſanctu& cœleſtibus ipſis digno imperij ſeptemviro quodcunq; potius& vitæ, & fortunæ naufragium, inter horribiles latronum mi⸗ nos, inter funera, interq; ſtrages, quæ tum paſſim ede⸗ pantur, ſubire deniq; hanc ipſam animam& hunc ge⸗ neroſum ſanguinem, quem potenuſſimorum regum atq; principum origine hauſtum: Sanguine vers ſeſu cChriſti ad ſalutem æternam reſperſum: poſſidebat, profundere maluit, quãm exorium Hvangelij Muceſ⸗ centis jubar, ullis Sophiſtarum iechnis, ullo hoſtium impetu, ullis omnium Eumenidum Friarumq́; quan⸗ tumvis crudelibus pertinacibusq; reperis dolis machi- nis furoribus, de ſuo gremio complexuq; excuſſum a⸗ mittere. Pro quo etiam jeſu Chriſti verbo. ⁊ vi& flu⸗ ciu tempeſtatum illarum, quas Romani Vejovis arbi- trio mundus tum excitabat aſſerendo,& cladem pri- mum Ingolſtadicam,& cum Hiſpani ni inia 0l mcomptehelderelut(x u
Hic ergò præſtantiſſi⸗ mos Heros, cum non ſine fatali aiq; divino quodam numinis inſtinctu, ceu oraculo quodæm edocius inelli-⸗ geret, quibus juroribus orbem ila Monachorum& veſtalium cœnobia non ſolum hacienus im plicuſſent: Sed quæ portò etiam impedimenta au guſtiſſimo cœ⸗ lorum regi Chriſto exhibitura eſſent, de hoc quoq; in⸗ commods vel tollendo penitus, vel ceriẽ ad triumpha⸗ lem redituri regis gloriam comparando, maturẽ deli⸗ peravit. Viſa tum fuit cæteris omrnibus ea conſultatio⸗ nis hujus æquior ratio, quſi qui inter Monachos, quod
rariſſmè

———
rariſſime illis ternporibus accidiſſe meminimus, ad hu⸗ manitatem atq; cultum literarum præ reliquis aſſue- viſſent: ij cæteris in mundum ad bajulandum ablega- tis Ghrilto ejusq́; effloreſcenti regno conſecrarentur: ubi nõ ut ante in luſtris aut ſpecubus abditi: ſed in ſpe⸗ cula ac luce collocatifines cæleſtis regni docendo mo⸗ derandoq;ʒ populo quãm latiſſimè propagarent Mhil hic temerẽ, nihil præterquam cogitata boni principis ſapientia pateretur, ſuſceptum. Audiviſtis enim plæriqʒ ac etiam, quoniam non ita major memoria noſtra ea cauſa eſt meminiſtis, qua cura, quo ſtudio, quibus vigi- lijs Rentn Heros id— n Lel leve vim teme
nien pontificatus in ſe cnxeriſſe exiſtimaretut. Qua in re tam profecit feliciter, tam non ſolum Chriſtum& Au- guſtanam de eo confeſſionem profitentium ſpem& vota ſuperavit: ſed pudorem, ſed metum, ſed terrorem piẽ fortiterqʒ magis ac magis agendo adverſarijs inje⸗ cittantoq́; illos virtutum omnium lumine perſtrinxit: hos verò divina quadam&ceu numinis alicujo conſcia rerum gerundarum formidandaq́; ſpecie exanimavit, ut ſola virtutis& pietatis recordatione, deſiderioq́; di- vinæ lucis unice, quicquid hac in rerum tanta mole fe⸗ ceret, feciſſe& iſti& illi agnoſcerent. Nec verõ illi ſolum agnoverunt: ſed& hæc noſt ra ætas agnoſcit, &, quæcunq; futura unquam ſunt ſecula, agnoſcent. Quod enim non ſolum aut amplum in civitaubus the⸗ atrum? aut frequens populoſaq́; in pagis colonorum
2 agre⸗

ↄgreſtium porticust ſed in ipſis abditiſimarum ſylva⸗ rum luſtris intimus angulus, ubi ultimos humanitati terminos naturam ipſam poſuiſſe, quãq; famam virtu⸗ tis& officij nullam venire poſſe credas: ubi non vel ruſticiſſimi Fauni ac Satyri altiſſima voce famam hanc, & noc inclytum Philippi Principis nomen perſonent, advenisq; ac hoſpitibus teſtentur, qua pietate qua cur, qua induſtria Eccleſiam labefactatam purgarit/ oppu⸗ gnatam reſtitueriruinæ& exitio deſponſam deſtina- tamq́; recuperaverit: atq; itů infinita illa auri argentiq; talenta, quæ non hominibus: ſed Epicuri pocris: non veris ſeſu Chriſti diſcipulis, ſed ſuperſtitioſis Baalis mancipijs fruſtra impendebantur ad uſum patriæ com modum.frugemq́; rectam tranſtulerit. Nec; ver illud fruſtra. Kauffungiam enim egregiarum decumarum collegiũ viris Equeſtribus: Rinatm, Merahuſarm, Gru⸗ naxiam& Haflemum colonis pauperibus: Roterhur⸗ um nobis ac collegis noſtris, viris emeritis, portum jaboris, aſylum ſenectutis deſtinavit. Deſtinavit? Imõ, ut non ſojum victus neceſſitati rectẽ ſerviret: ſed orna- menis etiam ac dignitatibus cultus aliquis prodeſſet. de copijs ipſe ſuis etiam atq; etiam locupletavit. Nihil hic de eleemoſinis publicis nibil de Eccleſiarum honeſtiſſi mis ſtipendijs: nihii de Academia. Martia, ſede domi⸗ cilioq́; ſtudiorum noſtrorum dicam: ut eam Theolo⸗ gorum, uriſcorſultorum, Medicorum tota Germania excitorum doctiſſimis turbis: earum quoq; deinde ar⸗ tium, quihus ſuperiores illæ facuitates ſpectatius enite⸗ ſcumt, cultu atqʒ copia exornavit. Ptolomæum Phila⸗
delphum alterum Igypti dominum, aut Alpbonſum Arra⸗

Arragoniæ regem, regum omnium quotquot unquam fuerunt, aut etiam naſcituri ſunt literatiſſimum Princi⸗ pem, in hoc Principe intueri mihi videor, qui ſive in
otio conquieſceret, ſive inter armorum ſtrepitum, tu⸗
barumq;& lituorum alacres cantus in acie pro foci, & aris rem gereret, literarum rationem aliquam ſem- per duxerit:& delubra ſanctis religionibus conſecrata, præ ardentiſſimo veri numinis& virtutis amore, qui unis literarum ſtudijs conciliatur, obliviſci nunquam potuerit. Vidit profectò vidit ſapientiſſimus Princeps, his artibus famam, his decus, his pacem& ocium, quod quidem cum vera gloria& durabili patriæ tranquilli- tate conjunctum ſit, comparari. His etiam artibus vidit civitatum præſidia: regnorum ornamẽta, regum ipſo⸗ rum atqʒ principum æterna monumenta, ſolidiſſima deniq;ʒ omnis inter homines beatitudinis fundamenta collocari. Vidit quoq; hanc clariſſimam famam, quam domi, quam foris quam bello& toga pepererat facilẽ circumſcribi,& oblivionis imperio ab immortalitatis perpetua fruitione coẽrceri poſſe, niſi hanc ipſam reli- gionem cujus enaſcentem jam ſegetem ab incendiari- orum flammis ac facibus, ⁊ telo ac ſica barbaroum, ab immaniſſimis denicq;R omani Caci faucibus, diſcrimine proprij ſanguinis, ac capitis dimicatione admirabili e⸗ ripuiſſet, Eccleſiarum ſcholarumq́;ʒ minſtris per pa⸗ triæ ſuæ pomæria lib eraliter habendis, reciè ſuſtenta⸗ ret. Vidit deniq; hoc ingens fidei lumen,& hanc divi⸗ ni Spꝛ flammam non caſu oblatam non fortuna accer⸗ ſitam, non carnis ſenſu voluntatisvẽ conſilio cœmpora- tam; ſed admirabili ejuſdem vivificantis Spꝛ vi poꝛen⸗
.* tiaq́;
——
———

3 —
1
—
tiaq; intra pectus ſibi accenlam, nec deſidia frangi nee languore ſuperari debere: Verum elato erectoq́; alti⸗ us capito, quam latiſſimè, veluti ſydus quoddamã cla⸗ riſſimi ſolis illuſtri luce& calore vegetabili imbutum inclareſcere.itum Dei gloriam ſanctè vivendo illuſtra re: ium hominum ſalutem, duce pietate& fide magi- ſtra, promovere. Hinc tot difficilimi pro religione la⸗ pores obiti, tot ſuſcepta vitæ, fortunæ, honoris, gloriæ ab infellimis hoſtibus, alieniſſimo tempore, importata diſcrimina. Hinc patriæ, hinc civium, hinc municipali⸗ um, domeſticorumq́; gubernatiotantãa cum pietate, ſa⸗
pientia moderatione ſuſcepta, ut majore ſuſcipi ab al⸗ tero potuerit nemine. Hins etiam ille ingens in Eede- ſiam amor, hinc in pauperes, tãm advcnas, quãm indi-
genas ſumma commileratio,& ut verbo complectar,
pulcherrima illa ſanciiſſimaq́; patriæ univerſæ in ſum⸗
mo virtutis pietatisq́; flore,& odore urbanitatis admi-
rabili adminiſtratio. Conſecuta eſt eam divini Princi⸗
pis in Eccleſiam ſeſu Chriſti, eju; miniſtros literatos
homines,& in patriam hanc univerſam, tantam muni- ficentiam, gentium& populorum exterorum tania
quoq; charitas ꝛ ut qui jam totum non orbem, ſed or⸗
bis angulos laudis ac famæ bellicæ præconio accendiſ⸗
ſent, janus inſuper quidam alter, ah altiſſimo cœlo in
terras demiſſus videretur, qui divina& admirabili ſa⸗
pientia pacem bello miſceret,& Haſſos ſuos aſſicuis alioqui armorum ſtudijs fatigatos, ad pacem tranquil⸗
litatemq́; traduceret,& reciiſima præ ¶xieris multis
alijs nationibus numinis cognitione eoſdem imbueret.
Teſtem hic implorarem fidem veſtram(cultiſſimi
ni

niſi quæ dico, tãm inſita penitus, tãm in memoria no⸗ ſtra inveterata, vulgi quoqʒ ipſius rumore confirmata eſſent.
Hæc verò ampliſſima in conſtituendis Eccleſiæ or⸗ namentisprimordia, cum illuſtriſſimis fratribus Ludo⸗ vico Georgio& Philippo mitiſſimo Principe, quem proximis temporibus(proh fatum) invida mors 4 pa⸗ triæ complexu ſeparavit, capeſſens Vilelmus Dei bo⸗ nitate Haſſorum Lantgr.& paternæ gloriæ foriiſſi- mus hæres, cum eandem cum illuſtriſsimo Patre inclu⸗ ſam animo religionis dulcedinem gereret, non ſolum tecta ſarta conſervavit, verum quæ incredibilis eſt op- timi Principis pietas, cumulaiẽ adauxit. Præterquam e⸗ nim, quod nobilium illa ac literatorum hominum col⸗ legia, majoribus ſubinde acceſſionibus mirifice conſir⸗ mavit Heinamq́; Merxhuſam, Grunaviam, Hoffemũ, ut fidelis pater chariſſimas filias, mille ac ducentorum fletu& lachrymis digniſſimorum clientum, hominum nempe dlaudorum, cæcorum, ſenum decrepitorũ, lym⸗ phaticorum etiam,& maniacorum omni corporis ani⸗ miq́; con vulſione miferabiliter luxatorum, fideles nu- trices paternẽ complexus eſt: Rotenburgum etiam his proximis annis trihus.aurearum. millihus& ducentis frumentarummdijs Haſſicis liberaliſſimè cumula vit: deinde HcceleumHlaſſici comitatus inſigne Ccolle- berisorphanis dementer. impertivit. Vetus is,& ut ac-
cepimus, ordo fuit, qui,
quod exuto vetuſtatis odore, minus, quam olim Koma⸗
næ coniaminationis pollutis legibus impoſterum te⸗ neretur,
—————
—

„—*—„— ℳ
nereturtantiſper manſit, dum ſoluto per mortem vir⸗ ginum ſororumvẽ numero in hunc meliorum uſum
temporum ſucceſſu delaberetur. Callegij hujus habe⸗
18 a nopili Meſebegiensmn proſapia, quæ antiqua&
verẽ nobis hodiè familia eſt, non minus literarũ quam armorum ſtudijs præclara. Hanc cum ſociarum dimi- nuta ſucceſſione, e quoq; ultima fati neceſſitas tandem demililſet, ut collegij ſui ornamenta alij tranſmiuenda eſſe judiaret nemini potius, quãm elmo Haſſorum Lantgravio tranſmiſit.— Credo ego prolecig cum id tãm facilè tamq; ãla⸗ criter faceret nohiliſſima virgo, non tãm quid jure& ege deberet(quamvis hoc quoq; prudenter ponde⸗ raſſe exiſtimem) quam quæ in iljuſtrſſimo Heroe in- enita elſent virtutis ornamenta conſideraſſe. Aucie- rat, qua helli ſimul& pacis comentione, pro ſanciiſſi⸗ mis delubris, proq́; reiigioſiſſimis aris ſemper evigilaſ⸗ ſet: Viderat, quo zelo florem nobilitatis conſervaſſet, literis artibusq́; nitorem reſtituiſſet,& collegiorum iſtorum inlinitas opes ad exemplum ſummi patrisnon ſolum alendis indigentibus colonis: ſed his præcipuè qui Rempublicam, quiq; Eccleſiam, dum poterant ſal⸗ vam atq; integram præſtabantordine: honore, digni⸗ tate amplitudine, exornandis collocaſſet. Ne qꝙ; quic⸗ quam nobiliſſimam virginem ſpes ſua fruſtrata eſt. Quod enim optare inprimis poterat, nempẽut quæ o⸗ lim ſacris uſibus deſtinatæ erant loci illius facultates, ijſdem ſacris rebus perpetua quadam& durabili lege
ac religione illibatæ ſervarentur, id optimè præſtitum eit⸗
—
——

eſt. Simulac enim& ſucceſſionis legitimæ orbitate,& ſumma cœxnabiarchæ iſtius voluntate, jus collegi hu⸗ jus integrum eſt adeptus Mecœnas noſter, non ut qui- dam ſolent, vento ac impetu quodam conſiliorum re⸗ pentino incitatus: ſed ſtabili& conſtanti religionis pietatisq́; amore permotus decrevit, ut quæ prima potiſ ſimaq; pars redituum eſſet illorumea paſtorũ iſtorum vxoribus ac pignoribus tranſcriberetur qui vigiles in muneris ſui ſtatione, palmam laboris& diligentiæ cæ⸗ teris facilẽ præripuiſſent. O peatiſſimum Principis,& celeberrimum factumqui quod laudatiſſimus pater i- pſis Dei indigentibus miniſtris olim tribuerat, ad ejus⸗ dem ſummi patris pulcherrimum Exemplum eorum familijs Orphanis& viduis tribuit: ut quibus paren⸗ tum in ſumma inopia allatus obitus, vel vitæ lucem, ſua miſeria extingueret, eam ipſis hoc nitidiſſimo ſempi- ternæ virtutis lumine, ã dolore, d ſingultu, ã miſeriæ mæſtiiæq́; perenni ſenſu velut ab ipſis inferorum tene bris recuperatam illuſtratamq́; conſervaret. Nec verò ſolum hac Heroicæ munificentiæ inſigni ſpecie fortiſ- ſimi patris divinum Exemplum expreſſit: ſed& ſum- mos alios iſtius ordinis Cæſares, reges& principes re⸗ præſentavit. Ferunt Carolum magnum, quem ob invi- ctam animi magnitudinem,& robur in bellis gerundis planẽ incredibile: tum translatum ⁊ Græcis in occi- dentem imperium,& ſubactos ſub imperii jugum Lon gobardos, coactos etiã tandem ad fidem Chriſtianam rigidiſſimos Saxonas, duo inſignes populi Germani nempẽ& Galliſibi vendicant, cum regni ſui decumas in Epiſcopos id eſt Eccleſiarum miniſtros, pauperes C deinde,

—ℳ
—
deinde& miniſtros fideles diſtribueret, primam præ- cipuamq́; partem Epiſcopis& eorum familijs diſtri⸗ puiſſe. Idem Othonem imperatorem iſtius nominis primum feciſſe hiſtoriæ perbubent, qui partas in bello Vngarico, quod pro Italis geſſe ratcopioſiſſimas manu- bias nullis æquè ſubditis, ac Eccleſiarum ſuarum mini- ſtris conſecravit. Inſigne hic occurrit munificentiæ hu⸗ jus& memoratu dignum exemplum in Ludovico Gallorum clariſſimo rege. Hic cum non vulgari Dei miniſtros amore proſequeret᷑ quos hominum Ange- los& Dei interpretes eſſe dicere ſolebat, quorumq́; ope ra myſteria eloquiorum cœleſtium intelligi credebat, nõ ſolum ipſe paterne clementerq́; tractavit: Sed mori turus teſtamento regio Ludovicum filium eorundem patronum conſtituit Tbi inquit Ludovice li regrum
iniſtraui eommitte, tuẽre quoad per te fieri poterit Dei miniſtros, inopes fove, viduis- que ac orphanis ſubſidium ferto. Neminem ego pro⸗
fecitò his maximis regibus Vlelmo principe Mecœna-
te noſtro ſimiliorem eſſe arbitror qui has ipſas immen⸗ ſas copias quas alius epu i;& viſ erationibusalius gla⸗ diatorum muneribus, alius ludorum venationumq́; apparatu,alius propylæorum perilxorum inaniſſimis ſumptibus prodegiſſet, es potius conferre voluit, ut quos ipſa parentum liberalitas(Iberalem enim Epi⸗ ſcopum ex Apoſtoli præceptione eſſe debere conſtai) inopiæ ſubdidiſſet, non ſordidè ſed liberaliter: non parcẽ ac tenuiter: ſed honeſtẽ decenterque alerentur. Quid verò in laudatiſſimo hoc ſummi principis facto,
aut memorem privs, aut admirer? Vos interrogo(viri fra⸗
—,——

fratres) quæ mſor in eodem uno beneficio, pietatilne an ſapientiæ gloria ſit& admiratio? Pietatis quod animum munificentia: prudentiæ ſverò quod conſijio ſapientia benignitatem munificeniiamq́; hanc ipſe ſu⸗ am ſuperavit, id eſt,& præterquam hominum animi ferre ſolent, largiter omnia collocarit,& ea moderatio- ne ſcaturiginem benevolentiæ ditiſſimam temperave- rit ut non ad omnes, ſed eos tantum qui de Eccleſia, quiq; de Rep. bend merentur rivulos ejus corrivarit. Ego utrum potius eligam haud equidem ſcio. De utro que quid ſentiam brevnter tamen dicam. Magna ſem- per cim munerationum omnium, quibus fungi homi- nes ſolenttum eleemoſynarum(quod largi ionum ge⸗ nus d miſeratione Græcis diciiur]) apud omnes omni-
um gentium nationes exiſtimatio fuit, cum viderent
homines pulcherrimum eſſe, illic ubi te lex nulla ohli⸗
garinſpontẽ benefacere:& quod nemo imperare poſf⸗
ſet, naturæ honitate, ſolo virtutis intuitu& gloriæ pul⸗
chritudine conſectari. Hinc cum alia hujus generts in
finita: tum illud præclarẽ apud Phocylidem.
2 vx ixp ol xcẽpa vvMidc epekon oo oſcon deog Tol Noh 70 vazov.
Fideles etiam& electi ſeſu Chriſti filii, tameiſi ab illo gentium faſtu ambituq́; longiſſimèé abeſſent? ut qui non tam gloriæ cupiditate, quam reci cordis ſm- plicitate ducerentur, unam famen præciptẽ honc vir⸗ tutem ſibi propoſitam habuiſſe videmur, qua ſuum in ecœlis miſe ricordiſsimum patrem miſericordes ſlii ho⸗
— 2 10

8
onetenlæ hinc lobi ſaniſſimi viri cum moleſtis rixsto ribus diſputantis præclara la d praſtius eleemoſynis conſcientia. Ab infantia, inquit, crevit mecum miſera- tio: Nunquam pauperibus votum negavi ↄnunquam oculum viduæ expectare feci. Nunquam bucellam me⸗ am ſolus comedi: ſed& pupillus comedit,& qui in foribus meis erat peregrinus. Animadvertitis(V Fra tres) quantam pietaus ſummam. quantumi; juſtitican⸗ tis lidei fructum illuſtres in regno jelu Chriſti homi⸗ nes in eleemoſynarum largitione collocarint. Hoc au⸗ tem, quod vel primum erat in hoc officiorum genere, ſæpe ſum miratus ⁊ magnis viris negligi, cum nec qui- pus nec qua moderatione dandum ſit, quod Ariſtote⸗ lem ſapientiſſirmẽ alicubi præcipere meminimus, dili⸗ genter ſatis aut accurratè obſervent. Iameiſi enim non minus verẽ. quꝰm prudenter ille dixit: Non intereſt
cui eroges, non enim requirit dominus, utrum mereà- tur ille qui poſtulat: Sed quærit qualiter præſtet, qui donat: operæ precium tamen haud minimum faciunt, qui ſedulò cavent ne, quod pietati debetur, impietas ab⸗ liguriat, neve, quæ verẽ egenorum ſtipendia, quæque ſenum vectigalia eſſe debebant, turpis avarorum quo rundam ac delicatorum mancipiorum, qui maleficio & ſcelere paſcuntur, ſcurrilis mendicitas temerè inter⸗ cipiat. Quõ rectius mihi dixiſſe videtur idem Ariſtote⸗ les Ethicorum ad Nicomachum. 2 ineubeos odp c⸗ c& IS Ka Ereko kel 69606. ole yd; 6 c ðoo naö. 5 N vnMov ojg u oð ⁊ðᷓ acoð iyena aMa ua Tih Aup ¶riap. oðu SMeuheplog N dMz Tg fublotrœ. Huc ſapientiiimus poſt homines naios Salomon,& huic
conlen⸗

—
ð—
——
conſentiens Auguſtinus reſpexiſſe videtur, cum ille quidem forãs derivandas aquas noſtras: domi tamen, ne alienorũ ſint, retinendas: hic verò collocandũ non procijendumeſſe, quod dare velis, præciperent. Quò re ſpexiſſe etiam Platonicus M. Cicero videtur, cum ex ejuſdem platonis divinis placitis Theophraſtum primũ reprehendit, quod Ariſtotelis Magiſtri immemor, in libro illo quem de divitijs ſcripſerat, nimius in ĩjaudãda magnificentia fuiſſet: deinde ſe eorum ſententia potiſ- ſimum duci oſtendit qui non fortunam aut dignitatem ſed mores hominum in collocandis beneficijs ſequan- tur ita ut in eumin quo ſe virtutum ſimulachra ſigni- ficationesq́; pietatis fortiis oſtendant animo quam in alios ſint propenſiori. Tametſi enim neque tenuitas in- opum quos aut caſus aliquis innocentes oppreſſit, aut fatalis calamitas immerentes oœcupavit negligenda, ne⸗ que qui honorum altiſſimos gradus conſcenderunt de⸗ ſerendi: Videndum tamen eſt, ne aut horum amplitu⸗ dinem nimijs ſumptibus amplificando, feneſtram lu⸗ xuiqui nullis largitionibus ſaturatur patefaciamus: aut illorum curam gerendo, eos quoque, quos vitæ pravitas ipſis caſibus dignos effecit in eorum neglectum, qui vel verẽ opis noſtræ indigent, vel ſtudium officiumq́; no⸗ ſtrum merentur, deliniamus. Utinam verò hac delira temporum noſtrorum ſenecta, ea moderatione cũm omnes alii tũm præcipuẽ imperatores, reges atq; prin⸗ cipes per Germaniam noſtram uterentur! Non men⸗ dicaret virtus, exularet ob egeſtatem prudentia: Mi- nus in aulis principum deliciarum: minus in magna- tum familijs beluinarum voluptatum, quæ fundamen⸗ 3 ta rei-
——
———

ta reipublicæ imprimis labefactant, inveniretur; minus furtorum, facinorumq́; in viſceribus ſuis Germania tegeret: Nunc verò quando apud paucos ea pruden- tia locum habet: ſed ſine lege, ſine ratione largitiones fiunt, ac beneficia nullo diſcrimine ſeruntur: nec virtu⸗ ti parata dignitas, nec prudentiæ gratia relicta eſt: ne⸗ gliguntur viduæ deſeruntur Orphani, pauperes eſuri⸗ untclientes contabeſcunt,& quod dolendum eſt omni um maxim, in immanibus jacturis infinitisq́; ſumpti⸗ pus, quibus nec neceſſiati ſubveniturnec augetur di⸗ gnitas, præſtantes ſæpe viri, qui vitã in virtute omnem egerunt, quiq; patriæ ſæpẽ falutem& Eccleſiæ emo⸗ lumentum ſuis rebus antepoſuẽre, ſitu atque ſqualore conficiuntur. Intereã in regum printipumq́; palatijs ventricoſa ignavia: in compitis omnibus ac viarum ſtratis ſcelerata furum& nebulonum nullo propemo⸗ qum diſcrimine audacia ſaginatur, quæ ubi ex alienis cum voluptate opibus ſatiata eſt vulnere, cæde, furtis as rapinis ſcelerum denique omnium& facinorum incen dijs orbem lacerat ac convellit. O deteſtabile homi⸗ num genus 1 ð verẽ malorũ Lernam omnium! Quam niſi Hercules quidam ẽ medio nobis tollat, quid ſi por rò quod de pace reipublicæ, quod de virtutis proœemio, deq́; hominũ benemeritorum dignitate propediem re⸗ & ſperetur Quamobrem tantò maſor tantoqᷓ; illuſtri⸗ or Mecœnatis noſtri Vielmi principis, in hoc quod no bis impendit, celebratiſſimo beneficio gloria eſt, qui quantum ad dandum libertatis aituli tantum etiam cu⸗ ræ conunxit, ut non miniis ſapienter quam munificẽ, jn eos homines eorumiq́; liberos& conjuges conferre- 10 ½,
———.——„„—„—„—„—„„
——„„—
————
—
— —

tur qui illuſtriſimos Haſſiæ Principes,& patriam vir⸗ tutum ſuarum nitore illuſtriorem fecerunt. Præclarior profectò, Vilelme Princeps, hæc tua prudentia eſt, quãm illa Nberii ſecundi Romanorum, liberaliſſimi alioqui& optimi imperatoris, qua tum demum ſelicem omani imperii rempublicam, ejusq́; inſtructiſſimas fortunas& copias fore dicebat, ſi quam plurimum be- neficiorum in egenos ac pauperes erogaretur. Rede quidem ille ac conſultò: at tu multõ conſultius rectius- que, Vielme conſultiſſime Princeps, dum in henefaci- endo, conſilio ubertatem, in diligendo prudentia bene⸗ ficentiam ſic moderaris, ut fontes quidem tuos virtuti, pietati patientiæ, labori apertos: cauſos eſſe præcipi ſceleri vitio, temulentiæ, ignaviæ. Multa ſunt profectò ſapientiæ tuæ, in pace, in hello, in otio, eaq́; præclariſ⸗ ſima monumenta, quorum tamen nullum neque ad de⸗ cus tuum majus, neque ad fortunas copiasq́; ruas tibi ac patriæ tuæ commodè ſervandas excellentius, nullum hoc aluſlimo& generis& honoris faſtigio dignius, in quo tua te virtus poſuit, fortuna collocavit,& jpſa ha⸗ rum rerum omnium moderatrix Dei omnipotentis providentia ſuis decretis ſuisq́; manibus ipſa confirma- vit: quãm quod in hoc præſtabili pietatis genere, duas has pulcherrimas virtutes, quas plæriq; alii minus com-
modẽ ſejungunt, copulaſti. Perge porrò perge clariſſ-
me Princeps& quod hac in parte ſapientiſſimẽ keciſti, ſicuti in cæteris omnibus rebus tuis facis, Haſſos pri⸗ mum tuos facere coge atque impera: tum etiam vici- nos per Germaniam Principes& primates amicos conſanguineosq́ʒ tuos doce. Nihi parebunt, te ſequerur tuam

„„—+—„ —— — P.
tam c cœlo tibi ab altiſſimo præcipuè traditam ſapi- entiam, tuas virtutes, tuam pietatem, miſericordiamq́; agnoſcunt& admirantur, miſericordiam(inquam) illam pietatemq́; tuam mirantur qua v forti atrem tuis illis humeri iſcri minę ex hoſtium manibus eripuiſti& e miſerabili car⸗ cerum diſpendio velut ex Toſana concrematione ſalvum integrumq́; in patriam reportaſt i? ut non mi⸗ nus verẽquàm Maronis ille Eneas dicere poſſu.
Næc fatus latos humeros ſchjectaq; colla veſte ſiper fulriqᷓ; inſernor pelle leonis Succedoq́; oneri⸗patremq; ex hoie reporto·
Pro qua pietate, quæ cum omni temporum me⸗ moria exæquabitur, vel hi ſanciiſſimi parietes, quibus uſus tamen vocis& linguæ nullus ſuppetit, ſuo nuti gratias tibi agent ac novum hoc, quod Eccleſiarum tua rum miniſtris beneficium divinuminſigne, immortale peneficium ſeorſum nuper attuliſti, grata recordatio⸗ ne, cum intermori nunquam poſſit, nobiſcum uſque ad mundi extremos obitus celebrabunt. Neq; enim alia dies ulla laudis hufus terminum tibi prius de⸗ finierit quãm quæ mundo occaſum eſt allatura. Quid? ſi verum eſt, ut eſt cettẽ veriſſimum, quod, quam be⸗ nevolentiam pauperibus navaſti, eam Deo præſti⸗ teris: ſi eleemolyna non erit in oblivione: ſi in ſan⸗ etorum reſurrectione, quod debilibus, egentibusq́; penefeceris reiribuetur: ſi eſurientibus animam effun⸗ dent, in tenebris lux, in caligine aurora orietur, ecqua
caligo, ecquæ tenebræ hoc perenne& ſempiternum decus
—„„„—
—

Vecun tibi obſcurent? aut quæ in Dei in Angelorum, in beatorum omnium lætiſſimo conſpectu immarceſſi- bilem immortalis dignitatis gloriæq́; coronã eripiant⸗ uam tibi fideles Dei miniſtri quorum etiam demor- tuos cineres/ in viſceribus ſuis divino munere Pſeque- ris, unã cum jucundiſſimo nobilitatis flore, cum Eccle⸗ ſiarum ſcholarumq́; clariſſimo lumine, cum illis deniq; mille ac ducentis clientibus tuis Heinæ, Merxhuſæ, Grunaviæ, Hoffemiq; tuo fratrumq́; tuorum clariſſi- morum fortiſſimorumq́; Principum beneficio mimifi⸗ entiſſimeẽ altis ac ſuſtentatis, non ſolum ſuffragio ſuo decernunt: Sed manibus ducis ac tutoris ſii Jeſu Chri⸗ ſti qui eam juſtiſſimis meritis ſuis tibi contexuit, quo- dammodo jam imponunt: dum nimirum ſin felicitate fidem tuam commendant,& veluti humeris tuis infuſi, ſalutem tibi patriæq́; hæredibus& optant& ſine re⸗ miſſione ⁊ Deo deprecantur. Hactenus qe illuſtriſ- ſimi Principis ſumma& immortali in vos familiasq́ʒ ve ſtras munificentia VF. diximus. Proximumeſt ut quam voluntatẽ ad ejus perceptionẽ afferre debeatis, vobi⸗ ſcum cõſiderem. Videndum enim vobis etiam atq; et⸗
ſam omni ſtudio ac contentione eſt ne qui ſuſcepta in
benefaciendo tanta celeritate clementer vos antevertit divinus princeps, vel ad officium tardos, vel in referen-
dis habendisq;; gratijs oblivioſos deprehendat. Dice-
rem de hac parte apud vos liberiis, niſi& temporis ja⸗ cturam metuerem,& vererer, ne ſi orationem longius
diffunderem, veſtra in me audiendo facilitate abuti me velle exiſtimareti. Summa igitur hujus. partis in ea
ſemper ratione atq; ſententia poſita fuit, ut non ſolum gente⸗
7 1 1
——

— —
gentes& natlones univerſæ, qun humanitate aliqus virtus imbuit, ſed ſocietates etiam conventusi; homi⸗ num ſinguli ingratitudinem, in qua unã omnes vitio⸗ rum gradus ipla pravitas copulavit, vehementer dete⸗ Karentur, cum intelligerent nihil täm cœtibus homi⸗ num noxium, nihil idm ſocietatibus damnoſum, nihil tim ad humanitatis& benevolentiæ jucundiſimos fon ies claudendos aiq;ʒ exiccandos idoneum eſſe, qumuna ſit ingratitudo,cum rerum omnium, quæ ad humanita⸗ tem inter homines alendam pertinent, ruina exitioq́; conjunctam. Hinc factum eſt, ut cum una propemo⸗ dum gratitudine benevolentiam ali, humanitatem nu⸗ triri, xdʒja ipſas pacis ac conſenſionis divas foveri, nec minus hunc univerſum in quo vivimus mundum ulcherrimo benignitatis& gratitudinis ſupercilio, quam Aclantis humeris ſuſtineri perſuaſum ſemper ho minibus fuerit, velut ex inferorum tenebricoſis paludi⸗ pus progreſſam beluam quandam ingratitudinem& metueretu& deteſtarentur. Oraculorum divinorum mentionem cim ea perſpecta vobis ſilubens hic præ⸗ mereo: Philoſophorum verð ac pœẽtarum ſumma in hac humani generis pernitie execranda libertas fuit. Quid enim vel ſolo illo Marci Ciceronis in ingratitudinem gravius dici poterat, quam quod ad Atticum familia- rem ſcribens, ingratis omnia ſimul vitia ineſſe confirma vit? Sentinam profectò quandam eſſe animadvertit, in quam humanarum ſordium ſfex omnis& ſaburra confluat, quæ, quemadmodum gratitudo in parentes pietatemin patriam, in numen religionem amoremq́; Conciliat: ſic ſuo fœtore ab amicis benevolentiam, à
+„—

foederatis pacem, ⁊ ſocij ſidem tollat:& hoc Iotum arctiſſimum jucunditatis& ſuavitatis vinculum, quo homines hominibus devinciuntur ac colligantur, ſol⸗ vat, præſuffocet, enecet. Pythagorasã quo omnis propemodum philoſophia, Græca præſertim profecha eſt,& cujus acumen admirationi ſemper omnibus me rit fuit, acutiſſimẽ ingratitudinis crimen ſtringebat, cum ut refert Plutarchus, hirundines in hominum con- ſuetudine nidulari vetabat eã nempe ob cauſam, quod parum gratæ ac firmæ amicitiæ ¶quod& in Rethori- ei ad Herennium eſt) ſymbolum ea avis eſſet, quodiʒ conſuètudinis, qua ſe nobis inſinuat, nec fructu aliquo nec utilitate, quanto etiam in amore quantiſvẽ delitij habeas, potiri unquam poſſis. Acutum profeciò æni- gma, quo nihil aliud cjariſſimus Philoſophus innuere voluit, quam ingratitudinem peſſimæ fidei animal,& terribile infidelitatis monſtrum, cum hominum ſocie- tate ſtare non poſſe: ſed unam maximami; cauſam eſſe, quamobrem homines ab hominibus, contra ſan- ctam naturæ ducis legem, contraq́; inſitum mutuæ cõ̃⸗ ſuetudinis deſiderium, divellantur. Homerus etiam in odyſſea præcipue domeſticorum Ulyſſis ingratitu- dinem vehementer taxabat. Unde haud dubio kactum eſt, ut magnis ille non ſolum Macedonum& Græco- rum, ſed univerſi propemodum orbis dominus Ale⸗ xander Philippi Maceqonum regis filius qui eundem Homerum perpetuum pacis atq; armorum ducem ae magiſtrum ſine intermiſione lecitabat, ſub pulvinari etiam noctu, ne unquam ab eo divelleretur recondi- um ſupponebat: is( inquam) Alexander non ſine magn?

— „—
magna nominis ſuæ gloria ⁊ nemine unquam ſe beni⸗ gnitate aut gratitudine fuiſſe ſuperatum deprædicaret. & laudatiſſinam ſummi principis vocemqui ſe tot va⸗ ſtiſſima terrarum ſola, totMaria, tot portus fruſtra per⸗ agraſſe, tot de gemibus ac populis, quos hic altiſſimus ſol tegit, trophæa erexiſſe, arbitrabatur, ſi gratitudinis palmam unquam alteri conceſſiſſet, Quo& illa præ⸗ tinet. Vixi
cum. A ftip ob id Or: Adijt tamen imperatorem filius,
patris ab eo vitam deprecatur: ignoſcit ile. Junc Fur⸗
nius,„*. 2„„
Quod eſſe poteſt tãm am⸗ plum gratitudinis indicium, qudm nulla ratione ſibi ſa⸗ tisfacere,& dantis beneficentiæ perpetuò ſe imparem fateri? Erubeſco, dum noſtrorã temporum ingratiſſi⸗ mia moribus ea exempla confero · Et quiãni erubeſce⸗ rem, cum paſſim experiamur, quod parbariſſimi olim homines,& ⁊ vita jeſu Chriſti alienitantoperèẽ exhor⸗ ruerunt, quod alicubi proſcriptionibus& exilijs mul⸗ ctarunt, tãm pervagatum inter nos, rãm uſitatum nobi⸗ tamq́; frequens eſſe, qui jeſum Chriſtum& Spiritum ejus fandtiticantem tantum non gloriamur, ut quoquo te convertas, quo oculos flectas, urbes, oppida, lares, vi⸗ cos, plateas, rura, agros, ſylvas, ipſos deniq;ʒ intimos mundi angulos altiſſimis ſulpirijs ingemiſcere,& fletu miſerabili triſtiſſimam hanc gratitudinis ruinam lachry⸗ mari& ſie de ea quiritari paſſim audias. Heu nobis heu
niſeris, quod in ea temporum monſtra& funera, in eam

eam tim lachrymabilem rerumfaciem ineidimus, qui⸗ bus cum fides pacis otiiqʒ cuſtos confrixerit amor hu- manitatis vinculum defecerit, juſtitia æquitatis culmen elanguerit: ipſa etiam inſuper ingratitudo, ſcelerum quotquot ſunt omnium triſtiſſimum& maxime nefa⸗ tium, itã in mundum exundarit: ut nihil propemo- dum ab ejus morbo ac vulnere ſanum ſit amplius:& quod benefacias, non ſolum fruſtrã inter manus depe- riſſe, ſed in tuam ipſius perniciem converſum videri poſſit. Hoc iſtud eſt, quod divinis monitis incitatus Paulus Nmotheo diſcipulo vaticinabatur. Hoc autem ſcito, 5 Timothee, quod in noviſſimis diebus inſtabunt tempora periculoſa,& erunt homines ſeipſos amantes, cupidi, elati, ſuberbi, ſceleſti, parentibus immorigeri, ingrati ſine affectione,&c.
Nolite verò dum hæc ſuſpirans quiritor putare cul- tiſſimi viri, de gratitudine oblervantiaq; veſtra in ſum- mum& optimẽ de vobis, de ſtudijs deq́; fortunis ve⸗ ſtris, meritum principem, vel quicquam me dubitare. Nihil vel in pulcherrimo virtutum veſtrarum hoc lu⸗ mine, vel etiam in gratiſſima illa rerum gerundarum ſpecie deſidero de ſeculi noſtri genio, moribusq; homi-
num noſtrorum, ingemiſco. Vnum hoc mihi dabi⸗
tis,& quæ veſtra eſt ſumma æquitas, jam dediſſe video, nempẽ ut cim nutus ille veſter ſanctiſſimus, tota fron⸗ te ad gratitudinis officium comparatus, animi veſtri in oculis meis teſtimonium loquatur, quæ porrò in refe⸗ rẽda habendaq́ʒ gratia via, quodq; conſilium optimum ſit vobiſcum paucis perpendam. Habet enim ut ſeren⸗ dorum beneficiorum ratioʒ itd& referendæ gratiæ ho
N3 neſta
—
—————— S—

.—„— m ²
neſta ate; officiola voluntas ſuam diſſimilitudinem, ſuasq́; leges. Quns qui aut ſolis geſtuum blanditij, aut fucata vocis humanitate metiuntur: aut etiam cum be⸗ neſiciorum duratione ſic adæquant, ut tantiſper ſolum, dum eorum odore ſuaviter imbuuntur, gratitudinis of⸗
ſicio ac ſpecie oblectentur, memoriami; temporum ae
locorum ſpacio definitam, langueſcente benevolentia, uſurpent, næ illi quæ benevolentiæ vis quod gratitudi- nis debitum ſit, vix longiſſimis veſtigijs conſequuntur. At ea tamen pervagata hominum fabula hodie in mo⸗ ribus noſtris invetera vit, tum demum homines grato⸗ fore, ſi vel nutu benefacientes obſervent, vel quacunq;
ſgnificatione ſe de illis, quorum beneficiis emerſerunt.
honeſtẽ egregieq́; ſentire, illos obſervare, illos benevo⸗ lemia amoreq́; complecii conteſtentur. Ita pro re i⸗ pſa quod eſt in proverbio xamin wꝙenn fumum & nebulam. At ea profeciò omnia ne umbram qui- dem virtutis hujus præ ſe ferunt. FHæc enim ubi verẽ inſedit& altiſſimas in animo radices egit, nunquam ceſlat, nunquam non evigilat: ſemper de amicis labo⸗ rat: ſemper in hoc totã eſt, ut ne irrigata fruſtr ex alie nis fontibus: ſed fructum beneficiorum repetenibus, cum vel diſtuliſſe ſcelus ſit, obvio cum fœnore uberta⸗ teq; exundante reddidiſſe videatur. Gratitudo igitur,
uæ quidem d benevolentia ortum habet, non modò quod Heſiodus præcipiebat, ea, quæ accepit, maſore menſura reddit, nec ei plurimum tribuit tanium ⁊ quo diligitut, ſed ſtabilitate& conſtantia officiorum agros lerties, qui multò plus afferunt, quam acceperuntimi- tari ſolet. Hanc animi pietatem quanquam duobus alioquin

—
alioquin modis Iluſtrifſimo Principi debere vos co⸗ gnoſcitis: uno quidem, quod vitæ, quod famæ, quodq fortunarum veſtrarum deſenſorem,&, ut Homerus Principes ac reges appellabat volna dominus conſti⸗ tuit, in cujus gremio& complexu vivere rectẽ& mo⸗ ri poſſitis: altero verò quod hunc ipſum gregem, quẽ ſupernẽ vobis commiſſum eſſe agnoſcitis ſao vobiſcum præſidio, ſuo nutu, ſuis vigilijs ſuisq́; infinitis curis& laboribus paſcit& gubernat; debere tamen nunc ma- gis perſpicitis dum beneficium, quod ultra hanc vitam, quam brevi curriculo ducimus porrigitur, ſuperioribus menſibus clementer vobis impendit. Singulare hoc beneficium eſt, ac nõ ſine ſingulari gratitudinis indicio perſolvetur. Quod tamen recie conlequuturos nos ar⸗ bitror, ſi divinum hunc gregem, manu quidem Dei illuſtriſſimi ver Principis ſtudio& induſtria nobis traditum, ita paſcamus ut non noſmetipſos, quod(proh pudor) ſæpẽ ⁊ nobis imprudentius committitur, ſed gregem ipſum ſaginemus: ln eo, quod perditum eſt requiramus: propulſatum reducamus: confracum ligemu: infirmum curemus: quod ſanum quodq́; forte eſt, cuſtodiamus: denique, ut ait& poſtolus, ducz SM iuirie jurũ, vos, inquit non quæ veftra ſunt, quæ- ro: Sic nos gregem ipſum, non gregis opes ſequamur, ut ex illis vel temulenẽ laſciviendo, vel ſplendidẽ dite- ſcendo pingueſcamus. Hoc unum 4 vobis officium, hanc unam pietatem clariſſimus mitiſſimusqʒ Princepa requirit. Hoc vel ad laudem illi atque gloriam, quæ quidem ad illuſtrandum ipſumã vobis proficiſci poteſt vel ad patriæ decg vel Ecleſiæ durabile ſempiternum-

que ornamentum ſatis eſt. Sinite obſecro, ut alii adu⸗ lando&deferendo, quorum hominum plaga nuſquam ferẽ Heroum aulæ carent aſtute ſe inſinuent: Sinite ut alii vel ſtudiorum vel armorum uſu& excellentes vi⸗ riaut recẽ ſapienterq́; conſulendo, aut pugnando ſtre nu fortiterq;ʒ agendo gratiam ſibi ſapientiſſimi Prin⸗ cipis clementiamq́; concilient, hæc veſtra ſola provin⸗ cia eſt, qua nullam aliam chariorem nullam dilectam magis habet: ut quæ ẽ morte eripit, ad vitam traducit; peccatorum ſordes eluit Erebi fauces conſtringit· Quæ homines Deo acceptos angelis familiares reddit. Quæ alas homini aſſuit, quibus ex luctuoſiſſimo mundi hu⸗ ſus proſcenio, ubi fapulam calamitatibus, ærumnis, mi⸗ ſerijs,& inferorum omnium omnibus procellis ac tur⸗ binibus propoſitam, devinctam proſtitutam gimus, ad ſempiternas illas manſiones, ad portus illos fœliciſſimos evoſare poſſit ubi perfuncto periculo,& ſuperata nau⸗ fragiorum infinitorum clade, vaſtiſſimi hujus marts, quo jam ſactamur, inſanos fluctus,& illas triſtiſſimas Phocas& ſyllæ canes, quibus undique impetimur, læta victoria conculcabimus: ubi denique multò rectius quæm Vergilianus ille de 7. annorum ingentibus erro⸗ ribus in agro Laurentino cum Rſcanio filio Eneas.
O ſilre fatk rimium mibi debita tellus.
Nec domus, hæc patria et: item,
Neæc eræt ila quies hæe noʒ ſuprema manebat kxitis poſitura modum:
commendabit hane in referendis gratijs honeſtam
voluntatem veſtram neq; illud minimum, ſi cum do⸗ dtrinæ

crinæ genete quod proſitemini, ctimoniam tum gravitatem con divina potiſſimum: hanc civilis in ã vobis poſtulat: utramq; verò
dextra ædificent, jæva deſtruant:
nomiæ familiæq́; totius harmonia ſenſio, ut vxores, ut liberi precipuè,
⸗
„
rum vim noverimus, literis ipſis&
conſulti Qeconomi non minus ſance honeſteq́; do, quãm recẽ docendo monendoq́; domũ Jeſu Chri⸗ ſtie vivis fidelium animarum lapidibus cum frucii& emolumento aliquo extruant. Qui deniq; exemplar quoddam ſint aut ſpeculum, in quo nativis jinei& co- loribus eum hominem depicum inueri poſſint, quem abs ſe audiunt docendo& monendo auditores requiri. Huic& illa cura vicina eſt, ut cum vita noſtra Oeco-
vitæ quoq; tim ſan- jungetis. llam lex ter homines dignitas ut muneris veſtri di-
gniſſima profeſſioꝛ ita& muneris ejusdem veſtri le⸗ cundum altiſſimum ſnctiſſimumq́; Deum, aucor cle- mentiſſimus Princeps, cujus nutu atq; voluntate hanc ipſam, qua fungimini ſplendidiſſimam provinciam e- ſtis conſeeuti. E ſanctimonia veros ſeſu Chriſti pro feſ. ſores: ẽ gravitate eos viros agnoſcet, quibus rece hanc ſanctiſſimam functionem, ipſis angelis Dei dignam commiſerit: quiq́; non, ut perverſi indociiq; artiſices
Sed ut ſapientes&
vivE⸗
quædam ſit& pon- deinde etiam famu-
li veſtigijs noſtris inſiſtant, eandemq́; gravitatis& ſan ctimoniæ ſpeciem non ſegniter imitentur. noſtras ex Apoſtoli præcepio pudicas, ſobrias eſſe,& in omnibus fideles oportet. Liheros ver cum litera-
Conjuges
ſchola rum exercitijs
præcipuẽ debemus: ubi tamen non ut vulgus ſibi per⸗ uaſum habet ſordidiſſimas lucrandi vſurandit; artes,
quæ
AMit⸗————.
—————„—

—— v———
qæ maximæ ſnumani anirni peltes& fecherum fares lunt, percipiant, vel, ut ex Melii& Anyti leviſſimo⸗ rum ſcurrarum inſtitctu, Ariſtophanes iag MgiMue Socratis diſciplinam ludiꝭicabatur, dyiʒx Aaucivoiet rœ MMncia&ſukayi, id eſt, accepto argento fas nefas eſſe dicam ſed percepiis honeſtiſſimarum artium fun⸗ damenuis,& uſu aliquo confirmatis, ex ſcholarum um⸗ praculis, ex otio, ac pulvere ludorum, in Eccleſiam, in forum, in cœtus hominũ progrediantur, ubi jeſu Chri ſto ſervientes, mites regni ipfius proferant,& partas ingenii facultates, uſibus& utilitatibus hominum im⸗ peruantur: ſin vers diſciplinarum literarumq́; inge⸗ nuarum, ob ingenii hebetudinem fructum guſtare re⸗ eiẽ non poſſint, alijs artibus alijsq́; inſtiuiis, quæ ad illas liberales quàm proximẽ accedunt, mancipandi ſunt, ut ſine luxu& forditie auream& parentibusi⸗ pſi dignam mediocritatem conſectentur. Deniq; ita vxorita liberi, itã domus univerſa inſtituenda eſt, ut. quod in cætu quærimus, domi alamus, id eſt, officinam Sp: ſancti& vivum gregis univerſi exemplar nobi⸗ ſcum habeamus. Hæc d nobis gratitudins officia, hane a nobis rerum, ſtudiorum inſtitutorumq́; rationem ſo⸗ lam humaniſſimus Princeps requirit. Quæ, quò dili⸗ gentius prout nos debere faciꝭ intelligins, præſtiteri⸗ muse in defendendis provehendisq́; nobis, conjugi⸗ pus, liberis,& fortunis noſtris alacriorem optimum Principem ſemper poſſidebimus. Veſtrum nunc eſt, doctiſſimi viri, pro pietate, virtute, ſapientiaq́; veſtra, quæ d llluſtriſſimum Principem humiliter demeren⸗ dum: deinde ad hanc ſanctiſſimam provinciam quam
divino

diino nutu& ſanciiſſimis optimi Principk auſpicij conſecuti eſtis, in Dei immortalis inprimis gloriam, Principis clementiſſimi laudem aiq; gloriam, gregis deniq; noſtramq́; ipſorum ſalutem conſervandam& augendam pertinent diligenter etiam atq; etiam vero numinis timore conſiderare: ac memoriam ho⸗ dierni beneficii tantam, quantam pote⸗ ſtis maximam luſtriſſimiprin⸗ cipis immortalibus me⸗ ritis præſtare,
„„*„ ——— ————
xn
—
———— a—

————— 2——— =..—
—
—
—
T————
L
„
„ —
—
„* ₰„
——
—