Martini Gruſij, X„ c 4ℳ 67 LATXA
T 6 oENTIAE TNCELE5E RRIAM4 Vhingenſi Academia Proftſru celeberrimi.
Oratiun culæ duæ. PR 1M A
1N cEEAToNB NIX. 5 4c c411 4 reorus die a4. Septemb. 1 5ðᷣo recitata.
M 1 TR R 45
N C REATTONE FNJ. B A CCALEAEM reorum, die az. Jepremb. 150J. Vabita.
ADIECT4A SVNT PROBLEMATA
Auædam, vtilia⸗& iucunda, Fybingæ public in vtramqᷓ; partem agitata.
TVBIN 6 Apud Georgium Gruppenbachiur̃. ANNO M. N 677.

RIS51IMo ET DocTILSSI moviroD.Vrro MürxERo: Diſci- plinæ moralis in Illuſtr. Pb luſtris hic ſtipendij(ſuuenum CLXX. Illuſtriſſ. & pij VVirtemberg egregiorum alumnorum: plerorumq́; hoctemporear- tium& Philoſophiæ Magiſtrorum⸗ ſtudio- que S. literarum deditorum) fecundùm reuerendos& clariſſ. eiuſdem Stipendij Ephoros(Dn. Stephanum Gerlachium,& Fin Matthiarm Hafenrefferum, S. Theol. D. D. Magiſtro Pomus fideliſsimo& ſantißimo? fuo in laudata Facultate Phiſo ſophica Collegæ humaniſsimo,& chariſsi- mo, M. Cruſtus has duas de prima laurea Oratiunculas, gratulationis deduohus per- bonæ ſpei filijs caufa, mu- nus leuidenſe, pro ſtrena qualicunque?us⸗ s ehius donat, Anno
.

I. MATIXICRVSLI. oX 40 IAE N 4 C 4 D. TTBIN6G. XLII. ANNEM PRO F ESFSO⸗ ri Oratiumcula: XIIX. honeſtos ey doctos adoleſcenten gradu prims philoſophico ornantiudie ⁊4. Septemb. CId. IoC. Gannun atati L XX agenti.
1D B Nr I- Iuuentus, ſemp 0 dem iuuentuti ſtudioſæ, 72 Noſæ, officium ſuum⸗ oficij admoner E inculcare ad diſcendum diligenier, cum pie tate& S honeſtate, bonas literas& artes. Corrupra enim na- tura hominis/ præſertim adoleſcentis, facile officij obliuiſcitur?& mala operatur. Ideo multò magis verbum Do- mini ſemper inculcandum: ſicut etiam D. Paulus excuſatſe, quòd ʒicut&verbum ſemper eademdoceat: cùm Philip. z. inquit: Tæ æcd yidei blip ſempet vrgendu zheol keky Ex zuynedy ohe N, 47Aes. Quòd eadem ad vos ſemper ſcribo: non eſt mihi moleſtum: vos verò id tutos à lapſu præſtat. Sic nec nobis/ qui in ſcholis Iuuentutem erudimus, zuvnedy eſt. Mee brxceptores eadem ſemper vrgere: atque vobis, chari adoleſcentes, hoc idem not id facere vis eſt ccat: vr ſic minus ab officio exorbitetis. Sic ergo& nunc 1 (quanquam poſt rot ſerias, quæ vel lapides mouere queant, officij præſcriptiones/& ad id adhortationes) faciemus.
Certe tibi, ò dilecta iuuentus, tempus benẽ collocandum ſunentus bent ccj eſt locet tempus.
Sumptus enim hic eſt precioſiſſimus. Nam tempus, occaſio- nesque diſcendi amiſſa, irreuocabilia ſunt: ideoque ſicut verba apud Homerum ita& ipſa Vepbella alata, meritò appellantur. In eo eſtis vos ætatis tempore in quo vigetis ingenio, memoria, alacritate& in quo, ad ſtudia præclariſſima adhibiti eſtis. Aquo adhibiti? à Deo/ per veſtros parentesaut cognatos& propinquos, aut per Mœæcenates. Ad quarum rerum ſtudia? Pietatis? honeſta- tis eruditionis. Ad quemfinem? ad inſeruiendum Deo: adinſer- niendum rei Chriſtianæ. Vbi? Velin Foclefia/ velin Repub. velin In ſtudijs liberaljj ſcholis.
Ideo rali tempore, tali occaſione, nauiter vtendum vobis eſt. Tempus enim labitur/ vt fluuius. Vnde id, xeres dicitur: Xl⸗ Quis tempus Ilu
kum,& alatum. A 2 SS0
———.
—
—

S—
2 gelo,& n à fundendo, fluendo& manando. Citò enim tem- pus præterfluit. Etiami xeal⸗ perficio impero. Tempore nam- que res perficiuntur: temporis imperio res conſumuntur. Eſtque Nebvorvt dixi ipſe quoque Weeien alatus. Sic& pars idonea tem- poris 5 xacp5e Vehiec eſt: ideoque/ dum frans eius capillata eſt⸗ tenenda eſt ne auolet. Ateſt Adoleſcens, vel Iuuenis: qui quam voluptatem tan- tùm interdum, ideſtaliquo tempore, eiei percipere: vult Salina Klopi ſimul omnemillicite rapere, id eſt, continenter eã frui: At is eſt eneſineſemel ſimilis ei(vt in fabulis eſt) qui auripram habenm gallinam, vnde uulo occies. ſæpe potuiſſet aliquid commodi habere: eam ocerdit/ vt tota au- rimaſſa, quam in illa eſſe putabat/ ſimul vno tempore potiretur. Sed occiſam alijs gallinis ſimilem reperit:& ſeillo, quo per inter- nalla dierum ex eafructu vti poruiſſet/ femel omni priuauit. Sic be ſun gelicitateper dccidit ei: qui ſimul, vnã quaſi comprehenſione⸗ corripere per ſuæ iuuentutis, totum voluptatum corpus vult: der den nelecidat. glildinen Eyerſtock gantz auff einmal wil außnemen. I patrimonio& occafione dilapidatis id eſt tanquam hapidibusdiſperſis: tandem tale quoque tempus,& fructum particularis voluptatis, fuapin- gui gallina ſtulte occiſu amittit: ac paupertate perit omnibus eommodis& adiumentis ſimulamiſſis. ullius Verrinã.j. vbi de frumentarijs G. Verris furtis agit: ait, hunc plůs conſtituro ab Aratoribus exegiſſe: ſimulantem, ſe Romani ærarij augendi cauſi ſic feciſſe: ſedid in faum vfum auarèd . conuertiſſe: Ibi pulchra ſimilitudine, xææ TMdn, perfictionem reſpondit: quàm hoc ſit fagitioſum. Videlicet non ſecis quꝭm ds iußdeli ſi quis villicus Pomino⸗ 4quo fundum certo precio conduxiſſet, duplum eius precij⸗ perannumprimum mitteret: Simulans/ſe ita fructuose fundum còlere: ſedinterim, Pomino ignorante, atbo-
res excideret, pecus abalienaret? omne inſtrumentum ruſticum conſameret. An non Pominus, quiinitiò delectarus duplici pre- cio fuiſſet: poſtea, fraude compertaefficeret: vtille ſummo fup- plicio afficeretur? Fodem modo iuuenis qtalis eſt apud Horati- um: Vtilium tardus prouiſor prodigus æris: remporis occaſio- nes& opportunitates perdens, ac ſua vorando& potando dilapi- 7 dans: incerdum domum ad ſuos ſcribens ſimulat ſummam in bo-
nis ſtudijs diligentiam,& induſtriam· Tandem verò, veritate pa- tefacta⸗

5⸗
refacta, nonne ſuos grauiſſimè contriſtat? Mon turpiſſimè ſe ipſe yenno al⸗. dat? Non triſtiſſimo ſupplicio afficitur, alienato inſtrumento d*nte· omni, id eſt libris venditis patrimonio conſumpto, ſubſidijs de- uoratis? Vtiqʒ certè: non quidem diro ferro interemptus: Ca paupertatem duram redactus: nullam conditionem indignus, adipiſci valens. Talis vyMMus epulo( ein ſolcher gulden Eyerſtocker/ oder Schlemmer) eſt ſimilis ei, de quo Demoſthenes loquitur: 30 jæ eert Jins zr eyciMois Joxois Jayeiilzyos x ltuyðy kuronæ⸗ Nebhoyn Wsyo⸗„ hdeaioycpis aas: qui facile magno fœnore pecunias mutuas ſu- mit:& aliquandiu ſe iactat: ſed tandem ipſa etiam ſorte excędit, alEein Bancarorter.
Nemoigitur: vapiyut capere volup tatem debens, ex eare ied facere velit: nemo aſiduè helluandogallinam ipſam occidat: rotamque maſſam ouorum ſemel eximat: nemo, cum bonus vil- licus et debeat vagrumque fideliter colere, eo relicto, inſtrumen- tum omne ruſticum diuendat: nemo mutuò ſumendo, ære alieno obruatur: ſed, velut bonus œconomus, ſuis identidem diebus ouumã gallina acccipiat, eoque gaudeat: velut bonus villicus, fundum bona fide cojat„atque augeat: velut parcus& attentus paterfamiliãs, ſuo contentus, pecuniã aliena abſtineat: vt aliquan- do parentes, propinqui,& Mœcenates, fructum ex eo percipere ftu dignum poſſint: vt vrilitas ad Rempub. Chriſtianam inde lucu- lenta perueniat: vt ipſemet ex vita ſua bent acta, veram volupta- tem capiat. Pelectant te, mi fili/ voluptates? Noli eis totus im- mergi noli eis obrutus ſuffocari. Nocet enim nimiùm, necat em- pta dolore voluptas. Videndum eſt/ vt, quod libenter facis, diu facere poſſis. Quid enim ſtultius eſt(inquit Tullius) quàm quod Rd t libenter facias, curare: vt diutius facere non poſſis? Ergò tempo- ris actionum opportuni, quam Græci?xuiay Latini occaſio- ↄecaßonis h ha. nem, vocant, ratiodiligenter habenda eſt: vt ea diſcat quiſq;quæ beatur. ad ſalutem animæ pertinent: vt fidem Chriſtianam actionipus virtutis conteſtatam exornet: vt eruditionem eam comparet, qua Deo& hominibus inſeruiat Mam ſi conſiderare velimus(in- 1. de vfe. quit idem Latinæ eloquentiæ princeps) quæ ſit in natura hominis*b excellentia& dignitas: intelligemus, quàm ſit turpe, diffluere lu- xuriã,& delicatè ac molliter viuere: quamque honeſtum, paree, Turpe enim, lunu- continenterſobrie, ſeuerẽ. Itaque, ſi eſt quiſpiam, qui jigui
1 1. 16 A 1 tribuit
Olynth. 1.
Ergo voluptas ſit weie. noniꝗ⸗ Vv.

tionis facienda.
e. sic fecerunt etiain
ti.
pralentes candida-
—
4.
tribuit voluptati: diligenter ſciat⸗ ei tenendum eſſe eius fruendæ modum: vt ſcil. mox 7e7 Eyotreuertatur: atque ſic etiam vale- rudinis ac virium/ rationem habeat. Nam⸗ qui vere eſt homo;
Sempet opet⸗ voca cius mens diſcendo alitur:& cogitando ſemperaliquidaut inqui-
rit/ aut agit: videndique& audiendi delectatione ducitur. Adhæc optima ſtudia, nos frequenter auditores noſtros ad-
hortamur: hæc eis identidem inculcamus. Inter quos ſunt etiam
hi, quos nunc produximus⸗ X1IX. boni& docti Adoleſcentes:
quos? cuùm teſtimonium ſtudiorum ſuorum nuper nobis, vt Præ- ceptoribus ſuis⸗ petijſſent legitimo in examine reperimus offi- cium non malè feciſſe
6e, ſi quis minus expectatione fecit⸗ expe-
ctationem ſuo tempore etiam ſuperaturum ſperamus/ atque optamus. Quos nunc vbi iuramentum de more dederint/ hono-
re expetito libenter afficiemus.
Recitet Iuramentum N. Notarius.
BXGCAL. WeEL XN Lh⸗
7.
76.
1 M. GCRvSILo z4. 6ETRMs. 1600. Tybingæ creati. Forgius Hailprunner Ambergenſin, Caſpar lunius Guntzenheimenſi. philippis Braun N eoburgenſis. Ianne⸗ Michael Engelhart Ent⁊ vueibingenſis. Georgius Herman Scharnhuſenſis. philbertus Byunniuts Haidenbeimenſi. Ioan. Vlricus Hdnsler Beſigheimenſis. lvannen Rebman T)bingenſi. Antonnu Larnbylet Tybingenſis. Ivannes Kies VVaiblingenſi. Ivan lacobu Mimer Schorndorfenſis. Georgius Koltz Schyuaic lheimenſi. Iſaac Lolmar yracenſis. aac Schyuartẽ Nracenſu. rapamus Sraimlin Dinckelabhüelenſiu. Rieremias Schvuart? Alttorſenſis. Ioan. acobus Nut? VVormatienſi. Ioan. lacobis Lofler yhmgenſi.

†.
M 4RTIXIR
0 ½ 4 r Pe — Cu. Hi recitata in creatione XX. Bactalaureo- „ um 27. Septemb. 501. S RopvcIM vS R vn5 vM vTAM Candidati piij antehac ſæpe/ aliquot Adoleſcentes, honeſtos& mæ laureæ. bonæ ſpei primã laureã ornandos: quales appellari Baccalaureos, ab antiquo receptum eſt: ceu baccis lauri( imaginaria quadam ratione) decorandos. Placitum enim eſt hoc xocahulum temporibus harharis, imponi illis: qui primum gradum in ſtudio literario ad honorem facerent. Cům tamen magis lauro coronandi videantur Magiſtri, vt digni- tate ſuperiores. Præſens enim, infimus gradus eruditionis eſt. Res ergò in ſpeciem exigua.
At etiam prouerbium olim erat exiguum nabis pueris, in*. De Prouerbis
Scholis: vt dicerent Præ ceptores ad nos: PiaGur Hic. Paruum Dic, Cur Hi. certè, hoc Dictum: verbulis quippe conſtans tantùm tribus mo- noſyllabis:& horum vnumquodque, tantùm tribus literis. Ve- rum experientia ſucceſſu temporis docuit: quanta vis ſit eius pro- uerbij in illise qui admonitionem, quæ in eo eſt/ obſeruãrunt: omnique diligentia& officio/ in actum produxerunt.
Hinc enim plurimi pij& eruditi Ecccleſiarum Miniſtri eua-
ſerunt animarum Conſeruatores: hinc, plurimi inſignes iuſtitiæ Sacerdotes: Regibus, Principibus, Ciuitatibus Imperij, vtiliter vtilitas eiss. conſulentes hinc, plurimi Hippocratei& Galenici Diſcipuli: morborum expulſores, ſanitatis reſtitutores,& conſeruatores: Hinc deniqʒ innumerabiles trium Principum linguarum, artium⸗ ſcientiarum, totius omni in Philoſophia orbis/ artifices ipſorum illorum Theologorum, luriſconſultorum,& Medicorumin Scho- lis Doctores,& quidem Generatores: id quod eis/gratitudinis er- g0 obliuioni tradendum non eſt.
Quorum omnium& ſingulorum, quatuor generum erudi- tionis& doctrinæ Profeſſorum, quanta ſit vtilitas quanta neceſ- ſitas reſtatur tanrus Eccleſiarum, tantus Rerumpublicarumtan- tus priuatarum domorum, vbique numerus. Atqui nemo harum omnium appareret hodie Rector⸗ adiutor conſeruator niſi in ſua

16
1 1 1
tilud, quoddam ineiria⸗ ex.
vMonarij.
² mm 3.
in ſua pueritia.& in ſequente ætate, diligenter inculeatum atque obſtruatum fuiſſet Dictum, Dic. Cur Hic; quòd ideò laude per- quam dignum eſt& in omni officio diligentiſſimè memoriã reti- nendum.
Eſt enim, tanquam principium quoddam. Principiorum au- tem magnitudo quidem, minima eſt: vis verò/ maxima: quemad- modum ante rriennium, cũm etiam Adoleſcentibus primum ho- norem Scholaſticum tribueremus, copiosẽ& grauiter dictum eſt. Vim ergò hæcuoque fententia„DIC. CnRKKic, habet maxi- mam: quamuis tantum tribus ternarum literarum dictiunculis conſtet. Nam ideo tantò magis eſt laudanda: tanquam gemma quædanr nobiliſſima: quæ paruitate ſua vim& efficaciam habeat maximam. Et xernario numero ſuadignitas nondeeſt. In ſanctiſ- ſima Dei vnitate, tres perſonæ ſunt. V niuerſum& omnia, ait Phi- loſophus(1.de cœlox. ex ſententia Pythagoreorum) determina- raeſſe tribus: Principio, medio,& fine. In rebus ſacris tria, hu-
ius numeri vſus erat. Virgilius Eclogas.*
Numero Deus impare gaudet.
Quidius Faſt. ʒ.
Terque ſenem flammaLeraqua- tex ſilſure luſtrar. Vorpus, petfecta magnitudo eſt, tribus dimenſionibus con- Kans.
Tria ſunt genera bonorum: animæ, eorporis& ſortunæ. In Gorgia denique platonis dicitur tria bona: eſſe optimum, ncen eſſe ſanum ecundum, J ka3)eyida, pulchrum eſſe: ertium, 75 rbrch„s, citra dolum eſſe diuitem. Non ſoluùm
autem ternarius, verum etiam ex tribus ternarijs conſtans Nona- rius, numerus eſt honoratus. Velut, quandoꝛ. Maccab.7. Pia ma- ter Hebræa, dehortans filium: ne Deum Iſraelis abnegaret apud Tyrannum Antiochum, dixit: Fili mi, miſerere mei: quæ te in vtero ngucm menſibus portaui:& tibi lac.xxienniodedi, atque alui. Apud Græcos/ quia Meſſenij in Peloponeſo agri dominus Neſtor(ille decantatus Homericus ſenex) poſſidebat nauem. r- bes: 3 2yle dę ihled& kric)o, nunarius numerus konorahatur teſte Odyſſ ʒ. Euſtathio. Iliad. ⁊. nouem præcones ſtrepitum exercitus Græcorum ſedabant. Delectatur enim Poeta(teſtante eodem ibi
kuſtachio) hoc numero: quòd xurzdqæ eſt⸗ quadrangulus ⁊& viMnO

N vlng. perfeus: ex perfed xetnarionumerafadus, in feipſum multiplicato. dcirco, cum in Prouerbio, Dic, CvR Hic, litera- rum Nunariu numerusxedictiunculas comprehendat: eò ar- iſicioſius ipſum eſt Rhetoricam etiam zagoeleaclah in voculis Dic& Hic eiſe /his hic adoleſcentibus notumeſt. ſ Venio nunc ab hac Arithmetica& logica conſideratione,
ad contemplationem Tkeologicam& Ecthicam. Ineſt enim huic ſententiæ, vtiudico, hortatio ad illud celeberrimum Dictum yv h vealby. Noſce reipſum. Quomodo meipſum, inquis, noſcam? pieis& kthi⸗ te Cogita hominem initiò, Deo vno& trino, ad imaginem ipſius 5 l conditum fuiſſe: nempe ad perfectam ſapientiam menctis:& ad** perßectam iuſtitiam voluntatis. Poſtea verò, inuidiãà& fraude Piaboli, in exitium, in hac& altera vita, miſerrime præcipitatum fuifſen atque ſic amiſiſſe illam candidiſſimam ac pulcherrimam imaginem: inductã& illuſa in cam nigerrima deformiſſimaque fullo illius atri carbonarij ohnyhßeirs perditoris hominum, imagine: qua genus noſtrum deformauit, ac turpificauit, ad omnem inſi-
ientiam in mente,& iniuſtitiam in voluntate. Hæc de ruina no- — droclæ cognoſcenda. Poſtea verò hæc altera, de reſuſci- rarione noſtrum. Quænam ea? à Chriſto, Dei in æternitate,& Chriſtus: eandide virginis M ariæ in tempore⸗ filio, genus humanum eſſe reparatum: Si ita, vtfiduciã in ipſius ſaluberrimis meritis,& vitæ noſtræ ad præ- cepta Dei conformatione poſſimus rurſus abſtergere illam nigre- dinem, illum atrorem:& primum recuperare candorem: quan- tum quidem in hac vita, per gratiam Spiritus ſancti, concedatur.
Monemur igitur hoc Dicto, Dic. CxR Hic officij noſtri: vi⸗ delicet vt yvůllen kauds agnito noſtro à natura perditiſſimo ſtatu, beneſicium Chriſti gratis animis accipiamus: ipſum ſinguli fide xurnerk⸗ nobin axj nobis proprium faciamus: vt priſtinam illam lei imaginem⸗ ali-
uatenus ſaltem in hac vita recipiamus, ſapientiam& iuſtitiam: . in altera vita perfecte recuperemus.
Quomodo autem hoc confieri poterit? Si pueri& adole- ſcentes( qui. ordinante Deo, per Parentes& fautores ſuos„in In iuuentute, pe Scholas& Academias miſſi ſunt) ſtudioe audiant& diſcant Ver- bum Dei: operentur honeſtati morum& vitæ: ſcientiam ſibi comparent linguarum neceſſariarum, bonarum artium& lauda- tarum diſciplinarum. Hocmodo, aſſidua cogitatione ſententiæ,
d B,
————
—
—

ignicatio vocis,
VR RHLC.
17
Afüne Didtum,
MOC AGE.
PCcxRHic tum intellectus cognitione Dei, omniumque optimarumrerum Eccleſiæ,& Reipub.& familijs conducen- rium, illuminabitur: tùm voluntas ſtudio virtutum& actionum honeſtarum: ad vtilitatem cuiusuis obtingentis hominis facienti- um, pro virili parte corrigetur. Cogitetitaqueiuuentus(vt& alia quæque ætas) ſententiam hanc, DI, CvXHic: ggaxda lckh 550nbreuem quidem⸗ & rotunde contortam, veſut Laconicam: ſed ʒenriun vcigicn⸗ vtilem ac ſalutarem. prima vocula Dic růhyœn MyoynEiuhuhe redditionem ra- tionum, flagitat: ficutab illo Luc.16. Diſpenſatore iniquoratio- nes popoſcit Herus ſuus. Gogitet ergo quiſque ſe quoq́;ʒ à Deo in ladam ſtatione collocatumeſſe: aut curationi in magna hac ter- reſtris habitacionis domo, veluti diſpenſationi, præfectum eſſe: accepiſſe Domino talentumaut talenta(Matthæi ⁊j)ad negoti- andum ijs ſedulò& induſtrie. Moneri proinde ſe grauiſſimè/ vt bene curet ſuum munus& diſpenti t, quandocunque Pominus venerit fveſtempore mortis, vel ſubita irruptione ter- ræmorus: aut extremi iudicij) ad rationes reddendas paratus re-
eriatur.
Rurſus particula, cvR Hic, cauſam finalemſignificat: nem- pe vn(de officio cæterarum vocatio- num, ſiue ſtationum, nihil dicam) quenqʒ Scholaſticum Hic s- s Eideſt, in hoc genere vi e: vt ad ſapientiam eru- diat animum:& àd virtutem corrigat Cor. Quem ad Rinem? Ad honorem Deiad publicum vfum ad priuata commoda. Cogi- ret, CVR Hic ſit: id eſt, in hac vocatione, ſiue ſtatu, in hoc ho- neſtiſſimo vitæ Scholaſticæ ordine: cui dedecori eſſe, quenque pudeat. Quocirca ſeipſum ſubinde exhorteturdicendo· Pic cvx Hic.
Etiam illud, quod eõdem ſpectatcogitando verſet/ tanquam & ipſum Prouerbium, k gCE nempẽJ?/yon nona raripya· Agendum eſſe attento anĩmõ ĩd, propter quod adſimus: nõ autem à propoſito aliena& obiter tranſcurrenda Quod Dictuni vfur-
pabatur, quandares diuina Hebat: monens, animum aduerten- dum eſſe atcent Eœi Qꝑfandumeſſe Oportebat animopPræ-
ſentem eſſe: non autem cogitationibus peregrinari. onecpræ- lectiones

„. lecines negligendum eſt: nec quando ijs ades, cum vicino gar- riendum eſſautalium librum legendum. Ergo. nec ꝛ neſcio qua 3 voMvrgæheoalyn ab vno ad aliud vitæ genusrãnſiliendum Pue- S nire enim tandem inde ſolet/ quod Germanico prouerbio dicitur: Quatuardecimopꝑificia quindecim infartunia. Proinde cœnſtan⸗ tia in ſtudij requiritur. Imitandus itaque, quanquam Bubulcus, attamen ur hanus&prudens(Odyſſ. 13Eumaus quiait, ſe pro- icere victu& alimonia: dum maneat in ſua paſcendi ſues fun ctioneInquit enim:
e„ 7** 7
d y zo Je e9or eiEeae, hie:
In qua perſiſto vita/ mihi commodapræbet.
A'cherau ĩ 29 augetur meum opus: in S. literis dici- tur/ erMoyca benedicitur id eſt, fortunaturfelicitatur. Qoniam 2 d́ kllræ in eo maneo. Sic Pſal. z7. memorabile quo magis mo- ueri debemus, Dictum eſt: Spera in Domino: fac, quod bonum eſt: inhabita terram: victum quære honeſte. Ad quod genus vitæ legitimè à Deo vocatus es, in eo conſtanter,& cum induſtria, per- ſeuerato:& ſpartam(vt alio eiuſdem ſententiæ prouerbio dici- tur)quam nactus es/ ornato. Sedde Dicto/ LLCACE olim et- iam habuimus orationem, quæ extat cum alij Pluribus quã ora- tione, die 1. Aug. anni1y6y. in Magiſtrorum X I1 I. renunciatione vſi fuimus. Satis fortaſoe de Prouerbio, breuiſſimo quidem, ſed r Concluſio Prq
. S. uerbi, DC;CV
acutiſſimo, Dꝛc, cvR Ric, diximus. Sed tamen adijciamus eius kic. 1 etiam exemplum ex Archiana oratione omnibus notiſſima, illu- ꝑxemplo ciceroniꝗj ſtre,& quaſi viuum: noſtri in Latina eloquentia Præceptoris, M. Tullij Ciceronis. Accuratiſſiine enim exercuit ipſe hæc: Drc cVR Ric:&, Koc ASk.
Bgo rot annos, inquit, ita in his ſtudijs viuo: vtab illis nullo me vnquam tempore/ aut commodum, aut otium meum, abſtra- xerit: aut voluptas auocarit: aut denique ſomnus retardarit:& plura, quæ ibi leguntur. Ponit æEria zuroiind x xwMrind, ob- ſtantes ſtudijs cauſas complures. Vnam J enlcisiuhy, priua- Studiorum impedi torum commodorum& vtilitatum curam: fecundam, otij& menta, quæ fußian ignauiæ appetitionem, fugam laboris in diſcendo: tertiam, dele- r ctationem voluptatum: vt ſunt conuiuia, quamuis tempeſtiua: vt eſt ludus aleæ& pilæ: quartam/ ſomni dulcedinem, in mul- tum ſcilicet diem. Horum impedimentorum nullo ſe ab Hoc
B 2 A 6 E⸗
„
—§ —— ———— ————
——.—
—
— — N
„

5 5
xgonrin bzuf.
editus ad creädòs
io. ev nic, ſe abſtractum aut auocatum ait. G dum, virum Ideo nec nos abſtrahamur, ner idem, ne in grandi quidem ætate, abKrahi, ſt ſed me anmo eſſe, ad ſepulerum adferen- dihæc: Hoc A6pIchcVRR 1c ſtudio pietatis/ omnisque officij. Multò magis ſic omnis/ ingenij dotibus,& occaſionum paratu, inſtructa juuentus faciat, auxilio Pei inuocato Sic quoque præſentes hi XXI. primæ laureæ candidati adhue fecerunt: iactis non contemnendis fundamentis in linguis& arti- bus, in ſtyli& alijs exercitijs: vtex diligenti eorum examinatione deprehenſum eſt cuius initium feceramus vltimo die Auguſti:poſt quem decimodie Septemb· Alba Regalis Vngariæ inſignis vrbs, ab Imp. noſtri exercitu capta eſt. Voti ergò ſui ipſos iam compores fa- Ciam: vbi prius ſe Collegio noſtro, vſitato iuramento obligãrint.
Nomina Candidatorum.
X 6 E,— 1 dLS magnum, ð admiran auocemur. Me equ nec auocari, notum e
Oanne Glotſeiſis Lauinganus.
2.. ciemens Nitzler Kauenſpurgenſi.
2.
6 Mileri ybingenen⸗
. BReinricus Fybraim Cantſtadienſis.
odoein Engelhart Veihingenſisnd Enſime Melchior Vnger Biberacenſ.
Theodorus Spreng Oeringenſi.
Isan. Bernhurdis Eyp Stutgarm⸗ Ioanne Schmid Stutgardianu
Ioan. Iacul Mdler Brackenbeimenſi. Selaßianis Schrꝛs pietigbeimenſi· Tobius VValther Giengenſi.
Fridericis Vogt Blahhrenſii:
annes Arnold Kaltvueſenſi. racobun rolin Volfenhauſtnii⸗ lacobis Erhard Oeſchelbrunnenſis. Alexander Hunſty Kemmingmheimenſu⸗ Abrahum Geiſel Calyuenſi Clniſtopboru Mackł Veilheimenſin. Jvannei Laiᷣnberger Kirihotetienſu.
. 14. 17.
76. 5 5. 79. 20⸗
27.

M A TA 1NM vT 4 M dV5 P A RK rE.M 4 6 ke tata: cum illu ⁊i. Adoleſcentibus, Anno 6 oi. 2ʒ. Septemb· Vactalamwea- tiu gradis a M. Cruſio conferretur: publire
Tybingæ recitata.
PRoBLEMA L.
luytero matri extingui, aut ſtatimpo natiuitatem ab hac lutt ſubtrabi, eſſe conſultiimum.
Vo MIAM, co*co uv1T15 modis ornatiſſima, materia, de qua apud vos verba 3 3 fa cere conſtitui alijs procul dubio inelen⸗ atq; ab- ſurda⸗alij perridicula, nonnullis falſa& i * que erroris, vicebitur: non poſſum ſane non tota mente, omnibusque artubus contremiſcere imò verò mirum non eſſet, ſi obmuteſcerem plane, vnius ſaltem viri ſingularis aſpectu, taceo iam totum auditorium eruditiſſimum. Quare hoc mihi ſolum negotij dari arbitror, vt non tantum veſtrorum ani- morum æquanimitatem,& beneuolentiam, ambire ſtudeam: ve- rum etiam orem& obſecrem, vt à meo ore placidi pendeatis: dedita opera faciam, vt quæ primo intuitu falſa apparent: nequa- quam veri diſſimilia videantur. Demonſtrare conabor: in vtero matris extingui/ aut ſtatim poſt natiuitatem ab hac luce ſubtrahi, eſſe conſultiſimum Primò omnium, neminem hominum eſſe⸗ neque fore/ mihi prorſus perſuadeo: qui, natura aliter ſuadente, in huius mundi, omnisque eneris, calamitatum pleniſſimam col- luuiem& voraginem, ſua ſe præcipitem agi,& deuolui cu- piat: atque ſexcentorunrmalorum genera, non alij ſpe⸗ ctare: verum etiam in ſeipſo cum moœrore& moleſtia experiri: nec momento quidem interquieſcere à malis deſideret. parum enimiuuat, vitam viuere, quæ triſtitiam parit, voluptatibus ca- ret, negotia plurima faceſſit, caſuum& præſentiſſimorum peri- eulorum plena eſt. Taliter autem viuere, eſt viuere male,& non viuere ſatius, vt Euripides inquit. Et ſi ſingillatim vniuerſas. vitæ ætates conſiderare velimus; intelligemus ſingulas ſingulis cala- 3 mitati-
24 SEQvvNMTVR PRORI. E
—
——- E —————L—
—
K—— „

12.
niitatibus& moleſtijs tentari& conflictari. Res ipſa nobis tacen ribus loquitùr,& in oculis noſtris defixa hæret. Quamprimum enim infans ex vtero matris in lucem editur,& ſoluitur eius lin- gua, ſtatim vagire,& calamitatem ſuamdeflere,& lachrymis pro- lequi/auſpicatur. Quòdſi infans, cuius corpus adhuc dum nulla lame/ſiti frigore, calore, ægritudine, nullisq; alijs id genus mole- ſtijs, tentatum eſt, ſuæ vitæ initium à lachrymis facit: quantò magis ij/qui hæc omnia multoties perpeſſi ſunt, auerſari vitam, faſtidire& nunquam naſci, ſatius eſſe proclamare debent? Poſt, accreſcente ætate, ſimul etiam indies mala ingraueſcunt. Iam enim homo fame premitur: iam frigore& æſtu cruciatur: iamdie, iam nocte, mala adferens ingruit morbus: quem ſtatim omnis ge- neris mœrores& dolores comitantur:& ita ne vna quidem hora quietem agit,& à moleſtijs liber eſt. Hinc recte Socrates, cùm interrogaretur, quomodo quis ſine moleſtia& perturbatione vi⸗ tam ageret: id vlſo modo fieri poſſe negauit. Parum ergò ſuaui- taris& voluptatis ex vita capi/ facile cuiuis obuium eſt. Proinde, cùmprouectior ætas ingruit: ei pædotriba, vt ad ſtudium hu- manitatis& bonarum artium informetur, præficitur: qui ſine in- termiſſione,& verbis& verberibus, in eum animaduertit: eumq́; inuitum, ad lectiones& conciones frequenter viſitandum, easq; ſubinde repetendum,& ruminandum veluti, vi& minis com- pellit/& cogit. Vbi adultior fit: aſſumit eum pictor, faber, vel alius ſcientiæ artifex. Ab iſtis omnibus multoties perſtringitur, di luculo excitatur:&, ſi ſibi deſit offcio, flagris afficitur, cæditur, obſeruatur, nec vllum ocij tempus habet Vpi deinde virilem æta- rtm& vigorem aſſequutus eſt: curæ& cogitationes plurimæ pa- lům emergunt: tumq; propter rerum penuriam, vel ad armapro- ficiſci, velanimum ad cædes, atque rapinas adijcere, vel ſimile quippiam moliri& machinari compellitur. Si verò diuitijs abun- dat, vel auaritia cruciatur, vel muneribus publicis& priuatis one- ratur& obruitur: nec laborum& vigiliarum fints eſt. Qnando inſuper inſpicimus artes opificum, ſeſe omnis generis labores/ vi- giliæ& ſolicitudines, offerunt. Illi enim ex nocte in noctem ma- nibus laborant:& vix lucraripoſſunt ſumptus, vnde viuant: vti, ſumma neceſſitate eos vrgente/ ſeipſos complorent,& omineſ vigiliam triſtitia& lachrymis ei t. Quod quis inſiſtat ge-
nus

8.
nus viuendi? Nam in foro ſuntlites,& actiones moleſtæ in ædi- bus autem, curæ: ruri labores nimij? arin mari timor eſt: in regrinatione, ſi quid habes, moleſtum eſt Nuptus es? Non ſine curis eris Non ducis vxorem? eò magis ſolitariam vitam agis. Liberi dolores pariunt: orbitas, vita eſt ſine liberis iniucunda: iuuentus ſtolida eſt, ſenectus verò infirma. Ex duobus igitur eli- gendum eſtalterutrum, aut naſci nunquam, aut ſtatim natum vi- ta defungi. Quibus ſanè verbis affabre,& ſuis quaſi coloribus, depinxit Poſidippus humanæ vitæ miſerias,& calamitates: quòd nimirum omnium moleſtiarum ſit plena. Sunt& alia quæ in publicum adferri poſſunt: ſed ceſſo, ne ea commemoran- do, rem contrà, quàm conſtitui, longiùs dicam. Atque hæ ſunt rationes, quibus ego perſuaſus, ſtatuo/ in vtero materno ponere animam, aut natum ſtatim fato concedere, eſſe conſultiſſimum. Veruntamen, quoniam cum turpitudine non ſolum: verùmet- iam cum pernicioſitate coniunctum eſt: falſum ſentire,& cum pertinacia defendere: liberum ſuum cuique de hac re relinquo iu- dicium. Vobis autem ſtudioſi, commilitones mei lectiſſimi, con- traueniendi poteſtatem do:& rogo, vt, quid de hac materia ſen- tiatis/ libere exponere: atque vitam, ſiquibus poteſtis argumen- tis, vindicare velitis. lohan. Glotſejſiu Lauinganis.
MELIVS FEFSE, HOMINEM MORIIN I N⸗ fantia ſua quam in vters matri.
B Elle quidem tu declamaſſe videris tibi: nec multum abeſt, tu- am vtin ſententiam coniurem,& credam ſatius eſſe homi- nem in vrero matris extingui/ priuſquam pulchrum ſolis aſpiciat iubar/ quàm aliquantò phſt. Mihi tamen, dum rem altiũs perpen- do, animoque voluo atque reuoluo meo, potior hæc videtur ra- tio magisque collibet: quod lungẽ melius ſit/ hominem aliquot anni pot natiuitatem in infantia vel pueritia ſua demũm mori, qum ſtarim in aluo materno fato præmaturo ahripi, hac videlicet ratione. Primim namq;ʒ ingens Dei donum& benedictio ſunt liberi, quibus Deus parentes pios affcithacq;ʒ benedictione ornat, quem admodum

admodum dacræ Srripturæ teſtimonijs manifeſtum euadit: econ· trã verò, quorum liberi ipſo in matris vtero emoriuntur, de benet dictione diuina nequaquam gloriari queunt: quin potius in ean- dem cum ſterilibus, de quib. Scriprura teſtarur; videntur incurre- re maledictionem. Deinde tales etiam liberi, qui hanc in lucem eduntur /hoc Dei beneficio frui poſſunt: quòd ſacro baptiſmatis lauacro tinguntur: quo Dei beneficio illi priuantur, qui in vtero matris extincti, hanc lucem aſpicere nequeunt. Quamuis autem hac in re nobis, Sacræ Scripturæ teſtimonijs melius edoctis, nec de illorum dubitandum ſit fiberorum ſalute, quiſacro Baptiſmate non tinguntur: feliciores tamen cenſemus nos illos, hòc quibus contigit beneficij ſicur in veteri Teſtamento circumciſi extra controuerſiam in populi Pei habebantur numero: cuius verò ca- ro præputij octaua die non circumciſa fuit/ ab eodem populo Dei exterminabatur. Adhæe huiuſmodi liberi in pietatis ratione,& capitibus Chri- ſtianæ religionis„poſſunt parentibus inſtitui,& ſic per fidem ad agnitionem verbi Dei quaſemcunq; peruenire. Nam non ſoluùm mundus propter homines eſt ornarus, vt inhabitarent eum:verùm etiam ipſi homines eum in finem à Deo ſunt cõditi:vt ipſum Deum tanquam Creatorem ſuum agnoſcerent& celebrarent quo be- neficio deſtituuntur alteri illi nec finem conſequuntur hunc. pretertaetiam ex pia& florente prolis integritate, dulciſſima exoritur parentibus voluptas! vt nihil gratius ilis poſſit accidere: qua voluptãte illi carent⸗ quorum liberi in aluo materna extin- guuntur. rendem verò immaturus ille infantulorum obitus, cauſa plu- rimi doloris exiſtit. Nam non ſolum infantuli extinguuntur talib. in caſibus: fed ſxpe numero etiam, imò plurimum, ipſarum ma- trum accidit horribilis, ac ita geminus obitus, gemina triſtitia,ge- mini dolores, qui totam ſæpẽ familiam& cognarionem afficiunt: cum ramen infantuli qui ad Baptiſmum deferuntur,& paulò òſt viuis eximuntur, ſimplicem tantùm luctumeundemque cum gaudio& ſpe reſurrectionis ad vitam æternam certiſſima, coniun- ctum exhibeant: Parentibusque dubium illud, quod nonnulli ſa- cris literis non ſatis inſtructi de infantibus non haptiæatis alunt⸗
eximant: dum ſciunt, ſuos liberos, ſacro Baptiſmate tinctos, vitæ xternæ

1. rernæhæredes certò eſſe. Quare mea ſententia longk meliore fa- to abripiuntur: qui ſua in infantia/ aut pueritia, demoriuntur: quàm, qui in vtero materno. Dixi.
Clemens Hitleru Rauenſpungenſis.
54TITVS FSFSEILN CONSTANTFE F T A- re ex hat vita diſtedere.
Væ vos defenditis placita, de tempore diſceſſus ð vita præ-
ſente, non carent rationibus: quemadmodum nihil fere proferri poteſt ab hominibus, quod nòn plauſibilibus& proba- bilibus fulciri poſſit argumentis. Ego verò cenſeo(quod pace ve⸗ ſtra dixerim) meam, quam tuebor, fententiam( nempe, ſi quis in conſtante ætate rebus humanis eximatur)veſtris opinionibus lon- ge præferendam eſſe. Nam ſi vita eſt benedictio Dei(quemad- modum cerck eſt]) edocentibus nos ſacris literis?& ſincerioris Philoſophiæ autoribus: non poteſt non illa continuatio vitæ ad conſtantem ætatem,& in eadem diſceſſus, longẽ præferri illi vitæ telæ, quæ vel in ipfo vtero materno, vel paulò poſt, abrumpitur. per illud enim ſpacium homo ſi rebus fuis conſultum velit/ ſibi, alijque prodeſſe poteſt cognoſcendo fundamenta( qui finis eſt ſupremus hominis Chriſtiani) religionis noftræ ſincerioris: addi- ſcendo virtutes/ percipiendo artium liberalium, aliarumq́; hone- ſtarum diſciplinarum, theoremata. Poteſt quin etiam prodeſſe Reipublicæ, certa in ſtatione locatus; matrimonium inire valet: vtpoſteritati conſulatur, neque lumen eius(quod apud vereres maledictioni& probro fuit) in Iſrael id eſt, Eccleſia& Republica Chriſtiana, extinguatur. Hinc conſequitur/ ſi quis donis ſuis à Deo conceſſis, bene ad Pei gloriam,& proximi vtilitatem, vtatur: vtilluſtria magis maneantipfum in vita beata/ præmia: nullo ex merito, vt Pontificij fabulantur: ſed ex mera& ſola diuina gra- tia. Accedit, quòd, qui confirmata eſt ætate, ad iter illud omni- um periculoſiſſimum vitam æternam ſeſe maturẽ præparare po- teſt: id, quod ab ijs, qui iudicio& doctrina carent⸗ fieri non poteſt.
Verum.quid& de mea,& de aliorum ſit ſentiendum præconcepta animi

16.
animi ſententia: tu competitor,& frater chariſſime, Dauid Mül.
lere, breuiter& dilucide explica. Ioannes Georgius Mülleris
Tubingenſis.
S41TIV6 ESSE ILN FSENFCTVTE D F⸗ mům ex hac vita diſcedere.
3₰§ I, quæ dixiſti, frater chariſſime Iohannes Georgi, vera ſunt, vt
vera ſunt: non profectò inficiari potes: quin mea, quæ firmi- ter ſtatuo, animi ſenſa, tuas aliorumque præ conceptas opiniones, magno poſt ſe interuallo relinquant. Quæ enim tu protuliſti de agnitione Dei, de profectu in artibus,& cæteris humanioribus di- ſciplinis: de vtilitate, quæ ex homine in Ecclefiam, Scholam,& totam Rempub. priuatamque domum, proficiſci& conferri poteſt: de profectione ardua ad ſeculum beatum: illa omnia& lingula/multò melius à ſene& decrepito, quàm puero vel viro ætatis conſtantis, pronunciari poſſunt. Vbi enim eſt doctrina? apud ſenes. Vbi eſt eruditio? apud ſenes. Vbi conſilium ſalutare? apud ſenes. Vbi eſtprudentiaꝰ apud ſenes. Vbi rerum vſus& ex- perientia? apud ſenes. Vbi pietas? apud ſenes. Vbi meditatio mortis/ quam Plato Philoſophiam appellauit? apud ſenes. Hinc Philoſophus dicit Ethicorum 6. cap. I. quòd illis etiam abſque rationibustanta fides habenda ſit: quanta alijs/ qui argumentis ſua confirmant. Additur ibidem ratio: Comparãrunt enim ſibi oculum experientiæ: quo ipſa etiam prudentiæ principia cogno- ſcere poſſunt. Vnde Romani ſuos pueros ſenibus adiunxerunt: vt ab ijs honeſtatis principia,& vitæ honeſte degendæ rationes, perciperent vt apud Cic. in Lælio videre eſt. Vnde luriſperiti di- cunt: Senatus ex ſenibus conſtituendus: ſenes ſunt prudentiores juuenibus: ſenes multa ſuo malo didicerunt: ſenes omnes ſeculi gatuitates facilè contemnunt: ſenes magis ſalutis æternæ memo- res præſumuntur: ſenioribus teſtibus plus creditur, quãm iuniori- bus. Et vmbra ſenis plůs valet/ quàm gladius iuuenis. Quòd ſi veſtræ opiniones mexæ eſſent præferendæ fententiæ vita longæua non eſſet benedictio Dei: quod abſurdum foret. Deus n liberis Pa-
rentes honorantibus promiſit:quòd bene& diu in hac vita ſint vi- cturi,

ry. eturi. Et quia in Rempub.& Eccleſiam mahna conferunt com-
moda: polt hanc vitam vberiora etiam ipſos manebunt ſexdiuinæ
omnibus ſenibus parentum loco nobis co- endis,& nobis adoleſcentibus, largiatur ex miſericordia ſua infi- nita. Eterni Patris cœleſtis? quia voluntas eſt optima: optimum etiam eſt homini, diſcedere ex hac vita: ſiue intra, ſiue extra, vte- rum maternum: ſiue in infantiã, pueritiã, adoleſcentiã, iuuentute, aut ſenectute, aliquis euocetur. Eius enim voluntas eſt optima&
ſapientiſſima: quicquid omnium rerum nobis videatur. Huic ſit*
gloria, laus& imperium, in omne æuum⸗Amen. Dauid Milleris
Tybingenſiu.
P 6.
Ingenis, que ſint præcocia, non eſ anteferenda tardioribu.
VW c M nůs in hac palæſtra ſum exercitatus/ hanc dicendi prouinciam ſuſceperim, multis percenſere non opus eſſe iudico. Ipſimet enim videtis/me non temerita⸗
te quadam, ſed clariſſimorum Virorum, Præcepto- rum fdeliſſimorum autoritate,mandato& iuſſu, quibus refragari nefas eſt, ſuggeſtum hunc conſcendiſſe. Vt itaque æquo animo,& benigne, ſicut& prædeceſſores, competitores meosꝛita me quo- que audiatis, ſummoperè oro ac obteſtor. Eſtautem, mihi à viro clariſſimo Promotore,& Præceptore meo fideliſſimo, exercendi ingenij cauſapro more controuerſiæ declamandæ Argumentum ſeu Thema tale datum: Præcocia ingenia non eſſe præferenda tar- dioribus, de quo Themate pauca in medium afferre libet. Et qui- dem, ſi verumfateri volumus, magnum& præclarum Deidonum eſt, ſolertia& ſagacitas ingenij, quam(teſte Cicerone) nulla ars imitari poteſt, pro quo ingenti beneficio/ ſicut& pro alijs omni- bus Deo Opt Max. ſempiternas gratias agere decet. Verùm cùm tanta humani cordis poſt lapſum Protoplaſtorum ſubſecuta ſit corruptio, vt plerunque excellentibus& præclaris donis diuini-
tůs conceſſis abutantur homines: ita prohdolor ſæpenumerò eue- 1 nire
———
—

„ ℳ
*
nire videmus, vt qui ingenio præcoci, diuino illo dono ſune præditi luxui& voluptaribus vr plurimum indulgeant, ingeni- umque tonpore& ignauia perire ſnant: cum econtrã tardiora in- genia ea ntaiori diligentia quæ natura negauit⸗ ſoleant compem- lare. Quories in rerum natura vſuuenire folet/ vt qui ſe ingenio valere perſpectum habet/ id non expoliat, ſed eo duntaxar nitatur & ſuperbiat, ſuaque ſtudia ſomnolenter& repidè tractet?& econ- trà qui minũs ingenio valet,& natura tardum ſe eſſe nouit, maio- rem in ſtudijs diligentiam adhibeat, crebrioribus exercitijs me- moriam augeat& excolat ne fruſtrà in liberalibus diſciplinis ver- ſatus fuiſſe videatur, ſiquidem his nihil honeſtius, nihilincundius, nihil vtilius eſſe poteſt Artes etenim bonarum artium ſtudioſos ⁊ſtupidis bardis que hominibus, imò ab ipſis beſtijs ſecernunt: eæ ad conſequendamdiuinarum humanarumque rerum ſcientiam& cognitionem, ad comparandam virtutem, adintelligendum& interpretandum Scripturam diuinam faciunt: in ſumma, quid liberalibus diſciplinis?de quibus non poteſtdici vllum habere tæ- dium, ſuauius? Hac de cauſa non immeritò primo Inſtitutionum Oratoriarum libro/ cap. 4 Quintilianus de præcocibus ingenijs (cribens, rarò ea ad frugem peruenire, confirmare non dubitauit.
Verba Quintiliani ſic ſe habent: illud ingeniorum velut præcox
enus, non temerè vnquam peruenit ad frugem. Hi ſunt? qui par- ua facile faciunt,& audacia prouecti, quicquid ibi poſſunt ſtatim oſtendunt. Poſſunt autem id demum, quod in proximo eſt, ver- pa continuant, hæc vultu interrito nulla tardati verecundia pro- ferunt, non multùm præſtant/ ſed citò, non ſubeſt vera vis, nec penitùs immiſſis radicibus innititur vt quæ ſummo ſolo ſparſa
ſunt ſemina, celerius ſe effundunt/& imitatæ ſpicas herbulæ ina- Snibus ariſtis ante meſſem flaueſcunt. Placent hæc annis compara-
radeinde ſtat profectus/ admiratio decreſcit. Hæc refert Quin- rilianus.
Reperiuntur ingenia præclara ſed non bene exculta. Fcon- erã, ingenia inuenies tardiora ſed ſatis exaucta vtpote quæ di- ſcendo, meditando, crebrioribus exercitijs exacuuntur. De præ- cocibus fructibus, piris, pomisque quæ ante legitimum, conſti- turumque tempus, citò matureſcunt compertum habemus, quòd non ad tantam durationem,& quoque perfectionem perueniant/
ad

I3 ad quam ſerotinos fructus, pira vel poma, quæ poſt legitimum tempus cæteris tardiũs matureſcunt, peruenire videmus. Cer- tum quoque eſt, ea quæ magno labore& ſudore acquiruntur⸗ tenacius hærere, quàm quæ parua conſtitẽre. Nam quæ lapidi im· ſculpſeris, firmiũs& te nacius hærent, quàm quæ ceræ impreſſeris. Sic tardioris ingenij homines, ſi maxime quoque frequens vſus, qui eſt optimus dicendi Magiſter/ acceſſerit, tenacius memoriæ mandata infigunt/ firmiusque retinent, quàm quæ præcocis& ſo- lertis inge nij homines magna facilitate addidicere. Quæ cum ita ſint, quis præ cocia inge nia tardioribus præferenda eſſe cenſebitꝰ Pſt tamen⸗ in quod iy qui minus ingenio valent, fedulòincumbere debent, vt diligentia magna/ ſtudis& exercitijs frequentioribus ingenia ſua excolant,& de die magis magisque excitent, quò ea⸗ quæ ipſis natura negauit, magna diligentia compenſare poſſint. Experienti notum eſt: Agricolas& ruſticos, viribus debiles ac infirmos, cum in terræ culturaexercentur, diu multumquein Ula laborant, robuſtiores fieri:& ex contraria parte ſatis roboris ha- bentes,& faſtidio laborum neruos ſuos non intendentes aliquan- do inualidiores reddi,& inde etiam pauperie premi, ipſisque tum demum infirmitatem aliquam corporis, quæ intermiiſionis labo- rum pœng eſſe debent accedere, niſi ad vocationem ſuam redeunt. Quæ cauſa etiam nragni Nominis Theologum DD.Lauidem Chxtrzumimgulit, vrin libello, quem de urdine ftudiarum in ſingulis artibus recte inſtituendo, omnibus& ſingulis Rudioſis autor& ſuaſor extititerit adfrequæns ingenij cxercitium quori- die x aſſuefacerent vnamque expræcipuis& maximæ neceſſa- nij æg itati& multa ediſcendi laburem. qui& facilitatem in percipiendo& fidelitatem in continendo⸗ & promptitudinem in reddendo augere& confirmare poſſunt. Sed cùm permulti, præſertim verò præcoci ingenio præditi, id vili pendant, qui licet, quidagere, quidueè vitare debeant, maxime ſciant,& ſalutaria plerunque negligant, polnon video, quo pacto ſolertes/ præcoci ingenio præditi, tardioribus præponi vel poſſint vel debeant. Sed quæ tua quoq;, Domine Gompetitor, de hoc themate ſit ſententia/ perlubens audire cupio. Tixi. Heinricus Ephraim Cantſtadienſi. PRE-

20.
PRF M 4 TVRVFM IN6 ENII V16 0ORF M. præferendum eſſe ſerò& tardè aduenienti.
N Iri in hac literatorum corona Magnifici/ Reuerendi, dignita- te nobilitate, virtute experientia clariſſimi, auditores ſum- miſse colendi& amandi: plures, vt adagium eſt, Orientem ado- rant Solem, quàm occidentem. Beneficia quoque, citò quæ collo- cantur/ plus gratiæ in ſe habent, quàm diu expectata.
Conſilia matura euentus ſecundant ſæpiùs; tarda, perrarò. Tolle moras: ſemper nocuit differre paratis. lucundius eſt rurſus, ea poſſidere, quæ natura miniſtrauit: quàm laborioſo ſudore bona acquirere.
Quare ijs, quæ belle forſitan e competitore meo, in ingenio- ſæ tarditatis præconium audita ſunt, ſpeciminis edendi gratiãà, vt aures veſtras ingenioſiſſimas nouo ſemper aliquo argumentigene- re oblectemus/ refragari inque ijſdem me exercere, enete cto dummodò eandem auſcultandi diligéntiam, mihi quoque benigniſſime adhibere dignemini. Quantum hilaritatis amœænum orientis Solis iubar hac tempeſtate, quantum voluptatis matura- tum officium: quantum vtilitatis denique hene deliberatæ ſugge- runt conſultationes: tantùm ingenij præproperus vigor nobilita- tis& commoditatis ad omne officij genus, tàm in publica, quàm priuata vitã, ſecum affert. Has enumerare ceſſo, quas ingenioli mei vires non capiunt. Nobilitatem, quibuſdam pigmentis adum- brare enitar, eo quo poſſum ſtudio. Si Aſtrologorum macheſin conſuluerimus: ingenioſos loue, Sole, Mercurio na tos, aſſeue ra- bunt. Vnde Poeta canit: forſitan hæc ſpernant iuuenes: quibus ar- te benignã,
Etmeliore tuto, finxit præcordia Titan. Titana verò pro Sole ſumi, obuium eſt cuiuis. Nihil aſtris equidem tribuo ſed ne derogari quidem poſſe quicquam, Elementorum& naturalium corporum genitura mutatio oſtendit. Si phyſiologos quæſiue- rimus,?vpĩa nominabunt: quam animi natiuam bonitatem inter- pretamur: hanc quis eſt, qui vituperet? Ariſtoteles?veelmas vocauit propenſiones quaſdam. Plato Peus Philoſophorum ſcin- tillas nominauit, quæ progreſſu ætaris emergant. Quorum com- muni ſuffragio nonne felices ſalutare poſſumus, qui hac ẽvprix na-
turæ
B
——

21.
turæ præcellenti bonitate, his ſcintillis diuinæ lucis, ſunt exornatiꝰ? Vulgi animis ea opinio dudum inſedit: vt arbitrenturpræ cocis in- genij dotes ad optimæ frugis maturitatem non peruenire. Rara ſunt equidem nec diuturnitatis cuſtodiæ commendanda, quæ no- bilia ſunt. Quanquam citò perire, quodfit citò, dicitur: adimit id ipſum tam minus iigenijgloriæ, vt potiũs arrogare plus laudis videatur. Plerunque etenim ſpecioſa ita comparata ſunt: vt ad viſum, non vſum, nata videantur. Et, quemadmodum e pullulan- te ſegete iudicare eſt de frugum fertilitate; ſic ex indolis præclaræ ſignis hauritur, quid de futura ætate ſperandum ſit. In talibus enim ita vigentibus ingenijs/ ſeminaria virtutum apparent præcla- riſſima: quæ nulla ratione obliterari poſſunt. Nonne in Chriſto Rege& Saluatore mundi, diuinæ indolis argumenta Iudæi habere potuiſſent: cum duodecim annorum, ſtupente auditorum cœtu, congreſſus cum Phariſæis fuiſſet? Themiſtoclem puerum conſtat plenum animi ardoris indole ſapientem, fuiſſe vt ſcitè pœædago- gus dixerit: fili nihil mediocre eris: ſed omnino vel magnum ſumen, vel peſtis. Nec& regio ſanguine creti, dotes maieſtate in- ſignes negare poſſunt. Quare ingenij vigorem, quò præmaturior, eo illuſtriorem eſſe ſimul, cùm de bonorum diuinorum origine ſit, nemo inficiabitur. Quiſquis enim competitorum meorum in contrariam ſententiam& quoties/ iuerit: toties claro hoc, quo fruimur hodiernodie, teſtimonio bonæ ſpei ſemetipſum fruſtra- bitur: fruſtrabitur ſemetipſum,& teneri noſtri adhuc ingenij vi- gorem, veſtro honore amplioreque teſtificatione commendan- tem, ad meliora monentem, obumbrabit: ſtupiditatis ſimul nota denigrabit. Aquo omnes cum abeſſe iudicem meæ porrò ſenten- tiæ ſubſcribatis/ deque honorum primorum primitijs, quas exi- mia veſtra virtute nunc capimus, gratulemini, deuotè obſecro.
Melchior Vnger
Biberacenſiu.
PRoBLEMA III. Dialecticæ cognitionem diſerendam eſe ad annum triceſimum.
AcrT4 MInI, MA6 NIyIcE DoMI⸗ ne Rector, Spectabilis Domine Decane, viri clariſſimi, expe- rientiſſimi,
—
—————
——

rientiſſimi, vfu rerum doctrina, atque omnium virtutum genere præſtantiſſimi, Præceptores humaniſſimi atque omni obleruan- tiæ cultu proſequendifactã inquam mihi ehoc joco dicendi po- teſtate ea quæ in præſentia huius ampliſſimi doctiſſimi, ornatiſſi mique cœtus dicereconſtitui, paucis expediam: quod vt veſtra humanitas æquis auribus audire dignetur, etiam atque etiam oro. Cům itaque nonnulli hac ſint opinione imbuti: quòd, Pialectica, quæ fallacias potiſſimùm tradere vide tur/ prorſus e Scholis ſit ex cerminanda nonnulli ſtatuant, eam eſſe retinendam in Scholis benẽ conſtitutis: ego, quantum eius fieri poreſt, probando affir- mabo quòd, licet retinenda videatur ialectica, eius tamen co- gnitio ad maturam ætatem, annum videlicet triceſimum vſque differenda ſit. Primò igitur, cum(teſte Horatio) Paruos parua deceant, magnos maiora ſequantur: Pialectica, quæ præ cæteris artibus, plurimum difficuitatis habet, cum fructu, adoleſcenti- bus, quorum in Scholis ratio eſt habenda, proponi nequit: niſi priũs fundamenta inferiorum artium& linguarum probe poſue- rint. Nam fundamentis non benẽ poſitis, quicquid ſuperſtruxeris, corruit. Et quia plerique aut ætate& iudicio parùm confirmati, aut neceſſaria linguarum cognitione nondum ſatis inſtructi, altio- ra ſtudia illotis ¶ quod aiunt)manibus attrectant: fieri plerumque ſolet, vt oleum& opera omnis pereat: aut minũs feliciter iſtiuſ- modi, in artibus progrediantur. Quid etiam nonnulli prouectio- ris ætatis in Dialectica proficiant, experientia quotidiana plus ſa- tis teſtatur. Quotusquiſque quæſo eſt⸗ qui ſe verum& genuinum in Pialecticis ſenfum aſſequi profiteri audent? Annon plerique pnum inſtar Pfittaci ſine mente edunt? Annon plerique tan- quam Muſcæ in pice hærentes obmuteſcunt? autde cepis interro- gati, de allijs reſpondere ſolent? Porrò adoleſcentibus prima in- feriorum artium& linguarum rudimenta plus ſatis negotij faceſ- ſunt. Siitaque etiam NMialectica acceſſerit: tunc ingenia illorum nimijs lectionum fluctibus obruta emergere non poterunt ſed oneri ſuccumbent. Præterea cum(teſte Ariſtotele) Mens hu- mana ſe habeat inſtar tabulæ raſæ cui nihil quidem inſcriptum/ omnia autem inſcribi poſſint: nullum non mouęeamus lapidem⸗ vt neceſſaria& vtiliſſima quæque diſcamus:& res leues,& ſuſpicio- nem tantùm alicuius fraudis præ ſe ferentes remis,( icitur
——————
S——
— 8„——„
„—

3. dicitur)fugiamus. Denique cdm ea ſit naturæ humanæ conditio: vt ad malum propenſa ad bonum verò elanguida ſit, atque emor- tua: Mialectica adoleſcentibus proponi nequit: ſiquidem, cuùm nullam veram rei notitiam habeant, ſibifucum fieri in ſuo officio permittunt aut ijs rebus, quæ ad aliorum impoſturas refutandas declinandasque traduntur, ad aliorum fraudem& pernitiem ab- utuntur: aliosque eiuſdem inertiæ homines,& ſuæ miſeriæ ſocios, in errores& varia pericula adducunt. Quæ cumãta ſint: quis ſanæ mentis homo Dialectices ſtudium ad maturam æxtatem differen- dum negabit? Hæc habui, quæ ad confirmandam meam ſenten- tiam dicere conſtitui: quod ab humanitate veſtra optimam in par-
tem acceptum eſſe, plane mihi perſuadeo, Dixi. Theodorus Syreng
Oeringenſs.
LN TENER4 FTATE DIALECTI cam eſe diſtendam.
B Enignã GCompetitori meo dicendi conceſſa venia: eãdem me vt humanitate Auditores humaniſſimi excipiatis, eademq́; beneuolentia audiatis, maximopere rogo⸗ quod vos denegaturos mihi confido minime: tum quiaillum, erräſſe, teneræque adhuc ætatis iuuentutemãà ſacro Piale ticæ ſtudio temerè deterrere co- natum, monſtrabo:tum quia, breuiter ipſius refutatis argumentis, mox dicendi faciam finem.
In limine igitur& propoſitione, chariſſime GCompetitor, Orationis tuæ, hallucinarite, dubiumque eſſe, video: dum quibus aſſentiare neſcis: ijsne, qui vel omnino reijciendum/ veladan- num vſque ætatis tricefimum, Dialecticæ differendum eſſe cen- ſentſtudium: illorum tamen relictã, horum te defenſurum pro- miſiſti, ſententiam.
Atque vt in propoſito ruo dubius ſic in argumentis tuis in- cerius es, vbi hæreas. Quòd enim inferiorum artium& lingua- rum fundamenta ante Dalecticæ ſtudium iacienda dicis: quòd fundamentis non bene poſitis ſuperſtructum corruere affirmas: inficias nullus ſanus ibit: hoc verò velle videris, artium illarum
linguarumque cognitionem, ante triceſimum ætatis annum ple- D ne nos
— n

—
24.
n nos aſſequi vix poſſe: quod vt falſum, ſic dictu eſt turpe. vide enim quæſo quid fructus hoc tuum afferat prolatum: ſi nos in hiſce adhuc inferioribus minimis/ exiguis per integros trigin- ta aut viginti annos hæremus: quid vitæ fuper eſt quo Pialecticæ incumbamus? An non enim quæſo firmior& tenacior eſt adole- ſcentum, quàm ſeniorum/ memoria. Vnde comicum illud; à te- neris aſſueſcere multum eſt. Niſi igitur Dialecticæ ſtudium in flo- re ætatis noſtræ aggrediamur& amplectamur actum erit de illa. Lictt enim iudicium(quòd tu prætendere forſan poſſis) cum æta- te creſcat, vel augmentum ſumat non ſolum tamen hoc virum eficit doctum, ſed& lectio& firma eius memoria, cum iudicio doctrinam conferunthominibus. Rectè igitur faciunt, qui à re- neris ſe lectioni Dialecticæ aſſuefaciunt, integrà nimirum adhuc xtate& memoriã.
Turpe inſuper eſſe ipſe ſic cogitaʒ per tot annos, tot tantisq; laboribus, inferioribus illis nos operamde diſſe artibus,& linguis⸗ nec tamen plenam illarum cognitionem aſſecu tos eſſe, pudor eſt qicere. Sienim hæcita ſe haberent; nulli non modò nobis confer- rentur honotes, ſed in Republica ſcholaſtica ne toleraremur qui- dem. Quando vero iam illarum cognitionem hauſimus: cùm ſæ- pevix aliquis noſtrum annum ſuperuixerit viceſimum: quid nunc aggrediendum cenſes? Pubitas nexu⸗ mi competitor de Pialecti- ca? minimè gentium. lpſa enim eſt, ſine qua totum vitæ noſtræ, ſtudium foret inglorium, ignobile„imperfectum: ita, vt verè dicere poſſim: qui Dialecticam neſcit/ nihil ſe ſcire aperte fatea-
tur.
Quòd verò hoc affers/ haud ſanẽ multos ingenuum Dialecti- cæ ſenſum aſſequi: ex tuo tibi ſimpliciter reſpondeo pronunciato: quia haud ſane multi ingenuam huic ſtudio nauant operam: admi- randum non eſt, ad perfectam illos huius ſtudij cognitionem per- uenire non poſſe. Non enim ſufficit, Dialecticam legere: ſed cum rationis iudicio perlegere„voluere& reuoluere opus eſt. Tum fie- ri poſſe/ in animum mihi inducere non poſſum: vt quis de cepis interrogatusde allijs reſpondeat.
uòd memoriam& ingenia adoleſcentum vnica accedente Dialectica nimis obrutumiri, profers imbecillum ſand eſt,& mi-
nime validumargumentum: ſiquidem& tu aſſentiris ipſemet& nos
——„„—
—

2. nos ingenuè fatemur, inferiores ante hanc diſcendas eſſe artes⸗ quæ ſint fundamentum: cognitis autem his, quas ætatis noſtræ anno decimo ſeptimo aut circiter perſpectas nos habere oportet⸗ magno cum fructu Dialecticæ incumbere,& poſſumus,& debe- mus.
Cum denique propter infirmam& corruptam hominis na- turam: quæ ad mala potius, quãm bona nos incitet: Dialecticam adoleſcentibus proponendam negas: inepta ſane eſt ratio. Idem eſt, ac ſi dicas: negligendas, contemnendas, remouendas, eſſe omnes artes liberales,& ingenuas. Fadem enim ſemper eſt,& te- neræ& virilis æ tatis natura: procliuis videlicet ad malum: ita, vt illam expellere, per totam vitam omnibus quantumuis conati- bus, nemo potuerit vnquam.
Immotaigitur ſaniorum hominum manet ſententia quiin te nera& florida diſcendam eã verò quæ iudicium confert homi- nibus ætate, euoluendam eſſe cenſuerunt Dialecticam. Dixi.
Ivannes Bernhardus Eppius Stutgardians.
PRöBLFMA IV
philoſophiam hoc noſro ſerulo iu maiori contemptu eſe⸗ quam olm.
VM vETVv5 S 1r M E. TA Ulorum, qui aduerſantur Philoſophiæ,& querela eorum qui fauent. quærere lubuit: vtrùm Philoſo- phia hoc noſtro æuoin quo artes ac diſciplinæ incre- *mentum ſumpſiſſe videntur, vel olim in maiori con- temptu fuerit? Friamſi autem philoſophia ſicut cætera hona Dei, munus ampliſſimum, nunquam ſuis caruerit aduerſarijs,& querelæ priſcis etiam ſint auditæ ſeculis; eæ tamen ad nos vſque ſic redundärunt, vt non modo nullum decrementum, ſed tan- quam mali gangræna quædamincrementum quotidie ſumpſerint, &adhuc ſumant. Quòd ſi huius mali(vt magnus ille Viues de cauſis corrupt. artium hb. ⁊.annotat.) nulla alia cauſa eſt/ quàm
7 quæ,
— n
nh

—
e
26.
quæ⸗ uibuſcunque rebus ſe admiſceat, magnam& præſentem pernictem Rebuſpublicis& Scholis affert/ pecuniæ auiditas: ran- tò peioriin loco Philoſophos hodie& ipſam Philoſophiam verſa- ri exiſtimandum eſt quantꝰ maiores vires vitium hoc acquiſiuiſſe apnd omnes compertum. Inde fit hodie, vt omnium artium fi- nes ignorentur/ ignoretur vſus, ignoretur vtendi ratio, ac via.
Er cum omnia tractenturpropter opes aut honorem quærendum (ſinem Philofophia indignum cum præſtantius ſit quòd quærat ademptã hac ab artibus vtilitate) honor quoque omnis ab ijſdem eſt excuſſus. Sed parum hoc præ illo videtur eſſe, quòd plerique
hodie eriam docti Philoſophi, cũm alij interim fplendidis titulis ornentur& gaudeant⸗in hominum cœtu ſupercilioſiin conuiuijs triſtes& moroſi, in concionibus loquaces& inepri⸗imperitialio- rum cauillatores, omnia tentantes carperein colloquijs ſpinoſi, & ab omni quaſi humano ſenſu alieni æſtimantur. Quem enim quæſo iniqui iſti cenſores ſordidum& male compofitum homi- nem intuentur? quem non philoſophum appellent: perinde ac ſi infamem redderet aliquem Philoſophiæ& ſapientiæ cognitio. Et ea opinio hc noſtrã præ maiorum ætate ita inualuit/ vt potiori & præſtantiori loco( teſte Viue) cerdones ac lixæ Philoſophis, quiſquiliæ& ſordes philoſophiã habeantur. Quod ſiiam percur-
rere vellem omnes artes,& vninerſam Encyclopædiam,& quid
illi honorisexhiberetur, veſtris auribus proponere, hic ad ſuſce- ptam expediendam narrationem nobis non ſufficeret dies. De Pialectica quid iudicij ſit qui volet cognoſcere, is legat præfatio- nem doctiſſ. Schegki in 1 Pemonſt. ib.
Mam præter id quòd plurimi vltra rudimenta non proce- dunt: quidam Ulamex agreſti ruditare quaſi omnium cauillatio-
num cauſam hngios dræuleloc ex ſcholis ſuis proſcribunt. In
Phyſica, MathematicaGeome tria ſubtiliſſimis ijſque vtiliſſimis artibus ſic verſantur, vt ferme liceat illud Cyclopum dicere: o yafMiheh n Ecos*0 3n 54. 1 Meraphyſicam non attingam: cum eius nomen fere hodie ignoretur. Hinc excellentia ingenia hodie quæ contemptui Phy- loſophico ſe ſubijcere nolunt, ⁊ tàm fructuoſo ſtudio quo animi & mentes ad optima quæque informantur: tanquam 4 cadauere
quodam refugiunt: Non poſſe ſe(inquiunt) diu in his ſtudijs im- morari

morari& ætatem in ijs conſumere, maturandum eſſe ad ſuperio- res facultatesʒ quaſi dum hæc ſtudia tractant/ circa nugas& Pſo- picas fabulas occupentur.
Scribit Laertius ad audiendum Theophraſtum Lesbium xc- curriſſe diſcipulorum ad duomillia. Quapropter concludo, ma iori in contemptu hodie Philoſophiam eſſe quàm olim fuerit, no- que antiquitatem cum hac noſtra ætate iſthoc nomine comparan- dam, 6c.
Tannes Schmid Stutgardianus.
P HILOFSOPHILAM OLILM IN MATORI contemptufuſſe quam hot noſtro ſeculo.
Bram illam veterem, ac germanam Philoſophiæ ſcientiam⸗
plurimorum hodie imperitorum peruerſo& abſurdo iudi- cio fubiacere, tu quidem hactenus& bene& verè dixiſti. Videris autem mihi nimium follicitẽ contra huius ſeculi ſophiſtas/& Phi- loſophiæ ſupercilioſos contemptores, pro antiquitate dicere. Nam ſicuti omnibus ſeculis hoc fuit improbum,& impudens il- lorum ſtudium, vt oppreſsã Philoſophiæ dignitate& gloria apud imperitos illud aſſequerentur„vt ipli ſoli ſcilicet maxime ſapere vide rentur: ita eos inimiciſſimos& infeſtiſſimos ſenſerunt omnis memoriæ veteres Philoſophi, magis quàm hodiè propter diuerſa vtriusque ſtudia, cùm illi eſſe, hi verò videri velint intelligentes veritatis, vt Ariſt. Elench. cap.I. loquitur. Quòd ſi quiſquam du⸗ bitet, expreſſit ſummum Philoſophiæ contemptum,& impro- borum Sophiſtarum mores, quaſi coloribus in ſuis Pialogis depin- xit Plato. Fuerunt tuùm celeberrimi, Prodicus, Protagoras, Gor- gias Polus, Thraſymachus, Alcibiades, Hippias; ſed arrogantes Philoſophiæ contemptores, eiuſdemque cenſores iniquiſſimi adeoque vt idem Plato non ſemel queratur& doleat, in totum vi⸗ tuperari Philoſophiam, tàm amplum Dei munus. Sed quid inte- rim alij? M. Antonius Orator, orationem ſuam hoc probabiliorem populo exiſtimabat fore, ſi omninò didiciſſe nunquam putaretur. Hinc munus docendi Philoſophiam, tanquam aliquid piſtrino di- gnum, ad ſeruos ſi quos habebant literatos, delatum eſt. Hinc vi- ris

28. ris Principibus ſcire literas indignum habitum eſt: docere verò, ſordidum& abiectum. Agrippina Neronis mater Senecæ viro in- tegerrimo profeſſoriam linguam tanquam probrum obijcit;& quæ non obijciebat, adulteris adulterium, militi crudelitatem, de⸗ natori auaritiam, iudici rapacitatem& fordes, viro optimo, quòd alios redderet meliores, exprobrabat. Fat iam aliquis,& meliori in loco Philoſophiam apud Veteres fuiſſe contendat. Ad plebem quod attinet, quiſquis Achenis& Romæ vituperare voluit vel Philoſophos, ipſamue Philoſophiam, ſecundo admodum vſus eſt populo noſter multò ſe habet moderatius, quàm priſcus ille qui adhuc non parùm venerationis ſeruauit ijs qui artes profitentur. Neſcio an cauſa ſit quòd Athenienſis& Romanus quæ à Philoſo- phis dicerenturintelligebat; noſter non intelligit ideò nec iudi- cat,& admiratur. Sed quid illud eſt, quòd pecuniæ auiditatem noſtro ſeculo obijcis,& contemptus huius cauſam contendis? Contemplare antiquitatem,& vultures pecuniarum videbis Al- cibiades apud Platonem totius Philoſophiæ ſupremum ac ſum- mum finem, pecuniarum corraſionem exiſtimat eſſe. Hippias apud eundem contendit cum Socrate, 1PsVM TvILec RRVM elusque Idæam eſſe aurum.
Hinc Ariſt. Flench. cap.I. Sophiſtam definit⸗ quòd ſit pnka⸗
Jis Anð ga⸗yohelhns ↄocias. Alterum eſt quod dolet tibi, Philoſo-
phos hodie ſordidis& abiectis accenſeri hominibus Vetus eſt hæc inſectatio: Rhetores illi priſci, Poetæ, Gomici, Satyrici/Phi- loſophos perpetuò mordent/quòd ſe præbeant leues, ineptos, ſce- lerum adminiſtros: interdum etiam durus Iuuenalis integram Sa⸗ tyramin maledictis illorum conſumpſit. Quo verò in honore ar- tes ac diſciplinæ pene omnes fuerint: prolixum foret ex antiquita te repetere. Dialecticam ante Ariſtotelem omnes fere ignora- bant, neque curã ad perdiſcendum illam vllã ducebantur/de qui- bus Philoſophus,3 Metaph. copiosẽ diſſerit. ł eliquas artes quod attinet, plerique vᷣxð gauyoſekyns oglas occupati, ſolidam Philoſo- phiam vel negligebant, vel tanquam inutilem omninò explode- bant. Quæ autem hactenus dicta ſunt, noſtræ ætatis Ardeliones, non pro ſe dicta exiſtiment eſſe: ſic autem habeant, quicunq; hæc ſtudia vel contemnat, vel ſuo vitæ genere indigna iudicet eſſe, animi morbo incurabili planè laborare: cum videlicet de re inco gnitã

29. gnitã pronunciare non ſimplex dementia videatur eſſe,& non mediocri vituperatione digna arrogantia, quæ ſibi ſumat etiam eius rei iudicium, quàm non intelligat.
Reliquum illo Theophraſti Mo R13vRprclaudo: Nihil quod vobis imperem habeo, præterquam Ræc: multa dulcia glo- riæ obtentu vita mentitur: nos verò cum viuere incipimus/ mori- mur. Sed eſte felices,& vel ſtudia iſthæc veſtra miſſafacite ſgran- dis enim eorum labor eſt) aut ſtrenuè ea ſectamini. Magna enim & vera earum laus eſt. Porrò vitæ maior vanitas quàm vtilitas eſt,&c.
Ivan Jacobus Muller Braclenbeimenſi.
PRoBLBM 4 V. Philoſophiam nihil vtilitati Reip conſerre.
W concio ſplendidiſſima, Ariſtoteli tributus honos: quàm huius grauis nunc etiam valeat auctoritas, quantum laudis& prædicationis is reportãrit: tan- tus quoque Socratis ſplendor, tanta eius eruditionis ſublimitas, tàm denique admirandum,& pluſquam humanum eius ſtudium, omnes iam ita occupatos tenet: Vtin ſingula ſcripta & dicta coniurãſſe quaſi videantur. Hic, referente Platone in Theetæto, eos⸗qui in Philoſophiæ ſtudijs longo ſunt tempore ver- ſati, ridiculos eſſe affirmat, vbi ad forum venerint: eò quod otio diuturno ac ſumma in tranquillitate, vixerint. Cuiu admira- mur naturam& ab eius nonnunquam auctoritate pendere volu- mus: Vtique& hoc effatum eius, pro oraculo habendum, nec nu- cibus vitioſis, vt dicitur, adiudicandum erit: Philoſophos ſcili- cet, Philoſophosinquam,& quotquot in ſcientijs hiſce, vt ipſi putant, ſublimioribus requieſcunt, vt ignauum pecus, à Reipub. præſepibus& gubernatione arcendos,& à limine huius prorſus remouendoseſſe. Ductu ergò Socratis, cuius Propheticam au- roritatem etiamnum hodie ſuſpicimus, breuiter& pauca, quoad ßeri poteſt, de Philoſophis, vt Reip. peſtiferis, ſed& ad huius ad-
mini-
——
—
—

30.
miniſtrationem ineptiſſimis omniumfum dicturus. Quodipſum dum facio: ſpero hanc rei nouitatem, attentos& contentos vos reddituram.
Rempublicam cum conſtet, communem quandam in mul- tos homines rationem& ordinem eſſe: quo totius tanquam cor- poris bene compoſiti, ſingularumque partiunfelicitas ſpectatur: Vt quæ ad eandem iuuandam atque defendendam ſunt neceſſaria, procurentur: excitentur, quæ proſtrata iacent: Vinciantur legi- bus ſeueris, dilapſa iam fluxerunt: coerceantur atque puniantur vitia: agite tales requiri quiſque cernit, quibus vnica Reip. Salus& incolumitas ouræ ſolet eſſe: non eos, qui ſcientiam,& bonitatis ſuæ/ ſi Dij placet) præſtantiam ab ij inuentoribus vel poſſeſſo- ribus mutuantur& acquirunt: qui humano generieiusque faluti, infenſiſſimi& acerrimi ſtatuuntur hoſtes. Quàm egregie, quam- que firmiter/ ad vnicum illum Reip ſcopum ac metam collimare foleant: veſtris perpendendum iam animis relinquam. Philoſo- phiam primò ſunt profeſſi: Prometheus impius,& Muſæus, 6e Orpheus gentiles, Homerus porrò ſecurus/ primi Inuentores nu- merantur. Veritatem, vt omnes mecum conſentient/ Philoſo- phia inueſtigare& demonſtrare debet. Quam verò nobis præſta- re poterit: quæ ipſa ex Poetarum nugis, fabulisque eſt profecta? Veritate quaslibet res dirimendas& fudicaꝝdas in foro cenſent. Hic Phildſophos adhibete ludices fabularum ſtudioſiſſimos ſem- perhabebitis: quos ipſe Ariſtoteles naturã philomythos nomina- re non eſt veritus..
Quòd ſi iam audendum fateri verum: quãm felicem eum putas ſtatum, quàm beatam ac tranquillam eam politiæ admini- ſtrationem iudicas: cui mendaces, cui fabuloſi, cui impij, furioſi, & adeo, ſint præfecti. Quare iam non vituperandus mihi vide tur Valentinianus Imperator: quem acerrimum literarum hoſtem extitiſſe aiunt. Non odio perſequendus Licinius Imperator: qui Philoſophiam virus ac peſtem publicamdictabat. Oprime ergò illi feciſſe mihi videntur: qui Ariſtotelis etiam libros Alexandriæ Vulcano dedicatos obtulerunt. Nam quemadmodum virus, in vas ſeu puteum aliquem coniectum aquam antea puramac liquidam, infectam, impuram ac venenatam reddit: Itã& Philoſophia ani-
mum veritate anteã inſtructum, varijs ac erroneis inficit opinio- nibus.

. 1 nibus. Proinde nil Reip. pernicioſum magis eſt, quãm Philoſo- phia: in qua ſi tales/fictitia dico ſcientia præditi ſunt homines: corum arbitrio, veluti plůs ſapientiumplurimũm res geruntur: ac plebis ſimplicitate, multitudinisque imperitia freti/ omnem Magiſtratus auctoritatem ſibi ſolis vſurpant. Vnde Reip. Status⸗ ẽpopulariin oligarchiam migrat: atque exinde in Tyrannidem ſa- cilè tranſire ſolet.
Summa hæc eſt. Illa diſciplina, de qua Auguſtinus timidus lo- quitur: quod non ſalutem Reip. non ciuium incolumitatem, non ciuitatis ipſius Statum, optimum: ſed diſturbationem adeoque omnia infelicia ſpectat& exſpectat. Hinc exclamans illud Pauli profert: Surgunt indocti,& rapiunt cœlos:& nos cum ſcientia noſtra in infernum mergimur. Quæ cùm itäà ſint: execrandam potius, quim amplectendam: exterminandam, quàm fouendam video/ niſi ratio nibus adductis alia, vim harum eneruent, atq; con- fringant. Di.
Selaſtianus Schœchius Bꝛetigheimenſi.
MV LTVM PRO DFS5 E ITN REPV B. Philoſophiam.
On 4pMoDvM 4AVcos ESE 1N relligo, A H. qui de ſtudio ſapientiæ, quod nos Philoſophiam appellamus, eam animo ſuo conceperint opinionem, quaſi eius cultores non modò inutiles! verum etiam tum publicè, tùmpri- uatim, damnoſi,& qui foueri non queant, ſine ingenti malo, ac diſpendio. Aqua opinione, quim latè ego recedam,& quãm lon- ge alius generis ſententiæ ſim, vel ex breui hac mea oratiuncula perſpici poteſt. Quod ſan dum eiuſmodi inuerſo ordine ago/ ro- go vos A. H. non minus eadem beneuolentia, quàm quã huncme- um anteceſſoremperorantem audijſtis, mihi quoque attenti ſitis. Philoſophia enim, ſeu originem ſpectemus/ nobiliſſima eſt; feu vetuſtatem, antiquiſſima; ſeu vtilitatem, fructuoſiſſima;ſeuglo- riam honoratiſſima. Acde inuentione Philoſophiæ primùm quid videbimus. Referuntinter alia ſcriptores, quòd eam apud Baby- lonios primi excogitarint Chaldæi: alij nuganturhoc feciſſe Gym- — E noſophiſtas
—

x. noſophiſtas apud Indos: alij apud Britannos Pruidem: alij Or- chum apud Phænices nönnulli Atlantem apud Libycos. Sunt⸗ qui e cœlo euocaſſe Philoſophiam Socrati adſcribunt. Verùm enimuerò, neque à Chaldæisneque Gymnoſophiſtis, nec Drui- de, nec Orcho diuinam hanc Philoſophiam inuentam, multò minũs ex aſtris à Socrate quodam translatam: ſed potiũs, qui ſuper aſtra eſt ipſo Dso hominibus datam, conceſſamque„mox con- ſtabit. Cum enim primæui noſtri parentes olim in paradiſo locati eſſent: ità ad eos ſummus ille, primusque Philoſophus/diſſeruit, dicens: de omni ligno paradiſi veſcaminiʒ at de ligno ſcientiæ boni & mali ne comedatis. Quacunque enim die de eo comederitis morte moriemini. Agnoſcitis A. H. hoceſſe Philoſophari; aut, ſi non agnoſcitis? at exhuius diuini oraculi dalœen perſpicite: ni forſan ad Philoſophiam pertinere Logica præcepta negare mihi velitis,
Nunc ad eius vtilitatem nos conferamus: quandoquidem ex hactenus dictis liquidò reſultat Philoſophiæ antiquitas? qua nulla ſcientia antiquior„nullaars vetuſtior. Fam autem valdè quouis tempore Rebuſpub. fuiſſe vtilem, vel leuiter ſolummodoò in au- ctorum proſtantibus libris verſanti cognitum eſt. An non tamdiu floruit Athenienſium Respub. quàm diu præclari viri Solonis di- ſciplinam tenuit? An non Græcia belliſſimè ſe habuit, quàmdiu habuit Periclem, Fpaminondam, Themiſtoclem, Philoſophos? quaſi verò compreſſis quod aiunt/ manibus ſederint, Socrates Plato, XKenophon quorum ille ter ſtipendia feciſſe, hi ciuibus ma- gnæ commoditati fuiſſe in bellicis rebus, ſcribuntur?Etper Peum immortalem qui tractus hodie, quæ regio, quod territorium eſt: in quo tàm penẽ conſtituta Respub. tàm bonis legibus vincta ſit poſitia quãm Romana illa olim fuit? cui ſane diuinopermiſſu da- tumeſt, vt omniumdomitrix,& dominatrix imperaret ſolaʒ ita tamen, vt eadem etiam à Philoſophis ſibi imperari pateretur. Neque enim exiſtimandum eſt, A. H præfulgida illa Italiæ lumina: vt ſunt Scipiones, Camilli Fabriciy⸗ Lælij,& reliqua præſtantium virũm centuria: quòdde Philoſophia aut nihil autparùm, ſcripſiſ- ſeaut diſpuraſſe legimus eò minũs Philoſophos fuiſſe: ni forſan magis philoſophari, grandiſtrepis vti vocibus/ diris geſticulatio- nibus/ ſermonum verborumque fucato Lenocinio, quàm vi-
tã illiba-

3. tãilibatã factis probatis inculpatis/ in caſtigatiſque moribus; uod pulcherrimum egoveriſſimumque philoſopandi Genus eſſe iudico. Vides ergò, ſuauiſſime commilito(iam enim recum mihi ſermo)quàm adeò non ſint excludendi, exterminandique à Re- pub Philoſophi, vt eorum potius ope, ac beneficio, ne mala qui- dem nocere: neglecto autem, ne bona quidem prodeſſe, poſſint. Vides, quàm adeò non ſint dimouendi, vt potius ad ſummum di- gnitatum apicem euecti, locatique„moderari debeant habengs/ clauumque Keipub. Nulli ſane⸗ nulli inquam niſi Philoſophiæ colare tinctis/commendatisque„xternum committenda Reſpu- blica.
Sed ne publica tantùm memoremus: ecce neq;ʒ priuatis?neq; domeſticis in rebus, vacare Philoſophia potes:in eãque excolenda. vitæ ſita eſt honeſtas omnis: in negligenda,turpitudo. Quid enim⸗ quæſo eſt: quod te virtutem indagare/ vitia verò expellere, docet? Philoſophia. Quid te docet, voluptatum illecebras, veldolorum faces/ vel diuitiarum ſplendores, contemnere,& quaſi ex alto de- ſpicere? Philoſophia. Quid eſt, quòd te mortis tenorem, obſcuræ, contemptæque paupertatis ignominiam ſpernere erudit? Iuro, ſi quid aliud, quàm Philoſophia Vt n. Olympi vertex ob altitudi- nem quietus,& à ventis minantibus ſilens dicitur: ſic excelſus, al- rus& ſublimis Philoſophorum animus:qui ſe tangi à nulla, ſiue af- ſectuum, ſiue aliarum rerumpluuia patitur. Nunc me accingoA. H. vt breuib.etiam verbis vobis monſtrem, quantum gloriæ repor- ret Philoſophia. Equidem neminem hic eſſe ſuſpicor, qui difhteri auſitgloriam eſſe virtutis conſequens,& effectum. Quæ ſi eſt, quemadmodum eſt/ quis ambigar, vel huic etiam vnã cum ſuis cultoribus, qui omninò virtuti ſtudent„adnaſci debere, nunquam intermorituram gloriam? Aſt neſcio, ſuauiſſime commilito, quem tu arietem mihi opponens/ veræ meæ ſententiæ mœnia quatere coneris? futilem tamen eſſe& qui neruis attamen parũm firmis, dirigarur, iam iam ſenties. Quòdenim dicis/ Diuum Apoſtolum Paulum monere, cauendum eſſe, ne per Philoſophiam decipia- mur: tan tùm id abeſt vt patrocinari tibi poſſit/ vt damnum ſe tius ingerat. Per Philoſophiam enim nihil aliud intelligit Paulus, quãm inanem deceptionem,& præſtigiaquæ iuxta traditionem hominum,& Elementa Mundi fiunt: cùm ſcilicet vel falſis Philo-
E ſophorum

2—
4.
ſophorum vwohlœcon fucum facere& ſtruere, flexiloqui Sophiitæ
conantur, vel veris etiam principijs abutuntur. Sed quid hoc? Annè quia hac ipſa/ magis contentionis ſtudio, qum veritatis, malè ſani homines vtuntur: idcircò tollenda ex vfu hominum Philoſophia? eãdem certè operã& Theologia releganda:& ab hominum conſortio,& communione, abroganda. Quis enim eſt, qui rům rritè vtatur Biblijs quum abutuntur Hæretici, Calui- niſtæ, Papiſtæ& alia huius farinæ praua ingenia? Quomodo au- tem abuſus, ſacro S.Scripturæ fraudi non eſt ira neque Philoſo- phiæ. Quæ cumita ſeſe habeant, ſuauiſſ. commilito:quid amplius reſtat, quam vt hactenus falſam perſuaſionem conceptamdepo- nas; meliorem mecum, ſanioremque„& nunquam pœnitendam⸗
de diuina illa Philoſophia, alas,& foueas? Dix.
Tobiau y valile Giengenſu.
PRoRTLEM VI yinum Neccaricum cæteripræferendum.
A 1IEM conNco oRR 4rIS ſima, partes recirandi laudes vini Neccarici alij cui- dam, quàm mihi, demandatas eſſe: maxime verò Frali, cui vis eius, vel vires, cognitæ& perſpectæ ſunt.
Ne verò contra Præceptorum meorum iuſſum agam: vtme pauca quædam: de laudibus vini Neccarici, nec non eiuſdem præ- ſtantia dicentem, beneuolè audiatis: vos/ quotquot adeſtis, Au⸗ ditores humaniſſimi, rogo& oro.
Veteri quodam iactatur prouerbio: vino vendibili ſuſpenſa hedera nihil opus eſſe: cuius ſenſus cùm non ſolùm hic ſit: veram virtutem aliorum præconijs non egere: ſed etiam res præclaras perſe placere, neque exoticam commendationem deſiderare: inde me iam quoque hoc modo argumentari quid prohiber?
Quod perſe placet,gratumq́; eſt, nullam commendationem
deſiderat. ed ec

7.
Sed vinum Meccaricum per ſe placet gratumque eſt
Ergò ſeipſum laudat:& per conſequens nulla aliqua com- mendatione indiger.
Cuius ſyllogiſmi conſequentiam quis vitioſam eſſe dicet: cum ex veris nil/ niſi verum/ ſequatur? Maiorem enim propoſi- tionem per aliquot ſecula vniuerſali conſenſuã ſana mente prædi- tis probatam atque admiſſam, quis improbabit? Minorem ſatis ſuperque quotidiana teſtatur experientia teſtes ſunt(proh dolor) creberrimæ iſtæ nocturnæ diſcurſitationes, ebriorumque clamo- res, in plateis:& alia, quæ cùm apud exteras nationes, vt ſæpe referri audiui, non committantur: inde quoque vini Neccarici vim, efficaciam, atque præſtantiam, concludere licebit.
Sed tu, quæſo commilito ſuauiſſime, fraterque in Chriſto dilectiſſime, Ioannes Arnolde, planius, quid de vino Neccarico ſentias, dicas velim. Dixi.
Fridericis Vogt Blab)venſis.
VLNVM M AEVATLCVM PRE FE rendum Neccarico.
Væ, commilito ſuauiſſime, de Vini Neccarici laudibus, eiuſ-
demque præſtantia dixiſti, audiui: ſed quo minũs palmam ego tibi deferam,& pedibus(¶quod aiunt) in tuam fententiam concedam: illius vini, quod ex optimis Italiæ collibus pronaſci- tur quale eſt, quod vulgò Maluaticum nominatur) obſtat excel- lentia: quod Neccarico non ſolum præferendum, verùmetiam principatum tenere ac facile longiſſimo poſt ſe interuallo omnes Vini ſpecies relinquere, plures mecum etiam in hac frequentia ſtatuent.
Quod ne cui abſurdum videatur: rationes haud quidem multas(neque enim tempus patitur) ſed tamen firmas, vt opinor, & haudquaquam contemnendas, afferam. Vos, Auditores opti- mi me eãàdem dignitate attendite/ qua cæteros attendiſtis: ani- mum pauliſper aduertite omneque tædium audiendi effugite.
primò omnium, non alienum à me facturum eſſe confido: ſiprius regionem in qua hoc Vinum colitur(ſermo autem eſtde Maluatico) breuibus perſtringam.
E 3 Italia

36.
Italia autem(teſte Virgilio]) nulla eſt præſtantior regio, ne- que Media, quamuis ſit opulentiſſima neque India, neq; Fydia, li- cet ambæ aurifluæ: nedum regionis noſtræ tractus hic Neccaricus. Habetea(Italia/ vites, habet fruges, habet aleas, habet pecudeæs. Quid quium greges, quid caprarum fœtus, commemorem? Nul- lam ego terram aptiorem paſcendis pecudibus nullam etiam pro- ducendis fœcundiorem eſſe Italia, liquidò affirmare auſim. Quan- tum ad cœli ſitum, aerisq; ſalubritatem& temperiem attinet: ne- ſcio ſane an vlla regio Germaniæ cum Italia conferri poſſit. Eius enim aer tennis& ſuhtilis eſt ver perpetuum, hyems nulla aut exigua. Pecudes bis quotannis grauidæ arbores bis pomiferæ, bis fertiles ſunt. Quibus omnibus addi poſſunt vrbes maximæ egre- giæoppida, arcesque ingenioſiſſime extructæ. Hæc populorum fertiliſſimorum, hæc bellicoſiſimarum gentium omnibus tempo- ribus MArER fuit. Fadem hæc natio, tot clariſſimorum virorum, tot præſtantiſſimorum Ducum, PAkKBNs ſemper atque nu- tricula extitit. Quæ, quia ipſa natura(Deus) tot, tantaque Ita- liæ conceſſit beneficia: cur vini nobilitatem negaſſet*de quo etiam pauca quædam iam dicenda. Nullus verò, etiamſi Neſtoris eloquentia valeret, mihi perſuadebit: vt non potiùs Italico: quàm Neccarico vino vti mallem. Nam ſi res eò præſtan- tiores funt/ quò pluribus bonitatem ſuam communicant: certe præſtantius erit vinum Italicum. SedItalicum Vinum pluribus ali- js vini generibus bonitatem communicat. Ergò erit ꝓræſtantius. Ratio ſubſumprionis eſt: quia hocgeneroſum Vinum, omnes cu- ras, ac ſolicitudines animis eximic, mœrorem minuit, animum ex- citat, vigorem venarum, ac totius corporis habitum reſtituit:& cuique vires ipſas ac ætatem grauiorem inſtaurat: ita vt vel ſenes potu eiuſmodi vini reiuueneſcere poſſint. Nam quotidiana admo- nemurexperientia, quod hoc Vinumin hominum animis demul- cendis ac reficiendis multum momenti ac virium habeat. Egro- tusn. cum propter infirmitatem corporis fauces ſeruant cibum.ac non dimittuntin alnum.& xti cibus ac potus palato ſuoinſipidus: hoc vinum⸗tanquam remedium quæritvt corpus ſuum rurſusde- mulceat, ac reficiat, viresque recuperet. Adhæc Vinum Neccari- cum/ pauculo Italico diluto, multò nobiliùs efficitur. Huic Ar- gumento& hoc addo: Illudvinum, quod cariũs emitur. ac vendi-
tur⸗

37.
rur/ alijs etiameſtgeneroſius/ ac præſtantius. Sed vinum Italicum carius apud nos emitur, ac venditur Neccarico. Ergò quoque eſt præſtantius. Cuius Syllogiſmi præmiſſas, cùm experientia quo- tidiana, teſtis locupletiſſimus, probet: Conſequentia eiuſdem quoqʒ negari non poterit. Plura vt afferam neqʒ locusneqʒ tempus eſt. Hoc ſcire ſufficiat, Italiæ vinum inter alia caput efferre⸗quan- tum lenta ſolent inter viburna cupreſſi. Dixi.
Kgosnele
Iannes Arnold Kal- tenyueſtenſis.
K
p
1
O
—
—„=0
pocTISSTLMVM VIRVM, D. M. CR v-
ſium, Præceptorem ſuum, ecu parentem, colendiſſi mum& chariſfimum.
Aðy eie gos oMvühoy dueh Aaudy: —„ 2„ Sa pcos Jd ðræfen ꝙæM pæloy z ains.
„* X„* X OT gavͤhe⸗ Mvxepdye VoMAens e olu⸗ æ 2 16 1 2 ei 9 n Joe Aepornis. Jooy ky, RMeiht, rohebrpLocec alky: Mucdæ hei yæJo M o) ð Tordy dhtes nms.
5 2
vChlasyos Nelhois⸗ Ebois: 2os Lßoyese.
Tatine
andida Lux ſalue, ſalue Lux grata dierum: eddis quæ lucem Lvœx, quæ lucet in Orbe. nde viro magno te ſuauem ſæpius opto:
æpe redire velit te excelſi Rector Olympi. nge nio viues equidem per ſecula cuncta:
mere perpetuò ſed eras quoqʒ corpore dignus. S alue, viue, vale; Felix, felicior, Annus.
M. Ioan Vlrych Pregitzer VMing. Calend.lan. ißoꝛ.

G 1 „ 15
1
N