ORATOR LNEPTUS c REGVTTS RAPTM FN 0 ATV 3 oRHAN BALTKHA AR S CHUPPIO, 5 6 ELO QUENTI ET HISTORIA- RKUNW PROFESSORE IN ACADF. demia Marpurgenſi.— —— Ridentem dicere verum Quid vetat? S 2e 3 6 S 6 6 E S Mpi NIcoEa HAMpRLII, Academ. Wpigr. MARPuRcI cCATToOoRuM. M DC XRRIIX. S X M AGNPCTS, XO3TISSL MIS, AMPLISS TMTS, C0NFVETIFSSTMTS Excellemtiſſimin Clariſimus DoMTNo TRIDRRIcCo 4SE Murilimi, Celſiſ. miq́; Principis ac Domini Domint GxoRCEx Haſiæ Landgra- vii&c. Conſiliario. Arcis Grunbergenſis& Merlavienſis Præfe- cto ſummo,&c. DOMINO MARCO ZURRIO BoxHoORNIO, 6 Eloquentiæ Profeſſori celebertimo in BAray oRux gcademia Lugdunenſi,& ibidem Collegii Oratorum Præſidi longe digniſ- ſimo,&c.. DOMINO MAR CO PEN SJN/. U D, eximio,& in Horentiſſima HAMBuRGRRMStnM Republ. Practico feli- ciſſimo,&c. DOMINO JOHANNI DANIELI DIETERICO, Theol. Ulmenſis Fi. Medicinæ Doctori& Reip. Umenis Phy. hco laudatiſimo. — Dominin Afni e amicit i plur. hunorandis, . Johan. Balthaſar Schuppius, Profeſſor Marpurgenſ. 5 (*) 5 PM v o. Obiliſſime LIs TIſunt be- ne multi, qui dicunt me Ora- torem eſſe. ineptum. Etve- rum dicunt. Namutut ahxio deſiderio quæram, verba ta- *men non invenio, quibus de- ſcribere poſſim- ingentes animi tui dotes. Alii multa dicunt& non- præſtant, tu multa aut cogitas aut præſtas,& pauca di- cis. Integer vitæ ſcelerisque purus, ceualter Ulyſſes, tot Europæ regnis perluſtratis tor. totius orbis arcana noſti,& niſi fallor taci- tè rides. Ride quoque ad ineptias has Scho- laſticas. Dicerem quidem quantum Tibide- bere velim, pro affectu quo me amplecteris. Sed Orator ineptus ſum. Quicquid igitur hominem gratum aut loqui aut fentire fas judicas, id tu ipſe pro magnitudine inge- nutui concipe, ori meo præſcribe,& hu- 1 meris —— ———— 6 —— ——— A— — ⸗„ — 4 meris his impone quantum ferre poſſunt. Celeberrime BoxRoRnut te debito modo laudem non aliam quãàm tuam mihi opto cloquentiam. Tu ſupra ætatem, ſupra ſeculum tuum ſapis. Romanæ eloquentiæ& ſapientiæ laudem tibi foli deſtinãſſe videtur, Princeps literatorum Magnus Heinſius. In- ter feliciſſimos numero diem iſtum, quo Ba- taviam petii propter Hugdunum⸗ Fugdu- num propter Te, Te propter Heinfium. Quanqum ſat magnis fœcundi tui in genii documentis famam tuam xternitati dedi- cas attamen conabor propediem„ut etiam me reſte ſciat reſpublica literaria, famam tuam meritis minorem eſſe. Muſæ omnes ubera ſua tibi admoverunt cito. Ut igitur omnis earum gloria ſalva mancat, idunum precor quotidiè, ut te Parcæ infeſtent ſerò. Me morem beneficiorumtuorumanimum, nolo tibi hic venditare. Noſti enim inge- nium meum candidum potius eſſce quamlo: quax. Etjam dum omnia mea tibi deheo. Tu quoq; corpore animoque Magne PEM- X B 6 PENSI vbreviter à mealloquendi us es. Præ- ter alia naturæ& fortunæ privilegia, quibus cœ lum te doravit, à primis Academicæ no- ſtræ converſationis annis veneratus ſum, ſingularem tuam vernaculam& minimè coactum ſuadam. Qui arcem aliquam baſi- licam præterit, protinus cogitat, ibi non ha- bitare ruſticum. Ita ego naturam i- pſam, heroicã tuã corporis ſtaturã indicare. voluiſſe, quantis te animi divitiis nobilita- verit. Potuiſſet tibi hæc Haſſia noſtra ſatis nobilem aſſignare vitæ ſtationem niſi fatis ſua quædam jibertas aut quaſi nec e eſ- ſet. Interim neminem credo Marpur gi vive- rc, cui non æquè grataſit tua ac ſua propria. Det tibi Deus ætatem quam mére- 1155 ſervet animum quem dedit, augeatque 2 fortunam, quã te cumulare cxorſus eſt. Ita vovco cum Græcis& Barbaris, ſapientibus & inſipientibus, qui Marpurgi vivunt. Clariſſime DrErTERIcE, Patrum no- ſtrorum memoria, cum Haſſiam ignoran- tiæ ſatietas caperet, magnojuventutis emo- 3 lumen- — —— ——— —— † A— — — — —— 2——— —— —.—— —————— — 6 PR EEAT. 1o. lumento, eloquentiæ ſtudia in ſcholis ferve- revoluit, optimus parens tuus, cujus fama. & ſcripta pari paſſu ambulantper Europam. Eum intueatur juventus& diſcat quid po ſit vernaculæ facundiæ majeſtas in pectore ſinceri& orthodoxi Theologi. Et nuper pa- rentationem vidi/quam Sororii mei parenti, Dn. D. Gregorio Florſtio, Ulmæ recitaſti, in qua teſtaris Te paternam eloquentiamſtre- nuc æmulari. Tarda& noſtris nepotibus nota ſit illa dies, quæ idem officium aut tibi aut magno parenti præſtet. Cæteràm cum & ſanguinis jure& affed uum ſimilitudine jam priden impulſus fuerim ad te aman- dum, volui aliquem conſtantis amoris in Te mei erigere cippum publicum. Dum vero per aliorum negotiorum varietatem gra- viora monumenta literaria abſolvere non⸗ potui, ineptias has offerre Tibi volui, ut ma- teriam ridendi preberemdonec alia fequen- tur; quæ fortaſſe alios excitabunt affectus. Tandein Patroni& amici optimi ſuf cipite has meas ineptias fronte ſerenã. No- ſtis ci la PR4To. 7 ſtis me pectoris eſſe boni& linguæ liberæ, nec multum curare cos, qui Gurios ſimulant & Bacchanalia vivunt. Jupiter apud Home- rum nonſemperde bellis Græcorumdelibe- rat, ſed interdum cum Junone ludit, inter- dum conviviis æthiopum- adeſt, interdum. loripedem ſuum aſpicit& ridet effuſiſſi- me. Nautæ non. ſemper injuriis Neptuni exercẽtur, ſed interdum reduces in patriam in littore maris ſedent ſuumque Wilhelmus de Naſſavven, velde puella Veſalienſi altiſſi- mã voce canunt. Quotuſquisq; mihi vitio vertet, ſi& ego ſeria ſtudia h ujuſcemodi jo⸗ cis nonnunquam diſtinguo: Nemo hic in. jus me vocet. Nullius famam con tamino, jta me bona fama amet. Vitia tantum Oratorũ tango non ſocus ac boni concionatores ſo- lent, qui dum aliena vitia numerant, ſua. qubque includunt. Quod ſi autem anima- hbus quibuſdam alphabetariis ſtyli fatyrici naturam non intelligentibus placuerit, ve- nenume flore ſugere„tum ea bonis avibus ablegabo non ad fuſtitudinas ferricrepinas in- —— —— „— 6* —————— — — ——————— — 8 PRRnATIo. inſulas, ſed ad tefeculo tuo majorBoxnont N. LegantOrationem tuam ſe ptimam⸗quã Lugduni recitabas, de ſatyrica veterum fa- pientia ubi invenient accommodum ſtru⸗ meæ ſuæ dibaphum. Vivimus 5 BoxRoRRt ſub ſceptro Apollinis in regno libertatis, ubi perſonis parcere g& de vitiis dicere fas juſtumq́; eſt⸗& omnibus ſeculis fuit& erit⸗ Satyra neminem oflendit, niſi qui ei argu mentum præbet. Valete. Dabam Marpurgi Cartorum, XVI. Jul. cIo clc XXxILR g „ 0 c 4 M 4. 3 fogad BATss SCHupPPlu 3 Bloquent.& Fliſtoriat. Profeſſor Ordinarius. oMNTB V BON MENM TIS SyDIOSIS. IN 4CAPRAMLA A A RPVR 6 E NS1 † S Atio eh quæ homimes diinguit d leſßii. Culius rutioni⸗ 0 pieme Furir. 4 cultus Orationis, inte 0 Vapientes S iſcrimen ficit. Olim Muſarum ſororesOratimi Domie, Apeilia ſda Pabebant in hit qubt ciren vylem hant intuemini nbntilus Amabaut ſylwus illa amæmab, Vorida illa pratuillos Vutium luviorumque jſurros c qudum quaſ matrimunii nex⸗ PRo c R4 M MIA. 9 nexnſyẽ miebunt cum ſli hujus vegioni. Nuncin exilium pel- 1ienturpuſſin c D. Przſticno magnißea mterdum eriguntur pi- upbia. Hiutme hoc docentium igndrantii veldiſtentium inaVd voripſijudicate. Fatcor læas jyſæs manus mea non eßẽ pur ab timi Priſtianip m. ſanguine. Sed Pimitati vitii commumt in- centin eſt/ ficil excuſibur. Pohquam inſeitiumævi noßtri vru⸗ iu nßexi. tandem me puduit. Seryumt her ſeholas tot ineptia- umexempla, quibus mederi non eñ tenuitatis meæ attamen ju- ventutem ab ii debortari oflei mei eſſẽ cemſẽo. Pueriſumus cum pientie picem, ſeal noſtrãpredicamentalipetiiſt yutamur. In Nbolis diſertiſſimi ſumus Oratuten in firꝰ& Eericſiu aut rm meremuraut mſricordiam. Qui in g)pto mati ſunt non niſ Nilum, illum fereunditatis audorem vViderumt, ii cum alibi enunt cadenies imbres, nowitate perauſſi credunt naturam re- m uinam minari. Ita qui inter animæn ſilupyuluere Flolaßico nßerſan educantur, alg de utili c inutilitot inutilia verbapro- digumnt, in ſeciem ſummæ Vapientiæ aut Grammaticam laudans aut Logicum quus nemo Vituperat, ii ad reſeriæs agendas venien- in alium terrurum vrbem ſe delatus arbitrantur. Doleoproſte o, mihi Juiut ut nondum æſequi poſim, attamen veneror anti- Juitatem) interineptias ha o veyſandum. Optarem me aut ill⸗ temport natum quo non erat elquentia, aut il quo Corebat Ro⸗ mana. Nomana dico, cujus nomen ahant multi cuſu griam equuntur vix ilæ animæ, quæ propius cœla defiuxére. Non eu⸗ Lravita cunſiſtit in periodornm rotunditate, non in numerò oratu- rio, cujus neceſſtatem Keclermannus nobi obtrudere conatun, hn in ineptiis alii quus Podie in ſcholis diſtimun in ſem futura bliionij. Sunt quidam homines nodi, quibun ſorder ſejudi- ium ſie exemplum veterum, quſimitamur, quid niſ ruinam onæ mentis c expirantis eloquentiæ ſunuproximis nundinis ex- eumuuꝰ Suntdenique alii Juinimii antiquitatis æſtimatores, niguitutem ex judiis antijuitmtis djſinguere neſtiunt, qulu 5 ommnid ——— — —— ——— — — —— —.— — — —— ——— — ———————————— —— 10 Pe c M M A. omniu veyba ſirdent, niſ qu⸗ al ultimi e/· obliteratis tumporiu repetit. O inſini Aut inteiligi Vultis aut non. Si xultit rur aut cui ita loquiminiꝰ Sinon vnhis, cur non tacetir ꝰ Non ampliu vegnut Latinorum Nex picus, jam dudum obiere Evandri G Lvh Komuli mater. Quis glundilus uti vellet polquum ſegete inente ꝰ Qui aquæ hauſtum dulcis vini cantlurt præponeretꝰ Quiappoſioturdò, cui inter aves gloris prima eñ appeteret cur⸗ vum? MAnnon inſanire me diceretiu ſiin publicã concione oratis- nem Dominicam recitarem qumdo eam olim pronumciabãt Ata⸗ vi noßyt jempore Caroli Magni anni⸗ ahhint ocingems? Certd non magi me intelligeretin quamſ Suecicoaut Danico idiomamt vſerer Vltrabuuromutas eant praæpoſteri ili mortalenquitanuam pmana efundumt qu& damnata à Nomanis quibu ne quidem uri am vellent, quot imitantur. Le autem chariſſimi mer legite Hi· Voricos ilos qui in culo Augußi vixerunt, ubi tot fercunda inge· vja ardrem ſumn chnſumpsoye ubi cu cxteridiſciplinim eÿ elo uentie e· nperii Nhmuni majeſas intrementu ſin adepta m. Aut ihij veram ſuviloquentiæ indolem e vim, E& decu e⸗ machinas indenietin, aut nullibi. Qumodo enim ibiſe non exſo· verttubi miles inpracindupreæliiſtans nonchpeo mugi⸗ aut haſtů. Iuum imperatoriſui voce animatuplenus ardoris,& jam vicor priuſuam pugnavit⸗ irruit in hoßtem tanquum in amici compie xum e vitam morte repoſtit? Aite nobiliſimæ mentescone⸗ vur aliquid Inßituumus alijuod certamen maſtulæ illiuelojuen- hnæ. Eiouemtie inquam ilius, qud aßelus ommnis aut imppnitun aut exrorqueturʒ cui rot comtumaes animæIotregna otprneipe Mctububreʒ quæ id agit qubdl ferrum nòn voteiʒ cui ipj natura ce⸗ Aret ſmoveripoſfet. Suemadmodum mililẽ ſunm campeſtri me⸗ diratione ſůbinde exeroetprudẽs imptratoniain pulwere hoebeho⸗ enſiloea liquicmabimup qu& aliquundo aut in republicd— aut in Eecießia. Munt arcuſibimu regum Priſiorũ non m⸗ licen- vum jtd& nomen · Mndſingemn Catilinus eſẽ aCiæ⸗ PRo 6 R4 M 4. 11 wne accuſari nunt ab Hanuibale not captos eſedicemns in Ca- hirolium ablegabimuſipplices. nune alias materiæ elgemu qui- iuu ficundis exercebatur Komane juwemtuti. Agite lutene⸗ vobiliſſimi. ere ornamenta patriæ, iie Juo vVos Deus veſter vVocat. cuju aliquando egati fůturi eſi ite quo v⸗— veſier vocat, ui Voce vſtrã aliquando ufetur. Hæas manus, ocpccius, han⸗ mentem Vohis vonſetro, ſiwe equi me velitis, ſice prævevire. Aun vebementer falor, aut geneyoſi mentes veſre jam dum exci- tnæ ſunt ad gloriam hune. Vdeor imtueri ardorem veſtrum. Puro me jam dum vdere pultberrimum ꝓrſt⸗ certamen, quale olim erat ad aram Lugdunenſem in Galid. Proinde nobili tiliſſimo exercitio ili, ex publicd autburitate num erigo. cõurribeedjuulguot vulti. De Mantuano eeri Lotichuun, qud uerii Poetarum Dux potiu⸗ qudm Poeta ꝙſe. Ira ego vohunbonocum Veopriſũæ ilius nobiliſimæj eioquentiæ viã monßrabo ut ut eã aus vMnquam iniverimnautperingenii mei imbecilitatem inire nõpoſ jim. Un non Nappius ne ſüoaut alior cum ſuciu libros ven⸗ it quos nunquam intelligere, intelligere autẽꝰ imð ne ligere quidem htuit An non Vulcanun fit fuber eiegantiſſimrum aymorum e Hecorem tamen interſicers non pofuit ꝰ An·non de cilu Vepe fe licius judicas cunvia quam coquus? An non ſlatua Mercurialis viam oſlendit qud ſit eundum iyſa tamen ehi immoblin ꝰ mi. rari igitur nolite, me vVobis viam Menſurum ad Nomanam eln. uentiam quam yſẽ nondum didici. Jin verd cum ſeculꝰ hot NoSTRO inſinire malueritis, bord It. in Audhtsrio Philuſi. pborumme ronveniutis. Deſtribam Orarores noßtros non quales ſẽdebent, ſtd qualenſunt. Non equidem ſům Diiatur in republi- cã bonæ mentin nec ranquam Prætraccepijuridicendipoteſtatem. dſ extraurdinarii homunciunis ſagia Valerent, dicerem utile e, ut aut inepti ili homines non naſterentur, aut nxbres non trent aut qſtloli exularent. nt inepti⸗ Prepagarentur qui . bu —— — — . ——————— — — — —.——————— —— 1 PRo 6 RAM M A. hun auditorium quandoqᷓ impletur non animus ingenioſ auditvri. o annos præteritus mibi Deuti Iyemdiſterẽ vobiſtum, Juæ me m ignorareyœnitetepudet. equimini modo, amiti aut ℳ maniti Fatren e cummilitones. Habebitis meßnon ingeniiaut dodrine ſaltem diligentiæ exemplum. Par mihi adhus voiſtum djſtendi neceſſira eñ. Tantum eſt quodignoramus. Valete Dab. Marpurg. M. lun. 1037. . O R A4 TI O. Uid expectatis Auditores? Unde exor- diar? à terminis Philoſophicis? vel con- troverſiis aliis? Hoc unum ſcio me nihil fcire. Cur? Quia aliiſciunt omnia. Ni- hil habeo quod vobis proponam pręter ineptias meas. Creditis vos alios ſapien- tia ſuperare? ſi putatis, jam ſtultis ſtul- tiores eſtis. Nam primus ſtultitiæ gradus eſtaliis ſe præfer- re. Si quid mihi creditis, plures ſunt ſtulti in mundo, quàm Fyllabæ in Calepino. Et eſt quædam ſapientiæ pars, furere cum inſanientibus& ſeculi moribus morem gerere. Cice- rv olim librum conicripſit de perfedto Oratore. Librum hunc ad Garamantas& Indosrelegate. Diſcite autem ex me, quomodo agendæ ſint partes Oratoris ineptine ſecu- lo huic irnpares ſitis. Aperite aures ſicuti Advocati lauare ſolent crumenas ſuas. Tradam vobis regulas aliquot, quas ſi obſervavetitis, Oratotes eritis citius, quãmcoquuntura- ſparagi. Primo quod felix fauſtumq;ʒ ſit, quicunque te initi tutioni meæ ſubmittere cupis/ fac ut ſis inprimis temera- rius, — ₰( — o R 47To. 39 rius impudens, audax. His armis ſi inſtructus fueris, ſatis tedoctum putabo. Nam pretioſiſſima ludi mei ſupellex eſt ignorantia. Deinde affer tecum Stentoris validiſſimam vo- cem ſemper aut cantillantem autululantem. Ne antiquæ li- teraturæ neſcius videaris, Latiniora quędam verba coiligas. quæ ſemper in ore habeas. De cæteris ne ſis ſolicitus. O- mnia ut nummos melioris notæ, tua venditabit impuden- tia. Antiqua, obſoleta. peregrina verba, qualia Evandti mater loquebatur, ex antiquario Laurenbergii vel Lubini ſudiosè colligas,& magnã jinguæ volubilitate in adſtantes intorqueas, ut illi te venerentur tanquam hominem è cœlo lapſum. Semper in ore habeas, crerubala, ſiſtra, lobas, bere- cynthia, cruſinata cannas& alia quæ non intelligeret Se- nex Numa, niſi divinantis Egeriæ vaticinia conſuſeret. Si verborum penuriã ægrotas, protinus finge verba pro arbi- trio tuo. Si barbariſinus aut ſolcœciſmus exciderit, confe- ſtim in promptu ſit nomen Poetæ alicujus vel Scriptoris a lius, qui nec eſt nec fuit unquam in rerumnatura. Cita Ẽn- nium vel Pacuviumaliosqͥue, quiaut non ſunt in omnium manuaut nonin omnium mente. Noſtri Mesſieurs quiſe- mel Luretie Parſſorum pernodtãrunt, injurias omnes Gy⸗ bianoiMlatas excuſant, dicenteses iſtã lumodu. Quid vetat o- mnia Priiani vulnera tegere emblaſtro larvati Griticidem- per tibi in promptu ſint argumenta; quibus culpes I6cra- tem Demoſthenem, Plauum, Platomem, Tullium. Ita homines te magnum Cyiticum eſſe credent, etiamſi nil magis tibi de- ſit/ quàm hona criſis. Fac novorum Scriptorum affedtã- tas orationes ſemperhabeas in manu. Qnas ubi cautèfieri id poteſ, ſemper vendites pre tuis. Omnja quæ profers, die eſſe extemporanea. Cave mediteris, quomodo orationem diſttibuasin partes Hoe frigidorum hominum eſt, qui ne- B z ſciunt — — — —— — — ——— —.— ————— „ 0 K 4TT0. ſciunt artem arte difſimulate. Tu dic quicquid in buccam venit, etiamſi contingat, te pedem capiti, ocream galeæ, caudam jubæ aptare, quid ad te?modo ne raceas. Florile gium Langii à latere tuo diſcedat nunquam. Si de ſciſſo pal. Ho aut balncatoris quadtante perorandum tu ex Florilegio Langii omnem Athenienſium antiquitatem recenſe. Quæ apud Indos gerantur refer. Mores quoque Scythatum in⸗ terpone. In omnibus periodis ſit Alexander Magnus E Iu⸗ hiu Ceſar, ſine quibus nihil fiat. Hellespontus pedibus tera- tur, Sol Perſarum telis opacetur. Terxes fugiat, triumphet Tepwide temiſia ad ſatietatem uſque inculcetur. Rtex· empla hæc ẽ variis centonibus emendicata eleganter con- jungere potes particulis his: Cæterüm, porrò, quandoqui- dem, deinde.&c. Hos inquam floſculos ſemper immiſcere potes etiamſi res minimè indigeat. Utaffectus auditorum maſculè movere poſſis, ſemper in ore habeas, diimmorta- les/ d ter quaterq; beatos! heu malorum/ per Deos Deasq́ʒ omnes! 5 tempera ð mores? Hæc ſæpẽ iterentur. pectus percutiatut, pileus rotetur.vox ululet, etiamſi mortem tan- tum paſſeris lugeas. Tota oratio tua impleta ſit metapho- ris. Etiamſi verba ſint notionum veluti ſimulachra, tu ta- men rem omnem novis ſemper imagiuib. obſcura,& quaſi umbras umbrarum fac. Quid vetat pygmæo caligas Ma- ximiri Thracis adaptare? Quicquid agis, hoc unum age, ut homines te mirentur potius quàm intelligant. Similia po- tenter ornant Orationes. Id animaduertit ruſticus ille, qui cum fortẽ pleniſſimumillum conſeſſum Senatus Pariſien- ſis patrumq;; purpuratorum cœtum cõ̃templatus eſſet, cu- riam cum agro cæpis conſito comparavit. Si ſalutandus eſt vir quidam honeſtus, exordiri potes ab eleganti quodam apophthegmate. Exempli gratiã: Seer fein vnd wol redet Ca · . 16. 2 i t l. 1 et 1 R⸗ i. 1 4 4 ta aſi ſui um o 7„ T70. coPræſtantiſſime, Ornatiſſime, Literatiſime Dn. Fenjamin Stetinenſis Pomerane. Sanioris Philoſophiæ& S.S. Theolo- giæ ſtudioſe, Palladis ocelle, Oreſtes adamãtino familiarita- tis nexu mihi conjuncte,&amore, more, ore, re, ad ultimum æternitatis punctum(vnd noch 14· Tag druͤber) honorande. Seer fein vnd wol/ inquam, redet Plato, da er in dieſe wort er⸗ bricht vnd ſpricht: Saluta libenter. Damit dann der Weiſe Mann hat wollen andeuten vnd zuverſtehengeben/ daß man in Hofflichkeit nicht ſolle ſparſam ſeyn: Dieſem nun nachzukom⸗ men/ wuͤndſche ich dem Herꝛn ein Bonus dies. Cæterum non alia in ſcholis ſunt frequẽtiora Eloquentiæ exercitia, quàm epiſtolæ& parentationes. Omnis igitur tibi epiſtola ſordeat) niſi tota pagina à ſummo vertice ad imum uſque calcem verbis ſit impleta. Nemo enim hoc ævo conſiderat, quàm benẽ ſed quàm copiosẽ dicas. In parentationibus ac curatè expone, quã quis ſit patriã, quã familiã, in qua do- mo in quo cõclavi ſit natus, quã fuerit ſtatutã ac facic, quot habucrit præceptores privatos, quot obſtetrices ac nutri- ces, quoties equitaverit in arundine longã. His adde paren- tes naturales, parentes myſticos, vitricum, novercam, ſoro- res, fratres, agnatos, cognatos, affines& vicinos. Super hæc omnia exordium pete vel àflumine Nili, vel à Tartarotum Chamo, velà pretioſoohanne. Nec obli viſci potes formu- læ, quę Ciceroni illi Germanico frequens eſt, qui poſt dedu- dionem funerum vel ſartores vel ſutores ita fere alloqui ſo- let: Wohl⸗Ehrnwuͤrdige/ Ehrnveſte/ Ehrngzachte/ Ehrn⸗ haffte Hoch vnd Wolgelahrte/ Großguͤnſtige/ in ſtige liebe Herꝛn(dieſe Titul můſſen ſein geſchwind außgeſprochen wer⸗ denjwie die Muſici die geſchwentzte Noten ſingen/ deren 16. auff einen Schlag gehen) daß alle Menſchen ſterblich ſeyen/ bezeu⸗ gei nicht allein die heilige/ Gottliche Schrifft/ ſondern taͤg⸗ ———— — — — —— 3* —— —.—— ——— — — ————— d KA1TTCO. tãgliche Erfahrunge. Ja wir ſchens an vnſerm verſtorbenen Sempronio ſeligen/ weichen wir jezo die lette Ehr erzeige. Der⸗ ſelbe war ein guter frommer Mann. Er aß gern ſauer Kraut vndtranck gerne kuͤhlen Wein/ Gott wolle ſeiner Seele gnaͤdig ſeyn. Intitulis nunquamſis parcus. Vide inprimisut titu- ifemper ſint majores ipsã oratione. Man gibtjakein Geld dafůr/ darumb kan man ſie wohl mit der Brabndiſchen Elen außmeſſen. Poſt propoſitionem per ſemi horulam aliquam Te auditores anpliſſimis verbis per ſacra&prophana ora- xe oportet, ut tibi vacivas præbeant autes. Ftiamſi eos ori· bris, auribusq; apertis auſcultare videas, tu tamoniterum⸗ iterumq́; orare perge ut audiantzut audiant· Fam civilitatis ſpeciem Oratores no ſtri didicerunt, von dem Salbader zu Jehn · Isenim ſtudioſis ad ſe venientibus cõntinuã voce ac- Zamate ſolet: der Herꝛ waſch ſich doch/ der Herꝛ waſche ſich doch/ der Her ſchwitz doch. Hic mplex anima poſſetqui- dem reſpondere: ſtultiſſime Salbadere/ 1pEoVENI. ut ſudem utlavem. Sed huiccivilis eloquentiæ mori mo- remn gerere oportet Salbaderum ejusq; nobilem proſa- piam. In omnibus orationibus& epiſtolis latinis voditare memento. Quippe ſecus faciens& Priſcianum&Grobia- num hodiẽè crẽditurinfeſtare. Sicitaq; loquendum Reve- rendiſſiinæ veſtræ Dominationis mancipium. Reverendiſ⸗ ſimæ veſtræ Dominationi precatur bonum Diem& pre- tatur, ut Reverendiſſima veſtra Dominatio, Reverendiſſi- mæ ſuæ Dominationis mancipio velit dare tres thaleros ut poſſit ſtudere bene. Ut ſermo tuus familiaris diſcedatà genio vulgi immiſcere ſemper poteris terminos& inven- tiones Pœẽtarum aliasq́; ampuilas ſive ex Amadiſo ſivee Arcadia comitiſſæ de Pemprock petitas, v. g. Jungfrawe/ ſch ſchwere euch bey dem hoͤchſien Sott Jupiter daß der kleine Knabe e⸗ t en. 0 NN L. Knabe Cupido mein Hert dermaſſen verletzet daß es mir im meinem Leibe thut als wolte es Caprcol ſchnelden. Wann jhr euch nicht vber mich erbarmen wolt/ ſo will ſch die Fumenides vnd Furias vnd alle Gotter vnd Gottinnen/ du nur Rach uͤben koͤnnen/ bewegen/ daß ſie euch mit gleicher Plage verfolgen ſollen. D ich klage gleichſamb die Natur an/ daß ſie in einen ſolchen ſchoͤnen Leib ein ſo ſteinernes Hertz geſetzt hat/ daß ſich weder durch traͤhne oder ſeuffzen will bewegen laſſenꝛ Siita lo⸗ cutus fueris/pucllæ te plus amabunt, quàm faccum men- dicorum etiamſi confectus ſit ex optima rela Hollandica. Et quia Quintil. lih. ult. Inſ. Orat. cup. 1. inquit neminem poſſe eſſe oratorem, niſi fit vir bonus ideo oportet te eſſe moribus elegantiſſimis. Quod ſi igitur innundinis Franco! furtenſibus vidiſti Gallum aliquem, tu hunc ſtatim imitari memento. Inceſlus tuus ſit ciconialis, juxta tabulaturam Belgicam. Semper in ore habeas genealogiam aviæ tuæ Et ſiforte deſcribenda ſuntitinera tua, utiliſſimo mendacio de rebus Gallicis, Italicis& Hiſpanicis haurire multa potes ex Coſmographia Münſteri Ne varias linguas ignorare videa- ris, ſemper confundere potes peregrinos terminos, v.g. der Monſieur als ein PraverCa vallierthue mir doch die plaiſier vñ vilitier mich auff meinem logis, ich will yhn mit poculirn nicht importunirn, ſondern jhn dimittirn, ſo bald er mirs wird im- perirn. Kan ich dem Herzn wieder etwas thun in reciproci moris vxc& debitæ gratitudinis nnjeun ſo will ichs nicht lſſen. Vah! quam Flegantiæ hæ Atticas aures delectant! Fandem omnibus orationibus tuis ſubjungito Dixi. omnia cum dixti ſůpereſ tibudicere Dixi Hæc mibi ſermonis vuxplacet una tui. Nolo plura dicere de ineptis Oratoribus ne me ineptiſſi. ⁰ mum — —— S—— — —————— — —— .— — —=— o AkNM R. mum pronuncietis. Satis multa audiviſtis, ut ridere pofitis aut indignari. Plura, Ki vultis, petere poteſtis ex inſtitutio- nibus mei Oratoriis, quæ lucem videbunt publicam, quàm primum laxabitur ea de quã conqueruntur Typographi noſtii chartæ penuria, quæ fortaſſe nata ex ſuperioris ævi prodigalitate. Ne neſciatis, Auditores, ambio& ego lo- cum inter cos, qui libros ſcribunt ẽ charta in papyrum. Qa⸗ lent ſub manibus meis opera Oratoria, quæ pondere cer⸗ tare poſſunt ſive cum Sylva vocabulorum ſive cum Pic̃tio- nario Daſypodii. Olim quidam in Britannia ex Adtæonis familia vehementi zelo commotus, cenſuit cornutos o mnes in mare abjiciendos eſſe Cui conjux cõpeſce inquit⸗ hunc impetum, duſciſſime ma rite,& diſce prius natare. i quis& in hoſce meos fœtus fimilem cenfuram exercere voluerit„jubebo ut plures ſimul Rhetores pereant, qui omnia ſua petierunt vel ex Quintiliano, vel ex jordano Bruno vel ex Caufſino. Mihine ſoli calamus ſtupebix hoc ſcribaciſſimo ſeculo, ubi ſteriles concipiunt, ubi eunuchi gignunt& nemo ca caturiens ſe cohibere poteſt? Sedante- quam progrediar, oportet me breviter examinare argu- menta, quæ quidam folidæ eloquentiæ fcarii nobis obji⸗ ciunt, quibus ad hanc ineptorum Oratorum hxteſin me deduxerunt. Obfecro cos per ſacra& prophana, ut ſerupu- los hos mihieximant. ni 1. Obji. Rem hanc Oratoriam nil facere ad culi- nam nec eſſe de pane lucrando. Reſp. Culina meaſufficit mihi& interdum amicis meis. Utrem pro Cythara gau det habere Midas ego non. Sed heus chariſſime Benjamin, quot Helvetios tu conduniſti ad cuſtodiendos theſauros ruos? Quot item crumeniſecas ii ve Francofurti ſive Lipſi ditaſti? In omnibus meis peregrinationibus ego unicam- rem o. phi zyi lo. 0 cet. tio. n 5 O⸗ uit,* eSi er ¹0 hoc chi e⸗ gu⸗ bſi mt ui. ci al min, ur pl aW ten 0 TMo„ rem vidi admiratione& ſtupore digniſſimam. Vidi tres aut ſrecte recordor, quatuor Metaphyſicos, qui ædificarunt domos. Si lucti causd omnia diſcimus, miſferè nobiſcum agitur. Quid caperas frontem* Si fortuna tibi favet elo- quentia eſt ingens ornamentum, ſin fortuna furit, Elo- quentia ſaitem verborum copiam ſuppeditat quã maledi- cere potes malignitati ejus. II. Objicis negledã Eloquentiã aliisq; venerandæ antiquitatis monumentis, compendiariã viã iri poſſe ad ſummos gradus it facultatibus ſuperioribus. Vidi inquis, qui ineptias has negligens& utriq; cubito tanquam ã̃rmis fulcris Herculeaniſve(plus ultra) columnis innixus, tan- tam in facoltate ſua deglutiit eruditionis molem, ut ſi no- va compararentur antiquis ipſum Milonem Crotonia- tem Oporteret manete domi,& potuit gradum petere cum prima lanugine. ze. Ne erres chariſſime Benjamin, oportet te accuratè diſtinguere inter Doctores& Doctora- tos. Ad Doctoratum pauca requiruntur, ad Doctorem- multu. Qlimà patre meo ducebar Marpurgum. Eram adhuc admodum puer: laſſus itaque à via, attollebam oculos mcos, videns proculeminere ſumma arcis cacomina. Ad parentem igitur converſus dicebam, Ecce, jam via confe- daeſt, jam pervehimus Marpurgum. Parens ſevero vultu me aſpiciens reſpondebat: Puer, ne poſt hac credas, te vilis ſummis ſeu templi ſeu arcis pinnis iter abſolviſſe. PR o- cut ApRuc AB5 uMus A un BF Unins rei poſ- ſunt eſſe plures fines. Proinde ctedo, quibuſdam doctora- tis in media luce præferri faces ardentes, ne audeant de cæ- cirate ſua dubitare. Cato maluit, ut quærerent homines, cur Catoni non ſit poſita ſtatua, quàm quare ſit poſita. II Obji. Multos eſſe celeberrimos ſive Theolo- C 2 —— — N ———— 6 — .. — 30 0 NATI0. gos ſive Ctosqui& ipſi in hujuſmodi rebus ſint jejuni. e. Quidami caſti vidit Eraſinum Roterodamum ſcribere calamõ cui oh brevitatem additum fuit lignum& illicd cœepit pennis ſuis alligare baculumcredens ſe MITAxr Fraſmum. Rides fortaſſe, ſed non minus ridenduses ipſe, qui æmulari vis aliorum ſive ignaviam five ignorantiam. Credin Platoni placuiſſe diſcipulos, qui adductis humeris referebant præceptorem? hoc in Platone erar vitium. Creꝝ din Ariſtotelem laudaſſe diſcipulos, qui in loquendo ali⸗ quid ſubbalbi recdebant, quod vitium Ariſtotelem deve⸗ nuſtãſſe dicitur? 1V. Objicis Eoquentiam non prodeſſe Theologo: . Miror quid quibufdam homullis veniat in mentem ur nobiliſſimæ arti huic concedant quatuor genera, quibus includatut& comprehendatur ommium entium& mate⸗ rierum latitudo& tamen ſolam juriſprudentiam dignam judicent, cui illa ancilletur. Quideſt Concionator Snum interrgationus? Aut ego vehemgnter fallor autinter con- cionatorem& oratorem Eecleſiaſticum rion aliud diſcri- men eſt quam inter Alexandrum M.& Philippi Maceda- nis filium. Quærò an non ſolum genus judiciale pertineat ad forum& ſites juridicas, reliqua verð genera vagentur yer ormnes diſciplinas& per omnes facultãtes? Quæro an non Oratoria ſit inſtrumentum totius Philoſophiæ, omniumq́; artium& facultatum non mimus quãm Pogi- ca& Grammatica? Quid eſt perfuaſio? Si Ariſtoteli, Cice- roni Quintiliano credimus, perſuadere nilaliud eſt/ quãn orationẽ probabili opinionem aliquam, imalicujus animo gignere. At amnes ſcientiæ, omnes artes& facultates gi⸗ gnuntin animis auditorum diſcipulorumque ſuorum opi- nionem aliquam otationc probabili.· Omnes ergo perfua- . denty — — lin ju in e⸗ mW 0 U⸗ 27 dent. Si omnes perſuacent omnes quoque Oratoriã uti de⸗ bent, tanquam inſtrumentò perſuadendi. Qui ſine Orato- riã perfuadere conatur non abſimilis eſt pauperi emptuto vinum fine pecunia. Sunt quidam Doctores, ö tempora! õmores! qui ds iis qui eſegantiæ& proprierati ſermonis pauloaccuratius ſtucent/ per contemprum dicere ſolent, Grammatici ſunt, Critici PRilologi& uno verbo verbales. Se verõ novo nomine reales appellant. MQuaſi vero in cul- tu ſermonis occupati, rerum cognitionem negligerent. Quod ſi itaeſt, patres quos Neus propagandæ primitivæ Eecleſiæ præfecit, nullas res ſpiritu& Profeſſione Theolo- gi dignas habebunt. Non enim illi è Scholaſticorum lacu- nis ebrii erant/ non inter hæcceitates,Johanneitates, no- tiones primas& ſecundas aliasq́; barbaræ mentis delitias ira occupati erant, ſed ſermonis elegantiam cum rerumẽ limpidiſſimis Iſraelis fontibus petitarum majeſtate ita con- jungebaut/ utdubites imutromeliores fint. Pectoraeorun indomiros reginæ eloquentiæ ſpiritus alebant, ora eorum æterni Dei canales cœleſte ne dtar in omnium gentiumau- res latiſimoòdiffundebant. Intuemini Atanaſium, cujus maſcula eloquentia, Imperatorum furias& frementis in ſe pene totius mundi pondus excepit, ſuſtinnit, proftigavit. Quantus& qualis fuit Gregorius Nazianzenus? quam⸗ gravis, quam acer/ quam velok, quam ubiqʒ ſui ſimilis, ubi apoſtatam Cæfarem æterno mactat fupplicio? Baſilium ad- miratus eſt ſummus inter Fthnicos cloquentiæ Magiſter Libanius. Libanius dico, à Baſilio religione disjundtus& Chriſtianis palnis infenſus. Chrvſoſtomus nil niſi thea- trum fuit ſolidæ eloquentiu Hujus ſuavitatenr Autioche- n admirati funt, hujus majeſtatem Byzantini venerati ſunt/ hujus vim principes timuerunt, hujus acumen- 3 omnium o xMNWo. omnium ſeculorum memoria coluit. Ephrem Syrus, quaũ fax ardens omnium animos incendit atque inflammat. 1 Quid dicam de Abroſio? An non nectare& ambroſià . nutritus videtur? Tam ſuaves, tam argutas plerunq; habet 4 Orationis delitias, ut apes quæ infantuli cunas& os cir- cumſecerunt, credas adhuc in labellis ejus ſeſſitare. Hiero. nymus in omni eloquentiæ genere ſummus artifex, quãs ftyli divitias habet? quæ lumina?quos aculcos? Boetii Se⸗ 1 verini ingenium. eruditio, ars, ſapientia, provocat authores omnes. Illi neq; denſitas fententiarum venerem, neque 3 acumen abſtulit candorem. Cogor hic nonnihil fubſiſtere. 4 5 Audirores. Vos ipſi tantum animo concipite quantum& de his& de aliis reip. Eccleſiaſticæ proceribus;— i 4 meci paupertatem eloqui non poſſum. 4 V. Obji. Oratoriam utilem quidem eſſe Cto ſed* tamen rem hanc in ipſo reip. theatro, diſci poſſe exuſu. xx. i 4 Quifacit artifices uſus ab arte venit. Natura eſtprincipium 4 3 artis, ars conſummatio natutæ. Si res hæc ex folo uſu diſci k poteſt Cicero fuit prægrandis aſinus, nullius aut ingenii b 4 autjudicii. Quippe auno ætatis Xx v I x. ad exercitationes Oratorias acceſſit. Duobus annis ſequentibus undecim au- divit Oratores pro Roſtris dicentes. Tertio fuit Tyro inex- d ercitu CGn. Pompeji. Quarto Sulpitium i in tribunali quo-. tidie concionantem audivit& imitatus eſt. Quinto Molo⸗ 5 ni Rhodio, ſummo caufarum magiſtro, operam dedit.* Friennio deinde proximo aliquot nobiles audivit Orato- res inprimis Hortenſium, quem præ cæteris imitandum- ſbi propoſuit. Avidè quoq; didicit Philoſophiam/ſed ita ut ab exercitationibus Oratoriis nullus vacuus fuerit dies. Eum M. Piſone& Cn, Pompejo declamavit Græcẽè& Lati- uc. Græce ad præturam uſq;, Latinè etiam in ſenio · Vides — — 4 at li le, 4 nü R. Un ſci ni quoardore ſe exercuerit is, cui lingua latina fuit vernacula. Et tu qui yix ẽ pennalitate emerfiſtu credis te ſapientiam⸗ omnem devoraſſe,& majeſtatem tuam pollui, diutius hu- juſcemodi exercitiis vacando. Sed inquis: Ego habæo flo⸗ ti legium Langii& Theatrum Zwingeri& magnum illud opus Beyerlingii, quibus Cicero caruit. Relp. ubi ſunt Achillis arma ibi non protinus eft ipſe Achilles. Ilum ego felicem judico, cui Deus libros dedit a R TEM Qus RunMI. Si Hannibal eſt ante portas, ſi de fœdere Pyrrhi agendum, fi reus ſquallet/ parum, imò nihil inter- dum aut Langius prodeſt aut Beyerlingius. O infelices ani- mæ quæ vos dementia cœpit? Anne cloquentiam uſui diſcitis vel Icholaſticæ oſtentationi? Aliudeſt ex Langio aliquid ſcribere, aliud poſſe perſuadere. An Oratoria res adeo facilis fit ut ex ſolo uſu diſei poſſit non jam vobis cum litigabo. Vir quidam doctiſſimus cujus nomenaſinis non dicam eruditi męnõ profitente ſciunt, aliter ea de re ſentit. ls in diſfertatione ſuã de lingua latinaait. facilius eſſe in tri- bus facujtatibus hodie Poctorem fieri, quam unam Ora- tionem verè Romanam& Ciceronianam elaborare. Ni- mirum natura ipſa rem magnam effici noluit c1x O, ſed præpoluit pulcherrimo cuique operi difficuſtatem. Dum hæc dico dum plura quæ dicam occurruntpallium hoc meum intucor. Quæritis fortaſſe Auditores, cur ſemper incedam pallio oblongo, nigro.& quaſi lugubri? Lugeo defunctum eſſe Mæcenatem. Mæcenatem inquam defun- dtum eſle lugeo. Nullus nunc Mæcenas nullusin orbe Ma- 10 Si veterum eruditionem contemplor, obſtupeſcoʒ ſi no- Rramrideo aut rubore confundor. Orationes noſtræ de- Kderantunam e rribus Mathematicorum dimenſionibus. Satis longæ ſunt/ ſatis latæ, ſed parum profundæ. Paucis præ- 0 NNNVH. 2 24 0 RMTL0. præceptis tot maculamus paginas, quibus ferendis non⸗ fuffcerentaſini omnes, quos Arcadia habet. An furibus conferendi ſimus an præferendi dubito.· Quippejuventu- ti rempus furamut, cujusjactura eſtinæſtimabilis, Ars lon ga eſt vita brevis, quam nos legendo potius quàm diſcendo couſumere permittimus. Decipimus quia decepti fumus, imus non quã eundum, ſed qua itur. vumus, ut breviter dicam. Otatores inepti& proa vus hoſter videturfuiſſe Mi- das. Sicuti enim Midas omnia quæ tangebat, convertehat in aurum, ita nos omnia Midæ hona, quãdam hæreditate ad nos dolata, tranſmutamus in Cercus colore quidem co· dem, ſed odore planediverſo. Apuieji aſinum aureum imi- tantes ſtulti fimus lignei. Morimur tandemin individuo noſtro ſicut Phcnix avis nobiliſſima. Nullus Mæcenas, nullus in orbe Maro. Quoties Bibliothecam mecam in- tucor, furtim ridere cogor. Quot corumſunt, qui orbem- rerrarumibris impleverunt quoslabor labi fecit/ quibus ſalarium vixſal ſuppeditavit? bi magniſici iſti& munifi- ci patroni, quilibris præfiguntur? Ubiartium perenne via- ticum? Ubi virtutis merces in violabilis? Hæc veterumde- liriafuerunt, nunc aliis moribus vivitur. Præſtat jam cal- ceos conſuere, quàm literariis monumentis Magnatum favorem emendicare. Alphonſus ille Regum Philoſophus & Philoſophorum Rex, literas inutiles eſſe non ab homine ſed à bove dictum cenſebat. Sed ſi qua mihi fides, boves hodie majori in precio ſunt quàm aut literæ aut literati. Nullus Mæcenas, nuſlus in orhe Maro· Miror, magnosCtos diſtinguere inter ſtylum Oratorium& Juridicum. Forſan quia Bartholus fuit barbarus& noluit docere Grammati- cam ſed Jux 4 M. Alt quot] Cti olimfuerunt, qui linguæ elegantiam cum juriſprudentiæ excellentiã ita conjunxe- runt — — ( 1 1 6 1 1 . * R NN 5 34 —. runt ut vel ab illis volis pura Latinitas repeti poſſet ſi in o mnium aliorum libris deleta eſſet. Eos ego imitari mallem quam Bartkolummn etiamſi centies diceret: Ruſticus falco- nem alicujus nobilis reperit cum Kettis& ſonaliis,& po· ſuit eum ſub banco& dedit ei beccare panem. Dicam vo bis aliquid, ſed fub hãc rosd. Barharorum illorum ſtercora Ciceronis auro õbducere compendiofiſſima ars eſt quã ce- leberrimi quidam Cti oculos animosq; totius orbis faſci- nare poruerunt. Pueri ſæpe aurum 6& imagines pocult ali- cujus contemplantes, pharmacum ebibunt, necſentiunt, quantã ingredientium acerbitate horreat. VI. Ohbji. Oratoriam non eſſe utilem Medico. Me. dicum enim ſanare herbis non verbis Reſp. Singulis die- bus Saturni ante ædes meas merces ſuas explicat quidam Hppocratis filius, qui prima vitæ ſuæ elementa confum- plilſe videtur in Schola Pᷣythagoræ. Is inter profundum ſi- lentium menſam ſuam circumambulat, cœlum contẽpla- tur. Hominem Aſtronomum eſſe diceres. Rard ruſticus ac- cedir, dicens: Hett Dotter/ ich het gern ſechs Vckels/ drey füͤr mich vnd drey fuͤr mein Fraw. Oli Dotter ilſe magnidicas ampullas& ſesquipedalia verba prodigere poſſet, die Ba⸗ wern fuhrten jhm das Gelt auff einem Schubkarn zu. Quis mihi dicet oleum tuum papoljeum eſſe bonum, quamdiu tacueris? Medicus fine arte loquendi, obſcura eſt velutiſi ne remige puppis,& lyra quæ reticet,& qui non tenditur arcus. Loquere bone vir ut ruſtici te videant· Novi ego pa- ſorẽ ruſticorum naturã ſatis garrulũ, qui deſperationi pro- imuserat. Solatium igitur petebat ab anu quadam, quæ ſuo& delirorum quorundamjudicio in re Medica ſapere videbatur. Anus herbarum aliquot vim oſtendens, artem Medicam exercere jubebat. Paſtor ille amplectebaturanile 40 con- 0 F A1TT0. conſilium hoe,& paueis menſibus in Medicina plus vice- h pat, quàm x x v.cœci cum ſuis perſpicillis. 6 Tandem VII. Obj. Oratoriam non eſſe utilem Philo- uu ſopho. x. Non fic inſanio, ut aut cordatos Philoſophos aut 1 Philoſophiam vituperem. Nam qui Philofophari non vult, felix eſfe non vult. Tunc enim felices ſumus/ſi bona nobis zo 4 adſuntmulta& ita adſunt, ut proſint. Non proſunt, niſiiis utamur. Bene ut utamur ſcientia facit. Scientiam Philoſo⸗ i0) 1 phia velaffectat vel poffidet. Ergo ut felices efficiamur Phi- 4r joſophandum eſt. Sed quomodoſit philoſophandũ, multi ee videntur ignorare. Ariſtophanes antiquę comœdiæ autor, bt 3* nullã in fabula tantum veneris atq; virium videturexeruiſ· h ſe, quautum inilla cui titulum fecit Nubes, in quã lepidiſſi. fl 4 guur wit me Philoſophum Socratem deſeripfit faltum Pu 4e Ci weiteinfiog METLRnTREM. Sceptici Philoſophi, illi ex familia Pyrrho- sol nis, nullam certam rerum ſcientiam profitebantur/ ſed id fp 3 8 tantum agebant, ut nihil crederent, aded utcur in foro ya un pulaſſent, domum reverſi, an vapulaſſent, ipli dubitarent. in 1 Novego quoq;in peregrina tellure Philoſophum, quine iu . vicinum quidem ſuum cognoſcit/ nec ſcit utrum ſitalbus qu anater, utrum ſit homo an belua viã quoq; neſeit quaitus cn ad forum, ad Prætorem veniens&de iis quę ante oculos in- h terq; manus ſunt dicere juſſus, hæſitat ſtupet, caligat qua in volucris ſit implicita viſco, aut ad folẽ veſpertilio, riſumqᷓ uc i de ſe præbet ancillulis& laſcivis puerulis Intexim Schluteri n 1 4 controverſias Logicas nocturnã arqʒ diurnã manu verſat h 4 atq; re verſat. Cum aliquando diſcipuli ejus nollent conce- h dere, vocEM pIsSERENp in definitione Logicæ eſſe n metaphoricam, virgis eos ita flagellabat, ut tandem trepido i ore cogerenturdicere: Ita Domine Rector, eſt metaphori- ca. Ille igitur Philoſophus(date veniam verbo)protinus ad cdentulam ſuam ancillam properans,& manu tenens vir- gam e⸗ is ti aſt 0 N Y0. 2 gam miſerorum natibus purpuratam, triumphante voce exclamabat: Vides mea Ancilla quantã cum magnanimi- tate pugnaverimpro lege 6& grege ſubtiliſſimorum Scho- laſticorum: Meine Primaner machten mir einen Schluß/ daß vox diſſerendi nicht ſey metaphorica. Ich antwortete daß der groſſere cæteris paribus wahr ſey. Allein ich leugnete den klei⸗ nern: Vnd ſagt endlich/ daß im gantzen Argument kein Folge⸗ vey ſey. O philoſophaltri/ Obteſtor vos per tabulam raſam Ariſtotclis, per Philippi Melanchtonis veſtem pelliceam, pet pecus Melibæi, per Bucolica Virgiiii, per autores omnes tam Græcos quãàm Latinos, ut mihi candidè dicatis, an ineptiæ hæ reverã vos oblectent?An ſeriò credatis in nugis his con- fiſtere nhMexe(timeo vocem hanc Latine eloqui, quia Ciceronem Eloq.patrem culpant Philoſophi, quod eam- non rectè reddiderit)ſapientiæ,& iiſdem neq; Eecleſiã neqʒ rẽ publ. carere poſſe. Ego ut ingenuèeloquar pluris facio, unũprudentem vel ſutorẽ velſartorem, quàm mille ſemila- tinos di ſputaces fatuos. Id quod muliercuiis certum eſt, in dubium ſæpe vocatur, non aiiter ac ſi dicerem HRRIcE quod tibi nomen eſt?Et eſt hominibus illis peculiaris auda- cia. Quotieſcunq; n.viſum fuerit, deos ipſos Syllogiſmis ſuis in aſinos con vertunt, ita ingeniosꝰ colligentes: Altera con- tra dictionis pars, ſem per eſt vera. Jupiter eſt aſinus.eſt alte- ra contradictionis pars, ergo vera eſt. Jupiter aliquando has ineptias audiens reſpondiſſe dicitur: Heus philoſophaſter, Ego eroaſinus, Tu ſis Jupiter. Nunc iterum fiat permutatio ſtãte pede. Ignoſcite Reipubl. litertiæ magnates huic ani- mi mei ardori, qui adPhiloſophicos hoſcejocos, neſcio quo impetu,tapitur. Nolo ut metantum hac in re audiatis. To- tius antiquitatis ſuffragium pro me opponam. Plus ſapien- tiæ eſt in fabulis Sſopi, quàm in omnibus omnium Occa- niſtarum& Thomiſtarum diſputationibus. Non Eſopus D ille —— ile definiebat neq; dividebat, neque ſyllogiſinis utebatur, quibus non inſtrui homines ſed interdum obtundi crede- bat. Manu raſtrum tenebat, oculos ad ſidera attollebat, mẽ- te ſcandens ſuper ea. Venabatur animos ſuorum& ut ca- peret lenocinia adhibebat. Pudebat omnes perpetrare flagitia à quibus bruta abeſſent. Egyptii quibus ſapien- tiæ omnis principatum debemus/ in Hieroglyphicis ſuis notis per brutorum animantium imagines, quæ ſequenda, quæ fugienda, mortales docuerunt. In proverbiis antiquo- rum in quibus totam eorum ſapientiamſed cordatam, ſli- dam, compactam couſiſtere arbitror. infinita bene vivendi præcepta à beſtiis deſumuntur. Et fanẽ multum iis abhu- mano genere deberi cxiſtimo. Hic ad inſaniam diſputãte Philoſophaſtri, an etiam beſtiæ faciant Syllogiſinos, quod quondam tot argumentis affirmatum memini. Quicquid nec Eccleſiam ædificat, nec Reipubl.ſalutẽ promovet⸗fru- ſtra diſcitur& docętur. Duo ſunt quæ ſolidam ſapientiam⸗ conſtituunt, 6 5 8 A6 ERE&BENELo au. Bene agere docent Hiſtorici. Ab his veteres conſilia deorum- omnis ævi abſtruſam vetuſtatem, Magnorum Heroum fa- cta, ab his exempla atque adeò ſacram omnem& propha- nam eruditionem petebant: Nec ulla eſt maiculæ erudi- tionis pars, quam Hiſtoricinon ſunt complexi, quamq; in⸗ libris eorum hodie non habemus: BENME Lodu autem docent Oratores. Hæc duo erant, quæ veteres tantopere& affe dtabant& habebant. Hoc comitatu inſtrudti foro& Reipubl. tutòſe committebant. His quaſi armis præcincti, immoti ſtabant adverſus omnem novercantis fortunæim- petum,& difficilimorum temporum injurias in gloriam ſuam con vertebant& ex quacunq; ſæ viente tempeſtate in hunc ſapientiæ portum ſeſe receptabant. Nos flore ſcien- tiarum contenti ſumus, fructum non habemus. Imò ne florem o 1 4 7 70. florem quidẽ hahemus,ſed in cœno ac fæce divinum hunc ſpiritum volutamus. Quemadmodum ex Oceano Moœ- otis, ex Mœotide pontus, ex ponto Helleſpontus, ex Helle- ſponto mare: Sic oninem Philoſophiam habemus ab Ari- ſtotele, Ariſtoteles habet à Platone, Plato ab Homero. Ho- merus autem Orator fuit& Poẽta. Philoſophi cordati& Oratores idem ſentiunt ſed non eodem modo loquuntur. Homerus in Hectore ſuo docet, quicquid Ariſtoteles de fortitudine inculca vit. Omnia naturæ abdita, omnia civilis prudentiæ inſtituta, omnia morum præcepta, quæ in Ari- ſtotele legitis, Homerus Oratoriis& Poẽticis fuis inventio- nibus involvit, in quas nos non penetrare poſſumus, quia animus noſter ineptiarum ſtudio occæcatus eſt. Ille de- num magnæ& priſcæ ſapientiæ conſultus eſt, qui poſt- quam intelligit quod legit, aliud colligit quod non legit. Epictetus Græcẽ diſputa vit, Seneca Latinè,& tamen uter- que eandem exhibet ſapientiam. Ita ferè inrer cordatum- Phitoſophum 6 Oratorem non aliud diſcrimen eſt, quàm inter Socratem& Nantippes maritum. Imò tanto Philo- ſophis Oratores ſunt præſtantiores, quantò melior cytha- ra bene compoſita, quamilla, cujus chordæ aut nõ reſpon- dent aut periẽre. Sed tranſeant hæc cum cæteris vanitati- bus. Picerem honnulla alia, quibus ad riſum incitarem- ipſos aſinos. Aſt nolo quorundam bonorum virüm, quos adeſſe video patientiã abuti. Zi quis interim interrogave- rit/cur in tota Otatione hac nulla pars alteri cohæreat, re- ſpondebo, me eſſe Oratorem ineptum. ði quis porrò inter- rogaverit, cur eam ẽ charta legam, reſpondebo me Orato- rem eſſe incptum. Ego huic(hic elevatd manu chartam vÿten- ait) fido chartæ, ſpem meam non pono inarte. Hæc ſichar- ta cadit,(chartam abjecit) mecum omnis ſapientia vadit. ¶Poñ ſimulatum perturbatiunem perrexit) Videtis, viri opti- D 3 mi, 3 o 147TIo. miperiiſſe objectiones meas Voluiſſem plures proferre in- Kantias, ſed hic jacent in trecco. Proinde cogor hic ſubſiſte- re. Ago vobis gratias, pro ſolidis argumentorum meorum ſolutionibus. Offero vobis officia mea quovis tempore &loco promptiſſima, patatiſſima. x NxMedeeee Nce eAD LECTOREM. E ro 3 benevole, lector amice nullumeſt hominum 4genus invidiæ magis obnoxium quam illud quod lite- ras aut diſcit aut docet. Nuper quidam ſpe promovendi boni publiciincenſus, cantiones quaſdam Germanicas/ ut: Gut Henche wol uͤber die Heyde nauß riett/ ett. Der Hirſch wol auß dem Puſche ſprang/ ꝛc.In unum volumen collegit& ſe adverſus invidiam tutum eſſe poſſe deſperans, Carmen hoc Opitianum oppoſuit. M 0O M O. Diß Buch laß mir zu frieden fein/ Oder mach etwas beſſers drein· Aber du wirſis nicht können. Mam Ne ſutor ultra crepidam Quid vetat hoc carmen facere meumatque eodem terro- rem̃ majoremque pallorem incutere iniquiſſimæ juvidiæ? gedextra jocum. Humaniſſime Te oratum volo, ut Ora- tiunculam hanc perlegens affectus frænis cohibeas. Non eſt ſanctio. R. Imperii, ita ut jubeat aut definiat ſine pro- voca- 0 n te hu S* —5 6 N A4 77 6. vocatione. Si omnia in eã probas, ſtultus es; Si nihil, aſi- nus. Conſcripſi eam, cofine ut aut refutarer aut juventu- tem invitarem ad ſtudium eloquentiæ, quod hodie paſſim laudatur& alget. Juventus nuncaut nihil agit, aut illo- tis manibus properat vel ad altiora Philoſophiæ myſteria, vel ad ſummas facultates. Si hoc nan eſt cum Icaro ſine pennis volare, neſcio quid fibi velit illud Poõtæ. Noſti Le- dor, quam difficile ſit alios reprehendere. Qui enim ma- lus eſt, bonus videri vult. Quemadmodum igitur Medi- cus furentem& inſanum kgrum, quem ſanare non poteſt, aut ridet aut contemnit, ita in hoc deſperato juventutis noſtræ morboã riſu& ſalſa didione aut remedium aut ſo- latium quærere volui. Verbis meis explicationem addet candor tuus. Si mecum in ſtudiis his proficere volucris, ſcies hæc anticænia mote majorum Tihi me præparaſſe, veluti illicia& nauſeantis ſtomachi irritamenta&ad cibum ſolidiorem ſumendum præparamenta. Nullum hic infe- ſto individuum, ſed animo Socratico libere eloquor, quod libere fentio. Flapſi ſunt anni non ita multi poſtquam li- teris operam dedi in Boruſſorum Academia Regiomonta- nã. Sunt autem cives Regiomonrani diſtindtijn tria diver- a oppida. Palæopolitani& Kniphovienfes Mercatores ſunt& lautæ fortunæ. Lòbnicenſes autem in coquendã Cereviſiã lucrum ſuum quærunt& ab aliis per jocum vo- cari folent ruſtici. Forte eivis Lobnicenſis, vir bonæ men- tis& famæ exorſus erat ædificare domum, quam abſolve- re mors yctabat. Filium autem Sempronium relinquebat bonarum artium ſtudioſum, qui Muſis valedicere& pa- ternam negotiationem continuare à matre cogebatur. Is domum à patre inchoatam abſolyebat,& in apice tedi poni curabat Neptunum cum tridente. Civis alius Lõbni⸗ cenfis, ceuſis kanc oculis ſuis inaſſuetam figuram contemplans p 1 nprunu der qu? malum zjebat, hæc audacia eſt? Sempronius hie, ſeb Bauwer mit qui Studiofus eſt, fortaſſe nos contemnit,& ut nobis il- du ludat/ ruſticum cum furcã ædibus ſuis impoſuit. Jamque oy vicinos ſuos opinione hac impleverat, cum attollente ſe ſes fama,& ur ficri amat, ſubinde majora jactante, non am- ke 1 plius dubitarent ſed ubique tanquam rem certam recen dur 1 ſerent Lõbnicenſes omnes, Sempronium eſſe contemptò- tur 1 rem urbis ſuæ& eo animo ergxiſſe ruſticum cum furcã. por Quoindicio plerique id creder?nt, nec ſciebant neccura- ord bant. Concurrebant omnes, forumque tumultuariã con- qus cione implebant. Cumq́; unus inclamaret, nihileſſe cun- ris2 1 ctandum, proßiliebant univerſi& rapta uæ ſingulorum, n conditio caſusve obtulerat arrna ſuperbè e ad Sem- ofe pronii domum veniebant. Mater Sempronii tumultuan- 4Aſ . tes jubentesq́; intromitti per feneſtram interrogabat, quid pio velint? Nli faſtidioſo nutu ſe cum imperio venire reſpon- phi dentes, fores in terram aſſulatim arietantes irrumpebant. y Sempronius tot armatos cives aſpiciens, juvenili fervore n N elatus, vultu& ferro fe ad pugnam parans, decernebat in- Mec 3 ter eorum cædes mori. Tum Löbnicenſium unus, nunc lity ajebat, ſecundoò ſceleſtus es Semproni, qui non ſolum civi-· c taris iracundiam meritus, ob ruſticum in contemptum- concivium tuorum ædibus tuis impoſitum, ſed& ferrum in nõs Kringis. Protinus pone tela, vinculisque te dede. 3 Sempronius per ſacra& prophana, proteſtabatur ſe nee Civitatem contemnere nec ruſticum ædibus ſuis impoſi- tum, ſed Neprunum cum tridente. Lõbnicenſes ad verba 1 kæc mori iracundiaincenſi, tumida confusàq; voce cla- mabart. Es mag Klinklunus, der Teuffeloder ſein Mutter ₰ ſeyn. Den Bauwern vom Hauß. Quidfaceret bonus Sem- pro- 77 pronjus? Nt multitudinem illam non modo non contem- ptam ſed& viciſſe perſuaderet, Meptunum non modo de- lebat, ſed& concordiam eficacifũimã humanitate redu- urus totos utres jubebat in medium proferri.prodigique optimam cereviſiam. Sic tandem abibant cbrii Lõbnicen- les, ſuo& aliorum judicio non inuſti. Quoties hiſtoria hæc in mentem mihi venit, fortunæ admoncor, quã qui- dam alii viri boni infeſtantur, Nam 4 illis multi iraſcun- tur/ priuſquam ſe offenſos ſciunt. Sed ſperanda ſunt tem- pora& fata meliora. Non ſtatim in ipſo naſcentis diei ex. ordio xſtus eſt. Infans non loquitur in cunis. Itur per gra- dus anguſtos ad auguſta. Oæterùm, ea ſcriptorum familia- ris ars eſt, ar omnia peccata aut commiſſionis aut omiſſio- nis, quæcunq; veuetandum patrem noſtrum Priſcianum offendere potuifſent, imponant imperitis Typographis. Aũ ſi quæ vitia orthographica Beanulis uſitata, in hocſcri. pto in venies(invenies autem nonnulla Nea non Typogra- bhis ſed mihi imputari volo. IpEo enim On 47 oR IN- PTus 8u. Nemo me ad ergaſtula Ludi Magiſtrorum damnet aut ex lege de famoſis libellis mecum agat. Ut Medici non niſi extremis morbis aut uruntaut ſecant; ita ltyra icpit ubiahæattes deſiẽre Quam ægre ad publ- candas ineptias has adductus Kmargue ex ſubjedto pro- gtammate, quo ad ſccundam recitationem, Acadeimicam juventutem invitayi. ——————— ————=——————————— 34 W2 e S scRupPlus PRKOPESSOR⸗ Eloq Studioſ. S. P. P. Vper animum meumſeril⸗ Mudiit malera um refecturius⸗ Orationẽ recitai de Ox roxs Iupro, qut apauci ſd eruditi alrilu⸗ awidꝰ excepta eß. Multiſꝭ abfuiſe dolent qui nñc aßduis precibus me exoraruntut eñ aut publici⸗ rypi cõmunicarem aut iteratd vile relitarem um Var aAthenienſet malunt audire de aſini umbrd qudm⸗ de rehus ſerii. Antonius Gue- ara, CaroliV. Concionator aulic u FHſtorio- grapbus eꝙ Conſiliariu⸗ Virmagni ingeni non Facile adduci potuit a Orationes ſia⸗ publican- Aas Foyſan quia aliquam neſtio qud arcanam vim hahet, vVta voWpr⸗ liter? mortud Nonſo lum hæcſod ey ali graiores cauſe ſint, cur ine prias meas Catonum noſtrorum cenſura ubmit- rere non audeamſcdeas iterum recitare malim ne amicorum precihu⸗ nihil deiſe videar. Olim cum Apollo. M uſcomnesq́ Charites, Marpur- goter⸗ dantes, Giſſamfugerent, in umuitu illo neſcio neſcio qus naturæ/oco natu ei celeberrimun no Ner NappIus. Parfui illiaſiteruntſprores la elantißimaun eurculum beions compoita, kꝙ po varios riſu⸗ detreerunt, hominem hune Patrem eſſe debere ommium ineprorum Orato- rum. Hinc declarande gratitudini causdreli cu aßni nunc CMuſi inſerwit,&ꝙ quando Be Be Bellarminum venditnon ſolum eandem vo- cem ſed ꝙ quandoin Pohhhmnie eg Melpome⸗ ves contubernio verſatum eandem cantilenam- lur velter repetit. Quid miramini cideseAca⸗ demici ſi hunc Patonum meum etiam hac in parte imitor poſtuam ineptoruu Oratonum⸗ familia me ſemel addivi? Venite bord I. in Au ditoriumad Tanum ſqperſemiborulam vaci Vas mihi prabets aures. eAut Schuppius non ero aut vbs tantilj tempori non pœnitelut. Ple- runque poſleriores vuitationes meliores ſiunt priorilus. Valete eꝙ omnia hene interpreta mimi Dabam Marpurg ⁊4 Vun. M DC XXAXX. — S ⸗ IN DEX A U TLHORUM QEIB US 1N ApoRnAnpo OrERE Hoo uſi ſumus. A. Amadis. Bonu Dies. C. Calepinus. Keliquos 4 uhores videhis in Mein lublio- polarum, Mapyii Ma⸗purgenſs e Craſ Gfenſi.