—
o24T0 FNRRRTS, DE VITA ET VIFAF
EXIT U, ILL USTRISSIMI ATQ. IN. chyti Herois, ſummiq;ʒ nominis Cattorum Principis, ac Domini, Domini
GVLELM FAPTENS,
L A ND G RAVII,
CGCOMITIS IN GATTENELNBOGEN. DIETz, Z1cEMHAIN EI NIpp4,&c.
AQV FEX LAVDATISSTNMO NERVM HONESTTSFe.
mẽ cpis geſtarum curriculo, relici hu rerren⸗⸗ e caducis, in ila cœ⸗
ia c æterma emigravi die a Angxß Anno CH beneßui Salvarors—
Scripta c recitata in Academia Manpurgenſi, 4
oRHAMNME EERINARLo, publico ejus Scholæ Profeſſore.
MARrukRS, Typis Pauli Fgenolphi, Typogr. Academici.
„
C

—— 8
———
——
U

„ 7
V
—
—
ILLUSTRISSIMO ATq; INCLVTO Principi,& Domino, Domino Maukrcro, heroici illius GuttIETu heroicofilio, Haſſiæ Landgravio, Co. miti in Cattenelnbogen, Dietz, Zigenhain
& Nidda&c. Pomino ſuocle. mentiſſimo.
Nintep aptime Principum bonorum, Qu ſoli inferiæa iu⸗ parenti, Heroſnpen aßra laude clar 3 Auæ fumebyia juſa conſebra v iun meritit in orbe nora, Demÿß lucſimuloero, dicoꝙ
Hæredi tili, u⸗ urbiumq opum,
E Gae Atalicæ uberi lerræ,
Sc virtuti ꝙ arduæ paternæ,
Qua Germania majin haud halebat.
Quæ multi populu adempta Peseft,
Parri cum ya Parca e rupit,
Augufla hæc eadem veſurgit in re,
„Auem cum mumera Nammn Vacrati,
E nauura juvent, coruſcus ommn⸗
Virtutum cumulo, Deo ſvemte,
Vrtuig Deoᷓ re ſacraßu.
Hinc ergdVdei tuæ ſatraræ
Se Reſpublura conſccrat ⁊⸗ im,
Hoc in turbine conſiluta rerum,
Tẽ patrin⸗ Iui locb parrnum
Poſcit imdiga Iurbaplunmorum; Artis Pieriæ cœtus omn,
*„
————
X

cuiu muxima lau decmq ſummum⸗ hſe hrtcipuo pioq more Aui vers tilifert perenne nomen. Cum multis etiam meæ Camæn⸗ commendant tibi ſe piꝰ precuntes⸗ Airanue Deo exigæs iot annoh⸗ Quot dulces elegos phy dedii, uando pſalmograpbi elegante verſi Vytipi numerosprece fucræ. Tongævam vihi det Deu ſenectam⸗ Vitæ c mollia futa longioris Furo proſteriore vude Printepo⸗ Frintepioptime⸗ Princitum bonorum-
Uluſtriſ. Celſitudinis tuæ ſervus Johannes Ferinarins.
MA6GNA
— =
—
dipli ven zrell culo
mus eger pel tum. tum Man hoſt ue lari disa ſenſ ſue om Dor w lu

Sx 4GPCE POAMn R
CTOR, AMPLTSSTMI, NEVEREND CONVL-
vMmi clarilimif viri, Gauditorum honeſimorum umiverſa corona:
Uop olim in Tragœdia lugubri voce dictum eſt: vnc Smonhenw ix i n gda0,& rurſus ne- gonec habeo quid prorſus dicam, id quidem nos etiam dicendo uſurpamus, hoc noſtro tam malo, ut Scriptura nominat, tempore. Si enim quan- tum nunc ubiq; malorum eſt in Republica& in Eccleſia, quæ projici ac mergi videntur: rantum etiam in me ingenii ac dicẽdi facultatis eſſet, qua explicare ſatis,& ob oculos ponere detrimenta poſſem, quæ paſſim e- veniunt, quis ſiccis oculis, vel nunc in hoc publico ampliſſimoq; con- greſſu adeſſetvel paulò poſt ſine lacrymis hinc abiret? Mon ſiplures o- culos natura dediſſet, ut Poẽta inquit, atque vel in lymphas toti abire- mus, cum piis ac verè cordatis& intelligentibus omnibus, expleri aut egeri lacrymis dolor noſter poſſet, quem capimus omnes, partim ex cõ- ſpectu præſentium, partim ex cogitatione& metu futurorum malo- rum. Ita cœlum, ita terra, adeoque omnia, circumacta jam fatali regno- rum periodo in noſtrum interitum conſpiraſſe conjuraſſeq;ʒ videntur. MNamuttaceam innumera alia Echna monte graviora, quæ cervicibus noſtris incumbunt ac ſapientibus notiora etiam ſunt quàm mihi, quid quæ ſo portendunt?quid apportant denunciantq;?funera ac mortes tot clariſſimorum& ſummorum Principum, qui penẽ ſoli paulò ante no- bis adhuc ſupererant, bajuli Rerumpublicarum, bajuli Eccleſiarum, de- fenſoresq;ʒ in Germania,& alibi. Inter hos ſanè, ut ſciunt& libenter fatentur omnes, principem locum facilè obtinuit, planẽ heroicus,& omnium laudatiſſimus Princeps, ac verẽ oculus& Sol patriæ Dominus Pominus GurIIELaMus Landgravius Haſſiæ, Comes in Catteneln- bogen⸗Dietz, Zigenhain,& Nidda,&c. Dominus no ſter clementiſſi- mus, qui& ipfe in Auguſto, anno ſuperiore, ne quid deſſet publicis& 3 PriVa-

—————
——
ptivatis calamitatibus, rebus humanis exemptus, nobisq;ʒ ereptus eſt. O fatalem, ò feralem& funeſtum annum, quo verẽ nullus fuit noſtra memoria piis cœtibus terribilior& intolerabilior. õ triſtes& orbas res noſtras, poſtquam non ſolùm aliorum Principum excubiis, ſed& Ocu- li illius noſtri a ſpecula remoti, luce orbati atquè privati ſumus. Etiam hunc heroaita iraſcente punienteq;ʒ peccata hominum Dxo, ureſt in querulo carmine de Pallante:
— Non vintutis egentem Ahſulit atra dies Eꝙ funere merſit acerbo⸗
Certẽ acerbo& perluctuoſo Reipublicæ, non ſolàm in Germania, ſed & in reliqua Europa,& orbe Chriſtiano longeè lateq;. Verè igitur du- bitet quis, ut ex Tragcædia dixi, quid vel affirmet vel neget quid ſperet vel expectet, quid ominetur, in tanto quidem concurſu adverſatio- nunmin rantis perturbationibus& procellis irati Martis& maris, quæ in hac ultima, ideoq́; infelici& delira mundi ſenecta, extrema omnia piis minantur. Verùm hoſtibus noſtris, qui à religione, fide ac veri- tate Chriſtiana alieni atque averſi ſunt, nec emendantur aut corrigun- tur unquam, mala eveniant. Hi ſanè, ut merentur, hæſitent, fluctuent, trepident, non habeant ob errores& dhuy mulæ ſua, ubi conſiſtant,& in quo acquieſcant. Nos qui vocis divinæ, DRi beneficio, diſcipuli ſumus quando diu cogitavimus, tandem cum pio& valdè ærumnoſo Jobo, hæc verba ſonamus: Sicut omino placuit/ita factum eſtʒ ſit no- men Pomini benedictum:arripimus hanc ſacram anchoram,&immo- ta fide tenemus conſolationem, quam nautis ſuis in Eccleſia monſtra- vit atq; propoſuit Filius Dei, cùm voce Apoſtoli inquit: Firmum fun- damentum Dſtat, habens ſigillum hoc Novit Dominus qui ſint ſui, & nemo rapiet oves ipſius de manibus ejus. Ac ſcimus, ut idem teſtatur Apoſtolus, quòd his quidiligunt DuM, omnia cooperantur in bo- num. In altum hic ſeſe attollit atq; erigit conſolatio Chriſtiana. Tunc ſtabit Dux magnus pro filiis populi ſui, inquit aniel de his ipſis tem- poribus,
potit queo lunt quene el ſu tetur pericu umin ninin nocte nus, u mini, goric ſriadt ſor ne ens,n ür. P conful Klho iuszd dotuc Muus ecde ufli ichde emne ince ſiir ſume Poſe end Hapir asne

poribus, quæ ut ſunt extrema, ita triſtiſſima& luctuoſiſſima ſunt. Cum- que offerant ſeſe multa, quæ humanis conſiliis planè extricari non poſ⸗ junt, ut navigantes in magna vi tempeſtatum, cõfugiunt ad proximum quenque portum, bello vexati ad arcem munitam quæ in propinquo eſt ſupplices ad aram& aſylum, quod offertur,& immunitatem polli- cetur periclitantibus: ita nos in communibus Eccleſiæ& Rcipublicæ periculis non ludamus ſecuri in media morte, ut ridet Sardonium ri- ſum in ſummis malis maxima multitudo hominum„etiam corum, qui minimè ridere aut exultare debebant, non extremam falſa inter gaudia noctem agamus, ut Deiphobus ille ante excidium Trojæ:ſed confugia- mus, ut nominat Pfalmus, ad turrim fortiſſimam, quæ eſt nomen Do- wini, hoc eſt, vera invocatio DR1. Cum Joſaphat viro& rege ſancto quotidie dicamus: Nos neſcimus quid agere debe amus, ſed oculi no- ſtriadte DRus converſi ſunt. Dicamus ex ſcriptura: Tu rex& pa- ſtor noſter es, nos populus tuus,& oves paicuæ tuæ. Tu ſolus es po- tens, nos miſeri& infirmi. Virtus tua in imbecillitate noſtra perficia- mr. Fac nobiſcum lignum in bonum, ur videant qui oderunt nos,& confundantur, quoniam tu Dominc adjuvas nos,& coniolaris nos, Sulvos fac nos Domine DRus noſter„& congrega nos de nationi- bus; de nationibus quæ non noverunt te, ut confitcamur nomini lan- ſto tuo,& gloriemur in laude tua. Idq; propterte, propter te facias, 5 DRus noſter, Pater, Fili,& Spiritus ſancte, ne tu blalphemeris Poſtquã hæc de ærumnis noſtris, ac ſimul eriam auxilio Dꝛ nqui nobis obvius, nafflictis habitat, motitriſtib. ſpectaculis horũ temporum pio affectu tq; deſiderio, ergagloriam DE„Eccleſiam, Rempublicam, poſterita- em, nosq́; ipſos, ratiocinati& præfati, rum verò etiam precati ſumus, cinceps ad inclytũ Principẽ noſtrum GuixiELMuM Landgravium Haſſiæ, cuyus memoriaſit? ewnc)lce, noſtra ſeſe refert oratio. Quod pſum etiam videtut veſtra magnifica& ampla, frequensq; velle atque cpoſcere præſentia. Etſi enimde hoc heroẽ noſtro fere libelli etiam, plendide& luculenter, ſoluta& ligata oratione, paulò ante ex hoc lo- ba viris clariſſimis& eloquẽtiſſimis, recitati& decantati ſunt, ut fortè s non opus eſle putet, actũ agere, aut rurſus aliquiddici: tamen cùm
nOta

——————
nota ſit Muſarum vetus cantilena: OxxhM· piaoy 7 NeMy h 3, pulcrum carum eſt atq; amicum;& verd noſtri à nobis avulſi Prin- cipisea prorſus fuerit pulchritudo, dignitas& honeſtas, ut virtures ac merita ipfius, non debeant non eſſe nopis cariſſima& commendatiſſi- ma nec ullis unquam encomiis ſatis celebrari poſſint, etiam hanc me- am Muſam, etſi raucam& penè ſterilem, nulloque orationis ornatu ac ſplendore nitentem, ſepulchri illius elogiis, honoribusq;ʒ accedere atq; aſcribi volui. Neqʒ verò dubium eſt pii herois pios manes, talem piera- tis ac gratitudinis ſignificationem& affectum/ ſuo merito à nobis ſin- gulis etiam requirere efflagitareque. Nam ut& in Ethnico carmine dicitur: Sunt aliquid maneslethum non omnia ſnit. Eſtq; odio& vituperatione dignum, quod vetus ille Poẽta de ſe mori- curus ſcripſit: Nemo me lacrymi decoret/ nec funeraſletu Faxit.— Cumq; noſter hic,& univerſæ Germaniæ gentisq; inprimis Haſſiacæ luctus ſit graviſſimus, æquum ſand eſt, ut iterum& iterum cõmuni no⸗ mine dolorem noſtrum,& affectionem piam ac gratam, erga Rempu- blicam communem, amoremq;& ſtudium noſttum humile ac demiſ- ſum, erga demortuum rantum quidemprincipem, publicẽ declaremus, nosq;& inclytorum Principum Haſſiæ, Dominorum noſtrotum cle-
mentiſſimorum, atq; inptimis illuſtriſſimi Principis D.D. MAuRtri
Landgravii, GutIELM1 illius magnipiæ memoriæ, magnifilii, or- bitate, deſiderio ac gemitu,plurimum affici teltemur. Etſanẽè quid ob- ſtat, quò minus juxta Platonem gels 7ðxanviterum ac tertiò quod pulcrum eſt,dicamus ac repetamus? Princeps certè noſter, in omni ge⸗ nere virtutis edendo, non fatigatus eſt unquam cur nos ejuſdem facta identidem referendo fatigaremur ingrari? Ut igitur viri dignitate& virtute præſtantiſſimi, qui hac quoque vice, quaſi ad buſta& exequias Principis noſtri clementiſſimi, denuò convenerunt, ſuaqʒ præſentia o ſtendunt, ſibi memoriam& cohoneſtationem nutritoris lui benignil ſimi, eſſe gratiſſimam, hæc etiam ſacra& juſta funebria, quæ hoc diein- ſtituta ſunt, piè patienterq; mecum faciant atqʒ exolvant/ qua poſſum& debeo cum obſervantia oro precorq; Colligo autem per capitu& yœxepæhelvonyquandam, de vita rebusq;; geſtis,& vitæ exitu, illußriſſ- mi,& nulla non laude digniſſimi Principis GuitiE1M1Landgravit Haſſiæ&c. vgcomoinen& hilſtoriam brevem, ut uno quaſi incuito, ſibi
pro⸗

ti
propoſita habeant juniores decora,& ornamẽta illius præcipua& ma- ximè memorabilia, cum quidem deductiones& narrationes longiores recitarint, ut audiviſtis, ante me alii. Natus is eſt in hunc mundum, Deo propitio& benefico,per ipſum multis modis humano generi be- nefacere volente, patre& matre quidem Principibus prorſus genero- ſis& heroicis. Nam patris quidem, illuſtriſſimi Principis Philippi ſenio- ris Landgravii Haſſiæ, immortalis memoriæ, ea fuit in omnes pietas, ca tem poribus pacis& belli virtus atqʒ fortitudo, ut notior ſit& hoc ſeculo,& ad omnem poſteritatem, quam ut hoc loco à nobis, vel debe- at vel poſſit celebrari. Verè in ipſum, ut paucis dicam multa, congrue- bat illud, quod omnia officia boni& ſalutaris Principis complectitur, quodqʒ de Agamemnone Duce olim Græcorum ad Trojam ſcriptum eſt: Ahcbeh Eæcnheo 7 chadds kœgeehs aynds. Fuit utrumq́; bonus rex ſeu Princeps, bellatorq;ʒ animoſus. Ceu NMacedo alter, ut& eo tem- pore à viris eruditione ac fapientia clariſſimis nominabatur, loca quæ- dam Reipublicæ& ſibi adverſa, pervagatus eſt victricibus armis, non niſi juſtitiæ,& quæ rum perturbabatur, pacis publicæ cauſſa ſumptis, cum nominis ſui perpetua commendatione atque memoria Ipſi quo- que Eccleſiæ reformatæ in Germania, emendationem doctrinæ præ- cipuẽè debent, cuius ſuſcepit cum aliis magni nominis,& à Deo excita- tis Principibus, magnanimitate animi ſingulari, ſtrenuam, fortem& piam defenſionem, Anno 10, in comitiis Auguſtanis,& deinceps ſæpè, dum vixit. Simul etiam in terram patriæ Haſſiæ ſuæ, ut taceam cæ- tera Reipublicæ ornamẽta, novo& raro tùm exemplo, collocavit Mu- ſas, condens tempore eruditæ doctrinæ,& religionis renaſcentis Aca- demiam, omnium rectorum ſtudiorum de Dco,& artibus bonis offi- cinam& altricem. Mater verò Chrißina verè fœminarum, honeſtatis & pietatis omnis, Princeps fuit, illuſttiſſimi Principis Georgij Ducis Sa- xoniæ filia, edita regia quidem familia lagellonum, Regum fortiſſimæ & honeſtiſſimæ gentis Polonicæ, quæ à nobiliſſima& antiquiſſima ſtirpe Heneta orta, ſemperà prima antiquitate, continuaſerie, peperit ingenia quæ excelluerunt ſapientia, prudentia polirica, ſagacitate& ar- tibus bellicis, quæq;ʒ multis ſeculis, à cervicibus Germaniæ,& aliarum gentium, arma& acinaces Scythicos, Turcicos& Moſcoviticos depu- lit. Jam à veteribus proverbiali locutione uſurpatum fuit illud: He- roum filii noxæ. Teſtatur enim omnium ætatum experientia, præſtan- tiſſimorum hominum fllios, à progenitorum vittute ac moribus dege- neraſſe plerunq; AcxalligitElius&partianusinxita dcxcri Imperato
B ris, mul-

cimuta exempla. quihuspruhat cœuf ãerꝭ exenire, ut fum- mixiriant nulle vinniuovaut tales pragenerent lihe rosut mrlius fu- crixſine Iahole cox xceſſiſſe Noſter autem Princeps Guilielmu, magni herolsßius, magnæ hercinæ ßlius, nequaquam vita ut eſt in adagic⸗ non noxa, non calamitas/ ſed revera heros& ipſe, atq; ſumma felicitas fuit ſubdicorum,& in diſſimilibus locis ac gentibus, multorũ aliorum. Recitaride eo potius debet illud, quod ſapienter ſcripſit Pindatus: vu 5 rae teu ra rachy Aha. Generoli patentum animinæ- rura in ßliis excellunt. Etſi verd admodum delectabatur,& parentum illuſtriſſima nobilitate,& majorum ſuorũ Landgraviorum Haſſiæ pro- ſapia, cujus aded vetuſtus ſplendor atq; celebritas eſt ut plena honeſtiſ- ſimorum exemplorum⸗inde uſquè à Carolo Magno deducatur, tamen inprimis probabat illuò Poẽtæ: Fota lilet veteres exornent undiq́ tere Atria, nobilitas ſola eñ aiq́ unita virtis. Etiam illud: Pt genus proayos& qu⸗ non fetimus ipli. yix ea noſtra voco. virtute igitur ipſe& pietate propria,propriisq́; Eccleſiæ bonis, ac me⸗ ritis erga omnes/non ſanguine⸗ aut ſtemmate niti voluit, atque cenſeri præcipuèut de Ionorio Cæſare ſoripſi Claudianus: ætabaturq́; ſe pa- triam habere, non folum Haſſiam ſuam laudatam, ſed in primis, ut in concione de martyribus ſcribit Baßilius, Eccleſiam omnium antiquiſſi- mam& ſanctiſimam patriam/ cuius civem& membrum eſſe, maxima laus eſt atq;ʒ utilitas, cum quidem ſit verè divinũ quiddam ſit templum
Dei,& Spiritus ſancti, ſit domicilium totius divinitatis inhabitantis, ut
ßlius Deide homine credẽte inquit: Ad eum veniemus,& manſtonem
apud eum faciemus. Etin Pſalmo ſcriptum eſt: Unum petiià Domino, ut habitem in domo Domini⸗ omnibus diebus vitæ meæ. Ad virtutis omnis,& Principe digna ſtudia, incitabatur, dante Deo, mox ab ineun- te ætate, impetu peculiari ſanẽ& heroico, adminiculis ſingularibus& multis adjutus. Nam& cœlum,& hæc inferiora, naſcenti primùm, ac i viſa ſunt alludere atque favere, præcipua quadam in-
deinceps vivent aut potius Dei, qui autor boni o-
dulgentiaatq́; benignitate fortunæ, mnis, gubernat fortunam omnem. Editus enimeſtin hanc lucem Caſ- ſellis, Anno Chriſti Salvatoris 1530 die a4 Junii qui fuit dies Johan- nis Baptiſtæ præcurſoris Chriſti,& primi novi Teſtamenti inſtaurato- ris atq;ʒ miniſtri Sic providenria ſua voluit Peus,& ipſum eſſe⸗gloriæ ac
veritatis de Chriſto illuſtrem propagatorem atq;ʒ cuſtodem. Thema cœli,
——

ecli, ſi quis exeutiat atque examinet artifex, facilẽ animadvertet, altre mirum in modum fuiſſe ipſi propitia ac prona, ad omnia ſumma, omnis quidem genetis liberalia ſtudia, ad artes togatas& bellicas;etſi ſimule- tiam ſemper cum inſigni ſignificatione bonitatis ſhyderum in cœlo, co- pulantur atq; concurrunt, aliquæ indicationes infauſtæ quæ denunciãt infelicitatem, quã ramen benignè emendat ac mitigat Deus, in Eccleſia pie ipſum invocantibus, ut duſciſſimè ſcriptum eſt à Melanthone:
Non plis fata tamen quam pia vota yalent.
Et quidem univerſa hæc vita hominum ita comparata eſt, ut mala ſint admixta bonis, nihilqʒ ſit unquam ex omni parte beatum. Id quod in- telligere& ferre ſapientia ac pietas eſt. Natum verò, illuſtriſſima ac re- ligioſiſſima Domina Chriſtina mater, Chriſtiana& pia cura, ac ꝙnhexꝑla (ut ſunt in omnibus bonis ac generoſis naturis, æꝙe, ſuaves illæ ac mol- les flammæ, aiq; incẽdia amoris erga cognatum ſanguinem, expreſſio- res ac conſpectiores)nutriit ac fovit in ſuo gremio. Cumq́; puer habe- ret à natura, ſingulari modo ſemina& igniculos quaſi ad virtutis&pie- tatis ſtudia eximios, mox cum ipſo lacte materno, domeſtica ac hone- ſtiſſima diſciplina, ceu in pia doctrinæ& virtutis ſchola, inſtillavit ei magna cum felicitate prima rudimenta ac capita, chriſtianæ religionis & pietatis, fententiasq; de vera agnitione& invocatione Dei, deq; aliis rebus bonis, quarum uſus eſt, cum in aulis illuſtribus, tùm in omni vita hominum communi. Poſtquam jam primæ zxe ſoyia.& inſtitutionis puerilis, feliciter jacta eſſent fundamenta, ut futuri ædificii veſtibulum maturè pulchrum extaret, ac ſequentis educationis ratio, felix ac fortu- nata apparerer, cogitare cœpit& deliderare illuſtriſſimus& ſapientiſ- ſimus paterdiligenter. Sciebat homincs multadiſcære exemplis& in congreſſthusac in frequenria ritiam quam inquadam folitudine, aut inrra unius atq́; alterius parie- tes. Audiverat etiam Cyrum,& alios quoſdam reges Perſicos vitupera- ria veteribus Philoſophis, quòd neglecta juſta cura ſobolis, flios ſuos paſſi fuerint educari in Gynæceis, ubi mollitie& licentia eorrupti ſunt. Utigitur deinceps alii reges Perſarum admoniti/pueros regios curave- runt erudiri, urſcribit Plato in Alcibiade ⁊, à quatuot viris præſtantiſſ- mis:ab eo qui fuit gdx G qui fuit xxlgefuit xgg2hlae g⸗ Mx Qſapientiſſimns nempe, juſtiſſimus, temperantiſſimus,& for- tiſſimus: ita illuſtriſſimus Princeps Landgravius Philippus pater, 2 uum
ium. feliciuserudiri pue-

ſunm Guilielmum à matte Nuſtriſſima abductum,& à cœtu puellarum avulſum, commendavit Magiſtris qui viſi ſunt rùm ad eam rem ma- gnam, maximè eſſe idonei atq; accommodati. Utqʒ inſtitutio majori eum utilitate ac laude ſuſciperetur, adjunxit ei more utili& uſitato in aulis, ſodalitatem honeſtam& illuſtrem⸗ puerorum nobilium, Comi- tum, Principum, qui cum ipſo in eodem vitæ atq;ʒ ſtudiorum curriculo exercebantur. Præceptores pueri Principis egregiam ut in Lege Aqui⸗ lia præcipitur, afferebant cognitionem eius prolelſionis⸗ quam profi- rebantur⸗cuiq; præficiebantur. Partiti igitur inter ſe, amico& gravi ju- dicio atq;ʒ conſilio, operas& labores docendiformarunt accuratè pro- nunciationem diſcentis, emendarunt palbutiem, cui ex incuria prioris educationis aſſueuerat aliquo modo, trade bant ei elegantem&perſpi- cuam lectionem, regebant manum, monſtrabant picturas& literarum dudus, deniq; docebant ſignificationes& uſum vocabulorũ eorumq; concinnum contextum,& verẽè latinam orationis ſolutæ compoſitio- nem. Tandem etiam adigebant puerilem ætatem⸗ ad ſcriptionem ora- rionis ligatæ ac numeroſæ, ut cognitio& peritia ſermonis, curaque& ſtudium diſcendi, iſta quaſi dulci uſica, harmonia& concentu, in ipſa augeretur, confirmareturqʒ. Paulatim deinde, accreſcente jam ætate, traducebatur ad reliqua eloquẽtiæ,& Logices ſtudia, quæ quidem ſunt quaſi Snia,& fulcimentaillius ſtructuræ, cuius poſtẽa fit exædificatio & perfectio in rota vita hominis literati. Cumq;duo ſint officia Pæda- gogi⸗ ni lla inſtitutiourili aluraris eſſe poteſt⁊ docere & Caſtigare mores ctiam, ac totius corporis habitus& geſtus diſcipuli illuſtris&e felicis, cæterorumq; commilitonum⸗ regebantur moderara, utili& prudenti diſciplina, honeſtiſſimisq exemplise antiquitatęe ac hiluri ſcris& Chnicis quæ diſcentibus prælegebantur, deſumptis Nam& in illo ex præcipua nobilirate, Comitum,& Principum diſcen- tium cœtu, diverſitas quædam cernebatut naturarum,& ita ut fit, aliis calcaribusaliis freno opus erat. Apud Platoneminꝰ boliticorum in- genioſa pingituridea⸗ bonæ ac felicis educationis& inſtituitur ordo qiſcendi artes neceſſarias Philoſopho⸗ qui futurus eſt utilis gubernator in Republica. Ac requirit ibi Socrates tres virtutes in diſcipulo. Sit, in- quit? piAlaæs ſit gMxs O&e Emilius. Conſpiciatur in ipſo quædam di- ſcendi ayiditas, attentè ac diligẽter audiat ea quæ proponuntur ac ſci⸗ ſcitetur de vero intellectu eorum quæ diſcit. Ad hæc igitur noſter Gui- lielmus planè videbatur feliciſſimè factus eſſe à natura. Qum valeret ce-
letitate ingenii ſumma, memoria maxima,&, quod averſaretur ſomnũ longio-
—

longiorem, tolerantia atq́; patientia ljaboris fingulari, ac ſpiritus eſſent molles& uvidi, quales junt in primaætate, quæ eſt idonea ad diſcen- dum, facilè& avide, ur mollis cera, arripie bat atq; imprimebat cerebro, imagines rerum de quibus dicebatur. Gupidè etiam,& attenta aure au- diebat, ac memori mente notabat, quæ tradebantur atq; ſubinde de iis quæ occurrebant, explicationes requirebat longiores& eruditiores. Adoleſcentuli enim ingenioſi in ſtudiis ſunt ſicut catuli/ſemper mor- dentdiſpurant:& lætantur. ſi poſſint contradicere ac eſſt ſuperiores, ut eſt eodem locoapud. Platanem Citò igitur/ etfi initio videbatur eſſe tardior, quales ſunt ferè Melancholicotum naturæ, quæ pepererunt nobis artes, dexteritate ſingulari, ingenio profundo,& acumine miri- fico, multis paraſangis vicit ac ſuperavit reliquam ſuam Scholaſticam ſodalitatem, eamq́; longo intervallo poſt ſe reliquit, à qua ſuperioribus temporibus penẽ etiam fuerat deriſus. Quo ſanẽè nomine gubernaro- res ſtudiorum ipſius multò fuerunt fortunatiores ingenioſiſſimo illo Platone, qui ſcribit, nihilſe profeciſſe apud ſuum dicipulum Diony- ſium Tyrannum Siracuſanum, qui natura fuerit hallucinatrix nec ca- pax doctrinæ,& prava diſciplina atq; inſtitutione corruptus:
ſ⸗ aded à tenert aſueſtere multum ed.
Ert: B det⸗ aMhc⸗ 7000 ovay MWa.
Flectere naturam gratia nulla poteſt. Etiam
Naturæ ſequitur ſemina quiq ſuæ. Neq;ʒ verò Principi jam adoleſcentulo, Magiſtri illi doctrinæ& mo- rum, inculcarunt tantum eloquentiæ, Logicæ hiſtoriarum id eſt ſapi- entiæ humanæ, ſeu Legis ſtudia& exercirationes, quæ etiam notæ ſunt Ethnicis Sedinprimis fuerunt ei mon ſtratores Chriſti,& vitæ piæ. Au- lica ipforum ſchola, officina fuit pietatis,& ſeminarium Eccleſiæ Dei, in quo, ut ipfi præceprores non fuerunt rudes ſermonis divini, ita ju- ventuti ſuæ Principali,& ex præcipua nobilitate, quæ adultior ad gu- bernationem Rerumpublicarum præcipuè adhiberi ſolet, commenda- bant initia ſapientiæ cœleſtis, patefactæ in Eccleſia, aſſuefecerunt eam ad exercitia pœnitẽtiæ, fidei invocationis& pietatis in omni vita. Ver- ſabaturq;ʒ inprimis Cuilielmus noſtercum cura, ſtudio, ac fignificatione præclara, in lectione& exercitiis pietatis,& ſcripturæ ſacræ, quam au- diebat atq; animadvertebat ſibi tanquamuniverſæ vitæ normam ac re- gulam certam proponi. Simuletiam in prima ætate⸗ad artium Macthe- maticarum elementa, ferebatut impetu quodam,& deliderio naturæ peculiari, ut judicarent omnes, eum aliquando in diſciplinis Mathema- B5 ticis

——————.————————
ticis fore articem fummum. Ita ingenii bonitas ac vis, citò in ipſo eſu- xit. Atq; hæc quidem, prima Principis in literis fuerunt, usq;ʒ ad annum decimum quartum, tyrocinia, auſpicata ſanẽ/ felicia atque n oculos in- currentia, unde quidem, qualis& quantus futurus eſſet ille, ætate jam matura& confirmata, prudentes facilè tatiocinabantur. Apparuit de- inde atq; interceſſit Annus 1460 latalis ſanẽ annus, in quo, quod Pon- tificii diu, à tempore quidem repurgatæ doctrinæ in Germania, artibus & pharmacis multis coxerantatq́; inttiverant, tandem exedendũ pro- pinavcrunt noſtris/ permittente quidem id propitio tamen nobis Deo, Carolo verꝰ V. Imperatore, auxiliis Pontificiis bellum gerente, adver- ſus fœdere Schmalcaldico, ut vocabantur, conjunctos, quorum Duces
& Capita erant, Iohannes Eridericus Plector Saxoniæ,& Pbilippus Laudgra-
vius Haſſiæ. Ibi tum in illo apparatu& expeditione belli facri, cum va- rii, ut fit Marte ſæviente,calus diſſimilesq;ʒ fortunæ vices metuendæ eſ- ſent, Principe patre proficiſcente,& militem educente, Guilirlmus pru- denti,& illis temporibus maximeè neceſſario cõſilio, inter maxima via- rum pericula, Argentinam urbem munitiſimam& Principibus con- fœderatam, cum comitatu non magno,& penè tãtum ſcholaſtico, miſ- ſus eſt, ne Haſſia, cui dira minabantur ex vicinia Qæſariani, ſi quid cve⸗ niret gravius, careret Principe ſucceſſore, qui ætate major eſſet reliquis illuſtriſſimis fratribus. In ea Republica, quæ in primis tum erat ceu A- thenæ alteræ, abundabatq;ʒ inter cætera civilia ornamenta, multorum hræſtantiſſimoru m,& in omni genere doctrinarum, clariſſimorum vr- rorum magna copia, invenit atq; adeptus eſt noſter, tempore tùm tri- ſti, hoſpitium plane liberale& laudatum, ſibique in omnibus pronum atq;ʒ obvium,& propter Senatus honeſtiſſimi humanitatem, beneficẽ- tiamq;;,& propter fermones anq; colloquia, cũ laudatiſſimis eius tem- poris Politicis, Theologis Jureconſultis, Philoſophis, quos cum ipſe audiebat quotidiè, cupidiſſimeqʒ de variis quidem graviſſimisq; rebus, de Deo, de articulis fidei, de ira Dei, de pœnitentia, de ſerie& ordine imperiorum, de periodis ac mutationibus regnorum, deqʒ aliis mate- riis, mcſtitiæ eius temporis congruentibus, eruditiſſimè diſſerentes: tum verdilli ipſi etiam magni nominis Doctores, cum admiratione in- telligebant, Principem adoleſcentem, prærerætatem quindecim an- norum, ſatagete, atq;ʒ anxiè ac folerter ſciſcitari, indagare, cognoſcere, reſpondereq́; perſpicaciter& ingeniosẽ, de multis multa. Cæterum, bellum infaſtum inter Cæſarem& Proteſtantes, ut norninabantur, in- terim gerebatur ita, ut in illis difũicillimis motibus ac uctibus decer- tantium,
———

tantium,& in maxima rerum varietate, armorumq;& animorum im⸗ paritate, ac dilim litudine, divulſa& exhauſta Germania, manifeſtiſſi- me conſpeda ſit/providentia& dextera Dei, volentis turbulentiſſimo, & afllictiſſimo Romani imperii ſtatui conſulere, atq; proſpicere. Etſi enim Carolus Imperator victor fuit,& Germania graviter afflicta, in multa loca in xxkdy,& ingentium calamitatum redundavit ac propa- gata eſtzipſi etiam Principes noſtri, propter ſtudium pietatis& religio- nis celebratiſſimi, captivi abducti ſunt: tamen magna eius ſeculi infeli- ciras, ſucceſſu temporis in felicitatem quandam verſa eſb atq;ʒ hoc quo- que evenit, quod olimde bello civili dictum eſt: Victus flet, victor non ridet. Ac Deus quidem, propitius nobis propter Filium, in ira miſeri- cordiæ ſuæ recordatus, mox initio victoriæ, in nihilum nõ redegit nos, flexitq;ʒ animum ſapientis victoris itaut exemplo omnium laudatorum Principum, qui vicerunt olim, ad ẽmeix jay& lenitatem quandam ſe da- ret, atq;ʒ victoria, quæ per ſeſe, ut Cicero inquit/res inſolens eſt&ſuper- ba, modeſtè uteretur, nec Germaniam communem patriam, exteris na- tionibus, quæ plurima loca jam ſpe ſua devoraverant, prædam objice- ret. Ita ſanè conſpiciebatur tum, quod Euripides dicit: aliquam felicita- tem eſſe habere hoſtem ſapientem, qui victor ſcit parcere,& moderari inſolentiam victoriæ. Sicq; adeò omnibus temporibus cor regis, ut Sa- lomon inquit, in manu Pomini eſt, ſicut rivuli aquarum,& quocunq́; vult inclinat illud. Ac cùm Deo placent viæ hominis/ ad pacem cõver- tit etiam inimicos eius. Et Pfalmus inquit: Dominus aufert ſpiritum Principibus,terribilis eſt regibus terræ. Ita in Virgiliano quoq; carmi- ne legitur:
ponuntq́ ferocia Pæni Corda volente Deo.
Utq; olim de eventũ belli civilis inter Pompeium Magnum,& Julium Cælarem, ſapienter à Poẽta ſcriptum eſt:
yidrix cauſa Peoplacuit, ſed vidta Catoni Ita ſandti illo rempore, quo iniquitates noſtræ ut venti diſſipabant nos⸗ pis tenebant illud: Confilium Pomini abyſſus multa, cogitabantq; hi- ſtoriam Imperatoris Mauritiiquitacitusſp ectatar fuit necis filii& fi- liæcumq́;;& ad conjugem ventum eſſet, luctans magis eum olore Iu- ſtus e Domine exclamaxit.& rect um judicium tuuru.Antequàm au- tem, capto jam in prælio adq Mulbergam oppidum Saxoniæ, lohanne Frr derico Electore, ad Cæſarẽ, ita perſualus& inductus à præcipuis Imperii Prin-
—————
———
—— —

Principibus, ſupplex proficiſceretur Halam Saxonum, Philippis Land- gravius pater, evocavit rurſus ſapiente atq;ʒ utili conſilio Argentorato Cuilieluun lium, eiquęe: cum itinera intermedia non fine diflicultati- bus& periculis ſummis, per medios hoſtes, Deo dante, rurſus emenſus eſſet, ſimulqʒ præcipuæ dignitatis Conſiliariis, cum conſenſu& appro- batione omnium ordinum, commendayit interim dum ipſe abeſſet. regendam Haſſiam. Sed pater in urbem Salinarum Saxonicarum ve- niens, præter omnem ſpem& expectationem cùm ſuam, tum illuſtriſ- ſimorum neceſſatiorum ſuorum, detinetur& ipſe: atque abdueitus ca⸗ ptivusʒ etſi in eas anguſtias adductus, graviter ſed fruſtra queritut de violata ide, neſcio quibus involucris, inrerpretationibusq; verborum in reconciliationis formula ambiguè poſitorum, ſimulationibusque& diſſimulationibus aulicorum conſtrictus& irretitus. Hoc triſti,& ama- ro caſu Principis mariti, quomodo perculſa fuerit inchyta conjunx Chri- ſina, quom odo affecti illuſtriſſimi iberi, quo gemitu, quo fleru& deſi- derio, proſequuti Pominum patriæ ſubditi omnes, ſciunt ac. memine- runt adhuc, etiam in hoc auditorio, viri aliquiꝓræſtantes. Ingens verd hoc malum ac gentis& provinciæ totius calamitatem, mirifica Dei o- pe maturẽ ſarcire,& in melius referre cœpit Princeps Guliæluu qui& propria, eaq;; mira dexteritate atq;ʒ induſtria, etiam in juvenili illa ſua ætate excitatus,& ab iis adjutus qui additi ei fuerunt patre exceden- te, laborum& conſiliorum adminiſtri, cum parentis iiluſtriſſimi, cu- ſtodiæ jam traditi in Belgiotàm omnium, qui relicti erant orphani in Haſſiapiam& diligentem, quantum quidem illo afflicto& ærumnoſo tempore, fieri potuit, habuit rationem, omnia conſtituens, quibus&ad aulæ illuſtriſſimæ,& ad Reipublieæ totius, commodum ac ſalutarem ſtatum erat opus. Verè igitur tum de Principe, vix adhuc adoleſcente, uſurpari potuit illud: Tota domus cxpit nunc onis eſſe tuum.
Inter cætera autem gubernationis incommoda, præcipuè etiam do- luit, ſe in ea ætate, quæ maximè eſſet idonea ad diſcendum/ à pietatis& humanitatis ſtudiis, quibus jam cum voluptare aſſueverat, abduci atq;; avelli. Quantum tamen potuit ſubinde ad partem aliquam ſcholaſtici operis recurrebat, ac ut veritas, juxta Philoſophum, in natura ſobria ac liberali, animæ pabulum eſt/per intervalla animum grata ac jucunda le- ctione& cognitione, nunc Theologica, nune Philoſophica, hiſtori- caq; recreabat atq;ʒ paſcebat. Ad eam verò rem adjumento quoq; ute-
batur& conſilio peculiari. Sicut ʒcniæ zne nrc collatione res ma- . gn=

gnæ eruunturac perficiuntutvirq;ʒ virum acuit/ac preſertim literarum ſtudia, ſine ſocio⸗& eiuſdem, ut ajunt Muſæ æmulo frigent, nullaq; di- ſcendi ratio urilior eſt/ quam quæ fit per exemplæipſe tales aulæ ſibi e- legit comites atq;ʒ ſectatores nobiles, qui& ip linguas callebant, ac li- teras intellige bant benẽ, de iisqᷓ; quotieſcunq; offerebatur occaſio, cũ Principe colloqui& diſſerere poruerunt. Hoc modo quaſi vpẽpfos, a- liudq;ʒ agendo, in familiari uſu ſimul etiam retinebat& exercebat, lin- guas ac ſtudia noſtra humaniora. Dolorem vero ſuum, in publicis& privatis malis, lenire, ac mitigare ſtuduit, non ſolum iis conſolationi- bus, quæ ſumuntur mancæ ac inutilæ lex Philoſophia, aut contempla- tione earum rerum, quæ in communi vita eveniunt ſed quæ efficaciſſi- mæ petuntur præcipuè ex ſcriptorum Propheticorum& Apoſtolico- rum ledtione quotidiana atq́ʒ ex ſeria& ardenti precatione, quam ex conſideratione voluntatis& bonitatis, promiſſionisq; divinæ, piẽ re- citabat ad Deum quotidiè, memorpræter teſtimonia ac dicta ſcriptu- ræ, hujus graviſſimi& dulciſſimi apophthegmatis Melanthoniani: yt gravibus curi impellimu ad pia vota⸗ Depellunt curas ſic pia votagrayes. Ita igitur aliquot annos/ut de Stephano heroico martyre, ſcripſit alicu- bi Rembhus noſter juvenis princeps, in communi luctu Haſſiæ, atque adeò Germaniæ totius, at o vans animi C ſpe ſua damna leyabat. Semper ſperabat ac credebat⸗ fore paulò poſt/ ut illuſtriſſimus Pater⸗ dulciſſimo complexui ſuorum,& Reipublicæ redderetur. Sed cùm necteret moras longiores QOæſar, animo nondum prorſus placato&re- conciliato, interim ſancta Domina Chriſtina mateſ. mꝙſtitia& curail- lius tẽporis exhauſta, inter vota ac gemitus pios pro Republica& ſuis, complexuiſandtofili Deiredditur: emi igi æt gelor m conſuetudinem, atq; in- gensrelinquens ſui in pectoribus ſuorum,&liberorum&ſubditotum, deſiderium, qui acerbas ſanè tùm duxerunt exequias. Hæc quidem res, & verdò alia multa, quæ illuſtriſſimæ domui Haſſiacæ,& communitati publicæ, adverſa admodum ac detrimentoſa eveniebant, ſequemibus annis heroieum animum Guilielmi,& fratris Ludoyici Lan dgravii, cum quo ipſe totoillo tempore,& per omnem vitam, curas& cogitatic nes ſuas partiebatur ac communicabat libenter, dilexitq; eum fraternè,& obſervavit ſtudiosè usq; ad mortem⸗ ut ad nova conſilia deſcenderet/ incitabant& inflammabant vchementer. Cum videret/tandiu ſcopu-
C lis
„————
..
——

jis ſapplicare, nec proficere quicquam, multos illuſtriſſimæ ac maximaæ dignitatis, in diſſirnilibus provinciis ac regnis, etiã utriusq;; ſexus Prin- cipes, qui oſtenſis rationibus, cùm aliunde, tàm ex aureæ bullæ decre- tis deſumptis, petebant demiſsè& obnixè, liberationem captivi Land- gravii, iple tandem rei indignitate, ut videbatur motus, concludebar armis maximæ rei molem eſſe aggrediendam, patrem vindicandum, re- petendum, reducendum. Patris, inquit,& Principis imperii inclyti, cu- ſodia tàm longa pia& juſta arma nobis indnit. Ideoq; in ſocietatem belli pertractis, Mauritio Saxoniæ Plectore,& Marchione Aherto junio- re, fortunatis quidem ea ætate bellatoribus Henrico quoqʒ Il, rege Gal- liarum potentiſſimo, arma ea celeritate, eoq; cum fucceſſu ſumpta,& expedita ſunt in Cæſarem/ qui tum OEniponte in aditu Italiæ fubſtite- rat, ut nihil eius adipſum emanavexit prius quàm miles victor, qui jam fauces ac clauſtra alpium munitiſſima⸗Ereburgum quoq; propugnacu- lum, quod habebatur fortiſſimum ac pene inſuperabile præter opi- nionem omnium occupaverat,tantum bidui itinere ab eoabeſſet, atqʒ ita citius viciſſe. quam veniſſe animadverteretur. Quæ quidem,& in Ducibus animi excelſitas atq;ʒ magnitudo:& in militibus alacritas atqᷓʒ hducia, conſiliiqʒ& celeritatis fucceſſus, confœderatis mox initiò, falu- tis ac victoriæ ſpem dedit lætam, ac penẽ certam. Ita verum eſt illud⸗ Et cauſaq valet, cauſſamq; tuentibus armi. Rem⸗ Frangit attollit vires in milite canſa Quæ niſt /uſta ſubei excutit arma pudor. Exaudita tunc dicitur vox Mauritqᷓ bellatoris fortis, cauti ac providi, A- chillis ſanè Germanici, qui dixit: Se ſ feitet veſtiſuæ intimæ,& corpori proximæ conſtare, quo duceretur exercitus, quem eo tempore conſi- ſio ſuis rationibus accmmodato, ſoluta obſidione annali Magdebur- genſijuramento militari Iubitò ſibi adjunxerat& obligaverat ſolutu- rum eamatq;ʒ abjecturum. In ſummam igitur trepidationem, ac con- ſternationem Carolus præter ſpem& expectationem ſuam omnem cõ⸗ jectus,& ab omnibus rebus imparatus, animo etiam& corpore æger, OQEniponte properè in vicinam Carinthiam, noctu in lectica deporta-— tus eſt. Ferdinandus autem frater, Ungariæ, Bohemiæ& Romanorum res/ pacisq; publicæ amantiſſimus femper Princeps, in tanto quidem imperii Romaniincendio, de armorum ſonitu eertior factus, mox ex vicina Auſtxi aceurrit,periculiq; magnitudinem aſpiciensarq;ʒ animo præmetiens, prorſus ſibi non quieſcendum putavit? priuſquàm ab ar- mis

mis diſcederetur. Cogitavit illud Livianum: Omnis Mars anceps eſt,& qubia belli fortuna. Deniq́;
Pax optima rerum Vua yomini noyiſſe datum eihpax unatriumpbi Innumeris potior.
Semper igitur Rex ſapientiſſimus, paciquę nihil haberetturpitudinis, conſulendum eſſe cenſuit, nec unquam bellum ſuſcipiendum niſi cum major emolumenti ſpes, quum damni metus oſtenditur. Proinde Cæ- ſarem ſua autoritate& prudentia Hexit, conſiliaq; ad pacem compoſi- ta ex tempore cœpit atq;ʒ propoſuit, exocat ad le Paſſavium ex Prin- cipumnaſttorum caſtris Mauritio Electore, qui aliquot vicibus ivit& redixit. Interea cum imperio caſtra& militem tenebat, remq;ʒ bellicam ſtrenuè& egregie adminiſtrabat ac propagabat⸗ Ductor exercitus, ut juvenis, ira fortis& acer Guilielmus Landgravius. Neq;ʒ verò ſolum ma- nu valida& armata, bellum gerebat, ſed& in primis, quod tuùm exem- plo pietatis ſingularis de iplo certò cognitum eſt, ſcuto plenæ fidei in Deum⸗precibusque ſubinde piè& ardentet conceptis, ac recitatis pu- gnabat. Cum animo quoq́; ac cogitatione volveret ac repeteret ſæpe. dulciſſimam piæ ac ſapientis in ulieris Abigail commonefactionem ad Davidem: Quia prælia Domini præliaris, Domine mi, non inveniatur in te iniquitas ſuos ipſe etiam militestemperare ſibi à rapinis,& ab o- mni injuſtitia abſtinere, nec concutere quenquam? ur Baptiſta nomi- nat, diſciplina militari ſevera præcipiebat:etſi ſæpè etiam/ urin hiſtoria legiturmulta facienda ſunt victori, eorũ arbitrioper quos vicit. Qua- re cùm celeritas ſapiens/qua bellum movebant ac promovebant Prin- cipes, quæq́; dominatur in rebus magnis⸗ ac bellis plerunque, qua S&re- gum omnium haud dubie fortiſſimus& feliciſſimus Alexander ille Ma- gnus knAn dvaale Snihil in craſtinũ differendo, percurrit ac velut aquila pervolitavit& vicit, pene orbem terrarum totum, tum verò e. tiam piæ preces ad Deum, conjunctæ cum juſtiria ad omnes potentiſ- ſimi ac fortunatiſſimi Cæſaris animum,emolliebant vincebantque,& ceu clavam Herculi extorquebant, ita ut principes quod vole bant& agebant, obtinerent!& pax alutaris Germaniæ tedderetur. Summa ca- pitum quibus aſſentiente Carolo, pax conſtitutaeſt⸗ hæc fuit Duces con- foderati arma deponant quamprimùm; principes captivi liberi m ox dimittanturʒ Pax Eccleſiis reformatis, ut vocant concedatur tãdin, do-
—
nec non aliud decretum& promulgatum fucrit in Comitiis Imperii. Fuit

Fuit hoc torum verd eo tempore multò majus, quam olim Trojam ca- ere:fuit, Deo&atmante Duces,& gubernante eventus,tale opus, quo non ſolùm fortiter& feliciter Principes ex Cæſariana cuſtodia libera- ti ſunt/ ſed& gloriosè, utiliter ac ſalutariter res ed deducta eſt/ ut non ſolum belli Saxonici, ut nominabatut, ſed& multorum annorũ diſce- ptationum inter Pontificios& noſtros tãdem finis inveniretur,& pax religioni puriori perpetua daretur, publico conſenſu atq; ſuffragatio- ne Imperatoris& Pontificiorum approbata, ita ut fundamenta firma jacta ſint eius pacificationis, quæ poſtea confitmata: ac magis magisq;ʒ ſtabilita eſt, decretis conventuum Imperialium Anni 1. 17. 19. quibus adhuc hodie, dante Deo, utimur ac fruimur, atque utinam diu utamur, piè ac rectè fruamur, perfruamurq; iiſdem. Ideoq; quis dubi- tet hoc maximè inſigne, memorabile& admirãdum in Rempublicam Chriſtianam meritum, præſtantiſſimi Landgravii Guilielmi/ celebrari, decantari in cœlum usque, ex quo& ortum eſt, ſummis laudibus evehi debere? Gertè nemo dubitat, niſi fortè mens bruta ac cœca, pectusque ſenſu& affectu vacuum. Quod pax ſalutaris, politiis& religioni parta & conceſſa eſtin Germania, quæ tamen ſemel motis armis inteſtinis& civilibus, non vide batur etiam ex ſapientum judicio, niſi everſo impe- rio, conquietura, id verò cui debemus?cui acceptum ferimus? Guilielme tibi magna ex parte. Rebus itaq;ʒ cum Imperatoria majeſtate, Dei bene- ficio, ſic actis& tranſactis, vñeiæ vota gratiarumque actiones paſſim proclamabantur celebrabanturq;à Rebuſpublicis& Fecleſiis noſtris, ob benignẽè conſetvatos à Deo,& liberatos Principes noſtros, qui tot annos detenti& coarctati, querula voce ſæpe multumq; cogitaverant & uſurpaverant hanc Spiritus ſancti conſojationem: Cům ſedero in tenebris, Dominus lux mea,& illuminatio mea. Hi fuerant illi, in qui- bus fulſerat in ſummis adverſationibus ac malis, cum ſæpẽè de vita etiam periclitari viderentur, illuſtris lux ſidei, ac divinum Spirirus ſancti ro- bur, quo ſuffulti ac ſuſtentati, nullis velterriculamentis velblandimen- tis, à vera confeſſione, pietate& virture, avelli& abduci potuerunts fuerunt illi, qui difficilius ab honeſtate& veritate, quam Solà ſuo cut- ſu dimoveri potuerunt, ficut Pyrrhus rex dixit olim de Fabritio Roma- no. Dux ſanẽ Saxoniæ Iohannes Fridericus pius, ut appellabatur clemen- ter ab Imperatore Carolo,& rege Ferdinando dimiſſus, Coburgũ in Thu- ringiam rediit;cumq; quidam prius Noribergæ eum ſalutaſſet: Nade inquit Princeps,& nuncia in patriam i ciuili moturum a potius etiam cariturum ea parte.quam haheo Tœli-
quam⸗
—
—

„**„. ⸗. quamquam vaſtati ri urum eſſe. Digna ſanẽè vox pio& generolo principe:atqʒ utinam Pindaricum illud ſonet in omnium gu- bernarorũ auribus& animis, ia vᷣhehtoyzdæ eceyel Seð. Omitte bel-
CNCM
lum, omitte pugnã ſine Deo. I
haturq; ſingulari omnium ardinum ſtudio,& congratulatiane, qui æ⸗
tahanturin publico tot annorum luctu Deæum his tegionibus xurſus ſlelen Dominumconſilioautorirare. pietate&uſiatqi cœ
E— te. Inter primos ipſa ſtra, officioſa fdeliſſimaq; ſtudio- rum mater, gaudebat,& roto pectore gratias agebat Chriſto ſlio Dei, perpetuo cuſitodi Eccleſiæ ſuæ, pro reſtitutione principis, primi Funda- toris ſui, quem xidit Marpurgi Anno Chriſti 1Idie 1Scpremb. re- ducem, honotificẽ, lætisqʒ ac fauſtis vocibus excipi, 5 Domine da ſalu- tem, ò Domine da proſperitatem ex Pfalmo acclamante& applauden- te univerſo populo. In primis verd tamum non in lacrymas præ læti- tia ſolvebatur illuſtriſſima Principis parentis utriuſquè fexus[oboles, in complexu illius dulci hærens, atq;
Suſpirans longo non viſum tempore patrem; ut Poẽta ſapiens his verbis Sv6)06, iũ r- n um miri gaſuum ſanguinem, Talis nimirum reditus illuſtrior ac
terioſon fuit julii Oæſaris triumphis, quos ille quidem ſine notitia veri Dei, patefacti in Eccleſia, non ad veros fines imperiorum⸗ ſed ad umbras tantùm quaſdam virtutis politicæ,& ad præſents ſtatus Reipu- ionem ac propagationem referebat. Noſter
plicæ Romanæ conſetvati autem Philippus Landgravius, quaſi poſtliminiout loquuntur juriſcon-
ſulti, ad propria teverſus,& patriæ cariſſimæ redditus, finem principa- lem ac præcipuum regnorum,& gubernationis aſſequutus eſt, de quo in Pſalmo præcipitur: Aperire Principes portas veſtras, ut introẽat rex
loriæ. Ut antea in gubernatione ſem per, ſic& poſt reditum, portam
ſuam, id eſt, Haſſiam& regionem univerſam, aperuit Chriſto, regi glo- rioſo& æterno, eamque voluit eſſe holpiiumEcCleſiæ in qua innote- ſceret, rectè agnoſceretur K celcbraretur Deus, divinaque& humana julticia propagaretur,& cõſervaretur inter homines, juxta ſcripta Pro- phetarum& Apoſtolorum,& alias honeſtas leges. Quid ſimile fulſit aurluxirin Iulicin Auguſta.&ſimilihusrcum Komam redierunt, fo- ras maximis etiam pattis ac reportatis victoriis ab hoſtibus? Acquieſce- S bat

bat ſanẽ pater Philippus ſuavi cum affectu, cum in eæteris illuſtriſſimis ae leudauiſhmnie ſuis filiis, tùm in Guilielmo lio, ad eumq; præcipuam pan- tem felicitatis ſuæ referebat; Filius viciſſim, cum voluptate ſumma lam- pada patri tradebat, gubernationemq́; ſuperiorem demiſsè reddebat, lætus& contentus hoc beneficio ac honore, quòdut patri provinciæ ſuæ reſtituta eſſet poſſeſſio ita ipſi Glio Muſarum ſuarum nobile re- gnum reviſere liceret, literasq; multas, nunc demum plenius& accu- ratius cognoſcere atq;ʒ excolere. Lectioni igitur doctrinæ ſactæ, hiſto- riarum, rerum phyſicarũ, Mathematicarum ſe dicabat, ac conſecrabat totum. Nequè tamen illuſtriſſimus pater interim ab omni cura,& gu- bernatione Reipublicæ, abeſſe aut abſtinere, ſed conſilia publica adu- vare eum voluit. Delaſſatus jam,& debilitatus non parum, animi& cor- poris viribus, munera& officia multa abs ſe gerenda, in ipſum tranſtu- lit atquè derivavit, ut quod dicitur, traderent operas mutuas,& alter al- teri viciſſim adeſſet/atquè in publicum feu commune conſuleret. Lau- datur enim illud- cy ꝛpœtho ut inquit vir fortis etiam apudHome- rum. Utebarur Princeps ſenior,juvenis opera atquè induſtria, in nego- tiis ac legationibus diſſimilibusad homines diſſimiles, ad Comitia,&
ad alia. Præ parabatur igitur animus natura heroicus, à magiſtro heroi-
co, ad illuſtriſſimos Reipublicæ uſus, efliciebaturq;ʒ illud, quod poſtea conſpiciebatur amplum& magnificum, utile ac ſalutare omnibus, in Guilielmoper omnem vitam. Cum cæteris præcipui tuomenti negotiis atquè effectionibus, commendabatur ei atqʒ aſlignabatur, d&prapriũ- quaſi ac coguatum- opus, videlicet Academiæ noſtsæ procuratio& in- ſpectio, quam iꝑſeaut Academicus, ut verus Ariſtotelis& Peripatetico- rum, adeoq;; Prophetarum& Apoſtolorum, ipfiusq́;ʒ Chriſti diſcipulus, ita cunſtituit, texit auxit, locupletavitjut, Deo benedicente bonorum & utilium Doctorum laboribus, hactenus rectrix& doGtrix fuerit, non ſolum reliquarum ſcholarum iu Haſſia, ſed& aliarum rerumpublica- rum, in vicinis ac peregrinis gen tibus. Faciat æternus& propitius Deis, perpetuus cuſtos cætuum, qui docent& diſeunt utilem ac neceſſariam doctrinam, ut deinceps quoq́; ſchola hæc ſit?g)acie⸗o ſit oflicina pia& honeſta, fit nutrix benefica, rectorum ſtudiorum, quæ ſerviant gloriæ Pei,& multis uſihus atq; commodis hominum, in hac vita atq;ʒ ſocieta- te communi. Succeſſu temporis, ut non ſolùm omnis generis virtutis, & honeſtatis ſtudia, quæ nos reddunt immortales, propagaret, ſed& ipſe Deo immortales homines, piè celcbraturos ipſum in omniæter- nitate, procrearet, culi oresqueipſi ex ſe genitos, ut& Plato nominat, poit

polt ſe relinquerer⸗animum adecit ad vitæ conjugalis pium ac plenum myſteriorum ſtatum,& propria inductione honeſtiſſima uſus,& pa- rentis ſapientiimi piis bjectionibus perſuaſus. Interceſſerat inter domum Haſſiacam g&famiiiamVVirtenbergicam, longo tempore ſin- gularis& intima noritia⸗ amicitiæque peculiaris uſus, multis quidem, & maimis officiis ac heneficiis in pace& pello⸗ulttò citroq́; auctus& confirmatus Ducis igitur VVirtenbergici Chriltophoriquieo tempore opinione&cultu omnis virtutis ac pietaris planẽ excellebat⸗filiam Sa- hinam vitæ ſociam ſibi elige bat atque apperebat, uellam ſanꝭ omni- pus ſummis, illuſtriſſimisque laudibus& ornamentis virginei pudoris ac honoris, appriwè condecoratam& prælatam. Movebatur quoque ac confirmabatur plurim üm, illuſtriſſimi Principis, D. D. Ludoyici Land- gravii fratris ſui,& Domini noſtri clementiſſimi exemplo, qui aliquan- tò ante, ejuſdem Ducis VVirtebergici filiam Hedyvigen etiam laudatiſſi-
mam& celebratiſſimam Dominam, connubio benè feliciterque ſibi iale⸗ ſtriſſimi Sponſi Guilielmi,& excel-
junxerar. 8a ſiſſimæ Sponſæ eius Sahinæ cum. maxima feltixitate a&ſoleunitate, præ⸗
Princigihus, Comitihns, Baronthus,-
50
1.. Nohilihus,& maximæ dignitati haminihns quatriduo conrinuo ce-
lehratum eſt. Maruurgi-Anno Chriſti benefici Salvatoris 11662 die 11
Echruarii& ſcquentihus. In co vitæ genere piocum tori ſui pia& caſta conſorte, vitæque ſocia convenientiſſima, planè hauſit, ut habet
promiſſio divina, voluptatem aDomino ſenſitque quod in Pſalmo de piorum conjugio dicitut: pcce ſic benedicetut homo qui timet Do- minum. Mam conditor generis humani,& autor dulciſſimi fœderis conjugum Peus piis& illuſtriſſimis conjugibus, vitæ moleſlias, volu- tatibus& ſuavitãte leniit, fecitq;ʒ benigne ur conjugium ipſorum eſ- ſer fauſtum, felix& tranquillum, fœcundumq́; utriusque ſexus genero- ſiſſima prole: fecit ut ſocietas ipſorum verè eſſet eccleſia domeſtica, & conjunctis precibus Deum orarent, ut Rempublicam&e privatam⸗ clementer protegeret,& calamitates mitigaret, ſicut haud dubiè olim pii conjuges Abraham& Sara, lſaac& Rebecca, Jjacob& Rachel, Za- charias& Blizabeth, Joachim& Anna⸗ Joſeph etiam& Maria, preces conjungebantad petendam ſuorum temporum ſalutem, publicam& privatam. Neq;ʒ veròvel uerunt, vel ſunt rales gemitus piarum fami- ßarumirritiullis temporibus. Sed poſtquam in ſtaru vitæ cõjugalis cœ- pit vivere Princeps Guilielmus, pater inc 4 ãdgravius⸗annũ.
uin& paulbampliusſuperuiit Nam poſt reditũ ipſius in multa
——— ———„—

——
multa ac varia, graviffimaq́; publica imperii,& privatæ provineiæ ne⸗ gotia eum exceperunt exercueruntque, quæ ipſe ubicunque erat, ut Cæcias nubes ſecum trahebat, propter autoritatem quidem, qua inter Principes Germaniæ, ut Agamemnon olim inter Duces Græcorum, excellebat. Rebus igitur multis, toto illo decennio,& amplius, in Ec- cleſia& Republica, magnis laboribus, vel utiliter geſtis ac conſtitutis, vel feliciter/ Deo juvante, averſis, languidior factus eſt, viribus etiam proprer ſenium diminutis, atq; Anno Chriſti- æratis 6z. clyma- cterico videlicet ſuoin feſto fauſtiſſimo Chriſtiani Paſchatis, à Deo e- vocatus eſt Caſſellis, in vitam cœleſtem, ad celebrationem æterni Pa.- ſchatis, ubi nunc agit, impletus ſapientia, vita& juſtitia divina Et quod mireris, Cantator Cchu funert ipſe ſui
ut in Poẽta legitur. Precaturus, debet ſcire& cogitare, à quo,& qualia
etiturus ſit. OEdipus verò Princeps Thebanusut citat& Plato alicu- pia precatus eſt, i ul- dexent. Deus bone, quanta& quàm crudelis in homine etiam Ethni- co, contra judicium rationis ⁊scyla, cœcitas, amentia, inſania? Philippus autem Princeps Haſſus, Thebano illo omnibus vicibus meliot, mori- turus ſcivit præce ptum Syracidis: znhnxiæns&Trrl. Vult nos vir ſanctus n Kmagna actcrc D glariaanimæ Carpa- ri, kecclaee Oecgnonæ. Igitur à vero Deo pate facto in Ec- cleſia, patte Fomini noſtri jeſu Chriſti, nihil hæſitans aut dubitans, tria maxima hana petiit Princeps pater, ut filiiIlluſtriſſimi fratres, ſer- varentur& protegerentur divinitus, ut gſſent concordes, ut daretur ipſis tandem cum univerſa Eccleſia vita æterna. Ipſe etiam, cùm voce hn condito teſtamento, hortatus eſt eos,gravibus additis& com- minationibus& promiſſionibus divinis, ad pacem, non ad bellum, ac ne ſererentur lites, patrimonia ipſe diſtribuit atq;ʒ diviſit. Diligite, in- quit ex Zacharia, veritatem& pacem. Preces verò ac vota Celſitudinis ipſius, plena pietatis, plena religioſiſſimæ, ſpecioſiſſimæq; affectionis erga ſuos, æquè pio& clariſſimo eventu, confirmavit ac rata fecit beni- gniſſimus Deus. Nam filii deinde illuſtriſſimi, piè memores,& divina- rum& paternarum præceptionum, retinentesq;ʒ quod in Pſalmo ſcri- ptum eſt: Ecce quam bonum& quàm jucundum, fratres habitare in unum, toto tempore vitæ. Dei beneficio, veritatis atq;ʒ pacis ſtudia, in- ter ſe,& cum aliis, ſeriò& accuratè, cumq;& ſuo& ſubditarum maxi- mo emo-
—
———

mo emolumento,ſecuti atq́; amplexi ſunt ſemper. Celebratiſſimæ igĩ- tur memoriæ Landgravius Gudlielmus, ex arbitrio& conſtitutione tefa- mentariæ tabellæ, 6jo Meys, ſeu partem patrimoniiad ſe pertinen- tem, accepit poſſidendam& gubernandam Haſſiam inferiorem. Hic primumin uberrimumampliſſimum amæniſimũ laudum ipfius hor- tum, imò campum ingredimur, ex quo ſi non pulcetrimos& flagran- tiſſimos flores,& odores eius(ut erat Princeps quemadmodum nomi- nat Apoſtolus, Chriſi bonus odor Deo) ita ut debẽbam decerpſero,& a- ſpiciẽdos expoſuero, mihi imbecilliori ac tenuiori, quàm ut ornamen- ta eius æquare poſſim oratione ac partim ſenſu, Partim cogitatione malorum huius ſeculi, tům verò etiam recentis huius noſtri mœroris fracto, veniam darivehementer peto. Extat paroẽmia Homerica, quæ ut refert Gellius, Socrati& Diogeni ſemper in ore fui t, qua ꝑræcipitur. „ O 7e⸗ laÿoien uy do dey Jruu. ilus in noſtri qu. Quare Princeps noſterilluſtriſſimus, mox initio, in mediis fluctibus& procellis gubernationis ſuæ plenæ, hoc agebat piè& diligenter, ur in
domo ſua ampla&illuſtriſſima, hoc eſt in ditione univerſa, omnia con-
ſtitueret rectiſſimè. Meminerat& illud, quod graviſſimè ac honeſtiſſi- meinquit Dux Perſicus apud Xenophontem: Or Aeꝙdhen uy cha dd⸗ ha I5 Tæe Banus Princeps nihil differt a bono patre. Patrem igitur ſe quoq;ʒ Principẽ, præfici atq́; eſſe debere ſubditis ſuisanimo cõcipiebat ſtatuebatq;; ſuo. In primis verd, convertebat ac referebat ſeſe totum ad Deum, memoria repetens ac colligens illud Danielis: Peis eſt quitrans- fert& ſtabilit regna. Deo igitur frmiſſimè concludebat ſervire debere imperii ſui limites atq;ʒ habenas. Proponebat ſibi normam, ut& con- ſueverar antea;omnium actionum, cogitationum omnium ingentibus miraculis promulgatam primùm, deinde continua ſerie propagatam in Eccleßa legem Dei, ſeu Decalogum, de quo dicitur: Ad legem& ad te- ſtimonia. Et tunc exaltantur cjypei terræ valdè, inquit Pſalmus, quan- do congregantur Principes, cum Peo Abraham. Den igitur Abraham copulabatur⸗eiqʒ præ buit hoſpitium. Et ſuum pectus, voluit eſſe tem- plum ac domiciſium Pei, totiusq;ʒ divinitatis inhabitantis,& ſubditorũ corda, ad veram agnitionem& invocationem flecti atq; traduci cura- vit. Enituerunt autem in co,ac veluti gemmæ luxerun tpræcipuæ utri- uſquè tabulæ virtutes, Pietas vera erga Dium,& cultus divinos deſcri- prns in verbojuſtitia erga omnes clementia, graviras cum humanitate tamen
———

———— ℳ)»
——.—
tamen& affahilitate ſeu comitate conjuncta, patientia& diligentia⸗ quæ lervat ordinem atq; convenientiam in omni officio& actionibus omnibus vitæ, ꝙKiæleu modeſtia,& ſtudium concordiæ, quod ca- illiras Eccleſiæ& Reipublicæ turhetur.
vet ne publica pax,& tranqui Candot etiam in primis qui ſine Kmulatione,& fucis involucrisq;ʒ pe-
Coris, animi fententiam ape rte oſtendit, Caſtitas in vita conjugali/Be- neficentia ſeu hberalitas, Veritas quæ odit mendacia,& Sopbiſticen, in rebus divinis& pumanis, Conſtantia in dictis& ſactis. Fulſit amni- nö in eo, ardens Hudium pietaris& Rdei in DEuM, quem vera Rdu⸗ cia, intuenie miſericordiam æterni patris, recipientis nos propier fi- lium mediatorem, ſubinde& ipſe nvocabat,& publicè preces fundi præcipiebat. quibus Eccleſiæ atque imperiorum ſalus, Deo commen-
liorum ita verſabatur aſſiduè/ ut
dabatur. 11.e6 ipſorum cognitionemnon ſolum ipſe haberet exactam, ſed& cum ex ercitatiſſimis is ac pietaris Chriſtiana ſtudioſſlimis,& gna- ris politicis, de dictorum ac locorum ſcripturæ vero ſenſu& intel- lectu, ingenioſiſſimè& pie colloqueretur, atque conferret quotidiè. Nec verd iu colloquiumm de rel cum Principe venire auſus eſt quiſquam, niſ in fundamentis ſahriæ Theologiæ⸗ venẽ fcliciterque atus Maxime ſuſpicie bat, ac venerabatur nomen Eccleſiæ, eiuſ-
que verum in DRo,& orthodoxum conſenſum. Ideð cum noſtris
temporibus, in magna varieat motæ „ ellent controverſiæ,& di ac detximentoſæ de præcipuis articulis& capitibus doctrinæ Chriſtianæ, ur minus eſſet
i ens anima. Eccleſias
giſſenſionum ac diſtractionum ipſe urx ſuas emendatas ſine mutatione doctrinæ, ſine certaminibus& rixis,
manere voluit, in ſimplici veritate ac profeſſione„Propheticorum& Apoſtolicorum ſcriptorum, trium præcipuorum veteris& orthodo- xæ Eccleſiæ ſymbolorum, Apoſtolici Niceni, Achanaſiani& cum his conſentientium piæ antiquitatis Synodorum,& enarrationum, cum uibus ſtatuebat congruere⸗& noſtrarum Eccleſiarum confeſſionem, o. Carolo V. Imperatori Auguſtæ eſt exhibita,& in eFervore certaminum,& crudelium inſidiarum, quæ ſtruebantur ab omni parte& latere, rectè ſentientibus, evicta atqʒ ob- & Principum congreſſibus Ad hanc
tenta, repetitaque in Regum igitur normam judicii, quæ habet illuſtriſſima& firmiſſima Spiritus
ſaudi teſtimoniæ alligabat ſuas Eccleſias, ſariis
quæ AKnno1 magnoæſtu atqu
—„—— ——— *2——
—————
—
—

ſxiis diſputationibus. ac. uaxis Lhraſhus, quas judicabat/ teſte expe⸗ rientia, Iemper etiam novum genus doctrinæ gignere, atque invche- re in Eecleſiam. Idem ur probarent& ſequerentur Principes& Reſ-
publicæ aliæ conſuluit arque egit ſemper, ac gi idem in pia 5 ¶milium& difli expetiui ti eaq;
quod nimium diſtractis ac divulſis animis docentium non coiret, in- doluit vehementer. Sed ⁊5 nhynkoy fatale illud,& Celſitudini ipſius,& Eocleſiæ ferendum fuit, quæ non fulcitur aur ſuſtentatur, ope aut præ- ſidio humano, ſed Deo defendente conſervaturt. Non deßit tamen, tempore etiam vitæ ſuæ extremo, labotare& operam dare, ut Eccle- ſiæ aliquantò minus eſſent deformes, ejusque vulnera quædam, pia concordia ſanarentur; ita ut recè de ipſo recitari poſſit, quod D. Am- broſius in Epiſtolis ſuis, ſcripſit de ſuo Cæſare Theodoſio, cui etiam hic noſter, natura& inſtituro, non adm odum diſſimilis fuit Milexi in- uit⸗ virum quicum corpore ſulueretur, magis de Eccleſiarum Iatu. quam de Iuis periculis angehatur. Tanto pro vera religione& fide angore, ut nominat Ambroſius, ac ſolicitudine afici, ea demùm vera, & digna bono Principe vittus ac pietas eſt, ea ſincera laus arque com- mendatio eſt. Fuit ſimul cuſtos honeſtarum legum,& ordinis Poli- tici, diligentiſſimus& ſagaciſſimus:æquale ac juſtum jus dicebat omni- bus, potentibus& inopibus, ſine qua virtute, genus atque ſocietas hu- mana, conſiſtere non poteſt. Ut igitur, ſicut præcipit vox divina, non pepercit delinquentibus ac ſontibus, ita emnjxeia tamen quadam, ſeu le- nirate& mitigationejuris ſtricti utens, nec ſemper 75 duprEouoy, ſeu ſummum jus uſurpans, ſæpè proptet probabiles rationes& circum- ſtantias, quæ interdum jus variant, exemplo etiam ipſius Dei, ignoſce- bat ſupplicibus,& muſtis, qui pœnas weriti erant, eaſdem aut pror- ſus clementer remittebat, aut ſaltem mitigabat, ur à ſapiente Salomo- ne dictum eſt: Miſericordia ſuperet judicium. Et, ne ſis nimis juſtus.
Item: Qui nimium emungit elicit ſanguinem. 1dq; faciebar mirabii temperamento, quod& in Deo, ur in ai chetypo maximẽ illuſtre e ſt& conipicuum juſtitiæ& miſericordiæ, gravitatem neceſſariam in magi- ſtratu, cũ humanitate& placiditate probabili& æquabihmiſcẽs Scie-
bat enim placabilitatem proprium decus eſſe Principis&ſolium regni
ßrmiſſimum eſſe clementiam. Diſtribuebat operas& jabores, cogita-
tionesq;ʒ uriles ac nece ſſarias imperio Romano& ſua gubernationitũ
verò etiam ſtudiis ſuis Thcologicis,& Phuloſophicis accommodãtas, in D certas

———
ſervabat ſtrictẽ& attentiſſimè. dies noctesque, annis quidem prioribus,cum agilitate& robore corporis magno, led poſte- rioribus in corporis jam quadam imbecillitate, cum mentis tamen ala- critate, perſpicacia& vigore tali, ur labores ſuſtineret,& res conſtitue- ret atq; perkceret, quæ etiam robuſtiſſimis judicabantur eſſe intolera- biles. Hoc eſt quod Plato qixit: ⁊ñ Jayoiaz de te 5d BMrn zm 0y bhlclry 7ñs auleñ vyn nepei. Oculus mentis tunc clarè& acutè cernit, quando vigor corporalis aſpectus decreſcit. Sed vires mentis, a-
lebat in eo temperamenti bonitas ſumma, ſpiritus ſubtiles ac puri, ce-
rebri firmitas admiranda, memoriaq;; penè ſtupenda, quæ naturæ bo- na⸗ipſe adjuvabat& confirmabat, temperantia& ſobrietate, quantum omnind per aularum gentis noſtræ rationem ac conſuetudinem,con- cedebatur. Sæpẽ folus penẽaut cum paucis aliis, prandebat&cœnabat, ac ſine magna& longa pompa epularum⸗ ut iis quæ offerebantur cau- ſis& deliberationibus, tempus tribueret ac præſertim veſperi, lectio- nibus& conſiderarionibus, diſcuſſionibusque rerum ſacrarum,& ma- thematicarum vacaret. Non rarò quoquefumpto cibo, exponebat ſe- ſe omnibus, audiens vel infimorum ſermones& petitiones, ac ſciſci- tans ipſe, de vitæ ipſorum rebus ac rationibus, omnibusque ut vel de- buit, velpotuit commodè reſpondebat,& opem ferebat, imitationeq; comitatis Titi Veſpaſiani, qui gictus eſt amor& deliriæ generis huma- ni, non libenter uilum triſtiorem à ſermone Principis dimittebat. Si nos non audimus:ſi excludimus inopes dixit, ſi erga eos non liberalita- tem exercemus, ſi non damus(dabat enim libenter& multa) quid no- bis ad tribunal Pei expectandum eſt In menſa, cum voluprate ac dele- ctatione, audire ſolebat familiariter, fermones atq;ʒ colloquia Pocto- rum, de Deo& rebus ſacris, de hiſtoriis& geſtis veterum, de natura re- rum, de arte Medica, aut quacunq́; alia parte Philoſophiæ, utilisq;ʒ do- ctrinæ atq;ʒ ibi quidem ipfe non erat od vonnon elinguis ſed jra vocalis, ira ar matus& inſtructus, ut non modò de omni genere do- ctrinarum, ſcienter& prudenter loqueretur ac ſciſcitaretur, ſed& ad examen vocaret etiam doctiſſimos, ſuamq; ſententiam tandem eruditè oſtenderet. Simuletiam ex occaſione colloquiorum ſæpẽ veniebant ei in mentem, quæ ſermoni intermiſcebat, apophrhes via&
utè dicta⸗mirè ingeniosè& rotundè cogitata quibus ipſe ſicut olim Anguſtus,& multi alii docti Principes, qui excelluerunt heroica qua-
qam Melancholia admodum afficiebatur; Item lemmata, ſenproble⸗
mata ſuccincta, picturæAiutiliſſimæ commonfactionis quas poſtea magno
eertas horas, casq;
—

₰
magno numero curavit ſcribi& effingi, hinc inde parietes exornans,&e ſimul mentes atq; oculos paſcens. In primis verò Mathemata, quorum initia in prima ætate cupidè hauſerat, adeò amavit, ut eorum ſtudia etiam adultior, nunquam deponeret, atque in ſcnecta quoq́; exinſpe- ctiune Auramatum,& mirahilium inſttumentorurm mathcmaticorũ, quæ& ipſe ingeni e itaxerat,& fahricari curaverat, præci- puam caperet delectationem, animumq́; defatigatum ærumnis& la- boribus gubernationis, ex contemplatione admirandæ harmoniæ mo- tuum in corporibus cœleſtibus, recrearet. Ita cum Philoſopho ſtatue- bat, qculo fahricatoseſſe ꝑraꝑter Atranomiam oculisque& animo interim in cglum migr aſſet&corpore. Atqͥ; ea quidem in arte, imitatione ſummorum Regum& Principum veterum, ita no- ſter Arlas excelluit, ut nullus eum Princeps huius ætatis, aut etiam ſu- perioribus multis ſeculis ſuperaverit,potueritq;ʒ ut artifex, cum præſtã- tiſſimis ea in doctrina magiſtris, de difficilimis hypotheſibus ac demõ- ſtrationibus, ex arte Geometrica petitis, eruditè& exquiſitè, non ſolum diſputare, ſed& certare. Vetus ſanè Alas ille RxMauritanus, in illa caligine ethnica, tantùm doctrinam de cœleſtibus motibus& ſtellis o- lim noyit, eamq; in Græciam attulit& propagavit, ideoq; cœlum hu- meris ſuſtinere ipſum, finxit& ſcripſit antiquitas grata. At verò hic no-
quam non meretur laudem, quam non gra- titudinem, quòd non ſolum motus& curſus aſtrorum illuſtri modo in- rellexit,monſtravit& illuſtravit, ſed& Deum verum, patefactum in Ec- cleſia, aut oremque& conditorem ipſum ſyderum ccœleſtium agnovit, vesq; cœxleſtes, literas divinas& humanas, geſtavit& ſtabilivit fuis hu- meris,& exemplo ſuo inter homines? Inter aquilam& cygnum non eſt amicitia, ita inter aulicum& Philoſophum, rarò eſt benevolentiaʒ eſt inter eos ferè nativum diſſidium.In hoc autem Principe, mirabile& laudabile fuit temperamentum atq; copulatio ſtudiorum Philoſophi- corum& aulicorum, ita ut ſimul jungerẽtut utraq;,& alterum alterius poſceret opem,& conjurarent amicẽ, ſicut& revera conſpirare eainter leſe utile eſt, etiam Platonis teſtimonio, qui dixit, Reſpublicas eas dea- tas fore, in quibus aut Philoſophi præſint, aut qui præſint philoſophẽ- tut. Ejus igitur aula, ſicut& cæteræ Haſſiacæ, ſuo ſingulari& fortunato faro, verius penẽ fuit Academia erudita, atqʒ officina honeſtæ& libe- ralis diſciplinæ, quam aula. Eſt& hoc unum ex præclariſſimis meritis iplius⸗ quod quia fontes ampliſſimæ doctrinæ Mathematicorum, pe- nitus intellexit, rincipes,& ordines reliquos repurgatæ doctrinæ in 3 Germa-
———————

————
Oermana, ſuis conſiliis& tatlonibus ex arte deſumptis ita inſtruxt&e conſirmavit, ne reciperent in gratiam Pontificis Komani, vohircks Calendarii Gregoriani, quod urgebant tunc& tequirebant Pontificii vehementiſſimèé. Ad labores ipſius refero.& pium atq; perpetuum. quod erat in eo ſtudium, quo ferebatur ad concordiam qua[ola ut res arvæ creſcunt, ita diſcordia res maximæ dilabuntur. Ideoque non ſo- fhmipſe obrernperss Apoſtolo, qui vult nos vch, 21Me veenn. quievit& propria fecit, iraque ſicut præcipit Ariſtoteles, utebatur non ur Duce, led ut milite, ut ſubeſſet imperio rationis, pacemque coluit, uantum omnind poruit. cum omnibus hominibus, etiam graves in- terdum injurias aliorum, heroica manſuetudine ac lenitatevel prorſus diſſimulans& tacens vel modeſtiſſimè& parciſſimè vindicans, aut ſal- tem oſtendens;Sed& alios Romani imperii proccres Martem:iramq; voluit, pro auroritate ſua, qua erat ſingulari circundatus& armatus a Heo, condere in ollam, nec moveie Rempublicam, qua ſemel mota, ſe- ncrentur confuſiones& diſtractiones infinitæ. Veriſſimè enim dictũ eſt a Pindaro: Movere Rempublicam eſt uniuſcujuſqʒ ſed in tranquil⸗ luu rurſus camxonſtiuereſolius Pei eſt. Ut enim cum Foliutrem in uem conditi erant venti, ut eſt apud F̃ostam, comites Vlyſſis conſci- diſſent,& aperuiſſent, undiq; erumpentes venti, contrariis flatibus ma- re turbabant, ita ſoluto veteri ſtatu, atq; in Republica& Eccleſia amici- tia, cui ſuccedit diffidentia,& odium inter amicos ac ſocios ejuſdem navis, judicabat iple, ut teſtatut omnium ſeculorum experientia publi- ceè& privatim pe rnicioſiſſima certamina ac bella moveri. Privatas et- iam injurias, quæ reipublica ſæpe tranquillitati condonan dæ ſunt, vel- le ulciſci, ſemper ſimul involvit rempublicam. Semper igitur ſibi& a- liisſapientiſſimum g humniſſimum hoc antiquitatis præceptum ſub-
jecit:
yince animov ir umqᷓ tuam qui cetera vintit Iracundiam enim qui vincit, hoſtem vincit maximum, duobusq́; con- tendenribus iratis, qui cedens non contradicit, ſapientior eſt, ut olim dicebatur: Atq; hanc quidem herdicam placabilitatem placiditatemq́; ſibi ſanẽ præcepit/ aliis ſuaſit Landgravius, ut dicitur: Qud quiſ el major magi⸗ elplacabilt iræ⸗
Erfaciles motu men generoſa cæpit.
Sciebat etiam ex jectione hiſtotiãtum quotidiana Cæſaris Auguſti
lermonem, qui minima commoda, non minimo ſectantes diſcri- mine⸗

—*
mine ſmiles ꝛjebat eſſe, aureo hamo piſeanribus, cjus abrupti da- mnum, nulla captura penſari poſet. Conſulebat igitur omnibus, ne plura movereutaut deſtruerent, quam cum bono& publico,& pri- vato e contrario, conſtruere, erigere aut conſtituere poſſent. Obam- bulavitin lmperio Romano, ranquam benefica Lite, non illa quidem Homerica, ſed Chriſti,& à Chriſto emiſſa, atq; ubique ſevit,& in- ſtillavit hominibus pacem, propoſuitq; conditiones pacis, uſurpans& ſequens, honeſtiſſimam illam formulam veterum verborum, quæ tri- buuntur Epicharmo: nAßen da aliquid,& accipe aliquid: aut poriùs graviſſima verba Chriſti: Bcati mites, quia poſſidebunt terram. Hoc modo ac ratione, non ſemel diſcuſſit magna mala,& fulmina bel- li etiam, non ſolum in Germania, inter Principes& alios, ſed& in exte- ris ac peregrinis gentibus ac nationibus. Talis enim de ipſius dexteri- rate, pietate& juſtitia, quæ æqualitate res temperat, ac lites dirimit, fuit in animis Principum& aliorum opinio, ut in diſſimilibus, ac ſæ- pẽ procul d ſſiti locis, magni homincs, Principes magni, maximè diſ- ſidentes, ipſum ex utraque parte arbitrum eligerent,& ut cognitione atque dijudicatione ſua, terminaret ac componeret certamina, ple- no venerationis& approbationis ſilentio, permitterent. Ibi verum fuit illud ſapientiſſimi Salomonis: Ut oculus videat& auris audiat/ u- trumque facit Dominus. Fuit enim utrunque opus Dei,& ut Landgra- vius, ceu Coriphæus inter Principes, videret ac ſuaderet, quod rectuin erat,& ut partes audirent atque amplecterentur, quod privatim ac pu- blicẽ eſſet utile. Quin& ipſe Maximilianus 1 I laudatiſſimus ac ſapien- tiſſimus Princeps, Ungariæ& Bohemiæ rex, acerrimusque& acutiſſi- mus ingeniorum cenſor, Anno 1 64 in Comitiis imperii Francofur- ti, ſuo quodam, quo excellebat ſingulari conſilio atque judicio, eius o⸗ pera pia& internuncio eo fidelv ad Principes& Electores Germaniæ, creberrimẽè atque præcipuè uſus eſt, càm ækiou ſeu faſtigium Romani Imperii appeteret, Imperatorque eligeretur ac decerneretur. Lega- tis ſummorum Regum, Principum, Rerumpublicarum, qui in aulam ventitabant, tan quam ad oraculum ſæpiſſimè/ ita plerunque reſpon- dit ipſe ſua voce, aliãs Latinè, alias Gallicẽ, Germanicè aliãs, ut ani- mi ſui redtè cogitata, gravi& ponderoſo, eleganti& eloquenti ſer- mone exponeret, nec faſtidiosè aut minus clementer& amicè, aut aliter quàm ut par erat, vel accepiſſe, vel reſpondiſſe videretur quic- quam. Addidit quoque ei Deus& adjunxit, tuo ſingulari ke⸗ Onli-
—L—.
———————————

—— 2
Conſiliarios maꝛimẽ excellentes eruditione, virtute pietate& ſapien tia, quorum in omni ſermone& conſilio,(exemplo Principis) mode- ratio, ipſa etiam domi& foris, ſæpe placidè occurrit rapiditati diſce- prantium, atque motibus& affectibus calidioribus, vehementiori- buue⸗ quos ſua commoditate leniit ac mitigavit. Recitatione atque commendatione digniſſimum& hoc eſt. In Atlante noſtro, quirem- publicam portavit& ſuſtentavit fortibus ſuis ſcapulis, ut in natura re- cta& aperta, nihil fuit falſi fcti aut ſimulati, fuit fincerus ſine fuco, co- loribus&pigmentis. Ut ſolent homines excellentes, qui ſuperant com- munem aliorum naturam& virtutemprobavit ſententiam viri heroici apud Ennium: Bo ingenio natis ſumamilitiam Atqj inimicitiam in fronte prompram gero.
Delectabatur igitur ingenuitate ac libettate in dicendo. Sicut enim Leunes magnanimi nolunt limis veuliaſpici. ita Regibus& Principi- bus heroicis, grata eſt aperta oratioac clara veritatis lux& facies/ ut no- minat Pindarus. Simulationes econtrario,& diſſimulationes noxias&
ernicioſas, quæ ſunt uſitatiſſimæ in mundo, oderat noſter vehemen- ter. Inde accidit, ut Princeps ille,& ipſe loqueretur ingenuè ac apertè, & ferret ægerrimè, ſi quis ei verba faciens, uteretur ſermone dejecto, aut depreſfo& ambiguo, minusq́; libero& explicato, aut gyris& am- bagibus præſtigiis q; verborum involuto. Talem enim muſſitantium velhærentium, aut ſine gravitate& ingenuitate ludentium orationem, ſpecimen inſidiarum habere putavit. Erſi interim ſimul etiam exiſti- mavit, in Republica ſuo loco& tempore, uſum bonum& pium habe- re,ſapiens Ciceronis præceptum, quiinquit: Non ſemper idem dicen- 1dumſed ſemper idemſpectandumeſſe. Eſt enim ubi ꝑccultatiaętiam piens, quautuntur boni& honeſti viri propter finem bonum& ho- neſtum,proſit& Reipublicæ,& uſibus privatis Gům igitur ſciret, mul- tis ari 0i is, hominum mentem ceu velis quibuſdam tegifrontemque, vultumꝰ oculos ſæpè mentiri, o- rationem verdò ſæpiſſime, ipſe ſaga erar,& prudens Cenſor ingenio- rum, frontis, vultus, oculorum, fermonis/ intentus in homines,& tunc maximè metuens, quaudo Qomica Ecie Traggdiasagiſuſpicabatur In vita quidem conjugali, ſita eſt hominis, aut ſumma elicitas, aut infor- tunium ſummum. Quomodo verò& quo cum ſucceſſu&eventu, du- xerit ipſius Celſitudo, dictum eſt ſuprà. Conjugis ſan Sabinæ, ea in o- mnes fuit pietas& honeſtas, ut ſanctis& hercicis matronis, Saræ, Abi-
gail.
—
-„„—„
——————— e————„——
——

2
gail⸗Eſther& aliis ſimilibus, poſſit iure annumerari. Vixit cum eain conjugio caſto& dulciſſimo optimus Princeps, ſicut Theodoſius cum ſua fancta Placilla, ad annum usq;. ipſaq; Domina, fœcundante vitæ conſuetudinem atq; conjunctionem Peoundecies fuit puerpera. Sed, ut mala ſunt admixta bonis& triſtia Iætis, ita iſtis quoq;ʒ illuſtriſſimis parentibus guſtum melleum temperayit nonnunquam Pen, ac miſcu- it amaro. Viderunt enim aliquat illuſtrium liberorum funera non fi- uedolare. affectu ac ſenſu gaalac ingenti. prælettim cum anno 13Eili idiauu à piorum parentum complexu per mortem abduceretur. Tamen ſimuletiam viderunt& experti ſunt Pei præſen- tiam in mœſtitia ſua, ſenſeruntq; Spiritus ſancti conſolationem in cordibus, qua in cogitatione voluntatis divinæ pie acquieyerunt. O- mnium autem graviſſimum ac maximum vulnus accepit Princeps Builielmus, cum 4 L.di pietatisq; ac pudicitiæ honoratiima corona, Domina Sabinaab ipſo & à mundo avulſa, in cœlum transferretur. Laudantur quidem in hi- ſtoriis Romanis veteres Sabinæ, quod precibus& intercurſu ſuo, præ- lium inter maritos,& parentes diremerunt: Sed multöjuſtius, veris laudibus effertur noſtra illa Sabina, quæ rectè agnoſcens& invocans Deum in Eocleſia, quotidie multis illuſtribusteſtimoniis fdei,& bene- volentiæ conjugalis, pietatem ſuam erga maritum Principem declara- vit,& non rarò ipſa etiam intervenru ſuo, prudentia& commoditate morum, amœnitateq;;& manſuerudine ingenii fui ſingulari, quædam ſedavit atqʒ avertit. Partem igirur Princeps præcipuam corporis ſui, præreptam& præciſam ſibi, flebat ac lugebat acerbèẽ. Sunrxnim ho- nent etiam lacrymis, atq;; ut in Tragœdia dicitur, in magnis malis*My ycben pöyz e c) Mkpwa Ne non habent aliud melius aut utilius, quam lacrymas& preces, ut& alius dixit; Fupletur lacwmis egeriturq dolor. Ideoq́; tandem tamen motus illos cordis ingentes, in Principe, præſer- tim nato& renato in Eccleſia, vicit pietas ac fides in Peum, qua conr- matus& exrectus à Deo, concludebat ac firmiſſimè ſtatuebar ſa illam dulciſſimam vitæ rorius,& precum piarũ ſociam& adjutricem, nõ in⸗ terire aut diſſipari in auras, ſed migrare ex hoe fragili domicilio, in ta- bernacula non manu faẽta, ſed æterna, in quibus habitant omnes bea- ti, usq; ad univerſalem mortuorum relurrectionem, in qua quidem mortua, m arito læta læto, in cõplexu Pei lætiſſimo teddetetur Atq;ibi. 2 tum
ediſſima illa tori conſors,
—˖————

———
tům primum cœpir in animo illuſtriſſimi patris manirnæ ſpei& expe⸗ ctationis eſſe Mauritius flius, qui reftabarunicus& illuſtriſſimus. In- telligebat pater ſapientiſſimus& eruditiſſimus, neminẽ ſine varia co?
gnirlone liberalium atq; optimarum arrium ad ullam rem magnam/
nedum ad reipublicæ gubernationẽ, ſatis ornatum& inſtructum acce- dere polſe. Etenim in generoſis&heroicis naturis acres impetus funt P g
ad ſtudia virtutis,tamen ſi nõ præparentur& regantur doctrina, in pri- mis ſum̃a illa ingenia⸗ citius aberrant, ac degenerant eriã Aſeipſisquaen alia tenuiora aut humiliora. Herculis ſanè ingenii vis erat maxmma, ca menis præceproribus erudiendus commendatus eſt,& non tantum adoleſcens literas didicit, ſed ſenex etiam Atlantis doctrinam de mo-
ribus aſtrorum cognovit. Idem narrat Homerus de Achille. Alexander verðregum omniũ ſine dubitatione ingenioſiſſimus& poꝛentiſſimus,
non tantuùm elementa literarumſed univerſam philoſophiam ex Ari- ſtotele hauſit,& medẽdi rationẽ percepit. TaceoPuces& Imperatores
Gtæcos& Romanos penẽè omnes⸗ qui cognitione linguarum& omni genere doctrinæ excelluerũt. Cum igitur Guilielmits Landgravius, bea- riſſimæ memoriæ, flio quem habebat unicum,& amabat tenerrime, auritio regni ſucceſſionẽiam deſpondererutnon ſolum oprimi Prin- cipis ſpecimen& exemplũ eſſet ipſe illuſtre, ſed& animo ſuo reſpon- dentem filium genuiſſe videretut, mat rS ei& Philolophiæ& Theo- logiæ ſobriæ ſtudia rectè tradi atq; comendari diligentiſſimè cutavit, k ut aliquantò poſt, Deo tribuente, ad gubernationem evectus,& vitã ac diſciplinã politicã rectè regere,& verã doctrinam de Deo intelligere, religionẽq; gubernare piẽ poſſet. Idq; aded accuratẽ& diligenter egit 1„Princeps, ut nõ modo quotidie inſpiceret,& prudẽter regerer operãs g labores filii ſcholaſticos ipſe, ſed& creberrimè ab aliis cũ Conſilia- riis fuis; tùm aliunde venientihus, quibuſcunq; eruditionis peculiaris laudem tribuebat, audiri eum vellet. Quodq; omni laude& memoria perpetua dignum eſt: Ut de Alh Wariæ Duce, avo Alberti eins,
cujus filius Guilielmus nunc Bavariæ tenet imperium, narrant/ ipſum i paltqu-— lenniapro-
jmisarrihus Callcgig Philalughigo ra⸗ Scholæ dillinguiRacealau- reos uXOanCETLCris SchClakicis mili peue modo Landgrauius
Haſfiæ Guilicmu¶s Anno 18 7. Menſe Martio, Fum ſuum Mau-
ritiũ, ſolenniter huc miſſumcum Academiæ Profeſſoribus, de ſtudiis & do-
—
—
—
—
———

& doctrinis colloqui,& ad cenſuram quaſ vocari clem enter præcepie Audiverunt igitur& excuſſerunr demiſsè Principem adolefcentem, cum T gici, tůùm Phi ici vesatq; Collegium qui- dem noſtrum Philoſophicum Jaßpichtum, fideliter& verè illuſtriſſi- mo Principi patri, de Principe filio reſpondit per epiſtolam, quam pu- blico nomine per me eo tempore ſcriptam iiſdem verbis ſubjicio:
Tulrilime Pyinceps, c· Domine clementiſime. Sæpe ut fdelen in Aca⸗ dema cehhrudini ruæ ſfubditi, cogitamus hanc graviſimanmn ſenten- amſtriptam d duobu ſůmmi viri, Plarone c Jenoplonte: nullum animalregipoſſe niſi d/ſůperiore natura. Equos emim non regi ab equi, ed ab hominibunʒ a& homines ab eminentiore natura regendos eſt, VMdelucet ab heroica. Idnos quidem in Eecileßa ſe corrigimus, ut dica- vn A Debgenus hnmanum vegi per excellentes bomines, inſtrucos 4 Deo, e naturæ c ritus ſancti donu majoribus, Judm Jualia cadunt in inferiorer aut mediotres alios. Quure non ſolum dilinxit Deus homi- nñ gradus c multitudini præſecit pauconſed eh ornat ommihuus rem- yorihiu flice ac ſalurare gubermatores doniſingularibus, Vurtute c cõ/ilio magi qum cæeteros in Etcleſia& Republica vdros. Amamu ig5 rur& yeverenter amplectimurhunt ordinẽ d Deo inſututum, in qu⸗ cum vVideamus Principes natos in illuſriſima fumilin LandgyaMori Haſiæ, lango grdine aſerie exgcui rum verd in primis hoc noſtroſe culotuam celſrudinem, cum iluſriſimis Principibus Falribu herota virtute& pietate, vmnibuu ormamentis, velut gemmam nobilumã acpreci mam eminere, at pnblic lucere, mirißce lætamur, ob publi- cum, nonſolum Haßiæ noßtyæſen c&totius Germamniæ, patiæ commumi caumnoduan a ᷓ incrementum. Toto etiampedore gaudemus ac Keipu-
hlicæ gralulamur, qudd Deus autor generatiomis hominmm, talenn illu- NMriſimæ celitudini uæ fli naſti Voluit, qui iluſirſima babetEmi-
na maximarum vinutum, omnmmnmqᷓ dorinarum capax ch⸗ a½ iMn-
riMmorum majorum Worum in primi; Celſludinin tuæ prætluriſi me Virtuti inſhens veſtigiit, vers eſ Deꝛ bonitate Eecleſiæch Keipu-
ltæuberrimum fliciſimum ſeminarium. Sæp autem nauræ euam oyrimæ ac generoſylimæ degenerant, vſ adhabealn vecta& accurala Eo 5 inſu-
——r.—
—-————— be
—————

——————— 2
inſitutio. Ideof vule Deu etium loni uc præſtuniibus ingenii addi culturam. Gratum igilur Deo, d Neipnbliæ uile C neceſſarium vfleiñ præſtat illuſriſima 1la celiudo qudd illuſima ac generoſlima in- dulepræditoſlo, nq cum arute doctrinam de vera agnitiont ac in Zoratione Dei& de aliis artilus, Eccleſie ac Reipublicæ neceſſarii. dejᷓ omnium virtutum opointradi henigniſim? curat ac mandat. Vt enim ꝛua celſuudo præclariſimè diditit cy intelligit, ar⸗j in uſů quotidiano ha- he c exercet, omnla genera doctrinarumn irapit vult illuſrimam Vobolemſuum inſrui arq praparari ad Nempublicam& poßeritarem⸗ nuluiplici coꝑuitione· A inilia Juidem Deipropitii beneſei ſunt lata aj praclaræ patids enim collocuti ſimus cum ipſiu celſuudine, de multis partibu eruditæ doctrinæ, ut clememter ſeri voluit tua excelſ- rar. In eOMidẽ a4 n Profeſſori- nnpeh nnn aucdnepreherettub laudatiũmos ian iMdiciu rit in lac tenera granen elalſtendafelitiſæus lar un docinarun initia. itaut ver? deipſo pereogtiu dalmdtleruitninelu ottatiul Ingenium cœieſte ſuis velocius annis Surgit⸗S& ingratæ fe Cum igitur intelligamu⸗ 5 qum ingens quam utile ac ſalutare honum ſit, Pyintipem qul aliquand poſ alceſſurus eß adNeipublice guberna rionem. quiq futurus eiiut vomimnat vonx divina, Eecleßie nutritoreſſe yecid eruditum Deofonti omnis Vapientiæ e doctrinæ⸗ 7oro pecore Lra⸗ rian agimus quod Cilluſtriſimæ celſtudinis uc animum rexerit ita- ut maxim laudis aq̊ expetationis Vlio, veram de Deo arq liberalihu⸗ ayribus tradi volueris doctrinam C Mpectu⸗ jnwenile ſexerit ado hediendi e· diſtendi ſummu⸗ heroicumq́; ſudium. Eundemq́ Deum atrem Domini noſri leſů Criſti c· Dominum voſtrum leſum CMi⸗
Vum C ſtiritum ſansꝰum Veyl acpit animi gemiribu oramiuut de-
inceps quoq́ C illuſtrmæ celſuudini tuæ. illuſtriſimi Landgra Maurit⸗j mentem( volumtatem Veal ac Velat ad nominis divinl⸗
C loneſarum artium gloriam ornandam, ut exemplo&ᷓ celſi-

elſindinis veſtre, vox cœleſtin doctrinæ, e oprimarum literarumſu-
dia in hat gente eh vicinis regionibus longꝰ lateq ſarganturarqᷓ pro⸗
pagentur; ur celſrudo tua, cum ampliſimæ ſe⸗ Principe flio, in toha
ærernitue, ſ in cœxn eruditor eh beatorum Printipum Davidis, Su- lomonis Iofaplat echiæ Joſæ, Chr Conſantini, Teodoſpi, c ſmi lium. Hanc noſlram demiſſam ac ſmplicem yeſtonſtonem, ut celudo rua clementer accipiut atq; hanc ſelolam noq̊ ſingulon ſhi beniomnd cõ⸗ mendatos habeat/ Aemißẽ oramus. Venẽ cfeliciter vale ar ale illu-
riſime Printeps ut Deo largiente diu adhut tua ceſuudo ſt vVx pu-
blicilnehWmi arqᷓ illuſriſimi Conſl⸗ in Germania, eá cchhtudimis ru pia vpe C auuilio in hot intendio, aliorumq́; regnorum rummis feli- citer fulotutun, at ranquill⸗ conſervetur. Marpurgi die 24. Marti. Anno Chriſti Salatoris 1 7.
Has lireras, vero judicio à Collegio Philoſophorum co tempo- re ſcriptas, ideo appoſui,& hoc loco, bono ac ſimplici animo atqᷓ; ſtudio, publicè recitare& extare volui, ur planè intelligerent omnes, quæ mens/ quæ voluntas, qui animi affectus, quoddeſiderium cordis
Fuerit in Principe Landgravio,& erga filium atq; poſteritatem, cuiſcie-
bat deberi eum,& qualem ſeſe geſſerit atqʒ probaverit jam tumipſe et- iam filius. Quæ quidem laus atq; ſtudiũ virtutis,& doctrinæ liberalis il- luſtre prorſus, ſequentibus annis quoq;ʒ non ſolùm non deflagravit in illuſtriſſimo Mauririo, ſed& cum ætate, Dei beneficioauctum& con- firmatum eſt magis magisqʒ⸗in hunc uſq; diẽ, ita ut nunc demum yide- antür in eo ſedem habere, literæ& Mulæ omnes, acquieſcereq; in eo- dem atq;ʒ aſylum ac defenſorem eum expoſcere ſpes& ſalus reipublicæ omnis. Sed ad patrem redit noſtra oratio. Qualis fuerit ipſius guberna- tio,&vita interior, dictum eſt. Eſt autem exculta in primis etiam ſub eo/ atqʒ exornata provincia ejus, literis, religione, honeſta diſciplina, honis moribus, opibus, latifundiis, munitionibus ac propugnaculis validiſſi- mis atq; fortiſſimis, armamentariis inſignibus& ampliſſimis, horten- ſis amcœniſſimis,&magnificis(nam& rei Medicæ ac herbariæ erat ſtu- dioſiſſimus) ædificiorumq; publicorum& privatorum elegantia atq; ſplendore, quæ omnia ipſe partim extruxit partim juvit ſua libsralitate ac beneficentia plurimùm. Neqᷓ; verð roto tempore gubernationis i- pſius/ atq;ʒ illuſtriſſimorum fratrum, D. D. Ludovici,& D. D. Georgii,
Landgraviorũ,& Dominorũ noſtrotũ clementiſſimorũ, Ha ſſia bellã
E 3 exper-

tiis divinis& humanis, ſectatus eſt maximè, 6e
Pemoſthenes quoq; dixit homines te
experta eft cum tamen quædam en tegionibus vicinis& ſuperioribus g recentioribus annis, graviter ſint concnſſæ arq; quaſſatæ. Fuit enim in Guilielmo ea ſublimitas ac fortitudo, ut in cauſſa bona& juſta, adEœ-
cleſiam&rempublicãpertinente, nullius vel ſummi metueret indigna-
tionem aut judicium, ſed infracto animo neceſſaria,& quæ debuit ofli- cia, laborantibus aut oppreſſis præſtaret, ut præcepit Salomon: Eripe eum qui ducitur ad mortem. Hanc igitur pietaterm& beneficentiam, compenſavit Deus ac letvavit atq;ʒ defendit viciſſim Haſſiam, periculo- ſiſſimis temporibus benigne& clementer. Regnantibus quoq́;ʒ noftris Principibus, ſubditi non ſunt oppreiſi enormi aliqua fame, qualem ſenſerunt aliæ gentes neq; atrociſſima aut fœdiſſima peſtis qualis in aliis terris ſeviit ſæpe, eſt conſpecta. Quæ quidẽ& abenefico Deo,& à magiſtratu jlluſtriſſimo,in nos collata beneicia grata mente agnoſcerè, & vera vitæ pietate celebrare meritò debemus. Memorabilis& inſi- gnis laudatio Imperatoris M. Antonini Philoſophi⸗ extat apud Dioné qui inquit: 3łciG Næ 7yy zyero, 2 2„ey hMohn. Aabos N„ y vh Foindy eher.TIel⸗ vöMa r Fauela ꝙeMhn. Semper in omnivi- ta æquabilis& ſbi ſimilis fuit Marcus nec ullain re immutatus eſtun-
uarm. Prat autem honus,& vihil fuit in eo aſcitum; plurimum veròju- vabatur à doctrina. Id verè in noſtrum Principem Guilielmum in primis congruit. Item hoc quod de Imperatore Seuero ſcriptum eſt:Fuir intẽ- tus in ea quæ agenda erant& populi fabellas neglexit. Ita etiam noſter, qui& ipſẽ fuit PRiloſophus/ ac fortè major etiarm quam Antonius ille, veriratem& conſtantiam in opinfonibus jnditis defactis in ſenten- cretinuit ſtudioſiſſimè, ſemperme ndacia& ſophiſticen exrremè odio perſequenmde rectd ve⸗ ro animiiudicio, non diſcedens, aut mutans quicquam. Pidicerat enim illud Salomonis: Mon decet Principem labium mendax. Et: Princeps mendax omnes miniſtros habet impios. Sratuebat ergò veritatem qua ddi maximè Deo ſimiles ubiqʒ & ad tempus interdum ſit in- vtilitas ejus apparuerit, non & Ibyci rectiſſimum ac
cuſtodiendam eſſe, quæ licet ad præ ſens/ grata& inſuavis, tamen cum fructus atq; odium parit, ut Poẽta ait ſed gratiam. Probabat honeſtiſſimum dictum apud Platonem: n rag hecſs dhMench⸗ v z dybechhahea Non delinquam in Peum⸗ ut capten gloriã apud homines. Certè homines, ac præſertim populus vœnreyrg⸗ Eoy⸗ lenlonoy eſt, mutatur, vertitut, variat jn horas. Ideo ejus vox eſi. uti-
dem inquit PlatoꝛN audin hilſcimus. Ergo Fall-

rahirur ey flit vulgi qui pendet ab ore. Noſter tamen etiam/ Principibus utili ac neceſſario admodũ confilio⸗ ſpeculator in eo quoq; non cæcus, ut Eſaias nominat, ſed perſpicax& oculatus, magnis fumptibus foris apud exteros aluit, qui ex diſſimilibus diſſimilia explorarent atq;& ad ipſum quæ fierent, aut gererentur referrent, ut inde ſibi& ſuis quæ eſlent ex uſu, in tempore intelligeret, ac provideret. In hoc ſanè laudabili ac fortunato vitæ cur- riculo, Deoq; approbato,& hominibus fructuoſo curſu, omnia ad glo- riam Deiad communẽ concordiam,& publicam utilitatem referens⸗ perſtitit atq;ʒ perſeveravit pater patriæ Princeps Guilielmus/ usq́; ad extremum vitæ Spiritum, videlicet usq; ad annum 19 ⁊ proxime ela- pſum. Is ei fatalis fuit. In eo vires animi& corporis ipſius, ut fert vitæ humanæ fragilis conditio, ex aſſiduitate laborum& curarum fractæ, languidiotes& afflictiores ſunt factæ, cœpitq;ʒ valetudo eius ſubinde habere deterius, donec tandem in autumno, diatheſis, affectio,& ha- bitus totius corporis in eo mutatus eſt. Hic igitur mutor,& quaſi ſty⸗ lum ac verba verto& ipſe Etſi enim de incunabulis,& vitæ actionibus ſummi Principis, quædam hactenus dixurcunq;: tamen poſtquam de- inceps ad beatam celſitudinis ipfius deceſſionem ac mortem delabor, videor mihi quodammodo ipſe quoq́; oratione jam labi, deficere, e- mori. Quare quod reliquum eſt, maximoperè& amanter oro, ut ma- gniũci ac præſtantiſſimi auditores, cum benevolentiæ,& pietatis erga demortuum Principem ſignificatione, audiant.&.Teliquam aratio- nisueg brexiſimam guidem partew⸗in qua revera ob deſiderium er- ga Dominum defunctum,& erga rem publicam, cuiille ereptus eſt,
Ker aſvocemq mihi faucibus hærere ſentient quodam- modo: etſi ſimultarem in quamcunq; ſand memorabilium exemplo- rum partem, oratione me convertam, velim nolim, in Guilielmo hæ- ream atq; commorer neceſſe eſt. Rebus ita ſtantibus, itãqʒ valerudine Principis malẽ affecta, ſeſe totum,& ſua omnia componebat ipſe ad mortem, ſeu potius, mortalitate exura& depoſira, ad vitam veram& immortalem. Componebat ac referebat ſeſe ad Deum, qui tribuerat ei ſocietatem ſui nominis in hac vita, cum de magiſtratu pio acjuſto in Pſalmo pronuntiavit: Ego dixi ii eſtis Planè igitur credebat, ſe hinc emigrantem, commigrare& tranſire in vitam cœleſtem, ad majorẽ& arctiorem etiam ſocietatem cum Deo, Patre, Filio& Spiritu Sancto, ſodalitatemq́; illuſtriſſimã omniũ ſanctorum Nec verð reformidabat
aut horebat mortem, ſed ut Auguſtinus inquit: Credens ſcit ſe crede- reʒita

—
teita ipſe credens vitam beatam,& cœleſtem, in complexu ac conſue- tudine Chriſti, cœlum ſe apppetere unicè, cœlum ſe gemere maximè profitebatur. Cumque evocaſſet,& invitaſſet ad ſe clementer& manrer Smalcaldium, die Johannis Baptiſtæ, ſuos illuſtriſſimos homi- nes, ac liberos dulciſſimos, prorſus piè præſagiit,& expreſoè prædixit, ultimum hunc eſſe ſuum cum ſuis congreſſum, quo celebraretur dies ipſius natalis in his terris. Oæterum, diem mortis in hac mortali vita, æternæ vitæ natalem eſſe affirmavit, in qua tuͤm demum verd naſcamur,& renaſcamur, ad veram vitam, lætitiam& pacem bea- tam&c æternam, abducti à mœſtitia/ miſetiis& adverſationibns hu- jus mundi⸗ ut in carmine dicitur:
Mors janua vite,
pPax in morte venit, vita eſt miſerabile bellum.
Addo& hoc amoris& clementiæ divinæ erga Principẽ noſtrum, illu- ſtre ac ſingulare teſtimonium& exemplum. Erſi langucſcebat ac marceſcebat, attenuabaturque magis magisque toto corpore, quod aliquantò ante fuetat admodũ plethoricum,& ſucci ac ſanguinis ple- num, accedebantque affectiones morboſæ& hymptomata diſſimilia, ſiccitas alvi, dejecta appetentia cibi& potus, crebra& difficilis reſpi- rario, memoria diminuta, ſomnus crebrior, ac virium totius corporis dejectio, quibus malis fruſtra mederi conabantur exercitatiſſimi Me- dici, tamen pen?ẽ nunquã planẽ dccuhuit usquead eum diẽ qui pror-
ſus ipſi ꝑlaci imo Iedaxiſſimo ⁊quiſſimoquc animo moricntivi-
tam præcidit. Is erar dics a Auguſti⸗Anno. 1594Eadie ferè toto⸗ opprecacſupiitcelſitudinem ipfius ſupur graxiſſims& ſudor im-
modicus. quiquod roliquur erat viri eumqueſucumhen- ttandem narura poſtrauir ita, ut reſpiratione inrercluſa ac deficiente collectione verð pituitæin arc& pulmonibuscreſcente, catarr hoſuf- focatixo, ut vocant Mcdicimoxꝓꝑ ſextam xeſpertinamgxinguers- Lur⸗animamque-& vitæ Spiritum, placidiſſimè ſineue omi com- motiane&cunxuliunciinter preces atq́; ſuſpiria redderer Neo⸗ vitæ autoi& cõditori. Ita nimirũ mors Principis cõſentanea vitæ fuit, ho- neſtiſſimẽ fanẽiſimèque actæut quidẽ ordine juſtitiæ divinæ/ mors hominis alludit ad vitam hominis. Qui placidè vivit, placidè moritut, & ð contratio:ſuntq; diſerimina mortis ſigna providẽtiæ divinæ. Præ- cedente etiã mortẽ nocte ac die, evocatis ad leſe Proprincipe ac Can- cellariis,& quiei erat à ſacris quæcunque fortè ad kenn emi- grationem ejus reſtabant, ad eum& ad̃ homines, ritè ac piè peregit⸗
veraqʒ

veraq;ʒ fide cõverſus ad Filiũ Dei cujus meritoſut nõſerat etiã ut homo cyehedi Oaut ſine peccato) ſtatuebat& credebat firmiſſimè, ſibi re- mitti nævos omnes, inſignia teſtimonia pietatis ſuæ inDeũ, invocationis veræ, ſpei ac fideiindubitatæ patiẽtiæq;; Chriſtianæ edidit poſtremò: Facoq hic ſins quievit Regnator Cattorum ille ingemzexitis ilum Hic tulit— Tuliſti eum, abductum à nobis Dei, qui es vita noſtra,& longi- tudo dierum noſtrorum, ut in Moiſe ſcriptum eſt. Et in Actis dici- tur: In ipſo vivimus, movemur,& ſumus. Eſtq; anima ejus liga- ta in faſciculo viventium, apud Dominum Deum ipſius, ur inquit Matrona ſancta, in ſcriptura ſacra. Pjus igitur hæc eſt hiſtotia, qua- lis eſſe debuit hoc tempore& loco brevis, non Panegyricus, quem ſcripſerunt, aut fortè etiam ſcribent alii. Inde cerni poteſt, quòd cum ornatus fuerit illa pietate, ac virtutibus illis quas recenſui,& quæ in gu- bernatione lucent ſummæ, viciſſim Deus eum ad ſummi honoris ac di. gnitatis faſtigium evexerit, largitusque ſit ei pueritiam& adoleſcentiã, virilemque ætatem fortunatam, ſenectam cciam tranquillam, floren- tem autoritate, gratia ac laude apud omnes, quam multi alii potentiſſi- mi reges ac bellatores,& vetuſtis& noſtris temporibus, non ſunt ade- 6 quos ad extremum fortuna, qduam minus reverenter& ſapienter abuerunt, miſerè deſeruit atq; evertit. In ipſo verè apparuit hujus di- vinæ promiſſionis exemplum: Glorificantes me glorificabo. Pepere- runt enim ei virtus ac ꝑieras, fructuoſum, am plum atq́; felix imperium. Denique exitus quoque ejus, atq;ʒ memorabilis exceſſus, prorſus con- gruit ad dictum: Plantati in domo Domini etiam in ſenecta florebunt, Et; In memoria æterna erit juſtus; Is in morte etiam ſperat. Potens in terra erit ſemen eius; Gencrationi rectorum benedicetur. Apud nos igitur etiam hujus Principis noſtri, verè noſtri piè inviolateqʒ ſervetur, vivat, vigeat, foreat perpetuò, ut par eſt memoria, cum quidem non iiſ- dem finibus glotiam ſuam, quibus vitam hanc caducam& momenta- tancam terminaverit. Non minus quoq; ſemini ipſius, ut in Pſalmo di- citut, illuſtriſſimo Principi D. D. Mauritio, in quo pater quidem, Dei beneficio, nobis& reipublicæ verè reviviſcit, quiq́; ut terræ ampliſſi- mæ, ita& ſpiritus ac vittutis paternæ, egregius fucceſſor eſt, bens pre- ce mur Deumq́; qui dat ſalutem regibus, ardentibus votis oremus, ut clementiſſimè ipſi tanquam gen erationi rectorum iMuſtriſſimorumq; parentum, omnibus modis benedicat, faciatq;ʒ ut gubernatio ipſius,
quam
„——

——— ℳ
mnma cum ſpe& expectatione ingreſſus eſt/ ſir felix& ſtrũ orientẽ, diu nobis fulgentẽ ſervetʒſitei ſol cens, eumq; erudiens vera, vivifica& ſalvi-
ſica ſpiritus Sandti luce arq;ʒ afflatu. Nec non& inclytum, ac pium Prin- cipem D. D. Ludovicum Landgravium⸗Dominum noſtrum clementiſf- ſimum, benignè regat ac protegat eiq; annos vitæ prorogetatq́ʒ inge- minet, ut in hac laudariſſima& hetoica ætate ſua, diu adhuc ſit bonorũ omnium perfugium„atq; conſilium„Romanum imperium,& ſuam Haſſiam fulciens. Simul etiam reliquis illuſtriſſimis atq; inclytis Prin- cipibus Haſſiæ, D. D. Georgio patri,& ßliis Celſitudinis ipũius, qui& ipicum ingeniis,& naturæ ponis illuſtribus excellant, optimisq;ʒ mo- ribus præditi ſint, ſpem maximam de ſe præbent„omnia gubernatio- educationis felicis commodatribuat. Mortem verd Guili- ta intueamur, ut agnoſcamus gravia reipublicæ& no⸗ Deum ſeriò iraſci peccatis noſtris, ac vocare nos ad piam vitæ ac morum emendationem, niſ pœnarum mole atqʒ pelago obrui& perire velimus. Prorſus enim infeliciter in illum tem- oris articulum incidimus⸗ de quo prædictum eſt voce Prophetica: prudens in illotempore tacebit: quiadies mali ſunt. Et, Angeli pacis a- mare flebunt. In gladio morientur omnes peccatores populi mei, qui dicunt, non appropinquabit,& non veniet ſuper nos malũ. Etin Amos dicitur:Peperci tibi ſemel atq; iterum,tertiò non parcam. Viſitabo in- quit albi Dominus, defixosin fecibus ſuis/ qui non dolent ſuper con- tritione lofephid eſt Eccleſiæ, quæ profectò hoc tempore gravia pati- tur, durioraq; ut in fine mundi, quam multis feculis antea. Relinquet tamen ſibi Neus, ſi ad ipſum converſifuerimus, ruenribus alibi locis ac 6 Haſſia, quam& pii atq;ʒ beati manes ten genr Guilielmi, Haſſiæ Principis piiatq; beati. Uult& Deus non ocioſis auimis aut pectoribus audire nos narrariones de tam excellente,& ariſmiac commendatiſſimi exempli principe. Præcipuè autem ordi- nem noſtrum ſcholaſticum, unumquenq́; ſuo loco,& in vitæ genere irari ejus virturem, pietatem ac diligentiam labores& ſu-
ſuo, vult im dores perpetuos in omni officio præſertim in lirerarum noſtrarum ntermiſſione deditus fuit. Recte
lis ſcri-
uam recens ſu ſalutaris. lpſum ſolem no juſtitiæ„in pectore ipſius lu
nisvitæ atq;; elmi Landgravii 1 Kra vulnera, cogitem usqᷓ;,
regnis aliis, ſemen ſanctum in
honeſtiſſimis ſtudiis, quibus ſine 1 enim de talihns magnorum virorum& gubernatorum exemp
ptum eſt, Non ſir infledere ſenſi Humanot edicta valent⸗ ut yita regentum

Necillud ſlentio prætereundum: quod Socrates morſturus apud Pla- tonẽ inquit: Panda eſt opera omnibus bonis, ut moriantur?e anxiæ. id eſt, cum bona fama, ſeu fauſtis vocibus. Rectè quidem Socrates: Nos autem, ut rectiſſimè loquimur in Eccleſia, moriamur in Domino, hoc eſt, cum agnitione& invocatione veri Dei, qui ſeſe patefecit in verbo ſuo per Filium. Talis vitæ cataſtrophe, exemplo quidem Guilielmi no- ſtri, etiam nobis maximè expetenda eſt, ad eamq́; omnes conatus noſtri præcipuè dirigendi ſunt. Tota enim hæc vita noſtra, imò potius hoc ex- iguum,& magna ex parte infelix momentum vitæ, eſle nobis debet in- choatio vitæ æternæ& beatæ, in domo patris cœleſtis, in qua ſunt man- ſiones multæ, paratæ liberis obedientibus; debet eſſe iter ad immorta- litatem beatam, iter ad poſtremum actum beatum, hoc eſt, ad piam mortem, de qua in ſcriptura dicitur:Beati mortui qui in Domiiũo mori- untur. Nominus prope eſt, inquit Apoſtolus: Vocabimur adjudicium brevi. Ita igitur vivamus, ut vitam piam diligamus, mortem piam non timeamus, ut inquit Paulus: Cupiò æuxlxaEmigrart& Ccummutare ſdemcupio,& eſſe cum riſto. Atq;ʒ utinam lætiſſimo reditu ſuo adju- dicium, citò omnibus miſeriis communis Eccleſiæ,& noſttis fhem im- ponat Filius Dei, xhMo Mdsns, ac juſtus judex omniũ, qui ſcit quæ men- tis affectio, quæ voluntas ſit, quæ conſcientia uniuſcujusq;, qui& red- det unicuiq;ʒ fecundum opera ſua, ut ſcriptura loquitur. Interim ſit& in nobis deſiderium clari conſpectus Dei, deſiderium liberationis à toto onere peccati,& malotum.Sancti ſunt advenæ, atqʒ peregrini in hac vi- ta, ut nominat Iacob ad Pharaonem, moxituri in ſuam patriam, id eſt,
in vitam æternam& beatam. ſicut quidem xix ſanctus,&inaocentiſſi-
ma anima Philippus Mclanthon, præ parans ſeſe auidiſſirus adilluditet,
paulàante martem in ꝑagella ſcripſit hæc graviſſimeæ doctrinæ& com-
monefactionis verba: onefaction
Cauſſæ curminus abhorreas à morte:
Adextris, quia venies in lucem, Aſiniſtris, quia diſteden Apec⸗ ubi cernes Deum, Flium DEI, catis, ærumMnis, odic Theala- diſces illa mira C arcana. Iem garum. Lccga4uatiddee. rectè cognoſces cauſſas, cur ſit con- Eo Hugaecauda.IIMeut ditiſimus. gg EaEEi duce æaQEC.
* Quod

8—— ℳ.
Quod reſtat Principi noſtro optimo& honoratiſſimo meritiſſi- jetas 4g. itatq; inſcribit, quod
moq; etiam Epitaphium pieta ſubiicio tale:
Memoriam iluſtriß. Eꝙ numnquamn ſatis lauda- r PrincipiD. D. Guhelmi Haßia Tandra Vil
penhain E
Comitir in Cattenelnbogen. Dieiæ Zi Nidda Sc. qu⸗ boni Principis ſpeculum ſuit& ewem hli ſuit eccleſtarum repuataum in GOer- manla ſird afae oculu atq Vuru heroica vir- mute⸗pietate⸗ juſticia ac ſde erga Deum cꝙ homi- ne prudentia⸗ circumſpectione⸗ rolerantia labo⸗ rñ Eꝙᷓ viliari pro republica cum udio ruendi perpetuum conſenſumin aen voce doctrinæ piè repurgatæ⸗ cꝙin concordia vitæ communis incly- 1u Heroz qu hu heneßciis atq exemplo ſuo u- dia neceſſari⸗ eccleſic ac reipublicæ excitavit Eᷓ , poitt Atla horum temporum⸗ Docores pios cen Ahdia alter ahdidit viſtera ſanctorum ceu Phulemon alter refecitʒ Domini ingeni acumine⸗ judicii ac moniæ⸗ memoyla admiranda⸗doctri- 3 napr Sim aytium Mathematicarunm varia ac multiplici⸗ facundia gra&ꝙ ſimul hlanda, compoſita morum humamnitate ac ſuavitate ſpe⸗ atſimidonis vero Spiritu⸗ Sanci Ee regenera⸗ tionus vinßcæ heati Muſa omnes qua⸗ Me coluit
41 ½
———
—
— erc— c—
—
—
—

l aluit henions, E chorut Academicus totun, quem nuntit clementer⸗cum pii lacy) mus⸗ ſpeta- men ac hide lata reſurrectionis letæ, hac inſcynptio- ne ſopulchali quam ponit, gratus ewornat arq
condecor.
Poſtremò, æterne vive& vere Deu, Pater Domini noſtri Ieſu Chiſti, & Fili Pei Domine Ieſu Chriſte,& Spiritus Sancte, tibi toto pectore gra- tias agimus, quod hactenus tam inſignem Principem, tamq;ʒ illuſtrem miniſtrum tuæ gloriæ Haſſiæ& Germaniæ dederis, teq;ʒ imis animi no- ſtri gemitibus& fuſpiriis oramus, ut ſarcias ac penſes detrimenta, quæ eo, non quidem amiſſo, ſed in cœlum præmiſſo, accepimus. Ac dein- ceps etiam in his regionibus tibi colligas Eccleſiam; ſis nutritor, cuſtos & gubetnator Gerrmaniæ, quæ tibi præ bet hoſpitiũʒ facias ut hæc pro- vincia ſit domicilium veræ religionis, pietatis& virtutis, diſciplinæ ſo- cietatisqʒ politicæ. Tuearis& regas illuſtriſſimos Principes noſtros, qui ſunt nobis reliqui, quos præ cæteris ornaſti& armaſti, pietate& a- gnitione tui vera juſtitia. humanitate ac moderatione conſiliorum& a- ctionũ Da ut ſint Principes Pei, ut loquitur vox tua, inter nos: velis eos in hac mundi ſenecta ruentisq; Monarchiæ Romanæ, cum aliis proce- ribus imperii eſſe columen ac talum in illa Gigãtea Panielis ſtatua, qui compagem adhuc fulciat& ſuſtineat, donec æternum regnũ Chriſ in- choetur, eosq;ʒ diutiſſimè in florenti curſu gubernationis, averſis õᷣni- bus malis& ſatellitibus malorũ, conſerves, uttu ſolus inter nos verè a- gnoſcaris ac celebreris,& multi fiant hæredes æternæ vitæ ac gloriæ, ut pax velut flumen terram noſtram riget,& in ea animos noſtros præpa- remus ad amorem ac deſiderium veræ patriæ, quæ eſt in cœlo. Cœlum
nobis pattia eſt, quando abſterſis omnibus lacrymis ad extre- mum ventum eſt. Veni Domine leſu. Etiam venio citò,
inquit vox tua CRRisTEEsu.

——
EFPIGRAMAMA FNNE BRE ejnſdem Joh. Ferinarii.
lc in victe aliãs ſancta pietate fideq;ʒ, Cattorum Princeps heu Guilielme cadis. Norte cadis, ſed quodte defenſore vigebat Non cadit: immotum jusq; piumq; manet. vivo ego vivetisvinco vincetis& pſi, Verba hæc agnoſcis: funt tuagnate Dei. Hinc tibi qui certant vivos palmãq́;ʒ ferentes, Rex viétor ſervas, perpetudq; beas. Tu Guilielme vales ctiam, moriendoq vincis, Inq; Deo vivo gaudia vivus agis.
xx
MOrtali⸗ hoc in orbe vita viitun- Ser auditʒ amlit Charitasʒ videt Fdes, ec viſtusauriambitun capiunt DEVM. Spe Aepinat piis DE V Scæleßia Fde mentibu ſcris Mabutun
Per Charitatem Spe⸗ Fiden eßt eßcax Sic

Sic noſtitur D E V& velut in ænimate. GUVLLELAME Princepn ò beate⸗cælici
Immuſe mortem per heauam cwtulus, TVurœn⸗ ſelix occupas cœleſtia (eymni CHR JJTVUM non Vdeſcd lumine. Ve deſimit Hder Charitæs mamner, (bramq ſol⸗ amplectitur vere D EVAM NVtali 0 Juam vita viitur tilu
H., Treutleri D.
ℳ
B)uSDEM 2AZTIXoR ALLuDENs ad inſignia inclytæ domus Haſſiacæ.
CahraLegʒ Nalens liugui, inetuuit, G u1 EIMu M patriæ maret abeſſe Patrem. dus Cagra, æpIutiſau⸗dauaſa reſgens MAun1r1uN pafriæ gaidet adeſſt hatrem. Lccat hoc C nR1srO d Capra paſtua yerli
pr: melliſcas Lel ſEryet apen.
„—.——

—
——
————
— —
—