AD DIVVM MAx. AEMIIA . num Romanorũ imperatorem, ſem⸗ 6 per Auguſtum, Henrici Gla/ 3 reani Heluetij Poe. Laure. Pane/ gyricon.
EVSIEM DE STV HELVE⸗
tiæ& Vicinis gentibus.
DE WATTVOR HELVETI⸗
orum pagis.
pRO WsTIs SI0O LVB⸗
tiorum fœdere panegyricon.

Ioanni Cæſario Juliacenſi phyſico, mathemati⸗ co,& medicinæ doctori, græcæ latinæq;ʒ lingue apprime docto, Henricꝰ Glareanus Heluetiꝰ Poe. Laure. S.
SAudere plurim ſoleo,ſuauiſſime præceptor, quoties in mentẽ venitſvenit aũt ſæpe)tui me⸗ moria, cunqʒ a te, a te inqᷓ; hoĩe doctiſſimo,grę carũ literarũ elementa cupidiſſime didiciſſe re S cordorincredibile eſt quantũ triumphẽquã⸗ tum læter. Vt act aliquã tibi gratiã, quẽadmo⸗ dum grato diſcipulo congrut eratrependerẽ volui tibimeũde Qæfaris Max. Aemiliani laude/ carmẽ quod Agrippinæ in conſpectu principũ Germanię/coramqʒ Ceęſaria maieſtate, nõ ſine Lloriaſepſ verbo in uidia) multorũqʒ homi nñ ammiratione treis ante annos ad Doriũ Tonũ demodula⸗ tus ſum, dedicare. Gõfiteõr tamen ingenue me longe vincia ta li principe, cuius ego ne quidẽ vmbram aſſectari vãleo ſcriben do,ſed quæ potui feci, quid em̃ vltra,qᷓ; poſſum facerem? Vale jœlix bonohj ſtudiom decus. Ba dleæ Anno dñi.M. D·XIII.

DPvvMMx.AEM Igdavh.
Romanot Imperatorem ſemper Augu⸗ ſtum Henrici Glareani Heluetij Poe. Lau. Panegyricon.
Nclyte Romulidum Cæſar, quẽ ſum⸗
ma Tonantis
Maieſtas mũdo ſtatuit pietate verẽdã,
Eprefecitq vnũ diuina potentia rebus Qui ſecumplacide ſpacioſum temperet orbem, Qtua me pietas,& magnificentia ſceptri
Audiat ſen cernis) rogito tua numina ſupplex. ,
Arſacas Arſacides.& Achemenas aſtra putabant 6 Aſtrologi Perſæ, Ptolemæos fama per orbem ptolemæi a/
0
Sparſit in extremam Nili ſeptemplicis vndam.
Laomedontea fortunatiſſimus vrbe mi lnfelix Priamus, Pelopeia ad arua volabat Priamus ſ Nomineq;& fama celebris, currenteq; vatum ll. K Materie, quid enim non audet Græcia mendax: Cecropis& Theſei ꝗᷓclarum nomen Rhenis, Sheop⸗ Theſeus Antiochiq; Syris, nullo delebile ſæclo. Antiochi
43

De Cæſ. Max. Kemiliano ſempꝑ Auguſto
proinde hæc vana abeant, ne tẽpora perdere dicar Verboꝝʒ longa ambage, exorſiſq; remotis.
Eia age, Pannoniæ celeberrima gloria gentis, Rex Romane faue, cui longo ſeruiet æuo
Sol oriensſolqʒ occiduus, polus auſter,& arctos.
Tanai⸗ Nanqʒ in hyperboreis, Tanais qua frigidus vndis Mæotis pal In Mæotica abit vada,tu venerabilis oris, Indi Famaq; nigrantes celebris tua contigit Indos, Seres Extremoſq; hominum Seres(aut ſiqua quid vltra
Priſcis ignotum) Soliſq; perambulat ortum. Veſper vbi occidua roreſcit frigidus vmbra, Calpe Gurges Atlantiacus, Tarteſſiaq; æquora Calpes, Te celebrantte commemorãt, tua numina adorant. Nec ſatis hac tellure alius tibi quęritur orbis Antipoden Sub pedibus, pene Antipodes, noua terra marino Prenſa ſinucycloq; ſub æquatore repoſta eſt. Aſt vbi ab arctoo Boreas volat horridus axe,
Orchades Zrunnni Orchadas inuadens, ſemotoſq; orbe Britannos,
n bot * in
nb le Am dap
it Ext Jen
E

.
Panegyricon Cimmeriaſq; vmbras, agitataq; limina bello Cimmetij Fruſtra Romulidis, vbi vaſto barbara gyro Gotthia ſubmugit, cæcis abſtruſa tenebris, Gotthia Tartareas reſupina iacens procumbit in vmbras. Nota tua eſt pietas,& nota verenda poteſtas, Virtuſqʒ, imperiumq;,& Maximus Aemilianus.
Deniq; Marmaricis vbi murmurat auſter in oris,
Imbriferas cogens nubes, Getulia, Pſylli, S Rethiopes Aethiopes, Elephantophagi,& Garamãtica proles Fiehanto⸗ Phagi Garamãtes Ambigua,& Numidæ, Maſſyli,& corniger Hãmõ, deni⸗ allyli Sæpe tuas laudes, ſæpe audiuere procellas. n Atq;, vt magna magis tua ſint præconia Cæſar, Extendit caudam Libye, penituſq; ſub aram Libye Tenſa caput cœli, neſcit quo ſiſtere detur. Sed redeo ad præſens, tibi nũc Germania pugnax, Et domini Ren,& melior famulabitur orbis. Burgundi Burgundos Morinoſq́; tenes, Atheſiſq; fluenta, ekn Atheſis flu. lndomitum Rhenum, ſulcoſq; binominis Iſtri Rhenus fu⸗ k Iſter fu.
in
—————————————
——

Nyrqᷓ⸗Vhij Tribones Vangiones Bataui
Heluetij
Sueui
vngihu⸗
De Cæſ Max. Kemiliano ſemper Auguſto IMyrios, Vbios, Tribones, atq; ære recuruo Vangiones, quondamq; feros in bella Batauos. ſdq; vnum adijciam, quo nil mihi gratius orbe, Heluetia æterno Cæſar tibi fœdere iuncta eſt, Gens aquilam gens terribileis imitata leones. Nec tibi dedecori Sueui, gens priſca Peorum, Et dura,& fortis, nulloq; exhauſta labore. Cætera ſubticeo longum cantanda per æuum, Quæ gentes, quæ regna tibi, quę ſeruiet ætas, Semper in Oenotrijs ſenuiſti acerrimus armis.
Pallaſqʒ vt ſceptrum, diuinas contulit artes,
Prudens eloquium,& linguæ venerabile donum,
Tot varijſq; ſonare modis, mihi lingua palato Hæret,& albentes vix attigit arida dentes, Anteaqᷓ tibi geſtorum numerauero partem Tantillam, quidenim præclaræ nomina ſtirpis, Quidreliqua enumerem? citius, jᷓ copia, defunt
Tempora, grandiloquo ſolũ eantanda Maroni.

Panegyricon
Nec niſi Smyrnæo geſta enarranda cothurno.
i Parnaſi fontes,& Phocidis amnes Hauſtibus exorbent plenis, mihi gutta negatur,
tcyathis verſis, ſitiens ego pocula lambo.
Da veniam(dare nanq; tuum)iuſtiſſime Cæſar, Situa facta minus, maieſtatemq; verendam Rttigero, quis enim tampaucis exprimet author? Semper in ore meo regum veneranda poteſtas, Tuq; caput mundi, longos tibidet Deus annos, Atq; Sibyllinam duplicata ætate ſenectam,
Cum quo perpetuũ regis inuictiſſimus orbem. Finis huiꝰ Panegyrici, quod ipſe Poeta Anno duo⸗ decimo ſupra milleſimũ,et quingenteſimũ, Agrippinæ corã totius Germaniæ principibꝰ in publico an⸗
teaqᷓ; coronaretur decãtauit.
F
Homerus
—=2

—

——
D. Hẽrico Vttinger Tigurino, Tigurinæ eccle- ſiæ canonico, comiti Palatino, viro ꝑqᷓ colẽdo. Henricus Glareanus
Heluetius Poe.Lau. S.
Vm nuper in itinere tuo, ex Argẽtoraco ad Tigun, vir pſtantiſſime, Baſileg optimã illa tua mihiq; gra 3 6 tiſſima interpellãdi cõſuetudine me viſeres,cõferre S muſqʒ qᷓ;plurima de iſtituẽda iuuẽtute Heluetica, vt —aliquãdo hoſtiũ iudiciũ(qui nil niſi ignorantiã igno rantes obijciũt falleremꝰtandẽ in noſtrę patriæ antigtates Ion gioreq; noſipſfi putauimũs, ſermone(neſcio quomodo incidi/ mus. Gœpi ego meipſum opportune colligere, quæq; de Helue tia apc optimos qͥſq;aut reperiſſem, aut inueniſſem authores, cõgererepoſteriſq; tradere,& ad maiora inueniẽda anſam præ bere. Neq; ab hoc inſtituto deterruit me, ꝙ nõ dubitẽ& reßhen ſores adeſſe,& maledicos carminũ meorũ iudices. Quis enim neſcit quot annis et fortiter,& patienter Heluetia eiumodi ho mini halatꝰ tulerit?nõnunq́; ora rugientia contuderit? Aut cur nihi veniã darent qui toti patriæ petulantiſſima lingua non pe percerũtꝰ Quibꝰneq; ſatis fuerat noſtræ ĩuidere gloriæ, ſed& in maledicentiã ora cõᷣmouere, ꝙl forſitã de ſuis aut nihil dignũ le ctu inueniũt, aut fi inueniũt, ſua tẽpora a maiorũ gloria longiſſi me delirare cõſpiciũt, indeq; occaiionẽ honeſtã accepiſſe in nos clamare, tanqᷓ chriſtiani non ſimus, ceu neqʒ rationẽ neqʒ huius vſum haheamus, ꝙ libertatẽ noſtram.&iuſticia& armis tuea⸗ mur⸗ꝙ nõð, vt ſerdi, tyrãnis audientes fimꝰꝙ rẽpub.noſtrã juſte augeamꝰ. Quaſi vero melius ſit Porſenæ ſeruire, qᷓ; Mutij exeim plò incõcuſſum animũ in igne& minis gerere, Sed ꝗs nihili vi⸗ ris iſtis/q ſe vt maedicãt, aut exiſtimant, aut natos opinanẽri⸗ ctus impudẽtifſimos obſtruetꝰdimittẽdi ſunt potiꝰ, ꝙ famæ ex ordia diris impcationibꝰ auſpicant᷑. gloriãqʒ, quã inuidentibꝰfa tis aſſeg nõ poſſunt, fortifſimis inuidẽt Heròibꝰ. Vnñ me conſo latur, ꝙ cũ in Heluetia plurima& pclara ingenia hodie ſin tvi⸗ riq; docti qᷓ;plurimi, ꝗ& carmine& ſoluta õone pluſq; vajeãt (quales Durani duoVdricꝰ Zuingli Doggiꝰ Ioachimꝰ Vadia nus⸗ Deinde& HenricꝰLupulus Arctopolitan?. pceptorqʒ me⸗? Michael Rubellus Erythropolitanꝰ, cuiꝰ moribꝰne Morus qdẽ inuideret᷑, Sed qd tris Amerbacchios, Brunonẽ, Baſilid et Boni faciũ vrbis Rauriacæ ſydera memorẽꝰaut quõ reliquos pluri mosꝛhiſce nõ inferiores, breui hoc epiſtolio enumerẽꝰ)nullũ tñ
B
——
—
—

Heluetiæ
fuiſſe, ꝗ in alias natiõ̃es vel dicto vel ſcripto ſtomachat? fuerit? qch ego quoq; quãri faciã, demõſtrabit luce clariꝰhoc in carmĩe modeſtia mea,cñ noſtra ſaudẽſquis em̃ de ſuis nõ magnifice lo
uiẽ?)aliena nuſqᷓ; vituperauerim. Ad te redeo, accipe de vrbe
igurina, atqʒ totã Hejuetia quæ ex pluribus et digniſſimis au thoribꝰ,nõ ſine magno labore corraſimꝰ Quæ etſi mihi imper⸗ idenẽ, ſuo tempore cĩ alijs noſtris operibus&
fecta etiã nunc vi 1 is emendatiora& locupletiora dabo nã plurimor rogatu in ſtu
dio noſtro Baſilico hecqualiacũq; dijudicent᷑, diutius occulere nequiui. Vale fœlix · Baſileæ Anno, D.xIil.
Heluetiæ deſcriptio,& in laudatiſſimũ Heluetio rum fœdus panegyricũ Henrici Glarea⸗ ni Heluetij, Poete laureati.
Fdite Pegaſeũ per inertia mẽbra liquorẽ, Euge chelim Vattdulceſq; agitate camœ⸗ Heluetia eſt cantãda mihi, gens inclyta bello,(nas, Gens Aquilam, gens terribileis imitata leones. Cauſam ortus noſtri, qʒ ſit quoq; fœderis author,
Tantiq; imperij, cur pomũ fronte puſilli
Guilielmus Inuiſum certa figis Guilielme ſagitta.
Quod ſtudium, quæ ſit populi naſcentis origo, Non noſtris puto carminibus celebranda nepotum
Oicium id, maneat noſtros ea cura minores.
p T

Deſcriptio„
3 lius auſpicia,& famæ immortalis honores,* b Quis ve typꝰ patriæ, quæ forma, quibuſq; remenſa
u. 4 Limitibus, gracili cordi eſt mihi ludere verſu.
Principio antiquos ſolis contingit ad ortum
3 3 indelegi ndelegos,& 2 Briganti Vindeleg Vindelegos,& pugnacis fera caſtra Briganti, Cæretiaſq; Alpes, ſpacioq; remota parumper Cæretiæ al⸗ pes A Leopontinis Etuatica rura colonis eopontij Ftuatici
Trans Rhen, molles vbi Rhetus pampinat vuas Rheti
Bellipotens, etiam ſi ſuanica non regat arua, Suanica, noſtro æuo Hercinijs habitata Sueuis. Sueui Hic primos fontes, hic dat duo cornua Rhenus Rhenus 3 Monte Diaduella, longeq; effuſus Acromũ, In Venetumq; lacus, romana& barbara regna 3 ¶n Borean curſansamni crepitante diremit. Inſubres mediũ ad ſolem, atq; ſeguſia prata 8 Proſpicit,& quas perſecuit ferus Hannibal Alpes. Tum montes Vrſella tuos, vbi ſpumifer exit Vrfella m Cæruleo Rhodanus curru, qui turbidus Rhodanus ij
* „

Allobrogi
Gebenna
Seduni
Veragri
Burgundi
Iuraſſus mons Sequani
Hædui
Lingones
Leuci
Bafilea
Heluetiæ
Heluetias olim Romanis mouit ab oris.
Hinc arua Allobrogum,& pendẽtia ſaxa Gebẽnæ,
Atq; recurſantes per inhoſpita teſqua Seduni, EtVeragri, gens vndiuomo bene nota Lemanno. Deniq; ad occiduas vmbras, Zephytʒq; tumentẽ BRurgundos acres habet,& diſcrimen vtrinq; Ceruices Iuraſſe tuas, qui Sequana rura Scindis ab Feluetijs nunqᷓ; ſine gramine campis. Hæduus hinc late regnat, romana ſecutus Imperia,& conſanguineos imitatus amicos. Lingonicus poſt horriſonis furor æſtuat armis Nequicqᷓ;,& Leucos petit alta in fœdera fratres⸗ Poſtremo arctoum ſæuiq; Aquilonis ad axem, Qua ſcindit placidus Baſileia mœnia Rhenus,
Vtima Rauriacã portendit brachia ad vrbem,
Sacconium Sacconiũ attingens, Fridolini nobile buſto,
Scaphuſia
Arietis hinc vrhem, tum quorũ ſermo latinus
Pni nOn patitur, variorũ rura locorũ,
lun

Deſcriptio- Donec ad Acromas, venetaſq; recircuit vndas. Hercinios ſaltus, ſyluam ſine fine vagantem Kercinia ſyl⸗ Vt Nili ignotam referat longi agminis vndam) prendit, Erythropolitanos curuo aggere muros. Erythropoł Hic olim pugnax regno Ariouiſtus auito S Teutonicas rexit caulas, gentemq; ſuperbam Germanos, bello indomitos, ſuetoſqʒ laborum Gcrmani Semper.& in nudo nudos ſudeſcere campo.
Hi patriæ fines hi ſuntquos continet arcus Heluetia,& quas comprendit vicinia gentes. Præterea caput Europes hanc eſſe probabunt, Heluetia ea⸗
put Europæ
Keternis Apes niuibus, iuga olympica, quorum l'orgitur in cœlum caput,& ſub tartara venter. Et ꝙ in auroram, Borean ſolemq; cadentem Hlumina perpetuo non deficientia curſu barturit, illa volant,& in oĩa mẽbra redundant.
Ad Zephyn& Libyẽ Rhodans, Rhenana furẽtẽ o
Vnda citat BRorean gelidas rotat Iſter ad Burum Danubius B iüj
2
———————————————

Heluetiæ
Dirꝰ aquas, Getico nouꝰ hoſpes& aduena Ponto. 0
Aſt alios ſileo, quos Italia accipit amnes
Rlpibus a noſtris, quæq; alto a vertice montes 1
Agmina diſparibus fundunt latiſſima ſulcis.
uwin da/ Ceu fluat elyſijs Gangeticus humor ab oris, ot
radyſi Tigris ge Eufrates,& non bene cognita fonte u
Vnda Papyriferi ſemoto ex æthere Nili⸗ n
Heluetiæ ter Si vero Heluetiæ quæſit natura requiris, ræ natura
Conditio eſt duplex, tertæ natura biformis. n
Nanq; vbi ad Italiam vergit, ſolemq; calentem
Montana eſt, ſedeĩ ridenti fertilis aruo, z
Fontibus irrigua,& florentibus optima pratis, z
Lucubus& ſyluis, pecori gratiſſima tellus, 8
Phæacum terras carcrea gramina vincit,
Et longe poſitos alio ſub ſole Britannos. 6
Sed contra Borean, caſumq; ortumq; aſtrorã
Plana iacet campis, fœcundoq; vtilis agro⸗ u
Frumenti viniq; ferax,& diuite rure,

Peſcriptio
Collibus apricis, quos pampinus ornat& vua.
Quid liquidos referam fontes, riuoſqʒ loquaces, Heluetiorũ
fontes
Muſcoſoſqʒ amnes de viua rupe cadentes,
Cæruleos latices?o murmura grata colonis,
Orequies, o lenimen prædulce laborum.
Num veſtras laudes, ſumma& præconia adæquat
Fando aliquis?docto non eſtea lingua Maroni,
Nec tibi Homere caput, licet oĩa vterq; poeta
Attigerit, gremio quæ vaſtus continet orbis.
Quattuor Heluetiæ cœpi cõnexere pagos. S
pagis
At res obſcura eſt, facit hoc longinqua vetuſtas, Annorumq́; acies, æuiq; volubile tempus.
Sed ſequar authores,& quæ Ratio ipſa docebit, Vtq; illi ſcripſere, hodie quoq; ita eſſe probemus. Et Græci xnynv pagum fortaſſe Latini
Totius fluuij ſulcos dixere propinquos,
Bt villas iuxta poſitas vicoſq; caſaſcʒ.
Nonetem̃ credo pro vicodicere pagum,
—
„

Quattuor Heluetiorum
Scripta monent aliud, teſtiſq; acdducitur hoſtis lulius orbis apex,& tanti gloria belli, Oppida etvi Ille inqᷓ; Heluetiæ biſſenas innuit vrbeis,
ci Heluetioꝝ Et quadringentos vicos, hæc omnia rurfus
Quattuor in pagos, quæ flumina quattuor angit⸗
Hos igituu noſtio placuit coniungere plectro. Duras Hel⸗ primus adeſt Duras, plæraqʒ in parte vadoſus, uetiorum pa sus 1 Purus agris, pinoſq;,& ſummo littore fagos Euertens, caulaſqʒ trahens,& ouilia ſecum, (Terribilis lapſu)campos graſſatur in omnes. Durges Hic ager Heluetius, quem ne Germanus haberet Miles,& in Gallos rabiem exerceret auitam, Cæſar in Heluetiam proprios remeare colonos luſſit, adhuc fluuij nomen terra illa reſeruat. Dosgius Poggius huic propior, Cellæ, Galliq; beati Imperia,& non longe ad acromos inclyta fluctus,
Conſtantla Littoreq; in noſtro Rheni Conſtantia fulmen.
Limagꝰ. I Deinde paludoſus ſplendenti Limagus vnda,

Pagi Hoſpes Aduleæ Glareanæq; incola terræ Auctus abit, ſemperq; cauis aptiſſimus alnis, Voluitur in gytos,& lenta volumina torquet. Huic eſt ad leuam, quo vix eſt ſanctior vſqᷓ Orbe locus, frondens Mariæ genitricis Eremus. Vix alibi inuenies tam mitia numina Diuæ, propitiumq; Deum,& præſentes virginis aras. kelliger has validis cognoſcit lberus in armis, Contentuſq; ſuis, aptuſq; ad bella Sicamber, Quiq; ſub arctoo preſſatur Sarmata plauſtro Attingen Borean rigidiſſima littora Ponti.
Tum neſit pelagus, ne lentis ſordeat vndis,
Explicat os patulum, Tigurinamqʒ abluit vrbem
Thermopolimq; adiẽs, ad olentes ſulphure teras,
Arenteſq; locos, Epicurea moœnia, Lambit. Hic ſtygio a flatu, mediaq; voragine terræ, Apice ſanantes vndas, laticeſ qʒ falubres,
Quitibilni noliylanguentia membra Sbn
Adulas mõs
Diuæÿginis Eremus
Iberus
Sicamber
Sarmata
Thermopoł Heluetior
—

Quattuoi Heluetiorẽ
Vtilia hæc vtero, præſentia balnea ſemper
Ad quencunq; velis, in quouis corpore, morbum.
Mitis aqua,& noſtris non importuna periclis,
Campanũ ſuperans ſtagni putidoſq; liquores,
Puteoli
Cydnus Sunt& qui fluuiũ dicant hunc eſſe Lemannũ
Vnde ſuum teneat pugnãx Alemania nomen. Budas auc, Tertius horrendo, crepitantiq; agmine Budas vt afs. Du
bi IIi. Gotthica ſtagna trahens, atq; hunas barbarꝰ vndas,
Inde Lucernanis Tuginiſq; amnibus ingens,
Labitur in patrios, quos nunqᷓ; contigit, ortus. Brarłelue/ Vltimus eſt Araris, quem num natura aliorſum tiorũIII. 2
Flexerit an fluuijs nomen cõmune duobus,
Vertitur in dubium,ſeu ſintbene cognita priſcis
Oſtianon etiam fontes, vndæq; ſequentes.
„
Bai⸗ Baianumq; amnem,& Cydni fœlicior vnda.
Sed mitto hoc alijs alias laturus in horas ludiciũ authorum/ſatis hæcdixiſſe fatendum.
Hie vt in FHeluetia eſt Rhodano contrarius exit
R
E
—,₰

n.
,
Pagi Thunũ it,& Arctopolim, fatis fœlicibus ortam Tunum Auſpicijſq; Deum,& plura in ſe flumina captat,
Oppida multa ambit, Solidurnia regnaperagrat, ðolidurniũ Regna ſub Habramo,tam fauſto ſydere nata.
pars hæc Heluetiæ fluuij cognomina ſeruat,
Heroum tellus,& adunci vulturis arces. Herogea Quattuor hi pagi, quos a regione notorum Paludes ho⸗ rũ fuuior
Impetus in Borean torſit, Rhenoq; remiſit. Ante tamẽ liquidoſqʒ lacus, ſterileſq; paludes,
Et ſtagna alta creant, plus quattuor inclytꝰ auget Limagus,& nautis portus,& piſcibus antra,
Treis Araris, totidem& Budas, ſed truſus arenis In crcum Duras, immenſa cataclyta fundit, Omnia piſcinis, non omnia nauibus apta.
Hæc pater omnipotens, dũ magnũ cõderet orbẽ,
Diſpoſuit prudens, ne totum forte peræuũ
Staret inane Chaos, penituſqʒ illunis Abyſſus,
Bella lementorum,& fera ptælia voce
——
C
——3
—
—

In Laudatiſſimũ Heluetiorũ fœdus
Kethereaſq; Alpes, iuga ſummo proximacœlo, Eſſe caput iubet Europes, ſubſidere membra, Læta, ꝙ in faciem fluuios habuere receptos. Panegyricum
Hæc facies patriæ eſt, plectro maiore ſonandũ, Si populum aggrediar, mores ſtudiãq; recenſens, Atqᷓ; tot excultas vrbes,tot& oppida muris. Quin potius cedam, caſurus faſce ſub iſto, Pondereq; immenſo, noſtris hæc ardua moles Viribus eſt impar, en noſtræ tedia Muſæ, En Lyra blanda fides,& conſona plectra reponit. Vixtamen exoro, biſſenas pangeret vrbis, Heluetiæ inſigneis, terraq; ac æthere notas Metropoleis, quibus vna fides eadẽq; voluntas. Audijt,& mitis nec dedignata precantem, Compoſito vultu tales dat pectore voces.
Vellẽ equidẽ, quæ ſum parui tua Muſa Poetx,
Pignius ordirer poſlemq; ſonare potentem
An
Vi

Panegyricon
Sermonem, qui ſit rebus bene congruus iſtis. Audendã eſt, veniant biſſenæ hoc ordine partes
ln numerũ, qui cuiq; placet, vix ipſa recuſo.
2 O Tigurum, vrbs orbi, et pando no⸗
riſſim⸗ cœlo, Cui pro nominibus, meritiſqʒ& fortibus actis, Nulla ſat eſſe poteſt immenſi gloria mundi.
Te mediam ſcindit niuenti Limagus vnda,
Et ſuper incumbit ſquamoſis piſcibus ingens Amne lacus, vitreoq; relucent gurgite ripæ. Nubiferas turres, quid tam ſublimia fronte
Tecta, quid ablotas ſplendenti fonte platęas Cõmemoremꝰ fora quid dicam?ꝗd tẽpla recenſem Ruria Colicolis,& di gnas regibus aulas?
Vrbs cœlo,& ſuperum Rectori chara ſupremo.
C üj
¶ Salue belligeræ celebertima gloria Tigurum
X.

In Laudatiſſirmũ Heluetiorẽ fœdus ¶ Accede o memoranda meis vrſinz
propago camingenjncino bene digna S cochurno,—
lyra,& Phoœhi laudanda camoœnis.
Vrbs actis prudens, vrbs tot regnata per annos,
Totpopulis, tot caſtellis, tot& arcibus altis.
Vni qui nobis cunctando reſtituũtrem ·
Hanc Araris præceps, Rhodanoq; fugacior amnis In circum lambit, ſcopuloq; immurmurat vnda. Aſpice dædalios circos, Rhodiaſq; columnas, Et labyrinthæum rutilis vicinius aſtris Templumn horrendũ ingens, nõ illud Mauſolæẽ, Sed neq; Pyramides, mẽphytica marmora vincẽt
¶ Deinde eſtmagnanimum piſcoſa
Lucerna
Lucerna virorũ zn
labores
Prima ſalus noſtri imperij, miſerãtà
pa
10
fnn
o

i
n
6
lä
Panegyr icon
Non Leopoldi iras timuit, non Suanica bella, pannoniæq; minas, vicos imitata ſuperbos Aunit opes, nomenq́; ſuũfamamq; perennem, primaq; cum primis ſua fœdera iunxit amicis, Qqʒ; a luce datum, venerabile nomen haberet Non oblita, dedit vires, creſcenſq; leuauit
Imperium, luxitq; ſuis,& fœdere vinxit.
Ergo quættibus eſt vicis vnda, hæc eadẽ illi eſt,
Et nomen cõmunetenent, quod ſylua repingit.
¶ Vria poſt ingens, hunorum gẽte
creata,
Quos rabida e Scythicis lõge ſum⸗
Barbaries, gens tota furor, turba hortida tota. Inciderat facinus crudele,& in æthera crudum Fixerat os, Chriſtumq́;; eiuſq; euertere gentem, Sed vicit pietasriguerunt ſaxea quondam Corda viris nunc ſunt toto liquentia melle.
Mens ſolain melius verſa eſt, ſunt roborã priſca,
Vria III
—,—
—

In Laudatiſſimũ Heluetiorũ fœdius
Atqʒ eadem virtus eadem eſt audacia membris Nemo illa maior bello, nemo acrior armis.
Hæc noſtri fons imperij, quæ prima Tyrannos Corripere eſt auſa,& volitanti plectere ferro.
¶ Suicia bellipotens in magnis incly Pta rebus,
Et bello,& pace immenſos perpeſſ⸗ labores,
Semper in Alpinis toto æio exercita luſtris,
Figit apros, certatq; vrſis, curſiq; volanti
Præuertit damas, cogitq; in retia ceruos,
Ocia nulla ſciunt iuuenes, nulla ocia adulti, Scandere ni montes,& duro vincere cæſtu
Ocia quis dicat, ſtudium hoc o Gotthica nobis Terta dabas, quando Italicis te ſuſtulit oris, Horrendaſq; tulit dun Byæzantinus in Alpes.
Poſt quoq; difficiles omnino exoſa Tyrannos,
Ama ſecuta modis Vri Guilielmia mitis.

Panegyricon
guine cretam,
Quam ſcindit geminã nemoroſo ro⸗
bore ſylua.
Quis digne ſatis extollat?cui jucidus aer, Lucidaq; amne loca,& fæcundo gramine campt᷑,
ſ Mies& in iaculis,& longa turbidus haſta.
1Libertatis honos,& priſcæ gloria Romæ.
Sarnenſes arces, infeſto ſydere natæ, lpſe Tyrannus idem, tua iura Agriane peroſis, Oſtendunt, huic eſt vaſtæ pius incola Eremi Micolaus
Nicoleos, qui vno& viginti ſobrius annis, Nil potus eſuſqʒ tulit, myſteria cœli
Ed viuehat corpore Chriſti. VTugium ab antiqua Heluetiorẽ Tugium
ntec reatum, V
Gens ferri populuſq; acer, gẽs ſue⸗
S t laboris,
D
¶ Syluanam gẽtem, Romanoa ſanꝰ Syluania
—— 3
—

Glareana ſꝙ
VIII
Veſenium
In Laudatiſſimũ Heluetiorũ fœdus
Semper in arenti iuuenes exercet arena.
Terta minor reliquis, ſed nõ tamen infima virtus, Pura manus hello, nullo perterrita caſu,
Stat, velut a rapido quercus non mobilis Euro Vapulat, ĩnſtructaq; ignara phalange reuelli.
Facta patrũ oſtendunt,& mõſtrant tẽpora noſtra
Tuginos acres,& libertate celebres,
Sollicitoſqʒ ſui, natoſq; ad bella Camillos. Huic ſunt a tergo colles, ſed dextera pingui
Rure viret, frontem nitida lacus abluit vnda.
ef .
inclyta bello,
Et libertatis vindex, temeraria Rhe⸗ Bella teris gladio, diroſq; exploſa Tyrannos, Culmineq; eductas in ſydera, diruis arces.
Plurima maiorũ tibi ſunt exempla tuorum.
Aſpicediſſecto Veſenia pergama muro,
¶ Tu quoq; Limagiana graui plebs S

e
Panegyricon
Quid patres potuere tui, te æquare labores
Maiorũ pulchrũ eſt, demptaſq; vlciſcier vmbras⸗
Sunt tibiin æthereo duo numina maxima cœlo,
nclytus effugiens noctem Fridolinus opacam,
Hillarion Gallus, Pictonæ gloria gentis,
Sæpe vocanda tibi, ſæpe in tua vota petenda.
¶ Rauriacas arces, auguſtaq; limina Rheni,
Heluetiæ muros,& inexpugnabile
S
FT
n. * 6
—
6
S vallum,
Quo pede dicendi quo plectro, quaue camena Sat digne extollamenon ſi mili Tullia verba Delius inſpiret, muſiſq; ad tranſtra citatis, Tantillum laudis poſſem, ſalue optima mater Indigenis Baſilea tuis, vrbs inclyta fama,
Vrbs Troia, Thebiſq;,& multis notioraſtris, Tota quidem ſplendes,& te tibi pulchrioripſa es,
A planta vſq; caput,tu noſtri portus apexq; D ij
Baſilea IX
—————
—

Friburgũ X
In Laudatiſſimũ Heluetiorũ fœdus
Imperijtu totus honos, non indiga laudis
Fucatæ ſemper ſtudiorum dulcis alumna,
referens, S Academia Athenas.
Auſim num tenui laudes tibi fundere filo? Notis manibus citharaq; ſonante vlulatum? Sed iubar excellens, magnarũ curia rerum, Parce humili plectro, belli memorabile fulmen, lraſcenſq; Aries muris, obiectaq; moles Ordinibus, volitanſq; hoſti catapulta furenti- Sedula Bertoldi Ducis alti cura Zeringi
Te, velut Arctopolim fatis fœlicibus vrbeis, Nedificarat, vhi hos ſquallenti viderat ora
Collicolos, loca naſcendis aptiſſima muris.
—————————
—

Panegyricon 3.
T ¶Vrbs Treuiri ſoror, et Romæ Soli⸗ Solidur/ durna vetuſtæ n
„ Aut æqua, aut maior natu, quã ſcin⸗ 3—„. dit& ambit
—
—
Cultus Arar, cui ſunt ſacris Thebæa ſepulchris
Corpora, quæ quondã e Nilo MẽphiticꝰHeros Duxit in hoc Vrſus cœlum, dum vita manebat. Diuꝰ yrſus
Martyrij vt palmã,& dignos Heroetriumphos
—
Acciperent omnes pro chari nomine Chriſti. Accipe quod volui breuioridicere verſu. Vrſinum ſeruas morem, fortiſſima bello Pectora habens, nulloqʒ vnqᷓ; perculſa timore,
Vt Romamn factis æques, vincaſq; ſororem.
¶ Subticeam ne tuos o Scaphuſane Probato ⸗ polis aũ Scaphuſia
Conſpicuũ Heluetiæ ſydus, benedi⸗ Xll
labores?
1gna camcœnis
Gloria Teutonicæ germano in littore terræ. D ij

In Laudatiſſimũ Heluetiorã fœdus
Vtilis& bello, vincendoq; vtilis hoſte. Quã propius liquidifacies nitidiſſima Rheni E
Vortex Rhe Alluit, hic rapidus refluente in gurgite vortex
3. Cernitur, Euripum referens, Scyllæq; voracis 2 Latratus hic vndaalti de vertice montis Lapſa ruit præceps, ſterilemq; eructat arenam In circum, ſurſumq; volans portendere nubem, Aut nebulæ ſpeciem,& cœlum pulſaſſe videtur. Abbatis Tarda venis, ſed grata meo Cella⸗— cella addi⸗ Se ta pars na iuuentus p Concentu, fidibuſqʒ iſtis, plebs aſpe⸗ ke ra cultu, Contemptrixq; animæ moleſq; obiecta periclis 5 Suanorum, cui quanq; alti ſunt ardua montes p Pergama, ſtat fortis pro duro dextera muro. Eſt tibi ſimplicitas prudens, moderata poteſtas, 6 Et quo nil maius, iuſto moderamine ferrum. 8
Te quoq; quis cultuve Dei, pietateve maior?

Panegyricon
ciuude meñ carmen, potiuſq; eris vltima ſtellas
Inter maiores, qᷓ; prima minoribus aſtris. Oppi.S. Galli
¶ Hæc mea Muſa humili viſa Hiſtoriã libans, ſummas vixtangit ariſtas, Sed neq;, quid Veragri poſſint, acerc; Sedunus, Et Leopontini, gens ægocerotide pelta Bellipotens, cecini, tria q̃ per fœdera iuncta eſt. Rheticaq; arua tenet, Sanctiq; potentia Galli, Durgea quid felix poſſit, quid Poggia caſtra Fortia, quid vallis quæ nomen ab anſere ſnmpſit. Hæc mea poſteritas celebret, chariq; nepotes, Tum, quæ plura vides, noſtro nõ congrua plectro Subnotet,& partes ſingillatim explicet omneis.
Totamihi cantanda fuit/ mea muſa recuſat
Veragri Seduni
Leopontij
Oppidum ſancti Galli
Durgea
Doggij Valſis anſe⸗
rina
——
——

Heluetiæ laudes
Peroratio cum admo
nitione.
In Laudatiſſmũ Heluetiorũ fœdus
Hoc onus immenſum, volui tamen illa referre. Fœta armis regio, fœcundoq; inclyta partu, Et ſemper creſcens populus, patienſq;ʒ laborum, Formicæ velut æginæ, quas creſcere in auras Keacus aſpexit, releuamen plebis ademptæ, Myrmidonaſqʒ vocat, nec noĩa origine fraudat, Gens nimiũ potum exhorrens, gens dedita ſacris Relligione viret, tota eſt affabilis, alto Amne ſitim leuat,& victu contenta minuto eſt. Fidum iter oſtendit plebs officioſa, per Alpes Tuta via eſt, atq; a laqueis defenſa latroni, Nullæ hic inſidiæ raptorum, nulla tyrannos Arx fouet,& nullam timet hic mercator eremũ. O nimiũ felix patria, o digniſſima laude, Si, quod maiores duro peperere labore, Imperium ſerues, libramq; ſequare bilancem Virginis Aſtrææ, timeat ſua dona Cupido,
Imperium pia ſimplicitas regat,& bona vittus.
nle
pura⸗
apc olve rci Sder Nagn Joti ACh olor Hosl On Onn Creſ en Fahr

Panegyricon
lura ferat ſenior, venabula læta iuuentus
Dura acuat, ſubigatq; ferox in cote ſariſſas.
Papa tibi,& Cæſar, duo lumina maxima mõdi, 1 Ante oculos ſunto, ſolem illũ, huncdicito lunam. 1 1
Papa caput mundi, verus pater Vrbis& orbis, Papa
Sol verus, reliquas ſtellas illuminat omneis,
Præcipue lunam, quæ cætera lumine vincit
Sydera, ceu ſuperat reliquos molimine reges
Magnanimus Cæſar, belli inuiolabile fulmen, Cæſar Max. Aemilianus
Totius orbis apex, hominũq; ſuprema poteſtas
A Chriſto poſitus, cui longo ſeruiet æo 1
⸗ Sol oriens, ſolqʒ occiduus, polus auſter,& arctos,
sſequere authoresr ominoſe 6 Hos ſequere authores, rerum dominoſq; patreſqʒ 6 Omnia ad exemplũ maiorũ pende tuorum, Omnia perſpicienda tibi, tu diſcito Romæ Creſcentis mores, tetricos imitare Gatones,
Aencadaſq; duces, Decios, fidoſq; Gamillos.
Fabritium, Curiũ,& contracto poplite Coclem,

———.——————
Guilielmus Tel Helue⸗ tiorũ Brutus
Appius admoneat, tu regna ꝓneia fixo
Panegyricon
Innumeroſq; alios, quos cõmemorare moleſtum. Brutus erat nobis, Vro Guilielmus in aruo. Aſſertor patriæ, vindex vltorqʒ Tyrannim,
Sic rogo Scipiadæ ſint nunc, fideiq; ſtupendæ
Attilius, ſit qui pacem Pyrtho eſſe negandam
Contemplare animo, nec geſta illa inclyta temne,
Quin propius ſequere,& veſtigia ſemꝑ adora.
Excuſſum eſt Baſileæ diligẽti accuratiſſimaqʒ cura prouidi viri Adami Petri ex Lan⸗ gendorff atq; ab ipſo auctoredi⸗ ligenter reuiſum.Sub an⸗ nũ domini. M. D.
XV.