.——.———————— —— 4 amn Naunhts FRACTATVMW 6 Quorum PRIMVS eſt ATIONARIIs. Von Berechneten Dienern uſtò auctiis quàm ante nunc editus, ALTER URIS sußDIro. RM HVPOTVPOSIS, vrt ksyn centum apborimi ta explicaturus inſtar Compendii eſſe poſi. 576 6ℳ, Sumptibus Hermanni velſteni. — ypis Antonii UMtzii, xFnder Sn M DC LXVI. *—— ee— 8* . —— 22. ——— 8 S. 26 36 S S 2 A PEISSIAMIS ET CoNSVx⸗ TISIMIS VIRIs. DN. HERMANNO) Naurath/ parenti peetib DN. I6RaN FRIDERICO Ra P airuò 8 Sen ne pRlNcrprh 4 Conſiliis, reſpeliwe Mareſthal⸗ in Præfeoin Naſſaw. In debiti honoris& oblerv⸗ tiæ ſignum, cum perpet incolumitatis voto Dodicat 6 offe aurno ſrie c ſder ol u. trſute zpronun mn un . Wil SS S 26 PREBATIO SVI⸗ AUTORlS. Fminem velmedi. ocriter in Hiſtori- atribu erman multis privatæ& mediocris vitæ mmoditates, ampliſſimis hono- nie bus& ſplẽdidis dignitatibus præ- iatæ ſint, eosque potius, qui illas, mqui has conſecuti eſſent, feli- pronunciaverint: Hinc quidam abiummoverunt: Num quis extra rtum aliqodvitæ genus privatim oblen absq; peccato vivere poſſit? Obg hep htſam(ut Politici noſtri quæſtio. emformant.) daß ſich ein verſtaͤn⸗ ger Weltman/ ſonderlichzu diſer eit/ der Politir befleiſſe/ und nach M Her⸗ Herrendienſt trachte? In principi. um movens& rationes ſupradictæ opinionis, ſi inquiris, variæ dantur à variis: Quidam putant, à ſtrepi. tu rerum publicarum ſemotos piis meditationibus& precibus melius invigilare poſſe: quidam pro fun- 3 damento habent fugam periculo- rum, calumniarum& moleſtiarum, & quod in Regiminibus plurimæ reperiantur difficultates. Si enim homines cogitarent, inquit Origines inlib Mum hom.20. quomodo Prin- cipes(idem de Conſiliariis, aliisque ad aliquam Regiminis partem voca tis dicere licet) atque Kectores pro ſubjectorum peccatis coguntur reddere rationem, nunquam cupe- rent neque ambirent Populi princi- patum, ſufficit mihi enim, inqu pro peccatis propriis argui/ ſuffici mihi pro memetipſo reddere ratio- nem. Hanc laudem& votum, pri vatæ ———— ren a ſietati Man ſrye tecluſi ſicien ogita dPri Fopes felc Kilor anq coreſui umun 10, qis quid ot lrunt Hos, ne per ſt pe incipi. adidt dntut iſrepi ospi melim ro fun iarum lurim ienim igine oPtin. iisqu nvocz res pr gunm ncupt vatæ vitæ etiam tribuit GCarolus Nex Arragoniæ leh Siciliæ, cujus oratio- nem ante mortem memorabilem& pietatis plenam ita refert Lucius Marincus de rebu Aſpanic. lh. 18. hrope n. Moxreſpirans,& jam recluſis oculis omnes qui aderant a- ſpiciens, O vanas inquit, hominum cogitationes: õ Miſeros omnes, qui ad Principatus aſpirant: qui diviti as opes& nimios honores affectant ò felicem pauperum conditionem, & illorum ſecuram vitam atque be- atam qui panem comeduntcum ſu- dore ſui vultus, qui vivunt labore manuum fuarumꝰ Nammihimiſe. ro, quid Regnum, quid homines, quid obſequia plurimorum contu- prim lerunt? Quid? Labores ſeilicet ma- inqu gnos,& multa corporis atque ani- ſufe e rat m — mæ pericula, nec unquam ætate tum longã potui mil dies aliquot videre honos, Ome miſerum& in- 03 feli- — — felicem qui tům ſerò fallacem mun· tir dum cognoſco Quivitam certè vi. m xiſſem multò meliorem, ſi non Nex, ul ſed pauperis agri cultor fuiſſem Non abſimile aliquid refertur de unt Carolo V Imperatore, Fum videlicet M dicere ſolitum fuiſſe, ſe reſignato Kil Imperio, plus voluptatis& delecta- nma tionis in ſua monaſtica ſolitudine u- it no die percepiſſe, quàm ex omnibus ir: ſuis victoriis atque triumphis, qui- niſit bus præ cæteris felix habitus fuit. cie Idipſum ſenſit, vel exoptavit potius on Excellentiſſimus ille Legatus C æſa. buil reus Angerius Busbecluus Ehiß. 4 nodo ex aula Turcica redux,& otiumho- kecthl neſtum atque quietem in vita privæ cunp ta exoptans: Evolare, inquit, mee ng aula,& domum redire geſtiẽtemre- ula tinent etiam privata negotia: Nam dem nihi quidem vita aulica uſquequaq; ſepe cordi noneſt: notæ mihi ejus æru· qu mnæ falſo ſplendore multæ. mi. bonp eliæ mmun. certej on Nen fuilſem rtur i videlc eſigun dele udine omnib his, itus h it poi us Cx tium ita pin itu in agelli angulo conſeneſcere, aut tiẽten tia N queni 4 u ſeriæ obtenduntur, fuci in ea mul- tum, candoris parum eſt, nulla eſt aula, quæ vacet invidiã, in quã non deſideretur amicitiæ fides, ubi vo· luntatum mutatio,& ſubita ruina metuenda non ſit: Mam Principes & ipſi homines ſunt, vidi, qui cen⸗ tum amicis ſtipatus regiam adierat, irato Rege, vix cum uno comite re- dire: Aula vera bona non novit, niſi erò: umbris, fama, ſpecie, falla⸗ ciis, errore populari ducitur, ut eos fortunatos ducere nõ 5 dubitem qui- bus illacitò,& cum parvo incom- mododefungl datumſit. Optabi- le eſt, ſibi poſſe vivere,& Muſis,& cum paucis&non fallacibus amicis nullaeſt in hoc terreſtri exilio antea demum vera vita eſt, nimirum cum ſæpe in aula pluris fiat nobilis ſcur- ra, quàm vir bonus, ut non abſurdè boni viriinter aulicos ſpeciem ocu- lis li ſubjeciſſe videantur, qui aſinum pinxerunt inter ſimias: de commu- nibus aulis loquor, nam me non fu- git, multas atque hanc præcipuè vi- ris in omni laudis genere præſtan- tisſimis, tanquam rariſſimis lumni- bus illuſtrari: ut ut ſit, mihi ſolitu- do& ſtudiorum nutrix, quies, tur- ba& ſtrepitu aulico potior,&c. Aa- cenus Busbel cit. loc. Pcontra funt etiam multi, quibus rectum non vi detur quodex reditibus ſuis viven- tes ab omni munere publico fe ab⸗ ſtrahant, licet ad gerendum illud fa. tis ſint idonei: nam primò, dicunt, eſſe hoc contra ordinationẽ Dei, qui ided diverſa genera inſtituitut qvil- bet incertã quadam ſtatione reperia turſine quã nemo conſcientiã ſuam tranquillare poteſt, an opera ſua qualiacunque Deo placeant place re autem non poſſunt, ſi vitæ. in- titu- wltD letod tOnCe beit, rabol ſpien ucic erudi ſbici intr u rentes a ulei od kye lice inum ſlitutum non eſt à Deo. Dein, omm vultDRus, ne quis talentum ſuum nonfu. defodiat, ſed dona ſibi divinitus pue ſ conceſſain utilitatem proximi adłi. ræſtn beat, ut SALvArok Nosrzk in Pa- lumn rabola docet Matth 25. Qui ergò iſoltu ſapientià, Bloquentia, diſcretione& es tu. judicio divinitus ſunt ornati, quiq; ec. u eruditionis ſuppellectilem aliquam traſun ſibi comparärunt, malẽ faciunt, ſi noni intra privatos parietes deliteſcunt, vien uia non nobis tantum nati ſu⸗ ſe mus, ſed partem aliquam patria, Pa- illudk rentes& libert partem etiam Fcele- dicun fla& Reſpublica ſibi vendicant. D. eh ltei in trab poſthum. de Iud lb. tqil enz. Vrtib, dicunt, Quod epe vita privata ſit nutricula oci, ſumn quod multorum mater eſſe ſo- eraſu let, ſiquidem nibhil agendo malb plu 4ere dicAtuw Pt nonrarò, quini- ſuæi hil certi habeant quodagant, aliena ſtiu lra- tractent cum aliorum detrimentò. Idcircò D. Paulus hortatur Theſal. frum negotium agatis, Eeh operemi⸗ ni manibus veſtris/ ſeh honeſi ambu⸗ etis erga eos qui ſoris ſunt. 1. Weß 4 11. Pt cum apud eosdem animad- verteret, eſſe quosdam, qui otiose viverent, graviter eos objurgavit, 2. Weal z. veyſ.11. In huncſenſum etiam lgnatius ſcribit in Fpiſtol ad Antiochenos: Nemo iners& otio- ſus edat, ne vagus flat& ſcortator: Et ad Thanſenſeß nemo inter vos o⸗ tioſus ſit, mater enim egeſtatis eſt inertia: Nunquam melius conſuli- tur animæ, quàm per labores in ho- neſto vitæ genere. Alli enim medẽtur pravis cupiditatibus animumque purgant à vitiis, quæ ſubitò ſuccre- ſcunt in inertibus. Vicut enim in terrã incultã naſcuntur vepres,&in aqua 1 operam detis ut quieti fis Ee ve ſunt gen tur,! cillo ſcier hon vs d nihil tim nbus gen 5 . bera 6 ni⸗ um i otio lol &oti r vobo. tatis et onſul nedet um ſuccn 400 aqua immota vermes, itain animao- tioſa malæ cogitationes proveniunt. Junt enim animi noſtri ad aliquid agendum nati, itaque opere paſcun- tur, roborantur,gaudent, otio verd diſſolvuntur„ inertia decidunt. Quartò,(ajunt hujus— aſſeclæ) Labores in publico aliquo vitæ genere pariunt gaudium con- ſcientiæ,& veram gloriamad quam honeſtis ſtudiis contendere quem- vis decet, ka verd deſunti iis, qui vel nihil prorſus faciunt vel domi tan- tum Muſis ſuis cantillant. Pe labo- ribus iſtis publicis t maximeè intelli⸗ gendi ſunt verſiculi noti: 1. Honeſaſt Iquafeceris Cum maximis laborihus Cedentibus laboribus Dulcis manebit gloria. 1I. Vn turpe quidoommiſeyis Cum Cum gaudiis amplisſtmis Mhibit omne gaudimm Vnpi manentt infumid. II. omnibus dupie iter Propomtun mortalibus O clara menaccingere NMrtuti ut carpas viam. EFx his itaque fundamentis ap- paret, quænam opinio in ſupraalle gata controverſia ſit fanior& am⸗ plectenda, bt quod male ſibi conſu- lanty qui cumpoſſent, in nullo ta- men publico munere operam ſuam collocare volunt,& domi ſedentes, de peculio ſuo victitant, in otio& un quã quidem ratione corp ori uo benẽ(ut videtur) proſpiciunt, ſed animam interim& conſcienti- am negliguntdum in publica com- moda peccant. Quod autem alii objiciunt, ſe hac ratione àſtrepitu rerum publicarum femotos, pis meditationibus& precibus mehus in- ces& ſorot qwo La dos adm tam exu apu ip mun neco dunt ders iuit ſtud gig 3 tent piot pis E raalt & am conſu llo u ſuan lentes otio& orpon iciunn cient acom em a trepiu „pi invigilare poſſe, nihileſt: nampre- ces& labores in honeſto vitæ genere ſororio nexu arctisſimè cbleut, quod& thnici agnoverunt, ideò LacEdemoni ita invocan- dos exiſtimarunt, ut manumetiam admoveremus, noſtram ſeilicet ope- ram addentes, neque enim cos aliter exaudire. In quam ſententiam Cuo apuduluſtium divit Mon votis neqʒ ſuppliciis muliebribus auxilia deo- rum paranturvigilando agẽdo, be- nẽ confulendo, proſperè omniace- dunt, ubi focordiæ&ignaviæ tradi- dcris, ne quidquam Deos im plores„ irati infeſtique funt, ita ergo pietati ſtudendumeſt, ne honeſfatem ne- g igas. Plerumqus enim tales priva- ti, quià laboribus publicis abhor⸗ rent, de curioſis artibus, aut de tur- piotio ſe fuſpectos reddunt: 3 piis autem enam ſupicio mali alie- he debet, monente Apoſtolo 1. 13 En retournant le dos A Dien & miniſtrum ſupra adducta pericu- la& aliæ incommoditates deterrere debent, quo minus publico com- modo præſit: nam ſi nihil in vita humana incommodo caret, cur vir bonus Rempublicam, propterali- quas moleſtias deſcrere velit? Ma- ximè autem culpandus eſt lle, qui hoc facit tædio laborum: Mamne- mo ad officium eo animo accedere debet, ut in eum quadret jocus dica⸗ cis Poetæ Franco· Galli, Mign. des accord fol 19 fuc. 2. des iouches. qui de curia ita canit: La eß promptement un len Anquelchacum qui accourh penſe Pom peutirer grand recompen Der iſt die Einfalt ſelbſten(dicit Autor. Reflex politic. conſol cap) und 1 Neſſal y 22. Mec etiamaliquem cujuscunqʒ conditionis officialem dent den lit Me üim qu dm ditio me juti habu ite nove Rciln pericu eterte O con. in vit cur yit pteral. M lle, qu Mamnt. cceden us dic in hes. qu — n du ———— und wird ſich weit betrogen finden ⸗ den Herrendienſt anzunehmen ge⸗ denckt der intention, daß erkeine Muͤhe/ Faſtidien/ noch Arbeit/ ſon⸗ dern lauter Ehr/Freud und reputir- lichen Muͤſſiggang haben wolle. Mienim bonum virum ad officium quodcunque, niſi commune bond- rum omnium ſtudii deferre debet. Bõet. deConſol. proſp. 4 Suſcipe igi⸗ tur quisquis es officium humeris tu- is impoſitum,& unã hilari frõte hoc qualequale exercitiummeum qnon- dam Academicum, nunc autem ad. ditionibus repetitã vice inluceme- ditum cujus materia qvamvis etiam ante hæc tempora à Præclarisſimis juris noſtri Interpretibus ſparſim & fruſtratim ſit exculta, cauſas tamẽ habui non exiguas publicẽ hic non detegendas, quod ipſi manum ad- movere ferè coactus fuerim, intan. tum, ut neque negotii magnitudo, ne. —— 8———.——————— 5———— que ingenii mei tenuitas me avocare incepto hoc valuerit, non obſtante quoq; calumniantium iniquitate, cum aded inviſaut plurimium virtus hodi ſit ut abſconſa pariter& illu- ftris pro crimine habeatur, nullaque tun modeſtafelicitas exoriaturqvæœ malignos dentes evitare poſſit. Inte rim In Candide Leblorhoc quicquid eſt operis perlege/ judica, cenſe,& ſi quid ad guſtum tuum ſeripſibenẽ conſule: ſlautem fortaſſis quædam occurrant, quæ minus palato tuo ſa piunt, alterius guſtuiillarelinque, vel potius cãdore& favore defectũ ſupple ac ignoſce. Mens enim boni ſtudii pii voti, etiam ſi effectum non pti operis, habet tamen ræmium voluntatis, ut perhübet, invenerit cœ Eyiſt Kalwiamu in præj. lb. de pRovIbRNrIADRI. mcr Caſſel Appel jori C Amico Colene nuyj aoen obltant quiten mvirtu r& il nullaht tunqt ſit. ln uicqi cenſei pſobe quæiu to tuol relinq defe nimba tumu et tant perli b.4 m0 ————————— — LkkkR ———— vIRoO Noliliſſimo, Ampliſimo atqus Cunſultiſſim⸗ Naurath/ TCto Eximio Conſiliario Haſſo- Caſſellano,& Supremi, quod in Halia eſt, Appellationum ſive Reviſorii Judicii Aſſeſ- lori Ordinario dignſſimo, meritiſſimo, Amico& Collegæ meo multis nominibus Colendo, Wactatus duos ſngulares de Katio- nariis e Iure Snbdtoynm magno juris- prudentiæ bono publicæ lucis facienti. N ſatn eſ, Naurathe, Tile Cla. riſſime curæs Principi in Patrid nfinuſe ð grayes, N Jacer ardor agit committere plurimu chartis,(gent. Lue quondam poſt Te ſocla futiwa le- a Qu DM. MARTINO Lud rations queat Ratu nodoſa puari Fulditus eð tenent qualia jura bonun Diſeri egregisporrꝰ dotumen tadaturus, Ingeni curraut Mumina quanta tun. Perge boni anbus mnuliun perge nde Tli meritò fma pereuni erit. Honoris& ſinceti affectus conte⸗ ſtandi ergo ita applaudo Henricus Chriſtianus Krantz/ U] D. Conſiliarius Haſo Parmb. ſtadinus& Judicii R cviſorii Haſſiaci Aſſeſſor Ordinarius. 1d hen aædaun ntatu lu ſuj nin hi tus con udo Krat [o-Dam rii Haſu Adminiſtrator ſuam diligentiam&e bonam ſidem 2248282423˙424 34444 [NDEX Horum Juæ in Traharm A Ratiomarii⸗ propouumtur, A Ccidental. Ordnung. pag 104 4 LActiones quibus compellantur rationatii ad Actiones de ratiociniis ubi ſint exercendæ. Acto contraria competit adminiſtratori ob i, quod ipſi ſine culpa ex adminiſtratione abeſt. 37 3 demonſtrat, ſi librum rationis accurratè coh- kciat. 28 Adminiſtrator lihrum rationis diligenter cuſto- diat, quia alſerenti ſe perdidiſſe non creditur. ibid. Adminiſtratio ubi geſta eſt, ibi haberi poteſt in- ſtructio ſufficiens. 35 Adminiſtrator proptio nõmine contrahere cenfe- tur,& finito ofticio conveniri poteſt, R pro ſe & heredibus promittit,& ſe obligat. 41 Adminiſtratores quando ante præfintum tempus 4d reddendum rationes adſtringantur. 25 Adminiſtratot ſemel in anno non reddens ratio- nes⸗ ut ſuſpectus removeri poteſt 23 Adminiſttatoresii pro oficii ratione aliquid agunt à 2 ex eo⸗ 1 ex eodem facto Domini conveniri poflunt. 3. 629 Cum adminiſtratore nimis dure non eſt agendum. 7 Ab adminiſttatoribus qui ſine temporis præfini- tione ſunt conſtituti, quandocunque Iudicivi- debitur, ratio exigi potelt. 15 Adminiſtratio Reipublicæ multas curas, onera ſo· licitudines ac moleſtias ſecum trahit. 1 Adminiſtrator promittendo pro heredibus exce- dit mites officii,& ob id meritò proprio no mine obligatur. 41 Admimiſttator proprio nomine contraxiſſe intelli giturſi ſe ſuaq; bona obligavit. 4 Adminiſtratores ſibi ſuisq; plerumq; conſulunt& rem familiarem meliorem reddunt. 49 Adminiſtratorem executate incivile eſt, niſi totà ratione perſpectã. 185 Ut adminiſtratoris dolus culpa& negligentia ar- ui non poſlit, gebet eſle cautus omnia ſcrihen- do ſigillatim ſingulariter⸗& de die in diem/ tam reſpectu ejus quod recepit quam illius quod expendit. 201 Adminiſtratores in dubio diligentes præſumuntu non negligentes 10½ An factã liquidatione accepti⸗ antequam ad dai artitas perveniatur, pro partitis accepti ieu oſlit. dis vel confeſſatis adminiſtrator executarip 186 Adulatio perpetuum malum Regum. 120 Adulatores non tantùm ſunt Dominorum ſuotum ibid. ayriſoren ſed& arroſori Adulatot utor ſnrii eu nertar taM⸗ Fratice Fraiun Aliment acipe Limene Idalime Dealim inca Ambitie 6em Die J tum. Foſß l. Inits tliche wetde dun tuid g Amorſt Amodi jnimal ditt ſpoch tor S pwü ſt agent orispta que ludi ras, oner Uit. edibus eu propti raxiſſe in conſuhn nt. eſt, nin negligen mnaſet e in diem m illis præſun equam? accepi. xecutan noruh 3 ———— 1N D E X. Adulator& amicus Principis differunt. 121 Frarii eura cur ad magiſtratum pertineat. S1 Sine ærario Reſpublica conſiſtere non poteſtcon- tra Machiavellum. 82. rarii conficiendi& ditandi ſeptem modi. 34 rarium ſacrum quibus modis ditari poſſit. 14 Alimenta non patiuntur dilationem, quia nemo accipenſetis in morem vivere poteſt. 23½ Alimentorum cauſæ privilegiatæ ſunt. ibid. Ad alimenta quæ referantur. 231 De alimentis tutoribus& aliis adminiſtratoribus in calculo recipiendis. 233 Ambitio appellatur nutrix avaritiæ& adulationis: & multa hũc facientia. 136 Die Rembter an ſich erkauffen quatenus lici- tum. 8 Es iſt kein Ambt ſo klein/ ſo nicht henckens werth. 50 Ambts⸗Buͤcher/ vnd eine ordentliche Verzeichniß etlicher Titul/ ſozu einem Ambtsbuch gebraucht werden. 172 Quemadmodum Angeli boni Engulis hominum ſtatibus ſunt deſtinati à Deo, ita& diabili in ſin- gulis ſtatibus ſunt occupati. 127 Amor ſubditorum magnum Satellitium. 86.87 Amodiren der Aembter quid ſit. S.& 9. Animal quod ratione caret, de factis ſuis non red- dit rationem. 149 Apochas& Schedulas factæ ſolutionis adminiſtra- tor Subditis dare tenetur. 60 Apochis qua nam fides adhibeatur. ibid. 6 5 7 Appro- — —————— —* Approbatum werin on poteſt 1 noninteli- gitur omni ex parte. 16 Armaſæp us ob nummorum defectum defectum de manbus excutiuntur, aut frig de tractantur. 21 Siſecundum arbirtium udiei permittitur proce- dere in der Sachen nach ſeinen Willen ond Betieben zuverfahren/ tunc illud arburium non abſolutum debet effe,& in eo præ ſtando, ludex metas luris, rationis naturalis& æquitatis excedere non debet. 16 Aſſeſſores Cameræ unde Salaria habeant. 294 Aſſeſſores Cametæ quando 4 partibus ſportulas accipere poſſint. 19 Avatitia eſt idolorum ſervitus,& omnium malo- rum mater. 91.92 Auliei qui multa agunt⸗ parum proficiunt. 71 Aulicis miniſtris opus habent Principes. 79 Aulicum miniſterium contrahendum, quan- tum d gnitas& reputatio Principis patietur. ibid. B. Banniendi tres modi hoditi in Germania 133 De utrius que panniti delicti& contumaciæ diffe- rentia. 236 Soli Cæſari jure bannum indicere licet, cæteri ma- giſtratus non banno, ſed telegationibus alisq; pœnis utuntur. 134 Bannitus tutor Hãtim rationem reddere— 2 Banni effectus varii. 234 ellum Cacul Bellne Belloro tes, dant Beviar Brena aut illis Berß⸗ Bi Cacu dete Calcu Cacu leel Calcu ad: Calcu risd onintel. defectun tractanu 1 tur proc Villen atburun præſtanin eæquitn 6 t. 1 poru ium m 5 patet aciæ dt cæterin bus al 5 re tene Bellum illud eſt legiiumum, quod defonſione fũi & ſuotum, rerumque& bonorum conſerva- tione geritur. 226 Bellum adverſus Turcam ſuſceptum, quare hacte- nus minus feliciter fuerit geſtum. 225 Belſa domeſtica Dominus componere debet. 79 Belli netvus eſt pecimna. 82. Bellorum nervi funt potiſimum homines for- tes, animoſi ſagaces, divitiæ, rerumq; abun- dantiæ. 225 Beviatium quid ſit. 21.22 Brewara 8& manualia perfunctotie, confusè aut cum breviaturis ſcribi non debent: aliàs in. illis facillimd dolus& fraus committi poteſt. 5 Beth/Schoß vnd Schatzung. 108 Bürgen ſoll man würgen. 230 C. Calculatorem poteſt impetrare, qui rationem red- dere debet. 1 Calculatoris òfficium in quo conſiſtat. ibid. Calculatores an ab una vel altera parte ut ſuſpecti tecuſari poſlint. 46 Calculatot an à parte vel judice nominatus poſſit ofcium calculatoris renucre, an verò invitus ad acceptandum compelli poſſit. 110 Calculatores quamnam poteſtatem quamve lu- risdict onem habeant. 212 Calculis rite redditus rationem diſtrahit,& ab oh- 1gatione liberat. 30 a 4 Cano- —— Canonicatum an oœertã ſummã redimere& acqui- rete liceat citra notam Simoniæ. 137 QAROLUS V. Imper. in legendis& conſide- randis rationibus multum temporis tribuit. Capitulum reqdit rationes novo Epiſcopo de ad- miniſtrations ſedis vacantis. 34 Cauponationes munerum deteſtandæ. 8 Cautela pro adminiſtratoribus contra Dominos ulos⸗qui ſegnius recipiunt rationes. 27 Cautio idonea eine rechtmeſige Verſicherung quænam ſit. 245 Ad cautionem conſtringi poſſunt illi, quorum fidei uid committitur. 31 Cautio ab adminiſtratoribus redituum Princi- pum exigi poteſt licet ſint probi ð& boni viri. 32 Cautio uſufructuaria quibus de jure remittatur. 144 Civitates an teneantur ſingulis annis datorum & acceptorum Principi ſuo rationes reddere. 10 Civitatis divitiæ ſunt ſingulorum facultates. 36 Clauſulæ quælnſtructionibus denen Beſtallungs⸗ Brieffen ſolent inſeri. 161 Coadjutor ſuo Ptincipali Epiſcopo tenetur red- dere rationem. 34 Codex rationum quomodo confici debeat. 167 Cqœmiteria cur intra urbes olim translata. Commendationibus pompaſis indigni ad ſum- mos honores extolli non debent. 69 her 113 bercom Compu rentl ti. In Con Conſili ſ. Conſii pol In Co Contri Credite ſbeit ſolu hmer eu u ſzee Da eu becalo & ucqui 8 conſide. s tribuit, 1 o de a⸗ 34 . Domin ſicherun 2] rum fdei 31 1 Princi. boni viri mittatut, 144 datorum reddete. tes. 96 lallungs⸗ 6l e red· 4 at. 167 ta. 1 6 Per compulſorialia mandata ratio injungi poteſt. Compulſoriales quid ſint: Ft quænam fit diffe- rentia intet Gompulſoriales& Requiſitoriales. 146 Conſiliarii unde dicantur;& eorum differen- tia. 68 In Conſiliariorum electiene quæ attendenda. 69 Conſiliatii munus an ſine ambitus vitio peti poſ- ſit. 70 Conſiliarii variis negotiis diſtracti, rarò excellere poſſunt. 72 In Contractibus omnia ſine dolo fieri debent. 185 Contributionum varii modi& jpecies. pag. 130. & ſeqq. Creditor ſi diſtulit in jus vocare debitorem, cum facile ei fuiſſet petere& experiri contra eum vel ejus filios& hæredes, præſumitur de indu- ktria id egiſſe, ut interim probationes debitoris ſolutionis jam factæ perirent. 237 mer cuculos ingratos referuntur illi, qui ob levem anſam adminiſttatoribus maximum negotium facelſunt. Pata cum acceptis computari debent. Pecalogus Machiavelli. 11½ Peceptis non dooipientibus jura ſuocurrunt. 4 Definitie 4 I N D P 3 Deſinitio ſeu deſcriptio rationis. 136 Delatorum fingulis relationibus temerts fides non eſt adhibenda. S1 In Delictis an juſſus magiſtratus excuſet. 45 Pelictum non tàm grave dicitut quod fit omitten- do, quàm quod faciendo. 202, Denckzettuin Schedis memoriæ gratiã in lbro rationum relictis, an contra ſctibentem cre- datur. 226 DPEO quisque ſacti ſui rationem redditurus eſt. 3 44 Deo facile eſt ex paupere facere divitem. 186 Depoſitæ pecuniæ nomine an Dominus conveni- ripoſſit, ſi adminiſtratot in ſuos uſus expende- rit. 35 8e 261 Qui deponit pecuniam apud adminiſttaorem⸗ magis ſequitur fidem Domini/ quàm adm ui- ttratoris. 39 Pepoſiã pecuniã qui utitur ad uſuras obligatus elt,& furti actione conveniti poteſt. 39. „ 8& 40 Quim cautẽ in depoſiti negotio magn? ſummæ reciique incerti ſit agendum. 162.80 ſeqq. Diabohr in fingulis ſtatibus ſunt occupati. Piei omiſſio an ſuſpectam Codicis fdem facia- —. Dferentiæ interpiochotrophia Qrphanotrophia Xenodochia Ge- 160 4 Brephotropia Noſocomia⸗ rontocomia& Gerufia. D flerentia inter honoratium, palmatium& Sa 6 aum, 296 Dol igi Ngen lmpolſ eſſe Dillim elis kot Diviti pia. Divti gnit Divite con Divta Inult keri Polof cale op Dolus mit Dolus bet. hm ides non i Omliten. 20 iein libro tem c 15 turus e 4 conveni enpend. 38.& 16 tratorem m admu obligun 6% ſumm 62.6&ſeh occupi , lem fuu nottop ochta b tiumK N —— ——— De dignatum nundinatione. 137 Diligens& fidelis in officio quilibet præſumitur. Impoſſibile eſt, diligentis Domini, diligentes non eſſe vicarios. 23 Piſimulatores quantum noceant in Republica. Melius eſt apertos hahere hoſtes, quàm diſſimu- latores blandos. bd. Divitiæ civitatis ſunt ſingulorum facultates& co- Pie 86 Pivitiæ Principum non æſtimari debent z ma- gnitudine redituum, ſed à bono regimine. 93 Divites facit benedictio Domini. 233 Quænam ſint media per quæ divitiæ legitimẽ comparari poſſint. 134 Divitias habere peccatum non eſt. 286 Induſtrius ſemper præſumitur ditari& locopletior keri quotidie. 199 Pole ſi rationes redditæ ſunt, iterum fieri debet calculatio. Non ſufficit dolum probare præſumptum, ſed opus eſt verum dolum demonſtrare. pag. ꝛ0. & 304 Dolus in Qurſtore& officiali non præſu- mitur. Polus quomodo in hac materia probetur. ibid, Polus ſemper puniri, nunquam prodeſſe de- bet. Pomini quidam ſegnits tecipiunt 3 115 „ fuis receptatoribus, ut eos eotumque liberos ſemper obligatos habeant. 126 Pominis ſolet caveri fidejuſſoribus aut pignoribus datis. 59 Pominus ſi per zo. annotum ſpacium nihil dixerit, ſed plans tacuerit, àn adminiſtrator ad redditio- nem rationum teneatut᷑. 61 Domini an& quatenus ex delicto miniſtrorum te- neantur. 260 E. Eccleſiæ curatores quotannis rationem reddere tenentur. 23 Curatorum Eccleſiæ officium quodnam ſit. Ir Fditio& redditio rationis differunt. 37 Antequam alicui editio inſtrumenti vel ſacramen- talis purgatio imponatur præſumptio vel ſuſpicio debet eſſe contra illum, quod inſtru- mentum illud, quod edi petitur penes ſe ha- beat. pag. 198. Quænam fint illæ præſumptio- nes. i ibid.& ſeꝗq. Si is qui edere juſſus vel jurare⸗ nolit parere/ edi- tionemque& juramenti præſtationem recu- ſat, tunc contra eum decernuntur manda- ta compulſorialia ſine clauſula juftificatoria. 200 Emergentia nova nevo indigent legis auxilio 45 Emigrandi beneficium quando concedatur. 98 Epiſcopalia jura principibus& ſtatibus Imperii Evangolicis competunt. e* rb⸗ di Elif G⸗B rtorſi iten Por eſ Prorc tm Erot Error tior ei Obm Sivii ſtit init it pol pr tu bren t Pr te 1. 6D ge libe ²6 ignoribs il dixett redditi. 6 rorumn. ¹00 m rediet 3 dnam ſ. ſacramn mptio 1od inin enes ſeir tæſumpi bid.&ſc arere, ei nem ec ur mni tificatori 9 datur. 7 bus Imp 1 1 ND E X. Erbzinß. pag. 109 Erb⸗Buͤcher/ Erbregiſter. 170 Error ſi intervenerit/ tune ad partis requiſitionem iterum fieri debet calculatio. 19 Errot doloſus claris& perſpicuis probationibus eſt detegendus. 20 Error caleuli poteſt coargui etiam poſt approba- tam rationem usq; ad zo. annos. 30 Error& ignorantia in quibus differant. 217 Error eorum detegitur, qui conducunt conſilia- riorum operam in omnibus, quæ ſeſe obji- ciunt, daß ſie zu allen Saͤtteln gerecht ſeyn muͤſſen. Ob modicum errorem officialis puniendus non eſt. 05 Fi viſis libtis rationum& factis calculis,& con- ſtituto de reliquis, inter partes fuerit pactum initum, ut talibus calculis perpetuo ſtarent, ita ut nullo modo adverſus calculum veniri poſſit, quæritur? an eo pacto non obſtante, prætextu erroris adverſus prædictam erroneam rationem veniti poſſit. 218 Eventus licet non ſemper cotreſpondeat, ſufficit tamen gerentis bona intentio. 260 Exactores novos modos collectandi excogitan- tes, dignos laqueo ludicavit Philippus Haſſiæ Landgravius. 4.& FExpectativa an valeat ſuper feudo Domino non- dum aperto facka. 139 Si Dominus feudi aliquem de feudo in caſum mortis inyeſat,& an quatenus ille Dominns S ex hac ex hac inveſtitura obligetur⸗ vel eam tevocãre poſſit. 140 Quid ſentiendum de promiſſionibus ſuper offi⸗ ciis nondum vacantibus, quas gratias ex pecta- tivas appelliant. 133 Exploratoribus an Princeps uti debeat. 380 De Exploratoribus belli tempore contra hoſtes adhibendis. Sr Extranei nunquam fere ftabili ſede permanere que- unt. 18 Quomodo hoe ſit intelligendum, quod Originarii exteris in officiis ſint pra ferendi. 130 F. Facultate: Principum nihil magis extenuat, quãm rationum reddendarum neglectus. 25 Falſitas committitur non ſolum in dicendo& ſcri- bendo falſum, ſed etiam omittendo dicere& ſcribere verum, quod ſeribi& exprimi debe- bat. Fidejuhens pro aliquo durante adminiſtratione⸗ ſtatim compelli poteſt ad rationis redditio- nem Qui facilis eſt in ſidejubendo malẽ dicitur uti ſuã Fidejuſſio imprudens ſolet eſſe cauſa futuræ pau- ertätis. 229 Qui ſe ohligat ut fidejuſſor, opus charitatis exercet, proximi neceſſitati ſubveniendo. 30 Jurans ſe non Kidejuſſurum pto aliquo de mundoi nſe n et fie ih qui PFines pet Fora d ven ſorell co fœm ob Frite khl e . ſü Deft 3 hib . n Fut deb revocit uper of. expech. 33 6o tra holt; 4 anere qu Originn do& ſi o dicetes rimi debe. 30 iſtratione reddito⸗ iturunli 5 turæ pil 1 charitui veniendo 10 aliquo i mund nium percepit. mundo, juramentum hos minimè fervate ts. netur. d Ad fidejubendum nemo cogi poteſt. 231 Fidelis quilibet in ogicio ſuo præſumitur, maximt qui jurejurando ſe obſtrinxit— 159 Fines mandatorum officiales opſetvare de- beut. 46 Fora ſunt duo(oeus domicilii,& locus contra- ctus)quorum alterutrum eligendum eſt,in con⸗ veniendo aliquem actione perſonali. 3 Foreſti Jus in genere& ſpecie acceptum, quid complectatut. 277.& feqq. Was der Forſtmeiſter Ambt ſecye. 278.& ſeqq. Fœmellæ cavius venduntur& habentur maſculis ob ſpem prolu.„5 Frater fratri ex adminiſtratione ad rationes tene- tur 34 Quã actione frater illud plus repetere poſſit, quod frater ex fructibus bonoxum commu- Fraͤuleinſteuer. 108 Fructuum per negligentium non perceptorum etiam ratio reddenda eſt. 17 De fructibus prædiorum, qualiter ſit onerandus adminiſtrator. 203 Die Frůchte auff dem Feld zuwertauffen cur pto- hibitum. 203.& leqq⸗ In Furti crimen an incidant miniũtri; ſi propteèr debitum ſalarium Domino alquid ſubtrahant. ſ354 tution crimt- An Juden ludisans furem ſecundum gonſt E cricninalem Carolinam in conſcientia tutus 273 purto æquiparatur ferarum captura⸗ ideoque feram capientes die Wiltpretsdiebe/ Wilt⸗ ſchunen/ nec ſecus atque fures puniri pollunt. 281.& ſeqq An furti actione illi conveniri poſſint, quorum ſidei res cormmiſſæ ſunt quive ſuper acceptis & Expenſis rationes reddere tenentur. 301 6. Gerichts⸗Buͤcher. 169 Gelt/ Weingelt /Fruchtselt/ Berggelt /Jorſtgelt/ Maſtgelt/ Soldatengelt/c. 109 Germanis officia Imperialia debent committi. 129 Geſchickte Leut vnd Bienen můſſen wol in acht genommen werden/ daß ſie bleiben German Proverb. 290 Gratia quid proptis fit. 314 Hader⸗Bruch⸗vnd Straff⸗Buͤcher. 169 Haußteuffel/ Dæmones domeltici. 12 Henckergelt. no Heres quatenus teneatur ex contractu defuncti. 156 ꝑeredes tutorum quatenus obligati ſint ad ratio- nem reddendam. 141 Si Quæſtor de Syndicatu conventus⸗&e li- tem conteſtari per ſententiam juſfus ante liris conteſtationem mortuus fuerit, cujus heredes ee doh huis per ner Bete du mi te ni Hetec mi Hete Hete hi en Pri Hof⸗ Homit dſ non thyo gi cUs. lnper g heom nota entia tun ² ideoqu tbe/ W iri polun 281&ſeg 5 quonn per acceyi ntur. p 1 t /Forſz wol in d Hof⸗Teuffel/ Dæmones aulici. ——— 1N D E X. heredes proceſſum reaſſumpſerunt, an illi defi⸗ nitivẽ condemnati poſſint. 178 Heredes an de quomodo teneantur teddere ratio- nem de adminiſtratis per defunctum. t Heres omni caſu adigi poteſt ad idoneꝰ ſatisdan- dum fideicommiſſario de legatis& fideicom- miſſis præ ſtandis. 31 Pro heredibus ſi promittit adminiſtrator, tunc ex- cedit limites oflicij.& ob id meritò proprio no- mine obligatur. Heredibus an integrum ſalarium debeatur, ſi ad- miniſtrator intra annum moviatur. 54 Hereditatis diviſio DEO ingrata non aſt. 184 Hereditas per vim& dolum acquiſita, benedicti- one divinã caret. ibid. Hiſtoria de Quæſtore, qui brevi temporis ſpacio rem adauxit familiarem Et ejus nliei Principis datum reſponſum. 51 118 Homines in dignitatihus conſtituti quas ſignum ad ſagittam ſunt poſiti,& omnibus compſacete non polſunt. 63 FHypothecata ſunt bona adminiſtratoris, pro reli- quis adminiſtrationis. 34 1. Ignis infernalis an ſit corporeus vel metaphoti- cus. 6 145 Imperium quò majus eſt ac diffuſius, eð majores ac graviores ſunt curæ 1 Incommoda ex numeroſo famulatu provenientia notantut. 7 4 3 „ . 3 ————— ————————— ₰ 3* —.—— —— —— —————— —— —— — Individua ea elſe dicuntur, quæ 6 ſepatentur, coimn⸗ modum& utilitatem tantam non afferrent⸗ quantum affetun conjunctu. 261 Infinitas eſt vipanda. 214 Inſnitas rolerahilis eſt,& in jure permiſſa, ſi adje⸗ da ſit dictio toties, quoties. 21 Ad inopiam vergere quot modis qufs dicatur. Arm werden⸗ 155 Inſcriptio ſeu præfacio ad librum rationis requiri- tur. 27 Inſtrumenta quæ ad res adminiſtratas pertinent/ reſtituenda ſunt. 1 Circa inſtrumenta quæ Judex conſiderare de- bent. 240 Judæus fœnus exercens/ an librum rationum ede- re teneatur. 16 Juden ſi poſtquam fuit electus, affinitatem vel ma- guam amicitiam cum parte advetſa contraxit⸗ poteſt recuſari. 47 Sub Judice ſuſpecto litigare valdè periculoſum Judex in le vioribus cauſis ad lenitatem pronus eſ- ſe debet. 109 Vulius Cæſar ob metum redditionis rationum arma civilia movit. 2 lurari in litem contra eos poteſt/ qui inſtrumenta reſtituere nolunt. 1. 6148 jurisdictio Eecleſiaſtica in omnibus negotiis reli- gionem concernẽntibus, reſpectu Auguſtanæ confeſſionis, ſuſpenſa eſt. lurisdictionis hujus ſuſpenſio quid operetur. ibid us civile abſurdum ducit, rationem adminikt in orbt pelal. ilsM zuhe. Kunſche laboum laboton Aget libti n admin Lbu u nt liettui bts Cpä ionu Lber t⸗ deme Lhti& ientu luhnin usf tonie repoſci ab eo, qui etiamnum in eaperſe- aferten, po„ uſſus Magiſtratus obligat nos ad obedientiam. 45 n 2 catut. Im Kirchen⸗Teuffel/ Dæmones ſacri qui. 115 Kundſchafft⸗Buͤcher. 170 nis requi. pertinem Laborum aſſiduitas commendatur 285 Labot omnis optat præmium,& operatius dignus erare de. eſt ſuã mercede. 52 10 Lager„Buͤcher⸗ 171 ionumei Leib⸗Steuer/ quidſit. 1o8 6 Libri rationum confectio eſt de ſubſtantia actus temvelm adminiſtratori. 27 contn Libri rationum quomodo rectè formari debe- ant⸗ ibid. ericulon Liber rationis carebit cancellationihus, inductio- nibus& ſuperinductionibus, ac omni ſuiicio- 1 Qu alicui rationem reddere tenetur, ille libtos ra⸗ onumum tionum inprimis edere cogendus eſt. 147 Liber rationum an& quando pto& contra ſcri⸗ nürunen bentem probet. 148.& 237 z0 Lihri& literæ officialium extra archivum verſan- e otibm tum, hcet ſint privatæ, pro publicis tamen ha- Ingh benur ratione officij. 241 Ludodicus Senor Haſia Landradiu⸗ diligentiſſi- mus fuit in cognoſcendis ratibnibus Quæſto- tum. 22. b Magi- 1ſ. retut i adwjni iich S* —— FN DEX. Magiſtratus onus adminiſtrationis Reipublicæ ſo- lus ferre non poteſt. 1 Magiſtratus& Superioris ſuſſus excuſat in foro fori. 44 Malitia hominum negotiaque quoridiè innovata pro neceſſitate Reipublicæ pluralitatem magi- ſtratuum deſiderant. 66. 67 Mandati qualitates in modico excedens dicitur excedete fines⸗ 274 Oficialis non ſolum tenetur ſervare finis circa mandatum, ſed etiam circa omnes qualita- tes. ibid. Si fines mandati officialis excedat, non obligat Pominum⸗ nec illi præjudicat. ibid. Caſus quibus mandati fines transgredi poſſint.274 Manu adminiſtratoris an liber conſeribi debeat. ⁊9 Mater tutrix filiorum ſi ad ſecundas convolaverit nuptias, tatim ab ea ratio adminiſtrationis ex- igi poteſt.. ˙ 16 Mendicis in tributo exigendo Veſpaſianus parce- re noluit. 112 Mercede operarius dignus eſt: Et merces labo- Mercenariorum debitum der Liedlohn/ quatenus ſit privilegiatum. 298 Miniiter ſi tempore adminiſtrationis fiat dives& multa bona ſibi eomparavitan ex bonis fiſci vel ercat Pomini acquiſiviſſe præſumatur& conſequen- ter ea Domino reſtituere teneatur. 54 Miniſtti quomodo vocenur quibus committitur cuta redituum& pecuniatum publicarum. 2 Mini- ſliniſot enm Mnt qin likto Mnißti neni Mmün beu. witi lui Merca ſint. Qum ſom giln ſuud giln hube cond Metcn rum comes eſſe debet. 34 Hi ſich hude umt 1ND ER. Miniſtrorum operã utatur Princeps/ prout quisq́; Reipubli; eorum ad aliquid idoneus reperitut. 70 Miniſtri ſemper indigni& ſuſpecti Judicati ſunt, xcuſat in qui avaritiæ fuẽre dediti. Miniſtrorum culpa Dominis non debet eſſe no- ridie inno civa. 260 litatemn Miiſtris incolis, indigenis& originatiis cur mu- 66 nera injungenda præ extraneis. 7 edens, de Mimſtri occulti qui: Et an Princeßs illis uti de- beat. 8o are kins i Miniſtri an pro debitis ſuorum Dominorum arte- mnes qui ſtari poſſint. 264 Mercatores ſine mendacio& perjurio eſſe vix poſ⸗ „non obh ſunt. 238 Quarum rerum mercaturam Principes exercere di polſin poſſint. 106 ritt cbe Forma& modus negotiationis certis legibus à ma- scomon giſtratu præſcribendus eſt, ita ut impoſturæ d&e ilttationt fraudes omnes prolubeantur. 193 Magiſtratus municipalis licet jurisdictionem non aſianus ſ habeat, circa res tamen venales ordinationes condere poteſt. 193 mercei Mercatoribus etiam juratis non multum credi de- bet. 194 n An unds hincken und Krämer ſchweren/ darff ſich kein Menſch an kehren. ibid. ubi etiam alli habet de quibus mercatoribus hoc proverbi- ſ umſit imelligendum. — Mercatorum conſuetudines obſervandæ ſunt. 19 In cuniã mercatorum apices juris non curantur. . bid. ubi multa ſingularia de mercatoribus. Marckgelt! cui ſolvatur. 198 ———————— —————————— ——— . Mnb Minor ex adminiſtratione ad rationem reddendam compelli poteſt nullã hahitã ætatis ratione. 34 ji Minutæ expenſi juramento probantur. 5. 22 Modicus defectus nihil vitiat. ibid. Monopolia quatenus Knt prohibita. 106.& 107 6 Mora in om tiendo faciius purgatur/ quim quæ N faciendo perpetratur. 5 202 Co Ex mora delictum æſtimatur. 237 u Motam committens cum fure æquiperatur. ibid. Quæ requirantur, ut moræ purgatio poſt lapfſum terminum admittatur/ Et intra quod tempus mora purgari debeat. 193 Ne Mota purganda eſt ab eo qui rationes reddit. 1 b Mora commiſſa in lite conteſtandã habet effectum Co & vim litis conteſtatæ. 1 Facultas purgandi moram eſt fundata ſuper æqu Od tate. 9 In contratibus bone fidei citius eommittitur mo-· Op ra, quàm in contractibus ſtriti juris. ibid. el Morbis novis, nova præparari antidota conve. Neg nit. 48 d Moſes vir magnus,& eximiis donis à Deo orna- Neg tus. 67 w Mulier ſi edocta fuit de vi& effectu beneficiorum hh & nihilominus iisdem renunciandum eſſe cen- ſ ſuerit, indignam ſe auxilio juris ipſamet teddit No & efficit. 14 6 Mulcta& pæna differunt? Et multa de mulcta- rum materia. 30 No Munera potius invitis& recuſantibus, quãm ultro No ſele ingerentibus injungenda ſunt. em redden tis ratlone,. . 106.4 ur, quing n petatut.i io poſt quodtem es reddit. abeteſſln ta ſupete). . — nmittitun ris. tidota con — S—. — —— — is3 D. eneſcim dum elen pſumen ta de ml „quim ſu ————————— 1NMpRR. Munus redituum ac pecuniarumpublicarum qui- bus injungendum. 2.3 Mutuum li ante adminiſtrationem fuit contra- 6tum, tunc finitã admin ſtratione rationarius conveniri non poteſt/ etiamũi ſe ſoluturum pro- miſerit. 4² Quomodo ruſticis 1 ceat mutuum dare auff Wein und Korn. 10 3 Negl gentia& dolus argüitur, ſi ſi„3 bruen rationis non accuratè conficiat. 18 Q omodo Dominus negligentiam fui adminiſtra- toris prohare poſſit.— 206 Ob ſolam negligentiam an aliquis officio privari poſſit. 207 Oh pat vam negl gentiam ofßcialis puniendus non 109 Negotium ipſi ieri non debet ei, qui ſemel reddi- dit rationes. 30 Negotium quodlbet/ ſi omnibus numeris abſo- lutum eſſe dehet,totum reqnirit hominem. 72 lnſpiciendum eſt quod noeere poteſt? etſi in præ- ſenti nondum noceat. 2163 Novandi animo ut Principalis promiſi iſſe dicitur 6e conveniti poteſt, qui ſua propria bona oppi- gnoravit.„4 Novatio quando bodid facta intelligatur. 265 Novatio non præſumitur: ubi non apparet. 266 h 4 Ocea- O. NR Oecaſio inter caulas referti non poteſt, quia ocea- h ſio eſt acceſſio cauſæ. 214 Aofi Ubi occaũio eſt peccati ibi occaſio furem facit. 2 Ofic Optimi interdum labuniur, ut oblatis occaſioni- non hus facilius peccent. bid. Ofci Oculatum oportet eſſe Principem, ne ſemper alie- git nis oculis videat. 22 0hi Odium multotum incurrunt, qui in dignitatibus ei ſunt conſtituti. 6 blic Officialis an& quomodo teneatur, ſi ipfi aliqui ui furto ſit ſuhtractum. 203. Et quomodo illud Oſct furtum prahetur.— ibid. cun Officialis proprio nomine contraxiſſe intelligitur, ſi in reꝛ quæ ad ipſum& ad Dominum pariter pertinet, contraxit. 43 adu Officialis non proprio nomine, ſed nomine oficij en indemnitatem promiſiſſe,& ſe obligaſſe cenſe- Panhe tur. 40 Paterc Ofcij ubi in inſtrumento fit mentio, tunc quis n non proprio nomine, ſed ratione officij contra- pater xiſſe& promiſiſſe cenſetur. 40. 8 41 lun Oficium adminiſtratoris non tranſit ad hære- paui Officiales illud quod alijs datum& mandatum eſt, patri ſibi arrogare non debent. 46 CQun Officiarij boni& juſtidigni ſunt, ut laborum ſuo-⸗ rum præmia conſequantur. 62 Patri Offieiis ſingulis tot homines præficiendi, quot Was neceſſitas poſtulat. 79 an Officiales in pwvincijs qua regunt, cur olim gen commercia exercere non potuerint. ſupe Nihil quia Ocez. em lacit occaſion. i emperile. 3 ignitatibu 63.61 pũ aliqui modo ilu ib ntelligiun um parie nine ofüc aſſe cen. tunc qus cij con. Fo41 hæte. atum h 6 rum ſo. di, qu0 79 cur olim o Nin —————————— 1 N D E X. Nihil Reipublicæ gravius, quam ſingulis menſi- bus alium oftciarium conſtitui. 128 Ad oficia inviti eligendiſunt. 135 Officium neceſſarium ſi quis geſſerit, tunc cum eo non tãm ſtrictẽ procedendum eſt. 159 Officia hæc duo eines Forſtmeiſters und eines Ja⸗ germeiſters/ in aulis Principũ diſtincta ſunt. 277 Officialis ex cauſa infamante ab officio ſuo remo- veri non poteſt ſine cauſæ cognitione: nec pu- blicã aecuſatione pendente teſtituendus, ſed in- terim ab officij exercitio ſuſpendendus. ʒoʒ Officiales an à magiſtratibus ſuis ad nutum ſine causã revocati& deponi poſſint. ibid., P. Pactum, Cetiamſi ſit juratum) de non dividendo rem communem non valet. 227 Parabolani qui dicantur, 171 Pater quando res filirum, ut tutor, adminiſttat, multas habet prærogativas. 190 Pater creditur pro liberis capere optimum conſi- lium, 191 Patriæ falus omnibus actionibus& negotiis no- ſtris cuilibet utilitati privatæ anteponenda. 134 Patriæ major quãm patti debetur obedientia. ibid. Quamvis pater proprit tutor non ſit, tamen vulgo naturalis liberorum tutor dicitur. 190 Patriam ſuam diligete quilibet prxſumitur. Was eigentlich die Vrſach ſey/ daß die beſte und qualificirſte Ingenia in jhrem Baterland nichts geachtet noch promoviret werden. 130.& ſeqq Paupertas miniſtri hodid optimus Advocatus eſt, b5 ani- — IN D E X. animum ejus ſyncerum manusque puras indi- y cans. 294. Pauperum& miſerabilium perſonarum cura com- hunc mendatur. 149 tj Pauperum fiſcus der arme Seckel quid in Camera din Imperiali ſit. 1 Quot modis quis dicatur ad inopiam vergere, arm pin werden/ verarmen. 15 Pecunia nauta eſt in hoc mundo. 83 hinc Pecuniã in omne ferẽ facinus impelli ſolent homi- 6— 5* Peregrinorum adminiſtrationem Regnis& Prin- qu cipatibus obfuiſſe. 8 Pietas in magiſtratu maximẽ requiritur. 93 ſe Pluribus intentus, minor eſt ad ſingula ſenſus. 72 zrine Quid ſentiendum de ihls, qui plutibus Dominis gn operam ſuam locant& conducunt, die vieler ſine Herren Beſtallungen haben. 73 n Segnius expediunt commiſſa negotia plures. g0 i Pecunia fi alicujus fdei& cuſtodiæ per modum e contractus vel quaſi eſt credita,& is eam inter- gi cipit,& in alium uſum vertit, qualis eſt depoßta- nu viumandatariun&c. quomodo puniatur. 262 din Propter pecuniam multi deliquerunt. ſ Pœna Quæſtorum qui proprio motu novis exa- PVi ctionibus ſub umbra oficij ſubditos emun- gunt. 0a.& ſeqg. De pœnis æternis diaholi& impiorum. 14 6 Præ facio ar guit& indicat, quæ alicu jus actus cauſa unpulſiva ac finalis fuerit. 233 3 Præ ſumnpriones& conjectute quę ſint adminiſtra- pn torð ex bonis Domini locupletatũ fuiſe.ʒÿ& 6 e pura in in cutacon. 16 d in Cam ſ ergere, an — — — olent hon. 9 nis& Ptn. t. ſenſus, 1 s Domit t, die bll lutes, per modn is eam inte s eſt y nlatur, 1 1 novien litos em 02.&ſih actus cu adminiln e. 46 hu. ————————— FNh Praxin bend oomputandi ſciunt verfuti mercato- res. 17 Princeps debet eſſe ſolicitus de conſetvatione æa⸗ rij/& ſubditorum. Principem oportet eſſe oculatum, ne ſemper alie- nis oculis videat. 11 Princeps rationes alijs examinandas commiſſas, ut revideat neceſſe eſt. 48 Principis authoritati nihildeeedit, ſ prudenter an- diat& 1oget ejus conſiliarios. 68 Principis folertia perſpicitur/ ſi tales viros eligat, qui nemini abj addicti ſinpræterquam ipũ. pr nceps an ſub ignoto habitu officio exploratoris fungi poflit. 81 Principes non poſſunt per meliorem partumte- gnum ingrediquam per amorem populi. 8r Principis potentia duabus rebus quæritur/ conſer- vatur& augetur. 82 Princeps ſi alquem inhabilem ſcienter ad aliquod officium promoveat, cenletut diſpenſare ſuper ejus inhabilitate. 90 Princeps res divinas ante omnia curare debet. 33 Principum ſecularium poteſtas circa faera quousq́; hodiè ſe extendat. 3 Wie und woher es doch komme/ daß Potentaten⸗ Fuͤrſten und Herren gememiglich einen bey ſich haben/ welchen ſie vor andern lieben jhme alljhr Geheimniß vertrauen/ ſein Thun und Laſſen gut heiſen/ Ja alles von jhme leyden/ und aut⸗ willig uͤbertragen. 1.&e ſeq. Perſonæ alienæ poteſtati ſubjectæ quatenus tene- antur,ſi ex mandato Dominorũ delinquant. 46 Je gröſſer ein Fůrſt odeꝛ herꝛ iſt je weniger er ohne geheime und vertraute Diener ſeyn kan. 18 Princeps ſi inhoneſta jubeat, ab eo eſt receden- dum. 120 Princeps catalogum benẽ meritorum cur habere debeat. 289 principum& Regum gloriam nihiltàm obſcurat, quãàm quod viros doctrinã& virtute præditos neglexerint. 22 In cujus præſentia curatores Eecleſiæ tationes red- dere debeant. 23 politicus wie er ſich wider alle Anſtoß Chriſtlich verwahren/ und darbey vernuͤnfftig troͤften koͤn⸗ ne. 64.& ſeqq. probationes in quavis minims ſumma exigendæ non ſunt. 17 Probationis difficultas dicitur adeſſe/ ubicunq́; res non poſſunt oculorum caſui demonſtrari. 239 Eã probatione lex contenta eſt, quæ haberi poteſt ſi materia ſui natura difficultatem probationis habeat. ibid. Probatio ſolutionis tributorum& ſic canenis pu- blici fieri nequit ullo modo per teſtes, ſed requi- ritur neceſſatiò ſcriptura. 241 Proverbium: Das Ambt were guth/ wann nur das Rechnung thun nicht wäre. 2 Quæſtores ſi egent, tunc facilẽ fit, ut aliquid ex aleno decerpant. 9 Quæſtores boni& juſti digni ſunt, ut aptima labo- rum præmia conſequantur. Quæ k R To zer erohn receden. 120⁰ pr habere 28) obſcura, præditos 200 ones red. Chriſtich öflen koͤn⸗ .&e ſeg exigendt 3 cunq́; te all. 2 ½) ti potelt obations jbid. nonis pu edrequ. 1 annt n liquid ei ſo malabo — ————.—————————— IND E X. Quæſtor malẽ adminiſtrans res domini ſui, redi susque in proprios uſus convertens, quos poſteà jolvere nequit, quomodo deheat pu- niri.— 56 Quæſtor culpã& negligentiã magis⸗ quàm dolo quid feciſſe præſumitur. 2 58 uæſtores nullos meliores habent Principes, quãm ſubditos locupletes. 85 Quietatio debetur adminiſtratori poſt rationis redditionem. 36 Quietatio eit confeſſio ſolutionis. 243 Per quietationem genetalem non liberatur admu- niſtratot, quò minus ob fraudulentam admini- ttrationem conveniri poſſit. 375 Quietationem dare nemo compellendus: niſi om- nibus perſolutis. 244 Quietatio itricti juris eſt& tollit tantùm computa- ta& ſoluta. bid. Quietatio quando danda,& quomodo retractan- da. ibid. De requiſitis Quittatoris: Et quando Fxceptio quietationis ſeu liberationis opponi debeat.ib. Rahtſtuben und Gerichte/ mit was Perſonen ſie beſezt werden ſollen. 74. 6e ſeqq. Rationum reddendarum neglectus provocat offi. ciales ad peculatum. 24 Ratio per mandat compulſorialia in jungi po- teſt. 2 Ratio divina, moralis& naturalis dictat, non e coram judice ſuſpedto litigandum. Tota materia rationum ex æquo& bono depen der, det, 6e debet cum maximã æquitate termi- nari. 207 In re ddendis rtionibus modicus defectus non cu- ratur. 209 Rationarij ſubditos nimiis exactionibus gravare non debent. 34 Rationum redditio nimis ſeupulol⸗ eſſe non de- bet. 17 Rattones quando per errorem retractari& revi⸗ deri poſſint. 115.& ſeqq. Ad tationum redditionem qui aſtringaniur. 9 Rationis definitio ſeu deſcriptio. 186 Ratio etiam reddenda eſt de negligenter com- miſfis. Rationes quando dicantur perfectẽredditæ. 12 Natione in fole exhibere quid ſit. ibid. Rationes qui reddit, relquatum ſive reliquum etiam ſolvere debet. 13 Ratio reddenda eſt ex integro non pro parte. 1 Kationibus ſemel redditis, an qus cogi poſſit ad iterandum calcułlurn. 18 In examine rationum tutorum quæ fint obſervan- da. 142 Reddenda etiam eſt ratio illorum, quæ admini- ſtrata non fuerunt. 16 Recuſare non poteſt ille qui Judicem elegit. 47 Reformandi jus⸗eſt juris Superioritatis ſequela. gʒ Refotmati& proteſtantes convenerunt invicem/ ne quis contra alterius fidei ſectatores, quam- vis ſubditi lint, jureiſto utatut. 96 Regio cujus eſt, illius etiam eſt Religio, ſe F gionis& de Religio 54 6e ſecq Reli- —— 5—·ů ů Ü—ů ‧= 5— ken Fura n R en U len Rete eyll ced deb te termi⸗ 20) 209 6 gravare 4 non de. ) & teyi. &e ſegq 186 er com. ₰ ½ ibid. eliquunt 5 poſſitad 1⁸ ſervan⸗ 11 dmini. 16 ela. 9 vicem, quam- 96 reli⸗ Rel Rehgionem ſi Princeps mutaveri, an ſuam reli- gionem in ſuum territorium introducete poſ- ſit.§9.& 100 Si inter duos diverſarum Religionum de jure ter- ritotij ac Superioritatis controverſia ßt, an am- bo publica religionum fuatum exerciria intro- ducere poſſint. 101 Reis⸗Gelt. Reipublicæ malè conſulunt, qui non nili ſanguine junctos, publicas ad functones evchi& pro⸗ moveri faciunt. 69 Reſpublica propter pericula, calummias ac mole- ſtas fugenda non eſt. 63 Reliquatio quid fit,& Reliquatores. 13. 14 Remſſio quamvis à reddendis rationibus hiberet adminiſttatorem, tamen 3 ſolutione teliquo- rum minims eum lberabit. 188 Remittete rationum redditionem, quatenus poſ- ſi Dominus ex ſingulari gratia. 61 Ex rationis tadditione ad reliqua pervenire debe- mus. 188 Quæ requirantut ad præſumendam reliquorum ſolutionem. 191.& ſeqq. Reichs⸗Steuer.— 108 Renunciatio beneficiorum in caſu interceſſionis uoris pro maritò, tum demum obtinet; ſi ſo⸗ lenmjuramento firmata fuerit. 1 Retentionis jure miniſtri ui poflunt, ſi ſalaria ah- ter à Nominis conlequi non poſſunt. 53 Reviſio rationum ubi poſtuſatur, ad hoc ut con- cedatur illa reviſio, cauſæ cognitio prxcecere Saci- §. Saerilegij inſtar eſt dubitare an is dignus/ quem magiſtratus elegerit. 91 Salaria advocatis& procuratoribus debentur inte- gra etſi annus nondum finitus fuerit. 297 Piferentia inter ſalarium Palmarium& honora- Saal⸗Buͤcher/ quales ſint libri. 168 Ad ſalaria pacta auff Beſtallungen/ conceduntur in camera citationes ad videndum exigi ſala- Salvatot noſter Oeconomo LMc. 16. verſ.2. ſine clauſula mandat, ut ſuæ diſpenſationis reddat rationem. Fioneſta Salaria conſtituere miniſtris/ ẽ re Princi- pis eſt. Jalaria adminiſtratores in calculo deducere& re- cipere poſſunt, ſi aliter ea conſequi non poſ- ſunt. 53 De prælãtionis jure alijsque Privilegiis miniſtris ratione ſalarij competentibus. 14 Salarium Aſſeſſores Cameræ Imp. ex publico ⁊ Statibus Imp. habent. 294. Scribere ille videtur, cujus nomine aliquid ſcri- prumeſt. Secutitatis plus eſt in re, quàm in perſonã. 32 Sepulchra vendendimos in Eccleſias etiam Re- formatas trans migravie. 113 Servitiorum oblatio jure improbari non poteſ. 70 Srviubi multi ſunt⸗ ibi multæ lites æmulationes odia& domeſtica bella. 79 Schornſtein · oder Camin⸗Gelt. 109 Sequs- ſe hegt 5. hocius nen Dem hiac ber Fouio pio hln lr proe plse vemn Abd 6 iguus, qu ebenut n&hono 9 i0 conceduhn m exigili 3 verſ.ꝛ. lu ionis redi 5 „d n I1.& duceredt ui nonpo jis miriti ex publu „. aliquii ſ s etian n porel nulaticn Se De ratione reddendã ſocietate Hnitã. Sequeſter unde dicatur. 219 Ex ſequeſtratione quæ actio oxiatur. ibid, Sequrſtratia actio an& quando adverſus officiales publici alicujus loci detur. ibid. Socius ã ſociò adminiſtrante, quo tempote ratio- nem exigere poſſit. 24.& 227 ibd. Si æqualitas inter ſocios eſt faeiendas illa non de- bet fieri analogiã Arithmeticã, fed Geome.⸗ tricd. S ibid. Solutio reliquorum etiam conjecturis& præſum- ptionibus probatur. 14 Solvens ad præceptum Superioris Rberatur. 47 Standgelt quando ſolvatut. 137 Stipendia& ſalaria Quæſtioribus ſunt conſtituen da. So.&y2 Stylus oblet vari debet in rationum redditiom 18 Ftylus nihil alud eſt, quàm modus in ſcribendo&e procedendo. 21 ½ Sylus curiæ eſt volubilis,& mutatur ad mutatio- nem Principis, auditorum& advocatorum. Subditi ut pace tut& ttanquillo ocio fruantur, Principi danda eft opera. 8 Per Subſtitutum nemo aliquid facere poteſt, quando certæ perſonæ induſtria eſt electa. Per Subſitutum an Quæſtor vel alius præfectus per lubſtiutum adminiſtrate poſſit& eneatur, 6 hſub- .. —————— ſi ſubſtitutus vel quid negl git⸗vel dolost occui- ecu tatretinet vel intercipit. ibid. Quando adminiſtratori ex oflicio Subſtitutus ad- nn Subſcripiio idem operatut⸗ quod holographum. ern gubſcribens cenſetut virtualiter omnia ſcripſiſſe; e quæ ſubſcripſit.. ibid. hte Sumptus ab admiriſtratore bonã fide facti, etiamſi gi res malum exitum habuerit ipſi in calculo re- 3 cipere poflunt. 209 Superindictum quid nz Surrogatus in ofhicio utitur jure illius in cujus lo⸗- k cum ſurrogatur. 143 4 Suſpecti calculatores an recuſari poſſint. 46 Fub Judice ſuſpecto litigare valde periculoſi um eſt. ſur 48. 276 u Exceptio ſuſpicionis quando opponi debeat. 5 0ui Quo tempore rationes ab adminiſtratoribus exigi Um poſſint& debeant. 20 6o Tertius rationem edere poteſt compelli ad inſtan · Qmn tiam ejus/ qui de intereſſe docere poteſt. 166 mi Theſaurus Principis optimus eſt, qui in Subdito- rum loculis reconditus. 35 au Teltis repulſari non poteſt ab aliquo illorum, qui ib illum produxit. 47 Der Tuffel gibt für kurne Frend dis ewige Qnal- Mul Vmlus ldoloi Sublitun mnia ſci ſi in calc . lius in oſſint. periculoin 44 onidebe npelii ere port qui in* uo illom e nu tulu C. Vhi de Natiocimin eqc, an ad editionem rationum extendi debeat. 36 Tributa ſuni Imperiorum nervi, 6& gubernato- rum ſtipendia. Fine tributis imperia gnn non poflunt.iʒ 8 3 Tributum pro funeris tranſvectione, pro ate& vento. 111 Quæ cavenda d& curanda ſint, antequam ad ex- actionem tributorum devenigtur. 84.85 Tutores annuatim coguntur reddere rationes. 24 Tutor qui neglexit præſtare alimenta pupillo, po- teſt ut ſuſpectus a iplo ratio tute- læ poſtulari. 26 Qui nam tutores rationem reddere teneantur. Tutela Illuſtrium perſonarum quænam ſi u habeat. 145 Qai praxis obſervet, quando à quibusdam z* p jcatur, ut tutores curatoresve rationes red- dant. 145 Qnamvis pater proprit tutor non ſit, tamen yul- g0 naturalis liberorum tutor dicitur. 190 Qando mulier Tutrix fiiorum primi matrimo- nii, nondum diſtractis rationibus ſuæ admini- ſtratjonis ad ſecunda vota convolat,tunc ſecun- dus maritus pro uxore tenetur,&e ejus bona liberis primi matrimonii tacitè obligantur. 6 Multi in magnas d fßᷣcultates& lites incidunt, qui viduas Tuttices in uxores ducunt. jbid. 5 4 Vectig Vectigal injuſtum ſi nomine Principis exigatur⸗ an oflic alis putans ſe juſtẽ exigere in toro con- ſcientiæ teneatur. 44 Vectigal pro nive venditã ſolutum legitur. 11r Vectigal urmatum. ibid. Vectigal ex capturis proſtiturarum. ibid. Vectigalibus nimium quantum Germania onera- ta ſit. 267 Veck galium complures ſpecies. 268 Vectigalia& portoria immodica rarò Regis redi- tus adaugent. In vectigalis exactione quiſnam dicatur modus juſtus. 271 Hodie quantum loco vectigalis ſolvi debeat, ex 270.6e ſeqq. cujuscunque Regionis conſuetudine addiſci debet. 172 Vectigalium exactio an in foro conſcientiæ de· fend poſſit. ibid. In Venationum conceſfionibus ex gratia Profe- ctis in Gnaden vnd Reverß Jagen/ pflegen die Fürſten das Anſtellen vnnd Schieſſen auß den Hoͤtzern außzudingen vnnd zuverbieten. Veriſimilia liber rationum continere debet, ut in defectu probationis ſtetur juramento admi- miſtratoris 18 Ouod gitor. ihe tmania on 1 rd Regiti oht icatur m videbeat: tudine a i onſcientet ſ. — gratia In en/ pfin Schieſtn d zuverb e debet, un mento a 05 Quod veriſimile eſt in dubio qræſumitur. 38 Veriſimiliiudo ex ratione naturali colligirur, quæ omne ludicium humanumdirigu. bid, Veriſimile pro ſe habens, dieitur habere caſum legis. 239 Virtutum præmia tribui meremibus convenit. 289 Vnrecht Gut faſſelt nicht: Et Exempla ejusmodi bonorum. 287.5 ſeqq. Uſurarii tenentur edere Codicem rationum: Et uſurariorum heredes. 167 Ein Vnterthan/ wann er ſeinen Fuͤrſten liebet⸗ ſo ſparet er zu deſſen Beſchuͤtzung weder Leib noch Gut. 86 Uoris bona pro reliquis adminiſtratoris ſunt hy⸗ pothecata. 34 Uxorum interceſſiones pro viris ſuis prohibitæ ſunt. 250. Se ſeqq. In interceſſione uxoris pro marito Fiſcus utitur jure communi. 252 Nxoris interceflio pro marito præſumitur coacis interveniſſe, bid. Uxoris interceſſio valida eſt, ſi maritus ex cauſa delicti arreſtatur. 277 or an bona habeat triplicia. 257 Zinß⸗Schoß⸗vnd Renth⸗Buͤck er quales ſint li⸗ bri& quatenus probent pro magiſtratu conerz ſubditos. 168 F 7 N 7 — ₰ 5 52 * „ 5 8 —— ———— ——=—————— 2 — 2——— *. 1 . . 6. 8 S 8 2. . 7 2 .— ..—. 3 4— 1 curæ mm. iciiu an lanl tant vum n m dine 90 SeSe— 3 r fuRibicus Von Berechneten Dienern. Fipublicæ Adminiſtratio ſi rectè obeunda eſt, ingentes& quaſi concatenatas curas, onera, ſolicitu- dines& moleſtias ſecum trahit:(1.) imò quo majus eft imperium& diffuſius, eò curæ majores ſunt& graviores. Ideoq́; non immeritò Dioclerianms m weyaror nihil dif- ticilius eſle dixit, quãm benẽ imperare: In quamn fententiam etiam KexAntigomus cui- dam Kegium Diadema intuenti& admi- tahe fertur: Pileum quidem ⸗ ar vum ſtdſ quu cunſderarer⸗quantis curi in- rů ſůhalucius ſtr nemimem ſore tam inſa- num, ui ſlumj jaceret eum vellet arblere. Quia autem propter humanæ naturæ imbellicitatem,(2.Magiſtratus ad hoc onus, ſcilicet adminiſtrationis Reipu- ℳ blicæ 4 Naltatus Furidicu⸗ blicæ, ferendum non ſufficit, igitur au- xilio& conſilio aliorum ei opus eſt. Adminiſtri, qui in partem curarum& onerum à magiſtratu accerſuntur, vel ad conſilium(ʒ.) dandum, vel ad cxpe- diendas(4.)& gerendas res adhibentur, in quorum numero 3 ſunt, qui- bus committitur cura fedituum& pecu- niarum publicarum, qui vulgò ſecundum cujuſyis Regionis morem& ſtylum vo- cantur Natiunarii Quæſores Cellarii. Ver⸗ waldter/ Schaffner/ Renthmeiſter/ Kel⸗ ner/ S Quantò igitur magis Princeps debet eſſe folicitus de ¶J.) conſervatione ærarii & ſubditorum(6.) Non enim fufficit Principi haberevel invenire in Regno vel Principatu theſauros ingentes, aut dare operam cogendis vel exigendis, niſ probã adminiſtratione(.) illos conſervet. Petr. Gyegor. de Kepubl. lib. z. c.8. inprinc.) tantò intentius eſſe debet ad horum Officiario- rum electionem. lnjungendum igitur eſt hoc munus im- primis iis, qui ſunt idonei,& neceſſariis à Deo donis ad hoc ſunt inſtructi. Gen. c. 41. vc/.38. G ſcgg. Melchitr. un. lib. 1. politic. kcul mi lent ies, hiso lo . port it fu urn b cit igin opus eſt. Ein curaꝝ ſuntur, „ Vel 3 res adhibe fumi ſun ituum& gò & ſtyhn Celluri rincep rvationen nenim ntes, au ndis niſt onſeret nprint)t um. „& nect br. m P⸗— voliic. quæß. 18. C ſcg. Simanca de lb. 5. c. 6. lnjungendum eſt, ſecundum ſapientiſſimum monitum potentiſim Angliæ Regis Jacobi I. lh. 2 GaM Sos p. 74. Saplentibus icnefis, dil gentibus, tacultatibus locupl etibus ſ S.) potentiã mediocribus, ut cum ad calculum revõ⸗ candi ſunt, ab iis ſtticka ratio ſine pelicu- l0 exigi poſſit. lndigni& luſpecti ſemper judicati ſunt illi, qui aatitiæ(1d.) (cujus furax eſt ingenium/ fuere dediti. HincEvod cap.is. verft L.jubebaturMoy- ſes populo chuſinodi præfectos quærere, qui vndgyroi& turpis lucri ſive fraudu- lentæ& furtivæ ſubtractionis eſſent oſo- res, vel quibuſcurque aliis injuſtis aucu- püs& defraudationibus rerum alienarum inhiarent: Odio habentes avaritiam, in- quicbat alus, non lolum alieni ab avaritiæ ſordibus, ſed etiam æmsr Syns capitali imò infernali odio cam Rom. 12. vey⸗ 9. Pium/ 1. Magiſtratum otiam o pottet huic maximè mentem ut futuri Rationarii quàm optimi el gan- turne ſtudeant nimiis exactionibus grava- te fubditos u eos expilare,& h N 2 more Nactatus ſuridicus more inſolitis, genere variis, mole graviſi- mis ad inopiam& deſperationem redige- re, alit præcepta& tributa illis talia, quæ ſuſtinere non poſſunt, imponere,& ita de damnis& jacturis rei familiaris alienæ ſuas opes(12.) augere, vilem pleheculam& indoctam miris modis decipere, Die da mit Schatzungen und unnoͤtigen Beſchwaͤ⸗ rungen die arme Vnderthanen plagen/ mar⸗ tern/ von Hauß vnd voff/ ja endlich umb Leib unnd Leben durch Haͤrm unnd Sorg bringen/ ſolche werden in der H. Schrifft Dieb und Morder/ Herberg. Treyber. Eſa- ʒ. und Schinder. Michael·ʒ. verſ. 3. gl⸗ nennet. Tales hodiè reperiuntur magiſtri, no- vos ſ 1ʒ.) modos collectandi& pecuniæ conficiendæ operã, ſtudio, diligentiã, labore excogitantes,& Principibus vendi- tantes, quibus ſolenne eſt u Pominis ſuis perſuadeant, ¶ rꝓ.) collectas inſtitui poſſe ſine injuria ſive damno ſubditorum, nullum ex ſubditis fore, qui noñ hilari vul- tu& ſummo cum gaudio tributum impo- ſitum folvat. Scd ejuſmodi exactores di- gnos laquco judicavit Porentiſimus Land graVius Hſie Philippus, Heros ille fortiſ- imus 3 ch 6 u Ohem reci nere,&h ris alieng . * plehecun ete igen Bſch n plagenn ja endlihh m unnde rH. Si Treybnt 3. verſ.; magilti di& peu , dilgt cipibus Pomii ectas i ſubditn 1on hikn exactol iſmu ros ilet De Rationarii. ſimus& rerum gerendarum prudentiſſi- mus ut eumn vocat rch. de Repub. diß. 21. v. 4. capitali ſupplicio puniendos reſcri- pſerunt Gynt. Vn. Weod. Qui avaritiæ cæcitate æternales Principum(1. vultus fraudibus violare ſtudent. Iſn. C. de veter· numiÿm. poreſt. lih⸗ L1. So · ward-Procle- re Konigs Theoberti in-Franckteich Gubernator zu Trier mit Steinen zu todt geworffen/ daß er ſeinem Koͤnig getathen/ das Volck mit neuer Scha⸗ tzung zu belegen. Ceongius Prechon Hen- rici Konigs in Schweden Fuchoſchwaͤn⸗ tzer/(16.) daß er dem Koͤnig Anley⸗ tung gegeben/ das Volck mit neuen Auffla⸗ gen zu belegen/ ward von denen Vndertha⸗ nen grauſamer Weiß zu todt gemattert. So⸗ din. de Nepubl. lib. 6 c. 2. So ward Mora Koͤnigs Rehabeams Quæſtor, daß Er den Koönig zu unnoͤtiger Beſchwaͤrung der Vn⸗ derthanen bereden helffen/ von gantz Iſrael mit Steinen zu todt geworffen. 1. Reg. 12. veyſ18. DerGeiſtreiche Theologus Valent. Herbergerus ſetzet in ſeinen Magnalibius DE daß jhme gleich gemahne/ wer eine neue Be⸗ ſchwaͤrung auffbringet/ und das Land an Von ach aller erſchoͤpffet/ und zur Contri⸗ A iij bution —— 6 Naclatu⸗ ſuridicu bution vnd Brandſ chatzung noͤtitet/ rathet/ zwinget/ vnd dadurch enerviret um abmer ⸗ gelt/ als wann einer Holtz zutruͤge zum (V.) Pölliſchen Feue/ darinnen Erbren⸗ nen ſoll. Fe Ihu ndenti, Aquia mox pſ M gaudig Ven—— In 7 Pun bredu ℳ via, longa yuimna Ah! cit præterit illud, quodijuvat,* ternum, quod cruciabit, erit. Modicum delcetat, æternum gruciat. Zeitliche Luſt/ fur ewige Luſt/ ein ar⸗ me Luſt. Zeitlicher Gewin/ kleiner Gewin. Si non vis amittere quod perpetuume eſt, noli alteri auferre, quoq tranſitorium eſt. dicehat Ambroſt Pt jucra humana dum at- tendimus, curandum omninò, ne æterna præmia perdamus, can. In. 1.. 1. c4p. 2. Regul cranſeunt. 44 reli. n 6. Der(1) 4 Tuffel gibt für kurtze Freud/ die ewige Qual⸗ darvor häte dich. Impia ſub dulci melle venena jacent. OVid lib. 1 Amur.§. Conſukum quoque eſt, ut munera potis pou b. hun od n QAu pro tur . 4. riut i ſu tia n mi po ötiutſtun tumahn Uruͤz 3 inenErin vpofzu —— odjuvt rpetuume ſitoriumtꝭ ana duns neeen urzehu 5 ena jac womn poi De Nationariis. potiůs incolis indigenis& originariis civi- bus, quàm(19. extraneis alienigenis de- ferantur. arg. 1. rI. C. de Bpiſt. c Cleric. modò idonei reperiri poſſunt.ut grada- rim II. F. I. de mum. C honor.. 1.§. pen. Quod cujuſq Viverſ. nom. Ahnſ. cent. 4. ohf zo. Katio eſt, quod conſuetudines Proyinciæ meliũs quãm extranci ſcire, co⸗ que magis idonci quãm exteri præſumun- tur cap. quoſdam. cap. quando de præſumpt. fe. Imò quidam cenſent(⁊0.) origina- rium adhuc eſſe præferendum, etiamſi no- vus civis velincola eſſot magis idoneus ori- ginario, cùm præſumprio ſi quod majori diligentia& ide adminiſtrabit. Luc. de Pen- na in 1. Ququis C. de omn. agr. deſert. Ib. 11. Erquodmagis præſumatur(⁊1) pa- triam& civitatem ſuam diligere- Luc. de Fenna in 1. 3. de Apoch. publ. Ab. 10. Alciat. trac.de Præſumpt: reg. I⸗ præſumpt. 7. ut poẽta Naſo canit: Neſcio quã natale ſolum dulcedine cunctos Ducit,& immemores non ſinit eſſe ſui. Nec deſunt exempla in hiſtoriis, quan- tum peregrinorum adminiſtratio Regnis A 4& Prin- —————— 4—— 6 —.—— 8 Valtatu Furiditus & Principatibus obfuerit. Quæ videri poſ- ſunt ap. Latber de Cenſ lih. z.. 116. 117. ſeq.& Carpæo. ad T. Keg. German. cap. 10. ſect. ⁊. per tot. iique alg. Hæc m̃uncra etiam injungenda potius ſunt invitis& recuſantibus, Melchuor. um. lih. 1. politic. uæß. 8. quàm ultrò(⁊2.) ſeſo ingerentibus& ambientibus, Ium. d. Ab. 1. quæſt. Il. aut largitionibus ementibus, So die Aempter ahn ſich erkauffen. Nam em- ptiones&(23.) cauponationes horum munerumdeteſtandæ. Petr. Gregor. de Ke- publ. lih. 4.. ht. 2. 28. ehcup. 6. per M. vell. 8. Diom. Caſ.lib. 4. Caſtod. lih. 9 eviſt 9 Larher. de Oenſlib. ʒ. cap. 16. pertut. Quꝰ pertinet das Amodiren der Aemp⸗ ter/ quod peſſimum Reipublicæ gekus vo- eat Kelerus quo Officiarii aliquibus aureis redimunt officia,& juriſdictionis poteſta- tem à Principe, unde infinitæ revendendi carius juſtitiam ſuhditis occaſiones archi- tectantur, ut etiam audeant impudentet in ſubditos graſſari palamque clamque ſu- „ portulas debitas petere, quod jam Principi pro mereatura officiorum ſe præ- buiſſe dicunt: Unde rebelliones& inf- nira alia abſurda, wann ein Hert odet. Fuͤrſi/ un ib. Ie po lu — „— ux viden 6. 116. 1) .). gendayu Melchin] trò(211 un. 4 entibus 6 Nant ones hon Gregu. un cap. 6. i d. lh. 9 periut. en der An icæ gedmn quibusan ionis pout revendn ſiones ac t impuden clamqu orum ſep iones& in Hin Fi De Rhtienariis. 9 Fuͤrſt jemand das Einkommen deß Landes umb ein gewiſſe Summ Gelds amodiret. vid. Petr Gregur. did lih. 4..5. n. 27. G lib. 9.c. 1. Adum Keller. de oic. Iuriſdic? politic. lib. 1.6. 20.f0l. 17. Qui autem aſtringantur ad rationum redditionem? lla quæſtio unico verbo poteſt abſolvi, ſi dicamus, quòd quilibet Adminiſtrator, ſive neceſlarius, ſive vo- luntarius, à lege, judice vel homine conſti- tutus(eriamſi ſine mandato adminiſtrave- rit) rationem ſuæ villicationis ſive geſtio⸗ nis, ci, cujus intereſt, reddere tencatur, Damhaud. in tract. de tutor. C curat. u. 17. l. 0. Petr. Frider, Mindan. de JMndat. Aib.. cap. 49. inprimd. Ut autem res cla- rior fiat dico(i) in genere, quòd omnis ho- mo rationalis de factis ſuis DEO ratio- nem reddere ſit obnoxius, AMuttꝰ, 12. Verſ 36. 18. 23. Kom. 14. Veſ. I2. 2. Cor. 5. verſ. 10. cap. ſymiſſimo ʒ. S. ex eo. 15.. 1. de ver. tioſ cap. quties ⁊1. ⁊2.. ſDe negligenter commiſſis. rap. Muandoque 23. J. 4. Ita rationem inferiores ſuperioribus de cura commiſſa. cap. Sans 16.. 2. Ita rationem gravem cxigit Deus a Principibus fecula- ſaribus& Prælatis Peclefiaſticis, cap. 10 NaMatus Furidicus Princepʒ 23. 4.j. ¶20 Tutor&(24.) curatot n rationem reddere tenetur ſuæ villicatio- nis, ideſt, omnium geſtorum& omiſſo- 3 rum. f.1. pr. 1. 9. F. 2. 1. 18, in ſn. de tutel. e ſt rariun, Atrah. I 27. C. de Bpꝛſt. audient... t inſn. de magiſt. conwen. 1. 1.§. ult. de eb qu pro utor. l.II c. Mandat I. 6. J. ult. de negor. 1 geft.l 31..3..74. Fr 1. depetit. hured ult. C ſi de hæred. tutor. I.I., Stutor. vel Cur. non ſit geß Carpæow. Pr. r. part. 2. QonMi. II. def. 6.(3, Negotierumgeſtor, ſiquid, velnon ut oportuit, geſſit, vel ex negotis geſtis retinct. F. 1. M¶ir. de oblig. ueexg. fi contr. naſc. d. I.2. de Megot. gefl. I. 46.§. 4. de Procurut. 1. 9. inpr. de Edend. 1. 5. S 2 V de præſtript.— Et ali(⁊5.) quàm- multi, quos collegit Eſcobar. de Ratioc. lol Admimiſtr. c, z. Petr, Fider. de Mandat lib. 2. c. 49.5. 2.. G e90. c Menoch. de arbit. Iu dic. J.lib. ⁊. cxſ. 209. Sed quid juris in civita- 1 tibus: Tenenturne acceptorum& dato⸗ rum CivitatePrincipi ſuo ſingulis annis ra- n tiones reddere? Henning. Gõden. cœnſ. 31. in terminis decidit, Neq́; Imperatori,. neq́; cæteris Principibus jus eſſe à ſuis civi- tatibus ſibi immeciate ſubjectis ſuper re- 6 bus ad civitatem pertinentibus compu- 3 tum 3 4.) cutan æ villicat nK omiſt de rutel audient/ ulr. dee ſ ult. de ered Juhl e Cur lex negoi lig. qun 1. 46. ()qun r. de u undu jlu ris inchi um sdn nlis annn 6den. n mperum cà ſuiscin tis ſupern us com multis in locis obſervat contrarium: De Rionarii. 11 tum ſeu rationes exigere: Quòd tamen univerſaliter verum non eſt, ſed praxis . uia intereſt Principis, locupletes habere fub- ditos,& aliqualem habere notitiam, quo- modo reditus illorum adminiſtrentur; I- mò Reſpublica ſeu Civitas ſe habet ut pu- pillus ſeu minor,& quemadmodum minor fubjectus eſt Guratori, ita civiras Principi ſuo. vid inter couſpl. Marpurg. incip. volI. A redditione rationum excipiuntur [6.] Ophanpophi 27.] leg. 32. C. de F- piſc. Ch Ceric. ud Goduß. Matth. Wephan. ad M. 31. Mum, lt. quam tamen Conſti- tutionem non eſſe extendendam ad cura- toris ſ ⁊8.] Eccleſiæ, refert Caypow. Pr. Eocleſ. lih. ⁊. deßn. 314. hum,7·& dehn. 316. num. 1, 2. ſ%. Heredes[ 29.] autem an& quomodo teneantur reddere ratio- nem de adminiſtratis per defunctum, vid. Meop dig it. rariumnum yeddirio. cap. 2. 3. G 4. Eſcohar. de Natibc. Admin. cap. 4. Mu 1⸗ ihih alleg. In toto officio Quæſtorio nihil[zo.] difficiliuseſt, quãàm benẽ rationes redde- re, darumb ſagt jener; Das Ambt— gut 12 Wactatus Furiditu⸗ gut/ wann nur das Rechnung thun nicht waͤre. Keller. lih. ſecumd. de opc. Jurid. Polit, cap. 18. pag. Jo5. Scin. Sen. conſl. 159, col. 9. in Fn. lib. 2. Ancha. conſl. 331. colum. 1. Ob cujus metum plures re- perire eſt, qui vel ſolum vertunt, vel alia non facienda perpetrant: dum Ml. Cæſar. ob metum redditionis rationum arma civilia movit, ut recenſet Perr. Gyegor. de epuhl. lib. 9.. 2. humer. 1. in Vn. Similem ob cauſam Pericles con citavit, ne ſcilicet rationes reddere tenea- tur. Quando autem dicantur rationes perfectẽ redditæ, hoc arbitrio(1.) Judicis relinquitur. Haid. ini. volumtatus. n, 2. 0. de Vdeit. Quod tamen arbitrium judicis, ſe- quenres regulas, hac in re pro norma ha- bere debet. Primum, ait Calſtratus in. cum ſeru⸗ de condir. eh demonßr. qui negotia tra- ctavit, exhibere(z2.) debet rationes le- gendas in ſuis codicibus, non autem in folle, hoc eſt, inexploratè, inexplicatè atq́; confusẽ: Pſt enim proverbialiter dictum, Marionen in fulle exhuhere, ab illis ſumptum, qui pecunias in marſupio oſtentant, nec qualis quantave ſit, ſciri volunt, quemad- modum Quemadmo- iu 6 5 au uln 4c gt qu del ton iol tel z 8 thun ui e oi. jn . Fen. cn Ancha. an m pluresu unt, veli uemadn redditi ut recent Periclesco ddere ten tur ration (ʒt.)judi Atl., 2. ſ. m Judiciht ro nom cum ℳn negotia u t on autem xplicaten iter dicu is ſumpu ntant N modi De Rarionarii. 1 modum egregiè exponit Ariat. ll. 4. de V. u. 4.& ante cum Eraßm. cent. 9. chu liadi q. vroderb. z. Codices ergò ordinati (ʒʒ. Jexhibendi ſunt. Sccundò obſervandum erit, inquit Cc llr. ind. cum ſerdus, G ih Comemſ. ut da- ta(ʒ4. cum acceptis computentur, id quodreſpondet& Angel. conſl. 277. Nuon almentadnt. Quem ſecus eſt Sucin. un. conſil. 74. Mum. I. lih. z. Exdatis enim& acceptis quid actum fuerit rectè dete- gitur. Tertiò inquit Caliſtr. in d. l cim ſeru. qui rationes reddit, reſtituere ac ſolvere debet, ſi quid apud eum reperitur? quod afirmarunt& in. Jen. A quun vi um. 1. de condit.& demmſtr. ubi copiosè expli- cat, an fufficiat ſolvere reliquatum ſine ra- tionis redditione. ed. conſl. 24. col. 12 verſ&ided. lb. 1. Et hunc reddentem ra- tiones teneri reſtituere, quæ apud eum ſunt, brobar⸗. Tucius Vrius de manum. Mamibi, veliquam fuiumem, aliàs,& fortè rectius,/— Eſtenim reliquatio, reſiduũ illud, quod poſt redditas rationes, apud ipſum adminiſtratorem ſupereſt, emadmodum manifeſtè probat.A. Sicu liber- —.*— 14 Natatun Furidipus lihertæn ſde rondit. cy demonſr. I ſred⸗ vor. f doſolun. I. Luciu in pr. f de adminiſr. utdr. cl. reſcripto. d. debitoresh de mumey⸗ ꝙ honor. Hinc dicti ſunt Reliquatores/ ſe⸗ cundum Perrum Crinium lib.. de honeß. diſeaplin. cap. z. qui verè non totum quod debent, ſed partemi ſolvunt,& idem eſt Re- liqutumfucere ni fallor, quodyaria fucere⸗ quibus verbis utitur Sluvola in 1. Wacho li ertu. S. uln. de War. lher. Calhr. inl⸗ ſemper F. conducores. de jur. im- Prhac dere illud notandum eſt, quod etſi liberatus ſʒ.] ſit hic Adminiſtrator, adhuc tamen conveniri poſſit, ur hoc re- liquatum reſtituat, I. Aurelius. S. Nriu. V de liber. legat. quo loci fenſit Shala in patre, qui filii negotia tractavit,(z6.) ex judicis arbitrio aliter dicendum eſſe, ob magnam erga eum affectionem Solutio autem reliquorum etiam con- jecturis[37.]& præſumptionibus proba- tur, vel exdiuturnitate, maximè, ſi mortuo debitore creditor tacuerit, Menoch. conßl. 12. vol. 1. Mnſtard. de probat. vol. z. conßfl. 1318. u. 26. Carpzov. py. Fr. part.? cohſt. Uuartò Iho ae anin demn natbres; . de in totum qu eidemeh lpari ſun in 1. Su Cali i de jÿu. meſt dminiſtu t, urhoen it Shunul lum eſſe eM⸗ netiamc nibus pu me, ſimon enoch. cn ci Vol.z. vurt. demonſtr. Eſt euim rationes reddere quid Qu De Rationarii. 17 uartò, qui rationes adminiſtrationis reddit, moram ſzs.]jpurgare debet ſolu- tione ejus, quod debet, ita reſpondit Jaſin conſil.4. col.⁊. lib. 3.& cum co Zenew. Sra- cha. trad. de mertaturapart. ⁊. num.. Ca⸗ rol. Mlinæ. in Conſier. Pariſ. zit. I. F. 0. loſſ. 6. num. 14 Ptſi in reddendis ratio- nibus duo tantum requiri cribat: Sed i- dem duo illa ſunt ac quatuor à cæteris re- quiſita. Foetiam in loco docet Molin. pra- xin computandi rationes, quamſortè me- lius norint verſuti ſʒ9. J& diligentes mer- catores uintò, qui rationes reddit, Inſtru- menta ſꝗo. quæ ad res adminiſtratas per- tinent, reſtituere debet,. S cui liberta. de cundit. e demumſr ibi, quan rariunes quæ- que inſtrumtuta tradere. Erſi non reſtituet [4.]) inlitem contra cos jurari po- terit. alia. C. de in litemj, Pt in pecie hac reſpondit ꝰcin. Ven. conſi. 94 hum. 7. in ſn. lib.. Sextoò, ex[4ꝛ. Jintegro reddch ratio- nes hic debet, non autem pro parte, ita do- cuit Vald. in 1. Aplures. vu 7. CO. de condi. ncert Conker.? cu fundus. j de cumdit. indi- 16 Fraatu⸗ Fuiditu⸗ individuum, ſ43.] quod pro parte præ⸗ ſtari non poteſt, ut multis exemplis com- probavit Buid. in d. 1. S plures. Unde ratio non ſufficienter reddita, femper atque ite- rum ut reddatur, peti poteſt.? quoties ð. Qui ſatisd. cug. L umit. C. de errur. cal. I. And poß Achidiacum& Geminian⸗ in cap. 1. de Clerit. ægrot. lib. g. mol⸗ Card. Zaharell⸗ in Clement. 2. F. ll. de Nelig. dumib. Bald. alicet an l. umic. C. do error. calcul aſon in §. uædam num. d3. Ußir. ds actiun, Schurf cunſpl.. viſ num. 8. S9. cent 2. Weſ. conßl. 4 num. ⁊6. Quia quod non intck ligitur oumi ex partemon po teſt videri ap- probatum I. nxter 9. f de inoff⸗ Ieham. Pyn in cap. ratum num. 4. de R. 1. Vraquel⸗ in ILL. cWnnubual gloſſ 6. num. So. C ae re⸗ tracꝭ prox.ð. 3o. gloſſ.⁊. A z0. Scptimò, reddenda eſt etiam ratio eo⸗ rum, quæ adminiſtrata nonfuerunt,.1. in pr.& 161. glaſf ſ de rutcl. vutim. diſtr. Cl.1. G2. C. de hered. ut. inquit enim is text. inl etiam ceſſionis reddendam eſſe rationem:& ſi aliquid per culpam in ad- miniſtratione(44.) omiſutenctur A. 2. c. ſÿ tutur vel curat. nun geſſ.& reſponditin ſpecie Svcin. Senior. cnſil x⁊ num. 7. veſſ lib. n cim pio 66 tene ſin 0 parte pi emplisco nder er Aquen qubties or. cul inian, in ard. Zun domih. alcu. in cin, h (Euni. 3 d nonim teſt viden 4 De Nationariij. 15 il. 4. E ilu verſt. Jeprimd ratio inquit⸗ teddendas eſſe rationes fructuum(4. per negligentiam(46.) non percepto- uſt. utor. Octavò in reddendis rationibus obſer- vandum& illud erit, ne(47.) durè nimis cum co Adminiſtratore agatur: nam ſcru- puloſa eſſe non debet rationum redditio- I. Sſervu. delegat. 1. Sutit enim admit- tendi ſumptus/ 48.) bona fide facti l.5⸗ ed nonnuilꝰs. f de tutel. E ruiumn. dilrab. nec in quavis minima ſummãa exigendæ inoff. l . So 04 iam ratot lerunt, rutiun quit enn dendu culpami tenctun! creſponi um.. ſunt probationes. Hacde re tradunt Zuræ. nd 1.. fci⸗ de tutel. C Vutibn. d- Mrah. Vald in l. idqudpauper infn. C⸗ de E- O yſt. e Cleric. Igitur inter ingratos cucu- Jos refert P. y AMndan. do Mandat. lih. 2. c. 49.§.. infn Illos, qui ob levem(49.) anſam Adminiftratoribus maximum ne⸗ gotium faceſſunt. Nondpoteſt hic⸗qui rationem redderè debet, impetrare arbitrum ſeu(Fo.)calcu- latorem, qui expenſa& accepta recogno⸗ ſcat. ⸗ Sculiberiu. ubi Bart ff. de tundit. demunſtr. Et is calculator poterit debitum cum credito compenſare/& ferre poterit B femen- 18 Nralatu⸗ Furidicu ſententiain(Fr. condemnando unumal teri, ut declarat Caſtrenſ. d.I Sui libeta. ubi tamen ſubjungit, quod ſiextabit ſtylis (F2.) illum eſſe ſervandum. Quæritur: An ſemel rationibus reddi tis atque calculatis, denuo aliquis cogi poſ. ſit ad iterandum calculum? Non puto pe⸗ f. Somel. C. do Apoch. publ. lib. 10. h. M. nach. Archidiac. Iul. And.( Docore i cap. unic de Clerit. ægror. Scim. Senior cn. M. 92. Aum. 1. h. 4. Det cœnſil. J4. num.. Chuſſan. in Conſuetud Burgenſ. des enßums. vubr.&. verb. d en rendre cumpe num.. c. ne actum itcrum agant. Bald in. u nic.§. 1. vum. 18. C, de jur. deliber.& ut vi. tetur(pʒ./ infinitas. cp. 2. de Reſcrapr. in 6. Weſß 1. cœnſil.. n. 8. Id quod fortiis pro- cedit, quando und cum calculationc in- tervenit abſolutio,& pactum de non con- traveniendo: Et is Adminiſtrator calcu- latis rationibus, conſocutus cſt libcratio- nem jurcurando confirmatam, juxt vᷣtn- hulem⸗ gloſ 1.3.§. 1. in verbo lilerationem de comtr.& htil. actium. rurel quam in hanc ſententiam citavit Oaßrenſt i⸗ comſil. 342. Mertendum eℳt in print. lh. 1. OQuæ quidem gloſſa idem ait in juramento à 5 minore n ben nl pul c un t in uü n tut gen min nen ba andoun ionibusn liquiscoʒ . 10. Dach . Sni 9 u enſ d⸗ 4 ple. um nt. Bula in leliber Kn de kn odforti alculation m de non iſtrator ci s eſt liben am, mt herammn quam in k Ih. 1.( juramen W He NAtibnariis. 19 minore præſtito. Ex Auth Sacramentapau perum. C. Si aderſ. vendit. quam conſtitu- nionem& in his liberationibus locum ha- bere cenſuit/& illam ſingularem dixit N- va de LL cunnub poß legeglh A.7. Hæc tamen aſſertio limitanda eſt(1) niſi /4 error intervenerit, tunc enim ad partis requiſitionem irerum fleri debet calculatio.Acalculi 8. VMe Admimiſtr. rer. adcivit. pertin. l. in ommnibu 13.§. 1. Vde di⸗ vexſ. C Iempur. præſtript. Marta conſil. 489. num. 2. ih. z. Si quidem ratione compoſi- tã& redditã ad compoſitionemrectam& juſtam redigi debet.ꝰ errur.. c. dejur. G Fad. igmnor. 1. cum ſerdus. 82. f. do cond. c⸗ demonſtr. Socin. cunſtl. 2. Au. 5. Vol. 4.(2) limitatur, ſi rationes dolo redditæ ſint, Dd. inl. 1. de erru. culc. Caſtrenſ. cuuſi.ʒ 42. chl. 2 Anchur. conſil. 331. Iaſon. conſpl. 219. Hum, 2. lb. 2. C conſil. 14. col. 3. lib 3. Shcin. Sen. conſtl. 159 col ʒ.& conſil. 190. colʒ lb. z. Sic tutor ne quidem reciditis rationibus per gencralem quictationem liberatur, quo minus ob fraudulentam adminiſtratio- nem denuò conveniri queat. ſec. Carpæsv. hr. Vr. part. 2. Conſt. 11. def 8. ihuque alleg. quamquam ſipacta(jᷓÿ.)de non contrave- 2 nien- E 20 Nalatu⸗ Fnridicu⸗ niendo intervenerint, etiam nec his caſt- bus procedere dicunt, Vartol. in 1.2. infr. C. de jur. Hſt. lih. 10. Socin. cumſ. 92. num. 4. Nuin. cuuſti. 16. inſn. lib. ÿ. Hin. 1. conl.y. num.. Hac tamen in re obſervandum eſt, hunc erroremdoloſum, eſſe claris atque perſpicuis probationibus detegendum.ita in ſpecie reſpondit Vecius cunſl. 94. num. verſ. nmn ohant. idem lih. 1. num. g. in n. O. de errur. calc. Cravett. cunſ. i98. num. z. Et non ſufficiet probare dolum præſum- ptum, ſed opus erit dolum verum demon- ſtrare. Quod ſenſit Socin. Sen. 4d conſtl. 92. G Nolund. A cœmſl. 4 num. 22.6 236 Uterius quæritur: Quo rempore ratio- nes ab Adminiſtratoribus& Rationariis exigi poſſint& debcant? Ubi ſciendum eſt, Principum facultates nihil magis ex- tenuare, quàm rationum reddendarum neglectus. Herehach. de Repub. Chriſtian. adminßr. cap. 9. pag. ⁊ 3. P. Gregor. de Re- Publ. Iib. z. cap. S. num. 9. verſ. Er ob idcon- Jure chc. Exemplum de ſeſe quilibet ipſe ſumere poteſt. vid. Iih. 2. Gacnxbcgz. Pag. 74. Qui igitur rebus ſuis benẽ conſu- lere volunt, illos oportet diligenter anim- advertere in ſuos Oiiciales de rationibus redden- ——— red cu amnechi ſervandu ſſe clat —— etegendun fl. 4 n um.g. jyfj 98. um Jum pri erumden en. dcnſl De Nationarii. 21 tol in reddendis, Agentbratenſer. vol.I. cunſ. 10. vum. 7. Quodũ negligatur, etiam fidi & frugi miniſtti ad peculatum& negligen- tiam provocabuntur: veriſſimum namque eſt antiquum proverbium: Vi octaſio ¶J6.) eſ pettati ibi occaſiofuremfacit. Etiamo pti- mi interdum labuntur, ut oblatis occaſio- nibus facilius peccent. Carolus V. Imper. legendis& conſide- randis rationibus multum temporis tri- buit, adeò, ut viri graves cam diligentiam tanquam ſupervacuam& nimiam ali- quando reprehenderint. Pezel. part. 4. Po- 22. 4 Mil. AMelunclt, p. 401. Attamen Cæſar emporen & Ration Ubi ſcien nihilmg reddenin uhl Cjnſt 6regor il Erol i quilbe GacMuh bene cu genteru ſe rationi culpandus non videtur, quia R eipublicæ adminiſtratio& bellicæ ſʒ7.) rei cura, non exiguum quid poſtulet. In hunc finem plerique Principes pru- dentiã excellentes ſolent habere ſua ratio- naria(Fs.& breviaria, in quæ accepta & expenſa ipſi referant: imò propriã ma- nu ſolent conſcribere librum continen- tem, quantæ ſint opes publicæ, quantæ Privatorum, quantum civium ſociorum- que in armis, quot claſſes, Regna, Provin- ciæ, tributa, vectigalia, neceſſitates& lar- gitiones, ut ad omnemvim(9. N in 3 prom- ² 4 3 — 6— P 21 Nactarus ſuriditu⸗ promptu ſint, qualem poſt Romanum Au- guſtum rœle Suerumio Wanquilio in Oclai Auguſt. lib. 2. C. 70I. infn.& Tiberium, ex ltalis Coſmum Medices conſeripfiſſe refert Anmib. Sut. e Srup. Admir. Vgil c Mmnlut. quo filius perpetuò uſus dicitur Vherhard 4 Weile in aran. Mrius Regni condito ſit melior. Wenuner. lih. prim. der Fuͤrſtlichen Tiſchreden cap. 1. Was der Fuͤrſten geheim Buch in ſich begreiffen ſolle.* Sane Illuſtriſs. Brince ps Tudavicuu be⸗ nior FHASSIE LAMDGRAVIUS, pi⸗ entiſſimæ memoriæ, diligentiſſimus fuit in cognoſcendis rationibus quæſtorum& miniſtrorum, adeò ut reditus anniverſarii etiam tenuiſimæ Præfecturæ Principi fuo⸗ rint notiſſimi,& lihros rationum multo- rum annorum ad manus habuit, ut ne de reruncio quidem ipfi verba dari Potuerint: Quamobrem horum exem⸗ plo convenit, Principem hacin re ocula- tum eſſe, neq́; ſempor alienis oculis vit S miniſtros ad diligentiam provocabit, in afficio continebit,& proventuum erit tutior adminiſtratio, impoſſibile enim, dere. Pa ſi curaverit Princeps, ſimul ur . omanum o in 00 X Tider conſeht ir. yigl uſus de Nriu .. hn cap. 1. 7 ich begrnj Ludawi AVIlS, niſſimsi uæſtonn s anniver ePrinciit onummi abuit, u verbz i orum em acinreooi nis ocul ceps, in prowoc entuum Ibile en De RArionarii. 23 diligentis Domini diligentes noneſſe vica- tios. t ot. in Ceconomite docet. Scd quo dilabor? t autem propoſitæ quæſtioni ſatisfa- ciamus, ſciendum eſt, Adminiſtratorum omnium unam eſfe honeſtatis regulam, ur de alienis rebus rationes fideliter con- ſcrbant eaſdem exhibituri, quoties opus crit vel ſaltem ſcmel in annoꝛaliãs ut ſuſpe- cti ab adminiſtratione removeri poſſunt. Ut tenent Cavalc.& alj relati a Gutienes de tutel. lih 3. c.. num. 31. Weſ. conſl. 47. num. 6. ubi dicit: Iure communi Vatutum ſe, ut omnes Adminiſtratores præter tuto- ves ſingulis anmis Feddant Variones. Per Clem. 2.§. I. de Relig. Dom Iuſ. in H. ſcq. num. 42. Inſtit. de aclon. Quò pertinent, quæ tradit Carpæo. hr. Eocleſ. lb. ⁊. de- ſn. 316 per tot. quod ſcilicet à Curatori- bus Eccleſiæ ſeu Præfectis ærarii Eccleſia- ſti, quotannis rationum redditioſit exigen- da,& quidem in præſcntia, non ſolum Collatoris ſive Patroni, ſod etiam Paſtoris & Superintendentis cujuſq́; Diceceſcos. Quanquam etiam jure civili ¶ quodab- ſurdum ducit, rationem adminiſtrationis repoſci ab co, qui etiamnum in ea perſe- ——— .——— S 24 Valtatu Furidicu⸗ perſeverat, A 1. inſn. 1. 4. pr. l. 16. infn pr. A. 18. in Fn. 1. 7.§. 4. e 5. ult. de tutel. e ra rion. iſtrah. I ult. Inſt. do Aril. tutel.) ſ- nita demum tutela vel cura ad rationem reddendam tutores teneantur, Weſ. d. conſil. 4. hum. J. G Weurl. vol. 2.. 9. zb. J. lit. a. tamen hodierno tempore, in hoc puncto juris aliud obſervatur, quod ni mirum annuatim cogantur reddere ratio: nes, ecxemplo aliorum Adminiſtrato- rum, idq́; non rantùm in terris Saxonicis. Garpo. pr. ſor. part. ⁊. ponſtit. 11. def 1. 2. Berlich, in puncl. Pyac. part. 2. concl. 12 per tur. led& aliis Imperii locis receptum & univerſaliter cautum. Policey⸗ Vrdn; zu Augſpurg de anno 1y42. und zu Franckfurt de anno 177. rit ʒ2. i jaͤhrlich nicht allein auff erfordern der Obrigkeit/ ſondern auch ſelbſt/ vermsg ſeines anbefohlenen Ambis/ auch geleiſteten Pflichts vnd Apdts/ ge⸗ bůͤhrliche Rechenſchafft anbjeten vnd thun/ umb ſeine Verwaltung Red und Antwort geben. Quod& beneè ordinatum in der Naſſauiſchen Landgordn: part.; cap. ß. Caſus, quo tempore ſocius à ſocio aq- miniſtrante tationem(6o. Jexigere poſ ſit, Collegit Mmno A Eſcohar tracl a⸗ Ratihc. * l. 16. ufn de un/ 6. hil ue] ad ration r, Weſ4 vol. 2. 4j tempote, aturqupi cddere n ris Saxont t. 2. tunt cis recepn ſcey⸗Onn ri zu Frnj ſondem. enen 3 Aydts /] ten vndiſn ind Antw 81 Frup exigerep lur ih ℳ De Nationariisã. 2 Ratiot. Adminiſtr. cap. 6 Mum. y7. 58. 9G 9. ubi vide. Aliàs ab aliis Adminiſtratoribus, qui ſi- ne temporis præũnitione ſunt conſtituri, veluti in Squeſtris, ¶ 6r.) Oeconomis & ſimilibus, quandogunque judici vide- bitur, ad petitionem partium, veletiam ex officio ratio exigi potęrit,& maximè fi cauſa, propter quam fuir conſtitutus, ceſ- ſaverit. Ur tenet Bald. inl. Vn. V de lom. Auth. Iud. poſ. Abb. in cap. I. um. 1. depoſ- Franc. Curt. in trac. de Squeſr. Juæſt. 26, num. 81. Vol. 4. Fyenit etiam interdum, ut Adminiſtra- tores ante præfinitum tempus ad redeen- dum rationes adſtringantur, quodfit, ſi forte ſe negligenter gerant in officio. Gu tierreæ. de rutel. lib. 2. c.3. Aum, 48. Et du- rante Adminiſtratione pro aliquo fide)u- beant,(62.) tunc enim ſtatim compelli poſſunt, ut adminiſtrationis rationem Do- minoreddant, quia cõ̃tractus fidejuſſionis eſt nimis oneroſus& damnificativus, ut voluit Angel. inl. perſimnum. F. 1. depad Sic tutor, qui neglexit præſtare alimemz (õʒ· minoriputa recedendo z domo ſua, nullã relictã proviſione, poteſt ur fuſpe⸗ B 26 Vacatus Furidicus ctus removeri,& ab illo ratio tutelæ poſtu- lari, ag. 1exvt. in b ʒ. F. Lutur qu adalimenta I deſuſpect. tut. Vurt. in tr. dẽ aliment. Aum. 46. ud in eod vract tit 8. priduls6. Item, ſitutor durante tutela ſit hannitus(64.)& bona ipſius fint publicata, ſtarim tutela cenſetur finita,&% ratio adminiſtrationis exigi poteſt. arg.A.& turur Keap. causd. S Vn. V de tutel e ratiun. Ahrab. Et hanc fen- tentiam tenet Hurt. in⸗ Vſine hurede, J. ſn. num. I. f de admim. tutur. Item, ſi mater C6. tutri fliorum, ad ſecundas convo⸗ laverit nuptias, ſtatim& ipſo jure tutelæ adminiſtrationem amittit,& ab ca ratio adminiſtrationis exigi poteſt. A vmunem ubi gloſ. C. ad Nrtyl Tl erdin. in 1. 6. Mur. num. 30. Præterea, quamvis ſu prã, de rationibus quæſtorumdiligenter exigendis, ex ſuper- fuo actum ſit tamenè contrario reperiun- tur Pomini, qui ſegnius recipiunt rationes à ſuis Reccptoribus, aſtu forſan& callidi- tate quadam, ut eos ſemper obligatos ha- beantvel mortuorum ¶66. Irelictis con- jugi& liberis imponcre,& aliquid detra- here faciliùs queant: de quibus vitiis lon- gius diſſerere odioſum: Sed cõtra illud talis opti- telæ pohh adalimen iment. n ls6.lten atim tue iniſtration Et hanch ærede, j n, ſmm ndas com ojuretur ab eann ſomnem e rationbs lis, ex ſiye 10 repenu unt rations n& calii bligatosk relictis cor quid det 1s vitiis lo ra illud u opl De RAnionariis. 27 optima cautela eſt, ut Adminiſtrator de- nunciet Domino, qualiter fit paratus ratio- nem reddere:ſi tunc per eum⸗cui reddi de- pent rationes, ſterit, quo minus redderen- tur aut diſpungerentur, ejuſmodi rationes pro redditis habentur AMaſcard. de prubu. poncluſ 1256. u 1z. Munnbe d Eſcohan d.c. 6. n.. 0 1. 7Mn. ubi hanc praxin latius & pulchre demonſtrat. Addatur Sichard. adl ꝗ. v.de dut. prumiſ Vald. in 1.& ahbſenti C. Scert. pet. Iacob. Shultei in aMclit, ad Mo⸗ deſt. Piſtor. quæßt. 126. A. 130. Quia contectio libri rationum eſt de ſubſtantia actus adminiſtratorii, diſpicien- dum eſt, quomodo euſmocii libri rectè formari debeant utillisaliqua fides(67.5 aqeat gitur eſt(Nrequiri inſtriptionem ſeu præfationem Vd.) ut dubitari non poſlit, librum iſtum ad ratio-⸗ nes, de quibus agitur convenientem eſſe. Petius conſfl. ⁊1n1. Sotin. cunſl. Sy. col.q. G 4. verſt circaſecuudam.(2) Liber rationum debet ita fieri, ut fingulis dicbus Ad- miniſtrator diligenter ac ſgillatim, tam data quàm accepta, reditus& exi- tus conſcribat I. 1. F. 2. de Iutcl. c ra⸗ rihm. dilrab, idque cum expreſſione dici, men⸗ 8 Nalatu⸗ Furidicu⸗ menſis& anni, cauſæ, perſonarum, loco- rum, prout fuſius videre eſt apud Plu. de in lu. jur. S. j. um. 31. Piag quæſft. 7. vum. 19. Ex tali enim deſcriptione Adminiſtrator ſuam diligentiam& bonam fidem de- monſtrat. d. A.1. F. ofcib, ahi, jit enim aciu ſi ſes e diligentia demmnſtratur. Pt e converſo, ſi id Adminiſtrator non faciat, dolus, remiſſio 6r arguitur, ut tenet Amon. de Antiquit. lim. 4. Mum, 44. C conſil. 2 27. hum. 4. Ludouc. Damhamderius in tral. de turor. cap. mnit. de xutor. e curat. juſiſt num.10.(ʒ.) Liber rationum continebit/ 69.) veriſimilia: tunc enim inhis, quæ ſunt difficilis(To.) Probationis, ſtatur juramento Admini- Enegligentia manifeſté Krarorum, alias auteecüs LM Voſuc runt Bart.& Alex. in Wn. C. de Fdend. Ia- ſon. in repet. L admomendi num.I02. Dec. con- M. 96. hum. g. Guud. Pap. deciſ 441.(4) Carebit hic liber concellationibus ¶.) inductionibus& ſuperinductionibus, ac denique omni ſuſpicione: illumq́; librum Adminiſtrator diligenter cuſtodiat, nam aſſerenti ſe perdidiſſe non creditur. Godoß. 4dl. 1.§. 3. de tutel. C ratiun. diſrab. Piag. 4 07 uum. 19. Pt ſi hoc modo libet ra- tionum — 5 rum, loc ud Pn. a 7. VMi. miniſtu dem d jc enim 40h ratur. t non fac ia manife ntiquit ji 4. Ludn Cap. ini G) lit veriſmiu icils(n o Adm Uon e Faend O2. Det i 441. ibus(7) nibus, mq; lim odiat, un tur. Gu rul. Iih 10 libern tionii De Nationarii. 25 tionum conſcriptus non ſit, nihil valet, nec probat„ſed juratur contra Admini- ſtratores in litem. Plor. dic?. trad. F. ⸗ num. 1. Ad hujus autem(Va. Mbri rationis for- mam& fidem non requiritur præcisè, quod de manu ipſius Adminiſtratoris ſit ſcriptus, quinimò ſufficit, etſi abaliquo quodam tertio rationes deſcriptæ fuerint, ut voluit h. in cap· ⁊. deſide Mhrum. m.t2. Ille enim ſcribere videtur, cujus nomine ſcriptum eſt, Ex vulgata Regula, Quod qui per aliumficit/ ¶Iʒ· uc pſefucere cen/etur, Munnos. A Eſtobar. di. trad. cap. 10. Vu. 66. hoc tamen cafi putarem, in præfatio- ne libri hujus mentionem faciendam, vel ſubſcribendum( 74. N ab ipſo inini⸗ ſtratore eſſe. An omiſſio diei ſuſpectam Codicis fi- dem faciat, dubitari poſſet? Si modò an⸗ nus& menſis vel tempus exprefſum,& ex omiſſione diei non reſultat incertitudo, non nocer. Eſcobar. A cap. 10. num. jy. velſi minutæ ſint expenſæ, quæ juramento pro- bantur. u. 47. Weſ. par. de vulel crtium. diſtral. n. ʒ. Modicus enim defecius nihil vi⸗ riut. Eſcobar. A luc. v.jq Plot, d.. g. n.20. Cal- r*— 8 S 2 z0 Naclatus ſuriditu⸗ Calculus ritè redditus rationem diſtra- hit. IWt. tit. de tutel. ch ratium. Aſtrab. ab obligatione liberat. Iſemel. ulu Vart. C. de o lb. 10. velut tranſactio. A. empxor 47. 5. Lucins dapac. Iaſ. 1. S cauſa mu. ʒ.& 4. C. de trauſac. Sucin. cœonſtl. 190, memiu. vol. 2. adeò ut non modò quietatio(I.) ſcu liberatio, cjuſq; confeſſio debeatur. d. I. tot. xit. C. de Apoch. lh. L0.1. 2. ubi Zart. C. dej Jur⸗ Vci U plures⸗ 19. C. defde In⸗ e Caſtrenſ. cunſil 377. ad primum. n. 2. vol. ⁊. Sed etiam negotium fieri ci, qui — debeat. d. 1 ſemel. ub⸗ Bart e Dd. C. de Apoch. lih 10. Clem 2.§. il uhu Sab. Au, 7. G lmbl. co Ppen. verb. an⸗ uus ſingulis de Relig. Dom. Niſi ſcilicet er- rorcalculiaguaut A. umc. C. de enror. calc. .„. oſiun.. dſui. 10 de donat anter vur. S or. 1. Aurelio 21.§. Cafus. 4. Lu- cius. lgat. Anch. chnſl. 330. Vſit. & cuuſil 180. ſa Au.. Caflr cunſl. 377. adprimum vum 2payt.2. Qui poteſt co- argui etiam poſt approbatam— Zart.. I. Fuld. m. 1. Caſtr Au.2 Iaſ.n. 3. G ab. n. 4in d. l.umic ds eyrur. calt. ad trigin- tauſq́; annos. glœft Bart. e Dd. in 1. inſtay. c. dej. c calculu.de ad. rer. adciit. pe⸗ % nem diſt, Mruh. 4 hart. C 4 0. enn uſa nu. z 90. Memi tatio( o debezu . 10..14 . defuh primmi nerici, q ſtml i Clem 1. en. veyl, ſiſcilicete de erru at iuter ſu. 4 1. 1 330 vji i poteſto rationem c. adtrign in. ln De NMribnariis. 31 zertin. Bald in l adverſ c. de negot. geß. Plilipp. Hrant. in cap. umit.. Vn. Mum. 2. de clen agrot. in 6. aut de rationibus judica- tum.A. umnic. Dd. inl 1.. 1. quæ ſentent. ſine appell vel juratum. San. Aum. 16. Salic. num ⁊0. Jaſ. num. 6 in Auth. Satramenta c. Vaderſ. vendit. Iaſ. in h. iem ſi uis nu. 12. Iſt. de actiom.— Cum autem omnes, quorum fidei quid committitur, ad cautionem præſtandam adſtringi poſſint, vcluti eſt ufufructuarius, G6 qui ad præſtationem cautionis ita eſt adſtrictus, ut teſtator ncutiquam eam remittere poſſit. 1ſtiredebeus. C. uin poſſ legat. nm. petumiæu 65 eod. vit. 1. euſuspyultun y. imnprins. V Vnſyuc. quem- adm. ca. Paul. de Mont. Pacb. in 1 N- ia cum eſtamento 34. J. Vria cum nuberet 6. de legat. 2 quæſt. 50. um.„78. Iul. Clar. S. Eflamentum. quæſt 54 oh. Happr. in ð. Conſtatuitur. ⁊ Mum 18y. Inſt. de uſuf. Cuil. 2. hſ. 145. Hæres, qui omni caſu, ſwe diſlipet bona, fſive non, adigi poteft ad idoneò ſatisdandum fideicommiſfario de legatis& fideicommiſtis præſtaudis, 4. hc pulari 14. ht tit. j V legat. nom. cav I. 1, pr. 1. /i 4 ub 3. 5 ult. f ut imn * 312 Nalatu ſwidiu⸗ un in pſſ legat. imò omnis, ad quem hære⸗ ditas aliquando devenire potelt„cautio- nem de bonis ſervandis& reſtituendis ju⸗ re obtinere valet; I inter ommnes 12. V Qu⸗ Vauu cugumt. 6. Bart. Dd. quæ= cautio præſtanda eſt, quamvis nulla ſuſpicionis cauſa cxiſtat adverſus hæ redem. Antun. Peregyin. de Mdeicommiſ ant. 40. num. 10. Muftò magis hæc cautio (vy. Jab adminiſtratoribus redituumPrin- cipum exigi poreſt, licet fint probi& boni viri nec de fide miãla ſaſpecti„ut vereè hic dicatur plus ſecuritatis in re eſſe/ quam in herlona Iplus cautiumi æj. I minu ſℳ 204. F de eg. Iu. Martup. Coler. de Proceſ Exe⸗ cut hu 1. c.2.nu. 217. Camxow. hhr. Ecci. lib. 1. 1it. 6. def 92. Aum.§. 9. G10. Ratio quoque non minus atq́; actorum vel in- ſtrumentorum editio per præceptum& Mandata(78.) compulſorialia rectè in jungi poteſt: Eſt enimæquiſſimum, und von allen Rechten wegen gebotten /i iplo Jure præceptũ, ut quilibet adminiſtrationis ſuæ rationem reddat ad camigitur, modò de adminiſtratione conſtet, jure compellitur. f.4 1.5. L 9. cuml. Lucins.. Vutele 1. adius. ſ. do admimſtr. vutel.. adver- B li no gen ach tule cu h „ 1 R c Fet in Oc dit lquemlu eſt, cun ſtituendg er 11. p4 d g amyis u dverſis h Idicm hæc cn dituumi robi& h „ut vetei ſe, qum inuu Pyoceſh o0. hyl G1o. M rum t cepun alia recket Rmuml en/ iploſ trationi lendam . Lui. . m un De Rationariit. 33 adverſiu. I ratiunes C. evd cpaſim& ita SALVATOR NOSTER Oeconomo ſeu Adminiſtratori ne Ciauſula mamndat in Evangclio im S Nye ⁊cxoyoplæeoð Redde vntinem d henſatiomis tuæ. Luc. 16. verſ. 2. li autem vel ex certa in jure prodita actio- ne rationes edere compelluritur, vel ex gencrali rit. de Edendo, aut utili in factum actione. i. Aqudam. 9. de EMend. P actione tutelæ aut curæ rãtionem reddit tutor vel curator.?t.xlt. de tutel.& ratiun. ſr. adverſ C. de adminiſtr. vurbr. Socius ex aci- neproſocio Procurator ex aionę Mandari. Iuadam feproſoti. tit. Mundat. Geſtor, aliune nelt. geſlorum tut. ſdo Meg. geß che. Rcliquos plerunque Prætor ex æquitate c ompellit ad ad edendum rationes: Ita Ar⸗ gentarius, qu publicus, juxta Duuren. pe cuniarum quaſi proxeneta eſt, ſingulo- rum, Aquibus pecuniam enerandam ac- cipit rationes ut conficere, ita& edere te- netur.I. ʒ. l. 6. 1. 8. cum ll. ſoqg. ihid. Num⸗- mularius. Cl. ro. f de Fdend. Ita ſervus, œconomusvel diſpenſator, domini ſui re- ditus, accepta&impcnſa adminiſtrans, ad rationes obligatur. Tuc. 16.1. cumſervu F. de condit.& Nolant. à Valle. lib. I. conſil. — 34 cunſl. 49. uu. 10. Quin& frater fratri&c, ex adminiſtratione ad rationes tenetur/. hid. u. 11. Oravert. conſl. 19. um. 6. cin. Der. Maſl. ut ap. Menacb. de aylitf. uæſt. lib. 2. cent. 3. cuſ. 209. nm. J. Ita Gapitulum reddit rationes novo Epiſcopo de adminiſtrationc ſedis vacantis. id nu.8. ex Rubei conſil. I31. Mu. 3. Itidem facit Co. adjutor fuoPrinqipalipiſco povel alii, h. Andr. Archadac e Monachng.1. de Cer ægyt. in 6. Selurff cent 2. cunſil. 4 1. Au. 42. quin& minorem ex adminiſtratione ad rationem reddendam compelli poſſe, nul- lã habitã æꝓratis ratione ex Run. conſl. 7. num. 4. ib. cut. Menoch. A cuſenn. 9. quod tamen limitandum puto ex iis, quæ circa obligationem minorum conſiderari ſo⸗ lent. Iludetiam hic notandum eſt: Quod ——— Princeps non ſolum bona fui Idminiſtra- toris habeat hypothecata, proreliquis Ad- miniſtrationis, ſed etiam bona(I9. uxo- ris illius Adminiſtratoris ſint pro reliquis obnoxia. Eſtobar. in trali. de ratiuc. ad vmin cap. 39. quod tamen um. 1I. intolli git de bonis uxoris dotalibus(3o.) non pa- raphernalibus.— Sedactiones de ratiociniis, ubi funt ex- ercen- icu⸗* rater frun. S 2 nes tenen ercendæ Sihæe quæſtio ex generalibus 19. un Princi piis Juris decidi debet⸗ dicendum c nuch a u rit, quod actor debeat ſequi forum ſei. cap. . nm umſit generals. v. or. chmpet. 1 lurid — thi uncm.. ln imne C. 4 ud omn. d. cantis u Eſſet igitur computans vel rationarius e conveniendus vel in loco domicili. d 2. veralſen 19 4. hyine.&§. 1. de uui. 1. 1.. de eo quod cer. We. Sunt enim hæc duo fora, quorum alterutrum eligendum eſt antrin ir conweniendo aliquem actione perſona- b polt li, quæ oritur ex obligatione conventio- unhi nis. VWeſenb. adtit. de Iudic. in fn. Zblſ⸗ ſuu chd. tit. ff um. yo. ch uum. z. His ta- us, du men non attentis, clari eſt juris, quòda- onkden ctiones de ratiociniis, licet perſonales, eòõ dumeſt Q oci ſintexercendæ, ubi negotium tam pu- ui Idmi phicum quãm privatum adminiftratum roreliqu cſt. per text. in 1.1. E 2. C. Ahi de ratiot. na(79M vam pubi. qudm priat. ag oport. Mumno nt pro reh 4 Eſtobar dic?. trac. cap. V. AMumer. 2. t. de rutin Ourierreæ. de tutel. cun. part. z. cup. 1. um. II. i1 numer. 125. Roland. 4 Valls 1. conſi 49. (S0.)n aum 67. Cuſus Sanctionis ratio(S. heſt prægnantiſſima, quòd ſcilicet eo in lo- s, ubiſm co, ubi geſta eſt adminiſtratio,& inſtructio en C 2 ſuffi- Naltatus Furidicus ſufficiens,& nota teſtimonia,& veriſſima poſſint decnenta præſtari: quam ratio. q nem ſuppeditant Nnpp. Hmor⸗ c Wrod⸗ ſn ſius in nem⸗ hureſ depoſitum. in C. de ratioc. ec. n Quod verò D. Vult. in d. I. 1. Mu. 9. dci, 1 ex uſufori hodierno Reum de rationibus reddendis haud minus conveniri in loco domicilii, quãm in loco adminiſtrationis, x nec tam præciscad locum, in quo negotia ſi geſta ſunt, acturum obligari in eo dict. Au vhori aſſentire nequco. tit Iacob. Cujac. in paratit. C. ubi de rariu. etiam titulum illum aliquando amplius ad. editionem rationum extendit, itautnon;— modò ſide reddendis ratiociniis tantum a- gaturoff̃ icium Judicis in loco Adminiftra tionis debeat implorari, ã quo tamen rectè ———=—————————* 5* 4 — e—————————————— meo judicio fecit divortium n 1/. cit. D. tun HNerman. Vultej. in d. 1 1. tum, quod ex con- ſtitutionibus iſtius tituli jatis appareat, non 1 de rationum editione, ſed de earum reddi- 4 tione quæri, prout ex verbis Ngri manife- 1 ſtum eſt, ind. Lx. ibi, rat⸗ onem oporter /ed. 6 dere. Cl. ⁊. ili. vel ſůper ratiocinies militari bun per quæ ſius comtubernales amlixiſ eri. u, n militari oportet judicis reſpondere. Tum — Kſe n nr, 6hu. de min nverint miniſu n nin eoi C. uhin ndo an dit, n ciniis um co Adn uo tam um ſ m,quodc is appir de earn 3 sWenm m yn itinum e affu inio nſu⸗ „ De Nationarii. 37 Tum quia editionis non cadem eſt ratio, quæ eſt redditionis/ cum editio expeditior ſit, quàm redditio,& fortè in loco ctiam alo, quàm in quo negotia geſta ſunt, com- modius fideri poſſit: tum, quòd à redditio- ne rationum carundem editio alia eſt atq́;ʒ diverſa: Nam edere juſſus, inſpicienda- rumfolummodo rationum facultatem de- bet præbere, non etiam ad defectus re- ſpõdete, multò minus, quod reliquum eſt, reddere vel exſolvere, quod utrumque tamen facilè incumbit ei, qui yuſſus eſt red- dere rationes. A. hodes. 89. F. ult. de V J. 1. qu liberatus. 69. S. ſerdus. de Evic. D. Vul rej. dic.loc. nu. 4. Quod verò de directa adverſus Admi- niſtrarorem competente actione diſpoſi- tum, idem quoque ad actionem(S2.)con⸗ trariam, competentem adminiſtratori, ob id, quod ipũi ſine culpa ex admihiſtratione abeſt, extendendumeſt, ob identitatem rationis, quæ habetur ind. I. 2. C. Vhide ra- rioc Quod fcilicet in loco adminiſtratio- nis& inſtructio ſufũciens,& nota teſtimo- nia,& veriſlima poſſint præſtari documen- ta. D. Vultej. add.dt. Vndo ratinc.n. 1. MNam illud dubio caret, fi Adminiſtra- tores 38 Wactatus Furidi u⸗ tores pro otficii ratione aliquid agam, quod ex codem ¶ 82. facto Domini con- veniri queant. Modeßt. Pillor. quæſt. 89. Ca- ſum hac de re ex Dau. Molleru lih.. ſemeſtr. can. 8. ut res clarior fiat,lubet addere: Non ſemcl, nquit, evenit, ut quæſtores pecu- niam à litigantibus penes ſe depoſitam ex penderent in proprios uſus, exiſtimantes forte ſe tantundem, ubi opus eſſot, aliunde reponere poſſe. Quod cum ipſis viventi- bus factum non eſſet, mortuis autem, vel ab officio remotis tantum ætis alieni appa reret, ut bona eorum illi exſolvendo non ſutß Cerent, quærebatur, an Dominus, de- poſitæ& expenſæ pecuniæ nomine, re cte conveniri poſſet? Et videbatur nonnul- lis non poſſo, tum quod in utilitatem ejus verſa non fuiſſet, tum quodexdelito mi niſtri Dominus non tenetur, ſi in officio non deliquorit. Zam. inl.ne quid. nu. 1. Vl incend. ruin. naußrag. Sed contrarium verius eſt, 6e reſpon- sů ſcio, quod peeæuniæ apud ejuimodi per ſonas deponi foleant, non ut privatos, ſcd ut officiales adminiſtrandæ juſtitiæ à Po- minis Præfectos, quorum fidem deponen- tes, magis, quam quæſtorum aut ju- dicum — —— n oD omin ueſ. oli. n etaddet lurſtore depolun 8, exiſtim us eſſet, zu um iplisit tuis autem ætis alietiꝝ exſolvendu Dominn nomine ebatut no nutilitaten dex delic — ur, fi inc 1 eſt,& w dejuimoij ut private demdepo ſtorum u d De Rtionariu. 39 dicum ſequuntur: Dominis etiam ab- undè ut plurimuùm caveri ſoleat fidejuiſo- ribus aut pignoribus daris, unde illis, ſi quid in adminiſtratione commiſſum, aut alias malè geſtum ſit, ſatisfieri poſſit. De- inde negari non poteſt, cos, qui depoſitã fecuniã utuntur, in officio ſibi commiſſo delinquere, unde Domini illorum,à qui- bus præpoſiti ſunt, conveniri poſſunt. Bart ſupr. cit. loc. l. 1.. familiæ. depublic. cl. 1.§. ſint quidam f Maut. caup. Sa- pul. cui addantur ad pleniorem hujus quæſtionis cognitionem Felin. in tap. Petrus C ihi CC. N de Hhmicid. Hierom. Cagn. in I. contradꝰus quidam. um. 3. E in l. culpa caret. ff. de eg. Iur. Noman. conßl. 434. in præſenti cunſiltatiume ad ſn. e plenius con- . 338. in cuſi. vum. 6. c ſ0)). G. 2b Mandos in addit. Modeſt. Piſtor. con- /il. 15. lib. 2. Ftſi autem expreſſi juris eſt, eum, qui depoſita( 8ʒ.) pecu- nia utitur, inſcio eo, qui depoſuit, etiam ad uſuras ejus obligatum eſſe, ſi depoſiti conveniatur, quia gratias etiam agerc debet deponenti, quod non furti actioni illum facit obnoxium, ut inquit Imperator in 1. 3. O. depoſi. Id tamen S alicubi — 6 Nacatun ſuridicu alicubi in judicando non obſervatum ali. quando ſcio, ideoque ſententiam illam, in Judicio appellationum retractatam& 6 actori ut ſolveret condemnatum. Hace. 6 reum uſurarum nomine. in fingula 1co. In dubio autem Officialis non proprio nomine, ſed nomine ofticii indemnitatem promiſiſſe& ſe obligaſſet cenſetur. Bald. inl. Vtutor. 1& quis caut. in judic. ſ. Vct. Mum.. ſuh ſn. veyſ. aut gerit oßcium. c hnum. 7. verſ quod in duhi. Vart. nl poſ mortem.§. tutor. j eod. num. I. zhi, /odgloſſi dicit. Ahm. Oravett. de indemn. mulier. um. 14 /uh ſu, veyſ. quia zllud cunſpßat in o e num. 1. Ant. Haber. in ſu0 Cod. lib.. Iit. de admin. tubr. ⁊3. def 5. num.. verſ. uod eh indubio. laſin. an. Sita lihu. latu fulyo. I. Qhyſhgonus. f de V O. nu. 4. verſ. tamen an dubio. ſeqq. Bald inl. poſt mortem;. J. utor. 1f. quand ex faco tutor. velcurat. min. agey. velcondem. poſ num.2. verſe aut eſ dubuum. ch ſeꝗ. Mantit. de tacit. cambig. convent. lib.. Iir. 17 n. 10. Ubicunque etiam fit mentio offici in aliquo Inſtrumento, tunc quis non proprio nomine, ſod ratione offcii vontraxiſe& g& pro⸗ 1 i Meryatun tiam iln s non pr indemn u enſetur. u. in jun 1 Leri⸗ 5 . J yt. 3.1. n ſi indemn, m lud cun her.. ſl in Hu de Ou . al in ( Phi 5 poſ u M. nłi. Uln 4 17 ℳ. 10, entio oi De Nationarii. 41 & promiſiſe(S4. cenſetur. Bald. conſl. 2. incipit iſ petitione. Aum. ʒ. verſ ecce ergo. c dummodo ſint memtione. vol.. ſh. vm 6. vey procurur concl. ð⁊4. Mum. 13. c num. 14· Bart. in queſt. i. adumam- ria num.ʒ · Veyſ.ſecumdo ſ. eh. Atiar. reg. ⁊.præſumpr. ⁊4. Vu.. ve⸗ e non poſlr. c c ſe. Angel trac alef. verb. e ad quere- luun Filj. aum. 20. Verſ. quia e ipſo nbd di- cit. pag. 4 4. Iaſon. in l. ſ fumdum perpati- cummim ſ de legar. 1. num. 30. 4 er Fncit qubd aſerenr.& 69. Surd. conſl. 19. incip. nula videtur. um. d. C— c nu 1 Tum per ea, quæ admodum pulc chrè tradit. Vald in l. S tutor, 1. V S quit caut. udic. ſMend. cuuſpct. n. ſubn. verſ aut geri hrium. n en. herut. Proprio verò nomine Adminiſtrator contrahere cenſetur, ut finito offcio con- veniri queat: ði pro ſe& hæredibus pro- mittit& ſe obl igar. Bar. in l.pœß mortem. d, ruroy.i. poſt prine. j Qupmodo ex fnd. vut. 1— 2.— 7.0. eae cum eo qu⸗ oy.—— inc ep u. n. An er·eon3.ne p.. Spnlariumin., i, er. Crarere. 5 † 16 . 3 3 13 6 ¹ 6 3 3 16 16 11 † 11 3 6 1 1 1 ü 1 1 4 3 1 3 311 4 i ² 6 1 ſi 11 3 111 1 11 11 15 1 13* 1 111 11 1 ⸗————— ————— ——— 41 Nactatus Furidicu⸗ 1r. de indemn. mulitr. n. 9. verſ. ſout dicitur quomodu adminiſtraror. e ſch. Propterca quòd officium Adminiſtra toris non tranſeat ad hæredes.. cuÿjus bonu. V de cura. Curiuſ. Ftideò promittendo pro heredibus ex cedit limites officii,& obid meritò pro. prio nomine obligatur. Fald. in d. A ei qu ſervoy nu. eyf⸗ num ubu heredinſt mentib. Hartm. Piſtur. did. obf. 20. Au. z. Crawett. de andemmn. muier. d. um. 39 ſubfn. Verſ. nam of. Vium adminiſtr.& ſc. Vel ſiſe ſoluturum promittit. Mcol. Voðr. deciſ. ⁊7ʒ. incip. primò videtur. uu. 6. ante med. verſ.& ſionanter ſe in obligutiume, e ſeq. Vald. in Stutor. 1. bů quus caut. Iudic. VMend. cauſ. fuc. um. j. vVeyſ puta ſic dicen do. ſ0 Qud procedit, dummodò ipfe Admi- niſtrator, durante adminiſtratione, pe- cuniam mutuavit, vel contraxir,& ſe ſolu- turum promiſit, ſecus ſi antea fuit con- tractum, runc enim Adminiſtrator hac promiſſione, ſe ſ9luturum, non obſtan- te, finitã adminiſtratione conveniri non poteſt. rext. expreß. in 1 poſt mortem;. J. uton. 1.. Juandꝰ ex uco tut. vel curut. min. i⸗ ſicuti 7. Admi .. cujuln heted id merith eredufim u. z. Cynh in. Veyſhn uttit. Mictl detur. vu.l. obliguin quis ſpun ji odo ipſel ſtratione raxir, 6e antca fu miniſtra 2 DOl c conven ℳ mn lo ut. u De RAtionariis. 43 min ager. vel cunv. poſ. ubi Part. vum.. & 0 Peinde adminiſtrator proprio nomi- ne contraxiſſe intelligitur, ſi in re quæ ad ipſum& ad Dominum pariter perti- net, contraxit, niſi aliud actum ſit, Bart. n d 1.puſt mortem. j. F. Iutbr. 1. j. guand ex fuc. autur. vel curator. mim. ager. vel conven. holf. in princip. verſ. ſ in re quæ poreß.& num. 2. ſuh fn. verſ. ſecumdu cu⸗ Vi. c uando. eh numer. 7. ſcard. de pyobat. 2. 3. contl. 1399. Ancipit. quamus vegnlariter. uum. S. Vel ſi Adminiſtrator e& ſua bonn 6b. ligat,& ſub bonorum ſuorum obligatio- nealiquiq promittit.l.ſi g. veyß vino- ra. C. Aepræd. C alii reb. minbr.l. poſt mor- rem F. Iutur. ſ. Quando ex fuct zutr. u. bi Bart, n. 1. Cradett. eenn m¶mlier, nn. 19. 3hi, quartdprincipalittr. cnum. 39. verſ⸗ non obligando. Ccunßl. Aum. z. Smon- vell. de decret. lil. ⁊. tit.j. Nſpect. ʒ. n. 28. M ol. Vor. deciſ.So.—( videtur. n.6. ven. chian reneꝛur. eh ſeqq. Jacob. Memoch. lWb. 2. arbitr. jud.q.cent.⁊.caſIy 1. n. y. i ubi de- clarauur 6.& u ſeg. Aev. conſ. 6. incp. Vifo whemute. num. ult. Verſſed rtiu⸗. 4 Idque e 2* F 6„——.*— 6———————————————— — 2 ——— 44 Wactatu⸗ guridicu⸗ Idque ideò, quòd Adminiſtrator ſun — bona oppignorando, tanquam Principalis& animo(Sy.) novandi pro- miſiſſe dicatur. Perr. Paul. Pariſ. coſtl. 16. incip. circa præſentem. num. 112. 11z.( ſeq. lih. 2. Adminiſtrator licèt vel maximè offi. cium finitum,& ĩs quietatus fuerit, tamen nihilominus à creditoribus ex adminiſtta tione conveniri poteſt, ſitanquam Princi- palis,& animo novandi promiſit. Gſno. abil. in. Hliana. 1. C. Quand fact. vu 7or. verb. conveniendas. verſ. item quand xranſtulit. ſeq. Quidſi injuſtum ¶Is.) vectigal nomine Principis exigatur, an Officialis putans ſe (S7. uſtè exigere, in foro(Ss. yconſcien- tiæ tenebitur? Ita puto, quia ſui quisq́; facti Deo rationem redditurus eſt, ideò Adminiſtrator inquirere debebat Dſim. (¶S9.) Mart. Mavurr Apilcueta in cap. Siqui⸗ autem· Vu. 114. Aepœn. Aft. 7. C in mamnual. onfeß cap. 17. n. 2r. ſuperioris excuſat. Iſqu ab ali 10. f d⸗ Iudie. L Mun vndotur. 167.§. qu juſi. 1. d Kdg. Iur cup. qud quis 24. de Keg. Iur. in 6. 5 Carp- Aliãs in foro fori juſſus magiſtratus& miniſttatot 0, tanq novand . I12. 1 maximt sfuerit, ex admin nquambt miſtt. 6j . item u ectigal non cialis pun Ss.)cont quia ſuiq rus eſti bebat. ra in cy . Cinnu magiltn ub alio 10 Aeg. 3 De Natiomariii. 45 Carpow. Ppr. fr. part. 2. cunßit. 30. deß⸗ 24. Clib. 2. 1it.. Keſp. 64. num. 14. 17. E- orum enim juſſus obligat nos ad obedien- tiam. Goedd. adi. 6.. de V F. indeque ma- Jeſtas& authoritas omnibus erit venera- bilis& tremenda.A. Vfamilia. 9. verb. con⸗ temptamafeſiu. f deluriſdl. ſacra. 9. S pro⸗ Pri jf de yer. dinſ Ita conductorem, qui Superioris præcepto, etiam injuſto,paruit, excuſari probant. Vart. an I. S muliey. F. 1. ver. amot. arg. 1. Aec tumorem. 7. Qud ncr. cauſ. L prohibenʒ. F. pen Quod v aut clam. Socin. cunſpl. 1 Au.. Vo. 6. Hinc etiam cvenit, quòd ſolvens, ad præceptum Superioris, liberetur. ald. in tit. f Quod Vilſ tu. auti. Dyn. Vurt. n l. creditr. deſo- lut. Mex. cnßl. 7. A. J. Vol. 1. Panſchman. Part. 1. quæſt. prac. 14. u. 37. Proinde et- iam eum in graviſſimis delictis excufare, e- lucet ex cap. miles. ⁊z. 23. J.. l.ſeras. S. uhi Juild& Salic. C. ad L. Iul. de v publ. gluß⸗ inl lber homo. ad L. Aquil. Dec. in 1. Vell. um. 7. de Reg. Iur. Cæpodl caut. 66. Iaſon. cunſil 136. dubitatur. eirt. Vn. ubi etiam in- cendiariis hac ex ratione pœnam vult mi- tigari. Weſ. d. conſl. num. 131. Pluta de hac quæſtione, quatenus ſciſicet perſonæ alienæ 46 Nactatus Furidicus alienæ poteſtati ſubjectæ tencantur, ſiex mandato dominorum delinquant? vid. ap. Syomcb. c Dd. comm. ad 1. 17. de Keg. Iur. Zeſ. adtit ſde L Aquil. vu. 2 OAluſ. Picæol. lih. L. c. In8. A.20.21.22. G%09. Bar- boſ vn hel loc. comm. verb. Mandatum. ax. 1. C verb. Seru.ax. II. Rulamt, trac. de commiſſ lib. y.c.8. n. 23. Officiales porrò fines(Jo.) ſibi com- miſſos obſervare debent,& non progre- di ulterius, nec quod aliis datũ& mandatũ eſt, ſbi arrogare. vcxt. inl. Muitumq 2. C. de Exetut.& Exac? 1 C. de 4a. pyæf⸗ anmno l. — iſ. 5. verſ. qu ſultn. C. de Evact. zrilut. Bald. in 1. ewtra uum. j. Veyſ qua vmnis O⸗ ciali. c ſoq f. de Iurisd. alias conveniri pof- ſunt ad damni& intereſſe reſtitutionem. Carpu. pr. ſr. part. a. cnſtit. 20. def. 11. Suprà facta fuit mentio Caltulatbt um, quibus Principes rationes Quæſtorumex animandas committunt, ubi incidit quæ- ſtio: An hi calculatores ab una vel alte- ra parte, ut fuipecti, recuſari poſlint? Re- ſpondco, tres caſus hic eſſe diſtinguendos: An calculatores ab utraque, vel una par- te folum ſint clecti, vclan àJudice ſint de- putati ur pu e q tun keh n me ½ ven qun imic dul eantut Qquam 1. del zu. 20 4 ½ i lundumn lunt, yi n0On proh ü& muni .fum Exu yin uin umnul omenit ſ eſtitutionn imnſil. 1 Callumm uſtonn 1incidiq; una eld poſſn ſtinguen vel un diceiu ( pu De Rationarii. 47 putati: Primo caſu recuſatio nullum ha- bet locum, cx vulgata regula, qudſemel Vlacuit, cc. de Keg. ur. n 6. cui adda- tur cap. cum olim. de can). pf. pra⸗ Prier.& cap. S auem. jumcta gloſſ. erſ⸗ S quu emi2. C.3. ubi cavctur, quod il- le, qui judicem elegit, minime illum re- cuſare poſſit: Rectè enim illi convenit il- lud/femel locutus eſt Deus,& illud, quid- quid procedit ex ore meo, non faciam irti- tum: Rurſus facit, quia communis teſtis repuliari non poteſt ab aliquo illorum, qui Mum produxit. A. S quis zcflihu C, de N⸗ Mib cap. S neſle. d. In. 1.. 3. Quod ta- men ita intelligendum eſt, fires in codem ſtatu permancat,& nulla nova cauſa cal- culatorem recuſandi emergat. Nam aliãs 4 qualibet ex partibus recuſari poteſt. cap. nſinuante.& ili Abb num. fin. de oſc. de⸗- lgar ubi dicit, quodille, qui aliquem in ju- dicem elegit, ex nova& juſta cauſa ſuper- venicnte, quæ rcddit judicem ſibi ſuſpe- ctum, poterit illũ recufarc, utpote, fi poſt- quam fuit electus, affinitatem velmagnam amicitiam cum parte adveria contraxit, ut hanc& alias recuſationis cauſas cu- mulat Maranr. de urdinat. Iudyc. part. ð. ex num. 48 Nactatns Furidicus numn. ⁊7. /½ ad 77. Ratio ca eſt potiſſima quia novis(9T.) morbis nova convenit antidota præparari. V? n qnp. cæreÿmn 4 ut Mram. caldn. Qug enim de novo emer- gunt, novo indigent legis auxilio. Ut in? ab arbitro. f Qut ſatind cogunt. Maramt. uli Jupr. n. 76. Et hoc quidem rationi eſtſu. tis conſentaneum, cùm valdè ſit periculo ſum fub judice ſuſpecto(ↄ⁊.) litigare. V in Auth. de Wiemt. c Smuſ§. huc omnin. Quinimò, ut inquit ſummus Pontifex in qudſiheclz. J. 5. Divina, moralis& na. turalis ratio dictat, non eſſe coram judice luſpecto litigandum, idque comproba Menoch. de arbutr. Il. 2. cent. 2. caſ 1. uum. 2. Secuncio& tertio caſu verò, ubi calcu. latores ab una parte ſolum, vel Judice no⸗ minautur, recufatio locum habet. ſcc. V. han. de Platen. in I. 1. infn. C. de hu qu nm amplomnt. lb. 1o. Hoc autem caſu quando examen ratio- num aliis demandare neceſſceſt, hac cau- tione utendum erit, ut Princeps rationes Si videat, ut tanquam arbiteripſe cognoſcat, num rationcs calculo reſpondcant,& Mi niſtri 3 Cot tart ſuam Prei i pler ſtc nun de but — no Kl tin bi que 1 W u aliis examinandas commiſſas, deniquere⸗ ben . 6 De Rærionarii. 45 niſtri deinceps adwiniſtrationi cum utili — tate& commodo Domini, ſubditorumq́;; .tehfin ræfici poſſint, vel, ſecundum Evangeli- eu ſtam, à villicatione ſint amovendi, Puc. I6. ilio Urn Prenim experientia abunde teſtatur, quòd Mmnt ii, qui in adminiſtratione ſunt, ſibi ſuique ration ci plerurque corſulant,& rem familiarem eſit peic meliorem reddant. ligu 1 gitur ſi detut ad nutumvivere,& non „hu„ ſit, qui contrarietur, tam grande æs alie- Pontien num etiam præter luxum& pompam quo- morals ridianam multi conflant, ut vel Vemiſto- coram ji cle doctior indagare nequcat, quã viã, qui- e compn buſve mediis ad ejuſinodi divitias pertin- em.⸗ 4 gant. Sed non omnibus contingit adire Corinchum, nec quibusvis hic acquirendi ro, ubic modus conſtat, cùm juris noſtri Antiſtites elà judun& Impp. nullam de co pragmaticam tule- habet. ſ rint ſanctionem. Quis autem perſuaderi ae hugu⸗ ſibi patictur, tam inopinatas opes abſ. due fingulari detrimento incommodoq́; examenn& Principis& ſubditorum congeri. Mel- eſt hurn chor ab Oi. in cunſl. polit. Iurid. cap. 18. cep derigu Non absre ta veteres Rhythmi apud ſocogn Germanosin! roverbium venerunt, quos dcan i recenſet Aichteru in AMiom. Poliric. — D Keg. *————, 0 Natatu⸗ Fnriqicu⸗ * 6 Ket. 377. Pag. 80 4. Förſier(93. vnd Hi ger/ Schaffner vnd Jaͤger/ Renthmeiſſt vnd Pfieger/ Schöſſer vnd Procurator Verwalter vnd Curator, haben nicht gro i ſen Lohn/ werden doch bald reich darvon rath wie mag es zugahn? Ihr Rencke weß nicht jederman. Unde veriſſimum eſt, in. quod vulgoò dici ſolet: Nulla muncris publici functio tam exiguæ commoditatis— eſt, in quã non poflit committi crimen ex piandum ſuſpendio, Germani ſic clle. runt⸗ Esiſt kein Ambtſoklein/ welche zul nicht henckens wehrt Neinhard. Lorich. 4 Princip. Ihur. vi. Quud in mag⸗⸗ rarib.« Qu Va. CAhiq. Mlcamt oſcuar. cugitame. ſ194. Hinc cum Edericus Eecn Mxomiæ cogm tre nchroalens aliquando moneretur, teße. Melanchuhone in Sxplicat. Eang. Domin F 2. Poyt init. pag. 47. ut O torib ampliora conſtitueret ſtipendia; quia f cgerent, facilè fieri, ut aliquid etiam ſ. decerperent exalieno, ille prudenterre- ſpondit benter vellem els certa c n Va Mihenaia cunſtiruere, certum chen Moh ampliut vele furari. Pt quidem lc vpſum n Aula quadam Savomiæ primaria, i 4 QuMore qudum depbrebemnſim ſit, 4. 7 ℳ. ben 6 (g. h Renthm dPronn bennicht reich dan pr Rendn criſimn Nulla mn . . De Rationarii. em enuioris conditiomis, ch ex humili Vitæ genere, ad Quhuræ apcium evectus, bre- v tempbris patio Vem ita adauiſe fumilia- yem, ut primarii c ſere ditſimin pal mam præriperet Miæ qubque virgines Mo- hilium inſtar vcMiremur; luxum e inſo- lentiam hunc ægroheren Princeps, Conſilia- yin quibuſlam aulicis Auæſtorem tam citd arquſitarum diwitiarum yatimem reddere .— IMel. rmani ſcc lein/ lurd. L magißu tut. ℳ 1 umu annuo enim Kipendio c facultati- lus conitis, ram ingemniſim Alchimyſtam ullum umquam evtitiße, dixit, quið tantil- lo conflare potueri tantum. Hic itaque uæſtor ad GCommiſſarios converſus illis eſpondit: Ecquid ex mandato Principis ræterea quærerent? Accepto reſpon- onerer, ſo, nihil ſe aliud quærere, Bens ſe res habet, Eang. Dy inquit, Deu ile, qui vehiri curam egit t Qeln( vam c vos cird emerſpin) mils rem endu fnmiliarem auwxit, ſive ur vernacula no- aliquil u ſtra linguãreddam, Der Gott(4.) der e pruden euch hatreich gemacyt/ der hat mich auch lem eu un — —— geſegnet. Unde verè ille cecinit, qui ce- ÿ cmn einit: Et qun ieprim. Vmpore ſ parv cupias( 9.) direſtere Auſuræ u grandi preſiare ude. —— Verum 52 Vactatus Furidicu⸗ Verum enim verò hæc omnia nulh modo quis fuſpicetur eſſe dicta de bonii juſtis Quxſtoribus atque aliis Officiaris digniſſimi enim hi ſunt, qui optinna labo rum& virtutis ſuæ præmia(96.) conſe geantur Siquidem è re Principis eſt, min ſtris ſuis honeſta conſtituere ¶97. 0 ſah ria annua, quibus contenti, donis inhian di occafið ipſis prærepta ſit, quodè rePrin Ccipis foret quàm maxime. Ofi. in couſ Politu. dle. cap. 6. pag. 82. 6 c4h. 8.h4 100. quem etiam ſcquitur. AMhnſ. n pn Fft. cent. obſeræ. Cameralum(98. pf Nemo enim ſuis ſtipendiis militare cog turꝰevx. cau. jum nunc. F. Vn. 28.. 1. 0 cb. cum en o. u tur in ſn. de K eript. C in cap. cum ſie Nomamna de Vmoni Etlabor omnis optat præmium, ac opers riusdignus eſt ſua(99.) mcrcedc. cap. qu cuuque 4. 12. MMæſ. 2.(ap. cMum ſecumdum. 16. X. de Prebend. ſ. in cap. n. verz. Aburem 7.J. 1. C cap. haritatem 12. Juælt.2. Pacian ſl. 177. Mum. 27. Et nemo de ſuo bene. ticium facere compellitut, muncra enim AUIM quantur,& honoribꝰ ac fortunæ donis an. nonſumptus, prohibentut Kneneeola borum comes eſſe debet. Gxl1. ohſ. 1ſ1. Vun licu. comun De 5 ic eb um 10. Munnuz 4 Hohar. dict tral lib⸗ alis Ofict 1.. 27. uhi habet: Quòd Adminiſtrato- res, quibus ſalaria debentur, eadem in cal- culo deducere& recipere poſſint: maxi- mẽ ſi aliter ea conſequi nequeant à Poten- tioribus, per tradit. Covurf li. 1. reſolur. num. 1. vVerſ. 4. VM. lih. 2. vpin. 133. Suare. vheſ yecept. ſentem. li. F num. ʒ99 welchem verrechneten Diener der Herꝛ an ſeiner Beſoldung ein merckliches im Ruͤckſtandt verbleibt/ der iſt ſo hoch nicht zu verdencken/ wann Er von den eingenommenen Geldern ſich thut bezahlt machen. Quæ thcoria ſuo quodam modo ex jure ipſo colorem mutuare poreſt: Cum ſic miniſtri jure fu 23 i retentionis potius uſi, quãm res Domini Mur j contrectare vidcantur. Per not. Angel. in nunu d ſu numularios. F. Agentarius. nnum. 12. de mium, ic) A. Edend. Vh. Petr. Mologn. de Netemnt. æſt. nercede 46. Ulbi de Mariſcaſco. c quſt. 109. ui opim (96.) 0 rundon neipbcht ere(97) ti, dotui t quoden e. ſii nu 82. Gehl . h 5 um b. n liis miltret —— inſtun⸗ ubi de Notario. ua de cauſa, ut& ſn. erbel aliis nonnullis rationibus Dd. conclu- Meſ dunt, Btiam eos Miniſtros, qui Domi- mo de ſis nis Reſenet de Salario repræſentan- munen do interpe llatis, nihilque præſtanti- L. bus, reverä quid fubtrahunt,& aufe- u L runt, non incidere in furti crimen, D5 modo 54 Vactatus Furidicu⸗ modo nihil ultradebitam Salaxii quantita tem contrectent. Jacob. de Belauſo. in ſi 6. prad. crmim. Ih. 1. c. 10. Au. 19. v. xertid. pe 1 4 cap. uuut. in ſ. dè milit. Vuſall. qui cuntumar xj . feud.2. h, Pominus ei juſitium ſ. cere noluerit, poreri Eum⸗ deprædar E.Sayar d j el addit. ad Clarum. S. urtum.n 86 eni De quæſtione; Num mortuo Admint 0. ſtratore 3. hæredibus e)us integrum Sa. larium(Too.) debeatur? videri poteſt. Roshach. Pa, cil t. 7. MuM 3J. Weſa 4i tit. do Aoc. diwerſ. Iud. uu. y. Meutl. vol n 1. 4. 8. b. 3. It.. Carpæow. pr. /r Palt ſil . de. 10, ℳ. I, h ½ alg. Et de prælatio nis)ure aliiſque(ox. privilegiis, Miniſtt s ſi ratione ſalari compotentibus. Hartm. P hel Mur. lih. 1. gueſf. S. Weſ. adrit. de prirul m credit. f.. Jerlich. vart. 1. conc⸗ pract. p4 1, il 6766 67. C mult. e) Mud etiam ſolet cõntroverti Si Qux ſtor vel alius Ofcialis tempore Admin. ſi ſtrationis flat dives multa hbona ſibi tu comparavit, an ex bonis Kſci vel Domin te acquiſiviſſe præſumatur,& con lequentet h ea Nomino reſtituere debcat?( udne 80 Per vew, cleg. Iu 1. f defunc 10. C. n arbif. tuel Jart. um. Fekta. C, d jur li *„ . De RNationariis. 5 iſn Vi Godoß. ad 1. 6. C de dunut. inter vi. ew 1C uvbr. Fyider. Mindan. de Mandat. lib. eni cap. 13. num. 20. Niſi in contrarium nn adſint quædam præſumptiones& con- ufiin ecturæ, Adminiſtratorem ex bonis fiſci dun c9o el domini locupletatum fuiſſe, tunc 6. enim illud meritò reſtituere tenetur. Am. ortuodit Cyavett. conſl. 129. incip. ꝓroponitur in fi mcgun b num. 2. verſ. ilud tamen. c cunſil. videtii 191. incip. in cauſa egregj. num. 8. verſ. u. ubi adn probandum. c ſeh. 1om. 7. Farinac. i. Jl conſl. 96. num. 7. poſt med. verſ. hoc tamen v. hr h fallit. lib.1. 5. Etdepu Puta, quia non diu in adminiſtratione legisMut fuit, tunc enim ex temporis brevitate pro- us. Hnm babilis& efficaciflima eſt conjectura, Ad- it. ln mniſtratorem ex bonis fiſci opulentum e- ucl. vri⸗ vaſiſſe. Farinac. diq, cunſl. 9o. ihu, tertid e hunc vritur. chſeq. lib.1. veri 50 Vel, quia Qurſtor vel alius Admini- pore Ain ſtrator àprincipe vel Magiſtratu interroga- ulta bon! tus, unde tanta bona acquiſvit, diverſis ſcivelDn temporibus diverſa& contraria, caque conlem ſubtrepidè reſpondcat, ſæpeque con- at? Qu queſti ſunt fubditi, quòd non fideliter finih in officio verſaretur, vcluti ita Scabinos e c4 Lipſenf. reſpondiile, teſtatur Dau. Moller. D 4 in comm. ¹7 — ——.—————— — 8—— in cum⸗m ad cunſtir. Fax. Part. 4. cumnſtit. 41 Aum. 11. VE. porrd. cum uia proprio motu novis exadio. q conſenſu& authoritate Prin. Cipis& civitatis Pragravavit ſubditos, eof. Vel, q nibus abf actatus Furidicu⸗ que ſub umbra officii turpiter emunxit,& de iſta nimia crudelitate& avaxitia ſub. Ves querimonias ſubditi habuc. Vel quia non fuit diligens(1o1.)& in duſtrius( oz. Ahm. Oraenn conſ. 19 1.1. cup in cauf yeg. Au. 8. eyſe uand⸗ u non eſ di ven chſeg. xom.. Eur ac c 96. Mu. 8. Le prema ſ, un caden⸗ Præſumpti Md. ap. Harim. A conſ Plures præſumptiones& conjecturas 4 g2 Pinge. ueſt. 49. vumer du eſtdeclarario. c Iumn. Bero. conſl191. Mu. 59. lh. 1. Maſcard A pyobat Ab. z. concl I310.ℳ. 13. Quæſtor autem male adminiſtrans res omini fui Sonvertens, quos qult, quomodo de redituſque in proprios uſus poſtea perſolvere ne⸗ er, Jnœſ. ⸗. 47. Hincemt., Hœh⸗ wis exac ritate P bditos, emung Warita ſi baiti hor 49 n lu (io) Gunin na. m m vſn conjeln er. wnſlh 1Ah.. in uniſtrm roprio rſolveten ri? trn 47. Vn i De Raionarits. 55 Hndedeus conßl. S2. Vol. 2. Beſyld. in tr. de Erariò cap. ⁊.. ultim. nu. 4· adfn Iyider. Mindan. de Proceß. cap. 13. Mum. ult. Pu- bium non eſt⸗quin hi, qui in officio fraudu- lenter verſantur, die jhen Verꝛn in der Rechnung waß hinderhalten/(104.) o⸗ der ſonſt abtragen/ jhme zu Nutz/ vnd dem Herm oder den Vnderthanen zu Scha⸗ den/ furtum committant,& ur tales pu- niri queant. Et licet pleriſque vidcatur cos mitiùs, quàm alios fures eſſe ple- ctendos, tamen magis eſt, ut gravius puniri mereantur, tum Cx.) Quia ferè femper( 105. N perſurium intervenit, tum, quia C2N falſum intercurrit, &(3 Peculatum fapit hocce deli- ctum. Non tamen puto ſtatim puniendos eos, qui pecuniam publicam non furantur, ſed cam ſuo periculo&(106.) fidei commif ſam in propriam utilitatem conferre ſo- lent, So nicht Rechnung thun koͤnnen/ Fos enim regulariter de reſiduis teneri.A æ.A.9. §. I. ad L. M. pecul. Niſ dolus adſit& ani- mus furandi, nicht wann einer ſonſt auß Fahrläſſigkeit nicht Rechnung thun kan, vid. Cippen. 2. ohſerv. 139. Et ita hie D arbi- 58 Naatu⸗ Furidicu⸗ arbitrium Judicis prudentis eſt adhiben. tzen/ vnd in Nemaner ſchuldig verbleiben/ a. liuditem, die Rechuung verfaͤlſchen/ wel⸗ cher Vnterſcheid in Beſtraffung der Be⸗ rechneten Dienern billich obſerviret vnd in acht genommen: darbeneben auch rathſam geachtet wird/ jhren Aeyden einzuverleiben/ daß ſie das Gelt nicht brauchen/ ſondern der Her:ſchafft lieferen ſoller. Vnd. Perr. Cahal Ut in aliis negotiis dolus non præſumi- tur, 1. meritò 51. f pro ſocio. Ita etiam in dubio Quæſtor vel Officialis culpã& ne- gligentid quædam omiſiſſe, nec dolosè& fraudulenter ſubtraxiſſe& intervertiſſe præſumitur, niſi dolus probetur.(ro7.) AMndr. Aciat. de præſumpr. yeg. ʒ. pyræſumpt. Iſ. Aum. 1. C ſ0. Barth. Berrhaco cœuſl 180. incip. Iolanhes Faprfa. num. 1. A16. 1. Pominit. Cardina. Tuſch. tom.;. prac. concl. ir. O. veyb. vciali concl 96 num 1. c/c9. And. Vraq. depæn, remper. C Vemittit. cuuſ Polus autem hac in materia probatut, vel potius præſumitur, pura, ſi Regiſtra annuo- Ac aliud eſt, alles in das Einnehmen ſe⸗ mehmen tbleben⸗ de Vretvnd uch tuhn zuverlhg, ſondenh hen.(il n prein lta etuni culpi&n ec doloset intewerit tur. oy) m ucol un m. 1. lin vyun n.1. 6 ℳ mifti u probun ſi Rexilu ann0 De Rhtionarii. 59 annuorum redituum corrupit& deprava- vit. Vel, ſi Adminiſtrator bonam pecu- niarum quantitatem per ipſum receptam in libro, ſuper quo fuit reddita ratio(108.) non deſcripfit. Sꝰcin. conſl. 179. num. 8. e ſeq. lib. 2. Parſ.conſil. S9. incip. rationes c computa. num. 19. Vlrſ. debebut enim in illu. c ſeqq. lib. I. Iaſon. onſil.4. Mum. 14/uh Vn. vol.z. Item,ſi non ſolum pecuniam non deſcripfit in libro, ſed poſt redditas ratio- nes cam etiam penes ſe retinuit,& in ufum proprium convertit. Scin. dic?. conſpl. 159. num. I0. C onſl. 190. um. 2, in fu. Veyſ nartd quia. lib. 4. Harinac. conſl. ↄ6· AMum. 5. Icb. 1. Noland. a Vale conſtl. 94. incipit inpræ- ſentinum. 26. Vol. 1. Item ſi Adminiſtra- ror poſt redditam adminiſtrationis& computatorum libros reddere& exhibere nolit. Sycin. d. conſil 159. Aum. 11. pœfl princ. num. 14. C/c0.lih. ⁊. Furinac. A. conſl. 96 n. nſe. vol. 1. uhi plures habet conjectu- ras, ex quibus Adminiſtratorum& Quæ ſtorum dolus præſumitun. S6 Sciendum autem eſt, quòd quilibet Quæſtor vel Adminiſtrator, adhoc, ut omnis occaſio domimnos ſuos detraudandi præcidatur,& ut eð facilius deprehendi& come⸗ S0 Traat⸗ Vuridicus rit, ſubverterit& occultaverit„tenea- tur iis, 4 quibus quid in pecunia, mulctis, (109.)& aliis rebus quibuſcunque in ſo- lutum accipit, ſchedulas vel apo. chas factæ ſolutionis dare,& in illis pe⸗ ciatim deſcribere, quid& quantum acce- pit quove nomine, titulo& tempore, aliis arbitrariè pũniri debet. Peregrim. de lure Iſci lib.&. c.ʒ. de fyi vtralihus num. verſ. hi autem evproxſune. Pt quidem ejuſmo- di Apochis plena fides adhibetur, ruſtici. què, ſubditi& alii qui eas accipiunt, pereas ſtatim liberantur, uſque adeò, ut contra ipſas ne quidem cxceptio non numcra- tæ pecuniæ locum habere poſſit. vcxt. in L in cumntracihu. 14. F. VeA qubmiam. 1. G /q. C. de non. kum. pecun. L.I. C, de Apoch. Pubi. Hrunc. Nipa de peſte cup.. Mu. 9. verſ. cu Apocha Vrgul. Pingitc. quf. 47. n. 18./nh hn. Zery. antequam aucem ꝙ h. 19. Sed an ejnſmodi apochæ non ſolumi pſi Adminiſtratori, fedetiam co convento& non folvendo exiſtente, Gſco velali domi- nopræucicent? vide pro iro.]& contra a guenta ah. Serlich conclpyadi. y7. n. 66. 67. G% Pant.. conveniri poſſit, an& quid intercepe- 8 — d interee ter Ma, mul unque in 6 vel 3 ahtumac mpore, egrin. d . demejun ctur, uit piunt pen UtCohh 10] nne ſlit. w. nium. 1 C, AAu u.9. .18 mnſolin i conentol elalidon O.)& coh . N. 1 De RAtionariis. 61 Tandem& illa venit reſolvenda quæ- ſtio; An Adminiſtrator ad redditionem* rationum tencatur, ſi Dominus per zo⸗ annorum ſpacium nihildixerit, ſed plane tacucrit? Quod negat Gſ.ini. S pupil- lun verho, rempore lberatur. jf de Admi- uhr vutor¶I. ð adhæc C.de annal· præſcyipt. Ubitempore ʒo. annorum cuilibet per- ſonali actioni præſcribitur. Etitatenen- dum dicit Caßell. inl.2. Nuri. verſ intel- lige etiam. Et hoc in tantum verum putat Bartol in 1. ſequitur. S. ſi VMam. uu. 2 V de uſucap. Ut in hac actione præſcribenda propter non petentis negligentiam non rcquiratur bona fides: Scd quia notiſfimi juris eſt quòd nulla præſcriptio ablque bo⸗ na fide valeat, ſecundum hanc Farto opi- nionem judicare, tutum noneſt. Eſcobar. de Ratiotin. Adminiſty, cap. 5. Mum. 26. 27. S /e4. Quòd autem Dominus ſuo officiali ex ſfingulari gratia(111.) rationum redditio- nem remittere poſlit in praxi caret dubio, quamvis contra hanc ſententiam quæ- dam adducat Eſcobar. d. c. j. Aumer. 1. 2.3. g eg9. qui locis alleg. pluribus videri poteſt.. Et hæc 62 Nallatus ſuridicu⸗ Et hæc ſunt, quæ antchac locodiſputa- tionis inauguralis de hac materia practica. bili collegi& conſcripſi nunc autem, ſuaſu & conſilio amicorum, publicæ luci fiſtere volui. Bencvolus Lector Tractatũs bre- vitatem æqui bonique conſulet, ſi majus otium melioreſque vires Piyina Gratia indulgebit, limatiora fortè pro ingenii modulo ſequen- F INILS. 1f7 D) oco dihu ria prad autem, u luciſſt 1 m 6u ortè Plo eh- De— 63 ₰ 5b. S5 ADDITIONES 4 Diſtunſum. Juridicum de Rationarin. Von Berechneten Dienern. Cr.) U Tñ ſitundum mſiſlom. homil. 66. ctiam Reges& Reſpubli- cas Adminiſtrantes non procul ã curis& cruce agant, ſed vitam vivant ple- nam multis nib ationibus, tamen illis ad- ſtipulari non pofſum, qui jejunè exiſti- mant, propter pericula, calumnias& mo- leſtias fugiendam Rempublicam:neq́;illis fubſcribo, qui ex Reſponſo Tireſiæ Me- nippointerrogantidato colligunt, opti- mam vitam apud privatos eſſe. Ftenim Cquia homines in dignitatibus conſtituti ſec. cap. Qualiter e quando ⁊ 4. de Accuſat. uaſtſignum ſumnt poſiti ad ſagittam, C vmmni- huus complacere non poſunt, cum ex vmrii ra⸗ tione teneantum non Volum anguere, ſed etium increpare, Auin etiam interdum ſiſpendere, nonnumquam vere ligurè, ideogᷓ— A — 64 Nalatus uridiru⸗ odium mu¶turum incurrumt,& inſidia⸗ hu. tiumtu.) rectius facere videntur, qui illæſe conſcientiæ ſcuto fecuri excipiunt invidi ſagittas,& mortem quoq́; honeſtam, fiita neceſlitas ferat, jucundo otio præponun. Beſold cia 2. ap. politic. ʒ. 1h. 10. Quandoquidem juxta. Sracid. teſtimo- nium cap. 20. verſezz. virſapiens, Ju operum Vuam denegat Neipublicæ e heſauu ahſcon. diru, cui huet duo proſumt? Huc pertinet cap. 8. D. Wllelmi hat Schuͤtzens Can⸗ celaris Tuldemſi, trac. Neflec. politic. con- Volat. ubi tractat, wie ein Politicus ſich wie⸗ der alle und jede wlederwertige Anſioß Chriſtiich verwahren/ vnd dabey vernůnff⸗ tig troſten koͤnne vnd ſolle/ dicens: Ich bin der geſicherten Meynung daß ſich ein Welt⸗ man vor allen wiedrigen Anſtaͤnden wohl præſerviren koͤnne/ vnd befinde darzu drey nütz⸗ vnd chuniche Mitel. Erſtlich/ das taͤgiiche Gebet vnd An⸗ ruffung Gottlichen Beyſtandes/ dann dil⸗ ſen Rath gibt vnß der allgůtige Gott ſelbſt/ in dem Erſagt: Tſalm. J1. v. 1. Invoca me in dic tribulationis, eruamte,&glo- rificabis me. e Luc. ⁊u. veyſ. 36. Vigila- te itaque omni tempore orantes, ut v— habe- — uh pſt tche ſſe viet⸗ woſ tigt Er dich Pe ſen nizt ſehn we 1 eo Mt 1 De Rationarius. 6 nſilu habeamini fugereiſta omnia, quæ futura urquii ſunt; 6c. iuntim Das ander Mittel wodurch ein Politi-— eſtan, cus ſich vor Creutz/ Vngluͤck vnd wiedrigen prrpou Anftöſſenverwahren kan/ iſt die continuir- ʒ. i luche Vorſichtigkeit in ſeiner taͤglichen fun- id. teln ction⸗ welcheob ſie ſchon alſcin ſonderbahre uihm Gnad von Gott durch das liebe Gebet⸗ ſuuih gehret/ erlangt vnd erhalten werden muß/ ſo luc pen ſſt es doch von obigem medio ein gantz ſepa- chuͤtzusl rates Werck/ vnd findet mann der jenigen 1 puluun viel/ ſo zwar im Gebet embſig /barbey gleich⸗% ticus ſih wohl nicht vorſichtis ſeindt/ dieſe Vorſich⸗ rtige W tigkeit aber beſtehei Hauptſachlich darinnen⸗ beh vni daß ein Politicus ſeinen Standt/ worinnen cen: ji Er in dieſer Weit geſetzt iſi/ in ſteter Ge⸗ ſichen dachtnuͤß/ vnd was demſelben menſchlichen ſtänden Vernunfft nach wohl oder ůͤbel anſtaͤnbig nde daru ſein mas/ vor Augen habe/ daß Er all das je⸗ nige/ ſo jhme bey hoh en/ niedrigen/ oder ſei⸗ zebet v nen Standteperſonen billich vbel außgelegt des/ dan werden moͤchte/ vnderlaſſe/ hingegen ſich al⸗ e Gonſt ler civilitãt vnd freundilichen Beſcheiden⸗ 1. In heit gegen maͤnniglich gebraucht/ der dieſes mre, 4 zu practiciren wel ¶ quod mihi ipſus ſane exopto) der wirdt ohne allen zweiffel vor v. 36. h. zf. ⸗ ntes, uh viel vnd groſſe Vngluͤck—— ſein konnẽ. 3 —— B w 66 Waclatus Vurid licu⸗ Das dritte Mittel/ vnd faſt gehein m Kunſtuͤcktein/ ſich wzeder alle Creutz n Wiederwer igkenten Chriſtl ch zu verwi tigkeiten vorhero bey zeiten/ vnd che Ihme Handen ſtoſſen„ vorb⸗ trachte 4[xi. dir qic cuid raidimi Pt præviſa minus tela ferire ſo Vo. Qui hæc om nia ciu vo cap. vcad. elegantiflimis Exewpls il ih Etut. 4 (a.N Licet Pr æſtlnt pientes Gube natores, ita tamen in hac Feen u — ren/ iſt/ wann ein Politicus die Wiederw ef lenr. mahæ naturæ comparatumeſt, ut optimis Princip bus omnia i fe licit iter eveniant. Et quis rerum omnium tãmc ignarus, qui Reſciat num negotiaq́; oue innovata prone ceſſitate Rcipublicæ pluralitatem mag ſtratuum deiide rent? Petr. Gyegem de K Publ. lib. 4. cap.. 46. Qaproht omnibus unus atq́; alter non poteſt fatis facerc. Unde lapientiſſime Angliæ Re ſacobus. Ab. 2. GohMRß Haos. pa0. 76 monet: Cae Ze C du l z ti ilc uht quod malitia hom c cœenz h00 14 7. Fn. Mer cmo bitori quam alle Cn lchzut die Wih 8 rela ken heconm apientsb mbeciliun a minſi omniumt od maltun innovua ralitatem n . gn i on porlt ne Ang o ortalum vu 7 De NArionariis. tiſcunq; dotibus præditus ſit, ſufficere voteſt ad omnes muneris vel Eccleſiaſtici vl Politici partes obeundas. Eſt Moſcs vMagnus eximiigdgnis 4PEQ orna- tus, ita ut dee dicat grura A. 4 verſ. QMon ex Propbetam ralem in uel inpatẽtaten cum eſſe cogno- ſcimus ad ferrier-rererm Rei⸗ publicæ. Defiriganda defaigares, Inhit zext. Exod. decm. octaw. verſ. decim. oCa E decim. non. C zu C populus Ve, qu tecum eſt ultru vMlres Iua eſt nego⸗ rium ſolus ilud n pteri Vnumene. vid. Cloſſ ad dict. cap. Billior. And. Oſiandr. A quo nec prudentum corona recedit: vid. Tppol. d Collib. lib. de Principe lib. 9. hichter axium. pVlitic. 32. 6 14.—Auti nucluavell. lih. 1. de Kegu Adminiſtr. rheorem.. pag. 23. c7. Petr. Gregor. Wolo ſan lih. 2 4. de Republ. cap. 1. Damnan- dum igitur deteſtandum ilud Machiavel in lih. de Pyintipe cap. 23. dogma, qui af- ſrmare auſus eſt, Magiſtratus ac Prin- cipes in tam variis negotiis ad omnia ſa- tis eſſe perſpicaces, ita quidem, ut nullibi errent aut labantur. Neque exiſtimet Princeps authoritati fuæ * vel — ——— 63 Waclatus Furidicu⸗ vel prudentiæ opinioni aliquid decedetej om ſiprudentem audiat& roget conſilia. E p enim homo& unus: Atqui ux an A CCAn lecx⸗ cundu. Idem. Imo eum cup inquit Livius/ M unius ecutiim via gerat ſuperbum ſdo agin um en G· Conſiliarius à conſilio: Confiliun j⸗ autem à quibuſdam ã fllendo. Fell. A. zcol Nonnullis d conſiliendo. Prar. n Leu e verd. conſlium. Aliis verò rectius à coni lendo deducitur. Conſiliarii voxctiam non m unius eſtſignificationis, E go omiflis iis de.j vel ſcribo Conſiliarium perfonam, quã in Re di publica ad fui informationem, antequam res arduas aggrediatur, Princeps utitun(u Wendel docuin. Politic. Iuh. 2c. 14. 7. 4 ter Conſiliarii differunt aut gradibus, aut ob.1 jectis, aut functionis duratione: Hinc ali item rerum Eeclefiaſticarum Kirchen⸗ C Raͤth; quidam Secrctiorum, quidam mi- co litarium: quidam Judicialium. Alii item qu Perpetui& ordinarii, weſendtliche. Aliſ un temporani ſive extraordinarii, von Hauß u auß beſtellte Raͤhtr. Cujuſinodi pecies omnes . ks*„ De RAtionarius. 69 omnes,& ſi quæ ſunt plures, quas refert. e cn pAric. Furio Ceriolan. inlib. de Concil e 6 L nſl. Princ. circa Reipublicæ guberna- W tionem in partibus ſibi creditis unicè oc- den K cupantur§. Vn. ꝓrem. Inſtit. Mlu In perſona in conſiliarium eligendã at- u cndenda ſunt requiſita quædam, quæ vel ſunt Flectionis, vel Fligendi. Ejectionis ſilio:(u ſunt, ut cadem fiat 1. Sine privato ndo. K collegarum aliorumque affectu, ſolius by 6 u Repuhlicæ gratiã. arg. l umic. ꝓrim. digeſt. rettitin de T. Iul. Ambit. Quo ipſo Reipublicæ iiwoei male conſuluntilli, qui non niſi ſanguine 0 omi vel affinitate ſibi junctos publicas ad fun- nam gi dioncs evchiac promoveri faciunt. Sſold. em, n n eleg. onſil. politi. cap. ⁊. Aum. 22. c 29. princenu Cujus rationes videri poſſunt apud Lau⸗ h. 2. 1 terbach in diſyui. de ſingul. fyat. Iur. part. radibu u 2. membr. 1.. 2. Pag. mihi. 2 9. C Carpzov. ione: Hn yr. Eecieſlib.⸗ Lir.i;. deßn.40 4. n 11. c 12. im Q DPeinde ſine omni ob- vel ſubreptione- m i Quid verò frequentius, quàm pompoſis um quin commendationibus etiam indigniſſimum lium. Mtn quemvis fummos ad honores cxtolli? con- ſendtli tra quam voluit Puntifex in cap. Eſote 119. nri uhl euſ1. 4. 1. vid Jurſtl. Tiſchreden lil. 1. uſmod hi eap. 6. ur Num- — 70 Vaatu⸗ Fu1 Cut Numquid autem fine ambitüs vitio obtrudiſſe magis quàm obtuliſſe vide atur. Quamvisenim, utin fimil loqui tur Hndruu. Imperat. Ihte Ieio in 1. 2.. poſt hunc. Nhſ primus f. 4e orig, Iur. c. onorantur. cauſ 32. qut. 2. in ſn. Quia tamen Princi pes petentes quãm ex petitos malint,& Muſæ, ſeculo præ- ſertim hoc noſtro, ubique ferè vapuient oblatio jure mprobari poteſt. Non eſt ultima pars oficii Princi pis, ut pulcherrimèé& veriſſimé diſſcrit Schot. 13. Comment. in(hal. Tcir. pee. n vumcr. 32. ut miniſtrorum opera utatut, illi infamiam,& Rci publicæ damnum maximum irrogabit. wiſt. in Ah— AM vucdut. ſlject eß evempr. Cl conſiliatii munus peti poſit, ue ritur: Omninò, modò vcrecundè hat ac modeſtè, ne ſetvitia ſua Principi una poleat, ad aliam diverfam&(rpè con· De Rationarii. 57 nbitis ſpug. 185. Frror igitur corum clariſſimè It, hunc patet, qui conducunt conſiliario- verec rum operam in omnibus, quæ ſeſe obji- ſiae ciunt, rebus, ut cauſas agant, lites tuliſe ſtractent rationibus præſint, arma uimilh ſciant, Conſtitutiones Imperii exerce- o lant, Oratores& Legatos agant imò An Mcdicum, Mathematicum, opificem ltarice limul repræſentem, vnnd daß Sie ſ. bhzu allen Satt in gerecht ſeindt. Un- nes quins de— non immerttò Athenienſis ille ſel„Metiochus publir nreribus fe im trudens, vulgo fabula factus eſt, de- tert vplh 12 witonnt due illo paſſim contabatur, Meo ſt chum eſſe ducem, ædilem, Piſto- rem„ omnia. vid. Sipion. Amirat. 1. diſert. politic.I. pag 232. Itala& Hiſpanica natio Germa- i Ptinchi liſſerit W ſ% nis häc in re conſilio ſuperior„ qu open un iicien ingenia optime diſcernere& dijudicare quu dqicitur„ ad quodnam ſtudium quis maori anm npet teratur, ut in eO n& lehe m E gbi geck potiſſimum ſc exerceat. Unde evenite . ⸗*— ⸗ bl de cernimus, quod in Italia præſtantiſſimi muu † 6 ic d ſuriſconſulti inveniantur, quod plerumq́; ſ. 0 ſec. Warenmundum ah Erenberg. de ſaderib. enmh pag. ſerageſm. octu. generali tamen B juris 1 TVł ab atu⸗ Vunidicu⸗ Quare ſi corum exemplo alii public & commsdo Kcrumpublicarum& auhk tum plurimum conjunctum eſſet, qui ronſiliarii variis negotiis diſtracti, raròcx. Fellere poſlunt. Aulici enim qui mulaa gunt, parum profcf— äm quælibet Fes 4e quodbet Hegotium, Pparari& omnibus numeris abſolutum Enſibus& membris omnibus, uxta tri um illud: ngula ſenſa. A qua fententia Exquifitiſ mum Ictum Dn. Hermannum Vultejum u EMola Teſaurs Juri nol a Neyger pyvu haud alienum eſſe perſpicio: hmn lat fhrum, Et paulò poſt; Mn æhrahuhur ⸗ Cde Germamn⸗ prohemodum in inWnira Hæc ille. juris cognitione non excluſa, in certa parte juris, ulumarum volumtatum videlicet ucceſunum„Vrum mimalium, chhtft. ta ado rnarent nego ti 4, Cum emolumemo B ſle dehet„LOtUm requirit hominem cum Pluribus iutentus minor f m¶c hola, inquit, ſuum ſt ⁊Mlt, mov pohu. quin c aula quandoqj me furigut Gallis, Iralis& Hiſpanis loquitur) /idnt Quidi gitur fentiendum de illis, qui plu- n, Un 0 alii pu emolum veſet t racti, mi nquim ris abſon ominena us, uun minn tia Exii um Vun ld d. I erſpicio lt, wlp uutur ibli quitur)ſi ira Hacit eilisqu * lam locmn nemini alii addicti ſint, De RAtiunarii.. conducunt, die vieler Herim Beſtallungen haben? jure Codicis ab Imperatore ſuſfti- nian. ſanctiſfime fuit prohibitum, Ne quis eodem tempore advocatus& Aſſeſſor, ne- ve duorum magiſtratuum aſſeſſor ſit, ne cum ad utrumq́; feſtinat, ncutrum benè peragat. I. Vn. inpr. C. d Aeſ. unde Anni- hal. Fcot. lib. 6. comment. in Annal. Vcit. pug. 367 Mum. 7. dicit: Quod ſolertia Prin- cipis perſpiciatur, ſitales viros cligat, qui præterquam ipfi. Quo pertinent vulgares verſiculi Accurſj 6loſfar. ad d. l n. QAu binos lepores una ſectabiturhora: quandꝰ quandoq carebit utroq. Nunc etiam pluribus eſſet dicendum de requiſiti Eligendu, ſed quia paſſim Po- litici hãc de rekucrunt occupati, hiſceme brevitatis ſtudio ad illos remittam,& ex conſulratione de litibus abbrediandis Celc- betrimi alicujus Icti anonymi, tantum ſe⸗ quentia addam: Vor allen Dingen iſt zu Anrichtung eines beſtaͤndigen guten Regi⸗ ments vnd deß hochnothwendigen nutzlichen ſJuſtitien Werckes/ als deſſelben Herbens⸗ Fundaments vnd Grundts/ ohne weiches auch kein Regiment lang beſtehen kan/ gar E hoch⸗ 74 N Haru hu idirus hochnoͤlig/ daß alle Rathſtuben vnd Ger ke/ alß officinæ vnd M —*— Wackſtätten der il⸗ *gen Juſtitien/ mit tůchtigen vnd genugſa⸗ S* W * men darzu qualificirten Perſonen be eſetzt vndbeſtelle werden/ vnd wan einer zu einet „Oficio vnd Ambt darm genommen werten . ſoll/ daß alßdann nit fuͤrnemlich darauffge⸗ xſehẽ werde/ Qüis ſi, das iſt oh er hohes Stä⸗ des vnd vornymen Geſe hiech 16 v d erkö⸗ „mens /oder Reich vñ gules Vermogens ſeye/ daß Er/ wie mann es hofft ich nenner/ danck⸗ bahr ſein/ vnd di jenige/ welche jhn darzu be⸗ fordert /ſ ſtattlich beſchencken vnd remuneri- ren koͤnne/ oder aber noch v nbefreyet jey/ daß Ermit den jenigen/ derer B eforderung Er geuſlſmutSchwägtrſcha ft verwandt wer⸗ den konne/ oder daß Er ſonſten allbereihde⸗ bs Piuesſt undtoder Schwager ſt ſondern Qualis fit, hoc ℳ, daß er nicht allein das jrnige/darzu Erbe ſ lit vnd ange⸗ nommen werden ſolle/ gelernet vnd wiſſe atq́; ita, ut Imperator ſuſtinianus In MM thent. Ae Iudicihaus m pruc. monet, per ic ſciat, quod juſtum eſt, nca hunde! hoce— mendicare neccſſe he— enim(addi Imperatorihidem Inonma 8. uomodo Nimumvitium crit Keipublicæ, nonii gu .———2 n det hi d genugj nen he er zueinn nenwetn darauffg hohesei ögens ſ nnet/ dut hu darzui remune ehet ſch di derungh wandt Ubereußi ² chwager daß er n lit vnda t vnd iſ nus in 4 net po nde hoct Quom n)noni „nonish ert ex ſe quod agendum ſit,ſciunt, lites trade- re: ſed ſinere cos quærere alios, à quibus hceatdiſcere, quæ ipſos in udicando elo⸗ qui decet: Sondern daß Er auch Gotts⸗ foͤrchtig/ vnd eines ehrlichen auffrichtigen/ redlichen dapffern Gemuths ſey/ vnd ſolches mit ſeinem Leben/ Handel vn Wandelbe⸗ mieſen habe/ vnd dahero gute Hoffnung zu machen daß Er ſolches Ambt vnd Dienſl/ darzu Er beſtelt vnd angenommen werden ſoll/ echt vnd wohl vetrichten/ vnd nicht al⸗ lein andern/ was recht oder vntecht ſey/ vnd Sie thun oder laſſen ſollen/ ſagen vnd gebie⸗ ten/ ſondern auch ſelber was recht iſt/chun/ vnrecht aber laſſen/ vnd alſo andern mit gu⸗ tem Exempel vorgehen werde. venig/ ſon ern hoch Woran dan nicht n vnd viel gelesen iſt/ wie auch der Poõt mit folgendem diſticho beʒuget: Sic agitur cenſura,& ſic exempla pa ranLUT Cum judex alios quod monet, ipſe facit. Vrd wie kans doch moͤglich ſein/ daß nicht die/ welchen zuerkant vnd aufferlegt wid/ daß Sie ein Haͤuß ein⸗ De Rationarii.„— ———— ——— 76 Naltatus furidicu⸗ Acker/ Wieſen/ Garten oder dergleichen F ſie jhrem Gegentheil mit Vnfug entzo⸗ gen haben/ oder vorenthalten thun/ demſel⸗ ben reſtituiren vnd wieder geben ſollen/ wan ſie wiſſen/ dah in der Rathsſiuben oder dem BGericht/ darin ein ſolch Brtheil geſprochen worden/ auch nur einer iſt/ welcher mehr alß ein Guth vor viel tauſend werth per fas nefaſq́; an ſich gebracht/ vnd andern mit Gewalt/ oder auch vnder dem Schein deß Rechtens vorenthalten thut/ nicht ſagen o⸗ der zum wenigſten gedencken ſollen/ Ach! tieber Gott/ dieſer/ welcher mir dieſes Vr⸗ theil ſprechen helffen/ hat ein kleinen Split⸗ ter in meinem Aug/ nemlch daß ich meinem Gegentheil/ das geringe Haublein Acker Wieſen oder Garten mit Vnrecht vorent⸗ halten hab/ geſehen/ hat derowegen ſolchen Splitter auß meinem Aug wollen ziehen/ vnd erkennen heiffen/ daß ich daran zu viel vnd vnrecht gethan hatte/ vnd meinem Ge⸗ genthril das Haͤußlein Acker oder Wieſen reſtituiren ſolte/ Ach Gott! daß Er dochdeß groſſen Balcken in ſeinem Auge/ daß Erſo groſſe/ ſtattliche/ vnderſchiedtliche vornehme Bue mit lauter Vnfug beſitzet/ vnd an⸗ dern vorentheit/ were sebahe worden/ vnd hette . erglichn nfug tup n denſ ſollen/ ben oder lgeſprht velcher ni verth peit dandenn nScheni icht ſn ollen/ J ir dieſts leinen Ey ß ichmen ßlein/ M recht v vegen ſilh meinenb oder Wi Erdoch e/ daf i che vom zet/ vnd voden he De Rationarii. hette ſich deß Tirul Pandectarum juris: Luod quuj Iurit in alium Naruerit, ut ipſe eodem jure utatur: Auch deſſen/ ſo einer ex Patribus geſchrieben haben ſoll/ nemlich/ Quod quilibet Judex, co ipſo momento quo judicat in terra àDco judicetur in cœ- lo, fein erinnert/ vnd vorher dieſelbe denen/ weiche mehr Recht als Ehr darzu haben/ ab⸗ getretten vnd wiedergegeben vnd alſo den groſſen Balcken vor erſt auß ſeinem Aug gethan/ vnd alßdann den Spliter auß mei⸗ nem Auge ziehen helffen. Derowegen ſoll mann ſich auffs hochſte vnd euſſerſte bemuͤhen vnd befleiſſigen daß mann zu obgedachten Aembtern vnd Dien⸗ ſten beſtelle vnd gebrauche/ viros pios pru- dentes, conſtantes, veraces, ac juris publici privatiq́; nec non morum hominum ac Reipublicæ ipſius loci, peritos: Cum con- ſiium de Republica dare, teſte Cicerone lih. ⁊. de Orat. caput ſit noſſe Rempubli- cam: Non autem homincs Athcos, im- pios⸗callidos, verſutos, inconſtantes, ava- ros, mentiendi, fallendi decipiendi/ſimu- landi diſſimulandiq; inſignem peritiam habentes. Welche leyder jetiger Zeit vonet⸗ uichen fuͤr die beſten vnd tuͤchtigſten gehalten ⸗ vnd 58 Waatus Furidicus vnd g rAubtil vnd hoͤfflich induſtrii ac poli tici(abes ſehr vnrecht/ veri enim politici ta. les homines ſunt, quales fupra deſeribun. tur ygenent werden wollen. Dieſelbe aber/ weiche dieſesthun/ ſindt entweder juxtail. lud⸗ Snsiügs et, jhres gleichen/ oder begeanet vnd wiederfähret jhends welche 8 Cæ. A 2. ow. ſchre ide mit fol genden Worten Ex quo efficitur, ut quic quid!——. demſtur n uod qui parun nproſpic iunt, hi fæpe verfutos& cal- bdos homines admirantes corum me nal. tiam fapientiam judicant. Darumb dan ſicherer vnd beſſer iſt man in Z ter nicht vornemlich vnd allem auff die Ge⸗ ſchwind— vnd Geſchicklichkeit deren! welche ſich ſelber darzu angeben/ oder von andern vorgeſcht agen werden ſehe/ ſondem zuvorderß auch in acht habe vnd foig dem Rath/ welchen der Prieſter Jethro ſeine Schwieger Sohn dem Moyſig ebet 18. da Cr alſo ſagt: Stihe di chumb umnder allem Volck nachredtlichen Lenthen/ die Gott foͤrchten⸗ Wahrhafftig vnd dem Geitz feindt ſeindt die ſetze ůber Sie. (4. Miiſtris etiam aulicis opus ha bent — eſtellun g aller obgedachten. Nem (⸗ nim polt pradeſoi Duſtli twederjn ſhtesz hret hin verſutosh s eorumn edachten in auff di ben en nd foh ſigubeb ich umbn nenthe ic wd uͤber Su ulicis ow 40 0 3 2 De Rationarii. 79 bent Principes, ſed ad ærarium conſervan- dum atq́; ſumptus ſupervacuos evtandos conducet, aulicum miniſterium contrahe- re& miniſtros non neceſſarios abdicare, quantum dignitas ac reputatio Principis, nec non adminiſtratio Regionis populo- rumq́;patietur, ut tot homines fingulis of- ficiis præficiantur, quot neceſſitas tantum poſtulat. Quemadmodũ Antõ. Pius Imper. teſtejulio Capitol.in eÿu⸗ vitaalaria multis fubtraxit, quos otioſos videbat accipere, dicens: Nihil eſſe ſordidius, imò crudelius, quam ſi Rempublicã ii arroderent, qui ni- hil in eã ſuo labore cõferrent. Sic noviſimè Author inkReformat. deß Käyſirt. Hoffwe⸗ ſens S6. Oaſ. Majeſt. authoreſt, utnumer? miniſtrorum Cæſareorum reſtringatur,re- formeturq́;; neve plures miniſtri fuicipian- tur, quãm ſint neceſfaru.x. 39. c 127. Inter alia incõᷣmoda ex numeroſo famulatu pro- venientia ſequentia notant: I. Quod ubi multi ſervi, multæ lites, æmulationes, odia, multæ diſcordiæ, multa deniq́; domeſtica bella, quorum Princeps obſer vator, ſpecta- tor ac laborioſus deniq́; compoſitorfit, o- portet. Hanciſt. Petrarcha. Ih. 1. remed. uriuſq rtumæ cup. 33. 2. Qui multos in au- —————— —— 80 Talatu⸗ ſuridicus in aula fervos habet, idem multos ſibilos, linguas vipereas, domeſticæq́; pacis. abditum habet, idem multos ſbilos, lin- guas vipercas, domeſtic æqᷓ; pacis virus ab- ditum habct. 3. Paucos ſervos bene rege- redifficile, plurimos impoſſibile.. Mul- tos ſervos habens, ubi quid faciendumim- perat, omnes currete, nihil tamen efcere videt. Petrchad. 1. juxta illud Horatii: Sghnus expediumt commjſů negotia plures. Miniſtros, de hucuſq́; nonnulli apPErFtOs V OCanl, iiq; opponunt* miniſtros occultos, quibus clam& occultò Princepsutitur,[0l entq́; Hxplarutoren ap- pe llari, quibus pacis tempore ad vitam, a diones& ſermones fubditorum explorar dos uti P rincipes nonnulli folent, imòipft me tPrincipes interdum ſub ignoto habitu unguntur hoc officio. Hinc quæritur? lticis: Muhufuſauba occuli mmmnſyin i Princeps debcu? Ariltot. J. Politit. c 11. ait: nrum prAprium ℳ Lxx oxdæ 6 6 mxsg oc ℳ, N vloratotes ccori CxU ſche E unde N icitus 4. ahnal. 1 cribit: NMeclarores humiuum⸗ genus publico evitio reper Iumn„ C— udem AMnMudm coEritum. Interim non plane Principibus negigen. 05 3 De Rxtionari. 81 ao ſü dos eſſe exploratores, alii rationibus& e⸗ Pbabt xemplis contendunt. Nobis, ſirinceps⸗ udio non Vrannus ſit informandus, ita ſtatuen- acis vu dum videtur: Si Princeps juſtam de ſub- osbenen ditis male ſuſpicandi cauſam non habeãt, ile. 4 præſtabit, exploratoribus nonuti: Secus ciendum ſifaciat, animos ſubditorumà ſe alienabit, mencfn& de tyrannide ſuſpectus fiet: Sin veròju- d Hrni ſtis de cauſis ſuſpectam ſubditorum fidem egotin habeat, majora mala per Exploratores tum hu præcavere citra reprehenſionem poterit, iſq;oppo modoò ſingulis delatorum relationibus te- amgocu mere fidem non habeat,& temerè in udi- vlrun cium neminem vocet, multò minus indi- eadritm dtã cauſã damnet. De Exploratoribus belli umem tempore contra hoſtes adhibendis, nulla ent init eſt controverſia. pſos verò Principes fub gnoh ignoto habitu fungi hoc officiores vide- inc qnm tur indigna Principibus, quamvis hoc fe- uhnnn cerunt Autiuchun Parthurum oppugnator⸗ .. Iii Mitlmidates apud Iuſlin. lil. 37. Le Imper. Matthuas Rex Hungariæ, Auguſtun Elecur. are Sax. C aj complures videatur Schönborp. nntl bi Ab. 2. Poliric. cap. 27. inſn. 6.) Curam ararii publici ad magiſtra tum pertineree videns eſt ex hiſce rationi- bus. I. Quia ſine cura ærarii publici Reſ⸗ . publi- * —— cexitun lum cuin us negl —— — inſtrumentum virtutis, nane pa — —* m 82 Vaatu⸗ ſuridieus publica benè adminiſtrari nequit. Il Quia ærarium eſt fulcrum Reipublic, aſylum neceſſitatis, folatium indigentiæ cis,& ſubſidium belli. Errat igitur M. lau Machiaellus, quando lih. 2. d fp. 4. Republ. Ruman. 4. 10. dicit: Kempu blicam commode ſine ærario poſſe coni ſtere,& pecuniam non eſſe nervum re rum agendarum, imprimis bellicarum S doctr. holitit. cap. 16. Cujus do. ma inſulſum meritò rident Scipio Ami rat. Iib. 18. diſert. poliric. in Ncit. dſeun. & Jacob. Bornit. Ib. I. de FErario. cp. pag. z. Et contra illum concludunt SA LAMON mortalium Sapientiſſimus, p quando inquit: Coacervai mihu aum 6 argentum c SMhMantia⸗ Regun⸗ c h. Mncunum. Ac miraculum illud naturæ ſui temporis Carolus V. Imperator, Bel nervos pecumiam, commcatum, c mluem nuncupans. Cꝰ rruus in orat. de vit. Ca. rol. V Imper. Er part. ʒ. chronic. Sax. Aib.l9. cap. 20. Ad eundem modum cadem et. fert Pan. 4 Cholier in not. ad cap. 4. 6— noſand. Vrategic. n.4. de Imper. oc. Poten⸗ tiam duobus rebus quæri, conſervari& au geri ions ui nequ m Rehil namen rrat igit do ih. ario poſt eſſe nenn mis belle . 16. Cin nt Scipin n Li. ij e Fym oncludun Sapienul i mih eount m illud n Imperu m, 6n orat. ul nit. Ku dum ca t. a ch er. fit conlenm De atinurii. 83 geri, pecuniã nimirum& militibus, dice- bat Iul. Cxſar. reſe Diune lib. 42p. 207. imò tota Schola Politicorum divortium à Ma- chiavello fecit. vid. Theſaur. Politic. apho- riſm. Ian. 4 Cholier. lb. 2. c. 10 pag. 91. Pe- cunia enim nauta eſt in hoc mundo, ctẽ cecinit, quiſquis ita cecinit: ut Te- Vta hominum eſtpelagus, Teginapecunia MAuLA Mavigat in felix⸗ qu caret hufus ope. Petr. Heig. medutat. Sacr. in Eang. Domin. quin- tapoſt Winit. Quapropter obviis ulnis& grata mente ſaniorum Theologorum ſententiam am- plectimurè ſacro Codice docentium, ſine ſervitutibus& tributis imperia conſervari non poſſe, quia ſunt imperiorum nervi,& gubernatorum ſtipendia. Phulipp. Melancu- hon. in luc. ⁊heblog. de Magaſtr. ciMl. p. Id8. Polycarp. Leiſer. in concione comitia- li ſive Landtags Predigt hiſce utitur ver- bis · Wir Chriſten dorffen keines Apologi oder Fabeln darzu/ daß die Vnderthanen glauben ſollen/ ſie ſein ſchhldig/ zu jh⸗ rer Bbrigkeit Vnderhalt/ zu contribui- ren/ dann wir haben in dieſem Gortes außgetrucktes Wort. Samucl. 2 octav. Eren- ² S— S S———————————————— 3 n we——„—„ w* 84 Waatus Vuridicus Erenberg. de Kegm ſuhſidiis cup. 1. v 140.„ Septem autem modi vbnie& di- ſu tandi ærarii enarrantur à Politicis:I. Exa. a gris ſive bonis publicis. II. Ex hoſtium a ſpoliis. III. Examicorum largitionibus I IV. Ex Sociorum vectigalib?. V. Ex merca„ tura. VI. Ex carum rerum vectiga! ib?, qur„ rewohuntur aut invchuntur. VII. Exfab.„ ditorum tributis. vide TabulãSynopticam& Eines Politiſchen Bedenckens/ welcher G⸗ ſtalt ein Regent vnd Oberherꝛ ſein Land vnd Leuth koͤnne verbeſſern/ ꝛc. Argentora„ tenſcs vol. 1. conſl. 10. per Tot.*. perſ claſſes vurios modos juande Keipublice. cenſent. Bodin.Iib. 6. de Nepuli. c.⁊.&Hm 1 ning. Arnſe. lih. ⁊. doctrin. politic. c. ᷓ pug. 558. G /9. ubi monent, nunquam ad hunc poſtremum modum perveniend um eſſe, niſi ſuperiores omnes delint⸗& ſum- ma urgeat neceſſitas. Tunc verò ſequen- tia cavendã& curanda. I. Cavendum, ne tributa ſint nimis grandia& immodica. II. Ne fint ſordid& magiſtratu indigna. Cu- randumverò, I. tæqualiteri ne odii aut 5 gratiæ intuitu imponantur,& II. Ut in Kei 1 publ icæ commodũ fideliter conertat 3 6.) Om- — 5 3 „ S 2——— ½ —— 1 ——— 3 6 ————————————— — i nficiendi oliticis:1 I. Ex hol .V. Eum vectigal ulãynopi ens /welche ertſein un k. Argem yut. uin le Nepullu politit..j „nun pervenent c verò ſt Cavendum immodi uindign terſineodi⸗ &I. Ukin conertu 6)0 De Rationariis. 87 (¶6.) Omnibus ſeculis à prudentiſſimis yiris fuit affirmatum, optimum eſſe, ſithe- ſauri Principum in ſubditorum pecuniis atq́; loculis ſni& reconditi ſint, igitur ſe- cundũ Antimachiavellum lib. 3. de Politiu. MWebrem. ʒ⁊. Principi dãda ſit vperaut ſubditi pace tura e trãquillovtioßuamum e⸗ diteſtãt, urlils ſin libertaſin jura& cõmuda ſerven vur lihera ubin ſint cõmertia agritle cæterijᷓ extraordinariis c immodices tributis lewen- rur ne Magiſtratus tanquam hrudine⸗ populi Vanguinẽ exſigant ment ulialqper tuuſam de- cimurum, veltributurum exigendorum, vel quhuſcung alii loneſti nominibus, ſeræ ylebi frtumæs impumꝰ agant feranqᷓ· Hoc ſi in animum inducat Princeps, ef̃ ciatq́;, ut omnes ipſius ditionis partes divitiis abun- dent, ſintq́; quamplurimæ locupletes& o- pulentæ domus, nullos certiores habebit Quxſtores ærarios quãm ſubditos, nec qui pecunias ei liberalius, quoties neceſſe erit, ſuppeditent. Boter. lib. 7. de M. Mat.c. 2. Id, quodvel unico exemplo doceri poteſt conſantim Imper. qui propter clementiam & benignitatem in ſubditos, nullos ſibi theſauros reponebat. Ad hunc cum Vio- cletianus, qui adhuc ſummum Imperii gra- hn 3 86 Wactatus ſuridious dum obrinebat, miſſis legatis, negligen. tiam ejus in acminiſtranda Republica in creparet,& quod nihil pecuniæ in theſauris haberet repoſitum, ipũ exprobraret, Iple ſubditis convocatis pecuniã opus eſſe fi gnificavit, qui confeſtim ærarium, auroar gento, aliiſq́; opum gencribus comple. runt,& in eo ſtudio ardore quodam certꝭ runr. Pecœlpart. ⁊. Mellſr. HMor. pag. 405. Unde veriſſima eſt cꝓceruns ſententia: i vitati ſumnt duditiæ, ngnlurum ficultaten copiæ. vid. Annibal. Scot.lih. 2. comment in AMumal. Mcit. p. 136. num. 13. Et ſanè Prin cipes non poſſunt per meliorem partumin regnum ingrodi, quàm per amorem& be nevolentiam populi. Tacit.⁊. annal. Pul cherrimus hominis theſaurus, gentiuma mor, wo ein Vnderthan ſeinen Fuͤrſten li⸗ bet/ der ſpahret zu beſſen Beſchuͤtzung wede Leib noch Guth. Quilibet ſtudeat erg magis amari quàm metui, inquit herulur du. Unuſquiſq; cum primis det operam ut à Iubditi potius ametur, quam metu tur. Cier. fi. 2. Nam magnum Satel litium Amor, ut commune habet, pro verbium. Gunſt icu atis, ne Repubi mlæinthe ptobrare 4— unà ople eribus c quodamt vs lentent . lib. ⁊ cmm iorempn ramoten cit.⁊. an un einenßiß eſchuͤzun bet ſtude „inqutis — De Rationarii. Gunſt vnd Liebe der Vnderthan Einen Herren baß beſchuͤtzen kan Alß groſſer Hauff von Roß vnd Mann. Hoc ipſum patrum noſtrorum memo- ria prudentiſſimus Princeps Eberhardus I. Dux Würtenbergenſs, Fundator Acade- miæ Tübingenſis optime animadvertit& conſideravit: I enim perſpicaci& ſagaci mnveſtigatione acceptis ſubditorum ſuo- rum conditionibus rerumq́; omnium for- tunis cognitis, eò Provinciæ ſtatum prove- xit, ut florentiſſimam eam reddiderit. Un- de prudentia Ducis obſtupefacti ſubditi, quaſi Numen quoddam eum coluerunt, qicentes: S DE Vs non eſſet D E V he⸗ mno jurt maore Deu eſet, qudm noßer Wir- renbergenſium Vuminus: Wan Gott nicht Gott were/ wer ſolte billicher Gott ſein/ dann vnſer Her: von Wuͤrtenbers. Keim- Pard. Lorich. Hadamar. in In(ſtitut. Princip. l. 122. Ft cum in quodam conwentu nonnulli Saxoniæ& Bavariæ Principes mirificis encomiiis ditiones& provin- cias fuas exornarent, heroicam hanc vocem Chriſtiano Principe digniſſi- mam„ Idem Dux Eberhardus edidit: De multim, inquiens, commodi meæ 3₰ Regio- aatus Furidicu⸗ Negiumi gloriar inequeo, attamen hue unun ſcio, quoduowis rempore, in cujus liber u. diri men ſum caput reponere e tutudurmi re pſfim. videatur ſoan Idenius de vin abuilit,& Oamerar. part.r. oper ſuctißn cap. 87. Sic clementia& humanitate ſub ditorum animos Gloriofiſſimus Princep ſibidevyinit,& hunc theſaurum omnium optimum judicavit, ſubditoſq́; ad quæs officia fideliter ſubeunda paratos promp toſq́; offendit. (7. Principum divitiæ non æſtimu debent magnitudine redituum, ſed à bo no Regimine, quod exem plis demonſti Horerus in deſcriptione Regni Franciæ d& Ludovico XI. Franciſco I. Henrico I Carolo IX. Ludovico XI. Galliarum Re gibus. Et quis non obſtupeſcat, quis non muetut, quod decus illud Galliæ, noſtriſe culi Taius acob, uguſt. Wuamius lib., ilor. p. 08. de Franciſco I. Galliarum Rege re fert. Qu⸗ admratiomem ait, auget uod cum minora nultð triluta tunc eſint Jmpuu⸗ ceſarii multd majures, quam m ſint in ma na ramen opulentia res erau num audu vecigulilus e no dus additi cutidi no W IM ſn Princuh. cap. 8. de bensvolentia, humanit. ſte de ſa ne ch ri hM th ni ku t 1 =— (M amen ln cujunlij lenius 4. ia, junn . oper ſn mmanit ſimus N urum m itolca arato ſn æ non zhn ituum ſe . pls denut I. Hem Gallanni eſcat, qn zalliæ, no uunul o 1. Caln onemab v runtiſu ayeerun ii u oder/ welches gebraͤuchlich/ eine gewilſe De RAtionariit. 89 „ocre alieno contractoin ſimma inqpia Kc. ges conſtituri ſunt/ uu dem minißtrorunmn alllus ſemporis laudare, c coMtra Eo qu⸗ uMh ſunt auritium e rapinæs actuſare neceſe Vr. Hæc ille. (s.) Veit Ludtwig von Seckendorff auff Obernzenn/ in ſeinem Teurſi chen Fur⸗ ſten Staat part. ʒ. cap. 4 von beſtellung der Fůrſtlichen Cammer. pag. mihi z61. ſagi: Inß gemein vnd Beſtellung aler Die⸗ ner ʒu den Cammerſachen ſiehet die Fuͤrſtli⸗ che Cammer dahin/ daß redtliche auff⸗ richtige/ gewiſſenhaffte/ fromme /einge⸗ ʒogene/ fleiſſige deß Sreibens vnd Rech⸗ nens/ vnd derhaußhaltung erfahrne Leu⸗ the beſtellt werden/ ſonderlich aber die je⸗ nigen/ denen mann eine anſehnliche Ein⸗ kunfft vertraut/ emweder beguͤtert ſein/ Summ Geldts zur Caution in Fůrſtliche Renth⸗Cammer niederlegen/ oder ſonſt ver⸗ ſichern/ daran mann ſich auff den Fal ſie vn⸗ treulich oder auß Verwahrloſung ſchad⸗ lich handelten/ deß herꝛſchaftlichen Abgangs erhohlen koͤnne. Damit ſie auch deſtowe⸗ niger Vrſach zur Vntreu haben/ dazu man⸗ chen die Gelegenheit deß in Haͤnden habendẽ Fuͤrſti. ——— §0 Wactatus Furidicu⸗ Fuͤrſtl. Einkommens/ vnd die Armuth ven⸗ leptet/ werben jhnen billich ſolche Beſolbun⸗ gen gemacht/ auch ein vnd andere zulaͤſſige Ergetzungen vnd zufällige Gebuͤhren von dieſer vnd jener Verr chtung Sie damit nottuͤrffug hinkommen mo⸗ gen/ ꝛc. geſtattet/ daß C9.) Etſiidigni ad offcia non ſint ad. mittendi, per ea qui tadit. Lacher. a cœuſ. lub.. cap. 17. Aumer. 41. ſ%g, chc. 18. n. 80. c 81. Sitamen Princepsalt quem inhabilem ſcienter ad aliquod of̃ cium promoveat, cenſetur diſpenſare ſu. per ejus inhabilitate, ne aliãs videatur lu dere velle, quod eſt contra cjus majeſta tem: Et hoc quando eſt tale im pedimen. tum, quod tollere poteſt,& de debet con. ſtare, Principem ſcire im pedimentũ, qui non in fola promotione fundatur diſpenſi tio, ſed præcipue in ſcientia. Non eſt au tem neceſſe, ut exprimatur in literis pro- 0 Pen in Jal e ka motionis inhahilitas, aut etiam ponatur in is, Ex certaſcientiaut rectè tradit Gabricliu b. 1. commu¶n. opin. rMt. depræſumpu. concl 8. c Amoch. 2 Ae Ppræſumpt. ca.⁊0 ſed fufcit, ſiclectus ſit:quo pertinet, quod facrilegi inſtar ſit dubitare, anis dignus, quem Ma- * giltra⸗ el m h Amh. nderezut . Gethnn geſian nkomm ia non iun lu. Iun enPrinc d aliquit diſpenu lias videm ta ejmm le impein de dedeta dimenig datur dhn Nonckt urin lteun iam ponm traditbin upt am quod hui 15, 9 1 De RArionariu. 31 giſtratus elegerit? ʒ.c. de crim crileg. Petr. Pecl. de jur. Juæßt· n rollend. c.⁊.. Gra- rian. lih.1 diſcept. Vrenſ. cap. 186. A. j. Mart vinus dle Carag. tract. de Print. quæſt. Zt Mald. ds nper. quæſt. 109. Au. 7. Amnuhhus Nuæ. de jrih. Regal privil.7..7 Nolden. de at. Nobil. cap. ß· V. 49. 5 Cio.) Ubi iceleratus auri amor domi- natur in alicujus animo, omnem Religio- nem, æquitatem, charitatemq́; proſternit, g& humaniratis memoriam prorſus oblite- rat. Comes. Hft. 1.6. Eſt enim hæc facrorum elogiorum vera proclamatio: Avaritia eſt idolorum ſervitus& omnium malorum matcr. ð. r. ð interdicimus. Auth. u judices ne uuquſuue col. ⁊ cap. aWuritis. de pyeb. c dignit. —— Quid non můrtalia peclora cog Muri ſacra fames? quid per te non au⸗ dent? Et quæ reverentia legum, quis metus/ aut pudor eſt unquam properantis avari? Vuenales. Vnd was thun doch die Leuthe nicht vmb deß verfluchten Geites halben? da Ju⸗ das den Geitz in ſeinem Hertzen hatte. verrieiß Er ſeinen 92 Wactatus Furiditu⸗ Gelts willen/ vnd was thut doch ſonſten du Geitz nicht vor greſſen Schaden in allen Staͤnden? Bileam war ein Prophet/ aber vmb deß Gelts willen verkehrete Er Gottes Wort/ vnd kam daruͤber vmb Leib vnd L⸗ ben. Im Regierſtandt/ wann Kaͤyſer/ K r nige/ Fuͤrſten vnd anderern Heren Raͤthe geitzig werden/ da werden die Vndertha⸗ nen außgeſogen/ das Recht wird gebogen darumb ſaget Jethro zu ſeinem Eydem Moyſe: Erwehle ſolche Maͤnner/ die den —— Fxod.is. Et Tacitus lib. annal. ſuſpectumeſſe inquit, Senatuspo puliq; imperium ad certaminapotentium & avaritiam magiſtratuum. Lipſ. ib.* monit. politic. c.⁊. Im heußlichen Stand da iſt Betrug im verkauffen vnd kauffen/ ji falſcher Wahr/ vnd falſcher Ehlen/ Maß/ Gewicht/ da verderbet mann Bier vnd Wein/ ꝛc. In omne fere facinus pecuniã impeli ſolere homines aſſerit. Ludoit. I eyoli Mur. lah. 3. de Hungari. 6el hunger/auß wem machſtu nicht e⸗ nen Vnger. Tu vitijs uan ie— du tiu ten rEc n la die Vu wir gin ſeinenh Rännerſi Et Tacinu uit, Senan inapoten n. Liyl h ßlichenEu nvndkaf tr Ehlen mann Po pecunin Ahnt. Nn chſtu uh rudclia hin ———ꝓ— 3 De Nationarii. 93 (n.) Pietas& Religioſitas in Magiſtra- tumaximeè requiritur: Magnus enim md gnus inquit ermes c. ʒ. animi morbus eſt impietas, quoniam iſtam opinio& incli- natio ad omnia mala ſequitur. Idcirco an- tiquiores, ut felices haberent ſucceſſus duo hæc munera conjunxerunt. Sacerdo- tium videlicet& Regnum. Quo etiam tendit Pytagoricus Ille, qui tria in Principe requirit. 1. ut ſir Iudex. 4. Sacerdos. z. Belli Dux. Sroh. Sermon. 46. Quod tamen no- ſtra ætas mutavit, cum enim Principem tanto oneri eſſe imparem cognoſceret, juxta ChriſtMandatum Regnumã Sacer- dotio diviſit, ita tamen, ut Principi non in- ſpectionem, fed liberum in Sacra jus adi- meret. Princeps enim Nes Diuna ante omnia debet curare. Aßut. ʒ. vᷣbliticc.1I. Carpzov. hpr. Ecci lib. 1. 1it. 1. dej. 1. c2. ubi nu. 13. diſtinguit inter poreſtatem Ec- cleſiaſticam intetnam& externam. Ut auter clarius conſtet, quouſq́; ſe exten- dat hodiè poteſtas Principum ſecularium circa ſacra in Imperio Romano-Germani- co, ſciendum eſt, quod vigore Pacificatio- nis Rcligioſæ de Anno. Jura Epiſcopa- lia Principibus& Statibus lmperi Fvan⸗ gelicis 11 —„——— 94 Vactatus Furidicus gelicis competant, atq́;ʒ ita juriſdictio Ee. cleiiaſtica in omnibus negotijs& cauſs religionem concernentibus, reſpectu Au. guſtanæ conteſſionis ſuſpenſaſit, uſq́; ad Chriſtianam& amicabilem de Religions lg negotio inter Cæſarcam Majeſtatem& Imperij Status compoſitionem, dict. con. ſtit. Imper. de ann. 1/5.§. damit auch ob⸗ — beruͤhrte/ K. Qux ſacræjuriſdictionis ul — penſo inter alia operatur, quod ſtatus Im perii tãm immediati, quàm mediati, Cn rholici, Proteſtuntes e Keſrmuts, in ditio. nibus ſuis, liberum Religionis exercitium non folum introducere, ſed& ex teri ₰ torii fuperioritatis jure reformare, mutare ac interdicere poſlint. Mſrum. Pac. Gen man Suedic. artic. J. umer. 12. EX quo porrò axioma illud tralatitium provenit inter Camerales& Dd. Cacholicos vul Quodcufun ſit Kegibzeſundem gatiſſimum erium Religio, ſeu de Religione apoßti. ach Vephun. lih. 1. Infir. Jur. Cunon. cap. V. MumtV. 2. Murtb. Sephan. de u. v/d. lib. 2. paft. I. cap. 7. numer. 4. 0 Je0. Quo axiomate etiam nititur Cæſa- kr rea Majeſtatis D. Ferdinand. II. in dem Kayſorlichen Edict. von Einziehung der u ee⸗ pe ic 8 a ulici got da 1, rehelu nſaſit nde Rah Majelun nemwdün utiſdiiu quodlu nmediui onis eut ſedKcu tormuem ℳn um. hul 07. 12. h titium pmn Catholem i Neguu liium In. ln lu . Sh numen 0 m nititu⸗ inand 1 von Su De Rtionari. 3 der geiſtlichen Guͤter. queſt. lt.§. Alß haben wir/ ꝛc. Pt in reſolutione datã Au- guſto Palatino Neoburgico 22. December. 1627. concernente Reformationem Re- ligionis. Imò Principes quoque& ſtatus Imperii catholici hoc axioma& fundamẽ- tum in cauſa Reformationis Religionis a- gnoſcunt& ap probant, ut luculenterpa- teſcit ex Replica ad reſolutionem Regis Ferdinandi ſuper articulo pacem Religio- nis concernente 6. Seprembr. Ann. 156. cxhibita, apud Melchiur. Goldſt. par.1. der Reichßhandlungen. pag. 287. Circa hanc fanctionemPragmaticam autem no- tandum eſt, Statuum cujuſcunq́; Religio- nis, fubdiros, qui ſwe publicum ſive priva- tum, diverſum à territorii domino reli- gionis exercitium anno 1624. habuére, in eodem etiam poſthae manere poſſe, acq́; hoc caſu omne ſuperioritatis& re- formandi jus ceſlat. In iis autem locis, ubi neq́; publicum neq́; privatum diverſæ Religionis exercitium anno millemo ſex centeſimo vigeſimo quarto viguit, ex ſu- perioritatis jure, cujus reformandi jus krmiſſima eſt ſcqucla, Princcps vel alius Imperii Status ſuam Rcligionem non ——— ——— 96 Waatu furidicu⸗ non publice introducere modò, ſed&re formandijus, tum in ipſa religione/ ut er iam in ritibus& cercmoniis, omnibuiq aliis ad religionis cultum pertinentibu omninò exercere poteſt. Zyaut. ll. z cap. ⁊. Au.. Nii pactis ſpecialibus& mu tuo conſenſu deſuper aliud conventum Mum. Pac artic. 5. n pr. Uti proteſtan tes& Refõrmati, ohappatentem prox. i miorem inter ſe cognationem, quãm qu intercecere videbatur inter harum alten trum,& Komano Cacholicam, faciliot negotio in unam coire poſſe ſperarent(¶ Lumeut. artic. 7. M(. Pac. verſ. quomm verd) mutuò ſibi fidem dedére gionis fuæ exercitium habuerunt, in co- dem ſtatu im poſterum permictit, ſed et- ₰ jam qui deinde Religionem mutarunt, 1 mancre velint,& pacificò viyant, patienter tole „ne quis contra alterius fidei ſectatores, quams ſubditi fint, hor jure utatur, nam hie ratione Inſtrumento Pacis derogari poſe, nullus dubito. Ignat. Schutz. m p. qut 14 Ne quis autem keligionis feu cou. ſcientiæ libertatem, plane ſublatam exiſt. quæ non tantumillos, qui anno 1624. tel tol r icu⸗ odo, ſel clgione pertinen PBrau ccialibust od comen Utiptot nem, qut erharum ſe ſperu . veſ u tores q tatur; m s derogt eligions eſublatan r. Pat. dp anno 1610 werunt ermittit“ em mum 1 viyant p Be Rationariii.§ tolerandosjubet, privaramq́; ſuæ religionis devotionem ipſis indulget,& in vicinia/ u- bi& quoties voluerint, patrio more public (nam de privatis haud immeritò dubita- tur) ſacra facere non prohibet, neq́; ma⸗ giſtratus inhibere poteſt. ſtrum. Pac. art⸗ . num. 12. placuit purro. Quod& Impe- ratoribus ante hanc religioiam pacifica- tionem æquum viſum eſt/ ejuiq́; reirigo- rem in proteſtantibus ægre tulit. R. A· de unno 130.§. Item etliche Obrigken haben ſhren Vnderthanen bey ſchwerer Straff verbotten/ die Predigten deß alten rechten wahren Glaubens/ in oder auſſerhaib jhren Flecken zu hören/ oder dem alten Glauben anzuhangen/ vnd ſo ſie daruͤber betretten⸗ ſindt fie vnnachlaͤſſig geſtrafft worden/& S. vnd aber ſolches alles nicht allein bem H. Evangelio vnd Goͤttlicher Schrifft ꝛc. zu wieder/ auch vnbilliger Weiße vorgenom⸗ men vnd geſchehen. Præterea etiam de lu- ſtribus& Nobilibus Landſaſſis, in cauſa Dorlßhagen contra Epiſcopum Mona- ſterienſem, in Camera pronunciatum re- fert Mylerus de P. G S. L. K. cap. S. Mim. ⸗ quod ipſidomi inarce ſua; proſe, liberis &familia, non autem aliquo, qui extra —————————— ——————— 98 Wactatus Furidicu⸗ familiam eſt( cum nemo privatum tanj tum religionis exercitium habens, extr neos fovcre poſſit) Ixna.&hits MP. qu 18. privatim, diverſumã territorii domino religionis Exercitium habere, ac infante ſuos baptizari curare poſſiut: hoc tamenu moderno Imperio minus conveniens, ſis authorihus relinquimus. Hæc autem pertinentadillos, quim nere volunt, ſi qui verò ſpontè emigran velint, ipſis terminum emigrationis non quinquennio minorem dari cautum elt x Iſtr. Pac. art.. n. 12. Contentum autem. Al qui poſt hanc pacificationem mutarun rcligionem, invito territorii domino, ne. quaquã hic commorari poſſunt. ¶fr. Pn . A. 11. S. quodſt verd. nec minus tamen his, æq; aliis, nova& externa domici lia fibi quærere, atq́; ſuæ religionis locum quendam patriã ſede mutare ſiberum ctit Ita tamen, ut prius exſolvatur, quod pro ſervili conditione, vel diſceſſu mag ſtratui pro conſuetudine loci numcran ſere. hu, gegen zimlichen billichen Abtraa. quod plerunq́; quinta bonorum pars eſſe ſolet. heſold in vheſpract. vert. Leibeigen (notetur tamenfœmellas hoc caſu carius VL rit ul ge hn at o tu ptwaum habem en rtitoridn ere cilt at hocun oonvcien adillos, ſ pontchn mgtatut dari eum entumun onem nun toriidonn oſſun 6 necmimnt exteminc teligonlu are lbenn Rlolwun vel qlct e loci uu W billichnl“ onorunſt c . ve l as hoc ch — De tionariis. 99 vendi& haberi maſculis, ob ſpem prolis Wlen. in obſpra. verb. Leibeigenſchafft/ S manumiutipoſumnt.)& tuncneq́; nativita- tis iigenuitatismantmiſſionis, noti opifi- cii& honeſtæ vitæ teftimonia ipſis dene- gentur, autiidem reverſalibus inuſitatis, vel decimationibus ſubſtantiæ ſecum ex- portatæ, plusæquo extenſis prægraventur, vel ſervitutis, aut ullo ali prætextu impe- dimentum ipfis inferatur. Inſtr. Pat. art.j. n. 1. ronventi. Forſitan autẽ ſi bona retinere malint/ ca per miniſtros adminiſtrare,& quoties ratio id poſtulatad res ſuas inſpici- endas vel proſcquẽdas lites, aut debita exi- gẽda, liberè& ſinc literis commeatũs adire poſſunt. xlrum. Pac. A A ß. qubdſt verd. Cæterum quoq́; certis carceribus hoo re- formandijus incluſum ffendimus, cume- nim Princeps poſt pragmaticam hanc ſan- cionem religionẽ mutarit, aut jure ſucceſ- lonis, vel alio quocunq́; modo ditionem nactus fuerit, aut recuperaverit, in quaalte- rius partis acra exercitio publico vigent, ſubditos nullo modo ad ſuã religionẽ adi- gere poteſt: An verdſuũReligiunẽ in ſu terri- vũiutroducerepuſit quæri ſolet? Et Reſp. catholicã religionẽ huic juri quidẽ eſſe op⸗ noxiã, ita, ut vel catholius in ſuo territorio G 2 alte- 100 Nalatus Furidicu⸗ alterius religionis addicto, vel Proteſta tium aut Reformatorum aliquis, in ſuo te ritorio, ubi Catholicæ religionis habetur des, ſuam quiſq; publice poſſit introducen Religionem, ſubditis tamen integrume rit, ſiam quam profitentur religioneme dem prorſus modo, quo anno 1624. 1 fuerunt cum annexis omnibus retiner Iſirum. Pac. arxic.;. um. 12. verſ uantin„ deinde: Auguſtanæ verò& Reformau religionis qui funt, ſpeciali lege inter& conveherunt, ut neuter eorum, novite ſuſceptæ religionis fuæ exercitium, in ter ritorium fuum introducere, ſed Aulico ſolummodo confeſſionis ſuæ concionato] res„ citra ſubditorum onus aut præjud; cium, fecum atq́; in Reſidentia ſua habe re poterit, ſine ulla aliãs in territorio ſu ea propter facta mutatione. Inſtrum. hu antic.y. Licebit etiam his communitatibu ſuæ religionis coniortem Eccleſiæ mini ſtrum præſentare, aut quæ præſentandi js non habet, nominare, coſq; à publico loci Conſiſtorio& Miniſterio, ii ejuſdem cum præſentantibus, vel nominantibus ſintre. ligionis, ſin minus, co loco, quemi pſa com munitas elegerit examinandos& ordi. Naſi . n S 101 aliqusnhe nandos,—. Principe—— 4 gionite ſteã ſine recuſatione confirman os— oſſtinn Quod ſi verò communitatum aliqua ſa- es cum Principe cohærere velit, ejuſ- rel demq́; exercitium /ſio ſimptu petierit, libe- urreiton um crit Domino, illud(à ſucceſſoribus 6 poſtmodum non auferendum) ſine præ- judicio tamen cætcrarum communitatũ. ſ indulgere. ßtr. Pac. artit. 7. num ſ vers. 0&Ren Pxdietis autem Imperii Statibus jus retor- — — ciai kxi mandi, ſi non prorſus ademptum, notabili- cre, Hac occaſione quæritur, quid juris obti- lidemuhi an umbo publica religionum ſiurum exer- comm juſdem publici exercitii vel poſſeſſione vel olpi donce ſuper poſſeſſorio aut petitorio deci- oquen diverſarum Religiomum umtus tumen territo- corun ter tamen impeditum eſſe, colligere mini- Xercituni me fas eſt. Lnat. Shitz. M. P. quaſl. 9. f. s luæ c ncat, Sinter duos diwerſirum Religionum de onus jure territurq ac ſuperiuritatis eomtrꝰwerſia s intenu ciria introducere yoſſiut? Et Reſp. quoduni one. n rantum ei nimirum, qui anno 1624. in e- m Eeclehi quaſi fuit, illud introducere liceat, alter ve- prelem ròprivato Exercitio contentus eſſedebet, io,ſehlun ſum fuerit. ußtr. Pac. art.j.. 14. Verſ ker- ninantbui vitori. Idem etiam aſſerendum erit, Sduo inand ri ex æquo conduminiſint.· Nnat. Wbütc. M. 6 3 P. J. 16. 102 Nadatu ſidiu⸗ P.. 16. Miſt uterq; anno 1624. publicun fuæ Religionis Exercitium habuetit. ſ Pac artac.j. M. 14. Lerſin i& lacis. Nunc quidem etiam pluribus eſſet dͥ cendum, de modo conſorvandi Religionẽ videlicet, de Iure Epſcopalu de xſpenſa h. riſc on Ec leſnaſuca:de acio Minſtrurun F ccleſtæ Da cura bonoum Eccleſta icorum Can/Mori c Jure Patronatu, le dquiaila quæ hactenus hac de re addidimus, præte opinionem excreverunt, temitto Benevo lum Lectorem ad illos Authores, qui con ſiſtorialia hactenus latè tractarunt& per 5 12. ngi Pingitce. Mœf. Lon 4 in ſn. notat: Si O uæſtores vel alii Of ciarii proprio motu novis exactionib abiq; conſenſu& authoritate Princips prægravarint ſubditos, coſq́; ſub umbraot vel cẽſum antiquũ augmentãrint,& geib nimia crudelitate& infatiabili avaritia fub· inde graves querimonias fubditi habue rint, quod co caſu Princi pes co gere poſlin ejuſinodi avaros offciarios, ut non tantum ſubditis reſtituant in juſte ctepta& extote leu⸗ 1624.pih nhabuct gei luribwe vandiR ccieſiaſfin tuled didimm, remittoh uthoreʒq ueß u ores veli ovis eud oritate Ii olh ſubun adeon cntätinlt iabil wa s lubdn es cogenn os, ut noni crepuli 6 De Rationariis. 12 ſed etiam ipſismet Dominis mulctam pe- cuniariam vel aliam pœnam perſolvant. Atſſo haben Kaͤyſer Veſpaſtanus, wie auch Konig Ludwig X I. in Franckreich/ jh⸗ ren Dienern vnd Ambtleuthen/ wann ſie vernommen/ daß ſie ſich begraſet/ vnd von dem jhren oder jhrer Vnderthanen Guͤtern zur Vngebuͤhr vnd uͤbermaͤſſig bereichet⸗ alle ihre Subſtantz genommen/ vnd zu jh⸗ rem vorigen weſen wieder degradiret das Gelt den armen Leuthen gegeben/ oder ſonſt nützlich angewendet. Antoninus Pius hat die Beklagten/ daß ſie die Vnderthanen vobernommen/ vnd in jhrem Ambt vngebuͤhr⸗ uchen Gewins geſuchet/ vnd viel abgetrieben hatten/ vervrtheilet/ vnd jhren Kindern ſol⸗ che Gůter folgen laſſen/ was ſie aber geſtoh⸗ len/ das haben jhre Kinder den Provincien wieder zuſtellen muͤſſen. Pontanus lap. 44. de liberai. Veſpaſianus officiarios fuos ha- buit pro ſpongis, quas modefactas expri- meret. Vnd dieſe Art zuſtraffen/ moͤchte wohlkein Vnweg/ oder der vnvernuͤnffti⸗ aen Billigkeit ſo groß zuwieder ſtehen. Nam Adminiſtratores ditiores factos tempore adminiſtrationis præſumiditatos ex bo⸗ —————— 104 Tacatus Furidicus ex bonis Dominorum, jure cautumeſt& robat Fald inl cum opurtet. c. de bon. qu liber. Bart. vœt Gluſ in! defenſonin fucuſtu C. de jure Vſc. ib. 10. Quod tamen cun diſtinctione eſt accipiendum ar Ego noran Vupra in hog Wacatu.§. Iuc eriam ſolet cn roderti. Huc pertinetOrdinatio Accidentalium (Accidental Drdnung:) quam Sereniſ mus ac Celfiſſimus Princeps ac Domin Dominus Wilelmus. Luſie Tana Viu e c. Pominus quondam meus gra tioſiſimus Glorioſiſſimæ memoriæ in An no 166. laudatiſſime publicavit: Dap nach ſich in dern Fuͤrſtenthumen vnd darzu gehorigen Graffſchafften/ Hertſchaffin vnd Landen/ alle vnd jede Beambten/ Be dient„Gerichtshalter/ auch andere/ ſo wohl inEiir. vnd Nehm⸗als auch in Gebungzl⸗ läſſiger Accidentalien, vnd Ambts oder Gerichts⸗Sportuln vnd Gebuͤhrnuſſen zu halten haben/ cujus ordinationis exor dium hic addere lubet; P. P. Demnach in vnſern Fůrſtenthumen/ Graff⸗ vnd Hen⸗ ſchafften hin vnd wieder/ ſo wohl von Auß⸗ alb Inlaͤndiſchen vielfältig geklaget wor⸗ den/ welcher geſtalt von vnſirn Beambten eis enſniſu od tannt mut lun Accideni quam ſen psac Don Riſe lu⸗ nemotzni blicwit: 9 umen vd Heambln handene n vnd Ambt zeboͤhmſi linations u b. P. Dim Zraff vnd wohl von g gelugut⸗ . De Rannai. 105 faſt ins gemein die Partheyen vnd andere⸗ welche jhrer Huͤlffe vonnoͤten haben/ vnder dem Schein vnd Vorwandt der Sportu⸗ len/ gewohnlichen Ambtsgebuͤhr vnd Acci⸗ dentalien allzuſehr beſchweret vnd vber⸗ nommen werden/ vnd dann ſolches vor ein Landt gravamen angezogen worden/ So haben wir nicht umbhin gekoͤnt/ ſolchen Fxorbitantien vorzukommen/ vnd eine gleich durchgehende Ordnung/ wie wir es nemlich ins kuͤnfftig mit angeregten Acci- dentalien vnd Ambtsgebuͤhren vffs hoͤchſte gehalten haben wollen/ verfaſſen vnd publi- ciren zu laſſen/ mit dem ernſten Befelch/ bey vnnachlaͤſſiger vngnaͤdiger Straffe/ daß welcher vnſerer Beambten/ ſo wohl Ober als Niederer/ beydes in allen vnſern Staͤt⸗ ten alß vff dem Land vnd in den Aembtern über nachgeſetzte oder dergleichen hierunden ſpeciſicirte Poſten/ einem oder andern mehr abfordern/ dieſelbe uͤbernehmen/ oder be⸗ ſchweren wirdt/ das erſte mahl ſo Erbetret⸗ ten wirdt/ mit zehen fl. das ander mahl mit zwantzig fl. belegt/ das dritte mahl aber/ nach Beſindung der Sachen /noch ho⸗ her geſtrafft/ oder auch wohl gar ſeines Dienſtes eniſetzet werden ſoll/. 6 5 Hinc 186 Naatu⸗ Vuridicu⸗ Hinc etiam jure civili veteri præſertim 1.46. 0 62fa contrab. Empr.l. 46.§. 24 Lur. Fſc. L umic.. 2. C.de contrac. ludic. pro. hibitumne officiales in provinciis quas re. gunt, vel per ſe, vel aliam perſonam com. mercia exerceant, emant, aut donations causã aliquid capiant, etiamſi Reſcriptun Principis ʒ& poſt depoſitam adminiſtta tionem conſenſus venditoris accedu d. 1. umic. Fe2 Cujus prohibitionis ratio eſt, quod præſumantur ejuſimodi ofci lium contractus per concuſionem poti extorqueri officii reſpectu, quàm libere in ir quem admodum enim contra ctus mem initus nOn ſubſiſtit Tor. rir.. Quod m6t. cauſ ita etiam hic, qui fit inter Nagiſtrr 7 ve cau. Nam per cjuſmodi Potentio- rum Emptiones plerumq́; propter poren riam& divitias Monapolia, quæ jure pro. hibita/ umic. C. d Monopol. exercentur. Licet enim(nt hoc ohiter addam Prin. cipes mercaturam rerum quarundam, in Monopolia quædam ſibi reſervent, ut& bono publico& privato mutua vice pro- ſpiciaut, tamen adhoſce modos, utait — 14 teri prx ij ury inciis qu erſonamg aut donin nſ Reſc amadmint itoris zect hibitionsn uſmodioht Uonem 3 quamle ontradtun interMg le lin um nodi Pote proptern Qu cxe raddam)l uarundm n exetcel ſerwen! nutua vice W Ve Rionarils. 107 Bornit. de FEraris cap. 1. Principem lento pede tranſire decet„ nec niſi ex cauſa ur- gente, quæ ſæpè legem non patitur: Sunt enim ejuſmodi munia regulariter civibus deputanda, quibꝰ victum& amictum quæ- rirent,& quæſtum faciant. Siquidem Mo- nopolium nihil aliud eſt, quãàm quando pe- nes umum aliquem, aut pauc⸗ Volss tuta alcu- jus rei vendendæ poteßus eſt. Hæc quam ſit in Republica pernitioſa, quantumq́; cõ- muni plebeculæ detrimenti adferar, vel hinc manifeſtum eſt, quod ex eo rerum o⸗ mnium caritas in Rempublicam ilicò e- rumpat. Omnes enim, qui in negotiatione ſua ita ſe gerunt,& fecretam intelligentiam inter ſe habent, reſq́; ſhas itainſtituunt, ut ad ſingularem venditionem omnia con- trahant, ſecundum Damhoud. in prax, crimin. cap. 34. nprinc. Menoch. lih. 2. de arbitr. hudi. quæſt. cuſ. ſ59. in print. Si ghard ad rulri. l. umic. num. 2. C. de Mo- nopol. tyrannidem exercent privatorum utilitatem intervertendo arque oppri- mendo, ſicuti Heresbach. de Republ. Chri- Mian. admimiſlr, cap. 16. pag. 28 4. 10⸗ quitur.& D. Luther. in tradt. Von Kauff⸗ bandlung vnd Wucher/ inquit: Solche Kauff⸗ 2 108 Natatu Furiaicu⸗ Kauffleuhthungeradt/ alß waͤren die cte turen vnd Guter Gottes allein vor ſie g⸗ ſchaffen vnd gegeben/ vnd als mochtenſi dieſelben den anderen nehmen/ vnd ſetzen nach jhrem Muthwillen. 6 Tam multi, varii atq́; diverſi no. adinveniuntur modi& ſpecies. Qum multa in ſylvis autumni frigote Varum colationum ſive contributionum „ Primo Lapſa cadunt folia, aut ad gite ab alto Quam multæ glomerantur aves, qus terram gur. — trigidus annus Trans pontumfugat,& terris immitit Alß es ſeind Reichsſteuer/ Landtſteuet Kriegsſteuer/ Frauleinſteuer/ Abzug oder Nachſte ter. Berlich. cœncluſ⸗ Pracc. part. z. 2 4e jure deeyacond. Abfarth/ Ab⸗ ſtoß/ Aufflöſung etiam dicimus. Ga⸗ 2. obſ 3J.Vum. 9. Danth. de LMam. n. G9. Leib⸗ Beth/ Schoß oder Schatzung. Roſn. Bodenzinß“ Kutſcherzinß/ Paniel . — — 0 u waͤtendi lein vr ſi als michn ndſen uc diveht onttibutin cies. utumni ſ ad tenn De Natibnarii. 105 AMler in comment. adcunſtit. Sawon. part.⁊. conſtit.ʒ d. inſin. Veylich. concl prac. part.⁊⸗ conc.. n.4& Weingelt/ oder etliche Faß vom Wein ⸗ Fruchtgelt/ Berggelt/ Schlegelſchatz Forſtgeit/ Maſigelt/ Laſtgelt/ Soldaten⸗ gelt/ Balckengelt/ Maſibaumgelt/ Wein⸗ kauff/ Todtfall/ Weidmahl/ oder das beſte auß dem Viehe. Aentin. dic? fol. 9 Au. zo. Andr. Knichen. 2. de reſli. pact. c.3. num. 24. C 69. Quod jus luctuoſum ap- pellari,& in pluribus locis Hiſpaniæ à Do- ntur are tetris inn Lundiſt er/ Abzze Pruin i Abfunhl imus. 6i m. 1. 60 zatzung us minis juriſdictionem habentibus exerce- ri, teſtis eſt Garæ. de Zupenſ. cap.9.n.I. S. Erbzinß/ Pfluggelt/ Nothgelt/ Triefft⸗ gelt/ Zehenden vom Fleiſch/ Wein/ Korn/ Erbſen/ Flachs/ Kraut/ Viehſchatz/ Schaffelſchatz/ Hufengelt/ Bauholbfuhr/ Tranckſteuer · Lyideric. Priiclm. conſl. 27. nu. 43. Schornſtein oder Camingelt/ Marck⸗ gelt/ Schutzgelt. Pillor. 1. conſl.1y. Reißgelt/ Awentin. dic. ſtur. fol. 227. Accis. Ahert. Crantz. 13. Saxn. I4. Handtlohn/ Willkomſchatz · Camillus Forellus. pnſil.1.. inſin,. Belt⸗ —————— 3 110 Taatu Furidicus Bettſchat /Kůchenſchat/ Taffellſchat i Freygeli/Burggelt/ Weggelt/ Vngttt/ g he meſſene vnd vngemeſſene Frondienſie/ ꝛc. ſexcenta alia. 3 Item Henckergelt/ Herdtgelt. Berlich concl. prad. part. I. concl. 4 4. n. 6. 6 ðic vectigal confecti aluminis. Mi,. 321.—— Salis. Rubert. Gaguin.lil.. l 143. od.. lb. 1. e Kepubl cap. Vn. Boum& corii. Eyneſt. Byorturft lh. 1 rah. 4. eu 6 Lanarum. Vſz. 2 Ae Suceſ creut..1. Litium, chartarum, hoſpitiorum.&“„ gor. Iib ·ʒ Hntagm. cup. 10. hum. 7. Centaletu 1* aderſ. Machiacil Pag. ſecund. Weor. 0 Fl. 161. Erde ingulis tegulis in Gallia. Gyegrꝛ. ſt de Nepubl.cap. 4. l4z. V BRatione quoque dotis& matrimon 5 in Italia, Roſenrhnl. de feud. cap. quut cnluÿ. 34. numer.. tributum exigi ſcribit. 63 1n quibuſdam etiam locis tributum in infan- . Tifil Vngl dienßt/1 .6. inis. Plugl rortun ceſnu cund. M allia. g matm vd cn ſ. ributum i tribun De Nationarii. 11 intantes, qui à non Catholicis ita dictis ba- ptizantur, imperari dignoſcitur. Er pro funeris tranwectione, pro um- bra platani pro aẽre& vento. uod Im- per. Peſcennium Mgum feciſſt ſtribitur. Gregor. lib. z. Hhtagm. cap. 10. in ſn. Cujac. 10. obſerv.. Petr. Heig. 1.. Iur. Iy. n. 42. G ad§. c quidem. 19. Mſtit. de K. D. Pro nive vendita, Panayd. 1. verum quotid. cap. ʒ. S 2. umer. 14. vectigal folu- tum legitur. Immoò pro vitiis idem acceptum narrat. Gilbert. Cognat. lib.I. Narrat. Nonnulli inveniuntur, qui ſtudent co- nanturq́; quodammodo ex fimo aurum colligere, ubi rarò velnunquam invenitur. Quid miraris? Cum& urinarum vectigal Calicla 3 Vaſtanus acceperint(En inſatiabilitatem cordis humani,& aliquorum hominumin pecuniis corradendis inauditam inſaniam. Sueton. in Veſpaſ. cap. 23. C in Calig. cap. 40. Qui etiam ex capturis proſtitutarumve- ctigal inſtituit, quantum quæq́;ʒ uno con- cubitu mereret. Et poſtea 2 S1O- u2 Nallatus Furidicus Heliogabalo lenonum vectigal& mereui cum& exoletorum fuit. Quo pertine, quod xru I Pontifex Romanus nobil admodum extruxit lupanar, ut ex mereti cio quæſtu infame lucrum acciperct. R Romana ſcorta in ſingulas Septimanask lium nummum pendunt Pontiſici, quicen ſus annu nonnunquam XX. millia Du catorum ſuperat. Mendicis quoq́; in tributo exigende Veſpaſianus parcere noluit,& de divins humaniſq́; rebus pecuniam fecit. Pin ex Npbelino lil. 6. ⸗ Vaſiand. Hinc ſuperindictum ex J, unic. C. de Superindict. Id verò cum maximum 1i gorem faperet,& ſpeciem aliquam tyran nidis referret, d RepublicaChriſtianã peu abolitum& ſublatum,& àæſaribus, Ind. ctione ſeu Canone in ejuſdem loco ſubro- gato. Cyegor. z. Htagm. c.z. m. Peniq́; de ſepulchris mortuorum cat venditis factam exactionem Chriſtianis objici eò magis dolendum eſt, quandoqui dem locus, in quo ſepelitur corpus huma numefficitur religioſus,& ſicdeſinit eſſe in commercio, ut non poſſit vendi necob· ligari, quia in nullius bonis eſt, A 1.c. de Nelg. Sſimpt⸗ qu un du u qu hül ſer „ jac luc tul det un pu tec ecn c e⸗ he ln * De Rxtionariis. 1 g met eh ſumpt. Fimer. Hoſtinianus ʒ. de Origin. Mopen Cæmiterir. Quod& hoc Simoniam omansn quandam redoleat. Vertrand 4. conſl. 174. ut exnet um. 1. Atq; hinc non minus ſeverè Al cipett phonſun Mragonum Rex Paſtorem quen- ſeptimu dam pagi per biduum in foveã ad lumbos ifici, qu uiq́; terra circumfuſa detinuiſſe ſcribitur X. milu quod viduæ cujuſdam maritum ſine precii numeratione ſepelire noluerit, prout re- buto ei fert Wachim. à Feuſt. ad l. admonendi. de Iu t bedech ejurand. num. 96 8. l 67. Quantumvis mn fect) ſacrificuli tempore Gyegori Magni ſolius um. lucri gratia intra urbes Cœmiteria tranſ- huneli tulerint, quoò ſcilicet eò facilius facra d& nmaun quæſtum facerent. Waremundab Erenberg. hb. 2. de ſeder. cup. 1. num. 111. Ftenim Chiſtus decedit quiſpiamè vita, mox tibi præſtò xſubu ſunt, rogant? vclifuc mortui corpusad ſe- em loco i tectuman ſordidiore vel mediocriꝰ veliſne oltuonn crucem clegantem, an verò minus pul- Cn chram anteferri. Nam prout delegeris, dandum erit precium. Ioh. Shleidan. lib. 9. aliqunn E— pulturam deferri ſtragula honeſtiori con- . — comment. de ſat. Relg. pa. 247 Et 5 hic mos vendendi ſepulchra in Eccle- eſicceit ſias etiam Reformatas tranſinigravit: ac e reperiuntur civitates, ubi vix locum 0 14 NValatus Furiditus ſepulchri pro 1oo. Joachimis emere qu ur hinc noſtri Chriſtiani ſint iniquion Hebronc Barbaro ofterente agro Abr hamo pro uxoris corpore ſepeliendog tuito! Ceneſ. 23. verſ. 10. c ſ09. Qub quid fit, etſi pro loco ſepulturæ in p * hu 0 wo ſte blico cœmiterio de jure canonico preciun exigere on liccat. c. aholendæ 13. extm ſehult. c. iu Ecleaſtico. 14. 6. 13. Juuſl. c. non ſari. 8. extra de Simon. c c. u VMmus. 41. ehd. Schneidw. ad§. 9. de Ner. dinuſ ubi elegantem in termin refert hiſtoriam attamen hæc ipſo jureg nonico iterum reſtringuntur,& conſuen do recepta, ut nomine Sepulturæ aliqui offeratur& accpiatur. cap. ad Apuſtoliun 42. extra de Smomn. A. cap. in Eccleſiaſh 4. E cap. præcipiendum 1. cauſ. 1. quæl Quæ conſuetudo non eſtreprobanda, ſi pie& ſalutariter fuſtinetur, cum ad Eccl ſiæ ſuſtentationem& cœmiteriorumcor ſervationem adhibeatur. Finclelth. 1le quiut. C ſext. C Ih. decim. uum. de ju Spult. vid. quæ in hanc rem annoti l Carp?ov. Pr. Pcclſ. lihr. prim. tiu ha al uſſ vni 6 ten ke bil vn al prim. def. detim. e lih. ſetund. riul. v geſim. quart. def ecenteßn Mmnagehn in dicu⸗ D⸗ Rationariis. 11 „ emee& Corvin. ad zit. C de Spulw. violat. t hig . u 3 5 4.) Hic reſolvenda venit quæſtio a- et F. eu liqua Politicorum fingularis: Wie und ſ. woher ts doch komm/ daß Potentaten /uͤr⸗ epiun ſten vnd Heren gemeiniglich einen bey ſich aunch haben/ welchen ſie vor andern lieben/ Ihme olende gen 14. c. ½ Imon. G .) ntem in mn ahciph nur, K Sepulnt . a p. in t vnd damit ſie nurt oben anſitzen moͤgen/ all jhren Verſtand/ Witz vnd Geſchick⸗ 1. cſ r, cumu miteriom El cim. Mn. c rem W öhr. ſrunt. Mun 6 all jhr Geheimnuß vertrauen/ ſein thun vnd laſſen guth heiſſen/ ja alles von jhmeleiden vnd gutwillig uͤbertragen? D. Wilhelm. I. natius Shiite Cancellar. Fuldenſ. zn trac. Reſleci. polirit. cœmſol. cap. ſtxx. pag. Au- renreſim. quadrageſm. vertia ducenteim. quudrageſm. quurt. G o. dicit: Et⸗ uche ſchreiben es C( vnnd nicht gar vn⸗ billich) dem jemgen zu/ daß Leuth gefunden werden/ welche auß Ehrgeitz/ igken einig vnd allein dahin richten/ wie ſie Fürſten vnd Hern alles zugefallen thun/ reden oder laſſen moͤgen. Hic gratia am- p lificat ſolutam legibus poteſtatem, hic legem benè 4 Zenone, juris alieni vio- latiſſimè gratia interpreta- Hic modos depauperandi, ex- corand& poſthabitis conventionibus deci- 16 Naatus Furidicus 3 decipiendi ſubditos gratiã excogitat ing niosè: FHic reputationis diligenter haben dam eſſe rationem, gratiã monet, ait Lan. ſiu in Conſult. de prerugati va intei mili. ꝙ Etliche Politici halten darvor/ es ſeyn offt Fůurſten vnd Herꝛn ſelbſt ein Vrſach dem ſie manchmahlen jhren freyen Willen Macht vnd Auchorität zu erzeigen/ enen ſchlechten vngeſchickten Menſchen erheben vnd alſo dardurch andeuten wollen/ u groß jhr Atfection oder Haß/ wie ſchrihre Vnderthanen jene zu erwerben/ dieſen ab⸗ zu fliehen/ ſeye/ wie ſie die meririrte Dien verſtoſſen/ die vnwuͤrdige aber promovg koͤnnen. So geſchichts auch wohl offin daß Fůrſten vnd Herꝛn den jenigen li Gnadt vnd Guts erweiſen/ die es vmb nicht verdienet/ als welche es durch treu g⸗ leiſiete Dienſten vmb ſie ſchon laͤngſt mert Andere Politici ſeindt der Meinung /⸗ geſchehe ſolches auß ſonderbahrer Goͤtliche WVerhengnuß vnd Straff/ ut nimirumis qui ipfius DEl potentiam non veretur qu honorem ſibi à fubditis debitu m, quemac modum Nabuchodonoſer, inanimi commu den plo doc cie Fr tuſ im (in in n . — licut e De 177 iig nicat ſigno, juſtã puniatur talione,& tan- i dem viliſſimi mancipii fervus fiat. Unde proverbium: Calidus ſervun Domimo Im- Va iutey yj erat. Es ſeye nun deme wie jhm wolle/ ſo ſieckt dabot&doch nicht viel Ehr dahinder/ cum ſæpoPrin- bſtein Yü ci pes ejuſmodi privatos vel ad jucundita- n ftehen rcmvelad labores eos quærant,& ad effi- u etzizn cienda ea, quæ imperantur, Vnd iſt wahr/ Renſchne was das teutſche Sprichwort ſagt: Wann ten woln ein ſchlechter Mann eines groſſen Derren Nhwiſh Freund iſt/ ſo iſt Er entweder ſein Warꝛo⸗ erben/ h der ſein Eſell: Non eſt amicitia, niſi in- meriineh rer vquales; ob auch wohl Jedermann bey aberpom Hoff/ oder ſonſten im Land/ einem ſolchen auch vh euſſerlich alle Ehrerweiſet/ ſo iſt mann jhn en jen im Hertzen doch feindt/ vnd nimbt enilichen n dich ein ſchlechten Außgang: Pulcherrrime esdurh Lanſu loo. cit. Licct, inquit, aulici Protei zonli in[beciem maximis honoribus, undiq́; afficiantur, iiſq́ʒ in via tran ſeuntibus nemo e Mi non loco cedat, iis optimates obvii, capite, bahrrbi manibus, pedibuſq́; exhibeant vencratio- ut nin nem,& honorifica officiorum oblatione nonnem uam prompritudinem atq́; inſerviendi pitumn ſtudium verbose polliccantur ramen ubi nanin prætcrierint, tergo lli inhoneſtiſſima vul- 4 R.⸗ R e 118 Waltatus Furidic u⸗ nera excipiunt. Hic, Hic(inquiunt Opt mates) eſt ille nebulo, ille furcifer, 1** patriæ noſtræ hoſtis, qui Principem no ſtrum corrumpit, qui bellum ſuadet, qu felicitati noſtræ infeſtus, enormi& intol z. rabili vectigalium, tributorum& one rum auctione, nos& poſteritatem no ſtram, achiniſeriam& mendicitatem aci gere ſatagit ſceleratè, qui ex commun omnium gloriam, ue tem,& divitias parat, quem DEUSmal perdat/ ne diutius Tyrannide ejus oppri mamur,& tuncferè, vo populi, vox DBI ℳ, plerumq qui ita exaltantur, certò dept pu muntur. Doch will ich das jenige verſtandenh haben/ alß wolte man Fürſn vnd Herin aller Privatorum vertraut Perſonen vnd Confidenten berauben/ w alſo allein ſein laſſen/ maſſen bekant/ dij Erohnegt heime vnd vertraute Diener ſein kan/ wi dann auch nicht vnbekant/ daß ſolche Ve traulichkeit offters nur dero Privat odi fe groͤſſer der Her:/ je weniger E Cammerſachen/ vnd nicht Lands/ oder Je go ſo bey dieſn puncten biß dahero angezogen/ dahin mih * nu6 ſ — —— icu⸗ De RAtionariis. 119 nquium gierungs Geſchäfften concerniret/ wie⸗ e urcie wohl manchmahl auch/ ein ſoich vertrauter Priuchen Diener zu wegen bringen kan/ was Cantz er m a vnd Raͤthe nicht vermogen. Unus Mecæ normihi nas Cait Peres. Aphr. Au. 17 4. unus qui worum i ſit familiaris apud Regem vel Principem, oltetitm ſi bonæ naturæ ſit, plus poteſt, ibertate ndicu prudenti ſiutatur, quam conſiliarii multi, ui ex cm Rberum quia conſiium Principibus fereè oriam, em DEUh mide ein eſllu h odio eſt, admonitio verò familiaris,& pri- vata magis grata: Alſo daß der/ ſo Fůrſten vnd Herꝛn dergleichen Diener vnd Confi- denten priviren vnd berauben wolte/ ſeinen Vnrerſtandt offentlich an Tag geben/ vnd deßweaen billich zu inculpiren ſein wuͤr⸗ de Hos enim ſi habere non liceret, poih magnã profectò carerent felicitatis ie e Reie otennß Gi.) Qui quis atriæ& eipublicæ o. peram ſuam addixerit in vcro timore DEI plus famæ, quãm pecuniarum attentior ad en beal publicum commodum promovendum, o- ſen teu mnem curam in geniiq́; vires intendat, ne- niger S que quid vulgus blateret, dignetur atten- ſchlu dere, alioquin animi levitatem præ ſe fe el, plen tandent doß ret: Gratiam etiam Principum& obla- er 5 ta alia jucunda& honorifica munera Land non . Nacatus furidicu⸗ non tanti æſtimet officialis, ut eorumob cauſam vel latum unguem a recto tramite devict,& divina Mandatg tranigrediatut Cogitabit ſedulò,& ſecum ruminabit, dum adhuc ufura hujus vitæ lubricæ& fallac fru licet vulgatum hoc; Danda oper⸗ 1 magnin ſed nun cum vunere mentis. Naml inhoneſtazubeat Princeps, ab eo procul. dubio dicant alii quicquid velint, eſt rece dendum, quia majores ſuos dehoneſtant, qui infamem aliquam opcram opcrantu quemadmodum Mamercu apud Lucit lů 3.—nal. Opprobrium Majorum, quod proavum infami opera dehoneſtarit, dictus fuit. C16.) Adulatio perpetuum malum Re gum, quorum opes fæpius aflentati quàm hoſtis evertit. Cumerar. in ¶Medl⸗ 7at. Hor. cap. 0. Bodin. lib. 4. voliun cap. 6. Bene Seneca: Adulatores non tantum ſunt Dominorum ſuorum Arriſores ſed& Arroſorcs. Et ut fulmen ſæpè oſſa ditfrin git illæta cute, ita aſſentatio Regia præ cordia vulnerat fub jpecie amicitiævocem quidem habet Syrenum, ſed voraciſimum Carybdis ventrem. Piogenes dicebat agero icu ut eon 4 reco tn tranigtein ruminbi bricx z i Dnu he mentü, R abeonn elunch ram opem daſorumg oneluttt umman pius aſiu veru. in 0b. es non im Artiſores pe oſ c atio Regi micitiæ votaciſm 3 De RAtionaniis. 121 upeñron iis xpan&mNMei⸗ eſs khcnc, Pr⸗ ſtare ſive meliůs eſſe neceſſitate urgentein corvos incidere, quamin Aſſentatores, eò quodilli mortuos, hi verò vivos& valentes devorarent. Maxim. Serm. I1. Antiſthenes ſagt gleichfals/ daß die Schmarutzer vnd Heuchler aͤrger ſeyn/ alß die Raben/ dann die Raben hacken nurt to⸗ den Leuthen die Augen auß/ die Heuchler a⸗ ber thun das lebendigen Menſchen/ daß ſie verblendet inß Verdamnuß rennen. Sobuu Sermon. 12. Et melius eſt in Republica apertos ha- bere hoſtes, quam diſſimulatores blandos, qui ſub eſca hamum& virus gerunt, quiq́; inter cives, ut cancri inter roſas, lupi inter oyes manent. Joh. Caſius lib.. Vhe. ciwit. cup. I1. Nam plurimum inter ſe differunt ami- cus Principis& adulator, Amicus Princi- pem diligit, Adulator ſe ipſum. Amicus Principis præſentis& audientis vitia comi- ter& verecundè caſtigat, virtutes abſentis prædicat; Aſſentator in os plenis buocis Principis virtures in cœlum tollit,& ſæpẽ quidem vitia pro virtutibus averſum ludi- brio habet, ut fatuum& ſervorumimperiis obno- n2 Walatus Furidious obnoxium. Amicitia in utraq; fortuna præſtò eſt adulatio ubi res verterunt, mu. tatã veſte avolat. Antimachuaell lih. 1.15. 4. yag. 9. 0 96. Tuigitur quiſquis es ejuſmodi Aſſenta ebrißus⸗ aurem non accommoda ne ab illis circumveniare. Ach liebes Vertz/ ſagt H beng. ſehne dich nicht nach Schmarutzerehe lern/ du mochteſt ſampt ſhnen zum Teuffel fabren. Gavent etiam, ſcribi vnd Heut Mtth. de Mict. ſuper cunſit. reg. Of ciales Principum, ne faciant nova peda agi & exactiones voluntarias, quonam qu mors certè æ. non ſtabunt fuper terram, quabit, quos pecunia ſuperavctit Plin. 4. 19 c%. 4. Schauet daßjhrniche fruͤh vnd ſpath/ (Wie Rehebeams Jungen Rath /) Die Vrrꝛn auff ſolche Articul bringt/ Darauß dem Lande Beſchwer entſpring. Danwer der Herſchafft heuchlen thut/ Vnd ůͤber anderer Leuthe Biut Im Landt ein neu Tribut erdenckt/ Sen zartes Gewiſſen hefftig krenckt/ Vnd kan mrht wie ein anderer Mann/ echt beten /noch Gott ruffen an Son⸗ —————— 5 1 iawel ih modi A u/ ſu Schmanh teſtſampn ntetim nſpit. u nt novape uonn morcet raverit. n ih vnd ſu Rath) cul bring wer eniſ euchlenih iut denckt ig kund rer Mam ſen an⸗ De Rationariis. 123 Snern allzeit betrubet iſt E ich innerlich gewaltig fiiſt“ Vnd ſtirbet ehe mann ſichs verſicht Alß ein verzagter Böſewicht. Barthol. Ringvald. in lih. cujus Mſeriptio. die lau⸗ ter Warheit. fol. 248. Vnd ſůrwahr ſeind die jenige deß Nah⸗ mens vnd Ehreines rechtſchaffenen Polirici nicht werth/ welche ohne Schen vnd Ge⸗ wiſſen jhr Seel vnd Selg'eit in den Wmotſchlagen/ jhre Von Gorthabende Talenta, in eine ſo abſcheuliche Cloacam vergraben/ Fuͤrſten vn) Hertn nur zum Schein vnd Wohlgeſallen dienen/ andere ndertrucken/ daß Molum rationis Satus muthwilliger Weiß in allem jhrem thun nd laſſen anbeten/ vnd ſich ſonſten im uͤbri⸗ gen nach dem ſchonen /cil Decalogo deß ͤbel polirten Politici Machiavclli verhalten! welchen Er jhnen alß ein anſehnliches Le- gatum hinderlaſſen hat. Prout eſt. Rcligio rationi ſtatus famuletur. 2. Pie- tatem, quam non habet, præ ſo ferat. z. Religionem ſtatui pro tempore con- gruentem falſis miraculis irmet. 4. Re- ſgionem Echnicam Clriftianæ præfo- rat. 5. Fortunæ non virtuti, caſui non Deo 124 Nactatus Furidicu⸗ Deo felicitatem adſcribat.. Moyfis au thoritatem& leges, vi& armis, non fide z DFO nixas fuiſſe credat. y. Status ſervan di, ampliandiq; causã cum debeat omni jura pertringerc, ad omnem ventum ver. tere paratus ſit. 8. Credat virtutes, ſi ſem. per verè adũnt,& ſeryentur, pernitioſas, i ineſſe putentur, fructuoſas. 9. Belli juſt. tiamin co, quod ſibi utile videtur, ſtatuat. —— 10. Tyrannum aliquem inſignem imitetur, contemptã crudelitatis fama, immanita tem uno impetu, ſenſim verò bencſicen- tiam exerceat,&c. C17.) Diſputatum eſt de æternis Dia. holi& impiorum pœnis multis ac varis modis, non ſolàm à Philoſophis gentium, ſod& ab ipſis Chriſtianis. quia omnia rationis judicio me. tiuntur, nec quicquam firmum putant᷑ quod ratione humanã comprehendi ne- quit, diſputant, quomodo ignis poſſit urete malos ſpiritus, quibus nulla ſint corpora,& ſimaxime corpora ſint, quomodoilla per peruòjardcant, nec conſumamur, quumid ipſa corporum natura ferre nequeat. Boni homines putant contra naturam eſſe, quod DElJ fit voluntate: nec conſiderant rerum con- EB „—— —— 6 Mot ms, non ſ 7. Statusſen n debeno emvenun virtutes, ſt pernitol . 9. Belii videtur, ſ igneminmin umä, imnn verò benc de ætern) multis ac n [o phisgen onis juci hrmum u mprcheni gnispolin ſintcot omodoii antut ql nequen! ideraum De NRtionariis. 11 conditatum naturam eſſe,& haberè quod eſt& habet non ex ſe ipfa, ſed ex voluntate PEl: neq́; aliquo pactofieri poſſe/ ut vo- luntati& imperio DEl non obediat, à quo eſt condita. 2. Alii de qualirate ignis contendunt, ita ut nonnullis videatur non corporeus, ſed metaphoricus, pro ingenti dolore ac pœnitudine animorum ſumptus. Quod colligunt ex Marco⸗ ubi cap. 9. Chriſtus dicit: Nni eorum non extinguerun& ver mis non mbrietur. Hic ut vermis dictione, non corporeus aliquis vermis intelligen- dus venit, ſed maximus& irremiſſus do- lor mentis, ita& per ignem non corpo- reum aliquem, ſed metaphoricum intelli- gendum putant. Sed mihi videturteme- rarium,& non Chriſtiani hominis eſſe, de ignis hujus qualitate diſputare: fod hujus cognitione ipſi judici relictã, hoc magis cu- randum, ut qualis ſit, olim non expe- riamur. 5. Fucrunt etiam, commemorante Au- guhino, qui ſupplicii ætcrnitatem convel- lere conatiſunt, quos ille vocat Mſericor- des, co quod miſericordiæ argumento ad iduſi ſint: quaſi miſcricordia PEl ferre ncqueat, Vaatus ſuridicu⸗ nequeat, ut quifquam non modò morta lium, ſed& Dæmonum in æternum con. demnetur ac percat. 4. Alioqui illorum tradiderunt id ſu. turum per interceſſionem Sandurum. San. ctos enim pro ſua miſericordia tum multò magis oratores pro ſalute mortalium,/ mul. toq́; facilius exaudiendos à DFEO, quim cum hic eſſent in carne conſtituti peccato. 126 res& ipſi. Si hic, inquiunt, orarunt im per. fecti in bono, quomodo tunc non eſſento. raturi jam perfecti. quomodo illos nõ exaudiret DEls tunc quum jam liberi erunt ab omni impurita te? Atq́; ita putarunt, neminem damnan- dum, ctfi patiendum fit aliquid, pro de. lictorum quidem quantitate futurum ſiy. plicium, fed temporarium, ut poſteã& ipſ impii ſalventur. 5. Præter iſtos alii fuerunt, qui credide runt, neminem Chriſtianum, ut ut malum, perpetuò damnandum, quod quidam de Catholicis tantùm, quidam verò etiamde hæreticis tenucrunt, cum propter fundæ mentum Chriſtum, 1. Cor. ʒ. tum propter corporis& ſanguinis Chriſti communio nem, Cu/ nemo particeps damnari Si hic exauditi ſun, ————— ———— . modbm tetnume iderunt il aucm rdia tumm nortalunt DrO, g Mtitut pen Oraruntin nc non el jc exaudiiu et DEUn omni inn ninemdm liquid, u te futun vut poſteil unt, quc umututm uod quiu myerdein propu . tum riſti comm damnuit . 6 6 De Nationariis. 127 Ioh. 6. Arbitrabantur autem Chriſto velat fundamento niti, quotquot in nomen Chriſti lavacro Baptiſmatis inſigniti, qua- lemcunq́; fidem Chriſti tenent Et de tem- pore& ſanguine Pominiad falutem parti- cipare, quotquot de Sacramento partici- pant. Unde& nonnulli hodiẽ quoq́; obid D. Barbaræ per omnem vitam ſerviunt ne ſine Sacramento corporis Pomini hinc migrent. De his omnibus lege Augult. de c. vtate DElib. 1I. c.9. 10.17.18.40. 1.22. Contra iſtorum errores verò fortiter re- pugnat unica iſta Chriſtiſententia Alatt. 24. Ne Maledici in icnem æternim, qud para- tun eſ Diabolo, ch Angelis eju Et quod mox ſequitur Ibunt iſti in ſupplicium æter- num. Ubi non ſolum Diabolo& Angelis ejus, ſed& omnibus illis, qui revera ad Chriſtum non pertinent, etiamſi Sacra- mento illius imbuti ſint, æterni ignis æter- num ſupplicium prædicitur. 6.) De co nemo dubitare debet, quod quẽadmodũ Deus ſingulis hominũ ſtatib? ſuos deſtinavit Angelos:ita& diaboli in ſin- gulis ſtatibꝰ ſunt occupati. Hinc reperiun- tur Dæmones ſacri Kirchenteuffell/ qui Re- ligionem turbant, cultuin DEI& omnia ſacra 1 1 * * — Nactatu ſuridicus ſacra impediunt, menteſq́; infidelium ex cæcant, ne fulgeat cis illuminatio Evange. lii. ⁊. Cbr. 4. 4. Sunt Dæmanes aulici, Hoff⸗ teuffell/ qui conſilia bona impediunt, qua. lis crat Angelus herſiæ qui Cconſiliis ſanis re. ſiſtebat diebus 21. Dan. 10.& qui in perni. tiem populi Principes ipſos in peccau præcipitant, ficut de Davide ſcriptum eſt quod à Satana commotus numerarit po. pulum h. Paral. 11. verſ I. Sunt Dæmonesdh. meſici, Haußteuffell/ qui jurgia intercon e juges excitant,& rei familiari damnumin ferunt, qualis erat ille, qui Ibo multorum damnorum autor erat. C9.) Extranei etſi optimis conditio nibus maximiſq; ſtipendiis alligentur nun. quam tamen ferè ftabili ſede permanee qucunt, ſed allecti opimiore fortunã, lo. cum cum loco facilimã quavis occaſione commutant. Nihil aurem rebus commu nibus incommodius& inopportunius a. cidere poteſt, quãàm ſi ſubitò ab ofcis& muneribus recedant i, quorum tum operi maximeè eſt opus: Nec quicquam Reipit blicæ gravius, quam ſingulis menſibus æ lum officiarium conſtitui. Krchmer. d e. C· dignit. Cancell. lih. z. cap. 4. um. j⸗ Con- c& n De 19 iniopn Conſultiſſimum igirur videtur Reipubli- enul cæ bobus quemq́; ſuis arare, muneribus at- npeciun qucofficiis, quæ non modò prudentiæ& nlie u conſili„authoritatiſq́; raritaremſed&fidei equin atc conſtantiæ ſtabilitatem quãàm maxi- u m& ante omnia defiderant, Patriæ a- e. mantiſſimos cives adhibere. AMntima- ebii awel. lib. prim. zhebr. ʒ. pug. cen- nulei ℳ ſexageßm. prim. Hinc ctiam in Ca- unPen yxnarionibus Oæſareis proviſum, quod off- uigat cia Nuſtria ac Imperialia ſolis Germanis aidmu depcant committi. Wir ſollen vnd iomin wollen auch vnſere Konigliche vnd deß Reichs⸗Aembter am Hoff vnd ſonſten am ms cu Reich/ wie ingleichen vnſeren Kriegs⸗Rath allgen vnd hohe Kriegs Omcia mit keiner andern ede pen Mation dann gebohrnen Teutſchen beſetzen orefom vnd verſehen: Eriterum: Nicht allein auß uais vu vnſern Vnderſaſſen/ Vnderthanen vnd Va- rebiben jallen, ſondern mehrentheils auß denen/ ſo opporu im Reich Teutſcher Nation erzogen vnd ge⸗ itoabo bohren/ darinnen beguͤttert beſtellen/ ꝛ. rumtin d. Carpzow. de T. Neg. German. cap. 10. icqumis ſec. 2. pertot. Et in Camera Imperiali non ulis mel niſi Germani adſidere poſſunt. Vnmius n dß. 2. n. 6. Reperiuntur etiam Regiones, a. ubi ipſi Magiſtratui non alios quàm pro- 1 vincia- 130 Naatus Furidicu⸗ vinciales ad Aflefforatum adiciſcere lic 8 Winter. de ſyſcap.&. (20.) Quod originarii exteris& inco præferendi ſint, quidam intelligi volun n de rebus ipſius civitatis adminiſtrand( quæ ad ejus curiam ſpectant, non quæ: w Juriſdictionem: Nam in ca exteros pn 9 ferunt, ita AMriat. Neg. 1. præſumpr. ʒ K ke tionem reddit, ſuſpicionem, nequide d gratia& favore amicorum& utilitate n ſt rum, quas ibi poſſident, agant. R tio altera addi poteſt, quod is, q Juriſdictionem& magiſtratum gerit, 4 e omnihus fuſpici, æſtimari,& mag⸗ præ aliis haberi debeat? at in patria, uh concivibus familiares, affines& ami ſumus, rarò hoc fit, cùm ipſc Chrilu C in patria parvi factus ſit, qui miracula mu ta cdidit. Mattꝰ. cap. 13. veyſ. 57. Wut aber/(inquit D. Wilhelm. nat. Shint t an Refleci. politit. cunſol. cap. 4%. 139.) diet geniliche Vrſach ſeye/ daß auch Chriſiu ſag nach die qualificirſte in jhrem Vaum⸗ t land nicht Angeſehen noch geachtet/ weniʒe Promoviret vnd befoͤrdert werden/ iſt nich gleich primã fronte zu errathen/ doch ſowi vnß ein wenig beym text. licu adcciſcete extersk nintellg adminiſn n, nong nca cuen hein em, nen um& utin n, agm od tratun g imari, A at in pai affine i cum iplelt quimuu 3. elm. hui ßauchey in jhrenſ geachtch⸗ wenn athnn/ t. hum De Nationarii. 131 1z. Capitul Matthæi auffhalten wollen/ wirdt u Endtdeſſelben vermeldet: E non Vcit ilu vrtutes mutæs ꝓropter increduiita- rem ipſhrum, das iſt/ der Hert hat da⸗ (verſtehe in ſeinem Vatterlandt) nicht viel gwunderzeichen gethan/ wegen der Schwer⸗ glaͤubigkeit ſeiner Landts⸗Leuth/ woher a⸗ ber Hieſe incredulität entſtanden/ gibt der Text gleichfals gar ſchön/ dann ſie ſprachen mit Verwunderung: Mnns hic e Nabri ſlius? Nonne mater eus Aicitur Mariu, ch Futres ejun Incobus( ſephh⸗ G Simbn( Iudus? c Sorores nonne ummes apud nuſunt? Vnde engo huic Sapientia c. vintutes, Ce. Warlich alſo gehet es noch auff dieſe Stundt zu/ ich habe offt mit meinen Oh⸗ ren gehort/ daß mann geſagt/ mein Gott⸗ was bildet ſich doch der Menſch nur ein ⸗ es ſeindt wenig Jahr/ daß wir noch mit⸗ einander auff den Stecken geritten/ ich er⸗ rinnere mich noch wohl der Zeit/ er were einẽ vmb ein ſtuͤck Brodt herumb geſprungen: ja/ das gehet noch hin/ man höret aber off⸗ ters/ ach wann etwas rechts hinder jhm we⸗ re/ mannwuͤrde ſein Murter/ Vatter oder Schweſier nicht verbrandt haben: . 3 „ 3 1 3 1 11 3 31 3 1 1 31 1 5 1* * 3 * 1 4 1* 1 8 , * 2 6 2 132 NWatatus Furidicu Ein andere fůrwitige alte Schachtel daß wohl am Bronnen ſiehen vnd die Leuth fin 5 gen/ mem jhr Leuthwas hore ich/ deß Mi n ſter Hanſſen Sohn ſoll vorgeſtern wiede kommenſ vnd in deſſen ein gelährtu Man 6 worden ſein? da antwortet der eine duſt der ander ein anders/ ſtimmen doch hierinal ſ übereins/ daß ſie nicht glauben/ daß einij v Weiß ⸗oder Geſchicklichkeit hinder jhn Landsmann ſein koͤnne/ darumb meinſtens weilen ſie jhn von Jugend auff gekennel auch etwann ſeiner Kindlichen Thorheitn noch vnvergeſſen/ hingegen aber ſich dahn zubeſcheiden ſo verſtaͤndig nicht ſein/ daß jh Landtsmann durch inmittels vollbracht Reyſen/ fleiſſiges ſtudiren /vnd erlang te Experienz ſich in weith andere Poſtur zu ſetzen Mirtel vnd Gelegenheit gehabt/ auch wuͤrckiich mit Ehr vnd Reputation geſett habe. Er paulò poſt: Ich halte gaͤntzlich darvor/ daß die incredulitat den Landsleu⸗ then von Gott der Brſachen eingepflantzt ſeye/ damit ein qualiſcirtes hee mit Ver⸗ laſſung ſeines Vatterlandts hin vnd wieder ſehen/ vnd gleich wieein ſchòne Blum in frembdte Gaͤrten verſetzen laſſe/ wie dann heutiges Tages manches Landt/ ja faſt. 5 ganhe — licu⸗ Schach De RAtionarits. 133 nddulu ganb Welt dißfals ſo wunderlich geziehret/ ore ichdeh vnd Gottes vnbegreiffliche Weißheit dar⸗ orgeſtunt durch gnugſam erwieſen iſt: wie viel her⸗li⸗ gelahuh che Ingenia haben anderswo viel guts ge⸗ der un than/ thun es auch etwa noch taͤgꝛich/ ſo in nndochht jhrem Vatterlandt radicitus verdorben ben die weren. keit hin Hinc pulchrè Aciatus Emblem. 142. mnbm Qu dedir hos fructus arbor cœlo aduena d auf gi noſtro, chen Tyſ Venit ab Foo Perſidis axe prius, n abenſiht Franslatu facta eſt melior, quæ noxia nicht ſinh itels wl In Parria: hic nobis dulcia pomagerit. ren/ udt Tu procul à Patria in precio es maore fu- andercoſt — Koͤnte alſo ein Fuͤrſt vnd Her:/ deme eputun mann vor uͤbell auffnehmen wolte/ daß Er ch halte zi t den lu⸗ en eingſ jecnil s hinunn ſchon Zl laſſe/ wib andt/ jufb 5 außlaͤndiſcher Dienſte ſich gebrauchte/ wohl antworten/ was Vi z. declam. Hlamn: Quid? quaſi verò referat ubi fit quiſquam natus magis, quãm quo animo ſe ac mente gerat? Ego porius civem credam, cum qui in extrema Scythia natus benẽ dehac mea patria cogitat, quãm qui in hoc iſto foro genitus& educatus, locum, liberta- tem, gloriam, in qua natus eſt, perdere 3 potius 134 Nactarus Furidicus potius velit& conetur. Cives tu mihi pu et tas cos, qui hanc fuam eſſe civitatem iiu non putant? virtus& fidelitas faciunt pere ² grinos naturales. Das iſt: den halte i l. vor mein Landts⸗Kinot/ der mir treulichz dienen gemint iſt. m Cx. Patriæ ſalus omnibus actionibu p & negotiis nofttis cuilibet utilitati privat K anteponenda. 4 ʒ. C. deprimipilo. I n* Vn. C. d⸗ caduc. volend. 14. C. de aper. pul Gaul. 2. ab/. 6. Mum. 3. Nanchhar. quæſt. 2 ſ num 46. Siquidem patria cuiq́; dulciſ ma eſſe debet. arg. A qu labebar. 29. fA legar. 3. Ih. Andr. cap. Juoaa alicui col. 1 K. T n Morcun ial.& proſcquuntur lat Karhat. i⸗ Vepet. L. cum acutſmi col. 29. C4 Vdeicmmſ. Fart. Sologn. n repet.. Ibera. col 1. C. N Hlius pro patre. Et pu triæ amor ratione valentiot omni. F. de Succeſ 1. 1. 2. ac naturaliter unuiqui; e adtucndos mores patriæ moveri. Tudu Gouce. ad h. i hn ey Viana. x(it. de achun um. 2 3. Cum patriæ major, quaàm patti debeatut obedientia. A.. de ft( I. In patria enim vita datur ꝓro patriaillamtun dere iterum requiritur, in cujus ſalutem mori non ſolum dulce, ſed& 5 — —— — u De Rationariis. 135 es unh eſt: unde Patriæ hominem genuiſſe dici- cwinen tur, Petr. Ancharan. conſil. 7. numc. 4. wtacim ſch. concl. 133. Blarer. cœnſil. 2 47. Mum. 6. denh li. 4. Er patriam hominem ad dofenſio- rmituult nem etiam aluiſſe traditur, adeò, ſicut a- mor amorem ſuperat, ita amor patriæ uba parentis amorem ræcedere convenit. utiltuiy Færtell de public. Iudic. Aiſq. ſeptim. nu⸗ miyillj C.d chhu. u a cuiq di abehu. ¹) adliu u oſequunn imi cln in rhe. hy pun. or omn ralitet un moeri u. ſi. du ot, qun o patriil == — in cujus ſed& gu mor. 3. 6 22.. 1i qui ultrò ſe ingerunt, meritò ſuſpecti.i.⁊ʒ. deprotur. I 21 F. ult. Ex quib. cauſ. major. Unde invitos ad officia cligen- dos Iinpcrator monctinꝰ 31. E de Byiſe. e cleric. ſeu cos qui fugiunt. cap. in ſtripiuri⸗ 8.. 1. quia dignitates merentibus ſunt dandæ, qui aurem cum maxime ſolent de- ſiderare, i plerumq́; minimè merentur. l u gyadatim. de muner.& honr. Decian. trac crim. cap. ⁊1. num. I0. add. ap. hcij. c ihi Ahhas de Plect. Petr. Weodor. diſp. crim.9.th. 6. lit. b. cz) Hinc Menochius lih. 2. de arbitr. Iudit. quæſt. caſ 401. numer. 10. ait? Mn⸗ hirionis genus unfime ac legum ſoeritate votarum, vurijs legibus ob idobẽreitum fuit⸗ quod non legitim vi incederent honores c& 1 ₰ magi 136 Vactatu⸗ Furiditu⸗ magſtrarus ambiemtes ſca dliquando vi nn uuamn dalo graſfarentur. Unde Ho mic dia, largitiones, ac variæ corruptelæ ſolen oriri. Qup circa redè Perſius& Claudia ambitionem hanc appellãrunt nutricen avaritiæ& adulationis. vid. NMvell S.inpy circ. Vn. ſtiſima eſt igitur Theodol. 4 Valent. Im pp. ſanctio n ult. ad Nuren Præfec. C. a Leg. Iul. Nepetumd: Jantimu cuſinod vuros a hoMncias ſegendas aut. dere qu adhumnore ⸗ hia, non ambitihn velpretio, Jedprobatæ Turæ e5 amplitudin Iu ſolent tehlmomi⸗ Prmoer, ira ſandi ubun hi honore mmiſpuerimt, jurariin rergeſ⸗ depromant. e py⸗ adminiſratiunilu ſortiendi, nez dej Juidhuam, nef datum unuam poß m¶dum⸗ re⸗ſwperſe, Vepe inteypoſram peyſhnam h Fraudem lege, camentif aut venditiopen, dumatimæve i 7Mlo, at ai ehamenr cujuscumq; amn fracdtu,(c. Utinam omnibus Principibus idem nimus eſſet, ſctibit adPortugal. Doctorem Lupum hnean Hiius Epift. 10. non ſe omnes ignorantiæ plenæ forent Provin. ciæ: Nec ſummi Magiſtratus propter in juſtitiam officialium deturbarentur, ac digni E pr qu gni de e mt eo tio ad uf ni e . „ pe lur gr pyi tia cu⸗ iun nde Hon rruptekſ us& Cuu alunt nun Novel ur Theo ul. uhi tund: Iun ia⸗ vgen un mi eGnhln weri, it ℳ fienin jn ium, jl uudeml Anutinn ojun cipibus hn tugal. Doin torent In ratus propt rbaren De NAtionariis. 137 dignitas ab officiali, non verò officialis propter dignitatem illuſtraretur. Fucrunt quidem ante Ixiniani Imnpey. tempora di- gnitates mercales, ſed ut ipſe in Nov. ð. cap. 11. graviter& copiosè demonſtrat, ac dedignari ſe, ait, imitari cos, qui ante ſe Im- erio præfuerant(tacitè Zenonem& A naſtaſium accuſat ſec. Iul. Pac. add. cap. 11. co quod pecuniis ordinarint adminitra- tiones, ſibimet ipſis auferentes licentiam adminiſtratoribus nocentibus increpandi juſte. Et in Mvel. 86. cap. 3. Idem Jutti- nian. inſn. judicabit. inquit, gratisfacimus c jujurandum es ſihire jubemus, ut umni cuij Interpellunti juſitiam ſervent ſecundum noſtran leges. Siquidem ſuffragium(id eſt, pecuniam, quæ ſuffragatoribus Aulicis da- tur, promittiturq́; honoris conſcquendi gratiã ſcc. Godoſy. ad d Noedl. 8. n præfuc. princ.) à Judicibus accipere, totius nequi- tiæ eſt principium& terminus. De nundinatione dignitatum: Ft an Canonicatum certã ſummã redimere& acquirere liceat citra notam ſimoniæ, vid. Carpzov. Ipr. Ecel. Iih. æ. 1it. 19.Aef. 312 per rot. add. Larber. de cenſ lih.3 cap. 1. Quid autem ſentiendum de promiſſio 15 nibus 138 Watatus Furidicu⸗ nibus ſuper officis nondum vacantibus quas gratia expecatida appellitant. Wan ein Furſt ober Herꝛ auffeies noch lebenden Dieners Ambt eine Expectantz erthei. Regulariter hoc jure canonico prohibi tum eſt, quia hujuſmodi expoctativæ be. neficiorum& officiorum, futuræ iuocel ſionis ipem faciunt,& votum alienæ mor. tis inducunt. cap. ſecumnd. extra de cuncſ præbend can. nun furem. 7. 7. 1. Rolam. Val. vol 1. cunſ 47. num. ʒ. C Veqq. M reſtort. Ih. i. Vur. reſhlut. cap. 33. Aum. c ſe. Ant. de Amati decſ. 4. num. 1s. e 19. Joh. Ayſ. Naccius part. 4. Coled. deciſ. milleſn. Aucenteſm. Veptuageſim.. aW. Marth. ephun. A unſc llz. prin. Pan. Prim. cap. decum, oda. numer. c. Quod tamen cum moderamine acci piendum, ur procedat in promiſſione of̃ cii vel beneficii certi hominis: ſecus ſi ge neralis& incerta ſit conceſſio ſu per prima præbenda vel officio vacaturo. Salicet in⸗ Fn Num 11. C. A Pac. ulu ducit, zta tenere ommnes Jaſ. lud numer. decim. Juimt. Pt l cet cadem diſtinctio, quod ad officia pu- blica hei ver c4) he uh⸗ „ pi 4 im vacnth De Nationarii. 139 dellnn blica& civilia attinet, ſervanda ſit vev. s noch he kant inhe Oomco pri — pectan tuturrin umalenn ertrudim 3ſ cuh. ʒj. n lecſ 4. nn put. 4 a ehtuſn Iſ i . mumn ſ in d cap. ſecund. de conceſ præbend. Socin. conſl. ʒ. num. 4. tamen hoc de conſue- tudine non ubiq́; obſervatur. ſec. Gail. ſetund abſ. centeſm. quinqungeim. Jumt. Ubi obiter quæritur, an valeat expecta riva ſuper feudo Domino nondum aperto facta, ¶ Quòd inveſtitura de feudi cadu- citate vocatur vulgò ein Gnaden lohn! Fxpectant? oder Anwartung ſi fiat in ca- ſum, ubi apertum fuerit? Affirmat Gail. d. bſ.1. dum. 2. quod his verbis expreſ- ſit Germanicè, Soo einer der letzte ſeines Nahmens vnd Stammes iſt/ kan vnd mag deſſen Lehen von dem Lehen⸗Hertn außge⸗ betten/ ond einem andern die Anwarduna deraminen romiſſiont inis: ſechi ſio ſupern uro. Sulu duit iu n. uun d ad ol verkuͤndet werden. add. Roſenthal. de feud. cap.. cncl. 9. Mum I. Hartmah. Piſor. lih. 1. quſt. lur. 2. umer. 2. G ſc90. ra- rionem habet D. Vultej de feud. tap. V. Mu. 48. Berlich. part. ⁊. concl. pract. ſ· Mu. 7. uhn plure Wilhelm Auton. de Rſtript. morat. ſcl ʒ. Coroll ex jur. fEud. ʒ.& co· pioſiſlimus eſt Ant. Zuſiæus. Aſcurſ. 6. de part. armat. numer, 42. Ritteriuſ. in pan⸗ 140 Wactatus puridicu⸗ inpartit. Vud. Iih. 1. cap. j. quæſt. quæſt. ⁊z. Diſſentientium varias refert& rejicit Tachunæn lih 28. Berlich. dic. concl 54. & ipſe Gailius dicz. vhſf⸗ 1y. num. 4. dict vix dubium eſſe, quin hæ expectativæ in ducant votum captandæ mortis. opinione 7. controwey Aum. 4. 6 y%½ i auteim Pominus feudi aliquem de teudo in caſum mottis inveſtiat, quæritu an& quatenus ex hac inveſtitura oblige turvcl cam revocare poſſit? vid. Berlich u decuſ. auy. Pay.⁊. decgſ.254. C24.) Tutores& curatores admini ſtrationis ſuæ rationem reddere tenentur quamvis proximi agnati ſint vel etiam fi tres, qui tutelam geſſerunt. Vcin. conÿl. yʒ. carc. Mum. I. vVl. 1. lare runſ. rvʒ. inpyt Jcutinum. ⁊. v0l. 1. cum mlre. allegatu( cnit 192. Capio uum.. ebd volum Shuf coſl. 6. quod impfæſentiarum num. j. G6. cu. 1. Lauterbach intrad a⸗ ngul. Pum. ur ar. ⁊. membr. 1. F.0. Imo etiam pa ter tutor rationem reddere tenetur, ut vult Iaſon. in. Præſe. num.. C. de tranſac᷑. niſ quando tutores ſun heredes. Neimnh.. de rucel. 8. per t. Landrecht lil. 1. aytic. 2 3. uh Cſ. na⸗ e 8. G.) tProximi pupillorum ia hot W/. tul plle ſpe ſed rati uß ug hi nec rai up tate 7 ted cohe dtu qui & cer pra hor tu⸗ . 6. wiopin 7. mmn cxpettan 10rtlg. eſtit, qu eſtitur vi. hil ratores an ddere tuen ntveletimt Vri. m nſl. 1n in vuihi liut vulum ſi um un b aſnpujt Imò etun tenetut un a mnſii mi puyiln ue 8. ii De Nationarii. 141 loc in pradica Pro Saxunico obſerauri teßa zur: quã de re non opus eſt diſputare, cum tutores hic non ſint proximi heredes pu- pillorum, ut qui matrem& fratres habeant ſuperſtites. Non folum autem tutores, ſed etiam heredes corum obligati ſunt ad rationem reddendam, Schurft præaleg. conſil. 6ʒ. oſtendit. per 1. ʒ. F. hut actib. de negor. geßt. Lutelæ. Lomnes. C. arbut. zutel. c nut. Rom. conſil. 4 13. quod ad primum. in print. Et tutor ſe ſuoſq; heredes hberare nequit per proteſtationem à redditione rationum/ cum hæc noninterpoſita juvet ſuper co, quod non conſiſtit in fola volun- tate proteſtantis. Carpæu. deciſ. Saxmnic. 75. An etiam tutor honorarius teneatur reddere rationem? tractat Munno A Eſ⸗ cobar. did. trad. cap.ʒ· u.⁊. Ego putarem optirmè magiſtratum fa- cturum, ſi conſtitueret certas perſonas, quibus defunctis pupilli parentibus creatio & confirmatio tutorum curæ eſiet, iiſq́; certus dies annuatim reddendis rationibus præfigeretur, ur ſic dies interpellaret pro homine,& poſſent ut ſuſpecti removeri, ſi abſq́; legitimis impedimentis ceſſent. Quæ autem in examinc harum 5 Int 141 Nalatus Furidicu⸗ ſint obſervanda, optime tradit die Na ſauiſche Landtordnung part. y. cp. 6 u, damit nun ſolche Rechnungn Jaͤhrlich der Gebuͤhr abgehoͤrt/ auc auff das jenige/ was ſie/ die Von můnder q verwahrloſet/ ein fleiſſiges Au⸗ ge moͤge gehalten werden/ ſo ſetzen/ on nen vnd wollen Wir/ daß vnſere Canz ley/ oder jedes Hrts hierzu verordne Ambtleuthe/ Jahruch dieſelbige Rech nungen/ von vnſertwegen/ in beyſein e nes oder zweyer auß der Kinder Freund⸗ ſchafft/ abhoͤren/ vnd da etwas/ ſo d nicht paſlirlich/ fürfallen wirdt/ ei ſolches außſtreichen/ vnd die Vorman⸗ der zu deſſen Bezahlung anweyſen: Vy der anderm aber ſollen Sie/ bey Abh⸗ rungen der Rechnungen/ fuͤrnemlich gu te Achtung haben/ daß dieſelbige förn⸗ lich mogen geſtelt/ vnnd nicht etwn daß ein vnder das ander vermengt/ vn vortheihaffter Betrug gebraucht werden. Was ein jederzeit fuͤr nötige Außgaben/ alß was zu Vnderhalt der Kinder/ zu nothwendiger Erbauung jhrer Hoffſtan pnd n idicu⸗ undt) hun. ſi(de enfleſſg po ſitn daß vnſnt hierzu mn dieſebi enin be rKindenß da etws allen wih vnd die Nn ganwehſn Site/ 00 füͤmen ß dieſeb nnd nich rvermen zebraucht ötige Mh der Kind gſhnr 4 — De RNxtionariis. 4½ vnd Guͤter angewendet ſein wirdt/ ſol⸗ ches alles ſoll in denen Rechnungen pat- ürt/ vnd guth geheiſſen werden: wür⸗ de ſich aber befinden/ daß Sie ſhren Pfteglingen Jaͤhrlich mehr/ alß fhr Stand vnd Vermoͤgen ertragen kan/ ge⸗ handtreicht/ oder vnnotigen Koſten! wel⸗ ches zu Erkantnuß der Abhörenden ge⸗ ſtelt ſein ſoll/ angewendet haͤtten/ ſo ſoll jhnen ein ſolches nicht paſſiret/ ſondern bey Abhörung der Rechnung/ außge⸗ ſtrichen/ vnd an jhr ſeibſt eigenes Bein/ wie man ſagt/ geſchmitzet werden: Al⸗ ſo/ da ſichs befinden wurde/ daß Sie die Baͤue vnd Aecker/ auß pur lauter Fahr⸗ leſſigkeit /in Abgang vnd Verderben hat⸗ ten kommen laſſen/ oder aber/ daß Sie jh⸗ rer Pfleglingen Schulden nicht in zeiten eingefordert/ vnd die Schulben ins Ber⸗ derben/ da ſie es wohl mit jhrem Fleiß vorkommen koͤnnen/ hetten gerathen laſ⸗ ſen/ ſo ſollen ſie damit nicht gehoͤrt/ ſon⸗ dern vielmehr zu Erſtattung alles Stha⸗ dens/ angehalten werden: E benmeſſiger Geſtalt ſollen ſie auch der Kinder Guͤter nicht etwan nichtswuͤrdigen/ faulen vnd vsr⸗ 144 Nabatum ſuridicus verdorbenen Leuthen/ die derſelben nichtpfle gen/ oder die gebuͤhrliche Zinß nicht entrich ten koͤnnen/ verleyhen/ ſondern auff den Fal ſie hierinnen auch Gefaͤhrlichkeit gebrau⸗ chen/ oder unvorſichtiglich oder fahrleſſ⸗ glich ſich erzeigen wuͤrden/ ſollen ſi zu Erſtattung deſſeiben Schadens/ an gehalten werden: die Rechnungen ſol len ſie nach den Rubricen deß Inventai machen/ vnd jederzeit bey abhorung derſi⸗ ben/ das Inventarium mit ſich bringen/ d. mit die abhorende ſich in allem vmb ſo vich da baß darnach richten/ vnd nach einem oda andern/ ſo da noͤthig/ nachfragens thun kon nen: wann dann die Vormundtſchaft jhre Endſchafft erreicht/ ſo ſolten Sieſhn Schlußrechnung/ in Beyſein jhren geweſ⸗ nen Pfieg⸗Kinder/ vnd deren Freunden/ vn allen Jahren zuſammen thun/ Einnahn vnd Außgab gegen einander collationirin vnd was eins dem andern ſchultigbleibt/ i⸗ nerhalb eines Monats friſt/ ohnverzuͤglich zu lieffern/ vnd zu bezahlen/ vnd folgends/ da die Pfleg Kinder mit der Rechnung zufri⸗ den/ ſie/ die Vormuͤnder/ dergetragenen Vormundtſchafft/ vnd gethaner Rechnung halber/ zu quitiren ſchuldig ſein/ ꝛc. Tutelk Tute verw ing ſen cipo Iiu. i Vo am in ſi trett eßa Fir Amn Hat kun des tor dan rat bus ad rat ted be de icu ſelbenns De RAtionarii. 14 5 nrurel⸗ Iluſtrium die Land vnd Leuth zu enaufftn erwalten ¶ ut hoc obiter addam) multa michkei ſüngulariahaber(1.) Rarò conficitur in- ch oder& conſuetudine introdu- en iue poteſt. Crotu cœxſl. 131. Iadi cmtingen (⁊.) Werden Regiments vnd un Vormundo⸗ Raͤthe beſtellt/ welche alles ndeß lin adminiſtriren Wann auch nachgehends bhinn„ ſolcher Tutor oder Adminiſtrator ab⸗ ſchin tretten ihut/ darff ſeibiger nicht Rechnung erſtatten/ ſondern er weiſet den geweſenen em vn Fůͤrſil. oder Graͤflichen Pupillen auff die dnachee Ambtleuthe und ſelbiger Rechnung.(3.) ragens hu Hat ein ſolcher Adminiſtrator ſeine Liefe⸗ Vommdſ rung/ Fuͤrſt⸗und Graͤflichen Staat von ſo ſolune des Pupilli bonis,&c: vidcatur. Beſold. in Neinjhtinz rhe Pract. verb. Vormuͤnd. en Fnun Alias in puncto rationis redditionis ru- hun/ Ei rorumpraxis obſervat: Quando à quibus der colim dam fupplicatur, ut tutores curatoresvè chultizbub rationes reddant, ſolet Dn. judex abſenti- ſ/ohmwuh bus, quorum præcipuè intereſt, ſeribere, ut vnd folgu ad certum præſtitutumdiem compareant⸗ Nechnun rationes reddituri, vel audituri quomodo dergen⸗ reddant: Terminus autem pro diſtantia hanech loci, qualitateq́; negotij àJudice debet mo- gſein /1 derari. Et Sanè ſi Pupillus velalij agnati 5 146 Watatus Furiditus petunt, ut Tutor reddat ratiores cora beyderſeies Veꝛwandtſchafft/ wie man ſich vergleicht/ tamen poteſt pupillus, velejm nomine propinqui& conſanguinci ſu ppli. care ad Cameram, ut deputet commiſſa rium, qui citet tutorem ad reddendumra. tiones pupillo ſub pœna: Ptſitutoridre- cuſat, tunc poteſtã commiſſario declarar uun in pœnas. Ita ad inſtrumentum Ncon. ie tra S. An. ↄ⁊ deputatus Commiflarus M. nat qui S. declaravit in pœnam: Pt licet ſup i plicãrit ad Cameram, tanquam commit ½ tentem, ramen appellatio non fuit recex pta. Sic etiam aliquando Commiſſarius f. deputatus in cauſa Z. contra F. Anno S9. 0 Melius tamen partes faccre videntur, ſi ipſimet nominent Commiſſarios, quos pe tant deputari, ad audiendum rationes pro- ut multories factum in Camcra, ſæpe& alias minus idonci deputantur, ſec. h huun. Iorßer. in proceft ludic. pagin. mii (⁊. H ſuntſyater, qui bona fratris ad Dan miniſtravit. Scin. Senir. Conſi. ⁊3t. col. fu lib. ⁊2. Decius. œnſl. ⁊. Mum, 2.& conſl. zoj.* cvl pen. verſrapi⸗ Nerium · Marſlſingm. 1j. Cyuett. cnſlz49. n, 10. Zerlic. part.⁊·de n dcij cerde icu ni De Ratibnariis. 147 fi/un iſ 290 hum. 12 1. c n. 14. ubi habet, quã pupilun actione frater illud plus repetere poſſir, angut quod frater ex tructibus bonorum com- * 6 munium percepir.& Muer bona f- dtedien liorum adminiſtrantes. Frider. hie. cir loc. Etlun§.3. Dec. conſl 349. hum. 10. 5057. quæſt. 61. miſuu Mhnſ. cent 1.0%.9. Cape v.r Fr. part. menm 2. conſin. ⁊j. def. 4. Capituli adminiſtrans Conn ſede vacante Rubeu. couſi 131. n. 3. Nec n n. minor hac in parte e eximere poteſt„ ſi al- nnnn terius bona adminiſtravit. Runu⸗ conſil. 4.6.b.3. Sociun qui ſocijnegotiatra dol ctavit· quædam in hrſ. d⸗dend.§. noi cio. Vde tutel. ration. diſtra. Et ſi omnes Fu ſocij adminiſtraverunt/ omnes pro ſuage- in ſlione rationem reddere debent. Sycin con miſiun V.⁊ 4 c0l. 11. Vol.1. detiſGen. ⁊9.n.z. Addi- dumnim qam rationem reddendam, ſocius vel ſo- Camen cij, qui negotia geſſerunt, libros rationum uranu 6 edere debent: nam quialicui rationẽ red- i ſ dere teneturillarum ſibros inprimis edere cogendus cſt, ut eſt communis reſolutio uibomh Ddrum. Fart. inl.1.. Quod defyumentaria · rCMl de adminißtr. rer. ad civit pehrint c in d.l. um.1. u 1.5. f. de rutel. E ratiun.duſtr. Idem Burt. n.Mſlſ inl.ult... de ler legat. Decius conſl.7. Jenn(2. Si ſiber non exhibeatur à ſocio vel In- 1 —— 148 Nactatun Furiditus Inſtitore, qui negotiageſſit, an contra euiilb poſſit juramentum in Litem deferri. vibene rext. C ihu DA in l argentarius. ð. cum aue ſeride V de Edend.& Petr. de Ubald. in trad. qerrati duob. fratribus cap.incipit. circa duode ma.& Maſcard. de probat. vol. 2. Concnend. 34. à n. 13. usq́; ad n. 1. Liber rationumi i veroſĩilia contineat, non ſolum conchu ſcribentem inter ſocios, ſed etiam prpuit ſcribente probat. Vra Fald in rubr defuhhn pre Ißrum. Kipa in I. admomendi. n. 129. † Apuien Imejur. Mex. in Cunſl. 186. Vol.2. Cruemh un in tradꝰ. de auiquit. Temp. in I. purt..de quart. limitatur n. Jj. cum ſeqꝗ. Mench(16. arbitr. Iudic.. lib.⁊. cent.1. caſ. 9ꝛ. in prin nect Quod ſi liber rationum ſit conſcriptus iue rat ſocio negotiationi ab alijs ſocijs prepolitoher⸗ non ſolũ pro ſcribente,& contra icribentẽ inter ſocios probat, ſed etiam in favorẽter tij fidem facit, quia illi cenſetur mandatum ab his, qui ſecum contrahunt, ut omniain ter eos geſta ſcribat Dec. inl.quædã.. Mn mularius. de Edend. Vald ini.1. c. de Eamn Dec. inc.⁊. deſd. inſtrum.& probat proſcn bente, quia ejus perſonaã ſocijs approbi niri „ geniß ibdt umni kmut ta videtur. Socin. in conſl. 297. Vol. 2. C* ſcpud vett. in d. trad. num. jj. Paul. de Cæhr. i kpud Coni 314. vol. 2. Menoch. in d. caſ 92.) § De Rationarii. 149 eonn Niſi iber contineat ſolum data per ſocium „ 3 ſcribentem,& non accepta/ nam tunc n pro ſcribente non probaret: quia non eſlet 6 di u ſiber rationum dati& accepti. Fald. in l.ra- it. cicai j nes. n. 1. F deprobat. Iaſ. in repet. d.i.ad . vlunonend. n. 111. E ihi Purpurat.. 199. Me- libernu„och. in dic. caſ 92. n. 6. Liber rationum non ſohna ſcriptus à ſocio probatinter ſocios, etiamſi , ſed cin ſcriprus ſit ſine ſociorum mandato,& à Pul in non præpoſito, ſi tamen ſocijs ſcientibus nendi n n n conſl. o1. 86. ululnn. 13. cum ſc. lih. 1. Alexand. in conſi. 156. n inleb. 2. decaſ. Genuenſ. 173. A.. mſ C6.) Fxcipitur etiam animal quod ra- 1ntione caret, hoc enim de fatis ſuis non red- nſi cuh dere rationem xextus ef. in cap. ſmiſſimẽ. 1 & patientibus ſcriprus ſit. Ru⸗ — — — islochht3. S. ex eo 1.1. geconc Ce7.) Non pars ultima Eccleſiaſticæ etannin Adminiſtrationis eſt cura Miſerabilium enſeturnu perſonarum. Magiſtratus enim curam di- unt mn ligentiſſ mam milerabiliu m,& pauperum n). ſ ſubditorum Qu nihil acquirere, nec Cef- nliel tum vitæ genus ſectari poſſunt, gercre de- xprobup ber⸗ Idq́; mandato divino. Dest. 10.1. 14. niſoc& multis alijs locis: led& propter decus u Rei ublicæ. Neq́; enim major eſt nota — 40 Rcipublicæ malẽ conſtitutæ qu àm ſimul- K taæ mi- 10 Watatus Furiditus tæ miſcrabiles perſonæ in eã oberrent, und ſubſidia vitæ non inveniant, quæ res etianpar maximam confuſionem in gubernation Coe parit. Petr. Gregor. Voloſ. lh. ⁊. deprelue Iur. cap. ⁊ 4. 0 h. Mhuſ. cap. 31. yli Hinc in bene conſtitutis Rebuspuline carum mmiſorabilium perſonarum recepnel cula& collegia fundata ſunt: Ptochoko trophia„ in quibus aluntur mendici& kec Pauperes.A illud. ⁊9I. Santimus. 18. C4.0 h Fcleſ Orphanotro phia, alumno n habent minores, parentihus atq́; ſubſtan. tiis deſtirutos.. Orpbanotrophos. C. d yj e Cleric. l. umnia Prz vilegia. C. de S. En) Br ephotrophia„continent infante preſertim expoſititios.dic.l.illud unim C.de Ss. Sccie. In Noſocom 1jsvalen pen dinariorum: In Xenodochi 6„adie⸗ narum, ægrotorum, inopum, debiliũ quih er ſibi ipſis per laborem de alimentis proht kcl cere non poſſumt, cura geritur. In Geroh- 5 toCcOm] quæ apud Vtruv. /. cap. 28. 4 Hæ cuhtur Gcruſia, tenues hominesqui 4 ſte fecta ætate victum ſibi ſuis q́; operis parat b amplius non poſſunt aluntut. Al.ilu chl u Ancimus. C. de S. Ercleſllli neròyüdi i 6 tauò * — — — X— ———— — S — S — — — — — —„ e — — — ——— zcu— De RAtionariis. 11 eioben randa debilium agra corpora depurantur, Parabolani dici ſolent.I. 18. C. de Epiſc. .. uodforte inde confictum quod e le au- . dacter periculis omnibus objicerent ncq e 6 ullius quamvis peſtiferi morbi contagioné Kebh imcrent. Nã aecßoædicuntur àã Græcis, Onaruni que ſummis poriculis objecta ſũt. Collegia lun: iſta omnia usdẽ fruuntur privilegiis, quibus umur n Ecclef Nov. 131.§. penult. lomnia. inſiu. C.de imu l Ehiſc. Cler. Pt donatio illis facta non eger ophu inſinuatione. vludqubd 16. C. de Ss. Focleſ. —— Uaſt(.) Ad curatorũ Eccleſiæ der Kaſten⸗ pho 4 meißer/Sol gũ habere pauperũ. 1I. Reditus gazoplw- ontinen jaciorũ,& eleemoſynas cæteras diligenter 6 c. 3 ſter /c.)officiũ pertinet mter alia: I. Catalo- .ilu ocom p dochh colligere. Ill. Eleemoſynas diligenter dis- enare. IV. Si Eleemoſy næ non ſufficiunt, tempeſtivè monerc. V. Communicato in- ter ſe& cum presbytero cõſilio agere. VI. pumdci Eccleſiæ pecuniasin arcã publicã occlulas e amenß ſervare. V. Fidõ in toto officio præſtare. ctturhhi VIII Accepton c Expe⸗ zri ratiomẽ neddere. Hc congeſta videapud Zepperũ.I. Po- omin liric. Eccl c.⁊2. plura bauriri polſunt ex le- ſu en gb& conſtitutionib cleem ohynariſs di- mntur ali verſarum Rerum publicarũ MVrimbengen liwem ſcilicet, Agentimeis Amſelacdumeis 1 K 4 alia- 152 Nactatus Furidicu⸗ aliarumq́; ſimilium,&ec. Quo pertinetet iam cap. 19. Der Nieder ⸗Heſſiſchen Kir chen⸗Ordnung/ in Anno 1677. zu Caſſel ge druckt/ ibi, Soll Er(der Superintenden in Gegenwaͤrtigkeit/ und mituthunürfl Ambtleuthe und Befelchhaber/ dergieichen der Buͤrgermeiſter und etlicher deß Rohls der Stadt⸗Kaſien⸗o ſpitals⸗ und Sicher⸗ Rechnung anhoͤren/ und mit Fleiß daran ſeyn/ daß nach gehaltener Rechnung/ lle was die Vorſteher dem Kaſten und Hop⸗ tal ſchuldig bleiben an Geit und Fruchtvon Stund an erlegen und uͤberliefernmůſſn Er paulò poft, Zum andern ſollen auch ali Pfarrer ſambt den Greben und Kaſtenn⸗ ſtem im Ambt und den Dorffern/ in di Stadt gefordert/ und gleicher geſtalt/ vi jetzt vermeldet/ die Kaſten⸗ Rechnung vn ſhnen angehort/ die Reſten eingefordent/ Irrung/ Gebrechen und Maͤngel geſchlic⸗ tet/ hingelegt und erſtattet werden. Eꝛ pu P pag. 38. Von Allmoſen/ auch Voſp⸗ ralien und Raſten⸗Sachen/ woruberdu Voſpital⸗und Kaſtenmriſter zu befragen 1 Ob Sonntaͤglich bie Alimoſen in deruch geſamlet werden/ und ob auch bey pochzeien und Kind⸗Tauf etwas anAllm oſeng falle dicu W pertin Meſſſchn 6ſ7. if up ernten mguhu aber/ dei licher dl⸗ tals⸗undEj mtt Fihl Nechugt Kaſinuh etundni berlfenn mn ſolln u en und ut Dörfin/i echugſu n⸗Richun neingeun Mangllgli twerden& ſen/ uchhl hen/ worib iſterʒubif⸗ moſenindel uch beyooi An Me Rætionarii. 1 2. Ob ſolche Allmoſen richtig zur Rchnung bracht werden. 3. Obden Armen/ ſo wolin⸗ als au ſſerhalb/ den Hoſpitalien und andern armen Vaͤuſern das jenige/ ſo jhnen ve dnet /treulich verhandreicht werde. 4. Wie es mit Außtheilung der Allmoſen und an⸗ dern verordneten Spenden gehalten werde⸗ ob gewiſſe Leuthe ſeyn/ ſo allezeit ſolcher Allmoſen und Spende genieſſen: Oder aber ob es unter den Armen umbgehe/ damitein ſeder/ wann es jhme die Drdnung bringt⸗ etwas bekomme.. Mit weſſen Vorwiſ⸗ ſen und Bewilligung die Armen zum Ge⸗ noß der Allmoſen zugelaſſen/ auch indie Ho⸗ ſpitalien und andere armen Haͤuſer auf⸗und angenommen werden. 6. Oh auch hier⸗ innen nach Gunſt gefahren/ vder auch wohl die Vorſtehere ſich mit Gifft und Gaben beſtechen laſſen/ die jenige ſo der Allmoſen entweder nicht hoch beduͤrfftig/ oder derſel⸗ ben unwuͤrdig ſeynd/ auffzunchmen· 7. Ob die jenige/ denen die Auffſicht uͤber die Ho⸗ ſpitalien und andere armen Haͤuſer anbefoh⸗ len/ dieſelbe fleiſfig ʒu viſitiren pflegen: Auch wie offt ſolches geſchehe. 8. Obdie Arme den Predigern oder Vorſiehern irgend vor die Almoſen umbſonſt orbetten müſſen. 174 Vactatus ſuridicus 9. Wie die Ho pitals⸗Genoſſen ſich in jh⸗ mn rem Leben und Wandel ſo wohl gegen ande⸗ an re/ als auch unter einander verhalten/ undob ne gute Einigkeit unter jhnen ſeyc. 10. Ohder nu Kaſte unb Hoſpital/ auch andere armen m Haͤuſer uͤber außgeliehene Gapitalia genug⸗ co ſame Verſchreibungen und Vnterpfaͤnde undwer ſolche Verſchreibungen unter Han⸗ qu den/ und in Verwahrung habe Auchvon da wehm ſolche Verſchreibungen geſchrieben pe und geſiegele werden. 1. Ohauch legataad fu pios uſus vor Hander/ſonoch nicht entrich⸗ u tei /oder ader nicht richeig zu Regiſter bracht ke ſeyn. 12. Ob auch die Kaſten⸗ Vorſtchn 4 und Allmoſen⸗Pfleger in gebühruche 4 Pflicht genommen/ und von wehm?ꝛ. u Varios modos, quibus ſacrum ærarim h ditari poſſit, vid. ap. Beſold. in Weſpra m verb. Arm⸗Kaſt/ Gotts⸗Kaſt. In Camera I mperiali habetur ſcupan Perum, qui vocatur der arme Seckel/ in quem nonrarò pœnæ applicantur. Rulut. 1 de commſ part. 1. Ab.ʒ. c.7. n. 10. fl.z1. ut Pœnæprocuratorum, qui propter exceſſus aur detectus puniuntur. ⸗ F.cap. 13. hum. 4. V. Exhoc Fiſco auß dem armen Seckel pauperibus mutuantur, pro eisque crogan- tur oſſcht ohlgen rhaltn, um pr o0 andeen pulazn Vnuyji genunn abe: duhn gen gech bauchen hnrſtnnt Rigſah ien⸗Woſt in gihtt wehn crum æru in y yi eſt. etur jjun ze Seckl antut. WM ofiljut ptereut .nn men squecß 1 De Rationarii. 1 tur ſumptus neceſſarij,& nonnunquam alimcntorum causã quid conceditur, do- noc vel ad pinguiorem fortunam perve- niant, vel ſententiam obtineant/ qui poſt- modum per fiſcalem actionem adverſus cos inſtiruentem recuperari poſſunt. Upi obiter addo, quod varijs modis quis dicatur ad inopiam vengere aris wer⸗ den/ verarmen. Primd, ſi accepti& ex penſi nullam rationem habeat, ſcd ſupra fines patrimonij fumptus faciat, plus con- lumat, quãm eſt in facultatibus& annuis reditibus: quem Ciccrogungitem e vora⸗ ginem⸗ patrimum⸗j vcat cui quotidiè gran- des fumant pultibus ollæ. Unde Catullus luxum populatorum qpum eleganter appel- lat. Secundo, ſi frequenter otiosè,& ani- mi relaxandi gratiã tantüm, peregrè lon- ginq́; proficiſcatur. Nam trequentes pe- regrinationes inopiam comitem habent. per text. in d. luc conſiderantes. in ſu. Au chen. ut omnes obed. Vud. proinc. Bart. in l. ſi cunſtante. n. 21. Voluto matrimbnio quem- ad. dos pet. Aex. n. 1. Jaſen. n. y8. C ſcq. hid. Nrtid, ſi facilis ſit in ficdejubendo. Is enim malè dicitur uti ſuã ſubſtantiã,& ad inopiã vergere, qui pro alijs frequenter fidẽ ſuam inter- 16 Valtatus Furidicu⸗ interponit, quod eſt ſingulariter notan dum ſec. Aexand. ej Iaſ.ubiſupra. Angel inl inperſqmam. F. I. M. 2. per illum text. Ba. de pact. Quartd, qui frequenter pecunias accipit ſub ufuris, easq́; diu retinet& ducit, aut verſuram facit. gxf norab. in 1 2. vert. ſuhectum. Jolut. matrim. Quia uſuræ vora. ces ſunt,&Exhauriunt facuſtates hominũ. Iext. in cap. 1. Aenſir. in. tex. in cap. quan v. ehd rit. Iafſupr. d. Ivc. Quintd nonnul- los etiam alea pernox& præceps deco- quit,& ante tempus miſcros facit,&c. Hujusmodi enim& ſimilibus gradibus ad Paupertatem devenitur. (29.) Ad omne id, ad quod defundus tenebatur, heredem ex illo contradtu te- neridicit Hieranym. Magon. deciſ. Luc.;. in prin. prælertim ſi actio, quæ contrade- functum competebat, damnum pecunia- rium perſoquitur/ 4. decalumn. I; F..d⸗ hiqu eßud vel dejec. ulu Meyey in Colg. Aem. 1. 49. nhn. adde!. 3y de obligat. aum. C rut. tit. de hered aciom. Quoper- tinet celebre illuddictum juſtiniangene- raliterSancientis, ↄmnne⸗ Mipulatiomeſde in dumndo, ſwe inficiemnd, ſide mixta ex dand⸗ exhciendu inwemantur, c adhereaen c con- ma ni 1 uit nn ilumn) mer pecun netKd b. inl 11n lauſurr tates honii mnthy ul untdnon ræcepdun ros hcit Us grübu uoddeun contadu uſ Iuh uxconmi numpecu unl.h e. uli AMlut m. Quopt ſtinangen nunenſii irtueriu yruum 1 De Nationariis. ya heredes transmiti, ſie ſtecials heredum ut mentioſiwe nonl. 130. de contrah.& com- mitt. upulatione: rationem reddit Celſus Nus, quia plerunq́; tàm heredibus noſtris, quãm nobismetipſis cavemus I.9. in ſn. de probar.i. 12.de megor. geſt. l. 1 F. 10. de acqur. pſeſl.⁊19de vſ cap. nit. deduob. fyatrib. Innÿb. feud. Quod cò magis procedir, ſi promiſſio de reddenda ratione per defun- dum juramento ſit firmata, cum illud ha- pear duo vincula, unum quod obligat ani- mam jurantis,& illud cum ſit perlonale, erſonam jurantis non egreditur:& aliud civile, quod ligat heredes& ſucceſſores, ut contra factum defuncti juratum venire non poſſint. Angel. inl. quſuperſlitis iuſiu. deacquir. hered. quem ſcquuntur Hohma- nun, Aretinus, Imola ibid. Hem Imol. in cap. cum contingat. n. 16. de Iurejur. Hranciſ· Mo- nald. cunſl 38. num.i6. vol.1. Atq́ʒ indeeſt, utjuramentum, quoad firmitatem contra- ctus tranſire dicatur in heredes. Cowar. in cap. quamVi. de paꝰ. Seraphin. de Seraph in trac. Privil. juram. privil. yꝛ⁊ · n. 9. MM⸗ Gabriel in ſiis concluſ. tit. de Iurtjur. concluſ. 6. Fyanciſt Burſar. conſti. 339.. 7. Vul. z.& proinde ad juramenti iſtius obſervationẽ ad- 178 Wacatus Furidicus adſtringantur. per tradit. ab Antun. do hu in dicꝰ. cap. cum contingat. col. y. in print. ibid. Panbrmt. num. S. Alict. deciſ. M. pl z81. in ſn. NHMic venit reſolvenda quæſtio: Si quæ ſtor de Synicatu conventus,& litem con. teſtari per ſententiam juſſus antc litis con toſtætionem mortuus fucrit, cujus heycd proceſſum reaſſumpſerunt,& continui runt, An illi definitivè condemnari pol lnt? Pt videturdicendum, quod ſic, per dicum Angel. in l. dies. 4.. Vuc au venn ð. ſde damm. infed. inpr. veyſ. luc emou Viu. Gſch. ubidicit, quod hæres Aſſeflots tencatur ſtare ad Syndicatum. Quia hæc actio eſtin factum. Burt. inl. ſludeu ult f. de var. extraord. chgnit. um. 2. 1hi quur quid e ſey. Actio autem in factum uæ datur contra magiſtratum, datur etiam contra ejus heredem. Pau. de Caßr. A diæs. 4. F. hut autem. ft d⸗damn. inftq. aum. 1. 2hi, hæc acti⸗ in fdlum. Unde ſi judex litem fuam facit ex denegatã Jurisdictio- ne, tenetur etiam heres ejus. d. A dies. h. huc autem. ul Bart. numerò unic. i lu dex fecit litem. t de damn. nfec. Etſi An⸗ tecel tẽl etia A. n fun — ien cor ho V i cit in/ red 4. auu eod ue ür al U. 16 Antn. Fupu ſict. decj wſtio: S g us,& lueng Usantellin it, cuhs iu , K copin ondemu dies. 4.h. y. venſhu hæres Aſh tum. Qu l.ſhuri num. iihu in facuni dum m, duu i ul d(ih. umn iftiu Unde ih ej. 4 du nni.iſt . Erh u De Ratianari. 19 teceſſor malè adminiſtravit, obligantur etiam ſucceflores. Gloſſ inl.in ſucceſſtune C de decur. verb. agnatio. verſ. vel dic quod agnatio. dque vel ideò magis, quod de- functus fuit in mora litem conteſtandi,& per cum ſtetit, quo minus lis conreſtetur, & propter moram ei litis conteſtatio per ſententiam fuit injuncta. Mora autem commiſſa in lite conteſtanda habet effe- ctum& vim litis conteſtaræ. 1. ſ eum F. qu injuriarum. in V. f. ¶i quis cautiun. in Iud. Fald. in I. mora liti. 26. C. de K. V(ubi hoc diligenter notandum dicit) Aum. 2. verſ. vel per mubram liti. latè Vraq. de re⸗ trac. lignag. num. 1. gloſf. ⁊ num.. veyſ. dic qubd hujumodi. num. 6. cſe. Pt ta- cit actionem tranſire ad hercdem. Bald. in l. umi. C. Ex delit. depumd. in quant. he red. conven. num.z1. vVeyſ. velmbra rei e in d.l. ſi eum. F. qu infuriarum. ult. ſ ſi qu caut. num.j. verſ. c pari mudu facit. Inſon eod.(ubi communem vocat/ cam qua- tuor rationibus,& ſeptem ſifnilibus con⸗ firmat) num. 9. poſt princ. verſ c ſic ſucit acinem. e verſ. brewiter dic.& numers 11. 1h zenendo tumen e numero ſeqh. Dau. Moller. ad Cunſtitutiun. Sux. part. primò cap. 160 Wadatus Furidiru⸗ cap.10. Mum. 6. ihi quod quoties e num. ℳ. Hurtm. Piſtr.. 27. incip. Iurss eh num.. ahu porroprolimitatiume. lih. 1. Contrarium tamen verius eſt. per deciſionem Zaid in. ſÿfliusfam I. ſ Audic. vum ʒ. ihiitem nota. ſeg. ubidicit: Mra quodheres non tenetur ays ad Indin tum pro Aefumdo, unde Hdicatu⸗ owiuln cum Juridicuone un tranſir ad heredm. Quod repetit in Auhemtic. Jedcumreſt vor C. ad L. Halcid. num. ⁊ 2. Veyſ⸗ Munquid en go eodem modo. Idem etiam tradit Pahu Puteo trad.de Shndic. verb. Leres. verſlanht. 7es. Mum. 4. veyſ. ut dicit eum e o. ſtriben Quod judex contra quem pœna eſt com miſſa ex negligentia, non facit heredeste neri, niſi lite conteſtata contra ipfum judi cem,& ſic cum Judex ſit ratione ne- gligentiæ ex q. maleficio obligatus, ejls pœna, litem ſuam propterea faciens, non tranſit ad heredem, nifi prius lite conteſts ta contra judicem. Eandem aſſertionem ctiam ſcquintur Fart. in dl iupim. 1 ð. aio contra bertdem. Paul.de Caßr.ilid n. n bi, Mlrimd nuta. c in 1 dis. 4.§. hæc autem adio. ſ de damm, infect. n. 2. verſ. regulun ercun· yl 4.0 qu nen del e le N in ien te „„„ De Rationariis. 751 0n ter contra. pertext. i⸗ I. Mlianus 16. inſmn ſ. vue un de ludic. ubi dicitur, in heredem Judicis, . K envert vMue hu ndicumn ifi nſt al ju nit. Kdum ſnn am tradthn ers. uuſu nſiyhi mponcte facit hert ontraipun X ſit mio 0 obligats ereaſucien rius lite coht demaſſeri Ulufm . vin. a uſyili en 4.5 1 qui litem fecit ſuã, non competere actio- nem. Quia hæc actio in factum eſtexq. delicto. Bat. ind. Viupum. 1.§. Iudew. 1. Vde Iudit·u.I. Veyſ num adib in fctum. Et ex parte conventi pœnalis, licet ex parte agentis ſir perſecutoria. Paul. de Caſtr. ind. . dies. 4. S. hæc autem alib. unm.2 verſ. quæ ex parte conwenti. Actiones autem pœna- les& deſcendentes ex q.delicto nontrans- eunt ad heredes.I.1.f de privat. delict. F. hi autem. 9. Inſit. de L. Ahuil.. 1. veyſeeſt enim certuſima. Mſt. deperpet. c temp. adin. Niſi lite conteſtata.d.. I. veyſ yxnales au- yenmn aciones l. ex Iudiciorum. 20. f. de Accu- ſut. lumit. Q. Ex delic. depumdꝰ. in uant, he- yed. Cunven. Amt. Gumeg. Vuriar reſolut. 1om. 3. c. 1. n. 8). verſt ex quibus infertur ſeg. rtman. Piſor. Juſft. 27. incip. Juris cſlau- tem.Cſeq. lib. 1. (zo.) Hæc difficultas facilè eyitari po- teſt ſi Quæſtor vel Rationarius benẽ pon- deret& obſervet clauſulas illas, quæ ple- runque Inſtructibmnibus denen Beſiallungs⸗ Briefen olent inſeri: Vber alle ſeine Ein⸗ nahm und Außgab/ ſoll er der Berechnete L Di⸗ „162 Tactatus Furidicu⸗ Diener) ein taͤglich Hand⸗ Buch oder M nual umbſtaͤndlich halten/dayauß die Jah Rechnung nach den gebräuchlichen Rubt 2 cen und Capiteln verfertigen/ und ohnewe ſn tern Befelch Jährlich auff den Tag vn 6 NN cAiclieſs, Neu⸗Jaßr/ Peinit ſchlieſſenꝰ reinigen und mundiren/ folin& und wo ſich Einnahm und Außgab aufftin ander bezeucht/ die Folia allegiren/ vorhe. aber einen Extract allerEinnahm und Auß gab anfůgen /nach der Gelt⸗Rechnung abet die Stuͤck⸗Rechnung/ an Getreyd/ Wein ſ Hols/ Fiſch/ Viche/ tc. Vnd endlchen“ richtig Inventarium alles Hauß⸗ Rahs und Mobilien/ wit ſich ſolche jahrlich mehr oder mindern/ anhangen/ die Beylagenmit Nmey⸗ auff die Capitel der Einnahmund Außgab ügniren/ ordentlichzuſammn gen/ die Vrſach deß Steigens und Falln⸗ 3 in der Rechnung bezeichnen/ und ſoche zum laͤngſten vier Wochen nach dem Ter. min N. N.(Michaselis„Meu⸗ Jahr/ Pe⸗ tri bey Vermeidung einer gewiſſen Gil⸗ 3 Straff zur Rent⸗Cammer einſenden/ nichts deſtoweniger die verordnete Extrad, wie bey jedem Stůck abſonderlich befohlen/„ auch einſenden/ und bey M dicu Buchm daraußdi uchlichnſ n undoh unditen i vAußzeha allegin mnehnu A⸗Rechun n Geircd . Vret les Hau⸗ lchejhrlch vdie Byl lder Eim ntlich zuſm teigens unj chnen/ un chen nach „Nu⸗Jih iner gewiſi gmmer i vrornet onderlicht ey Juſtifcn De Rationariis. 1 6 Rechnung zu Vberlieferung deß endlichen Vberſchuſſes und Liquidation deß Aus⸗ ſtandes/ nicht allein aufErfordern der Rent⸗ Cammer/ ſondern auch fuͤr ſich ſelbſt bereit und gefaſt ſeyn/ auch darauf nach richtig ab⸗ gelegter Rechnung Jahrlich der Quittung gewarien/ 2e. G1.) Si judici permittitur ſecundum li- berum arbitrium procedere, wann einem aufgetragen wird/ in der Sachen nach ſeinẽ Willen und Belieben zu verfahren/ tunc il- lud arbitrium non abſolutum debet eſſe,& in co præſtandojudex metas urisrationis naturalis,& cquitatis excedere nondebet. U norat Pald inc.1. ð. Iudices de pace juram. ſrmand. quem ſequitur Cæpoll. in l.fugitiu n.33. C. de Serv. fugitiv. Menoch. Ae arbitr. Iud. q. lih. I. J. 13. z. 15. ubi refert Gurtium in tyal. de moneta, quæſt. 7. dicentem: Judi- cem arbitrari debere ſecundum mentem legis,)uris& rationis/ ac demum ſecundum æquitatem.addetevx. ini. z0 · de oper libert. cagnol. in 1. generaliter. yð. de N. I. Mew. 5. Gouſl. 118. hum. 1. Naxt.1. Conſil. 1/. Fer- yar. in yym. lih. in acliun. real. verſ ſimma- y0..16.( ihi in addit. Et hoc non imme- rirò, cum illud viri boni arbitrio fieri non * dica- 164 Nactatus Furiditus dicatur, quod ſine ratione fit, ut egregi reſpondit Socin. Cunſil. 91. vum. 13. 4 quo non diſſentit Rubuus Conſl. 16. Aum. 12& in his arbitrijs, ranta in viro bono debeteh ſe æquitas& juſtiria, ut in re alienaidagu quod in propria præſtaret, ut voluit D ciu inl. iuperſqnam. F̃. 1.in u f de Reg h. & ita tenet Menoch. hſupra. Dolendum igitur hodiè, imò execrandum, quod ord.„ nis politici homines, cum de jure reſpon dere jubentur, cauſarum deciſiones, non ex præſcriptis legibus, Prudentumq́; Re. ſponſis approbatis, ſed ex ſtulti jui cerebt tripode, vel ex affectuum turbulento ſeti niovel ex ilorum, in quorum oculis&au ribus habitant, quorumq́; ſputa lingunt, nutu& arbitrio petant, ut cordatè loqui tur Zang. ad Ledur. Fenel. ant. tradu. d Exrept. Captioſum illud& temerariumeſ ſe dicit Hering defdejuſep..c. ⁊7. um87. Carpxov. prad. crim. part.ʒ. quæſt. 16 Nl Audiant Iufiniamum dicentem: Nonvo-— lumus obfinerc, quod noſtræ leges nolunt. Mvcll.2. cap. 13. Mv 86. cap 1. MWvell iz. cap. I. Non inficior, Imperatoribus placu- iſſe, in omnibus rebus præcipuam eſſe ju ſtitiæ æquitatisq;, quãm ſtricti juris ratio- neln, idich 1e i, uten . um. lj ² .16. un ro bono den e diemi et, utol. vſnf il⸗ ſir. Di ndum qut umdejnn ndecilot Prudenn exſtultiluc mturbulem orum oalt nq ſpunh „utcordut ol. unti & temetu 1cnn . uſl entem: N ſtræ legen 6. pl. n beratotbu ræcipua ſtricti jm De Rationuriis. 165 nem. I. 8. C. de Iudit. c. I. cap. Vu. in ſn. de rransad. Diſtind. 4ʒ. cap. g.& I0. I4. S.I. n n. De eo qudcert. loe. I 90 · de K.I. I.7. de in integr. Aſolitis& conſuetis. I. ⁊1. i n. uhi 6odoß. de Appell item à ſubtilitate diſce- ditur, ut æquum ſervetur.I princ. ubi Gu doß. de liher. poſih.l.ra..j. de dapriw Jus nonnunquam temperatur. I.18. de ædi. F dici. I..ð. g. Si quls caut. l. 2. depigu. acliimn. adverſus rigorem æquitas diſcernit.i.u. A ſerwit. præd. ruſlic. l.25. de dumat. l. 16.5. 6.Ae pignur l.ʒj. de V. cap. ʒ. inMn. deſent. in 6. I14. 5.9. Quodmet. cauſ. Scd hoc cum mi- ca& grano ſalis intelligendum, finimirum æquitaris ratio ſcriptis legibus ſit ſubordi- nata. Goſind.I.8. Q. de Mdu. nudaaliàs ex indigeſto moru,& affectione animi de- ſumpta, contra jus ſcriptum, non eſt ſe- quenda. I.r⁊. infn. Qu c quib· Menoch. depræſumpt. lih.I. pyæſumpi. 8. n. 32. Guil. 2. ohſ. 23. n. 26. Wurmbſer. in Nucl. Iur. lib. x. it. 1. coutr. y. num. 46. Sichurd. nd.l. d.. de Iudic. num.;. alioquin nihil eſſet vel cer- tum vel perpetuumin jure noſtro, quibus- libet, præſertim idiotis, ac magnis Gynæ- ceis cauſarum ſtatum ad quamſbet imagi- nariam æxquitatem(quam cerebrinam ap- L3 pel- 166 Valtatus ſuridicu pellat Heigius p.I.. 37.. 11. c 12.)detot. quentibus. Zaſ. Conſl. 10. n. 34. 03. H. ring. dici. Vac. cup. j. n. 116. 117. Et quor. ſum attinchat leges ſcribi, ſijudicibus lice. fingere æquitatem. Keinking. de Negim K. cul.lib. 2. claſyz. cap. 12. Mum. 39. adde Ahu 6. Oh/. 6z. pertot. Gz.) Tertius etiam rationem edere compellitur, ad inſtantiam ejus, quidein. tereſſe docere poteſt. l.quædam. S. nummu. lariu. F. cœterum. j de Edena Quotamen caſu non eſt ncceſſe totum cuiq́; codicem rationum totasq́; membranas deſcribend vel inſpiciendi facere poteſtatem, ſedcam ſolum partem rationum, quæ ad inſtruen· dum alquem pertineat. Quãdore pluri bus videri poſlunt. Fuld. Pacian. trad. u probat. lib. 1. cap 6 3.n. 8.069. chc. 64. 1.. e.. 0. ſcg. cap. 66n. 185. Ruge. Kulum?. de Commaſſar part. ⁊. Iib.;. t. 19. i6. eh%ℳ99. eronhm. Magom. decſe. incip. vig hut. lim. n. 2.0./. prac. Papiemſ in fmu exena ropiam Inſyumemnt. gl cum ann ſ. ꝙ ſe. Menocb. ih. 2 de arhutr. lud. q ten. F. 4f 499. Kum. 37. e ſeq. Gaul. 1. ſ1o6.— Uu- Aum. 2. e. ra cu⸗ 6n 30 ing. ie ſn rationeni ms, qit dm n mcuihwi rans dehi teltatem bi quæann Quiden v. Pucim. n 66. l3l 1..ſeehl ui ſin ien .gl un hin. u cul 167 Uſurarij etiam tenentur edere codicem rationum. Gail. ꝓrux. cit. loc. M. I2. e Græ. conſd.ʒ. n.. Imò uſurariorum heredes. u lunt de Commiſſ.d part.⁊. lib j. e. 1hnum. 1 Quodampliatur, 1 In ſudæis fœnus exer- cchtibus. Voter. claſ&. diſput. 14 1. 61.Iit. B. Nulant. de commiſſ.cit Ie. n. 12. Non obſtan- te quod quidam diſſentiant, quod refuta- vit Phlipp. Mnſſpn. adl 1. f de Edend. n 98. zeſte Rulant. cit. lo. Ampliatut, 2. Quoad publicanos, caupones& Stabularios. Gail. oc.n. 12 Zannet. adi.x. t. de Edend. n. 28. ꝙ ſong. ubi accuratè hoc pertracat. Me tamen non latet hic diflentire Bocerum clues. Auß. 14. 7h. 0. lu. C. neq́; adeò levi- bus de argumentis citat I.10.. 7. de E- dend. ihi neij; ullus alios ſmnler. Sitamen uſuræ reſtitutæ ſunt, tunc ad editionem ſuarum rationum adſtringi ufurarius non poreſt. per radta Ahnnet. ad d. l 1. C. de Edend. Gʒ) Codicem oportet eſſe non tu- muſtuarium& confuſum, ſed diſtin- ctum, cum ſpecificatione accepipu, unde& à quo;& expenſorum quoad & ad quid: puta à rali colono, ex tali fundo tantum, tali anno L 4& die, De RNationariis. Waltatius ſuridicu⸗ & die,&c. Slurf Cent.⁊. Cunſl. 41. vum S Farhol. Conſl. 10. Præter godices rationum,ſunt etiam) jibri quibus officiales uti ſplent, ut: Saa Bücher/ qui ſunt lbri cenſuales, ſcu æſtimi Gavl. 2. cb/ 2. um. 24. quibus bona cenſu alia& cenſus, h.e. tributum, ſunt inſcripti: Vocantur ita à Sala hoc eſt aula, ſeu Bali. ca, quodin ea prædia, quæ aulæ regiæ cen. ſum praſtant, ſint inſcripta. Aenrin ann oſor. lib. 4. in pyimnt. Fyꝛderic. ¶Mrtin a ur. cœuſ leb. 1. cap. I. M. 40. fl0. Hincl. ges Salicæ quæ de jure ſuccedendiin Sala, h. c. Regno ſeu baſilica diſponunt, fœmi. nasq́; excludunt, de quorum origine pluri ma Id. comminiſcuntur, ur videre eſt apud Codur prac quæxſf. cap. I. um. 9. 6 Carpæo. de T. NegꝛCerman. cap. 1. ſclj. um. 4.5.6. G.. Zinh⸗Sctoſ⸗und Renthes⸗Bucher i vulgò in civitatibus& gubernationibus habentur, in quibus reditus& anuicen. ſus conſcribuntur. Shu Conſl 90. n. 9. ceut. z. Nſhn. in admomend num. I3y de. rejur. Modeſin. haur. Couſl S. num.10. G 1. An aurem& quando hi libri redituum pro ipſo Magiſtratu contra ſubditos pro- bẽnt. — —— 4 um ſuntett ſualesſeuz idwboun um ſuntni eſta lul waulæ ſcg ta. Awemm dert. Mn ccedendu diponunk rumotige ur, u vih ſci.1. unl gubemun litus&amit . Cfl d mmji fl S.mnn hi lbriten tta ſubdim De Rationarii. 169 bentvid. Peregrin.tum.ʒ. Conſil ↄofl2 Berlich.p.⁊. deciſ⁊ 81.282.25 c284. Carp- ⁊M. yr. for. part. 1. conßtit. 16. def2. perb. Cpart.⁊.c.4. def. 6. lub.1. Neſß. 61.52. c V. ubi multas adducit limitationes. Hader⸗Bruch⸗ und Straff⸗ Bucher/ ſunclibri in quibus pœnæ ac mulctęinſcxi- buntur, Ahnſ Cent.16.n. 27. Menoch. conſl. 1000.num. S. Ludov. Koman. conſl. y0. col.j. verſej. Hos libros probare pro Magiſtratu comtraillum, qui punitus eſtvel cjus here- dem, dubio caret. Scd an contra tertium merum imperium, die ZentFraiß/oder Halß⸗Gericht probent, major eſt dubita- tio? Et puto quod non, maximè flin poſ- ſeſſorio fiat, ubi inſtrumenta non facilè ad probationem admittuntur. Siautem pri- vatus privatum ratione criminis aliquan- do punitum probare vellet, tunc eos ad robandum vires habere arbitror. Rulam. de Commiſſ libr.j. c.6. n. I0.part.⁊. Gerichte⸗Bucher/ Rbri judiciales vulgò dicti, quibus actus voluntariæ Jurisdictio- nis, inſinuationes donationum⸗dotium da- tionum, teſtamentorum, tutelarum, unio- nis prolium,& generaliter omnia in qui- bus judicis decretum interponitur, inſcri- bun- 170 Vaclauus Furidicu⸗ buntur. Kppen. deciſ. 46. mum. 11. C. ye. Pt hi ſive à magiſtratu, ſive ã privato pro. ducantur, probant,. Vtriptura. de u in Mrum. 1 publicat. ulu Dd. C de IMam. hn C. de re Iudi. Px ea ratione, quod in jud. ce ſemper præſumatur adeſſe multitudo teſtium. Erb⸗Buͤcher/ Erb⸗Regiſter/ q Principum præfecti habent, in quibus ſet. vitia ſuorum ſubditorum inſcribunt qui non probant contra ruſticos, niſi juen. rur alijs adminiculis. Dec, in cap. 2. L d⸗ Vde Iſrum. Quamvis ex conſuetudine Germaniæ probent,& pro publicis ha. bcantur. Cranr. Conſl. 4. num. 14. 1m. 4. Moller. lih. 4. ſemeſtr. 37. Cothm. cunßi 30. Aum. 287. Vl. 1. Pruclman. cunſl zo. VMnm. 261. Kundſchafft⸗Buͤcher/ hoc eſtliteræ, quibus Judices vel magiſtratus conteſta tur, rem talem coram ſe geſtam. Qur quomodo probent, vid. Shuyff conſl go. Vum. 9· cuh cum Ailecu. F. ſuper rerti. cap. Vtripra. de Vd. nſirum. Coler. de proceſ. 5 Aecutid. p. ʒ. c. 1. Aum. 82. Kõppen. du 46. AM, 1. Lager⸗ 4 De Rationariu. 171 wo Lager⸗WBuͤcher ſunt libri, quibus apran fundi ac prædia, agri⸗ vineæ, prata, hor- iurt iſ ti,domus,&c. ſunt circumſcripti, wie ſie n uegen wo/ an wen ſie ſtoſſen/ terminis, nequod finibus, locis ac vicinis ſuis annotatis, ut delſe ml in renovaturis Dominorum fieri ſolet, daß man alle zehen oder zwolff Jahrdie Le⸗ „Jiziſt hen oder Zinß⸗Guter propter mutatano- nt inqi mina poſſeſſorum wieder von nuwem be⸗ rinenn ſchreibe/ und die Lager⸗Bucher reno- coß nin vire. 3 enh Ambts⸗ Buͤcher/ ubi addam ſequen- ex conlieni tia obſervatu haud indigna: pro publu 4. Mum 1 80(o08 37.(utm u clmm. u⸗ er/ hocelln ſtratis cm geſtn( Khuf un F. ſher um Clh. 4 m 399 62. Kp nge⸗ . 172 Vatatus Furiditus Vngefehrliche Verzeichnus etlichn Titul/ſo zu einem Ambts⸗Buch gebrauch werden moͤgen: Welche auch zur Inſtrucian, A wie die Verneuerung der Zinß⸗und Guld⸗ 2 Bücher/ ſoll vorgenommen wer⸗ den/ dienſilich. 1. Ankunfft. an Ankunfft deß Ambts/ wie vnd inwelchen Jahr daſſelbig/ auch deſſen zugehonge 6 Doͤrffer/ Weyhler/ Höf vnd andere Guut a ſambt ihrem Recht/ Gerechtigkeiten vnd„ Hettligkeiten angefangen. n 2. Eingehoͤrige Doͤrffer. Was fuͤr Stůtt/ Flecken/ Dotffen Weyhler/ Hoff vnd Wuͤſtungen in gem Ambt gehorig. d z. Geiſtliche Jurisdiction. F Wer die Geiſtliche Dbrigkeit/ Kirche⸗ Satung vnd Beſtellung in der Statt/ vd fedem Dorff beſonders. 6 4 Wie viel vnd an welchem Ort es pfun d Kirchen im Ambt habe/ vnd weſche gllialin n ein jede Pfarꝛ deſſelben Ambts gehorig. 6 Was füs andere beneſria zueinem jden ſ Drt ſyen/ vnd wer dieſelbe geſifftet/ ob ſie. deren fundutimer oder Stifftungin habe. idicu⸗ 33 ichnuse 6⸗Buchgi lich iur hiu Zuß uwt dommen we lich fft. wievndinu deſſn i vnd andenß erechtiglu n. e Doͤrfft Fckn/ uſtungenh ricicien in der Ei em Hrts ndwelchtl mblögehön nu zucnn begehifiu⸗ ffftungen* De Rationariu. 13 Ob vnd wer auch ſolcher Beneßcien eins oder meher ju Patronatus hab: Item/ wer ſolcher Venecien jetziger Zeit Poſſor ſey · Was die Zugehorungen von Hauſſern/ Aeckern/ Wieſen/ Hoͤltzer/ Gaͤrten vnd an⸗ deren jedes Dorffs Pfar: vnd Filial: Item was die Einkommen anginſen/ Gůlden vnd andern Gerechtigkeieen ſeyen. Ob nicht alle Ambis⸗WVerwalten in Geiſtlichen/ Ehe⸗ vnd dergleichen Sachen an das Cœnſhurium gehorig/ vnd dahin kom⸗ men/ oder wer ſonſten jetz gehoͤrte Sachen verrichtet.* 4. Landtgericht. Deßgleichen in Land⸗Gerichten/ als in Auffrichtung der Einkindſchafft/ Erb⸗vnd dergleichen Sachen vnd Faͤllen. Db N. Statt/ Dorff oder/*e. dem Fuͤrſtenthumb mit Erbhuldigung/ Vogley vnd Zenibahrlicher Obrigkeit/ Gebott vnd Verbott allein verwandt vnd zugethan: o⸗ der ob andere Herꝛſchafften an einem oder mehr Orten/ auch Vnderthanen/ wie vnd welcher Geſtalt. Jtem/ Ob ſolche Hert⸗ ſchafften an einem oder mehr rten/ auch Vnderthanen/ wie vnd welcher Geſtalt. Item ob ſolche Hertſchafften oder Jun⸗ 174 atatus Furidicns Jrnckernginß oder Guldt/ auch was fůren Zinß oder Guͤldt an eines Ort auff den lu then haben: Item/ was jetzbeſagte Hen ſchafften von wegen ſolcher Zinß vnn Guͤldt/ fuͤr Dienſt vnd Gerechtigkein auff den Vnderthanen herbracht haben. Db es mehr alh eingent/ vnd ob es Halh SGericht im Ambt habe/ was fur Hnm Flerken an die Zent vnd Halß⸗Gencht g. 6 Wo vnd an welchem Drt die gent gehel hoͤren. ten/ mj wie viel Schopffen die beſetzt/ we⸗ in was Haißgericht. Ob alle Inwohner zu N. Statt/ Důß fer/ Weyhler/ Hoff/ Item die jenigen/ So die Guͤter zuden Wůſtungen gehoren/ an der gent zu erſcheinen ſchuldig. Wie viel jaͤhrlich Landtzent/ vnd wang⸗ halten/ vndeine jede Statt/ Dorff/ Weyh⸗ ler/ woff vnd Wüſtungen/ fuͤr Feldt vnd Růgen daran zubringen ſchuldig. ahmen/ vnd wie gehaͤgt/ wa Richter vnd den zu ordnen/ deßgleichendi 9 e n z Wie vnd auff was Vnkoſſen die Schad⸗ bahren am Leben ʒu ſtraffen vnd zu liffr. Wie der Pruceſin peinlichen vnd bůrge⸗ lichen Sachen gehalten. Was ridi t auch was On as jezbeg olche Ziß d Gencht nt vndohu was for Halß⸗Gen Drtdiegu ffendibet wie gehi n/ deßgo uN. Si em die jenhui ungengthön huldig. dtzent vndn ut Dorf! en/ für Fü ſchudi nkoſindi ſnrwzubt ichn wi . De NAtionarii. 175 Was deß Zentgraffen vnAmbtsknechts Lohn. Was die hoͤchſte vnd gemeine Buß am Zentgericht/ weme ſolche einstheils oder gar gebuͤhre. 5. Gelaidt. Wie fern vnd weit vom Ambt zu verglei⸗ ten auff allen Seiten/ wie die Graͤntz heiſſen: Vb das Fůͤrſtenthumballein/ oder anders neben dem daſſeibig gebrauchen. 6. Guͤlden ⸗Zoll/ Rlein⸗ vnd 6. Weg⸗ Zoll. An wie viel/ vnd was den Wein⸗Klein⸗ Weg⸗oder Waſſer Zoll/ von Wein/ Guͤ⸗ tern/ vnd anbern an einem jeden Ort ſey: An welchem Drt der gegeben wird. Wer den ſo wohl den Kleinen⸗vnd Weg⸗ Zoll nimbt/ vnd was der zu gemneinen Jah⸗ ren traͤgt. Item Staͤtt⸗vnd Weggelt/ wer ſolches in den Staͤtten vnd andern Oyten einnimbt wo es gegeben/ wie viel/ wer Weg vnd Steg zuhalten. 7. Forſt/ Waldt vnd gemeine Poͤltzer. Db das Ampt eigenthuͤmbliche Foͤrſt/ Waͤldt vnd Holtzer habe/ wie viel/ wo/ vnd in wel⸗ 176 Vatatus Furidictus in welcher Merckung die gelegen/ wie vil jedes Morgen/ obs Bau⸗oder allein Brenn⸗ holtz/ ob ſich jemand darauß zubehoͤltzen hen bracht/ wer die Anſtoͤſſer/ ob Sie verreinto⸗ der verſteint. Item ob die gemeinen Dorffſchafftene⸗ gene Bau oder gemeine oltzer/ wie die le ſchaffen/ vnd darinnen gehauſt. Wie jaͤhrlichen die Lagen in der G k i ge meindt/ auch ſonſten andern/ vnd wen auß geben worden. s. Wiltbahn/ Vogelherdt/ vnd klein Weidtwercks Gerechtigkeit. Wer den hohen Wilotbahn Nide jagendt/ vnd klein Weidtwercks auß deß Ampts eigenthuͤmblichen/ den der Dorffs⸗ Gemeinden oder ſonſt andern im Ampt gel⸗ genen/ doch andern zuſtaͤndigen oltzern/ ſ wohi in allen Merckungen/ mit eßrein⸗ Vuͤner verſtoſſen vnd dergleichen von alters herbracht/ vnd noch in Vbung hat. 9. Vogteyliche Gbrigkeit. Wi viel N. Statt/ Dorff/ Weyler/ hat/ N. N. Laͤndtſchafft vnd Herdtſtatt· Ob ſie dem Fuͤrſtenthumb alle mit Erb⸗ Nuldigung vnd Pflichten verwandt vnd zugethan/ vnd jhnen allein vnſer mhh be ge 1 4 — De Rationarii. 177 — Fůrſt vnd Her von Mꝛ. oder dero Beam⸗ ch pten/ in allen hohen Vogteyen vnd iedern⸗ vet faͤllen zu gebleten vnd zu verbieten. mn 10. Einzuggelt. Dorfſht In der Statt vnd Dorffernob Einzug⸗ lzerwih gele gegeben werde/ vnd wie viel an einem je⸗ den Grt/ wers einem bezahlt/ ob vnd was vn⸗ 1. 3.— un ſer gnedigſier Fůͤrſt vnd Herꝛ daran habe. un vndun n. Machſteuer. Was ʒu Nachſteuer an einemjedem Grt herdt wl gegeben/ vnd wie es darmit gehalten wirbt. rechtigu n. Folgen/ Keyſen. Meh Obdie Vnderthanen mn allen Dorffern! diwerta beyde in Zentſachen/ vnd von Obrigkeit we⸗ dnde gen djhrem Lands Fuͤrſten vnd Erbherꝛn deminm reyſen vnd folgen. iznhin Obs ein Maß/ oder ſo weit mann jhrer be⸗ en/ nih důrfftig/ vnd wie ſie reyſen vnd folgen · eiin Wie es mit denen Koſten gehalten! da al⸗ zbunghu kein etliche Doyffſchafften erfordert/ ob der Ctngttt nicht hernacher auffs ganbe Ampt außge⸗ dorf Vl theilet. Item/ obvnd welche Perſon Reiß⸗ Dof wagen/ auch wie viel Gaul vnd Perſon da⸗ undhalt mit zuſchicken ſchuldig. jumb— 13. Beth vnd Steuer. obd. Statt vnd Dorff/ c. Beth vnd in vnſih M Steue — 1 Valatu Furiditu⸗ Steuer geben/ wie viel jaͤhrlich/ wer dasin iu brinqt vnd verrechnet. Gb die Beth verſchrieben/ wehme/ wi ju lang/ wenß abloͤſig. Item/ ob ſie ein Thel vnd wie viel jährlich an der Beth oe Steuer hãben. ge Wohin ſie ſolche Beth oder Steuerg⸗ brauchen. ſe Jiem/ ob alle Guter im Ampt Be u vnd Steuerbahr/ oder ob deren elicheg, ge freyet/ vnd warum. ben 14. Turcken Anlag vnd gemeine Land ⸗Schatzung. zu Ob woͤffe oder Guter oder ſonſt jemandi e zu N. Statt/ Dorff/ x. deren gefreyet/ vn e rumb/ wie. ſö 1. Fron vnd Dienſt. y. Wie ein jede Statt/ Fleck/ Dorf Woyhler oder Hoff im Jahr/ alß die Bau⸗ ren mit denen Pferden/ vnd andere mitde Vandt zu fronen vnd zu dienen ſchuldig. Obs eine gemeſſene oder vngemeſſine Fron/ vnd wie die ʒu jederzeit mit dem Ack e bau/ Wißmatten/ Holtz vnd Miſfuhnn ſ zu verrichten. Was man dargegen zu geben ſchuldig. Ob auch andete Heriſchafften auff jhren S— „—— iu ie De RAtionaris. 179 wuhim Ampt habenden Zinß vnd Guͤldtleuthen (ben/ vün Fronhaben/ wer dieſelben vnd was es vor ehn Fron ſepen. 3 16. Atzung vnd Laͤger. Wie N. Stadt/ Cloſter /Fleck/ Weyhler chwat oder Hoff Atzung und Laͤger zu geben ſchul⸗ du dig⸗ Ob ſir dem Reuter⸗Hauptman /Jä⸗ im germeiſter/ Windhetzer/ Schiffmann und mi andere/ als die Beambten als dere Diener/ erobdan oder ſonſten zu halten ſchuldig/ und ob ein benandtes Jaͤhrlich darvor gegeben werden. 6 vnd Wie die Atzung und Laͤger jedes Drts atn genmmen ob im Wirtshauß gezehrt/ und oder ſoſn die Gemeind hernacher ſolches außgericht/ (derngj oder daß es bey jedes Oris Schultheiſen ge⸗ ſchicht · dDieſ. 17. Perſſ pruch/ Schutz⸗Gelt/ Schutz⸗ Fick)0 Rorn/ Weitz oder Habern. JhtſeWeiche Stadt/ Dorff/ Weyhlerſic. das undans zugeben/ und wie viel Jährlichen ſchuldig/ diennſchu warumb ſolches geſchicht · ode COb ſie auch in frembder Herrſchafften ezeumtkn Schutz oder Verſpruch/ und wer dieſelben olt vn Mii ſeyn was ſie denſelben Herꝛſchafften zu ge⸗ ben ſchuldig⸗ ugehnſt ¶ Wie ſie in ſolchen Verſpruch kommen ſchfinuft ob es auf eine benandte Jahr Zeit vder ewig 180 Traatus Furidicu⸗ 18. Schenck⸗Stadt/ Schenck In welcher Stadt/ Fiecken oder Dorf b die Schenck⸗Stadt oder Schenck⸗Ret u im Ambt/ oder wem dieſelbe ſonſten 46 Wie es bißhero damit gehalten/ obs/ n er wie hoch verliehen/ oder der Wein vg legt worden. ſz Was es Jaͤhrlichen ertragt. 19. Ban⸗Wein/ Rirchweyh⸗ Wein. Ob von Ambts wegen ineinem odermeh ſ Dorff Ban⸗Wein/ zu welcher Zei un wie viel gelegt worden. Ob darzwiſchen andere Wuͤrth ode Hecker auch zu ſchencken gehabt/ oderdeß ſie ſtill halten muͤſſen. Vb auch andere Henſchafften Ban⸗ Wein zu legen gehabt/ wie vielund wann. e Vngelt. Ob alle Schenckſtatt und Wůnthind⸗ nen Ambts⸗Doͤrffern daſſelbige zugebn ſchuldig/ oder ob jemand deſſen frey. DBbsallwegen/ oder wie lang alſoherkon⸗ men und gehalten worden. Ob und welche von Adel Schenckſt in ket uridieu⸗ dt /Sch De Rationariii. 157 im Ambt haben/ und wer das Vngelt auff ickenoeh ſolchen Schenckſtätten nimbt. aScht Dder ob die von Adel Lehn daſelbſten ha⸗ ſſibe ſuſn ben/ uff denen ſie von außgeſchenckten Wein Pngeit zu nehmen herbracht. Ob und was igchelenſ denen Vnterthanin vom Vngelt gebůhre. Wer den Wem⸗und Getreidgehenden in ng der ganßen Stadt oder Dorfmarckung N. Rchn 6 Zehenden herbracht/ und noch — dk. 1 derſelbige getheilet/ wie und was Ge⸗ ineineme 35 enmaerWetiaer nijnjt ſtalt/ wie e⸗ mit Befleyung der Neugereu⸗ ten gehalten/ ⁵wie viel Jahr. ni Was an einem Vrt die gekend⸗ Herren dargegen zu geben ſchuldig. ungh Pb ſie nicht Reit⸗Ochſen und Beuſen halten muͤſſen. 6 Nnſcfu Db nicht etliche Guͤter gehendfrey wie wirlun viel/ und welche dieſelben/ auch wehme ſie gelt zuſtaͤndig ſeyn. nu a. Zinß/ Göld/Lehenſchafft /Beſt⸗ ndaſſibh haupt/ Hand⸗Lohn. ddeſnſ Jeder Stadt/ Dorff/ Weyhler /Hoß ſei⸗ it inʒaſti ne Iins und Gůlb/ wie auff der Rent⸗Cam⸗ en. mer zu finden ſeyn wird/ zuzuſchreiben/ mit Adl Si angchengter Gerechtigkeit/ was ſich des Hand⸗ 132 Vaatun ſuridicu Hand⸗Lohns und Beſtbaupte halber a den Fall zu thun gebuͤhrt. 2z. See/ Fiſch⸗Waſſer/ und geme⸗ L ne Baͤche. Ob und wie viel deren im Ampt/ ſodu Ambt allein angehorig/ wo ſie gelegen/ v viel es ungefehrlich Morgen. Wie viel See zů beſetzen/ und was ſin erſten/ andern und dritten Jahr ernage b moͤgen. 5 Wer die andern Gemeine/ doch un Ambt gehorige Fiſchwaſſern und Bach braucht. 24. Schaͤfereyen. Wie viei Schafereyen zum Ambl gh ren/wo ſie gehaiten/ wie hoch ſie beſetzt. 3 Wie es mit dem Pferchrecht beſch en. Inwelche Marckung/ wie weit/ undun weicher Zeit zu treiben. DBos die Ambis⸗Schaffer allein/ od andere Schaffer neben ihnen befugt. Da Schaf⸗Staͤlle/ wohin der Miſg⸗ braucht und gefůhrt werde. 16 Da die Schaſerey von Ambls wegn ſelbſi nicht beſchlagen/ was Jährlichen das Weyd⸗Gelt. 2. Letb⸗ ridicu huynhul ſſer/ unb te nm Anſ e ſiegiz tgn. ken/ udn ſten Jh emeine di ſſernundt fereyen en zum Au hochſiebt ferchtichti ug/ wienll chaffer lu ihnenbiſh wohiniun nd von Aub was Jihi De Nationarii. 183 35. Leibeygenſchafft. Wie viei Leibeigene in jedem Ambt/ Dorff /x was ſi Jahrlich geben. 26. Angieſſung Beſichtigung/ Waß Ehlen und Gewicht. Wer daſſe vige zu thun in jedem Ambt/ wens geſchicht. was fuͤr Maß/ Ehlen und Gewicht gr⸗ braucht wird. . Whl⸗Crdnung im Ambt. W e und an welchem Ot es Muͤhloꝛd⸗ nung/ wie die beſchaffen/ wer ſie auffge⸗ richt. 18. Schollen. oer den an jeben Grt verleyhet/ und ein⸗ nimvt/ wo es verrechnet. 2. Säuſchnewer im Ambl. Wer ſolches jedem Ambt oder Dorf ver⸗ teyhet/ was dargegen geben/ wers ein⸗ nimbt. zo. Stadt Dorff/ Petter Mahl oder Velffgericht· Was fuͤr Gericht an jedem Grt gehal⸗ ten/ zu welcher Zeit/ wie offt im Jahr/ wer Richter/ was daran geruͤgt und verbuͤſt ⸗ ᷣwas die hoͤchſte und kieine Buß/ wem die zuſtaͤndig/ wohin appellirt/ und welche Ge⸗ ſtan/ wo Raht gehoit wird. M 4 Ob 184 Naatu⸗ Fnriicu⸗. Gb der Staͤdte/ Maͤrck⸗Freyheiten u andete Ngudung auch zu ſetzen. 3 Beſtellung gemeiner Dorff⸗ Aembte n * und Annehmung der Diener. Zu fragen wie es allenihalben herbon men/ alſo anzuſtellen. z2. Dorffs Gemein/ gemeine öltzer. S Wie viel ſie deren haben/ wo ſie gelegen/ wie viel Morgen.. Was es fůt Holtz/ obs vereintoder vm* ſteint. Was/ wie viel/ und wehm ſie Jah⸗ lich außgeben/ Lagmeyß. 33. Gemeind Einkommens an ʒus/ Guͤlden und anderm. Zu fragen: 34 Gemeine Rieth und Waſen. Wi viel ſie deren/ was an einem Siuck wo ſie gelegen/ obs verſteint/ und was es Jahrlichen ertraͤgt. 3. Gemeine See und Fiſch⸗ Waſſer. 36. Abhoͤrunh Gotts⸗Hauß und gemerne Rechnung. ie es herkommen/ zu welcher Zeit es geſche⸗ — 1 u u Dorßl der de nhMaſ gemn nlwoſiht zvetteith wehnſeh mes nz enderm. undWſn an inen6t rint/ und u 8 ahß 1 mun zu welcha 3 gi De Rqtionarii. 185 geſcheßen/ ſolle nochmahl bleiben/ doch daß es allwege in beyſeyn der Btambten fuͤrge⸗ nommen/ und der Bberreſt zum beſten ange⸗ legt werden ſoll. 57. Gemeind aͤuſer. Was das Dorff N. hat vor gemeine Haͤuſer/ darinnen Schulmeiſter /Kirchner Schmidt und Hirten geſetzt werben. z8. Warckung. Ob deß Dorffs Marckung gegen allen anſtoſſenden/ verrein und verſteint/ als nemlichen: 39. Trieb. Ob in deß I. Dorffs Marckung nie⸗ mand mit dem gehoͤrnigten Viehe/ dann allein die Einwohner/ oder aber! ꝛc. Wie es mit Verpfandung deß Viches beſchaffen. 8 Dts jederman zu thun ſchuldig/ oder ob etliche/ und welche frey. o. Erhaltung Weg und Steg · ʒu fragen in jedem Dorff WVnd ſollen leßzlichen alle Vertraͤg) ſo der Aembter halben/ vder zwiſchen den Gemein⸗ den/ in was Sachen es ſeyn moͤchte/ uffge⸗ richt/ zuletzt in jedes Ambt/ ſo viel ſich leyden wil/ gezeichnet werden · 5 M5 634.) In 136 Natatus ſuriditu⸗ 64.) In bis verbis comprehenditu — definitio vel potius deſcripi Natiomis Quæ nihil aliudeſt, quam Pau Arcepr commemoratio. S dtra 2. n. 23 ubi etiam allegat diſſentientes a hac definitione. add c. ⁊1. n. 1. Ejusd Aun Hæc data autem& atcepta in libro ratiopi conſcripta, dicuntur individua& cone Xa, maximòè ſi omnia proficiſcuntur exco. dem negotio& adminiſtratione, ut tradt Ripa. admonendi. n. 124. d Curt. Semnibr. Conſl. 10. ti da quæſtio: Aufaca liqudariume actepii v ex nrumentis guartntigiis, vel vraiomem chnße ſ jone, antequam ad dut yu — w„— 7 pervemiatur, Py partitin accepri liquids, vel cœnſeſfti Admimn⸗ Mrator EXECiiia⸗ ſn Cujus affirmativam quidem tenuit S. cin. cunſil.⁊ 4. cul.11. verſ.& prim. vol. 6 conßl. ⁊j6.col.ʒ. verſaliquandu. vol. ⁊. Cu Vaitan. Ae tutor C curat. n. 214. Verſumm mng. Cornen. cmßl. 223. pag. 2. Aex. vul. conſl. oo. Contraria tamen ſententia verior, quæ etiam rationi& æqu- tati conſentanca, melioribusque, ac tortioribus juris fundamentis fulcita, Quod icu omprehen otius dec ſt qumh ohm n diſſcmien . jui tin librotu widu Ken ciſcunure ratione un bivenitteh duiune u , aunh umadiuꝝ riuceynln uor exuum uidemun Cvin u und vulnhl Aun nen ſenem rationi&n orible mentis 3 De Nationariis. 195 Quod nempẽ ad interim? quod expenſ ratjo non recipitur, non poſſint capitula accepti, quantumcunque clara, liquida, 6 guarentigia, executioni mandari. uam appròbavit Amon. conßl. 230. nm. 16. Verſ. undecimo cunſidero. ſundo num. 17. Ancharan. cunſl. 23. Kumero!1. ubi dicit, quod conventus pro reddenda ratione, non dicatur in mora, non offe- rendo, quod debet, ante factam liqui- dationem,& declarationem reliquorum, idque tenet Fanus de pignor. membr. i. part. . Mwendan. de Exeq. mandat. part. 2. cap. J0. numero 31. Babta. d. decima tutbr. præſt. cap. 2. Mumero 169. ubi expreſſè habet, quod introitus& exitus, accepta& da- ta, ſint admodum in ratione connexa, ut nunquam præjudicet confeſſio acce- pri, niſ videatur expenſum, idque in ratione tutoris tenet hmon. Conſl. 27. numero 13. verſ. rertid principaliter. ubi dicit, Quod Adminiſtrator non teneæ tur aliquid reddere, niſi prius conſtiterit de omnibus accepris& datis, ſoluto ipſi debito ſuo. Præterea,& pro hac ſententia facit, quia quemadmodum incivile eſt, 188 Judicem, niſi tota lege peripecta, judicare. f. jns ciule. ſ de IL. ſic incivile eſſet Ad. miniſtratorem executare, niſi tota ratione perſpecta, hoc eſt, datis& acceptis exami natis, finis namq́; rationis forſitan ã proœ Waatus Furidicu⸗ mio abhoxreret. Et loquendo indepol. tario, hanc ſententiam tenet noviimè Vincent. Carrotius. in trac. dẽ depoſt. mn. 5. num. 5. Vl. 1. Exitus enim acta proba. I. ut fucta. S. Eventus. f de pœnd. adde H. chin. lib. 8. contror·jð· vey⸗ Vſedhoc. Ar, Conſ. 192. num. G 2. 0l. 7. C5.) Quamvis remiſſio à reddends rationibus liberet Adminiſtratorem, ta men à ſolutione Keiqurum minimè eum liberabit. rext in l credlirur.. inter cuturnf de liberatioh. legar. I. ſ ſerus Vetitu. ibi Bar. de legat. I. licet neq́; à reddendisratio nibus liberatus cenſcatur Adminiſtrator, cui reliqua non ſunt remiſſa. Ruin. cul jʒ. num. 12. quia ex rationis redditione adte liqua pervenire debemus. Et ita etiam tenet Craſſus.de ſucceſſ F. legatum. n. facit, quia, qui vult conſequens, necoſlari debet velle ante ccdens. I ad lagatum.u rem mobilem f d procurat. Quodampliu etiamſi teſtator liberet tutorem, vel alium admi ——————— icu⸗ peluu civile eſet nilitoutu Acepthen torirnin endoinch tenet noi d dyyt 5 im ac pu epen at „ 7.— ſRo z redh iſtratorn e umn minint 5 intertun „ reddeniu Adminn E. nh edditionei Ptin legatum uethnecc lun Qu im remeli 4 De RAtionariis. 129 adminiſtratorem ab actione tutelæ, vel de- poſiti/ non tamen co caſu cenſentur remiſ- ſa reliqua, niſi juflerit teſtator, quod heres talem adminiſtratorem liberet, quia tunc à reliqu⸗ facta cenſetur liberatio, ut voluit Fayt. in l Aurelib. S. Cajus. ſde liber. legat. num. y. Et hanc diſtinctionem communi- ter eſſe receptam teſtatur Goxadin. conſl. 94. num. 18. Socin. conſil. 101. Iib. 2. verſ. ali- quando. licet cam falſam eſſe dicat Angel. cunſi. 18& cam reprobet Iuh. Cyot. in 1. nemo ꝓuteſt. legar. 1. Vcin. coußl. 73. lib. 3. Curt. Iunibr. inl. aciume. C.de Vanſact. Et eam latẽ diſputat Covurr. cap. 14. n. ⁊. Vxſ. hoc ipſim. ubi poſtquam multa hinc inde contra Bartoli ſententiam adducit, tan- dem in ea eſt ſententia, ut liberatione lega- ta abactione tutelæ judex varijs ex cauſis, ex qualitate diſceptationis, ac perſona- rum, ex præſumpta mente teſtatoris, rem iſtam æſtimarc debeat, ut licet in dubio Rcliqua non judicentur remiſſa, quandoq; tamen ab eis debitorem liberatum fuiſſe definiatur ex xext. jumc? gloſſ in l.Aurelius. §. Mias. f. de liberat. legat. Quod itidem Cut ipſe dicit) apparẽbit ex verbis ipſius liberationis, quæ ita ampla& expreſſa 190 Tatatus Furidicus eſſe poſſunt? ur reliqua videantur remiſſ. (z6.) Quamvis pater propriè tutor non ſit, tamen vulgò naturalis liberorum tutot dicitur, Hic enim absq́; decreto judicis ad Adminiſtrationis exercitium pervenite poterit. Carpæow. vnl. diſp. de Arbbr. Cun. Vanguin cap. 7. n. 16. Nec tàmatione tute læ, quàm jure patriæ poteſtatis ad curam& adminiſtrationem permittitur. Carpxov. 7. 8 ₰ B de lur fmin ſingul· dec. ⁊ vſ.l. u8. Vigote cujus juris habet uſumfructum in bonisl berorum,& ſic in iis, quoad adminiſtratio nem, tanquam re propria optimo jure ver ſatur. Carpz. dicꝰ.trac.poſj. n.Iy. dic. Multas alias prærogativas habet pater, qui adminiſtrat res filiorum, quæ videri pof. ſunt apud Aium Pinell. in trab. dolun. mu tern. part.⁊.n.16ß.I.18. muiltirſeqq. Quo etiam pertinet, ſi fliusfamilias minor læ detur, ex adminiſtratione patris, quod non reſtituaturſetſi minor adverſus matremtu- tricem ſecundo nuptam reſtituetur /ec. M vell. 15. c. I. inſmn.. 2. C. Qui C adey Juos c. Nam liberis ſemper ſancta&bo- neſta perſona parentis videri debet. len 1. 9. ſde obſoq. parent. chpatr. ꝓræland. Et honcſtius& melius eſtminoribus æquibo- ni con- ci anturteh optiemtn betonmn cretojun lum pere 4 Qhhhh umtionen tatisadoun titur.(h n h ctuminbon dadminit optimom ſuyi habetyun qu ſden wud. ¶hnu milismi punqui ſus manen ſtituetuju er ſndas 5 ridebet!“ oribsrqi ich De Rtionarii. 191 ni conſulere damnũ quod fecerunt paren- tes, quã retractare, quos his cum perſonis geſſerunt: in quas etiã fraudis ſuſpicio non cadit, cum nemo melius conſilium, quàm pater in liberis ſuis capere credatur. Ipen.c. de punſal. Paris. conſl. 06.n. 47 Vl. 4. Cra- vett. cnßl.t. v. ⁊. Vo1. utpote cu amor in- æſtimabilis Bald. in A precibus col. ð. C. de Im- pub. Suhſit. enixus& ardentiſſimus. Oloſſ in I. Paulus.. Pompomius de Legat. z. Cravett. dic. conßl.1. d. ⁊. perlVn. C. de curat. furiſ. Conceditur tamen, etiam minoribus hoc in caſu contra parentes reſtitutio/ non ex Edicio de minoribus ut dictum, ſed ex Ficto de dolo, non per actionem de dolo famo- ſam, ſed mitigatã actionc, ideſt, datã actio- ne in factum. 1. non debet. 1I. infn ſ de dol. Ne ex duloſio lucremtur. l exdolo. 12 ebd. (ʒ7.) In hac propoſita ſpecie 1d pu- tant quod ad probationem ſolutionis reli- quorum præſumptionem, neceſlario con- curtere debeant omnia adminicula fignata C.inprocula. deprob. Ubiidſimulexi- gir diuturnitatẽ temporis poſt rationẽ cal- culatã, ſanguinis affe ctionem,& multipli- catam rationum calculationẽ, ex quibus& non minoribus conjecturis, quietationẽ& rea- 191 Naltatius ſuridicus realem rcliquorum ſolutionem præſumit Idq; firmavit Arcurſ. in. liberis, quos. h.1 verſeſcunditis. de aliment.& cibar. legn Bart. Bald. c Sahc. ad d. l. Protula. Aex conſil. ꝓ 9. Vſ⸗s e accuratè conſideratis. injn n. 12. 0l. 1. ubi addit aliud pulchrumver bum, ſcilicet, quod ad præſumendamrei uorur ſolutionem requiritur transcu ſus longi temporis, affectio fanguinis,& te ſu cit l bi calculatio rationis ſæpius facta, absheo uod de hujusmodi reliquatu reteratu dubium, vel aliqua fuerit facta mento Quam concluſionem ſignifcat Men¶ch artr. lih. 2. caſ. S8. Mum. 16. Alict. duh 13. hum. 11. G Maſtard. de prohat. eunclizyn Gs.) Facultas purgandi moram et fundata ſuper æquitate. Vſeyvum. ð uitur. de F O. quæ æquitas magis atteni jolet in contractibus honæ fidei, quàmſtri cti juris.I. humna fdes.31.. depoſ. I quun rundem.y. de Negol. geſt. Ergo facius admittitur illa æquiras purgandi moramin iſtis contractibus, quam in alijs prætere⸗ quia in contractibus bonæ fidei citius com- mittitur mora, quãm ſtricti juris.? vidlu mn. z8.. adtionem. 7. l. mura. 32.§. inlun uli in⸗ VDe Rxtionariis. 193 onemptu Mei 2. de uſur, Erg ilius po- Seeeehe u. in ſublevari Ieum qui.0ff de ureju. qu o fa- 4. hnl cit& cap. pꝓruit. ʒ. de locat. jundt. I.2. de jur. cnſnui Emplhyreut. Ubi quod Emphyteuta Eccle- ud pulch ſiæ citius in mora conſtituitur, puta infra hmen biennium, facilius& ibi purgatio moræ qurritu i admittitur. vid. e gloſſ in Clement. 1. in ecto lng verb. per ſe iyſum. de 7ei e ven. ſan. us fach, Quæ autem requirantur, ut moræ pur- eliqu m gatio poſt lapſum terminum admittatur. erit kchn vid. Carpow. y. Vr. part.i.conſit. z⁊. def. nißcn F. um. z. ihiq́ allegat. Nyur. deriſ. 77. Pt m. 16. 4 intra quod tempus mora purgari debeat. eleg. NMenoch. de arbitr. ud. q. lib. 2. cent. 1. raſ. y. per to. gand mon G9. Forma& modus negotiationis n certis legibus à Magiſtratu præſcribendus uitas mait eſtitaur impoſturæ,& fraudes omnes pro- ße hibeantur: Et debent conſtitui à Magi- ſtraru certæ menſuræ, pondera, ſtatera pu- p blica& moncta, ſine quibus commercia 0¹ X*„ ge. E commodè tractari ncqueunt. Et magi- urgancin ſtratus municipalis licet Jurisdictionem ninaiß non habeat, circa res tamen venales ordi- nx feici; nationes condere poteſt. ſer. Carpæov. yr. trictiju ſr. p. ⁊.c.6. def.⁊. Quod mercatotibus et- mt. z ijam le vybun 194 Vactatiu ſuriditus jam juratis non multum credi debeat in p. orum cauſis, cum nnemte Clhryſelumin eÿitiens. dſtind.8 ð. ne mendatio g perjmi ſt nun pœint videre eit apud Matth. Co. ler. de proceſ Execut. p. X.j. n.120. Germ ni dicunt: An Hunds hincken und Kri mer ſchweren/ darff ſich kein Menſch n kehren. Quod tamẽ nonde veris& proptii ſic dictis mercatoribus, ſed de man gonib 1 3 illis& venalitiaris, vel propolis& anhona. rijs qui quæ ad uſum quotidianũ hominm e neceſſaria unt, undiq; coõẽmunt cademq; minutatimrurſus in duplo veltriploprecio vendunt, accipi deberc putat. Vidcau ctiam de his D. Tæhor. in trac. de præſd d 1 but.p. ⁊39. 240 ½9. De Mercatore Bohemo, qui Carlu I In. in Catino aureo Ghiro graphum(mutuoe nim Imperatori dede rat auri nummorum centum millia) Pragæ dono dedit, omneqh debitum remiſit, adeundus næ Hliu lb. 4. Cummentar. in ai c fal. Ahlunſ Rego. Aum. 42. Alſo haben die vornehme Kauffleutß/ di Fuggar genant/ D. Carol⸗ V Iup. unter an⸗ dern ein Feuer von Zimmeninden um el⸗ Jauchwerck angezůndet/ und einen Wech⸗ % ccideben De Rtionariis. 195 Cſjn ſel⸗ Brieff/ welchen der Kaͤyſer jhnen zube⸗ duuhn zahlen ſchuldig geweſen/ und auff hundert pudMu tauſend Cronen gelautet hat/ in das Feuer Fuo geworffen. Wiewohl der Kaͤyſer ſich ſo cken u theuer nicht wermen wollen/ ſondern das ken Mu Gelt zu bezahlen befohlen. vid. Harsdorf. ſeretbth part.⁊. Luſt⸗undLehr⸗Geſc chichteErzeh⸗ eddemn lung VMX. pag. 31 2. c /9. Mercatores opolbum habent inter ſeſe ſuas conſuetudines, quæ cinilun etſi ſingulares, prægnantes tamen ob ratio- vemun nes obſervandæ ſunt. ſec. Noxſ Keceſ. Im oveltih per. de Ann. 16)4.§. 105. Als auch bey den pun ſ Vandels⸗Leuthen/ c. Sic inter mercato- mihj. h rescx nudo pacto naſcitur actio. Menoch. vol.i.conſtl. I.n. 278. In mercatoribus præ- qui culn ſumitur intervenire ſtipulatio, etſi verba nhunſn ſolennia intermittantur Ib. Meicbner·tomn. Aeciſ.· Camer. Inper. 13· v·&. Sepb. Gratian. onodei m.1 Aſcepr. renſe. 102.1.. Apices et- us n iam Juris non curantur in curiamercatorũ. 10 Hieronym. Schurß. cent.⁊. conſi. 42. hum. 3. G Carpzo hr. ſfor part..conſtit. ⁊. def. ⁊.n.ß. Sreph. Gratian. tom ·1. iſcept· rexſ cap. 4. mufu vum. 12. Ib. Alohſ. Rict. in collect. deciſ.col· Mhpel lecan. 1121. Sic conſuetudine quorun- immenm dam locorum receptum eſt, quod lbri undma mercatorum plenè probent. ſec. Wephau. 196 Watatus ſuridicus Auſhe. in deciſ.· Capell. Weoloſan. q. 49. n Cail. 1 Ohſ z6. n. 8. Bald. Peruſn. in trah Vatut. verb. Apudiſſa n.I. Veph. Grat. um diſcepu. Vrenſec.ÿ69. n.⁊6. Inter mercatores ſemiplenæ probationes recipiuntur,& j. dicatur ex æquo& bono. Guil ⁊ hſ 20.1 carpæov. yr. r. part.i.cunſlit.⁊.dep⁊ n de 10. n.z. Cyl 2. Keſtunſ Elec. tit. 10. Keß 102.1.7. Clz. 1u. 6. Neſponſ.; 8. n.y. Cl. 4 eit.j. Neſponſez6. n. 1O. Cl.ß. 1it. 0. Keß1u1 n 2. Sſin. Finttelth. abſ prad. Iy. u. 1 6 obÿhn. z. ExceptioExcuſſionisinter mer — catores locũ non habet. Gail. ⁊. hſ.1y. 2. ſehh. Ludowit. part. ⁊. detiſ.64..2. Cu. Vol.I.cœnßl. ⁊ 4. M. 209. Ioh. Papon. lih. 10., 4. deſdejn/ arreſt. 11. Anton. Gumes Ium.. Vay. reſolut. c.1ʒ. u.I4. circ Vn. Ayſ Nict pun. 1. Cohled. deciſ27. carc· ſn. Ih. Meichm tum. 4. deciſ.· Camer. Imp 1. x. z. Srephun. brutim um.I. Auſtepr. Vrenſ. cap. 64. u. II. An etum exceptio compẽſationis inter mercatores locũ habeat pro avertenda exceptione ex literis Camhij, vid. Carpxov. Iih ⁊.Rpm Biect.1O2. pertut. Mercatores, ubi ratione debiti contracti conveniri poſſint: v, Berlich. part. ⁊. Aciſ. ⁊. ubi num.j. habet. Quod Scholaris& mercator in ejusmoq caſibus parificentur. cus n% hGun tet metn cipiunn ilhſu Meh. u 0 uit l Wi. n oniim 6fu hin lin 1 . Gmh hMi ephn. c. M inter merc daexcepin 0 1 tores ubim iri polin hi umſ h ator in e⸗ De RAtionariis. 197 Circa officinas mercatorum nota, quod ſint immunes à metatis& Epidemeticis. I.2. ihi, ergaſleria. C. de mnetat lib. 12. Quod ante officinas nihil projectum vel propoſi- tum eſſe debeat, præter quod ſi fullo veſti- menta ſiccet, aut faber currus exterius po- nat.! unic.§. 4· de Viapublit. e ſ quidin en ſuct. Quo pertinet Policey Ordn. zu Franckfurt Anno 1577. gebeſſert· tit. ⁊1. S. Fn ibi als auch an den Gewand„Laden und andern Kraͤmen groſſe Tache und Plauen gemacht und angehenckt/ dardurch die Far⸗ ben und Faden der Tuͤcher! und anderen Wahren geblendtwerden daß man ſie nicht wohlerkennen mag/ wollen wir/ daß ſolche Tache und Plauen abgethan/ und vonden Dbrigkeiten nicht geduldet oder geſtattet werden ſollen/ damit der Kaͤufer unketro⸗ gen bleibe. Per totam ferè Germaniam ſuic mos inolevit, ut vix ullæ ſint nundinæ, ubi non ſolvatur Stand⸗Geit nemlich von den Kraͤmen und Buticken vor den Haͤu⸗ ſern. Gylman ium. 1. nphor. par ſol. 17. Pr ferè fnercatores& venalitiarij in nundi- nis, qui emunt, ut poſteã minatim ven- danx ibi vendentes coguntur ſolvere Bo⸗ den⸗Zinß oder Stand⸗Geh/ ur vocant?m. N3 1. Sm ——— 198 Nalatun ſuridicu⸗ 1. Hmphor. p. I. l. 7. n. 45. Hæcq́; pecuna forenſis Marck⸗Gelt/ pro ſuſtinendis one ribus univerſitatis plerunque magiſtraru municipali civitatis debetur. Womx M chabl. de jurid. ch. 137.t. D fol. 9;. Weſ. M. 12. n. 67. Quamvis Chinits in zral. Kegal. vect. Iur. cap. 3. A. 24. hanc conſuetu. dinem, von einem frembten Kraͤmer aif offenen Jah maͤrcken Stand⸗Geltzunch⸗ men/ improbet. per glof. in 1. umic. C. NMumd. ihz, locorum. Czo.) Inſtrumenta debent eſſe apud eum ad quem pertinent. 1. qui ex arm xuriu. 6..j. Verſpertimere de Edend n Zo. r fr payt.⁊. cnſtit. ʒʒ. deß. 18 n. 6. lud autem imprimis obiervari debet, utan. tequam alhcui editio vel ſacramentals purgatio imponatur, præſumprio vel lulpi cio ſit contraillum, quodinſtrumentaila, quæ edi petuntur, penes ſe habeat. Kulum. de Commÿſ part. ⁊. ih. y.c.⁊1..3. Cſöh. Pe. cian. lib. 1. Aeprobat. c. 62.n. 1.&. Qur præſumptio exinde refultat, ſi inſtrumenn penes defumcturn fuerint, tunc gnim ct iam ad heredem perveniſſe videntur Franc. Callet. in addit. ad Pacian. dict. tract, lib. 1. cap.ʒ, n.8. lir. g. Velſicon. idicu 5 Hechp o ſuſtintn nque mi uk. Vn Cuinits in jů 4. hancch idten Kin tand⸗Gel inl i debent eſt ui reſae in it. dfn lervatidebe vel ſactam xſumptio d inſttumen ſe haben! i tat, ſ inku nt, tuncſ weniſſe ſü ad Tacin lir. g. Vo De Nationariis. 199 ventus habuerit cauſam ⁊ petente, velfue- rit ei obligatus pro re exhiberi petita, vei conventus habuerit brum velinſtrumen- ta tempore litis conteſtatæ. Nulant. de Conmißf purt. ⁊ lib.j. Ac. ⁊1. vum. 4.Verſ. probatur autem concludenter. Si verò ejus- modi præſumptio ceſſat/ editio vel purga- tio juratoria nemini imponidebet. Hieron. Magum. deciſ.. incipit vigebat olim. Aum.z. Nurt. conſl. S. num ʒ. lih. I. acheran. deci. 16. num. 7. C 9. fed ſententia lata ſuper edi- tione non probato quod edere juſſus ha⸗ pear inſtrumenta eſt hulla. Zabunel. cuußi. 117. num. zuuh ad num ſn. Tuſch. 1om. 3. Ppyac. concl. lit. e. verb. Bditio. concl. ʒ num. zj. Niſi is qui edirionem petit, ſi videt nul- lam adeſſe præſumptionem contra con- ventum, jure ordinariæ actionis editio- nem petere,& ſuper editione convento, quod ſcilicet inſtrumenta penes ſe habeat vel ſciat, ubi ſint ſpeciale juramentum de- ferre velir, tunc meritò audiendus eſt,& conventus inſtrumenta edere vel jurare debet, quod ea penes ſe non habeat, nec dolosè habere doſierit, nec ſciat ubi,& pe⸗ nes quem ſintreperite poſſint: dummoco N 4 defe- 3 200 Wactatus Furidicu⸗ 3 deferens juramentum calumniæ præſtet, per text. in d. ui ex argentarii.. 5. exj. gitur. ⁊. 1. quædam 9. F. cæterum. ʒ. F dſt (41.) Si is qui edere juſſus vel jurare, nolit parere, editionemq́;&juramentiprq ſtationem recuſat, tunc contra eum de. cernuntur mandata compulſorialia ine clauſula juſtiticatoria. Gail. i.ohſ1os. 4 h e ohſ. 34. hum. 1I. Kulant. de commjſ put. 1 2. b.. cup. 1. num. 12. Et ſi quis in conu 1 macia perſiſtit, tune compulſoriales actio· nes decernuntur,& is ad edendum velju r randum, vel captis pignoribus compell poteſt. II. verb.ð. adoſcium. ubigl l comm. C. de Edend. verſ. in comm. j eod. 17. in med. verſt capti pignbribus. vel mul. ctã arbitrariã ſecundum qualitatem caſ & facultates edere juſſi. Gail. lib. 1.Aohſ.za. uum. 3. cn.1. Rulant. de commiſſ part.⁊ lü. F.26. h.3. Cſeq. vel ctiam ſireus eſt, qu edere nolit, poteſt pronunciari, quod im ſtrumenta petita pro editis habeantur. P ciam Ih. y. c.66. n. 174. Cn. 175. vel ſi actor eſt, ei audientia vel actio denegari. Win omm. de Sdend num. 14. Veyſt aut den gata. — Præ- iditu lumti du cdlerim. juſſs h &uramen 6contraen mpulbn 1. dlcmnß Etüqusna npulſorie dedendun norids an cium uijſi in cmnfi nurin ſit qualituena uill. d mmiſ m am irett unciati,. ishabeenu . 1 lh denegu ſ. . 4. vu u . De Rationariit. Præter has pœnas tenctur etiamis, qui edere recuſat, adverſæ parti actione ad in- tereſſe, quanti ſcilicet cjus intertuit/ edi- tionem debito modo& tempore fadtam fuiſſe.I.6. F. ex hoc edicib. I.7. 8.9. l. 10.§. 2. F de Edend. Weſ. ebd. n. n. Pacian. lih. t. c. 66. Vum. 139. (4o.) Adminiſtratores debent omnia ſingulariter, explicitè,& particulatim in libro rationum deſcribere.ſẽc. Bald. conſti. 1o. Maſtard. deprobat. vol.⁊. concl 976. h. 7. Vaecu. de detim. c. ʒ. num. ⁊ 82. Ex fimili namq́; deſcriptione adminiſtrator ſuam diligentiam& bonam fider demonſtrar. ut in l.i.ð. ohcib de tutel. ration.diſtrab. h, ſic enim aclus ſin ſdes e diligentia de monratur;& ẽ conwerſo, ſiid non faciat, dolus, remiſſio,& negligentia manifeſtè arguitur, ut tenet Aymon de antiquit. limi rurione. 4. n.4 4 cunſl. ⁊ 25. n. 4. Ludowic. Hamhoud. in tralꝰ de Vutr. cap. umic. dẽ tu- ror.& curat juſiß. n. 10. Ad hoc ergo ut Adminiſtratoris dolus, culpa& negligen tia argui non poſſit/ debet eſſe cautus vmn nia ſctibendo ſigillarim, fingularirer,& de die in diem tãàm reſpectu ejus quod rece- pit, quãm illius quod expendit, dicensſic ——— 202 Naatus Furidicu⸗ ali anno collegi ex tali fumndo tot mdius tritj. ci, vel lurdes, e expendi in colleciune tun tum fali die in rbt operariis, ch. velſiſole. rit aliquid, dicat cauſam ex qua ſolut, vel vecepit, quia ratiumes etiam rauſum haben dehent, ex qud alteptum datum ve ſit. (43.) lndividua ca eſſe dicuntur, qur ſi ſeparentur, commodum& utilitatem tantam non affertent, quantum aſteruu conjuncta. 1 quodautem. 11. SHn. G. F. de in diem addict. I. cum jusdem 34.5 nterdum. I. de ædit. eduqꝰ. 1. ſ uis alium 46. de ſolur. Furt. in 1. ſ non ſortem.. centum. de rondit. indebit. Hing quipar tem indiidui facit, nihil cenſetur pere giſſe. A Vn. C. Quieſtam. fuc. vhln 6. ad yllan. Iaſ. in l. vihi eh ribu d. in legati num. 10. de legat. I. Pantſchman. Queſ. contr. lih. ⁊.. 3. um. 4. (44.) In actione legis Aquil. andam. num räm conſideretur in omittendo, quàm in committendo. vid. Zo adtit † de L. Auul num.. ibiq alleg. Mora in omittendo tfacilius purgatut quam quæ faciendo perpetratur, cun non tãm grave dicatur delictum, quodit omittendo, quãm quodfaciendo: Item n0h deu 1 otutmin in clhi N quſinh n uſini uumeſ dicunn n Kuin lantum ii 11. h.h 6 njuin De RAtionariis. 10 non juratur in litem, ſidelictum omitten- do fiat. vid. Pantſchman de loc. camdu.. 1. num. 47. Parboſ. augment. verb. deli qum. ax. I3. (a;.) De fructibus prædiorum, quali- ter ſit onerandus adminiſtrator? tractat latè Eſcobar. d. tr. cap. 16. pertu. ubi videri poteft. An autem& quomodo Officialis vel Adminiſtrator annonæ, Vetwalter oder Schaffner tencatur, ſi ipſi aliquid fur to ſit ſubtractum, wann jhme etwas auß der Zehend⸗und Ambts⸗Scheuer entfremb⸗ det und abgetragen worden: Erquomodo tale furtum probetur, vid. Beſold. in 1heſ⸗ prad. verb. Ambtmann/ Wiqh alleg Hic in parentheſi quaſi addo, Quod F ruſticis auff Wein und Korn mutuum ali- s Aquil u in om id. Zmu alig. acilus pl Tpell All nciendo: ter dari non debeat, quãm uff den gemeinen Anſchlag. Forſter. in proceſ Iudic. Cam. in analyſ vſit. detrer. ehc. Pl. 1 27. Keller. Ae Ofic. Juridico polit. lib. ⁊. cap. 15. in hn. fl. 44. 6 40. und nicht auff Wiedergeben/ es ſeye dann mit leydlicher Maß/ ohne V⸗ ber⸗Maß. dict. ſol. 490. Extat häc de re Di Caroli V Inp. Sanctio, in der Refor- mation guter Policey zu Augſpurg/ Anno 148. auffgericht/ rit. von Vetkauffung 104 Walatu ſuridic der Frucht auff dem Feld/ ubi contradis frmudulenti publicẽ privatimq́; noxij plan interdicuntur, weilen die nicht allein den a⸗ men Leuthen/ ut ſonant verba, linguã noſtt vernaculã d. Reformat. zu unwiderbringu⸗ chem Verberben/ ſondern auch jhren Hen⸗ ſchafften/ denen ſie furter jhr Gebuͤhrnuß/ viel deſto weniger zu thun vermoͤgen/ groſſem Abbruch/ Nachthei und Schaden gereicht/ neben dem/ daß ſolches widerale Gottliche und Menſchliche Satzung/ auch die Liebedeß Naͤgſten/ und gute Sitteniß. Hierauf ſetzen und ordnen wir/ daß man niglich dem armen Mann in der Noth/ und damit er ſeine Guͤter deſto ſtattlicher erbaui auch ſonſt mit anderer Nothdurfft ſich a⸗ halten maͤge/ auff Wein/ Frucht und a⸗ ders/ umb den gemeinen Schlag/ Werthun Kauff/ wie die zur ſelben Zeit ſeynd/ oderge⸗ macht werden/ fuͤrʒuſtrecken/ und zuteichen unverbotten ſeyn/ wo abet anderſt dannjeßt obvermeldt/ gehandelt/ und hierin linigs Vortheil/ Argeliſt/ Gefahe oder Betru gebraucht/ ſo wollen wir hiermit erflich“ daß ſolcher Abkauffer oder Außleyher /di Haupt⸗Summa vetlohren/ und darzuvon der Obrigkeit/ nach Geſtalt und ridicu 1 d/udichn uumqᷓni nichtalun) erdaing u unwdei nauch ſhn ſrGchin men wir ninder i oſaulctut Nolhduftt in/ Fiuchtu Schlag Wn Zlitſch cken/ ndl eranduſdu und hient efaße t himt er Auih ren/ unddun ſulun 6 De Nationarii. 20 heit der Sachen geſtrafft werden ſoll. Con- ſonat huic fanctioni ordinatiopolitita Hran- cufurt. Ruduiph. II. Inp. de—Aun. 177. ſüb ebdem tit. 19. von Verkauffung der Frucht im Feld. Utinam laudatiſſimæ hæ ſanctio- nes in toto Imperio Romano in obſervan- tiam reduci poſſint, cum utilitas publica præferenda ſit privatorum contractibus. 7. ʒ. C. deprimipil. lib. 12. J. 4. C. Qui potibr in pign. l.unic. d.. C. Ae cadue. rollend. Pœna itaq́; ralis infigenda Sordidis ejusmodi fœ- neratoribus, ut ea ipſis ſit ſupplicium& cæ teris in exemplum. Plura huc facientia vid. ap. Luther. de cenſ. lib.z. cap.7. Mum. 6⁊. 63. 64. Cmult ſc. (46.) Adminiſtratores in dubio dili- gentes præſumuntur, non negligentes, ſal- tem tali negligentiã, quæ caderet in le- vem culpam. Babra in tract. de decim. tutur. cup.⁊. n.148.—Aexand. cunſl. 44. c0. 1. Pa- nhym.conſtl. zI. n. 2. col.. Vol. 1. Necullꝰtam negligens& reſupinus eſt, utrem ſuam fa- cilè jactet. Icum de indebito ⁊;. in pr. j de prolat. Regn. Sixt.⁊. Conſi. Maypung7M. 23. maxime in his quæ commodum ipfius re- ſpiciunt. Vtej. 1. Conſl. Marpurg. ⁊2. 8. Quomodo autem& qualiter poterit o- minus 10 Nactatus Furidicu⸗ minus ſui Adminiſtratoris negligentiam probare: Dicendum videtur, quod ne- gligentia probari non poſſit directè perte. ſtes, quia negligentia non eſt aliquodens formatum, quod ſenſu corporeo percipi poſſit, ut tenet Angel. inhteſium. C. AN ib. Menoch. de adipiſe. pœſ remed... vacian. deprobat.I.c.10. Ubidicit, teſtes m pliciter allerentes aliquem negligentem fuiſſe, in aliquo actu peragendo, potius ju dicare, quãm teſtificare dicendos fore ex coq́; eorum dicta invalidari poſſe,& ean. dem ſententiam tenet Maſtardconcl1o99. v. 7. facit, quia non entis nullæ ſunt quai rates.. vam erſ ſuh condit. de injuß. p. Ergo ꝙum iſta negligentia ſit quaſitas, non poteſt ſtare ſine fubjecto, h. e. ſine ente. l cju qu inpyouncia f ſcert. petat.! inie Maments. de cumdit. G demunrat. Ideoq́ qui negligentiam probare intendit, cam per indirectum probare debet, articulando illos actus, ex quibus in negligentia fuiſe quilibet arbitrabitur, ut puta, quod cum debitores ſolvendo eſſent tempore, quo venit ſolurionis dies,& multò poſt,& cum poſſet ab illis debitum recuperari tempore congruo/ id facers omiſit, debitoresq́; in terim effectos fuiſſe non ſolvendo. ex dext. A. —— —— — idicu⸗ i nezihn idetut, u n etalqu cotporeo ln. 4 oſren didcirteln em nein gendoatn dicendoʒin aripoſe, l ſutmn Snulæ ing at quſtun , h.e. ſne cen zetn lu monſtt lin e intendt u ebetarin egigtnit puqa tempole perar ten debitores vendo ert 5 culpam præmuſiſſe, præſlari ab eis huc deberi. VDe Nationariis. 107 in l. chirugraphis. f de admumiſtr. zutor. h /7 robatum fuerit eus tutures hoc per dulum vel Ubi Bart. tunc Adminiſtratorem in dolo, vel culpa fuiſſe reputat, quando, cum poſſet debitores convenire, illud facere neglexit. per texx. juncta gloſſ in I. 2. C arbitr. tutel. Damhuud. de Nuor.cap. y.. 38. An aliquis ob ſolam negligentiam offi- cio privari poſlit? vid. P. Becl. in trad. e Lur. Ml. c. 24 h. 6.0 Kulant, intr. de commiſſ lib. 1. c. 26.h. ſ. Eſcohan. d. r. c.6.n.7. (47) Tota materia rationum ex æ quo& bono dependet,& debet cum ma- xima æquitate terminari, per ca quæ alle- gat Weſenb. conſil. 47. n. 32. Igitur hic Judi- cem rationalem eſſe velim, ut ſi non inve⸗ nerit, quod Adminiſtrator pecunias in uſus ſuos converterit, non ſemoleſtum ac ſerupuloſum exhibeat. ut inꝰ. xj Vpinaff. de lur. e fact. ignbr. ibi, ne ſtrupuluſa inqui- ſiio exigenda. Ia helluga. in yeculo Prin- cpum. Vubrit. 17. S. Vdeamus. num. I7. Sed mediam quandam viam Judex eligat, ut admonuit Summus Pontifex in cap. I. de oßio. cuſiod c in c. Quærenti. de v. legat. unde veſus dixit: Ma- —————— 5—*.. 209 Nallatus ſuridicu Mejor enim medii gratia rebus ineit, penitus namq́; in nullo peccare, magisdi vinitatis, quãm humanitatis eſt: ut voluit gloſſ in cap. correcta. de confirm.util.& inutil. Vald in1.I.& 2.n.. C. de lur. Emphyt. Et ſupra dictæ rationes præcipuè locum habent, in rationibus pecuniarum, in qui- bus expendendis nullus ordo Adminiſtra- toribus datus adhuc apparet ſed magis ea rum diſtributio ipſorum arbitrio commit. ſa videtur. Ex ext. in 1. Dim. f de hun. damn. Quo fit, ut mirum non ſit, ſ Admi- niſtrarores in diſpenſationc harum pccu- niarum ceciderint,& à tramite& ſcopora tionis aberraverint: ſepties enim in die ca. dit juſtus. UUnde verſus— Nemo ſiue crimine vMut: Quibus adſtipulatur ſen- tentia Pauli conſil. 197.& 346. ubi dicit, uod in his quæ judicis arbitrio ſunt com- miſſa, Officialis, ſi non rectè adminiſtravit, non debeat pro mala àdminiſtratione con- demnari, quem ſequitur Cæſtel. d Bobadilu. lib. j. politit. cap. 7. Mum. 23. (a8.) Hoc maxime locum habebit, ſi Adminiſtrator habuit animum utiliter ex- pendendi, quia hoc caſu, etiamſi malum exitum habucrit res, in qua expenſum fuit, non — — —.—„„ dicu viurehun eccatenn tatiselt econfmg Caehrh preciuth cuniatun ordoAdnt net eing abitriocn IDnufi nnonſitit ionc haun ramitekſh ties enimnd s— An s adſtipuut 6 46 ii arbittio unu cte admintn miniſtutono Cfelih . ocumlubei imumuiin 1 etimim ncipenin De Rationariii. 209 non eſtillius dolo tribuendum: Quia cre- dulitas Adminiſtratoris,& alia quælibet colorata cauſa excuſat eumãà pœna, ut vo⸗ luit Gæppila conſl.i. n. Nraquell in trac. de temper. pœn. cauſ 4. ᷣ. ⁊. Oa. Cacher. Adonſ71n. 1. Et pro hac ſententia junt ju- ra fortiſſima in! quimutuam. n. V man⸗ dut. Ubi ſumptus d procuratore vel Admi- niſtratore bona fide facti, etiamſi res ma- lum exitum habucrit, illi in calculo reci- piunt,& melior text. ini. Præror ait, J. quod deſuclibus. ſDe lun. utbur. Iudic poſid.& in11.§. contrarium. veyſ.ſußficit. de cntrar. Iud. tutel. (49.) In levioribus cauſis pronus Judex ad lenitatem eſſe debet.Ari..1fde pænu. Nec ob modicum errorem pumiendus of- ficialis. arg. 1.. abiges de Aig · Fald. . quam Vi. de condt( demonſtr. Nec ob parvam negligentiam. Abb. in cap. ea quæ col.i.de ſtat. Monach. Officialis enim non debet pro quolibet levi errore ſyndicari. Par. de Puted. de Indicat. verb. Iudices. pag. §. num. 23. Nec modicus defectus in red- dendis rationibus curatur. Vald. I.I. c. ſad- verſeſolu. quem allegat Srenger. intradt. de JMdico cap. ᷓ.§. j⁊. yag. mihi, 98. O(o.) An . ———„— 210 NVatatu⸗ Juridiru⸗ (0.) An hic calculator d parte velju- dice nominatus, poſlit othcium calculatò. ris renuere, an vcrò invitus ad acceptan dum compelli poſiit? Dubitari ſolet ab x· rerppr. In qua tamen difficultate breviter diſtinguendum crit, an talis calculato ad id de publico fit deputatus, an verò priva- tim ſit nominatus per partes ad calculan- dum. Primo caſu co etiam invito& relu. ctante ommni busjuris remediis ad calculan- dum compelli poterit: quod ſi adhuc nolit, udex illum capcre& carceribus manci- pare poterit, ut voluit Molinæus in cuuſie. tud. Pari xit.i. Cœſfz. x. 8. ubi loquendoin æſtimatoribus dicit, quod licet æſtimato- res non poſſint cogi præcisè ad æſtiman- dum ubi non ſunt c publico ad iddepu- tati: Tamen ſi ad id de publico ſint conſti- turi(co quod publicæ perſonæ reputan- tur) omnibus qui illos nominavcrint, oi- cium fuum impartiri debent: quod ſiid fa- cete detrcctaverint, juris remediis ad id adſtringi porerunt idq́; ſentit Fartu. in 11. 6. cua carnide ve. prf. urb E inl. 1. f. NMaut. Caup. alul. oh. Garſia in tr. de Ex. henſ.o.24. 4 26. Si veròã publico deputati non fucrint, minimè adcaiculandum com- idicu 8 De NAtionarii⸗ 2n edebent niũ ubi jamcalculandimini- cinc Pe ide ent niſi ubi jam calculandi mini. atn ſteriumin e aſſumpſerint. Foenim caſu ubian illis renuere licctut vbt. Aſ bart. i. 3.5. Len V de veept. arbitr. Quin- — ſi, poſtquam calculandi officium af- n ſumpſeruntper illos ſtet, quo minus ratio- mt calculentur ac diſpungantur 8 inte- S rim aliquid damni partibus emerſerit par- mohxi Iæſæ ad intereſſc tenebuntur, niſi ex ali- nediaciqua juſta cauſa in mora calculandi ſtete- lodſuimrin, ut in terminis teſtatur Mlin uli ſupr. cucetun h. Gart. loc ſipr. citatu. n. 2. Quinimò AolnK pcccati mortalis,(calculator quifuit in . ubiou mora) reus eſſe dicitur, ſi ex co partem wicetedamnificavit, ut ſentit Faptit. de S. Blaſo. in teche altli ali. de aybitr.. y. n. 8. ante eum ita ſen- ublco li rit glxſ in oup. Meut 11. 1. verbonſiut ubi ublico iun dicit, quodille qui non aſſumit arbitri of- perbon m ficium, peccat contra charitatem, cum ex ominei eo poſſit componere inter partes. Er in bent: gloi propoſito dixit Cunx. Iumior in lpen. n 17. ritemelu O. epad. Quod arbiter, qui negligit cau- entiium lam terminare, litem ſuam facit. Et ean- 0 dem ſententiam tenet Kuman Vingul. yo0. iinn& cos refert& ſequirur. Menoch. de arbutr. ipubicocht lbr. 2. caſ trecenteſ. quadrageſ prim. uu iculandun mucr.8⸗ 8 O2(F1.Hic Naltatus Furidicus 6 Hic quæritur: Quamnam pote- ſtatem, quamve Jurisdictionem Calculæ tores noſtri habeant? Et dicondum vide. tur, quod calculatores quodammodoju- risdictionem vel ſaltem notionem quan- dam habeant, maximèé ubi præcedente ju- dicio partibus, vel etiam ⁊ judice in par· rtium defectu nominantur, ut ſentit Con- ſultus in l. cu libertæs de condit. C d⸗ monſty. ibi, Ampliſimi cnſiles arbitrumdi hunt qu exuſiꝭ ratiumibus non tantum qu reliqua Vunt Epaphrodit? comſtiruent, verum etiam, quu ratiumes, quæf inſtrumenta red dere aut exhiberedaminis ſuis debeant. Ubi Paul. Caſtrenf. notionem quandam præ dictos calculatores habcre affirmat, di- cens, quod ex ſimplici facultate illis con- ceſſa, poteſtatem habcant pronunciandi ſententiam, alterum alteri condemnando, idq; memoriæ tenendum reputat, licet poſtmodum aliter obſervari teſtetur&in- genuè fateatur, prædictos calculatores f cultatem habere(duntaxat) videndi& referendi rationes,& producendi illas in ſcriptis coram Judice, easq; poſtmodum Judicem, rectè vel non rectè factas judica- re. Et hanc ſententiam tenst etiam Ca- ſtel- Qumn ictonen( Etdcenim quodann ano tionen diprætei ä tur, utſen Fa mi nſiltulin hun, hnhunn cunmen jhnn ju ulhn bere afm i facultuei cant proni teticondem lum repun rvariteltem toscalum ntauat) ſin produceni. easq poln rectẽ lactui tenet ein De Rationarii. 213 ſellus inl.27. Nuri. veyſ quær an ii, ubi teſtatur, ſc vidiſſe hoc ſæpiſſimè udicatũ, multasq́; calculatorum rationes, co quod alterum alteri condemnabant, ſubverſas& irritas pronunciatas fuiſſe. Quodtamen ſecus exiſtimant, ſi per judicem aliquis ex articulis juris Calcuiatoribus fuiſſet com- miſſus, ut ſuper eo pronunciarent. Gꝛ.) Stylus Judiciorum, hoc eſt mo- dus in ſcribendo& procedendo pro lege ſervari debet, prout infinitis authoritati- pus confirmart Franc. Mcunit. in repet.Tu hric. n. 130.137. f de now oper. numt · Aut. de petr. in repet. I.1.n.zjeh de Iurejur. Felin. in cap. ex purte. vum. 16. verh. ſhhlus. X. de Ke- ſtripr. Conſil. Angent. 1. conſil. 29. x. 91. Ke- huf ʒ. comm. de conſtl. artic.⁊. gloſf. S. n.18. Fhppolit. de Marſlſing. I18. Pariſ. conſil. 44 v.17. Vol.. Zobr. conſil. d. Tſſiur. decaſ..n.g. Rrinat.1. conſl. Sᷓ. num.108. Picitur enim rylus practica confirmata. Chn. in I.2. G Bald. in l. fn. C. Quæ ſi long. conſierud.id- coq́; à ſtylo forma non eſt recedendum. Bobr. conßl S. n. 7. Lancell. p.⁊. c.20. de At- rentat. poſt inhibitionem in præfut. quæſt. 4 num. 409. ctiamſiin contrarium eſſet juris diſpoſitio. Iß̃ quundot. inſn. C. de Injur· d. O 3 Vn. 1 1 214. Vatalus Furidicu⸗ Nn. Inſtit. de Satdat AMew. conßl. 2 40.%, 2. Vol 2. Slus autem indies recipit varie- tatem. Succ. de Iudit lil 2 gap 3. n. 277. cx tempore, Bertasol. claſf. 4. gl 6. Aum z6. Reichs⸗Abſchrid zu Spryde ann 1).. Dieweil/ lu, Dieweil aber an vnſerem Camme gericht durch vnifoltige Veren⸗ derung der Byſitzer/ auch beſſen alter wol⸗ hergebrachter Stylus vnd Brauch/ bevorab in Erlernung deß Proc 5 zu vilmain ge⸗ endert. Stylus enim Curiæ eſt volubilis,& mutatur ad mutationem Principis, audi- torum& advocatorum, qui faciſes funtin ſtatutis prædeceſſorum. Hrumym. Cævul. quæſt pracz comm.cumntrad c.⁊0. x 19. Mem, Auæf. 7z7Mum 21. 0.74 ubi plures allegat. Boẽr cunſtl. 8. u 4. Mar. Ar. Ah 2. reſol37. n. 16. n n Caalcan. p. 2, de comtrac. de ci.1. n8. (ʒ. Infinitas eſt vitanda. A qui bona.ij S. ult. V do damm. inſect. deicummiſſa.11.. i quun detem. 18. f. delegat. 2. Vn C. de S. Eociſ ſiquidem in omni re quod eſt infini tum deteſtamur. Giltten adlproperundum. inpy. C. d Judit. perl. vun iſtinguemu zꝛ. S. Juæſirum. 16. de Netept. arbitr. Pautſthm.i. Pra.. 2.* 66. Exornant hoc axioma Vital de Gambun. in trad.cluuſy.j. um.ʒ. Eſobar. ridick Ae unſ ndies tech 961 pepadeem eil abg zn ſf uch beſſenuh d Beauch otßzuritn uriæ eſtl em Princin vqui facitt n. Humnl 0 t. 20,1) k ubipin 6 Aut. 1 n b. 1 Aamn tanda! u in fuitommj gut. 2(4 requod elt naulhnpem nhinguem ylir. hui rnant hoca h. ſ. De Nationariis. 21 Eſcohar. dicẽ tr. cap. 18.n. 4. Vlaſt. conſiuli Fl. v 4. C de partitiomiba. ca. 9 A ſo 1. Qardin. Nſchhus pra concl. Lom. 4. I. I. voncl.128. per tot ubih.23. lmitat, niſiver- ba patiantur infinitatem. Iuſar. de ſuhi. .382. AUum.. Cancer. vax.p. ⁊. C.I6 · A. 112. Quia tunc infinitas tolerabilis?& in jure permifſa, vcluti ſi adjecta ſit dictio rories quoties aut quandotumwcl ſimiles dictio“ nes, quæ ſui natura& cx propria verborum ſignificatione infinitatem important 1./ ita ſipulatun à hejo.. deſdejuſ⸗ c inl./ duo. 34. 5. ſu. f de recept arhitr. Gail. de ar- reſ. Imper. cap.II. Ali Qumquam ſiinfi- nitum accipias non pro multitudine in- certa,& quæ extremis carcat: ſed pro nu- mero, quilege quidem definitus non eſt, voluntate tamen teſtatoris Hnitur, illud non dereſtari/ ſed potius permittere)ura qicantur ð. c unum 4· InMitut. de hered. in Vituend. qui reſlituere.ðð Vde rei vindic 1. videamus 4§. 2.f.de in lit. ur. ocer. i⸗ com- nent ad ð. 4Inſtit. de hered inſtit.·. (J4.) Rationes non ſolům poſſunt de novo ficri, revideri& retractari, ubi error in mathematicis conſtitit, ut puta⸗ quando calculatores dixerum duo e tres eſe octo⸗ ſed ctiam ubi erratum eſt in jure, co qu O 4 one- 216 Vaatus furidicu⸗ oneratus fuit Adminiſtrator de parceliis; quibus jure onerari non debuit, vel verſa vi ce non fuit oneratus de parcellis jure ab ipſo debitis. Tali enim caſu, etſiex juris diſpoſitione ratio retractari non deberet per modum actionis faltem per officium Judicis iſte error retractandus foret. Ex Bart. e Plat. in l.nſtar. C. e jur. Eſt. lib. 10. Pariſ. cunßl. 89. num. 27. Maſcard concl 2. Aum. I. G. Advertendum tamen erit, quod ad hoc, ut rationes ex cauſa erroris ad petitionem partis revideri poſſint, prius conſtare de- bet judici, qualter in eis erratum fuerit id- que in ſpecie allegatis erroribus, non enim ſufficeret dicere, quod in illis reddendis fuit erratum, ut notant Dd. commumiter in f.1. C. de Zyrur. Calcul. Meduc.conßl. 94. Ro. lunt. conſl. 49. Mnſtard. deprobat. concl ⁊z. A. 2 4.2. Gutier. de luram. conßym. 1. part. c. 40. n. 15. Et quod de tali errore conſtare debeat ex claris& perſpicuis probationi- bus, tenet Dec. conſi. 46.. Verſnon hſut. hmon. conſl. 198. n.z. Et ratio luijus con- cuſionis eſt in promptu, quia cum rationes ſemel calculatæ habcant pro ſe præſum- Ptionem, quod ritè& rectè diſpunctæ fue- run, . idici⸗ Ihn buityeh parcell jn ati non d en pera Andus tor rſſi ſni ritquodu —iadpeii ius conim erratunl aribusnone a ills recin d. ummm it unſl9 prulu m vonfm n errore cut cuis protu ſnn ratio lujo nia cumu pro ſe pui edipund n De RAtionariis. 217 runt qui contrarium dicere intendit, per- ſpicuis& clariſſimis probationibus/ de er- rore, dolo& fraude(quam dicit in illis in- terveniſſe) docere debet. Ut docuit So cin. Senir. conſl. g⁊. lih. 4. Roland. conſil. 49. n. 2 2. Maſtard. ſupr. cit. luc. n. 27. ubi pul- chrum verbum addit, dicens, quod ubi ra- tionum reviſio poſtulatur, ad hocut con- cedatur reviſio, cauiæ cognitio præcedere debet,&e per tales teſtes de errore do- ceri oportet, qui ſint tantæ fidei, ut de eo- rum veritate dubitari non poſſit. Etſi error& ignbrautia(uthoc obiter ad- dam) in jure promiſcuè ſumantur, ſec. Richter. Keg. 26. ſunt tamen divetfa. D. Herm. Vultej. 3. Conſl. Marpurg- 3 x. 200. Ignorantia enim eſt, cum de facto nihil prorſus icitur, nec quis inde quisquam ſu ſpicatur: Error verò, cum res ſeſe habet aliter, quàm creditor, quomodo primum omnium inter ignorantiam& errorem di- ſtinxiſſe Axonem in ſumma. C. de jur. e ſac. icnor. obſervavit Menoch. lh.. præ ſumpt. 23. n. 4. quem ſocti ſunt Archidiac. in cap. in Juubus 22... Aeric. in l. error. n. 1. C. dejur. ch fuct. iœntr. quibus accedit D. Wom. lih, 4. ſentent. diinct. 30. aftic.. 5 ubi 5 Naclatus Vuridicu⸗ ubi dixit, ignorantiam eo differre ab erro- re, quod illa ſui natura& ratione non po- nat aliquem cognitionis actumerror verò ponat jucicium perverſum de aliquo, atq́; ita erròr, ut apertus in d. AMlinct. z0 dice- bat. Albert. Magn. ſupponit aliquamno- titiam cjus, circa quod erratur, camq; ob cauſam D Auguftinus in Enchurid. c. 1 a4 Laurent. quod eſt relatum in cap. quamuu. diſun. zr. rectè dixit: erroremeſſc, vera pro falſis approbare, ignorare veròeſſeni hil approbare, cum ſit fimplex ſcientiæ privatio, quod ibidem apertius dæclara runtPæpoſitus& Vuretrem. vide etiamAn- gei. deClavas. in ſua ſumm in verb. Errur. n. 1.& in verb. Ixnorantia. n. 6. Similirer& multum intereſt, an quis errorean contu- maciã delinquat.. ʒ8.§. I. Ad L. Il. de adult. (ᷓ.) Hic venit reſolvenda elegans illa quæſtio: Si viſis libris rationum& factis calculis,& conſtito de reliquis, inter par- tes tuerit initum pactum, ut talibus calcu- lis perpetuò ſtarent, ita ut nullo modo ad- verſus calculum veniri poſſet, an es pad⸗ n ohamnte⸗præteuxu errris, adeyſis pye- ditam eyrneam ratiunem vcniri poſit⸗ Menoch. —— ——„——„—„ — ridicu odienen erationenn actumenn umdecin, diſing o 6 ponit iqun erratur, em Euchirid id min u noremele orate verit tſimplerſt apertisdt em. videetn m inebh is errorezuc 5. 1. ℳℳ wendaeegn ationum&i eliquis, uttalbw ut nullomo oſſet, ub vi anei n eni ℳ VYe Nationariis. 279 Menoch. de arbitr. lib.⁊. caf 109. A.37. e Jo- cin. conſ 9ꝛ. in ea ſunt ſententia, ut ſi ultra calculationem intervenit ſententia ratio- num confirmatoria, arbitramentum,trani- actio vel pactum, de ſtando calculo, non poſſit prætextu erroris huic rationi con- traveniri, ang. ⁊exvx. inl emptor. ð. Lucius d pac. Pro qua ſententia facit, quia con- tractus ex conyentione partium legem accipiunt, eriamſi conventio fiat contra ſubſtantiam contractus ut nl.I.ð. ſicone viat. f dopoſt. Et hanc ſententiam in ter. minis aliquibus aliis fundamentis adductis exornat Ant. Nſſaur. deciſ.o0. n.1. Contrariam tamen ſententiam tenet Paupariſus conſl. 89. n. 39. Corneus cunßl. 6⁊. ubi tenent, quod quando in quitatione factum fuit pactum de non contravenien- do rationibusſemel calculatis, tale pactum dicitur fallax,& ratione pacti fraudulen- ti præſumpti, liberatio eſt irrita,& talis, quod ejus occaſione, non prohibentur contrahentes calculum revidere,& ejus errores retrattare, maximè dolo in eo in- terveniente,& hanc ſententiam ſequitur Muſtd deprob.conci. ⁊. n. Iy. Ratiohujus concluſionis eſt, quia co ipſo quodapparet erratum 220 Waltatus Furidiru⸗ erratum fuiſſe in calculis, ſtipulationes, conventiones, renunciationes,& pacta in quitationibus ſcripta,codem errore ſcripta & appoſita cenſentur, ut voluit Paris diq. Paris. dict.cunſi.o⁊. Vol. 4. quo fit/ ut adhuc prædictis pactis& conventionibus non obſtantibus, errores in rationibus conten- ti, poſſint jure optimo retractari, etiamſiin tali quitatione authoritas judicis interve- nit. Cum eodem dolo, errore& cavilla- tione cenſeatur renuncians inductus, ad ponendum prædictas clauſulas, quibus& judicis decretum,& alias ſimiles cautio nes. Ex Burt. inl doli mali F. diwerſunn. fde nodat. c in 1. ſn. C. de non numér. petun. Quod maximꝰ verur eſſet, ubi decretum Judicis non eſſet adhibitum cum cauſæ co gnitionc, ut voluit Pari ubu ſupra n. Id. ubi dicit, quod quando decretum judicis inter- venit inquitatione, à minore tutori præſti- ta ſine cauſæ cognitione, ſed ex abrupto, præcipitanter/ inconſultò,& ſolum com- robando rationem, ſie geſta pertutorẽ, nullo dato temporis intervallo, omnia& ſingula præſumuntur fraudulenter facta& ideò decretum eſt nullum. Ex quibusdi- cendum erit, quod ſi in ſpecie de dolo præ- tell- ½, 2 ſipuun oluit pi o kt, tu —ntionidu — onibien = rrore Kch nenorſ Rs indud — ſuls, ü ſmilsa —nmn x ubiden 1cumcu = ⸗ iſimnſ Simn uäc iretuonp —ed erhn — Kſolin —cl pen „V allo, om ulenterii E qub ciededol De Nationarii. 221 terito remiſſio facta non fuerit, neq́; error, prout neq́; dolus remiffus cenſcatur, quo minus adverſus rationes erroneas veniri poſſit. Neq́; minoris ratione locum ha- bebit in errore, cum errantis nullus cenſe- atur conſenſus& voluntas, utin. Icum reſia- mentum.cum lſeq. de jur.& fac. ignor. Verùm prædictæ opiniones contrariæ fœdere diſtinctionis ad concordiam redi- gi poſſunt in hunc ſanè modum, ut opinio negativa locum habeat, quando quitatio facta fuit ab homine callido, ſagaci& in negotiis verſato, qui alios contractus ma- turo perpenſo conſilio, inire conſueverat, hoc enim caſu renunciatio erroris etiam per verba generalia facta, illi noceret, quo minus amplius ad retractandum errores rationum agere non poſſet, maximè ubi error non eſſet magnus& multum notabi- lis ab his enim diſcretis, verſutis& callidis hominibus quitatio præſtita& renuncia- rio facta, ex certa ſcientia facta præſumitur, ut firmavit Anton. Tſiur. deciſ. ⁊60. z. 10. Ubi dicit hoc maximè verum eſſe, quando inter partes fuit actum, ut intra certum tempus& non ultra rationis erro- res poſſent retractari, ſicut enim lege fieri poteſt, Naclatus ſuridicus poteſt, ut error rationis intra certum tem- pus peti debrat, aliãs de eo ego non poſſit, v in l. calculu errur. ſ de aduniſy. rer. ad civut. pertin. codem modo potorit fieriex conventione partium, quæ legis diſpoſi tioni aſſimilatur. cuntractus. fdeNeg Iur. Secunda opinio affirmativa procedit, quando ille qui quitationem firmavit, etat minor, mulier, ruſticus vel alia ſimilis per- [ona, quæ ex ſua ignorantia& facilitate facilè potuiſſet circumveniri, quia hoc ca- fuetiamſi expreſsè errori calculi(ſubge ncralitate verborum) renunciaſſet, licet ucamento renunciationem confirmaſſet, non obſtante dicta renunciatione jurata, conſtito de errore, ad illum retractandum adinitti deberet, ex rarionibus ſupra pro vime pro affirmativa ſententia adductis. Pt hanc ſententiam tenet Noman. cunſ. y. 39. Cowarr. lih. 2. Vuriar. cap.. m. z.. & itadiſtinguit Damhud. de 1utur. fl 100. de vutoy.& curat. liberat. Ubi dicit, quodin ſumilibus quitationibus generalibus mino- rũ.& in omnib.ſimilibus, ſem per habenda eſt diligens ratio perſonarum, ſcilicer ab- ſolventis& liberantis, abſoluti& liberi,& quod conſiderari debet per partem& Judicem 3 im tia ccie ſi 9 lit cu cettumt co bonpu niſy.n poretitic 5 leg t fui h atiya procti irmute Sliaſmis t s in& liclh , quilve alcul ſih ncialle u Siconmt atione jun a retradant bis ſiyun ntia adili mnm n .4.10 uur ſilb Jdctqut —ralibusmn nper ubci m, cilceri uti&lbeni e prent judice De Nationarii. 21 Judicem corum fimplicitas, inſcitia,& iners bonitas,& e contra, ipſorum verſu- tia, calliditas, fraudandi& nocendi vafri- cies, nam ſicutalicujus ſolennitatis omiſ⸗ ſio ſiniſtram inducit præſumptionem ex gloſſ. eleg. in l. jubemus C. de Eſam ita& codem modo, abundans, fuperflua& inſo- lita cautcja(ab homine callido& aſtuto) contractui adhibita, fraudis arguit præ- ſumptionem, cum hujusmodi perſonæ prope ſemper curent ſibi fieri quitariones omnibus viribus abſolutas, quæ fibiipſis culpæ fraudis alicujus machinandi ſunt cõſcii, quo fit ut ad hoc conſulant advoca- tos verſutos nimis& aſtutiſſimos, qui tales quitationes generales omni ex patte ab- ſolutiſſimas faciant, ordinentve, quibus ſeſe undiq; detendant, adverfus omnes& nguios,& contra omnium& ſin gulorum oppoſitiones, objectiones& contradi- ctiones: Et ſub prædicta diſtinctione erit inrelligenda ſententia Ielin. in cap. in fn. de probat. quatenus tenet, quod ubi in hujusmodi quitarionibus)uramentum intervenit, omninò tervari debet, quam fequitur Palad. Aih 2. rer. dian. cap. 4. Mum. ʒ. ubi dicit, quod jibe- rationes ſwe refuta ationes quas minores faciunt, 5 3 1 ½ 124 Naatus Furidirus faciunt, in favorem ſuorum tutorum, ſiju- ramento firmatæ fuerint, roborem habent firmitatis, niſi dolo, blanditijs vel adulatio. nibus ad id actus fuerit minor, ſcquendo Violat. in uſth. ftudor. (6.) Occaſio inter cauſas referri non poteſt. Zeſold. p. ⁊. cœnſil. jy· num. 66. M bellræ, decaſ 13. p. 1)9. Finctelthus. obſerwu. 2. um. 24. fiquidem occaſio& cauſadit ferunt. Occaſio enim eſt acceſſio cauſæ verbigratia, cauſa acquirendi legari eſt vo wo Ier gu gloſft in ð. ſacramenta. Depac.enend c j¶⸗ 6e en ta pe V d tul luntas teſtatoris, occaſio mors eius.z1 f de mort. cauſ. donat. cauſa dominij acqui rendi peruſucapionem eſt Lex XII.tabu larum: Occaſio, contractus ſeu conven- tio bona fide facta, ex qua res alienamibi tradita eſt, 33. eod. Sic in homicidio cau- ſa eſt fraus occiſoris,& malitia animi: oc· caſio ictus gladij: Sic in homicidio non voluntario, cauſa eſt fatum, occaſio, ictus calcis vel percuſſio levis. Qujac. in cum ment. C. adtit. de uſucap. ꝓro Empt. c adl. Cornel. de Sicar. Sic denique bona fides in uſucapione præſtat poſſeſſori occalo nem, non cauſam uſucapiendi, quia cauſa uſucapionis eſt Lex XII. Tabularum. ui modo dicſum. 67Ner iiu De RAtionarii. 215 mtn(5.) Nervi bellorum potiſſimum ſunt vodornh homines fortes, animoſi, ſagaces, divitiæ, itsela rerumque abundanria, quæ ideò alter ſan- ninor, ſ guis paſſim in noſtris LL. appellantur. putemn 6Gœdd. ad.3.§. 1./ de V S. n. 7. Militares enim expenſæ& hoſtium incurſiones mul- ulsren ra egent diligentia,& non poſſunt citra . um4 pecunias hæc agi. Imper. Iuſtimianus in Mo- lebhu vel 8. c. 10.§. 2. Ob nummorum defe- gealokcu dtum ſæpius arma de manibus excutiun- ataccelw tur,aut frigidè tractantur. Focer. lib. 1. c.15. ſencilegut*. 6. Hinc quidam Germanus dicehar: moten Wer mit Soldaten wil Ehr einjagen ⸗ ſdoni Muß ſie wohl zahlen und wohl pla⸗ tlexl gen· adus ſucn ſua teeu ptum hactenus minus feliciter fuerit ge⸗ nicu ſtum, vid. eleg. Carpo. De Megi German. ni Ved.. pertot. ꝓræſertim.. ⁊4. 2 16 honci) Conſultum eſt, ne ejusmodi ma- um,ocln nualia vel breviaria, perfunctoriè confuse . t aut cum breviaturis ſcribantur, alias inillis acillimè dolus& fraus committi poteſt. ique boui Scin. cunſl. 2 4. Vol. I. Nox. Genuemſ. deciſ. olelon ol 187 ex Bnld. conſe3z. lib. 1. Sract. demer- cut. p. 2. um · 59 arg. 1. 1. C. de ſyrmui. . Tabula Quare bellum adverſus Turcam ſuſce- hlar. 216 Nallatus ſuridiou⸗ Vublur. ihu, aucupatioues llabarum inſidi dic Antes. dtel An Adverſariis Deuckzettuln ſcheds memoriæ gratia in libro rationum relicts n ab aliquo contra ſcribentem credatu un vid omninò Schurd. adl ʒ. in bonæ ſdei. n 37. C. de reb. cred. f9l. 27. re G9.) Bellum illud eſt legitimum, quod Ne qetenfionc ſui& ſuorum, rerumq́;& bo in norum conſervatione geritur. Henrit. o. ſ cer. de bell& duell. Iih. I. cap. 6. Mndr. Gul Iab. de Pac. Publ. caß. 4. M. 40. c lib. 2. 6 0 ſerv.7. n.. Petr. Greg. 7 Volnſ. lib. 11. de R c0 b. c1. Pamh. Dan. Iih. 6. Polutit. cap.z· Nec abnuit Clropb. Warſe vicius inPaneg)y ne Srephan. Keg. Polonorum Omma hella, in 2 quiens, uæpr⸗ ari eh fcispr patrii tuendis ſmnilu yyo conſeyvandis libertariu hi ſnſtipiuutun e gerumtur⸗ nſ umt. Nem pe, quia defenſio eſt juris naturalis, ipſaq́; nitt i tur æquitate.I.u vim. ʒf de Iſtit. cjur.l v 4.S. qu cum. ad I. Aquil l.1. S. cum ie le re. f S quadyupes paup· fec. dic. Unde Ma thatias cum ſuis maluit fuſcipere bellum quãm amittere vitam,& abolere legem i divinam. 1. Mactab.. Si verò nocendi u pidiras, rebellandi feritas,& ſi quæ ali bellum extorſerint, tantum abeſt, ici en De Rtionariis. 227 n dici legitimumut porius omni jute ſit de- teſtandum. Gai.dic. obſ;. n. z. ckzeh(6o.) De ratione reddenda ſocietate fi oratinn nita, vid. eleg. AMbrquech. in tract. de diviſ⸗ benen u honbr. lih. ⁊ cap. g. per tu. Nec valet pactum lz nhn Cctiamſi ſit juratum) de non dividendo rem communem ſec. Gal ⁊. obſ. 24.. 7. klegiinn Nemo enim invitus cogi poteſt, ut maneat Um, tenn incommunionc. Carpæ. hr r. part. 3 con- getiu Mar.. det 43. G lih. 1. Keſponſ. Sax. 103. pen Nah 6. 0t. Gxdd. vol. 1. Conſil Marpurg. 6. k. 136. .n.ohi perl. ſn. C. rummun. divid. cum patiat diſ- Nhſün cordiam, D Vulte Vol. 1. Conſl. Marpurg. 6.hai 22 n. 1oo. Recte tamen ad certum tempus uuiu feripo teſt. 1proſocio. Ant. Comeg. Ionm. Un a.reſolut..j. n. 1. Vnnmius lib. xlur qucſt. cap· bnn 37. Dillentientes viceri poſſunt apudeſold. nmiis Pa 3 nſ49 8. jhliſu Sixqualitas inter ocios eſt faciendailla nnbſ non debet keri analogid Arithmetica ut Fih vult lipper. l ſm hurt. 169. eg. u un cd Scometricã pro cujusq́; ſorte& ope- rä⸗ ita ut quplus contulit plus accipiat. ℳ Menoch. de arhutr. Iudic. qcaſ.l. verbi gra- tid: Si primus contulit centum: Secun- dus quinquaginta. Et in lucro ſunt duo- Seto ccim: Primus ex his duodecim fef- is⸗ re debet octo, Secundus quatuor. ntumabe 6 ℳ = uit ſucher „Kadoln 228 Naatus Furiditus I ſecietute.. I quid enim. So. jproſicu, an Capæo pr fpr part. ⁊. cwnit. zo. def 38. pol (s1.) Sequeſter vulgò dicitur ex co, el quòd quaſi ſequenti cosqui contendun ſr res committatur./ſequeßer 110. inf. dey& in vel potius, quod fidem ejus pars utraqut inn vel judex ſequatur. Ex ſequeſtratione oritur actio ſequeſtraria contra ſeque Di ſtrum, ejusque heredem, ut finito ſeque. i& ſtro rationes reddat. Ciem. unic. de ſt hr queſtr.& rem litigioſam ad cuſtodiendum qu acceptam reſtitiat cum fructibus& om au ni cauſa. arg. I.1. F. c ides. 24. V dpe. i clud. de ſequeſr. cap. I⁊. vum;. Et ſiqud ipſius dolo& lata culpa admiſſum vel ne ca glectum ſit, id præſtet: ſi quid eriam ſpe jn cialiter convenerit de modo& conditio dl ne cuſtodiæ, de loco, de reſtitutione, de 6& culpã, de caſu fortuito⸗ de Jure padi in il continenti adjedi, ſervari deber. AI.ð.5. eʒ. j depoſ..aʒ. f de K. I. Gædd. adcup.l. Ce de ſequeſtr. m. I70. Sic etiam hanc die. dam actionem ſcqueſtrariam adverſus 6 officiales publici alicujus loci vel officii, ſ quando videlicet in publico loco, apud xdem ſacram vel officium res depoſta 4 cſt, dari aſſerit Ciud. d. c. 12. A. 1. Quod e admitti 3 De Rationarii. 229 *wof admitti poteſt, ſipartes litigantes remde- Mz 4 5 S 8 4 den poſuerunt, non autem 4 judex alterutrã 1 vel utraque parte invitã rem ſequeſtrari un fecit, tunc enim Nobile judicis officium, noii implorandum eſt, uti poſtalios docet V. S esphn n n. de depoſe. n. 6. inn. C conſii. 7. h. 7 ſhch pag. ⁊17.& fucit. I.24.§. t.. de minbr. i conn Diſſent. Gædd. ad cap.1. v. deſequeſr. Clud. 27 utnivi dicꝭ trad.c. T2. n, 21. qui etiam ex neceſ- SCn ni ſaria ſequeſtratiohe actionem depoſiti ſe⸗ adcuſuin queſtrariam competere ſtaruunt, quippe „ifucut cum& ſcqueſtratio neceſſaria contra- — h. 0 ctus ſit. mm(62 Imprudens fidejuſſio ſolet eſſe aniim cauſa futuræ paupertatis. Angel inl. inper- Squilcin ſinam. F. qu petumiam · j depac. quem S nodo kun allegat Oidendonp. Claſ. act. 26. p. mihz, erelimu 636. Et malè videtur facere negotia ſua den ille quipro multis fidejubet. Fabta de de- cim. tutor cap. ⁊. n. 82. Quorum ſententia I Caul comprobatur Sapientiæ cap. 20 ihi, Nlle veſimentum ejun quiſdejuſor extitit alieni pro extraneis aufert pignus abeo. Etrur- lus cap. ⁊2. dicit, Noli eſẽ cum his, qui deſt- ſia, c qu vndes ſe offerumt pr⸗ zure i debitis ubi nova Edirio habet: Ne ſis inter qui ſtipulatã manu fidejubent,& pro 5 ½ debito S. — — — — jls loc ſeit 230 VWalatut Furidicus debito obſtringunt. Ac rurſus Sapiens ibi demc. ry. dixit᷑: Srultus homo plaudet mani hus cum ſpopondit pro amic⸗ uo. Et in pro poſito hunc actum fide)ubendi plus omn bus exaggeravit Cunradus Ielicans relatus⸗ Cavallino ix trac. de Hjir. S. 32. M. 2ſ1. Ubi hunc actum fidejubendi nedum rei tam liari periculoſum eſſe dicit/ fed etiam con tra rationem& confcienziã,& etiam con tra Dei præceptum, eꝙ quod fide)ubem confidit in hominem, carnem& ſanguiné inſtabilem: Er maledicit hominem, qu confidit inhomine,&c En igitur, Candide Lector, quam calamitoſus fit actus ileh dejubendi, de quo etiam Salomon Pror. c. ð. dicit: unde nuwa hræſt e. Burgen ſo man wurgen. Crederem tamen quod eti hic actus ſit oneroſus& damnificativus nõ tamen contra conſcientiã& rationem dici poſſit, prout Cunrudunſipra citarus alſerui dum enimquis fe ut fidejuſſor obligat pro· culdubio opus charitatis exercet, proxm neceſſitati ſubveniendo: Et hinc eſt, quod jurans ſe non fidejuſſurum pro aliquo de mundo, juramentum hoc minime ſervarc tenetur, ſiquidẽ contra charitatem fuerit factum. Olarnd conſ.vo. Marant. debyd. hd pun. „ ſel cor jn ſio im viiicu De Rationsrii. 231 eruris hi pam 6 art. 7. n. 39. ubi hanc concluſionem onlu veriſimam repurarproximo in diſcrimine ſ R conſtituto, idq́; latè explicat Gutierres ae nubencig ſuameht. cunrim part. 1. c.72h. ubi quæ- uinni ſtionẽ harc problem aticè defendit. Quin- ihzunn imò prædictas Salomonis ſententias ad necmi terrendum homincs prolatas fuiſſe arbi- kit kdein tror,ur quantũ poſſem animis frequenti& enäKein inconſulta hidejuſſione abſtinerẽt, ne fortè exillis contingat nimis debitis illaqueari. Pt ideo Cunradus illa præcEpta moralia& politica non debuit protinus ad obſervan- tiã legis divinæ traherc,&ita eũ reprehen- dit Cavall ubiſupra.u. ⁊4kortè tamẽcausã n exaggerationis Ulud aeruit: Nã kidejuſio nhclhi eſt actas pieratis ex charitate proximpron iens, cuii eſſitatibus fubveniendũ munt eni innecen S eaam eſt adeò ut nec quisuam⸗ ur ſupra dictũ- umc per juramentum ab hoc officio charitatis tãknh le ſubtrahere poſſit aut debeat. Interim in 4 ncu merò ac libero hominis arbitrio& volun- ieuſi tate hoc pietatis officium conſiſtit, nec iezetc quispiam ad fidcyubendum cogi poteſt, do: kthnt ſicuti nec ad contrahendũ.vid. Carpz pr. ſurum po ſor part.⁊.conſi.⁊0· deſn. ð. i. 2.ſc. hoc muin(62.) Adalimenta referuntur, quæ ad tachuiu victum neceſſaria ſunt, veluti, cibus, potus, oMrmil veſtitus, Tectũ.I1. ð. i9 de ventr. in voſſeſ. P4& lice 1c0 quodtcht carnenh icit homin Enigitn( toſus ſtai 221 Naatu ſuridicu⸗ & licet alimentorum nomine non venian medicamenta, 1. 5. de pen. leg. Aiſtur problem. ſect.. 43. c 48. Saliger. Exer. cit. ⁊7 ype Mnem. Tutor tamen ægrum pupillum curare, cosque ſumptus cidem reputare debet. arę 1 z. de admumſty. utr. 4. 10. G16. C. de negot. geßt. l. 18. S. 2. cm. mod.A. 4 4. vbu Gædd z.. de J.1.31.§.. de dil. Fauct. 1. 31.§.3. deperit. hered 4 4. C. eod. l. 6.. ulr. de ahment. legat. Puul de Caßr. in 1. 8. S. 12. 4.. de tramſact. Noc non ſumptus ad animi inſtitutionem, ie. ſtudiorum, præſtare renctur.ꝰ 2. C. Aeah ment. pupul præſtamd. l. 2. in ſn. py. 13. 5.. Vbi pupill educ. quo pertinent viatica.in. V. Vn. de Iudic.& introitus.. 102§. 2.. vhig Bart. de Tegat. z. Eſtenimo ptimarum artium poritia homini præclara 1 20. 4 Vdeicummiſſ libert. L ult. E arbitr. tutel. Et conſequenter ad mercedes præceptori bus exſolvendas, non quas minimas po- rerit, ſod pro facultatibus patrimonii dignitate natalium.A 12. 5. 3. de adminißy. cperic. rutur. l. ʒ. J. 1. I. habutatib. in ſn. de ventr. in ph mutt. Imò ſi pupillos non mitterent ad ſcholam, contra illos jurare- turin litem, Manzin.. Juæſt. ʒ. m. n Ex volun- ridicu minennt ehen. ½ ½ . Kup Not tamenꝝ ue ſunhn deadni 4 V½ f dhn lmen u J d ml inſtiuimn netur.“10 nent jun us. lo ſt tenimopin i præck C inm dedes prun qlas mum PUs palt m L. 5. dun ubi ij nò li pipib contrailo Flh De Rationariis. 233 voluntate autem defuncti, ætate, condi- tionc,& natura, ingenioq́; pupilli ſtatuet, quod potifſimum artificium rutor pupil- ſum docere debeat. I.12. de legat.3. Et ſi ceſſatio in hactenus enumeratis rutori ob- jici poſſit, tanquam ſuſpectus removere- tur.!3. S. 14.1.7. 5. 2. deſiſpedt. utor. ult. ubi pupil educar. deb. non enim patiuntur dilationem alimenta, quia nemo acipen- ſeris in morem vivere poteſt. ul. C. de Alment. pupi prund. caque negare eſt necarc.. vecan de agnoſ. e alend. liher. Finc etiam cauſa alimentorum maximé privilegiata, itaut piæ cauſæ comparctur. Mang.. S. princib.. 26.& ſic ſummaria. r A drdin. Judic. p. 4. dſt. 9. ſ. J2⸗ ratione tamen præſentium& futurorum, non præteritorum, quia in illis ceſſat ra- tio favoris. vid. Gaupæ. Py. Vr. purt. ⁊. conſlir. 10. defzo. zt. De alimentis tutoribus& aliis Admini- ſtraroribus in calculo recipiendis, vid. eleg. Eſtobar. di. trad.c.Z2. pertot· 4.) Tres hodiè in Germania banni- endi modi ſunt. Primus fit in Camera Im- periali,& ſic bannitus perdit omnia jura civilia ubicunque locorum ſit. Sccundò 5 banni- 234 Nalatus ſuridicus banniuntur quidã Rotvvilæ, ubi itidem eſt Judicium Iinperiale, habet tamen limitatã ſurisdictionẽ, quæ extenditur in Alfatiam Briſgojam usq́; ad Rhenum. Unde banni tus aRotvvilenſibus amittit omnia jura ci vilia, ſed effectus non extenditur extra li mites ſurisdictionis. Tertiò procedũt ban na Weſtphaliæ, ubi quoq́; eft judiciumim- periale, ſed& certos habet fincs. vid. Kei. enberg. intr. de ult. Volumt pag 10.§. 21. j alleg. Soli igitur Cæſari, qui generalemubi que Jurisdictionem habet, jure bannum indicere licet Cæteri Magiſtratus non banno, ſed relegationibus aliisq́; pœnis utuntur. Oidendurp.claſſ.I. aq. ⁊ p. 19· in yr. Pffecta banni ſunt. l. Quod Reus, cui pannum infligitur in ſummo vitæ fortuna rumq́; periculo conſtiruarur, ita ut omni⸗ bus prædæ ſit, five ab omnibus, tam quoad perſonam ſuam, quãm in rebus& bonis fuis, impunẽ offendi queat. Ordin. Camer. part.⁊.1it. 9.. So jemand. verſ. Sollen deß oder deſſeiben/?c. II. Per pœnam banni reus feuda amit- tit quæ ad dominum directum, ſive nova ſwe antiqua ſint, revertuntur nec quoad vivunt proicripti ipſis nec kewih cuda- idicu ilenbiiti et tamenini duurin Ah um. Unde h ttomnun ſenditur en tidprocciit peltjuccin be inc i uigenerin het, jure m Magitm idus alishh 1.d.hih 1. Quod u nmoitehn atur, itau mibusam n in rebwl eat. 0 un( and. u 6 rels feut rectum, ſie untur nec echewit⸗ De RAtionariis. 135 feudaibus conceduntur, ſed fructus feu⸗ dales actori, cui damnum fecit ſecundum judicis moderationem cedunt, donccban- nitus ſiwe proſcriptus aut 1lo pœnã banni durante mortuoæfili ſucceſſoresfeudi cumn offenſo& contra pacem publicam violato tranſegerint. Conſlit. Caro V depæna vib⸗ lut. pat. publ. Ordin. Oam p. ⁊.Ti. g.§. So jemand. verſ. Auch die letzten. 1II. Per pœnam banni omnes obliga- gariones juramentapacta omniaiꝭ juraex parte bannitorum caſſa irritaq;& nulla fi- unt. Ord. Camer. d.§. verſ Darzu alle Ver⸗ ſchreibung. Gal1 de pat. publ. c. 12. IV. Rcus in bannum declaratus infamis redditur. Ordinat. Camer. Pat.⁊. 1it. 10. H. Vnd woer. verſ. vor vnredlich· V In bannum declarato aqua& igniin. terdictum eſt, ita ut& qui ſciens illum ſua aula vel domo recipit, tanquame jusdem criminis reus accuſari poſſit, quamobrem etiam nemo illi cibum, potumve ſubmini- ſtrarc audet, ſed omnes illum averſantur? deteſtantur,& velut hoſtem perſe quntur. Ord. Cam. ict᷑. p.⁊.tit.10§. Vnd wo Er. VI. In banno luper annum& diem per- ſiſtentes, cenſura etiam Eccleſiaſtica no⸗ tantur. Receſf.lmp. Ann· 48. VII. In 236 Naatus furidiu⸗ VII. In bannum declaratis ſacris etiam interdicendum. Ordin. Camẽr. part. ʒ. it. 48. d. Vnd ob die Dberſten /X. De utriusq́; banniti, delicti& contu- maciæ differentia: Et forma ſententiæ vid. Gail. 2. de Pac publ. c.ᷓ. c 6·pertor. (6.) Quando mulier tutrix filiorum primi matrimonii, nondum diſtractis ra- tionibus ſuæ adminiſtrationis ad ſecunda vota convolat, tunc ſecundus maritus pro uxore tenetur,& ejus bona liberis primi matrimonii tacitè obligantur.per rext. M tab. in l.penult. C. Qui putior. in pign. habe- ant. Neutl. Vol. 2. d p. 1. 7h. 4. lit.. Multi igitur profectò in magnas difficultates& lites incidunt qui viduas tutrices nondum redditis rationibus,& inventario confe- cto, in uxores ducunt, proinde cavcant ſibi rebusq́; ſuis ante matrimonium pro- vide conſulant, admonente ald. ind.i. pen. in ſn. ubi dicit: Cave ribi, cum con- trahis matrimonium cum vidua, ut facias primò, quod reddatrationem,& fiat eire- futatio, aliãs bona Iecundi mariti aftecta erunt liberis primi matrimonii. Ita Buid. quem refert& ſequitur Hippol. Singul.248. Ancipit cunditis mulierum, Aum. I. idque ſingulari *icu atis lcthei *mer un n. eldigen vma ſenn 6n tutrix li umdiſtni )nis ad ſech Adus muin 2 nalbetzn — Lur. ſer ln — r. iyihni —4.li. i — diffcuh Sitrices mnt ventario cu roindect rimoniun; nt jul u S e tibi cun a vidua, ub 1em,& iut nonii. lu vlhl Mum. 1. ü ſn De Rationarii. 237 ſingulari jure& pupillorum favore rece- ptum eſt: adde quæ habet Burhſa augment. n verlo For. ax, 6, E Shotan. in Exam. Iurid.pag. J6b. (c6.) Si creditor diſtulit in jus vocare debitorem, cum facile ei fuiſſet petere& experiri contra eum vel ejus filios& he- redes, præſumitur de induſtria idegiſſeur interim probationes debitoris folutionis jam factæ perirent. Menoch. ib. 2. pa ſumpt. 91. n. 7. Ex mora enim delictum æſtimatur.i. plures tutelam zd. G& iligloſ. e admin rutor. l.in re Futiva 18. ſ de condic?. furt. nter Kipulantem · ðʒ. ð· pen⸗ de V O. Gadd.1.conſil. Marpurg.⁊ 4· A. 140. Unde& moram committens, cum fure æquiparatur. d. 1 imer Mipulamem. g. pen⸗· de V0. quam allegat Hegn Sixtin.⁊. Conſi. Marpurg. 24.. 240 (67.) An libro rationum tàm pro ſcri- bente, quam contra ſcribentem credatur, hoc Judicis arbitrio relinquendum putat Fald. in rubr. C. defide inſtrum. n. ʒj. Quem ſequitur Menoch. de arbitr. Iudic. 4. c. 3. lib. 2. n. 2. Pt pro hac ſententia eſt rext. eleg. ini. pPullia MxMa. S. ult. Fdepoſit bi⸗ udcem æſtimaturum. quo jure adductus furidicu⸗ ßald. conſ.16 · verſſedegonun credo. volz in fadti ſpecie confultus reſpondit, Judicem hoc caſu conſiderare debere diligenteran rei veritas inveniri poſſit, cauſa veriſimili ratione perpenſa. Quæ fanẽ vcritas, ubiju qici alias, quãm per conjecturas liquere non poſſet, ſudex debet conſiderare ſcri- bentis qualitatemſiſit vir bonus,& bonæ famæ ſi quantitas parva ſit vel magna. vid. xſcob. dict. trad.c.Iʒ. A. ʒ c berlich. part.. deciſ⁊8ʒ. adde quæ in luuc 7em eripſiſupra. 25 (6s.) Præfatio arguit& indicat, qur alicujus actus cauſa impulſiva ac finals gerit. Bart. e Dd. inlh. de hered. Illit. hnld inl.L. d. Mibu ibrab.I. C. de now. Cod ſc Phil. yant. in c. Jubnam poſl medium. d nmnunt. Ercl. Decius. cunſ. 444. A. 8. Deciai. Neſß. 72.n. 49. V0l.2 Pariſ. conſ.zl. x.8. l. 1. Negn. Siwrin. z. C onſ. Marp g 1. M.i. Det conſ. 6yj. conſuluit eleganter. in fn.( cœnſeðʒ In taſu pyopoſito. u. V ve. quartð videtur. Patian. 1.conſ.9.n.66. (oo. Quod veriſimilc eſt in dubio præ- gumitur: Veriſimilitudo enim cx rarione naturali colligitur quæomne judicium hu- manum dirigit: Et cognata natutæ eſſc di- cirur vcriſimilitudo. drad. conſi 1. Cun quxſti idicu oncndha pondt, ſu Nete dlgen t cauſui lant veriui mecturs tconſden it bonus, K „ſitvel mgu x yem ſhſ ait& idcn wullwa ut ahn. de jert! mplſni . 444. v8.N cnſuluj Mup eligu ij . 7 h M. 66. ecſtind do enim cn omne jdcu nata naturet ul on h queio in ſn. Qravert. conſ.⁊8. E conſ.õ1.in Fn. 9. Cconſ.6 9.n. 4. C conſeʒ6ʒ..26. ubi n.ſc. lubdit, quod obrineat tecundum lo⸗ ur ſimt. Alex cunſey n. 4 inſn. Vl. 7. Gail. De Nationarii. 239 cum,primòmens„ſecundò veriſimilitudo. Franc. Bect. cnſ.101. n. 46. Habetur pro lege & vcritate, ita, ut habens veriſimiſe pro ſe dicatur habere caſum legis. M. Eerhard. in loc. legal à veriſimili. Ioſeph. Mnſtard. de probat. concl 10 41. 7. Vol.z. Vultej. ʒ. Con- Marpurg. 18. n. 109. (yo.) Probationis difficultas dicitur ad· eſſe, ubicunq́; res nõpoſſunt oculotum ca- ſui demonſtrari, ut quia ſunt peremptæ. Nam tunc femper dicitur adeſſedifficultas probationisita poſtjaſo. ſcribit Mſcard. conc. 47⁊. n. zu. G za. Unde& inhis, quæ probationis ſunt difficilioris ſut cere pro- bationes per conjocturãs. Icænſeuÿn ð. C. d⸗ vepud. IMlum eum. 6jde lis qulſu velalien 2. hſ9z. A. 18. Diaz. Reg. 798. Carpo. Pr. ſr. part.I.cunſit. 1⁊. def. n 4. Quiaur ait 6uil. 2 obſ. 149. n.9. Lex eſt contenta eã probatione quæ haberi poteft, ſi materia ſui naturã dificultatem probationis ha- beat,& adminiculum vehemens fuppleat, ſ quis fit defectus probationis. Faid. in 1. ea quidem. n. 9. verſ adminiculum C. de accuſ ldcò 240 Wactatus ſuridicus 1dco in üs, quæ ſunt difficilioris probatio- nis à regulis ordinariis ſæpe receditur,& ſufficit, probationem fieri co modo quo poteſt. Agent. 1. conſil. 38.. II. Gr.) Ad Judicis officium pertinet er- iam parte non opponente vitia inſtru- mentorum in conſideratione habere ſec. cxler. inpròceſſ· Execut.c.I. parfeʒ· v.jð.. Ante omnia verò in inſtrumentis& libris earum formam extrinſecam ſeu figuram attendet, quæ verſatur circa magnitudi- nem, longitudinem& latitudinem. Poſt ipſum inftrumentum externè accuratè perſpiciet, an laceratum⸗ cancellatum, vel ruptum ſit, aut ſigna rupturæ extent Illa enim conſideratior on eſt parvæ utilitatis, quia inſtrumenta lacerata rupra⸗& can cellata non amplius ptobant, A.cœnſchtu neum. C ibi Fald. C. quhmod&h quando. C. ne dilecios. daſÿd. Irum. Pari cnſ8. „8. C./c04. vol 2. Menoch. conſil. 40. nec exccutioni mandanda ſunt. Ita poſt art. Caßrenſ. Gales. ad furm Camey. obligat. V n9. Et poſt alios Bernhard. Pandi de ſe ſentat. · Execut. ſcnten. part.⁊. Aeclarat.ij n. 78. Cummi de Kirib. c.6. n. 10 eſeg. Ah nius de Evetut. J. I. cap. 32. A.3. Quamvis qui- .— dcu Atlior De RAtionariis. pe recciu quidam putent, judicis arbitrio committi, en quando canccllatum probet. Menoch. conſeꝗo9. n. 47. dyj autlritate Parid. de re ſnmpt. Iuſlrum in c. quod incipit: Reperitur uædam charta. ſub Kubyic. Quando reperia- tur charta. . Aliü libri& literæ officialium ½ extra Archivum verſantium licet ſint pri- vatæ, tamen pro publicis habentur ratione ſuth officii. Sic libri æſtimi ab officialibus con- rc ni ſcripti habentur pro publicis. Molinæ. in iudhen ſerud Parzſ.§.5. 1. 23. Maſtard. de py- ſerne i 4 concl. 9y9. concl. 39. Menoch. conſ. 149. uancel„ 49. voh. 4. Quod tamen ejusmodi nec — —8. 4. 1 Kiumpent S vitain ione habet uræ exten poſſeſſionem nec dominium probentlatè nipenu deducit Paul Euſt. ſing. in lit. L. u. 22. Cui anpi opponitur fyanc. Vau dec⸗ſ. 184. hum. 6. Sbant, e57. hiſce verbis contrarium affirmans: Imo probatio ſolutionis tributorum& S ſic Canonis publici, feri nequit ullo mo- do perteſtes: Cæterum requiritur neceſ- ut lupol ſariò ſcriptura⸗ I. 1.& ihi gloſf. de Apoch. ner. i vubl. lib. 10. Iaſon. in 1. 1. col 56. verſt ult. complement. C. de Iur. Enphyteut. Ubi concedit etiam, quod qui nonteperitur o deicriprus in libro ſolvortium tributa pu- blica, præſumitur non folviſſe per text. in i. 1. C. de Extraord tribut. lib. 10. A GzHoc 141 Nalatius Furidlu Hoc axioma patitur exceptio- nem, ſi certæ perfonæ induſtriã ſit electa, quo caſu nemo poreſt per tubſtiturum al quid facere. I umnic 8. ne autem C. de cadu vll l. imten arcen Qarpæo. pr. Wr. part ʒ. chuſtit. ⁊ 8. deß 1. Ubi incidit quæftio? A Queßor vel aliun pybclus per ſuhMatuum admimiſrare polt entatur ſ ſubſlitutu velqud neglagit vel dulasè occultas Verine c mercipiuꝰ Reſpondetur, Quod per fubſtitutum, qui communi æſtimarione pro idonco reputabatur, admiſtrare pofſit: Qui autem lubſtituit aliquem, pe- riculo ſuo fubſtituit,& meritò de eonquod male fit, vel negligenter per fubſtitutum, rcuetur ſubſtituens. Verlichap. ⁊. deciſ. 274. „26.(Quamvis ille Author aliquo modo diſſentiat in concluſ pract. K. 72. purt.ſ abi vide)& quidem in ſubſidium, non priricipaliter; ut fubſtiturus ſemper pri mus conveniatur, qu primusgeffit, quam- diu ſolvendo eſt, ut cvenit in tutoribus: quamquam ſimul& in folicum ſinguls bligatis. I.2. C. SFtutur. velcur. nonge. iuſiſtiſeſeg. C de admimniſir tut. 1 ult. C. de divid. rutel. Aut. uber. inſu Codis. lib. 4 Soler ni re ut „„—„—„—— uid patitut eri indnſtr nduſtiiſte der lubſtun euten(j bovhrfu heidit quſ u per ſi Mutum ſi lu utibnj Wetur, 3 muni ki tur, adm. ſtituit aiqu meritò dec ter perſhln lich 1li iuchotaiu ſ. i. in ſubſidun ſticutus ſen primus geln evemt in tul n ſoldum i . vUu. ßy. nu 4 ſi Cin He Rxtionarii. 243 Soler etiam imerdum ex officio Ad- miniſtratori ſubſtiturus adjungi ſinempe ſit decrepitus& emeritus, vel continuo laboret morbo, ita ut ad munus admi- niſtrandum minus idoneus&[utßciens reperiatur: runc ile ſurrogatusin of̃cio utitur jure illius, in eujus locum ſurro- gatur tãm quoad incommodum/ quaàm quoad commodum. uMnx. uhi Fart. Ioh. de Plut. Dd communit· C. de codegiutis ᷓ chartopatri. Eerhard. in Vpic. in luco4 v ſuyrogationis 122.. 31. bih Lertis fncit ad hoc cſcq. Bellemer. decſ. 1122. inchp. Vrfga uns n. pE1o. G4. Subſoriptio idem operatur, quod holographum.§. 1. verſ inſmnenta. ft. de VO. ſiita ſlipulalus 126.§.2 iludem ́ Jaſ. A V O. Ruuſer. Vol. 2.d Nſtum put. 1.04 . 14. G 1. Subſcribens enim cenſetur virtualiter omnia ſcripſiſſe? quæ ſubicri- pſit. Iul. Clar. S. Eamentum ueßt. 14. A. 1. C hidem additionator. latè Daub. adl. ⁊1. §. Bx mperfeclo. AMum. 28. C.de TMam pag 444. Eerh. lih. 1. conſ.iz. M. 49. 05%9. (y. Quictatio⸗ Quittãntꝰ Quittung eſt confeſſio Iolutionis. Socin. cœnſii. I9. l. 2.7 11. I/ön. in 1 F. de certa 7e. C. 4e tranſact. 1 1 . . — 5 — 244 VWactatus Furidicus rrunſact. nec ptæſtatur nec debetur, ni omnibus perſolutis.. diſilutæ. C. de cn diq. ex lege. Nam quittatio ſtricti juris eſt; & rollit tantum computata& ſoluta. We conſl. ꝓ⁊. n. 42. C ſeqq. Quando quittatio ſeu quittantia danda,& quomodo retra. danda ſit, vid. Fund. conſil. 47. n. 41. G ſeqq. d.tract. cap. 40. de requiſitis quitta. toris. vid Freulæum. de Kenumnc. cauſʒ. fil. 131. Et exceptio liberarionis ſeu quieta tionis, quando opponidebeat. Berlich. p. 1 deciſ·y1.pertot. (76.) Hæc cauti tur I. Fſco quia cum ſemper locuples cen ſeatur, non ſolet ſatisdare.l.z. F. 10. de Carbum.l I. F. 18. urlegat. ſervand. cuuj cav. 1I. Patri in bonis adventitiis filio. rumfam. 1 Vn. F. fn. C. de bon. quæ liher. Ubi tamen notandum, Etii à patte poſſi dente bona materna de ſorte reddenda fi nito uſufructu cautio regulariter exigi ne queat, tenetur is tamen ad confectionem inventarii, velſaltem ad nudam conſigna tionem. ſec. alug. à Carpæox. Iuripr. f. purt.⁊. conſtit. O. depn.9. 11I. Donarori, qui proprietatem reſervato uſufructu do- navit. arg..28. de Reg. Ur. 1. 7. Vlcg. nom. o uſufructuaria remitti. — e— wiuitu nec deben iſilue( uo ſtucj tata& ſoln Qundoq X quomodn conſhl requilt Renumt. u tationis ſeug alebcat. jnli fructuaut mper lot tre. 3. h. lgu. nu is adyentii . de in qu Etü ipan ſorte redin egulanitetei n ad confei vyro Irh vto uſufn L. W 7 De Rationariis. 245 vom. caeat. IV. Siex die proprietas alicui legata ſit: Uſusfructus purè, quiã certum eſt ad eum vel ejus heredem proprieta- tern perventuram.A. y.& ⁊ F Wf. quem- adm.Cað. .) Hic opportunẽ quæritur⸗ qualis hæc cautio debeat eſſe Rechtmeſſige Ver⸗ ſicherung/ Et reſpondemus eſſe cautio- nem fidejuſſoribus non pignoribus præ- ſtandam.i.y. de Præror. ipul.. ʒ2. de VO. Nov. 4. Guid. Papian. deciſ 249. n.1. Gail. 2. bf 4. num. 3. Varie DD. ſuper hac quæſtione ſudant, an prætoriæ, qualis hæc eſt, ſatisdationes etiam pignoribus fieri poſſint? In quã diſtinguit Sudhold. dſſert. 3. aphor. 44. Utrum exigatut cautio, pro certa& definita quantitate, anverò pro incerta& indefinita: Hoc caſu præcisè re- quiri fidejuſſores. d. I. 7. de Irator. ipul. Illo caſu per pignora fieri poſſe ſatisdatio- nem. I2.. 3. Suod legur. 1 9. de collat. Hu- jus diſtinctionis ratio fatis manifeſta eſt. Nam cum quantitas eſt incerta, multis modis accidere poſſet, non ſufficientia deponi pignora,& ſic defraudari illum, cui ſarisdandum crat: Imò in hac materia de- poſirio pignorum ſatisdationis idoncæ Q5 vices 246 Naatus Furidic u⸗ vices planẽ ſubire nequit; tumquia ſen per incertum, quantumt ſitt tuturum inter eſſe, oh malam adminiftrationem, tum quia omnia adminiſtratoris bona Dom no pignori tacite ſunt obligata, ur Muß cemus. (58.) G ompulſoriales funt, i ſu cex luperior inferiorem iceit aliume ad officium juris præſtancum commin tione pœnæ compellir⸗ ad editionem ſci r cet actorumjudicii, litisve aliarumqᷓ rerun ad agendum alquid ſive præſandum, en hibendum faciendumve aliquid. Sub ver bis Caliarumq rerum intelligo rationes miſſivas, Inſtrumenta, Inveſtiruras, Statun civitatis,&c. Ubi Pradicorum diſct. men obſervandum inter S— 8e Requiſruriales: Compulſ driales dicun tur literæ mandatoriæ ⁊ Judice emiſſæ a eum, qui inſtrumentum hgbet,& iplu juriiction ſubeſt: Requiſi roriales ſec emiſſæ à udict ad eum, qui inſtrumentun habere dicitur& ipfius jurisdictioni non ſubeſt. Sub verbo verò(Præſtundum) j⸗ ramentum adteſtificandum intelli go vel. utiſi ab inferiore judice Commiſſarius al quis deputetur ad examenteſtium/& in mumeto ſuridcu uit, tumg unttfutunn iſtruionen tratoris bou tobhgat ui tiales ſun qi em judicent xſtandum c it ad ectins itwe alimn mve aliqis ) intelbgon ta,lneſtitus Practiconn inter(un ompulborit ix à judicetn Lumhabet: Requſtoii umquiintm ſus ſuriscict⸗ verò(Preßu icandumintel ce Commi⸗ vmeuteſti De RAinartis numero teſtium diquis immediatè Impe⸗ rio ſubjectus, qui citatus comparere nolit, Commiſfarius non poteſt reſtem ad per- hibendum teſtimonum compellere, iq́; propter defectum ſurisqietionis& pote- ſtatis: quia inferjor jude„Qui commiſla- rium depuravit, ſurisdictionem in reſtem non hahet:quamobrem rali caſu commiſ⸗— ſarius vclipla parꝰ teſtes producens Cam c ram tanquam Supcriorem Judicem adire, & per viam ſupplcationis mandatum pœ- nale ſive compulſoriales contra teſtem illum contumacem petere poteſt. vid. Fyi- der. Mindan. lib. ⁊(. 4748. 49. G /69. (9.0 Hic lubet addere ſpeciem tacti, cum Reſponſo juris Facultatis alicujus fa- migeratiſſimæ, de Anno 1661 Species Faci. Mævius hatte einen ſeiner Vntertho⸗ nen zum Bedienten? Nahmens Sem⸗ ronium, welcher Sempronius wehren⸗ der ſeiner Bedienung ſeinen Pflchten zuentgegen/ viel z0 grob vnnd gar vnver⸗ antwortlicher Weiß gehandelt/ nicht allein inhohen Gelt⸗Summenbeſtob⸗ len/ ſondern auch deß Mævii Vnterthanen Q. 4 in Mævium 148 Vratatus ſuridicu⸗ in ſeinen deß Semproni privat- Schuld Sachen zur Vngepuhr übenommen/ ſol —6 cher geſtalt/ daß Mævius gnugſam vira⸗ laſſet geweſen were/ dieſem Sempronio, das wolverdiente ſcharffe Recht/ ais an ſtatt deß Lebens den Todt wiederfahren zulaſſen/ wann nicht auff inſtaͤndiges Von bilten/ auch in Anſehung der noch vnerzogene Kinder/ die ver wuͤrckte Straff in eine Gel⸗ Straff verwanbeit worden were. Nachden nun aber nirmand vor den Sempronium der dictirten Geltſtraff halber Buͤrgſchafft leiſten wollen/ hal Sem pronius nicht allein ſeine/ ſondern auch bze von ſeiner Frauen herrührend/ ſo liegende als ſahrende Guͤter/ zumahin nichts außgeſchloſſen/ loco cau tionis ʒum kraͤfftigſien eingeſetzet; Gieich wie aber dieſes Sempronii Fraw zumahln nicht ſchuldig geweſen/ vor jhren Mann den Sempronium alle das Ihrige gieichs⸗ falls ʒur Caution dann auch derſelven ſolches wol remonſtriret, vnd ſie ie Ihrer Weiblichen Freyheiten in ſpecie deß Sri Vlejani Item Authemtit. Squa mulier, cpc. o woi von deß Mæviij⸗ tzigen Besent nals auch dureh einen Kah⸗ ſerl. Notarium gnugſam erinnert vnnd certio-— — —— ridicu prwuG ubanom us gmugin em Nempmi Recht) aha derfahunz ndiges M noch vue Stuffmen wenwenM r den Senyn fhalber Bin apronutsui e von ſeinn als fahꝛen ſhoſin lu eingeſttt oni Frav n/ vor jnl das Ihrge ſetzen /geſuln wol remol chen Fruhin Ilem u von deß chdureh einn ſam cmn — DeNationariis. 149 certioriret worden/ Hat ſi/ deß Sempronii Weib/ dennoch vorpræſtirte Caution de⸗ můihig angeſuchet/ daß ſie doch zu ſolcher Caution ¶ deren ſich ʒubegeben jhre Kinder auch wol zu frieden weren zugelaſſen wer⸗ den moͤchie; Darauff dann/ als Mævius geſehen/ dann beyder deren Guter zubenam⸗ ter Geltſtraff ſufficient, dieſelbe alſo zur Caurion admittiret worden/ die ſie dann freywillis/ vngezwungen vnd vngedrungen/ vnd zwar an Aeydsſtatt/ vor Notarien vnd Zeugen wuͤrcklichen abgelegt/ vnd darinnen aller jhrer Weiblichen Freyheit renun- ciret. Als aber Sempronius auff ſothane Cau- tiones deß Arreſts erlaſſen/ vnd auff freyen Fuß wieder geſtellet worden/ iſt derſelbige⸗ ohnerachtet er Sempronius auff die einge⸗ gangene Geltſtraff/ theils an Abſchlag ge⸗ ſchoſſen/ abermal meineydig/ vnd gar Land⸗ fricheig worden/ will auch nunmehr deß Sempronii Fraw vermeintlich ſagen/ ob were die jhrer ſeyten geleiſtete Caution ex metu, damit ſie nur jhren Mann witder bekommen/ vnd auſſer Gefahr deß kebens errettet werde/ beſchehen/ alſo nicht ſchuidig ſeye dieſelbe zu halten: Wann abet ſie deß Q. Sem- 20 Tratjatus Juridicu⸗ Sempronii Fraw der jenigen Beneficien/ ſo yhr etwann zu ſtatt haͤtten kommen koͤn⸗ nen/ gnug ſam erinnert/ derſelben ſich den⸗ noch ſich freywillich begeben; So fragte ſich zu recht: GOb nicht dieſe deß Sempro- nii Fraw die geleiſtete Caution zu halten ſchuldia/ vnd Mævius die Poſſeſnon in dero Mævio vet hypothecirten Gůttern zu apprehendiren gnugſam befugt ſeye/ wor⸗ über einer lobl. Juriſten Facultaͤt Recht⸗ iches Bedencken zu eroffnen/ vnd vmb die Gebuͤhr mitzutheilen/ auch ſo bald moͤglich außzufertigen/ gebetten wird. Reßonſum. Auff vorſteßende Frag vnſer Rechtli⸗ ches Bedencken begehrter maſſen/ vnnd zwar in angeſonnener Kuͤrtze zueroͤffnen/ moͤchte es zwar anfaͤnglich das Anſehen gewinnen/ als wann deß Sempronii Ehe- weibs Interceſſion dirsetò contra SCtum de Interceſſionibus loquens anſtreiche/ vnnd demnach ipſo jure nulla vnd nichtig were. Siquidem imprimis interceſſio- nes pro viris ſuis jure prohihitæ ſint uxo- ribus I. 2. SC. Veljan, Sintemahl Bü⸗ a idie nigen ha itten fonnn derſebenſth gihen Gy Canionz die boſeh ecirienGi mbefugſa en Faculit] öffnen/ N en auch gebettnn ſim. rag viſu) rter maſſn Fuͤrze zu glich s ß Sempw do conn oqueſs aß e nullab prims mn rolubirſ jm Sl De RAionariis. die Rechte ſothane interceſſion in cauſa mariti ſo ſtarck verwahret vnd verbotten/ 5r daß auch die geminatio poſt biennium fa- da nichts wurcket/ fidejuſionem enim pro marito factam, jura adcò deteſtan- tur, ur nec lapſu temporis, nec iterata confirmatione cam ſuſtineri poſſe ſta- tuant. Novel. 134. cap. 8. ihl, ſed ita eſ6, 4 neque ſclum quicqunm nequc ſtriptum eſet. Eꝛ AMuthent. S qun Mulier. C. A SC. Vllejan. Berlich, purt. 2. conciuſ⸗ 19. umer. 0. Kittershuſ. in Nvell. part. 2. cap. 4 numtr. 13. G 15. Zanger. de Ex cept. part.z. cap. 11. Aume. 128. ubi oſten- dit, Uxorem rem ſuam pro marito obli- gantem, ipſo jure non teneri. Donell. lih. Ia. Comment. cap. 29 ſih ſu⸗ Quamwis enim geminationis cum alibi, tum in ipſa quoq́; hu)usce inrerceſſionis cauſa, ma- gna alids vis ſit, in caſu tamen ræſente, 8 quo mulier pro marito intercedit, ni- hil proficit geminatio, nec obligatur uxor, etiamſi millies pro marito interce- dat, uri cum Angelo loquitur Sichurd, n C. ad tit. de C. Vellejan. num. 14. An⸗ hon. Tſin. deciſ. Pedememt. 12. Vun 6. 252 Naltatus Furiditu⸗ Andr. Rauthbur. part, 1. quæſt. 34. n. 11. verſ. Sedinterceſis pro Maritu. Wann die Interceſſion, auch gleich ein debitum Fiſcale hetreffe. Utcunq́; enim Fiſci cauſa aliãs privilegiata ſit, vot. xit. C. de Iur ſt. ubi Caßtrenſ. Salic. e ali: In in- terceſſione tamen uxoris pro marito Fiſcus communi jure utitur, nec mulie- rem ex interceſſione validè poteſt conve- nire, quia hoc caſu mulieris privilegium fortius eſt, Paul. de Caßtr. in dict. Auth. S qua Mulier. C. de SC. Velej. n. 2. in n. Kit- versh. dic. loc. n. 17. Vnd ſolches auß der mercküchen vnd nahmhafften Vrſach vnd Bedencken/ daß eine Ehefraw dipfalls mehr auß Zwang/ als freyen Willen ins Mittel tritt/ propter reyerentiam enim marita- talem hæc interceſſio non ſpontè ſed coa- ctè præſumitur interveniſſe. Gomez.2. Va- riar. reſolut. c.. n. ⁊· Zobſ. in Comment. f. adSC. Vllejan. n. 14. Welcherwang dann in gegenwertigem Fall deſto heuterer erſcheinet/ weilen in dem mutgeſen detem Documento außtrůcklichen angedeutet wird/ baß die Interceſſion nur dahm angeſehen geweſen/ daß ſie jhren lieben Mann wiederumb in Freyheit ſetzen moge. Auß ſhu ſ alh lihe em ilon nun hen ditu zun auchgli Un a 4 ſi, tt. jj 2i. Guitk *is pw n , nen iepoteſa wierispiſ Sindi. 4 D ſolchta fun ii „awdiſll Iilin is meninm ſhonti e.(Metl“ in(um 10 außni ntetceſu 1 ſ in Srhu aber ſolcher zuſtehenden Weiblichen Ye Natiunariis. 253 Auß welcher vnd anderer Vrſachen zu ſchlueſſen ſeyn ſcheinet/ als wann obangezo⸗ gene Interceſſion zu recht vnbeſtaͤndig/ oder doch per reſtitutionem ex cauſa metus leichtlich hindertrieben werden koͤnte/ zu⸗ maln ſothane renunciation mit feinem leib⸗ lichen Aydt beſtͤrcket worden Tunc enim demum renunciationem beneficiorum iſtorum in caſu interceſſionis uxoris pro marito obrinere quidam volunt ſi ſolenni juramento firmata fuerit. Zeuſt. adl.. de Iurej. n. 248. Gutierres. purt. 1. de juram. conßym cap. jß. u.ß̃. ſc Wann aber Gegenthei betrachtet wird/ daß der Notarius in beyſehn zweyen Zeu⸗ gen/ Renunciantin deutwoͤrtlich vnd zur Gnůg verſtaͤndigt vnd certioriret, was die Beneficia SC. Vllejan. Auth. S qua mu- lier, in ſich begreiffen/ die— (5 rechtigkeit/ ſich nichts deſto weniger/ wiſ⸗ ſendlich/ wolbedaͤchtlich/ vnd an ſtatt eines uieiblichgeſchwornen Apdts begeben/ uti ha- bent verba inſtrumenti, hat ſie ſich ſolcher Hͤlff vnd Wolthaten der Rechten aller⸗ dings verluſtig gemacht. Si enim mulier edocta fuerit de vi& effectu horum bene Nalatu⸗ ſuridicu⸗ beneficiorum,& ramen nihilominus ils⸗ dem eſſe cenſuerit, in- dignam ſe auxilio juris iplamet reddit & eticit. Mntth. Sepha ad dic?. No- vell. 134. numer. 8. venſ. deinde eruam. Malm ad SC. Vlean. Kum. ult. verſ. t caſu. Zumahln ſie auch ſelbſten geſtehen m daß das entwendete Gelt in gememen außilichen Nutzen verwendet worden⸗ Quoties enim conſtat in communem utilitatem converſam eſſe pecuniam, be⸗ neficium leg gis ccſſat. A. 4.§. 1. al FC. lejan Mveh 134. cup. octa. veſ. vnnufeſto. n tit, de SC. Vlcſan. 1. 76. l icer autem ſola confeſſio mulieris de in rem verlo non ſufficiat, cum cãdem facilitate ad confidendum induci poſſit, quã inducta fuit ad intercedendum⸗ Eraqucd de PL. connub. cuncluſ.. u- mer. ſecumd.& tert. Vmncent. Hnded. vo- lum. 1. chnſl. part. ʒ cunſil. 4. Gai. 2. obe Verat. 89. Mumen.z. Accedit tamen hie manifeſta cohabitatio& fuſtentatio fa- 6 per vooubum ſive furtum pe⸗ cunix YW chnh cim (um nſi ſim intte ſind ng pii Lebe geſt de( ſichh um or upl im ien nihlonn cenluet 5 pamern S dind ageſihnn iit in zun —wendet u in comm epecnin 4. vil — om m 4 C ſi — eſſio milc Fat, cumci m induit imerccien . nli aem. Huii cect un x ſuſem lie fuu onſ n n. 9. MBe Natinariis. 27 cüniæ publicæ potiſſimum exhibitæ, quæ confeſſionem iſtam liquido argumento confirmat, quippè cum confeſſio iſta etiam nudis præſumptionibus roboretur- Carpæuw. lih. 2 Reſponſ. Blect. tut. 6. Ke- Vnnd daß ihr Ehemann(uti habent verba ipfius renunciantis) deßwegen in deß Verren Vngnad gefallen/ vnnd in Arreſt genommen worden/ weilen er in ſeinem anbefohlenem Ambt gegen ſeinen verren vnnd dem gantzen Land vntrew worden/ viel ſtaͤndige vnd vn⸗ ſtaͤndige Renthen ſeinen Pflichten zu⸗ entgegen verſchlagen/ vnnd damit⸗ wie in der ſpecie facti gemeltet wird/ die Lebensſtraff verwurcker. Qum autem Maritus èx cauſa delicti arreſtatur, tunc interceflio mulieris ad cjus liberationein valida eſt;& ceſſat hoc caſu SCtum; propterca, quòd ho- neſtum ſit mulieris defiderium, quo vi⸗ rum non tům à carceribus, quãm à pœna corporali, aut infamiæ periculo liberatum cupitex qua cauſa etiã dos,& quidem er- iam cõſtantc matrimonio alicnari poteſt . Mitus 256 Maatu Me⸗ I. MMutus 33.§. 1. de Iur. dot. l. uamWi. 26, cum ſeq. ſolut. matrim. In terminis Ant Faber inſub Codice ad SC Vllej. deß16.n. 4. Vlent. Frant. trac. de Hidejuſ. cap. 2. n. 137. Qui cum multis allegatis generaliter con- ſtituit: Uxorem à beneficio SCtiVellejan. cxcludendam eſſeſi pro marito captivo interceſſerit. Solchem allem nach iſt die Renuncian⸗ tin nunmehr mit jhrer Exception SCti nicht zu hoͤren/ weilen ſie hierdurch/ nach dem ſie jhren Mann per hanc interceſſio⸗ nem hberiret, vnd nicht halten will/ was ſie verſprochen/ in manifeſto dolo begrief⸗ fen vnd betroffen wird⸗ Deceptis autem, non decipientibus jura fuccurrunt, cum dolus ſemper puniri, nunquam verò pro- deſſe debeat, 1. J. I. de dol. mal. mer. evcept. I fmims 18. C. Ad SC. Vellejan. Hil- lig. Iib. 2. Donell. Enucleat. cap. 2. in Aot. lit. V. Carpzow. part. 2. cunſtit. 15. de- Hn 1z Welches wir alſo geſtalten Vmbſtaͤn⸗ den nach in bezichlter Kuͤrtze vnnd Friſt/ auff vorgelegte Frag antworten/ vnnd zu mehrer Beglaubigung der Facultat Inſiegel hierbem benſt aufftrucken wollen · So hno —%. umnh lermin — qju enetalte oSCtyc ame di Reun xceptcn Wnuh anc inen 7 w alen wl/ lodoohg P Nceptm Accummt quan mein —.Vju .. 04.. 1 nfi.) xln M jrze md nwolun!! ng dr 2 6 ffinuckn 3 De RAtionariis 277 So geſchehen in N. N. den a9. May/ Anno 1661. ([. 8) Decanus& cæteri Doctores & Profeſſores Facultatis Juridicæ in Academia N. N. Huic Reſponſo adjunge Conſlium h. Gœddæi, quod habetur inter Confilia Mar- purgenſia vvl. 1. conſ. ⁊4. (So.) Licet interpretes in. 21. C. de yocurat. bona uxoris triplica faciant.I. Do- ralia, Heurathgut/ vnb Ehegeit/ quorum oſſeſſio& dominium ad maritum tranſ- cat. ⁊. Paraphernalia, Ihr vorbehalten⸗ Gut/ jhr dteben⸗Gut Aynshand⸗Gut/ jhr Eygen⸗Gut quorum poſſeſſio tan- tum. 3. Receptitia, jhr Außgeſetzt⸗Gut/ quorum neuttum ad maritum pertineat. Malè ramen ad tria referuntur, quæ in duobus melius conſiſtete poſſunt: GCum & jure noſtro non niſi duplicia reperian- tur:(i.) Dotalia: rot. rir. de jur. dot.& ſa.) Paraphernalia.. ego. 9. J. I. diet. ⁊it No vel. 97. F. ᷓ. Ipen. de dut. collat. i.3. C. M uvorpro marit.i. g. C. de Iur. dot. I. ult. C. de pac. convemt. Quxæ parapherna Hottom. vocat 1 3 1 — 7 1 1½8 Nablatus ſuridicu⸗ vocat præterdotalia: fortaſsè ex Ciceroue. qui in Mulipp. 2. quaſi præter dotem, iu quit, acccpiſti. Reccptitia enim planè ſunt eadem cum paraphernis, verbote- — nusque tantum diffetunt falterum Græ cum eſt, alterum latinum) Et antiqui et- jam Romani verbo Reccptitiorum ita uſi ſunt, quemadiodum teſtatur Iellib.. Interpretes autem in hunc errorem duxit dicultas conciliandæ d.. ⁊1. G.d. vrobat. cum 1. ulu. C. de pnd. convent. In illa enim dhcitur marirus ſatisdare procurator uxoris: in hac negatu. Dicunt igitur, quod illa l. r. de recepti- tiis: hæc autem de paraphernalibus bo- nis accipienda fit& putant in dotalibus admitti procuratoren ſine mandato, in paraphernis non cavere de rato⸗ ſed in receptitiis non admitti fine mandato. uæ diſtinctiones licct à Gailio etiam 1. ob13. E Anſ.z. ohſ 33. probentur: de jure tamen pcrabturda funt, quamquam hodiè in Camcra Imperiali ſecundim il lam diſtinctionem judicatumſit, ut referr hnſ. dic?. oh/. (S1.d Altera ratio eſt/ ſi Adminiſtrator cxtra ſuſ un a ridicu* tats ali 2 ræterdhn —titia cin K⸗ ernis ſe Atſahen S n) Eam . —n hunc n nded lu mn rits lu in he n Jalu den taphemlu Zan nit 2 ſnennin —e de m „ti fne n Act 6u —5 hub „etial kou idnn epttonn x ſtatur 40 De Rationarius. 279 extra locum adminiſtrationis, rationem reddere compelleretur, tunc officium * adminiſtratoris illi foret damnoſum, cum aliquas,& fortè magnas,& extraordina- rias expenſas pro illuc eundo faceret, con- tra texz. in caß perwemit. 1. de Vdejnſſ. 1. ſed c ſquis.y Quemadm. teſtam. aper. iumer œcuum; a de ei vund. Richter. Keg. 70. Tum. de Thomaß. in Korib. leg. Reg. 21. Non enim quisquam contra ſuam utilita- tem tenctur alii providere. Weſ. iuparatit. de tontr. ac?. tucl. n. 4.& in comment. C.de Spurtul. n. 4. Maximeè, ſi quis geſſerit offi- cium neceſſarium, tunc enim cum eo non tàm ſtrictè procedendum eſt, per alleg. Beriich. part. I. deciſ.I.A.7. S⁊.) Quod Adminiſtrarores habeant contrariam actionem adverſus dominum, ob id quod ipſis ſine culpã ex adminiſtra- tione abeſt, tradit Canpco. lib. ⁊. Lit.⁊. Ke Ponſ· Elecl zʒ.n. 19. per vbi aleg. Finitã enim adminiſtratione, tenetur Pominus li- berare Adminiſtratorem, ab officio ſuſcepto.A.⁊y·. ⁊ F Mandat.§. Recte In- Mit. eod. MoSius u⸗ mod. ſolw. mand. num. 6.7. Et cundem indemnem omninò præſtare& ſetvare.A.ð.§.. defur. Ideoq́; R 2 tenetur 260 Walatus Juridicus tenetur Dominus adminiſtratori reſtitue- re ſumptus utiliter& neceſſario factos. 1. 12. 5.9. 1. 10.§. 9.10. f Mandat.. 46.§.6. de procurat. Et quicquid omninòex admi niſtratione ipfi abeſt. d. A. 12.§. 8. 9. 4.51. Mandat. Luc.c.I0. vVerſ.3y. cap. 12. verſ.4z. C cap. 16. veyſ. 12. Paul. lib. 2. 1it. 15. F.. licet fortè negotium ſuſceptum felicem exitum non fucrit ſortitum.A.js. ʒ. Vn.ð. F. ult. Mandat. 1. 4. C. eod. tit. nam bona gerentis intentio ſufficit, licet eventus non ſemper correſpondeat. Richter Reg. 41Mum. j. Barbos. augment. verb. Eventu. avibm. 10.. (32.) Regulariter ex Miniſtri dclito Pominus non tenetur. Fart. in. ne quid. v. I./ de incend. Vuin. nauß. Curt. Ium. in 4 I. n. 13. C. deſerd. fugittv. Geminian. in cap. ſi Epiſtopus. de oß. ordin. in 6. Tom. Crammat. cumſ. crimin. d. cirta princ. Iaſin. in l.age. u. 7. C. de Wanſact. Sſſ. in rit. de Furt. n.yj. E in tit. de damn. dat. n. 7. Mi- niſtrorum enim culpa Dominis ſuis non debet eſſe nociva. Clar. in ꝓrac.trim.ð. ſmn. . S6. cum planum ſit, quod unius culpa alteri nocere non debeat. I.ʒ. de tramſac. A electib. 26. S Mn. f de now. ad. 1. rem — — hidic niniſttnin neccht 6 Mnit 4 id omnina P.ehnn ſulcepuni itumſt C. eod.rit n cit, lcun ndea. Jiih nent. unh rexMniit nr. Jut. inl nuß. Un fulinw. lni ſr. dm u . 9. ciytu yn nſ0 Mn Domin uy. in lm t, quod u eat. ü f a ur † ——— De Rationariis. 261 hercdirariam.6j. inſn. Vde Eidt. Menoch. ⁊. arbitr. Iudic. cap. 182. n. 48. Miſi mini- ſter delinqueret, cujus opera Dominus uteretur.i.1.j rt. adverſ. naut. caup. Ml. tir. Naut. Caup. abul.& pen. Mit. de ohli- at. quæ ex q. delict. fut. 7cvl inl.cuicumq.j. F.ſcd e cum pullo. 10. f de inſtitu. acion. maximè, ſi ex occaſione domini, eoque ſciente gerat. Curt. Senibr. conſl. 4I. u. 10. Emanubt Suareæ. in ſub theſaur. recept ſen- rent. lit. E n. o. Scientia enim Pomini præſumitur, atq́; ſic de delicto teneri dici- tur. Quod tamen intellige vcrum in de- licto, quod tractum habet ſucceſſivum, ſecus ſi habcat momentancum. Abhas. in cap. cum cauſam x · de Nſtib. quem refert. Gramm. dict. conſil. S. n.1. Vid. e ald. in I.circaſů. C.& quacunj; præd. pot. Lau. Nnnin. in trac. Qautel. V2. n j. adde Ru- lunt. in trad. de commiſt. lih. 7. cap. 8. A. 2. Fronch. adl.. cl. ſo. de K. I. Zoſ. adtit. Locat. condud. n. 48. (8z.) Magiſtratui, penes quem pecu- nia fuitdepoũta, nil quicquam de cã de- trahere licet, niſi aliud longævã conſuetu- dine ſit introductum, per alleg. à Canpæ. hr. r. part.⁊. cMußtit.⁊8. def 22. R 3 Si 5 „ 162 Naatus ſuridicu⸗ Si alicujus fidei& cuſtodiæ pecuniaper- modum contractus vel quaſi eſt credita, &e is eam intercipit& in alium uſum ver- tit, qualis eſt Dopoſitarius, mandatarius,& ſimiles,&c. puniantur? vid. Ber- nch. pa. ᷓ. concl prat. yy. n.16. 17. 18. c Jeqq. adde Dd. ad Conſli. Cyim. Carol. V artic. Io. ubi dicitur: Weicher mi eines andern Gůttern/ die jhm in gutem Gtau⸗ ben zu behalten vnnd verwohren gegeben ſeyn/ williger vnd gefaͤhri ncher Weiß dem Glaubiger zu Schaden handelt ſoſche Miſſethat iſt einem Dutſan gleich zu ſtraßſen. Cautè itaq́; in Pepoſit iti negotio magnæ ſummæ& rei Preeiiq́ʒ incerti agenumt A Deponemte: ut cautione idoneã tutus præſtetur, imervenientibus honeſtis per: ſonis, aurifice, gemmario,& Notario, qui materiamfpeciem, pondus, precium auri, argenti, gemmarum, Se in jummã res om- nes& ungulas accuratè annotent, pro- bent æſtih ment,& annotatas cum deſgna tione utriusq́; manu ſubſcriptã in- cludant& obſignent. A Depoſtario: Ult cautelis& pactis i is probe ſibi proſpiciat, de quibus in ljuri gentium. — j Sle pun DPDe Natianarii. 26 gentium.. F. 1. ſed erſ qul. c. 27. F. 3. — ua eſtcn F de pad. ihuque Hd. nec ſe nimis ad Aumuin mand — anurſi nl 0m( zelchemn in gulmt — uhmh —chn U handel/ Sſu reſtituendum obligare patiatut,&. Cæ terum, ur maximè Depoſitarius fibi ca vcat, plena tamen res eſt periculi, idque progreſſu temporis,& morte accelerante indies augetur, nec creſcere ceſſat. Proin- de omnium tutiſſimum eſt, ut Depoſitæ rius re adhuc integrã depoſitum honeſtè recuſet,& non ſuſcipiat. Nque ſdeliter hortor c ſuadeo. Ex re etiam Reipubli- cæ foret, ſtatutò civium conſenſu id præ- caveri, ut Magiſtratus requifitus, cò faci- liüs ſe excuſare,& pcriculum declinare inegoten cemg ne idne us holtt o KNou lusptecu S nlumnin — annotent —u cundt lcriprich utelis& qubis ul ſol. 292. Er inſpiciendum poſſit. Nec enim ad ſuſci prendum depoſi- tum quis cogi potcrit. ſohan Eichardus in Teu'chen Ratoſchiagen⸗ conſil. 146. A.9. eſt id, quod no- cere poteſtetfi in præſenti nondum noce- at. Melius quippè eft prævenire, quàm poſt vulneratam cauſam remedium quærere. Maturè quoq́; Depoſitarius cavcat, maxi- meq; obſervet, ut cum depoſitumreſti- tuit Reverſales ſuus(ſeine Reverß) ante omnia repetat& recipiat, nec Apochã (vulgò Qujttantia, Quittung) cuſfirorii ſirtè, vel quod propediem miti debeamt, K 4 COn- 264 Vatalus Furidicu⸗ contentus acquieſcat. Interveniente enim mora, morteq́; unius alteriusve multa ſæ- peè accidunt difficilia& triſtia. Pericu- lum ergo præcavendum, cum facilè in literis& Apochã diſcrepantia quædam,& ſuper ciſtã non exiſtente, elapſis aliquot l ri quid prætendi moveriq́; poſlit. Alia de Sigillo, mortu vtrz heredibus relictis, cogitanda relinquo,&c. Elix quem fici umt audita pericula cautum Qu ſapit exem pio Cautius lle ſapit. (S4.) Hic venit examinanda quæſtio: An Miniſtri pro debitis ſuorum Magiſtra- tuum& Dominorum arreſtari poflint? Pro negativa eſt text. elegans in/ Auilam pſfenem 4. C. de Execut. ch evad. Ubi nulla poſſeſſio pro debitis alienis publicis, vel privatis debet conveniri. Ergo multò minus perſona alicujus poteſt pro alienis debitis capi,& arreſtari, cum captura& arreſtum rerum facilius indulgeatur quàm arreſtum perſonarum. Pulchre Fald. in l.propter diwerſes 22. C. Mandut. uum. 22. ib5 Juia ſi non potei capi res, nec Penſinu. 3 Deinde per teut. in l. unic. C. V ullu⸗ ex vitaneis pro alien. Vican debit. teneat. ubi non 0 „ ſ * m ereriet riue n . Stiſtu. —, cmh —taquih Shpat Kerecdt inandi orm xvreſtui i egainl — 1.( eu —s aleny —uri. Ep potel wi cum c lius ini Sarum —unt chin nit.( N ahi. M De Nationariis. 265 non ſolm grave eſtlegibusſed etiam na- turali æquitati contrarium pro aliens de- bitis moleſtari. Tertiò,/ per text. in 1 hc deßnitione 12. de agro deſert. cht. Ubi idem expresſè re- ſcribitur. Quartòyer text.in II. ch zbr. Iu. C. Me Vlius pyo patr. cl. 1. C ꝛot. tit. C. Ne uwor pro murit. Quintò per text. expreſt in Novel. V non Nant pignur. pro alien. perſin.. cap. propterea ſancimu. 1. Ubi ſub pœna qua- drupli,& amiſſione cauſæ nemo poteſt alium pro alienis debitis capere, pignorare & arreſtare. Sextò, Quiaminiſtri ſunt liberi homi nes liber homo autem pro ſuo proprio debiro capi non poteſt.⁊ lator. ⁊.w. de pig- vorar.l. obæs alienum. 12. C. de O. e A. Er- go multò minus capi poteſt pro debito alieno, cum quis facilius conveniatur& capiatur pro debito ſuo, quãàm pro alieno. Ampliationes pro häc aſſertione,& limi- tationes vid. eleg. ap. Berlich. part.1. concl. prad. V6ß. · ʒ.4 c /eg. (Sy. Hodiè novatio facta non intelli- gitur nifi hoc ex preſe inter contrahentes R 5 agatur, 266 actatu⸗ ſuridieu agatur, quod priorem obligationem no- vare velint ſcc. Carpzov. Ir. Vr. part. ⁊. conſtit. 19. deß. Iꝗ. Novatio enim non præ- ſumitur, ubi non apparet, I. Vn. C. de Mat. Weſ.conſ yʒ. n. 4. Vol. 2. Nec in dubio vi- detur à prima obligatione receſſum Port. Imol cunſej. n.y⁊· Nec præſumitur quis velle renunciare juri quæſito ex priori obliga- tione. Scin. cunſ ⁊r. v. ʒ. Vol1. maxime, quando non funt urgentes& voriſmiles conjecturæ in contrarium. Gelſ. Vo. cœnſl. 1.1 4.Bertas.1. couſilt detiſ.cunſ. 6ʒ l.⁊ Cum de jure novo& communi Dd. ſen tentiã gencraliter nec ipſo jure, nec ope exceptionis fiat novatio, niſi expretsè id agatur. A.Vu. C. AeNoat§. Prærerea. Inftit. Suib. mod. voll oblig. Des. cœnſ.100. A. I. ubi tamen hoe n. 9. verſ. his Hantibus. limitat, dum ait, quod in incompatibilibus contra- dtibus, quales ſuntſocietas mutuum⸗etiam hodie cenſeatur facta novatio, etiamſi id expreſsè non agatur. Gui adſtipulantur& Vald. in d.l ſn. C deNowat. e conſzoS. Vl.1. Gabr. Noman. lih.ʒ. cuncl.tit. de NMat. cunclI. n 60 veyſ.quartd limita. Cagnol in repetit. 4 ngul.1 cz. n. 130. veyſ. tu Aias, ubi hanc li- mitarionem communi Dd.fententia com- probatam — dicn *bliguinen 3 hy. jy „enimnn Necindh — mitur qun Sxprion c vol. mu es& wein u jjn —dſmnſ — nmun Düt lo nure m — niſtewu F. hrunu nſloon luntiu M xttibilbusem —muumn tio, ein Di dplm Cunſoh dMnu l in u Ubib dlentenu pon De Nationarii. 267 probatam teſtatur. Unde&intra nslatione debiti ex cauſa mutui facta in cauſam dæ- poſiti fieri novationem,etiamſi id expreſſe non agatur, dixir Bald. conſ.1⁊8 Vol. 2. alle- gatus a Gabr Roman. dic?. conci.1. n. 6ʒ. ddd. Regn. Sivtin I. Conſ. Murpurg. v 63 e6. (S.) Priſcis temporibus, hiſtoriã teſte, queis execrabilis fiſci voracitas non adeò graſſabatur, vectigalium onera per Ger- maniam noſtram, æquum modum rarius excedebant: teſtatur hoc iplum poft alios rerum Germanicarum florentifſimus Au- ctor Lehmannus un Chronic. Sirenſ. lh. 2. cap. 44. Succeſſu autem temporis Ger- mania Vectigalibus nimium quantum onerata fuit. vid. Receſſt Imnper. 4 Nudol- pho I. annb 1287. Herbipoli utum, e poſled Shiræ anub 1191. 7enoutun apud laudutum Lebmannum. lib. Mumt. cap. 10z. Keformat. Sigiſnundi cap. prim. apud oldaſ. part. ſecumd. Reichs⸗ Satzungenl ubi ita jegitur: Man ſoll auch wiſſen/ das alle Lande gar ſchwerlich deläſtiget ſeynd mit Zollen/ in jeglicher Stauden iſt ſchier ein Zoll. Fadem querela ab illo tempore in hunc usque diem cohtinuata fuit, prout ex Imperii Recceſſibus& Impera- 268 Nactatus furidicu⸗ Imperatorum Capitulationibus adparet. vid. Neceſ Imper. de anno 176. F. Weiters ſind Wir · Capitul. Cari. V art. I8. C art. 18. eh Capitulat. moderni Imnperatoris Au guhſimi LPOP0OTDII. art. 21. i, Die⸗ weil die Teutſche Nation/ vnd das H. Roͤ⸗ miſche Reich zu Waſſer vnd Land zum hoͤchſten beſchweret&c. Ne verò ub tanto vectigalium onere commerciorum uſus ſummeè favorabilis, cum gravi Reipublicæ detrimento peſſum iret, varia pro ſubleva- tione oneris hujusmodi remedia publicis Imperii legibus prodita fuẽre. Præter or- dinaria media, v. g. inhibitiones, mandata ſine clauſula,&c. extra ordinem ſtatibus Imperii permiſſum fuit: Sich vnd die Seinige ſolcher Beſchwerden ſelbſi ſo gut ſie koͤnnen/ zu erledigen vnd zubefreyen. Ca pitul. Herdinandi IM. antic. 20. Et TeopoldiI. artic. 22. Oæterum avaritia hujus ſeculi longius progreſſa eſt, in fraudem legis pu- blicæ, complures vectigalium ſpecies ad- inveniendo, quarum nomina ſunt, Vn⸗ gelt/ Auffſchiag/ Bruͤckengeit/ Weggelt/ Niederlag/ ꝛc. quæ plerumq́; ſub odioſiſſi- mo hodiè Actuſiarum nomine veniunt. Teſtatur hoc ipſum prælaudataCapitulatiꝰ Leopol- 6 — onb u —F6. —n.% hnyerum . u. ih Svnddah. nnd n evetdih Anercionm iReh raproſih lemedap ete. mn riones ut ux rdinen ſi Schw denſihſt ezubeſthn — 0. Hlau —tia hjsb udemej Sim ſers⸗ cina ſunt 4 2/ W mine venn yul lu De RAtionariis. 269 Leopoldiana. art. ⁊ 2.% Alb auch vielfaltig geklagt wird/ das vnterſchiedliche vnmit⸗ telbare Reichs⸗ſo wol/ als andere Mediat- Staͤnde ſich eine Zeithero gantz neuerlich vnternommen/ vnd noch de facto, auch durch arreſta vnd andtreim H. Reich ver⸗ bottene eygengewaltige Zwangsmittel vn⸗ terſtehen/ vnter jhren Thoren/ oder ſonſt anderer Orten in vnd vor den Staͤdten/ die ein vnd durchgehende Wahren/ Getreid“ Wein/ Salt/ Viehe vnd anders mit gewiſ⸗ ſen Auffſchlaͤgen vnter dem Namen Acciß/ Vmbgelt/ Niederlag/ Stand⸗vnd Marck⸗ Recht/ Pforten⸗Bruͤcken⸗vnd Weg⸗ Kauffhauß Renthen/ Pflaſter/ vnd Cento- Gelder/ vnd andere dergleichen Impoſten! zu beſchweren/ ſolches alles aber in dem ffect vnd Nachfolg fur nichts anders/ als einen neuen Zoll/ ja offtmals weit hoͤher zu halten/ vnd denen benachtbarten Churfuͤr⸗ ſien vnd Staͤnden/ jhren Landen/ Leuten vnd Vnterthanen/ auch den gemeinen Kauff⸗ vnd Handelsmannzunicht geringen Schaden vnd Vngelegenheit gereichteni auch der Freyheit der Commerciorum, deß Handels vnd Wandels zu Waſſer vnd Land/ gerad vnnd ſchnurſtracks zu 270 Nactatus Juriditu⸗ So wollen Wir ſo bald bey Antrettung Vnſerer Kaͤyſerl. Regierung hieruͤber ge⸗ wiſſe Information einziehen laſſen/ auch worinnen ſolche vnzulaͤſſige Beſchwerun⸗ gen vnd Mißbrauch beſtehen/ von den be⸗ nachbarten Chur⸗Fuͤrſien vnd Staͤnden Nachricht erfordern/ vnd dann dieſelbe ohne Werzug aller Orten abſtellen vnd aufheben/ auch gegen die Vbertretter ernſtes Einſe⸗ kenthun/ Ingleichem Vnſerem Kaͤyſerl. Fiſcal gegen dieſelbe zu verfahren anbefeh⸗ len/ꝛc. Aurea ſanc hæc Conſtitutio, modò uſu ſervaretur. Nondum enim ceſſant Gcr- manorum querclæ de hujusmali nimium graſſante gangrænd. Utinam verò Princi- pes ſibi randem perſuaſum haberent ejus- modi vectigalium commoda, nontam commoda, quãàm onera cſſeac plus detri- menti, quâm lucri fſcoadferre, nec tàm faciles aures canibus illis aulicis præbe- rent, qui agis ſuum marſupium farcire, quàm publico ærario ſuccurrere fata- gunt. Vcgalia c; purtoria immodica, ait Fr. Baconus, Magnæ Britanniæ Cancel- larius ſermn. ſdel. 19. rard Kegis reditu⸗ adaugent. Etenim quod in partihus lucra- nr, in ſiummd dept⸗dit; commerci quano diminutò. itu Sdb Un Suui hnkſut Sunn6i * dann diſ Snmi * tuer nſs Unſumni ufthm onſttn enimcelu uſuman N inameh S m hadern — moda, m S eſſeacput x adfere, w S lis aulcs n arſupuni S ſuccuner ri innu Jlitannit( u in hmnin . mn An tur. De Nationari. 271 duminuto. Fxpendamus damna, quæ ex oncribus vectigalium nalcuntur: Per ag- gravationem vcctigalium werben die ge⸗ meme Gewerbe/ Commertien/ Victua⸗ lien vnd alle Handthierungen zu noch hö⸗ hern Auffſchlag/ Werlh vnd Theunung mercklichen getrieben/ auch wird ieichtlich zur Vngedult vnd ſchaͤdhchen Empoͤrung Vrſach gegeben. Keceſt Imp. de Ann176. §. Dadurch dann. Qumq́; plena ſint exem- pliHiſtoricorũ monumenta.prolixã illo- rum altegatione in præſens ſuperſedemus. (sy.) Quisnam dicatur modus juſtus in exadtione vectigalis, ex conſuetudine ad- diſcendum eſt, IMpublacan. 4.. in omnibus 2jun. I locatib. 9.ð earum yerum Vdepu- lic e vccigal. adde Wocl. in diſert. de ve- cigal cuncl. 74. li. ubi ex Chronico orenſt nonnullas refert coniuetudines, quæ in exigendis vectigalibus obſervan- Et ncut olim vectigalis nomine octa va pars pendebatur, I expræſlatione· y. uh Codoß in not. C. de vecug. O commiſſ.l. Rmanægenti. 2. C de Eumuch. l.ſ cum Her- mes. 7. C. de locat. cunduet. Cunde& conductores vectigalium olim OœMaari appellabantur. A d iegacu. ð. C. dicꝰ. 1it. de t. 171 NWalatus Furiditus vectig. e commiſſ. Quæ tamẽ octava intel. ligenda eſt, de octava parte precii illarum rerum, non de octava parte ſpecierum, quæ tranſvehuntur, cum commodeè ex his in jtinere tantum extrahi non poſſit. Focey in tracz. de Regal. cap. 2. A. 196.) ita hodiè quantum ſolvi oporteat, ex cuns- cunq; Regionis conſuetudine addiſci de- bet. d.I. 4.5. 2.1. 9. 5. 6%½ prouncialium 4. c. veig. nov. inſtit. Kumn poſſ. adde Job. S chard. adtit. C de vecigal.& commiſſ. n. 8. praudlachn. in Pyit. Nripr. publ. Vuiven lil. 6. c. z. n. 7. huc etiam facit ang. cap. cer riſeari. g v. de Sepultum. Nec murtatur hoc jus ex eo quod auctionem vectigalis con- ſuctudine introduci non poſſe conſtet: jus enim exigendi novi& auctioris vecti- galis, non niſ immemoriali, ſed quod de- claratio quantitatis ſolvendæ benè decen- nali conſuetudine inducarur poſt Aciut. vyadit Kocl. in duct. diſtepr. concluſ. 68. Lit. B. (S8.) Quod alids vectigalium exactio etiam in foro conſcientiæ defendi poſſit⸗ tradit Vyeurl. Vol. ⁊. diß. 18. 1h. 8. liu. h. 0h adtit. de pubi. c vectig. n. 20.&Goͤlnitz· in trac. de vecig. c. 4 ſ. 4. ubi vide. (S9.) Diſ- iicu anẽodn ute precil. Re ſein un comn crahi nun —. 1.. h Donea, eig —udine adi — jynmi — vnſ uiii —4Gm y pl j Sſacte — Necmm m vecpi nn polte u K audioin iali, ſepi endbeni E aunt poſe ſey. an dpin 6 3 18. 1 0 De Rationariis. 273 (s9.) Diſſentientes häc in parte ita argumentantur. I. Quicunq́; judicat ſe- — cundum leges, immunis eſt in conſcien- tià, Atqui hic Publicanus judicat ſecun- dum leges. arg. ꝓrinc Inſt. de vffic. Iudic. Er- go immunis eſt in conſcientia. Major prohatur, 1. Quia LL. obligant in con- ſcientia. I ʒ. G. El. 2. f. de legib. cap. I. de conſtit. Extrab. ad Kom. Cap. 1z. l. ita vVulue- varus ad L. Auil. Weſ. in m. de LT. nu⸗ mero 6. 7. 2. Si judex judicans furem ſecundum Conſtitutionem Carolinam⸗tutus eſt in conſcientia, quæ tamen conſtitutio ad- modum rigida eſt,& ſtatuit expreſsè con- tra leges divinas: Ergo etiam hic eſt tutus. Quod autem Judex illo caſu tutus ſit, cmmunis eſt Dd. ſententia, ex ratione, quod judex& Ctus non de legibus, ſed ſccundum leges judicare& pronunciare neceſſc habeat. vid. Surhold. jſert. 16. a4 Inſtir apboriſin. 40. ibiq́ᷓ alleg adde Baid. in caſh. cunſcient. lib 4 c.12. caſ. 1. ubi latè & quidem Theologicè examinat: An& quatenus leges Magiſtratu Politico latæ conſcientias ſubditorum obligent. (9o.) Officialis non ſolùm tenetur 5 fervare — 174 Nallatus juridicu⸗ ſervare fines circa Mandatum, ſedetiam circa omnes qualitates c. cum vniſſent, ʒ. uhi Vald. de e qui mittit. inpoſc. Pifani. ubi Mem Bald. num.3. do reſlit. Woliat. Dec. conſil 493.4.9 verſ. e nn ſolum. Paris.cumſil.47. . 42 0 43.0h. 1. quia etiamſi in modico excedat qualitates mandati, dicitur ex cedere fines. Pari. d conſl. 47. A. 43. b.. Cardinal. uſthu. lir M. concl. 49. A. 4. uh u.. poft Felin. in cap. cum Alectu. in 1. am. pliut. v. 41. ſubdit Paria eſſe, quod aliquid kiat contra formam mandati, aut præter, vel ultra. Et hi fines mandati in tantum ſunt ſervandi, ut fi excedat officialis non obliget Dominumnec illi præjudicet. l3. Mand. Ang. conſez88. Tſch. dict. cunci.39. 4 3. * 5. Quia paria ſunt non habere manca rum, vel non ſervare formam mandati. Bald.conſ ꝗo⁊. cplligamus. n.z Veyſf. Et co. derandum lih. 1. Quibus autem modis& ca- ſibus mandati fines excedi poſlint, tradit Iſch. lit. M. concl. 40 pertot. Cti autem hoc axioma limitant Quod quis faciendo conditionem Po. mini meliorem licitè tranſgredi fines mandati poſſit. Kulant. in trad. de commiſt j lib.ʒ. cap. ⁊. li. b. pag. mh16r. actus ——— —— — — — — — iu n De Nationarii. 3 275 us eſſent conceſli& de pendentes, tunc ₰ ſhe dui mandavit unum, videtur mandaſſe& inle ahud, Angel inꝰ pyocurar. deprocurut. 8. oi Videtur enim is in fnibus mandati conſti- Si. tiſſe qui fecit per æquipollens: Utcum Eine mandaretur ei ut fidejuberet pro Titio apud Mæpium, mandaſſet creditori Mæ 23 vio, ut Titio crederet.i.ult. F. ult. j Mand. 1 4 Mand Velʒ Qundo oii ialis mandatum excederet præſente& — oqu non contradicente Domino. Fald. in Auth. ki un Qua inprointia. C. Vhi de crimim. ag⸗ oport. ndh e alium caſum ex Vald in c. I. delit. con- ec ℳ. vid. Ch Goduß. in not. ad Sclmeidæ in iptei omment. Inſit. tit. dẽ mandat. ð.& qui exe⸗ Nbis uitur. i. t. (.) Licet exceptio ſuſpicionis allegari nn on poſſit poſt litem conteſtatam.A aper- hriſim.16. C.de Iud. c. Paloral. de Pucept. ta- emm men ex cauſa de novo emergenti benẽpo- Scpolnreſt tec Maſtard. de pyobat. conciuſ.9jn. zj⸗ — ernhurd. IMuſcatel nprav. aur. Wil. Mea- Joma in voln. p. 2. gloſf. competens. hum. ſy. Aat. ondim oder. inpran, cap. 10. u.70· Keph. Gatian. nanhriccpr. Vreuſ. c100. v. 32. ubi ampliat, et- n iam poſt concluſionem in cauſa dummo- 10do cauſa recuſationis habuerit ortum poſt 3 concluſionem,& vz1. ſubdit, quod ſuper 3 5 hoc 176 Natatu Juridicus hoc deferendum ſit juramentum ab ipſo recuſato. (oꝛ.) Quemadmodum optimum eſt judicem habere benevolum, amicum& favorabilem. Pan. in cap. I. ſuh n. 15. inſn. verſ. ſi verd. ubi Dec. lecl. 1. u. 12. Berb. h. 22. de conſtit. Bald. ne innitari. u. 7. od tir. Mn. lih.. Sl. nupt. 4. Coratiu. Ih. 2. de commum. vpin. 7it. 9. caſ.ʒ⁊. n. 172. Ita etiam graviſſimum, ſub judice litigare ſu- ſpecto. c. quod. ſißect. ʒ. qut.. c int. cum inter. j. exrr. de Except. Hinc jure na. turæ conceſſum eſt, ſuſpectorum]judicum declinare inſidias,& inimicorum Judi cium refugere, ut inquit 7exx. in d. cip uod ſſpech ʒ. Juæſt.. in Mn. d. c. Vecumib vequiri. 4l. do Appellut. Adeò, ut ne Prin- cipi recuſationis beneficium, quod juris naturæ eſt,tollere fas ſit. Weſtconſ.s. n.19. e ſcq. lb.. Sciendum autem eſt, quod minor cau ſuſpicionis judicem ã judicando repellat quãm teſtes à teſtiticando. gloſ in cap. at. edens. verb. nimi. V lit. non comeſ. We. dicꝰ. conſl. s. n.⁊00. Tum, quod lites ſine ſuſpicione procedere debeant, d c. quod ſuſpectiʒ. q.j. Tům quod facilius inveniri poſſint h n ſi h 6 p 8— ˖ů — amenum 122 D⸗ Rhtionari poſſint plures judices, quãm unus teſtis i AMnſcard. de probat. Volum. ⁊. cWncl. o24. 1— num. 7. (23.) In Principum aulis diſtincta ſunt uh hæc officia eines Forſtmeiſters vnd eines — Jägermeiſters. Carpzow. de Regal. cap.. lwu conc. 63. Ming. de Superiér. rerritor. conci. y(m. Der Forſtmeiſter ſylvis ac nemoribus — præficitur. Beſold. in theſ. Pr. lit. f n. 19.§. udice i præterea. 5ℳ Spt. Hinn Fectonn ininicom Squit uu injn itj * Adehun uicium, qu = Vunt chqod n jucicni Ejusq́; officio incumbit, ut præ- cipusè curet, ne ſylvæ per exſciſſiones ar- borum devaſtentur. Andr. Wolum. du/ſeyt. de Principib. conti. 19. li. b. Wom. AMichael. de Iuridict. tem ipectant. Harppreclu. ad ð feræ Iuſtyt. de Ner. diviſ. x. 264. Mos Meurer. de Lur. reſ. print. ubi de eorum officio agit la- tius. Scd der Jaͤgermeiſter venationi ſal tem præficitur. Beſold. d. lit. f n. 19. eiq́; ca, quæ venationi conveniunt, inſtruenda ſunt. Matrh. Stephan. de Iuridic. lh. 2. art. 1. c.7. m 1.. 26 4. Kidinger. ceut. 1./n gular. obſ. 44 ju. wnun uncwib jus Foreſti das Forſtrecht n ſecic accc . j Ptum nam ingenere ſumptum& hannum „odliclu ferinum,& jus foreſti in ſpecie comple- ₰ ctnur. chncl. ᷓr. Iit. b. ſed omniailla fiant, quæ ad ſylvarum urilita- — 27⁸ Nacatus Juridiou⸗ ctitur. D. Keinting. de Negim. ſecul eh Etcl. claßey. cap. ß. n 49. hocque ſenſu cumn- risdictione foreſtali a plerisq́; politicis ho· diè confunditur, ac à jure venandi tan- quam majus& minus differre dicitur. Matth. Seph. de Iurisd. lib. part. 1. e.7. m. n. 4420) à jurc venandi diſterre eriam inde conſtat, quod jura, jure venandi longè no· biliora ac plura contineat. Utpotè l. Wat⸗ vnd Holtz⸗ Ordnungen zu machen/ vnd zu publiciren/ Beſold. in 4h. pr. lit E u. I9.circaſ nem. Auch die Verbrecher der Walt⸗Forſt⸗ vnd Jagt⸗Crdnung zu ſtraffen. Iacob. des. Georgi. trad. de feud. S. cum vnntibnibus. vnd zu pfaänden. Wom. Michuel. de Iuyisd. concl;1. lt. A Shůnborn.. politic. dp. 22 Meichfer. part. ⁊. 1om. 2. decſ. 2. n. 30. Jus præcipiendi ao prohibendi de rebus ad venationem pertinentibus. Happrechu. a d.S. feræ.n. 2 63. Mutth. Weph. duct. lib. 2 p.l. c.. m. 1. x. 4 41. v. g. ne ruſtici palos nimis acutos in ſopibus ponant, die Abſchaffung ſpitz ger Zaͤun. Beſold. d. lin f neve arbores fructiferas excidant, das vnziemliche Baum abhauen in den Wiltfuhren zuver- bieten. Guil ⁊. hſp7. n.j.&7. P. Fyd. Mind. lib,⁊. de Mand,.39.. Sſegg · Georg Mn — lridcu * cque ſeſtg — he ent Ks difeni — 6. ni — difene u evenandl eat.lipr n zumachn — yrtfun cherder Pu Suſinffnl . cum vn D. Mchul i —yn. ſ.Mli S 1de Shibendn uibu. h — Keyh 1 ne ruſtipit S ant, dit M . 4 lifnet das vul c De Rationarii. 179 dejur. venand. part. 2. c.3. M.10. Dann ſoi⸗ ches haben die proprietarũ allein beſchei⸗ dentlich/ vnd mit einer ſolchen Maß zu thur/ damit die Wiltfuhr nicht verdeibet werden. arg. n ita legarum. h. ſdomus. de F⸗ c habitat. doch ſollen die Eygenhums⸗ Herren wegen jhres Grunds mi einer g⸗ vuͤhrlichen Ergetzlichkeit bedacht werden. Bart. in l. Fn. S. Vius. de pignr. act. Dec. in Iquod næßtrum. vexſ.& ihia Vegula. de K. 1. Darbey aber in acht zu haben/ daß das Außreuten nicht zu ſehr uͤbe hand nehme/ vnd die Wiltbahn dardurch geſchwächt werden/ wiewolden Wiltbahns Hertn auff ſolchen neugercuteten Guͤttern der Noval- Zchend zuſtehet/ dan derſelbe der Witbahn ahaͤngig iſt. Web. in obſerv. Prac. verb. NovalZehend. Item/ das niemand mit Büchſen oder Armbruͤſten im Walde ſich finden laſſe. Zuſ cunſl.7. lib. 2.. II. Gail.2. obſ68. num. 2. Author. Conßl. de Iurisd. eh Regal. Gicſſe Aun. 1610. mpreſſin caß· 4. 1i. 4. n..(ubi in parencheſi quaſi venit exami- nanda quæſtio: An ille qui jus habet zu ja⸗ gen/ auch zu ſchieſſen jemand anſtelle moͤge? Videtur dicendum, concelsà venatione, omnia media, quæ ad illa idonea eſſent § 4(& ſic 280 Waltatus Furiditus ¶se ſic quoq́; ſclopetorum& bombarda- rum uſum) licita cenſeri. arg. corum quæ habet Caßrenſ in l. impeyium. i. 3. de Vurideꝰ. perl.ʒ. S. ſ qui. f. de Hivi. Ve- rm ſiin his, ut meritò, ufum&conſuetu- dinem ſpectemus, illud impermiſſumdi cendum erit: nam fetæ ex ſonitu bombhar darum diſturbari, ac in fugam converſæ, fua luſtra relinquere ſolent. Hinc Princ pes in conceſſionibus venationum ex gra tia præfectis, In Gnaden vnd Reverpja⸗ gen/ das Anſtellen vnd Schieſſen auß den Holtzern außdingen vnd verbieten. Quin & eo Principes jus foreſti extendunt, ur in alieno tcrritorio illud habeant, ſubditis illorum locorum,& ſic extraneis exercitia Sclopetorum non permittant: Da die Herren in andern vnd frembden Obrigkei⸗ ten die Forſtliche Obrigkeit haben/ geſtatien ſie nicht/ das in ſchadlichen Vrten der Wildfuhr Buͤchſen Schuͤtzen⸗Hauſer oder Hůtten vffgerichtet werden.(vid Muſ. Pißor. conl.y. n.1. 16. 19. vol.1.) Item das Gebott die Hunde zu bruͤgeln/ oder jh⸗ nen Bruͤgel anzuhencken. Meichn. tom.. part.⁊. deciſ. ⁊. n. 39. l. 137. Mingiu. de Superior. rerritur. concl. 7d. quod plerumq́; ſit — — — iicu n& buh * leti. 48 ko — mpenmn — f. hn — hmpt * impemi =xbonnhu E figman nt. Hih naionn n vdn Schiſſu — vubun —ti extenn habem ü ttaneuen nirat: anba * thb x dliche. Sinhit —den ubrig M ———„—— De Rationariis. 281 fit tempore verno, damit ſie den jungen Kaͤtbern im Wald nicht Schaden thun. No Meurer. de Iur. Freſt. p.⁊. rubr. d. Item die Beſtraffung der Wiltpret⸗ Schuͤtzen/ vnd deren/ ſo die Wilpretdieb beherbergen/ vnd Wiitpret von jhnen kauf⸗ fen. Nam ferarum captura hodiè furto æquiparatur, ideoq́; feram capientes die Wiltpretsdiebe/ Wiltſchuͤtzen non ſecus atque fures laquco appenduntur: Quæ pœna licet durior videatur, conſuetudine tamen recepraeſt. Gephal. conſil. ß⁊. lib.y. n. 14. nonnullis tamen in locis mitigãta eſt ſecundum gradus pœnarum Ur enim Carol. V Imper. præſertim in furto pœna- rum gradus conſtituit, ut alia pœna ſit pri- mi, alia ſecundi,& tertii alia, Idem hoc ca- ſu attendendurm. vide latè Nnichen. depunis der Wiltpretſchuͤtzen. in tract. de Jur. Saw. privil. appelut. verb. Ducum.§.. N. 206. c ſeqq. ectlan.. Iu. 97. c 98. Eherh. lun. conſil. 10.. I. z. Vol. 7. Quod con- ſilium jectu digniſſimum omninò viden- dum, cum inſigniora venationis jura tra- ctet. Quibus non inutiliter addi poteſt ʒ die neue Conſtitution vnd Ordnung/ wel⸗ cher maſſen vnd geſtalt im Fuͤrſtenthumb 8 5 Wuͤrten⸗ 221 Naatus furidicu Wuͤrtenberg die Wiltſchuͤtzen forihin nach eines jeden Verwuͤrcken vnnd Gebrechen geſtrafft werden ſollen. Impreſſa& publi- cata Anno 1588. Ubi in præfatione Dux Ludovic. valdè invchitur in ejusmodi jaculatores, rationem fubjiciens: Dann dieſe leichtfertige boͤſe Buben/ ſo bald ſie ſich eines dem Wilepretſchieſſen ergeben/ ſo werden ſie Werckloß/ Faullentzer/ Ver⸗ thuner/ Schwelger/ Verderler Weib vnd Kinder/ vnd letzuch wann jhnen jhr hoch⸗ ſtraͤffüiche Vngebühr gewehret/ vnd ſie durch gebuͤhrliche Straffen abgetrieben werden wollen/ So vnterſtehen ſie ſich die Forſtleute auch andere zu beſchaͤdigen/ vnd mit Gewait /todtlicht Waffen/ Rottirung! Verbuͤn dnůſſen vnd Meuterey/ auß jhrem Beruff/ Ambt/ anbefohlener Forſthuth vnd Verrichtung jhrer Dienſte/ ſie vermeſ⸗ ſentlich zu vertreiben/ auch gar hinzurich⸗ ten/ vnd Leibloß zu machen/ vnnd dötf⸗ fen ſich vngeſcheuet hoͤten laſſen: Wel⸗ cher nicht ſo gern einen Forſtdiener als einen Virſch ſchieſſe/ der ſey kein tauglicher Wilrpretſchuͤtz/ ⁊c. Item/ das Eicheln⸗oder Wilt⸗Obſt leſen zu ver⸗ bieten/ vder auffzuthun. Guil. ⁊. ih eM. —in prrtu hit in *nubjciem SPuben/ ſi Zrttſcheſint Iß Faulnz Vin Sbann jhunh gewehr Ftraffin chh Shnterſehenſit — zu beſchihh — Waffen/ zMeuteny a hlener Futſtt Dienſte/ ſin auch garhi uchen/ m ren uſn eſſ/ daſt etſchüt/ u⸗Obflu n. 6u0 3 De Nationarit. 28 Weh in obſerv. Py. veyb. Wiltobſt. Niug. Rulant. de cummiſt part. 4. lib. 2. cap. ð. h. 43. vnd das hohe/ vnd das kleine Weidt⸗ werck maͤnniglich abzuſchaffen/ vnd zuver⸗ bieten. Beſold. ſupr. cit. loc. n. 19. p. 260.& lura deniq́; alia. IlI. Saltuarios conſtitu- endi, die Forſtknecht anʒunehmen/ vnd wie⸗ der abzuſchaffen. Tom. Michacl. de lurid. concl.x. Schönborn.· polit. lib. j. cap. 29. inpr. Auch den Forſtknechten Hauſer auffzurich⸗ ten/ vnd zubauen. Gail.2. hſ.68. IV. Lignis ſueciſis fylvam venatoriam cingendi, die Hagensgerechtigken/ daß er eine Bage ins Voltz ſchlagen moge. Geong Mohw. d. part. ⁊. cap.⁊. n. Fo. chſcgq. Mindan. d⸗ Mandat. c.41. n. 1. Et quidem lignis propriis. Sixxin. de Negal. lib. 2.c.18.7. 67.7 ileman. de henign. Hntagm. 1. deciſez. vol. 2. u. 9. Pt denq́; V. Omne id faciendi, ſine quo jure ſuo uti commodè nequit. arg. i.⁊ jde Iurid.10. ſde Serwit. I.20.. 1. berw. urbprædior. 64.)Etſi benedictio DOMNI divites facit, ipſe tamen non immediatè ſuper nos effundit pluviã ſuæ bonitatis, ſed certa no- bis monſtrat media, per quæ divitiæ legiti- mẽ comparari,& quaſi è manu ipfius PR accipi poſſunt Primum Cſt aAuecwehl heredi- — 234 Waatus Furiditu⸗ hereditus, quæ enim à parentibus& agna- tis ad nos perveniunt, legitimæ ſunt divi tiæ. Idcircæ DEis ipſe hereditatibus modum præfixit, juxta quem diſtribuen- dæ ſunt, Mum. 27. verſ. 8. Sic tota terra Chanaan vocatur Hereditæs ſaeli. Num. 32. verſ. 12. ch hereditas Domini. 1. Sam. 20. 19. 2. Sam. 20. Verſ. I9. 27. Veyſ. 7. Jer. o. verſ.it. Quia Dominus populo ſuo terram hanc ſorte diſtribuit; primogenitis here- ditatem duplam ẽ bonis paternis aſſigna vit Peut. 21. veyſ. 17. In genere de DhO dicit David: Dediſi hereditatem timenti hus nomen 1uum, Pſal. 61. verſ. 6. Pum ergo hereditatis diviſio ſit legitima,& DEO non ingrara, opera danda crit, ut in eã et- iam omnia legitime fiant, non defraudet frater fratrem, ſed portione ſuã ſit con- tentus: Hereditas enim per vim c doium acquiſita benedicꝰiome di Vind caret. Alterum medium legitimè diteſcendi ſunt naMoyhæm cVntractus legitimi v. g. emptiunes, vVenditiones, ceſſiones, donatio- nesc. quo pacto Arabam locum Se⸗ ulturæ ſibi acquirebat per emptionem à hlis Herh. Geneſ 23. verſ 16. Ita Boas agrum Elimelechi per ceſiunem propinqui „ poſſedit. — c enidut itnrint L hereim vemditit uhſlh mini 1In — [= opuloſun x norit pnemßi edutuun in 1eſ6.n tima, il —nerit, uit St, non ich = tioneſii per unb ini cuu giim in = du lun — uſin i ynhum lh — per au „16. n —. 5 toun genereel De Tationarii. 185 poſſedit. Kurh.cap.. verſ. 6. c Veqq. per dunationes Regis divitias congregãrunt Miniſtri Davidis& Salomonis. ⁊. Sum. 16. verſ. ʒ. David dividebat poſſeſſiones in- ter Mephiboſeth& Servum cjus. 2. Sam. 19. veyſ. 29. In his contractibus autem omnia fiant absq; dolo, ne venalia facia- mus alterius bona, præter ejus volunta- tem, ne impediamus Emptiones alias, ne vendamus merces nullius precii pro bo- nis, nec emptores pecuniam numerent adulterinam, ſed ad Exemplum Abrabumi, appendant pecuniam probatæ monetæ publicæ. Geneſ. 23. verſ 16. Jumma⸗ abſit iniquitas,& cautè fiant omnia, ne, dum bona adquirimus rerrena, amittamus cœleſtia: Nam ut Siracides loquitur, ꝓro- prerpecumiam multi deliquerumt& qui quæ rit locupletari⸗ awertit oculum ſunm. Sicut in medio compagins lapidum palus ſirur ſic eriam inte r medium venditionis c emptionis anguſatu peccutum. Vrach.⁊7. veyſ. Fertium medium legitime diteſcendi eſt ꝙihemla labbris aſlduitas in opcribus vocationis: Nam& Ethnici agnoverunt DEUM pro laboribus ſua vendere bona hominibus. Ideò Salomon ſcribit Prov. 12. 5— 286 Nactatus Furiditu verſ. 1r. Qui operatur terram ſuamſatia- bitur panibus, qui autem ſectatur otium, ſtultiſſimus eſt. Hoc modo Iacob Patriar- cha magnas collegit divitias, Geneſ. zo. Nam ſapientiã æditicatur domus,& pru- dentiã roboratur, in doctrinã(mit ordent⸗ lichen Haußhauen reddit Lutherus) re⸗ plebuntur Cellaria, univerſa ſubſtan- tia precioſa,& pulcherrima. Prowerb. 24. verſʒ. Ad hæc denique modia accedat pia ovrionec C rma un DEMM ſducia cui facilè eſt ex paupere facere divitem. Et is dives eſt non qui multa Rabet, ſed cui ſatis eſt: unde& Agur ille Prow.z0. veyſ.s. neque divitias, neque paupertatem deſi- deravit, ſed animum ſuã forte contentum à DPO petiit. (vy.) Nullus eſt quem habendi cupiditas nontencat.icirca ʒ.. 1. vVerſ. Ex voto. G gloſf de mumer. e honor. Iſi defumclus⸗ bitr. tutel. Qraett. conſl.91. num. 21. Rnlant. in tr. do Cummiſſ p. I. Iih.y.c. 7.n. I. Interim divitias habere peccatum non eſt. cap. clericis. eh ibugloſ in verb. ſ aurum. 12 q.. c. quls virorum. princ. dMind. 31. ſ modò benẽ partæ illæ. Malẽ enim parta, peſſimè idtu 2mmſun *iecmot 8 do luit vitias,( xr domu„ tini(uin Dit Luthen) niverlu ih = ma. In —————————— De RNationarii⸗ 137 peſſimè& citò dilabuntur. Hinc prover- bia, Vnrecht Gut faſſelt nicht: Hat Adlers Federn: Kompt ſelten auff den dritien Er⸗ ben; Vnd uͤbel gewonnen/ uͤbel zerronnen. Exempla ejusmodi haprumhæc ferere- cenſeri ſolent: I. Bona PcclefiaſtiẽAt publica ad privatum uſum translata, Kir⸗ chengut faſſelt nicht/ Pfaffengut/ Raffen⸗ Gut. Quæ enim DFO ſemelconſecrata unt, amplius ad privatos uſus non debent da acit Sere dwitem! na hubet li hw aupenunt nec poſſunt jure transferri. vid. Heſold. in d Stifftung. Quod malè ob- ſervatum videtur eſſe fundi noſtri calami- tas. vid. Cunrad. Portam. in trac. von Kir- chengůttern. P. Frid. Mimdan. lib. z. de con- tinent.cauſec. IS. ß. II. Er Eraſin. Noterod. in F brtecom Proverb. Aquilæ alæ. II. Hoſpitum& Cauponumde Wirth wabendcni vnd Gaſtgeber/ quorum divitiæ rarò du- —. rimum partæ ſunt. Angel. in 1. 1.§. caupo nſil9u. un X. I. ihe l eccatunnns ver. ſum u. Ahn Meni⸗ rant, quia rapacitate& mendaciis ut plu- autem.n. 4. j furt. aderſ naut. caupom. ſla- hul. Vald. in l..u. ⁊. C. Locat. Coler. deproceſ Executiv.p.1. c.⁊. N. 253. ubi ex Angelo re- fert: paucos hoſpites reperiri divites quo- rum divitiæ durent quia in mendaciis ſuis non juſtificabuntur. III. Mer- 288 Naatus furidicus III. Mercatorum, Krämer vnd Kauf⸗ teutgůtter/ quia ſine mendacio& perju rio eſſe vix poſſunt, nec ſubſtantia merca- ſolum. c. ejiciens r.diſin. S8. D. Chyy/ hom. 38. in cap. ⁊1. Matthui. Interim adde quæ Foo notavi ſipr. n. 39. 1V. Molitorum⸗ Muͤllerguͤtter/ quia nulli in re concredita malitioſius& negli genrius verſantur, quàm molitores.Eſtque ſpecies furti quaſi liciti. Andr. Knichen. de nblim. territ.c. 4·.⁊l. V. Raptorum, furto acquiſitorum, lu- ſorum& ſimilium. Geraubt/ geſtohlen/ Spitzbubt/ vnd erwiſcht Gut: Dann vn⸗ recht erworben/ iſt ſelten den dritten Erben auffaeſtorber. VI. Sartorum, der Schneider · Sartores enim inter fures computantur. in Gloſf. S ramnen alenam. in verb. Side ipſe · ſlit. de rer. diviſ. c adquir. dom. VII. Lanionum& Lenonum, der Metzger/ Fleiſcher vnd Hurenwirth· la enim ait Leno apud Plautum i⸗ pſeudou. I. ⁊. veyſ.oʒ. Vanii arem ut no(Lenones ſcilic.) torum ſtabilis, ncq; ad bonum roficit, uodde malocoEgregätur. Ft nõn Fonis minrematẽt niſi peccatum jure- ju 4 t De Rtionariu. 289 * Krinnm jurejurandoꝰ malo quærumt Vem. Male autem *Mendcoh pare, unls ac cird dulabuntur. Ubi nota: Atſbun quod Domini noſtri Lanii egregium per- jurii teſtimonium habuẽre ante 2000. an- S bin nos ahn blautum illudque continuatapof- ehniipe ſeſſione vel quaßi mordicus etiamnum nd. 3. hodie obſervare ſtudcant. Ergo: Domin S hei luen henediclio ditat: Scd — 35. Mn minor eht virtus, qudm quærere „Millirgll Parta tueyi.— Smaltolu(o6.) Benemerentibus& perſonis uti- mmolion libus Rcipublicæ benefacere pulchrum& Ji. Au F hinc reſcripſerunt Impp. u .. Vn. C. de at. e imagin. Vrtutum pm⸗ 3 oaciim tribuu nerenribu⸗ con Jacob. Borit. A eni t AMufell. Politic cp. 20. b 187. Br fuadeni —htGurd Politici unanimiter⸗ ut rinceps Catalo? endabiit gum benc meritorum ante oculos habeat, Ind quo in pacto recolligat/ quantum cuique præmii retribui oportcar, ne virtus irre- „Sän muncrata& illaudatarelinquatur. A Jacob. nhunt pir. h. 1. de pramils c. 4. Pag. 42. Hic S6. Breh 4 Cdlew. Sewerus(teſte Lampridio) deſerf- dm. ptum habebat, cui quid præſtitiſſet,&ſi & Lenoll quos ſciret, vel nihil periſſe/vel non mul- d Hu tum, unde ſumptus ſuos augerent voca- um ℳ bat eos& dicebat: QAud eicur muhilpetAt enon an u(Lenn 1290 Naatut Juriduu⸗ an me tila vis ſeri debitorem pete, ne pri Vutus de me querari. Veſpalianus diem periiſſe dicebat, quo nullum beneficium in aliquem collocaſſet. Et hoc nõ immeti. tõ, cum in propatulo ſit viros egregios Ar l noffniſi præmiis& honoribus ali: Necun quam artes bonæ aut præclara ingeni effloreſcent, niſi quum ſuæ præſtantiæ ſpe. ctatorem& teſtem nacti fuerint, qui&)u ſte æſtimet egregia opera, 3. liberaliter repenſet. Siverð ejusmodi egregii homi- nes indignè tractentur, facilè ſolum ver tunt,& aliò migrant. Unde tritum illud Geſchickte Leut vnd Bienen můſſen wolin acht genommen werden/ daß ſie bleiben. Bn nit. dicꝰ. loc. cap. ß. de præm. Nihil enim ſec. Vinæum lib. 4. de tranq. anim. Pag 158. tam obſcurat& delet Regum& Princt. pum gloriam, nihil quod citius memo riam nominis ipſorum extinguat& ſepe ſiat: Nihil, quod tàm cos redctat odio· ſos& deteſtandos poſteris feculis, ſi qu fiat illorum mentio, quãm quod viros do- ctrina& virtute præditos rejecerint aut neglexerint. Contra verò nullum illu- ſtrius corum Nobilitatis inſigne: nul canonior tuba ad laudes ipforum ubiqus cels 4 . ———— —hit Senkz celebrand —hee— as, quam amor ingenioſorum f octorum ominum. Hnos alit artes, ſt ſ ur U E eganter expre Site— excehſ⸗ indoln eſe— 1 L— 6 Huc pertinent, quæ adducit Au⸗ Siteinz orAnommus, Celeberimu⸗ Conſlio, quod ea, c ſcripſit de litubus abbre viands, vnd von Smoin Verbeſſerung deßMici Weſens/c. Wan wr, feciei man Gottsfůrchtige/ ehrliche /redliche/ vor⸗ n Unde cu nehme/gelaͤhrte vnd verſtaͤndige Leut hat/ ſo ebienni iſt auch billich/ daß denſelben ein C hrliches/ —ndhſil⸗ davon ſie nicht allein ſich vnd die Ihrigen Sm Ml nothdůrfftiglich vnterhalten/ ſondern auch —n un darvon etwas/ deſſen nach jhrem Abſterben/ kegnt hre hinderlaſſene Wittiben vnd Kinder ſich A qd zuerfreuen haben moͤgen/ erobern koͤnnen! n eunp verordnet vnnd gegeben werde. Welches E in con auch vmb zweyerley Vrſachen willen gar et ſch hochnothig vnd dienlich iſt. Vor erſt dat⸗ Sninqt.— ſie lang bey ſolchem Ambt vnd —hies u ienſt bleiben/ vnd nicht wann ſie nun am —— erfahren ſeyn/ vnd zum nůtzlichſten 1* niß gebraucht werden koͤnnen/ wegen der gerin⸗ mes ipſn gi Beſoldung vnd Vnterhalts andere jhnen T zu han⸗ 2912 NVaatus Furidicu⸗ zu handen kommende Gelegenheit(darinn“ ſie auch nicht zu verdencken ſeyn) wonn ſie“ mehr darvon haben können/ annehmen“ vnd ſich vom vorigen Dienſt abgeben/ vnd w man hernach erſt angehende vngeubte Leu 4 at jhrer ſiatt gelrauchenwüſſe Vors A der/ damit ſie ſich auch vmbapielmeh 5 aller Corruptelen/ Geſchenck vnd Gaben p welche/ wie Syrach am 20. Capit ſagt u die Weyſen verblenden/ vnd ihnen eine bu Zamm ins Waul legen/ daß ſie nicht h ſtraffen koͤnnen/ enthalten moͤgen Huce. yu He. Cui addatur Larher. de cenſ lib.z h cap. 16. A. 185. e 186. Quibus omnibi 3 obviari poterit, ſi Principes Miniſtris ſuis 94 honeſta ſalaria conſtituant. Unde pulchet. qj rimè Imp. ſiman. M. 728. cap. 4. dicit: Quid enim futerent hi qui vetere rmapru Fuerumt Pyonciis, Mdita admodum ferim res hpublich plurima dames Vapere cogehan. 4 vur, Eunum hoc habere Mudi un Vcquenti hun eh umdiq ipſis eminentibus Credituribu ottaſume pro optib dutorum hn nihul gratie C· heneßtu veferrent? quibun yebus r ros conſueverumt auiomari ſubdinon im pios juxra, e peritul pleno hi reduus conquerentes. Hurum rerum indigmnita u perm. —— S—— — mideu Pe Kationarii. 29 Gelega permovit⸗ ut de noſtro magnos umptun ſſti- nckenſh eremus,(hc.. fnn Ein tieff zu Hertzen gehende Sach iſt 2 Dinhdieſes(dicit D. Wilhem. Nnar. Schůͤtz Can hende melar. Huldenſis in Reflec. Polituco·conſolat. uiſt eap. 6. ubi tractat, von Widerwertigkeiten/ uchni Faſtidien/ Verfolgungen vnd Anſtoͤſſen/ ſeſchucknſo einem in Herrendienſt begrieffenem Po⸗ mo llitico, intuitu ſeiner täglichen Function den/ vdhond Verrichtungen/ daheim zu handen ſte⸗ Ipen dhen) wann ein chrlicher Mann Tag vnd „ halte ui Nacht angeſtrengt wird/ vnnd gkeichwol Lhe innach Verflieſſung der gewoͤhnlichen Zahl⸗ 6. Qubus eiten erſt zugewarten hat/ daß er entweder incpear abgewieſen/ oder einen guten Theil 3 zunlhCſeiner ohne das ſchlechten Beſtallung) den Sb nPartiremnachern hinterlaſſen/ vnd alſo unchmal deßwegen Schulden machen u — Caveat Princeps ne de aula ſuadici dmte eer NM Scay tu que reſemble la Cour? A k Une ausmosne parmy la preſſe, Ou de touz Coſte? on accourt: mM Mais un grand coquin, qui ſe dreſſe n— Etplus Savance, prend la greſſe, Mnni Et le petit rien ne recoit: Car le donneur tant on oppreſſe, nmi Que S— 2— 294 Naatus ſuriditus ge jamais il ne F appercoit. Fe Ser 5 dez Acc. fol 9. des Vuche m Man verwundert ſich heutiges Tags. wann etwan eines vornehmen Hermn ab⸗ gelebter Diener wenig veraͤſſet/ dann„ ſagt jederman: Mein GCtt/ wer ſolt 4 es gemeynet haben/ daß ſo wenig vor⸗ tn handen were/ er iſt gleichwol im Anſt hen/ vnd mit einem vornehmen Dient 4 verſehen geweſen/ Er ſolte wol haben etwas vor ſich bringen köͤnen: Abe wann man die Wenigkeit der Jaͤhrlichen Beſtallung conſideriret, die Laͤnge deß Jahrs/ die theuere Zeit/ die Viele der Km d der vnd Haußgenoſſen erweget/ ſo wih) ſich das Facit hald ſinden /· vnd alle Ven wunderung auffhoren: Eſt ſane hodiè pau 3 pertas Miniſtri(cæteris tamen paribus] 6 optimus advocatus animum ejus ſynce rum, manusq́; puras indicans. (8.) In Camera Imper. Spir. Aſſet ſoribus nullæ debentur ↄportulæ, vnd iſ u das Gericht⸗oder Leggelt nicht braͤuchlich/ quia hodie ex publicò à Staribus Imperi annuum Salarium habent: quod& alis verum eſt regulariter de omnijudice or· dinario, qui publicum. Salarium habet. De Rationarii. 29 ppercti Sed delegati Judices rectè Sportulas capi- unt partibus, moderatas tamen. Gxil. 1. *ſſchhe oh/1)r. v. 9. Sic, wann beſchloſſene Com⸗ mhun promiſs-Sachen an dem Kaͤyſerl. Cam⸗ 2 veiſt mergericht zu decidiren(wie es bann von „6Alters alſo herkommen/ vnd offt zugeſche⸗ daß pwahen pflegt! quod in Judicium Camerale alechn compromittatur) ꝛußbracht/ iſt dem Col⸗ — vorhwlegio davon gebuͤhrliche Sportulas zu nehmẽ — kEer ſlu eriaubt: Quo tamen caſu(ut hoc obiter di- „enkön cam) ſollen die Beyſizer ſolche Extraordi- ret, ii ſlarionen, ſondern ſonſten zu andern Stun⸗ i . Ibnen auch nicht allein halb oder nur in- rerlocutoriè decidiren, ſondern auch in den mi —en omnem eventum dit Endyrtheil zu COn- 5 e birenehe vnd beoor ſie die Sportulas vnter 6 ſich außzutheilen anfahen. Ciſner adordin: S nim Cam p..c1. inſn. Hoc tamen caſu Aſſeſ- S ndcam res non confultant, ſed decidunt deſini- — Impe ive,cum Aſſeſſoribus Cameræ non liceat — tur poeſſe Conſultatores ſed judices, ſec. Ordin. —1gtlt nil Can dic loc. Membriale de ann. 177.in der co 4 Su Vꝛſitation Cameræ überreicht. Ahnſ5. obſ.2. abent: pfartm. Hartmann. ⁊. ſſ. erde on Ad pacta falaria auff Beſtallungen Jum. glun conceduntur in Camera citationes ad viden- di Nachmittag/ oder in deneriis referiren, 196 NWatatu⸗ ſuridicu videndum exigi Salarium. Ex memor d 4 ann. 159.. den procuratorm. 12. Nec atten- g dunrur Fxceptiones, diu non præſtiti pa trocinii laboris exigui,& quæ ſunt ſimiles. in Beſtallungen ſo vnauffgekuͤndiget ſehn 1 6 ſtehen blieben Ita udicatum in cauſaChri⸗ ſtoph. H. contra Ladislaum Comitem zu H. apud Gylman. 7om. I. purt, 2. 1it. I. vr. 1. /ol. 271.& adhuc nuper in Cauſa6 contra L. Anno 1659. 7. Jul. Nota quoq́ in condemnatione Solurionis annui Salari etiamIntereſſe àdie moræ venire. Itaju. dicatum in cauſa D. Meyers Advocai Cameræ contra Kembten. 16. Octobr. 1644.& cauſis quamplurimis aliis. 3 (o.) Differunt inrer felc vocabul Hnbrarium, Palmarium, Salarium,&cC.& merces; Konorarii vocabulum ex co ori- ginem ducit, quod olim honorisgratia conſulibus in Provinciis viventibus, non tamen tanquam debitum dabatur. Sic & jus Prætorium honorarium vocatur, quòd à Prætoribus honorem gerentibus ſit conditum. I.. in fn. de M(it. C ur. 2. 5. eodem zempore. de O. I.§. Prætorum. In(tit. de Iu. natun. Gent. e ciwil. Hinc poſtmodum illud vocabulum ad Advo- cato, furidn arium. Ern Uorn. 1N S dunon ih qur ſ uſnt — Catumincu — slaum Co —. I. pun 2 uc nuperul 7. uli R —luticnsm I noræ venn Mehe * mbten. 1 m Nurimis a n inter ſen — m, Almm ocabulus olim hono acis vnen Sbitum du onorariumn — onorem g 4 hit . d0.„ m. G n ocabulum i De Rationarii. 297 catos, eorumq́; labores translatum eſt, quo tamen minus rectè hodie Advocatos noſtros uti, arbitratur Zudæu. in l. ſoleut. de oßic. pracnſ fl. 61. Picitur aliãs pal- marium. f. 1. de var. G extrabrd. cognit. ut & ſalarium: quæ vocabula tanquam ho- neſtiſſima præ vocabulo mercecis ufur- pari malunt Dd. Hrun Mag. deciſ. Hrent. I2.. 2. Decian in Apologia contr. Mciat. cup. ult. n 1 ubi text. adducit. Quomo- do autem hoc à ſuftragio differat. vid. E hert. Lebnin. in tit. C de ſufyag. adde Ca- vund. lib. r. verißim. tap. 4. Rybert. lib. 2. ſentent. c. 27. Honorarium enim propriè dicitur, cum labor circa ea quæ honorifica & nobilia ſunt, impenditur. Menoch. con- /l. 729. Vum. 10. Et ſic Salarium dicitur, quod nobili viro circa exercitium non ignobile verſantjdatur. ald. in cap. grait. n. 8. de reſtit. oliat. Menbch. diod. A0. h.12. c tz. Quando verò circa vilia ocœupatus eſt, tunc merces propriè laboris dicitur, & ficut ars ipſa vilis fic& merces fordida, & illiberalis habetur: prout rectè dicimus de mercede ruſtici laboris. ſroo.) Salaria Advocatis& procura⸗ toribus debentur integra ett annus non- 298 Vaatus ſuridicu⸗ nondum ſinitus fucrit. ſec. Gail.. ohſ44.n. rꝛ. quem ſcquitur Ahnſecent.z vbſe 8. text. nhrahilis in 1. 1.§. 13. de Extraord cognit. Arn. Neyger. in rheſ prad. vot. Salarium. Cardin. Iuſth. prac.concluſez. ubi multaci tat. Rationem addit, quod propter ſcien- tiam operam quis locare propriè non di- catur. F. Sypman. in trac. poſtlum. de hu Jar. Cleric c.1I. n. 20. chſcq. Ant. Capyius deciſ 12f. Z. 2. Contrarium in Gallia& Belgio obrinet⸗ quod teſtatur Sim. ⁊ Grodn eg. de legib. abrogat. ad lib. 2. Cod. 1it. y. lih. 1.n.⁊. pr. Kegh. d ß.19. ad Inſtit. th. 1j. Etdiverſum etiam obtinet in mercede pro famulitio debita. Carpæ. pr Vy. p. 2.c.51. deß 11. 12. ubi præjudicia. fHodiè ſæpe ſtatu- tis idem/ quod de mercede ob famulitium debita obtinet)diſpoſitum eſſc conqueri rur, cum Rauchbur. part. 1. qucl. ⁊j. n. 20. Caypæ cit. loc. def.12 A. 7. (roi. Hic etiam notandum, quodliteræ Quinquennales, Anſtandisbrieff/ Quin- quenell ad opifices& alios, quibus ob la- pborem perſonæ debitor obligatus eſt/ ut apud nos ſunt Mercenarii, die Tagloͤh⸗ ner/ vnd Liedloͤhner/ non poſſint extendi quia illorum debita lunt privilegiata alio quin Suzuſl trnl 1. t. lln lproptat ptoptẽ n 7pofhn 4u 1 im in( —.ubimt e Sni h. Cl h tinmei lodt ſn .z. u. 220. De NAtionarii. 299 quin daretur materia delinquendi& poſ- nſit aliquis multos conducere,& opere per- fecto, hujusmodi literas impetrare, ut ait Rehuf intrac. de liter. dilut. Ib. ⁊. ad on- Vit. Calli. art. 1gloſf. n. ⁊6. Papon. adcun ſuetud. Bung. S. 67. (02. Piligens& fidelis quilibet in of- ſicio ſuo præſumitur..·⁊. verſ quod non ar- hitramur. C. de opo. civil. Iud.i.1. inpr. C. de ſcept præpar.& are. 10.70. Decian. reſpunſ⸗ 2n. 213. Vol.1. Franc. Burſar. conſil. 331. 4. 3. Clar. ʒ ſentent. recept.. Vn. g. 7. veyſ haber igitur. Cyadert.conſ.42j. n. ſs. conſ.231. n. 7. maxime, qui jurejurando ie oſtrinxit. Cravett. conßl. 930. n. 10. verſ. Iuramenti raribne. Gædd inter Conſil. Marp. conſi 3ʒ. (1oz.) Induſtrius ſemper præſumitur dirari& locupletior fieri quotidiẽ. Cornei. conſ.i99. adevidentiam u. q· Verſenes obat. vl.1. Bald. Salicet in l./ defumdus. C. arbitr. zutel. Pacian.1.conſ.II. n.j. — 06„qubo(104.) Mmperator Caròl. V in Conſtit. ſul toblgat crim. art. 10. uritur verbis: ʒuwerwahren vnd zu behalten gegeben: Unde quærunt avolinen Jnrerppr an articuſus iſte eriam ad Offi- ciales,& quibus res, cum cura admini- ſtrationis, 300 NVatatus Furidivus ſtrationis, commiſſæ ſunt/ ſatis commodè trahi poſſit? Quod negat Beſold. part.. conſl. 14Ipag. 223.. 30. c/eg. Cui add. Murtb. Coler. deciſ.⁊ oy. pag. 24. Aeman. in Palæſr. cbnſult. ⁊. Harin. conſil. 99 Dam houd. prax.crim.tit. Ij. Croy.) Oum officialis quidam plura crimina conjunctim commiſiſſet, memini ralem ſententiam latam& exccutioni demandatam fuiſſe: In Peinlichen Sa⸗ chen Fuͤrſtl. W. Fiſcalis Anklägers an ei⸗ nem/ entgegen vnd wider C. von Z. gewe⸗ ſenen Schaffner zu F. Peinlich Beklagten am andern Theil/ Erkennen die Schöpffen dieſes hohen Peinlichen Halhgerichts vff vom Fiſcaln einbrachte Peinliche Klage/ vnd deß P. Beklagten beſtaͤndigen beharr⸗ lichen Vngehorſams vorgangene Kriegs⸗ Beſeſtigung/ furders vff gefuͤhrte Kundt vnd Kundſchafft/ vnd alles ferner Muͤnd⸗ vnd Schriffiliches Einbringen nechſt ge⸗ haltenen Rath vornehmer vnpartheyiſcher Rechtsgelahrten/ eingewendeter vnerhebli⸗ cher Einreden vnd anderen Einbringens vneracht zurecht/ das Peinlich Beklagier C. von Z. denen geklagten vnd atticulirten Laſtern deß Falſches/ Meineydts/ gefaͤhrli⸗ chen —i. ſucmn t 5lin G h — tunſl y.) qumn nilie, 1 Kcun 8 prulch ſämizu =gunzuh ss ſinnſt ringen r vh Mndunm untrin Eun en vnd ul Stnidtzi Cuulz De KAtionariis. 301 chen Miß brauchs ſein gepflogenen Ambts/ in dem er den armen Vnterthanen/ vnd in⸗ ſonderhen Wittiben vnd Waͤyſen/ daß Ih⸗ rige vorſetzlicher betrglicher Weiſe abge⸗ zwackt/ vnd zu ſich gezogen/ uͤbermaͤſſigen vnchriſtlichen Wuchers/ Einnahm/ Auß⸗ gab vnd Erſteygerung verbottener gering⸗ gůldiger Muͤntzſorten/ Gebrauchung vn⸗ richtiger Maß vnd Meſſung/ vnd derglei⸗ chen mehrer in actis angezogenen gefüteſſe⸗ nen vnd verubten Laſtern/ vnd vielfaltiger Betruͤbung ſeines Nechſten/ wider die zehen Gebott Gottes/ vnd alle Geiſt⸗vnd Welt⸗ liche Rechte/ inſonderheit wider Kaͤyſer Carln deß Fuͤnfften Peinl. Halßgericht Ordnung gehandelt/ vnd deßwegen jhm zu wolverdienter Straff/ vnd andern zum ab⸗ ſcheulichen Exempel durch den Nachrichter mit dem Schwerd vom Leben zum Todt hinzurichten/ darneben auch ad reſtitutio- nem rerum ablatarum, damnorum& in- tereſſe zuverdammen ſeye/ vc. Publ. F. den Martii Anno 16.&c. (ros.) Plerisque placuit hos, quorum hidei res commiſlæ ſunt, quive iuper acce- ptis& expenſis rationes tenentur redde- re, furti actione conveniri non poſſc. ang. „1 302. Nacatus furidicus I.1. ihi miſtcui utihᷓ lege licebit. ad L. Iul pe- cul. 1 9.§. 2. 3 non ab eo factum, ad cujus peritulum pertinei G§. 6. d. rit. fie. l. 2.§. 2. cʒ. de Adminiſtr. rer. a civit. pertin. 1. ᷓᷓ. ð ſed ſy ipſ tutores. 1. de adminiſy. e peric. Iutor. 1. 31. verſ. idem juris depoſ· Weſ.⁊. conſ pᷓ· ð maxime, quando dolum, vel per conſenſum domi- ni, vel aliam probabilem rationem poſ ſunt declinare. Beſild. couſl. 24. volum.. numn 11., da der Beklagte keines vorſe⸗ lichen Betrugs anrichtig ſeyn will. Con- ſult. Saxon. rum. 1. Purt: 4. quæſt. 1.. 17. i, Wann von einem Ambtmann culpa& tom.⁊. purt.4· quæſ. 5.. 20. i, Dann wann keine gefaͤhrliche Veruntrauung. Virgil. Pingider. dict.. Imprimis, ſi conſenſus domini acedat. S. Sederſis. N/. de obligat. quc en delic. naſc.(Quis enim voluntatem Do⸗ mini habens/ fur dici poteſt.i qui va. 48. rælumatur. Weſ in m. de §. Zum andern- 47. A. 10. F. 2. de furt.) aut ſrt. n. ß. veyſ. in hot autem Mud etiam hic notandum eſt, Quod offcialis ex cauſa infamante ab officio ſuo removeri non poſſit ſine cauſæ cognitio- ne:nec publicã accufatione pendente de ſtituendus, ſ ——— ueu 4 ebit i 3 ſin — 0— 4. 61 M lr onſenini n ruim M. Dzu kensn —. h zmw — mt mikenzi k onlent Saeul voluntu ntr ſl⸗ . ndunel⸗ 6 ante of e cuec — den S ont pel ſiu — z uf De Rationarii. 303 ſtituendus, ſed interim ab officii exercitio ſuſpendendus. Licet enim ex quorundam ſententia quilibet Magiſtratus officiales ſuos Miniſtros ad nutum ſuum revocare & deponere poſſit, dummodo eos revocet ſimpſiciter, nullã adjectã causã ipſorum fa- mam ſugillante, ut notatudov. Charonda⸗ in memòn abililus, verb. Iuſlice Iurisdiion. ſecus tamen eſſe ſi cos removeatex causà infamante, quia tunc hæc remotio fieri nequit, niſi ex causã verã& probatãdt do- cent Carol. Molimæus ad Kegulas Cancella- riæ. n. 90. Mcol. Boör. deciſ. 149. A. 10.11. 12. Phan. Bodinms. l6. 4. de Republ. cap. 4. n. 440. Ioh. Griwellus deciſ. Dolana oo. Nam ſi magiſtratus obtentu cauſæ infamantis poſſet Officialem officio privare, plus ipfi auferret, quãm contulit, læderet enim exiſtimationem& bonum ipſius nomen, quod res eſt inæſtimabilis:honor pretioſiſ- ſimus non tantum divitum, ſed& paupe- rum cultus: Quin& quælibet deititutio notat apud probos K graves viros. ang.I. xe amen.y1.in ſu. ubugl G&· Da Fde manumiſſ⸗ reſtament. Gorg. Loues. en Necueil. des arreſtes norables. in lit. O. n. 1.&2. (oy.) Generatim alleganti dolum ſive agendo aatus Juridicu⸗ 304 kcit.. 18. quotiens. S. 1. qu dolo. uhigloſf. de ohat. AMnſtard. de prohat. concl. ʒʒl. n. 9. vol. 1. fol. 319. Nirchoinus. tonſ.y. M. I. 70m.ſ. ÿpl. ⁊9. Ft quidem deber probari dolus in individuo. A. 1. J. ult. de dol. mal. quia in hoc crimine non licet vagari. Pacian. lih. 2. de probut. rap. 40. 4. 17. Et quiliber bonus & extra dolum. c.3 C 4. cap. dudum.ult. Ae pcſumpt. ult. C. ad L. Iul. Keperund. abſentem.j. de pæni. I qui aecuſare 4. C. a ꝑdend. Cloſft in cap. 1. Ae berwit. Itemque in õcio ſuo juſtus& innocens præſumi tur donec contrarium probetur⸗2. d f. ¶il. Iudi. l.ſ qul decurib.⁊1. C. deaſ.l.2. C.de Exec. c Evac. lih. I2. 1.I. C. de Suſceyt. Iih. 10. cap. ad audientiam 1. ibi Qum juri u ſithheium uum⸗ Vdeliter exvequu. depra ſtript. Nuypreclu. ac§. 12. 1. 11.M/ft. de oblig. ſl. qudex deliòt. naſt. (ios.) Falſitas committitur non ſolùm in dicendo ſeu ſcribenido falſum, ſed etiam omittendo dicere vel ſcribere verum, uod ſcribi& exprimi debebat. cap. 1.A crim fl/. Hoftienſ. in ſumma eod. tit. quuli- vey cmmittatun Bart, in lß qu obrepſerii⸗ gendo five excipiendo onus probandi qolum incumbit nec allegare dolum ſuf- —— — ndo ouun De Rationariis. 30 N alegu A. 3. veyſ. quærs cum pa. F. de ſ uc ar.& hald. in 1 Presbyteri C. de poſt. —. e Ceric. Marſl inuhr. f adl Cormel. uun 6(6.0 Quia officiales(prupter ama 6 ile uile, deß verdamlichen/ vnd in groſſen Mißbrauch gerarhenen Thaͤ⸗ 6 digungs⸗Gelts/ ſo denen Beambten Skeik eben der Buß von denen Bußfälligen &4hentrichtet werden muß) nullã in re ma- v44. gis occupati ſunt, quam in indictioni- — uuſu Pus mulctarum, In den Bußſatzungen⸗ e natura hujus exactionis aliquid hic innocenannectam: Ubi primò ſciendum eſt, nproben uod mulctæ& pœræ inter ſe diffe- rant, ut eſt caſus in 1 ſ qua pana. de e. ſemiſe. Teuduiſe in cap. 1. qu ſint n egalia. Nam pœna d lege conſtituitur, mulcta verò arbitrio Judicis indicitur. ud.§. 1. d V I Ideò 4 mulcta per Judicem injuſtè indicta appellatur, quia nintum eſt gravamen 4 Judice illatum Farinac. acoſlun. crim. 18 A J8. apœna autem non el eche appellarur/ quia legis gravamen eſt: niſi e gebeln Rcus appellaverit eo prætextu, quia ſnih dicat innoxium eſſe,& in factum pœ nale non incidiſſe nam rectè tunc 06 Naiatu⸗ ſnridicus 3 appellat. Mriat. in 4 ua pænu E clarè Alct. in d. c. 1. Quæ ſint Regalia. vum. ʒ. gloh. in Lap. cupienten. ud de Elect. in 6. Rurſus pœnain dicitur judicis oflicio mercenario, de ferviente accuſationi, vel actioni: mul cta verò Judicis officio nobili: he Bart. in 1. Iudex poſteaquam. in 1.%p0 F de Ne Judic. ubi Aev. ſub numer.; jatiusdeclaravit. Item pœna imponitu pro delicto communi& gencrali„vel uti profurto, adulterio& hujusmodi muſcta autem pro delictis ſpecialibus ſicuti declararunt Fart. c Aciut. i d. 1. t qua pœnn: quibus adde, quod mulcta tantum ſit pecuniaria, pon autem quoq́; capitis& exiſtimatio. nis. Dan. Claſen. de Iur. aggyaiand cup Eſt igitur mulcta unum ex reme diis, quibus inobedientes Subditos a obedientiam magiſtratus ex officio ſuo q 0 „ Nobili cogere poſſunt. Fart. C Wren Dd commun. in l. umic.§. 1. 5 M ju ditenti. Foſt in prac. crimin. tir 4 non n. 8. C 17. Aex. conſl 3. 0 6.7. Weſ v cuni 4 · um 98. hn muld . — ſwi in d 5 De RAtionarii⸗ 307 — in 4 mulctæ jurisdictionum fructus. Bald. in —„ 5 rMum. 10. C de Fuc. e lit expenſ- 6. Rut Alev. in l diwortio. S. Vir ſ ſolut ma- ⁰ 1 nen. Chaſſan. larè in comſ. Burg, Vubr. 9. eniſcl§. 18. veyb. Iufutiabules num. 3. Menoch. =ſcio 56.n.. Bosr. deczſI80.n. 4 Trag. 2 e Connubial gloſ ult. v. 10. Carpæ. 1 deci/ 27. n. 1. Suſi leum i Ehn In muletis autem indicendis non de- bent officiales afectui& avaritiæ in- eire, mult minus in exgendis. Sier oldeAorp. cluſ 1. acion. 2. Farimn. d.. delch%% I5. Mum. zo. 31. G e99. Nec — ſun hfatim in omni re eſt ind'cenda mul- ubuca nec propter quamlbet contuma- iam inrerpretandum eſt, contem- & cpram eſſe jurisdictioncem, fed aperta debet eſſe puniendi ratio, ſicut recteè colligitur exl. I. Suus dicenti nom ob⸗ — inmenp. ayg. nbn ex ommnhus 39 inprinc. ene de recepr. arbitr. rune Priamſi etiam mulcta ritè& rectè indicta ſit, poteſt olicialis, ſi ita ſibi vi· m fucrit Cforté ex cauſa pauperta- tis, ec.) eam remittere. Farinac. d. ſ. 1n 6. vel in carcerem obedi- — um entiarum& civilis coẽrcitionis in einen UU2 Buͤrger⸗ 308 Naatus Furidiu Buͤrgerlichen Gehorſam(da die Vber⸗ tretter mit der Gefaͤngnůß abgeſtrafft werden) convertere. Muthor deß Diß n curß von Verbeſſerung deß Juſtic Weſens pag. 396. ubi circa ejusmoq n incarccrationes quosdam abuſus no h tat, his verbis: Wann auch gleich de Gefaͤnanuß nicht allein ſchlecht en Quſtodia, ſondern eine Straff deſſen der darein gelegt wird/ ſeyn/ vnd deſc be mit keiner andern fernern Straff bo ſ tegt werden ſoll! ſo iſt doch auch billch n das ſolche Gefängnuͤſſe alſo beſchafſe) ſeyen/ daß dem Gefangenen dardunh z an ſeinem Leibe vnd deſſen Geſundhel 6 kein Schade zugefuͤgt werden moz z Cigitur plerumq́; in Civitatibus ſolen f eſſe cjusmodi carceres obedientiarunꝝ ſuper portis vel locis eminentioribus quibus aer& lumen haberi potel quodipſum conſtitutioni f 2. C. d ſ od reor. conſentancum eſt. Bar ra. de Carcere. u. 2. adeò, utſi cii honeſtusvel debitor incivilius,& nin j duriter teneatur/ appellare queat. a cup. un debitus. de Appell. I ante enrin riam. de Appell Vecip. vel etiam Imu S. 8 Narionaraus. 209 iaruin agere. Weſenb. conſl. 96. v. 46. ippen. decſ. 9. n. 21. Niſi enorme cri- ebeet Colr Fnn nen& debitum eflet. Coler. deproceß. bicecur.p. 4. 6.0. 103. Hinc carce eari petere ſolent commiſſionem ocu- Snren inſpiciendo& mitigando car- 8 iin e Vid. Rulant. de commiſſ part. ⁊. lib. cup. per ur.) Vber dieſes iſt in vie⸗ „d En a faſt allin Bertern/ keinen außge⸗ ſommen tueſer boſer Sebrauch, daß die Iirenege⸗ welche in das Gefaͤngnuͤß gelegt/ 3 u nd damit geſtrafft werden/ noch Gelt ftiſt i arzu/ welches Fang⸗ vnd Schließgelt ngenannt wird/ geben) vnd alſo doppelte diſn Straff außſtehen/ zu dem an etlichen ⸗ Sig nhwo nicht an allen/ Gertern jhre Speiſe Ghauffen muͤſſen: Worauß dann f rner cbepiel anders boͤß onbillichen Dings fol⸗ ennget Als vor erſt dieſes/ daß wegen deß nen Fang⸗vnd Schließgelts/ vmb deß Spei⸗ ation ſens willen/ mit welchem die jenige/ ſo — neincdarauff beſtellt ſeynd/ jhre Schinderey e treiben/ mancher vnſchuldig zu Loch —drinckriechen muß/ damit er ſonſt wol were ppelu verſchonet worden: Wuͤrde aber den Ge⸗ SAhpel fangenen/ welche vermogend ſeyn/ von % ele den Ihrigen Eſſen vnnd Trincken E U3 gebracht/ S 310 Wacatus ſuridicu⸗ gebracht/ vn d es iſt etwas ghts/ ſo bkommen ſie ſolches ſeiten/ ſonden behaiten die/ ſo auff die Gefangnuͤſſe beſtellt ſeynd/ daß meinſte vnnd beſte vnnd laſſen die arme Gefangene dat⸗ ben. Sind ſie aber arm/ vnnd muß⸗ ſen ſich ſelber ſpeiſen/ gehet ſolches zu Hauß jhren armen Weib vno Kunder ab/ vnnd muͤſſen dieſeiben vnd die G.fangene mit jhnen/ weilen ſie kaum ſo viel/ davon ſie ſelber zu eſſen ha⸗ ben/ verdenen mogen/ die Gefange⸗ ne aber nichts erwerben konnen/ offter⸗ Werden ſie aber gleich vmbſonſt ge⸗ ſpeyſt/ ſo můſſen ſie vennoch das Fang n vnd Schließgelt außgeden/ vnd ob wol daſſelbe einen/ der vermoͤgend/ ein germ⸗ ges/ vnd an etlichen Orten ein Gül en w5 ibi an etl chen auch wol weniger iſt: So ſeyno aber doch die/ welche mu Gefaͤng⸗ de nůß geſt afft werden/ mehrer theils gat arme Leut vnd Tagloͤhner/ welche an⸗ ders nichts/ dann was ſie mit der and verdienen/ vnnd die meinſten offt in einem gantzen Jahr auff einmal ſo vil bahres Gelts/ als das Fang⸗vnnd Schließ⸗ 4 — mals Hunger vnnd Kummer leyben. iun no de Gu — J i. Me Nationariis. zu ſs ſin Schließgele iſt/ nicht beyſammen ha⸗ ſfwehh n/ c. Wordurch dann eben in dem/ * nunſtndab man Sunde ſtraffen wil/ faſteben auh 3 ogroſſe Suͤnd begangen/ vnd offter⸗ mals ſo viel vnſchuldige arme Weiber ſe taend Kinder betruͤbt vnd beleydigt wer⸗ P den: Welches aber ſchwer zu verant⸗ * orten iſt/ vnnd darmit nicht ent⸗ — iſ ſchuldigt werden kan/ daß es nicht ver Obrigkeit gehoöre“ vnnd keine F ſibe Straff/ fondern der Voͤgte vnnd an⸗ herer ſo darvon bekommen/ Acriden⸗ Sbn njalten vnd Gebuͤhrmiß ſeye/ damn wei⸗ Kunnen die Obrigkeit von denen Vntertha⸗ zlech nen Schoß Schatz vnd anders dar⸗ enemb bempt damit ſie von derſel⸗ hinwieder Schutz haben moͤgen/ min So iſt ſie auch davon/ was zu Schů- SOnmbung der Frommen vnnd Straff der wnn Boöſen gehort/ zu halten/ vnd dahero echenauch den Gerichts⸗Dienern zu lohnen ninſchuldig/ vnd gar vnbillich/ daß noch gntber das die⸗ welche ohne das mi Ge⸗ — ſmbfängnüß geſtrafft werden/ etwas 35 niſn vnd darzu mit hoͤchſter Vngelegenbeit y uf uni vnd Beſchwerung geben/ vnd doppel⸗ te Straff vhch zu dem auch jhre 6 wit, vnſchul⸗ zr2 Nalatus Juriditu⸗ vnſchuldtge arme Weiber vnd Kinder( Noth ley en ſollen /t. Hacenu ſipr cit. Authur. d lot. pag ſeh.„ Nudetiam hic notandum eſt, quod mulcta minata, nondum tamen revera v impoſita, vel ea quæ commiſſa ſit, de. t claratione adhuc non facta, unius ann periodo præſcribatur& extinguatu, i adeò, ut amplius debita declarari non ⸗ poſſit Ideoq́; præcepto jucicis vel a x terius Magiſtratus pœna certa adjecta; t poſt lapſum arni exigi nequit. Baid in! iſ 2. 5. nonſim. de Origin. Iur. Ubiſe hocf ſe ex ore Bartoli audiviſſe aſſerit. AMex. in IMn. de pæm. Rebußft in l aliud fyaus eſt de verb. ſaniß. Guid. Pap. deciſ.379. Bo. chold adcap. unic. quæ ſint Regalia. n. 6 per l umi ubi Dd f Si quis Iun dicemti mn obremper. Sed hoc in plerisq́; locis zb officialihus malè obſervatur, dum ſub- ditos plerumq́; poſt ʒ. vel 4. annos pro prer exceſſus mulctant: Schweigin ſtill/ vnd fordern denen Vnterthanen allererſt nach 3. oder 4. Jahren/ wegen dieſer oder jener Vbertrettung den Frevel ab. Noſenthal. Ae fend. c. j. cmncl.yI. n. 1l 185. addeP. Pect. de Iur. Sſend c.0.h.1. . 6 — S — H. i Im imin n Mn tut Sar em i bita dec 1pto jh 18 cnacent 18 gineqil; 4 I h eiet l duf hyunf nt lu F in plerizi ſernn Svelzm tant:&t xn inn n —r4. Phm Smnn c.. am u (* p⸗ Rionarii. 3rz Cn 10. IMli qui affirmativè circa hanc quæſtionem concludunt, moventur per text. iul. Lucius Ttiu. 46.§. uelæ. 5. uhi gloſ. veybo. Apoche. f. Ae AMm- nißtr. utor. Ubi cxpreſse dicitur, quod debitores per apocham à a tutore e re- cepto ſbi factam; ipſo jure ſint lberati 3 pupillo. Deinde, per Texx. inl. vmmes. §. ul. C. de qundrienn. præſoript. ubi manifeſtis verbis dicitur, quod ſola confeſſio officialis fiſci vendentis rem fiſcalem ſecurum facit emprorem, ut de pecuniã non numeratz adverſus illum excipi non poſſit, etiamſi non ſo- lennem conſecutus ſit ſecuritatem, id eſt, apocham. Dan. Moller, ad cnſtit. xon part. 4. cunſit. 41. n. 6, Præter- eà, quia in dubio contra fiſcum debe- mus pronunciare. J. non putv. y de Iur. VM. Pro contraria opiniume. eſt text. in? Vco. 2. C. de conveniend. Wo. debitor. Cujus verba ſunt: Kiſco quidem contra te manet actio, quod argenrum, quod inferre debebas, rationibus fuerit rela- tum, ſi caurionem, quæ tibi ſuper eo expol ta eſt, rabularius non ſubnota- vit, æquum tamen eſt, ut prius de honis Uy ejus, ——„„ S 314 Vactatus Furidicu⸗ ejus/ qui exactor fuit, ſi olvendo eſt, & conveniendi ejus facultas datur, indemnitati fiſci ſatisfiat, tunc à te, 1 ſi ſervari hic anodus non poſſit, repo· catur. Quæ ultima opinio, fi veri ſy tatem juris civilis intueri velimus, ve⸗ riſſima eſt, quam etiam ſequitur Eſo har. d. trac. c. 23. Aum. 33. ſegg. ubi n. 41. ad text. in contrarium adductos reſpondet. (r.) Gratia hic ſignificat favorem & beneficium absque ullã receptione recompenſationis pecuniariæ, vel al- terius rei. I exſ ſiwe. J. I. de minbr. 1. ſed erſ. F. item per. Ex quib. cauſ ma Vpr. 1. ʒ. F. 1. de arbitr.. 3. C. eod. Pt hujusmodi Principum& Magiſtra- tuum gratiæ& beneficium quam la- tiſſimè interpretamur, ut majorem gratiam, majusque beneficium com- prehendant. Iſu. de cunſtit. Princ. i ſon. Bald cunſl. 294. Volum. 5. Cra. vett. conſtl. 9ʒ. numer. 9. C conſil. 13. num. 6. maximè contra ipſum Princi- pem concedentem. gloſl e Bald. in d. 1. Vn. c in 1. nec aWnus. C. de Fmanc. luber. Innot. in cap. cum dileu. de V J. q in ———————— ſiu De R ationari. 16 5 e in cap. Cum dilecꝰu. ubi C. C. de dn. u 6 nat. quibus adde Borchiden. conſl. 31. p. 1 /ol. 4 40. ubi tractat de verbis: Ex SpPCTKLI GRATIA, Auß 5 ſondem Gnaden. nzn TANTUM *—* Fit lau DEO, ℳt Glhria, in ſetula. * ignic 5 ſul S.1.. —r ni. i —Cu um 6 1 Scium qu r, u mr .— k pin ——— 316 Shpotypoſi Juri⸗ õcee e HVPOTVPOSIs fukl SUBDITORHM. Aphoriſnu I. Uemadmodum DE US TER OPTIMLS MAXIMUS in prima rerum conditione ſtatim domi- nii jus ſibi vendicavit, ut meritò dica- tur, Dominium tenere, eſt pruprium ſoliu DE ita ejus nomine homines homini- bus præſident,& dominium rerum ha. bere à divina procedit authoritate, à quã omnis poteſtas ſic enim Spiritus ſanctus Proverb. S. ait: her m Keges regnant( legum conditores& idem Salomon 2. Paralip. 1. faretur. 5½ Regem à Domino conſtitutum. Non enim eſt poteſtas niſi à DEO. Rom. 1ʒ. Quod ſingulari emphaſi aliis exprimere vo- luit FRDERICUS 11I. In der Re- formation zu Franckfurt am Maͤyn A no 1442. auffgericht in princ. Sin⸗ tema Wm Von Gottes Gnaden vn⸗ verdienſter Sachen zu der deß emi⸗ —— Subditorum 317 S Roͤmiſchen Konis lichen Gewalts erho⸗ —— 8 per. Et Maximiliamus in der Retorma- 8 tion die Frey Schoͤpffen vnd das heim⸗ u liche Gericht zu Weſiphalen betreffend/ —M zu Worms Anmno149. in princ. Nach⸗ dem Wir Von Gottes Gnaden zu der 1. Höhe Roͤmiſcher Koöniglicher Wuͤrde PU nerdienſt beruffen vn dkommen ſeynd. Er Orto I. in Epiſtola ad Romanum ndieſtint Pontiticem apud Goldaſt.tom.1 CQonſir. c tmeiüt per pag. 220. reſpectu divinæ Cle- n mentiæ Imperatorem ſe dicit Augu- nieninhe ſtum. Na vengomo datid caſo 2 Principe della terra m⸗ dnati dlell⸗ mneſta du Dio, — — — . E che il ꝓrimo Principe C. Ciuſe eppe Mat- * cilerht vheacci ragimam voli. pag.. addatur „Si. kar Carpæoð. iu tradt. de Læg Ngid German. egt.⁊ A 44.446. C 4. + Principatu igitur ita conſtituto, e quaſi per conlequentiaàm ſucceſſit ſub- ſeetio⸗ quã Principes tàm in perſonas S am res jus quoddam acquifiverunt, Eeiine ut ex plenitudine poreſtatis imperent, — Ne vetent/ permittant, puniant. 1.legis Vur- ni un u taus F de TL. Unde emanare qicitur Ix wtinp Superiuritats, e Lanos⸗ Fürſtuche 6n Obritzken/ Land· Ober⸗ vnd rchken/ de hohe 318 Ehporypoſi Juris hohe Lands⸗Obrigkeit/ cujus conceſſio. 1 ne omnis omninò in conceſßã ditione exercetur Jurisdictio, Et perſonæ, qu-· bus imperatur.dicunturꝰu⸗duui Vntet⸗ i thanen& quidem à ſubdendo, quaſ perſonæ ſummæ alterius poteſtati ſub-· jectæ obligatæq́;. Beſold. de Iur. ordimi bun ciw. cap. 1. Quam rem ipio Vcit Anval. lih.. c.g. n.; ſuccinctius expli. cavit nemo, dum ſicdicit: Non eßm. k rum æſtimare, quem ſůpra cæteros, 6 uibus de cauſis extollam. T ihu ſummum rerum Iudicium Di dedere, nVbis obſequu gloria relicta eit. 4 z. Etſi autem ſec. Waremnmumnd. ah Frenberg. vraci. de Hder. lib. 2. c. 1. n. 40. Subditum definire vel ſaltemde- 4 ſcribere arg. 1.202. f de K. I periculo“ 4 ſum ſit, tamen generaliſſime deſcribi 4 Peſri. Poteſt, Humo Juridicibnalim, cui in( hio omnibus Domino Nrrituri prætip Sulditi 4 mamdari poreit. Shammann. de- ciſ ro. umer. ʒ1. vagin. 108. Qui Sub- ditus fit duobus modis, Origine& 4 Domicilio(nam etſi etiam aliquis ra tione contractus vel delicki torum 6 ſortiatur illius Principis vel Domini, 4 ri S cjsn Lnit „ E berm SMt blend,; is poc M dl nrenin Accinius lci: Ani ſyuun 4 — Wnm Aer. 14 k ire ve lin xeraliſim Siumii/ Vimi ſt lnnmnmn —in. 106. G ds, Oht „ ietnn ih el n „ is vel Dw ipi el ſhſn —————— x Suhd torum. 319 ſub quo conttaxit vel deliquit, non propterea tamen& hoc ejus efficitur fubditus. Dec. in cap. ad næſtrqm de ap- pellat. num. ʒ.& cnſl. S1. numer. 6. verſic. in caſi de qub. c conßl.;0. uu- mer. Z. incip. Iuridicam. Gail. de pigno- rat. cap. 1. v. 2. Origine cenſetur&fit ſubditus, qui natus eſt ex fubdito Principis vel Magiſtratus etiam extta territorium: ſcquitur enim ſoboles conditionem parentum. S. pen. Inſt. de jur. perſonar. 1. lex haturæ. de Mat. homim. 1. 1.§. 2. ad municipal. & quoad ſervitutem, dominium& li- bertatem, domino acquiritur. Exod. c. 41. verſ. 2.3. Gſcꝗ. Lewit. c. 25. verſ. 40. 41. ſc9. Deut. c.1. verſtz. Domi- cilium, quod fubditum cõſtituit, eſt ubi quis tanquam ſubditus homovè juris- dictionalis ejus loci fortunarum ſua- rumiedẽ habet fixam:non enim conte- ſtatiorne, ſed re& facto domicilium in- ducitur, ipsã nimirum habitatione con- currente cum animi contsſtatione. Wendelin. in Politit. Iib. 2. c. 17 AMeſz. Gail. 2. obſerv.3. P. Fyider. Mindan. Ae Mandar. li⁊ c. 46. pag. milu. 4)8. Ili qui extra „ 310 Fhpotypoſts Iuris ft extra territorii limites habitant, licet rentia Principis tuitione fruantur, ciyesque imer Vocari mereantur, incolarum nomine la, rcctius, quàm ſubditorum indigitantur, & va uti hoc fuſius recenſet Kitter. de Hma um ꝓ. cup. 4. vum. 9. Diverſa quoque i dubditis vaſallorum natura eſt; quos juramenta homagialia& fidelitatis 4. Domicilium(ut hoc obiter ad- dam) acquiritur etiam ſec. Gail. ꝓrox. cit. loc. n. 10. beneficio, lectura, ado- prionc,&c. De tempore verò, quo do- micilium acquiratur/jus civile& paſſim conſuetudo Germaniæ non conweni- unt? Jus enim civilc in. 2. C. de iutols lih. 10. requitit decem annos. In civi- tatibus autem Germaniæ plerumque incolatus ex conſuetudine vel ſtatuto poſt annum acquiritur„& non pati- untur adenam diutius ibi commorari, pe j lilapſo anno jura civium redimereno- a lit, das Buͤrgerrecht in Jahr vnd Tag ger⸗ oncra civium ſummam haber æquita Recht. tem. Gail. d. loc. n.y. c 8. In quibusdam locis receptum eſt, ut qui civis eſſe vult, & ex Subditorum. 311 eshabun — ſunti 4 ex alio commigravit, teſtimoniales in illo magiſtratu lub duo degir, affe- 2 at,& ſua legalitare& bona gratiãptin cipis ac ſimul fidejuſſores præſtet, ſe * tRun egitimè natum, nec ilius hominem * De gproprium eſſe, quod vulgò Mannrecht ncocant, Mann enim pro libero ſumi- Sla 4 itur. Würte berg. Landordn. fol 4. Carp- . hr. for. part. 2. conſtit. 6. df. 15. (u hochum. I.* ane Civis creandi poteſtas competit fcio, eduScnatui& Magiſtratui munici pali; ci- S potevehtra uſſum Domini territorialis, hoc rjuschiehenim non eſt de Regalibus Principis. nir wn err. Anton. de lur. Princ, caß 15 A. I. l 1Clman. tom.. Hmphor. Kelat. 10. l. S mano l47.4. 1.2. Et quidem cives ſenatui ſuo Smuir urbomagii juramentum vulgo den Bůr⸗ di dluger Aydt præſtare tenentur. Vich. de ur. terriubr. c. ʒ. Aum. 162. Quod jura- „ itur, Kn mntum ad heredes non eſt tranſito- Zub axium. Svcin conſ 34. n. 9. Vol.z. Schard. Sun 2 tit. C. d⸗ patrib. ui Mlios ſuos iſr. —tin Nh*. 2. 0z ubi adducit notabilem caſum: Mopter Ousd filis ex co, quod pater in loco — A hbat ſahquo emit jus civitatis oas Bůraer⸗ 0 slng Recht& ſe ad certa onera tàm perſo- Au quch X nalia 1 Fhporypußs Juris nalia quàm realia obligavit, non præ. mn judicatur. Licet igitur parens præſtite- ju rit juramentum cwitatis ren Buͤrge⸗ Aeydt/ ramen quando filius matrimo h nium init laremq́; fovet, vel etiam deHi functo parente, juramentum præſtare cogitur⸗alioquin in civem velſubditum w non recipitur haud ſecus ac fi advenain M civetmn vel fubditum adſumatur, qui pa M¶ riter hoc juramentum exhibet. Chh de ciunl. Paris. mbril. lib. 2. 1it. 7. u% ſol. 83. Reſpectu verò Principis au civitatis dictum juramentum ad here i des tranſitorium eſt. Menoch. cuml. Sʒ9 h lib. 9. Cum ſubditi jurent Principi&hs ſuis heredibus: Conſuli Rcipubl. Kun eorum ſucceſſoribus als jhren Erbhen hu ren/ hrer Ohiiakeit vnd deren Nach j kom̃en. Nnich. deſublim. xetrit.c.z..juM 6. Ilud dubio caret, quod civilits acquiſita tranſeat in filios. 44 umpti. 5. ui Vlius. ubs art. n. z. ad mumnicipal Sic Dh Paulus Romæ natus ſe civem Romt num fatctur. Adr. c. 22. veyſ.29. Quod in mores noſtri ferè ſequuntur, niſi con trarium per ſtatutum vel conſuetudi x nem introductum ſit: Nam in quibus l dam — prſt jui —obi Fuhditorum. 31 Sam locis conluetudo eſt daß wann ein glurpum, S m cnituts„Stadtkindt ſo alãs jure nativitatis& mniofiun riginario das Stadt. echthat/ au ſſer der ſer Stadt eint zur Ehe mmbl/ond auſſer der n an Stadt Hochzeit haͤlt/ vnd das Beylager i zuchenniche in der Stadt vollbringi/ ſo hat er rdueudt ardurch das Jus civitatis verlohren · Rma Qualis conſuetudo Antverpiæ obſer- atur. videatur Ius mumitipale Mn Ver- me,. e, zit.. Vande binnen poorters — i iriz gehoͤrede offt gebohren · a I· Pet. — hu eeſenh. conſl. 1. I. 12. G39. Wehen. in ne ſeat. Pradt. verb. Gewonheit. pag. xieſt mnih⸗ 232. 233. Wormatiæ Jus civitatis, iin en das Buͤrgerrecht /perſonale jus eſt⸗& Concum perſona extinguitur, vnd kan ein bEutrancus per lucceſſionem rerum Sumndeſſen nicht cheilhafftig werden/ ſon⸗ ln dern nach der Stadt Worms Rega⸗ cue ien Herkommen vnd Gewonheit/ muß nflauch eines jeden Buͤrgers vnnd Ein⸗ wohners Sohn, ſie ſepen von Adel S ecboder nicht/ nach ſeines Vatters oder —. un Anteceſſoris Todt ſich mit einem E⸗ 3 ſqunn Rath da er lediges Standts were/ das unun wlni jus triburarium zu vorders wiederumb Fnſt: Nnis ſiellen/ oder da er ſich zu eygener Hauß⸗ . X 1 haltung 2 „— 5 14 Fpotypoſ⸗ ſuri⸗ qui natus eſt in aliqua civitate per quan M paltung begeben wolte/ vmb das Bůr⸗ gerrecht von neuem anſuchen/ vnd ſich darzu ber Gebuͤhr qualificmen. Alsdann iſtein ſoicher der Buͤrgerlichen Recht — — vnd Gerechtigkeit theilhafftig/ auch der 4 Rath jhn darbey zu handhaben/ Ihn n vnd das Seine zu ſchuͤtzen vnd zu ſchin n men ſchuidig. Plura häc de re, an ſe e jus civitatis fit jus reale vel perſonae vel an jus civitatis nativitate materu vel paterna acquiratur. vid. ap. Glmn ve rom. y. Hmpbor. relat. 10. ol. 47. in j in d num. I. u ½ ad 6. Cui Ego addo ex u Carpzovio deciſ· Saxon. I. Quod Dooi micilium Originis naturale non tribuu locus nativitatis, ſed origo ac Pomicx hum patris. Et ex Petr. Peckio 1rad 4 Iur. Sſlend. cap... 2. p.60 Quodin — — mater tranſibat caſu, civis illius cinjit tatis dici non poſſit. ꝓer texꝛ.& Dailu allegatos. e 7. In quæſtione: an& quando al mw quis duarum civitatum civis eſſe pol iu tt? Diſtinguendi& conſtituendiſun lii quatuon caſus: quorum Primus eſt, quan un do quis eſt civis originarius unius ciijb tali 1 f Subditorum. 325 atis: hic ſine controverſia effici non Moteſt civis originarius alterius civita- — v origo ipſa quid natu- weh murari. 4. 4ſihht i bo⸗ . de mumnicip. e orig. lib. 10. Imò inter- ₰ hum pcnis acitur, qui relicta& unwentra patria, ſe alterius civitatis eniwem facit. Et primùm quidem Con- . tcut htantinus in J. ult. d. tit. de mumibip · c niigin. lih. 10. ſtatuit, hunc ſuſtinerece- Stuut uipher e utriusque civitaris onera. Cæte- lu vjum hoc in caſu poteſt civis iſte origi- 6. Qi lyaarius effici civis alterius civitatis ele- = Kumn! Kionc, h. e. privilegio, ſecundum jus Snpſum commune, quonon reperitur m ſedoipthoc prohibitum. ien le Secundus taſius Eit, quando quis n Sn i6 ſumiſpone factus eſt civis illius civitatis, Biuinn qua à Domino fuit manumiſſus/ ſic — cul chhari ſtatuerunt Impp. Diocletian.& M nMaximin. inl. Cives C.de Iucoli lib.ro oc enim caſu civis iſte alia manumiſ . ne: nllione effici non poteſt civis alterius c nn cücitatis⸗ Cum ſemel libertate donatus qig iml niſi denuoò in ſerviturem reincidat) — manumitti amplius non poſſit. Cr tamen iſte privilegio efici poteſt 5* X 3 alterius — „ 6 S— 326 Tporypoſi luri⸗ alterius civitatis civis, quemadm odum à fortiori civi originario ſic permil um eſſe diximus. Trtius e caſus quando quis adupti ne factus eſt civis, hic alia adoptione effici non poteſt civis alterius civitatis; cum donec eſt in adoptione, in alterius* poteſtatem je conferre non poſſit, ni far privilegio, ſicuti in duobus præc dentibus caſibus diximus. Auartu cuſus e qua ndo quis fact eſt civis elecuone, h. e. privil egio jnt L. cides. Hic poreſt al0 privilegio civem ſe alterius civitatis facere: Gum in e ſit facultate renunciare illi privi ſegio& electioni. arg Aſi quis i⸗ cœnſtribemndo. 19 Cdepacꝰ. cſiper huc jx. de z enumc. Giſ in trac. de renumnt.c.2.p. 48. sdi g. Diſtinctiones fubditorum adt — runtur 3 variis variæ: diſtinguam cꝙ prind primòin originarios& peregrinos Or rigi girarios appelloꝛqui ab originis ration jus civitatis obtinendæ aflecuti fun vgrin Peregrini funt, qui aliunde ad civitatem acccſerunt& ſuftragio conſenlugu reliquorum civium cwitatis 6(& — 5 Sldlorum- 3 — gue poteſtas utendi fruendi commo- is, privilegiis& libertatibus ciVIta ₰J 6N conſecuti ſunt. Ubi in parentheſi?⸗. norandum, verbum Peregriui du 6 hi hem admittere ſignificationem 1ta St chialeinr nonnunquam deſgnet eum qui Moptntins civitatis Romanæ amiſit ex caufa Sonkenenenæ, quales funt illi, quibus aquã& ent in gni inerdictum eſt, aut qui deporta- bdum i„ adcoque de numero civium ſunt ei, guncmpril. 6. 5. 2. de bered. inſti. L. 10. hepi de in ſu⸗ vcand. interdum deno- eſtlopniet etiam cum⸗ qui non ſit civis Roma- hcer(hus, ur ini. 2.§. poft aliquot 28. F. de O. nciue li.. 9. 5. 4.f de d⸗ mnal.licetigitur prio Sni calu peregrini nec jus teſtandi ncc . metlaim ex teſtamentis quicquam Cap S endi habuerint. fe 6 hered inli. ne ſhnlecus tamen in caſu poſteriori ubi pe Er regrinus pro cxtranco accipitur/dicen- ümnos vpe a dum erit... c n. C. deheredib. inſtit. vid. Harprecht. ad py. nſtit. de Nſam. Soqucbahs prdin.. S1. Gilcl. adl. 1. C. de hered. in- inende„ ꝛ Pit. n. 2. Peregrini iterum funt vel ſuftgo u Chriſtiani vel Judæi: Chriſtianos 328 Ehpolypoſi furi⸗ peregrinos quod attinet, illi an in nu. merum civium tutò recipi poſſint? inter Politicos controverſum eſt; Athenienſes& Lacedæmonii in civita- tem pcregrinos non recipiebant, quq à peregrinis plerumque mores induc ſolent peregrini,& ciwium jura labeſg. dtari: unde quod locuſta Iegoti, idchi. tati peregrinus eſſe dicitur. Piverſum tamen alis placuit. Unde Qi. lib.ʒ. offt air: Prohibere peregrinos inhuma num eſt Et Theſcus primum Achen; receptionę peregrmorum populoſi mas affecjt. Hodie quoq́; paſſim in nditio Civitates peregrini recipiuntur, fub cer nibun tis tamen conditionibus& cautioni . bus: quarum ꝓrima eſt, ſi peregrinivi Vita rem re xims ſint conipicui, nec ob juſtas cau- cienat ſas x aliis excluſi ſint, & in exilium ejecti, neque ignavi ſin fuci, impii& flagitioſt, qui morum ſuorum corruptelã& contagione cives inficere poſſint. Scumdd 1 ſint bonæ nationis,& tales, qui evidenrer vel agtis hoſtisq́; ſedulòexcolendis, velo pißiciis utilibus exercẽdis, vel negotiationibus tæ honcſtæ antca actæ teſtimomis ma ti jt tu ſ c pſſr nnetin ccdtnn Snmh mqunn echum in ocuax — dicin N Undeli regrins vnbprnin recpunui ionbus Ku i, nec oy publich eii * ü, neqe ſ itioli, qi i&congn n ihn =ui eideni —= olends, elo el negin uel ipe Sde tjn Suhaitorum. 329 frequentandis, alisq́; honeſtis ſtudis & artibus Retnpublicam ditare, orna- re& amplificare poſſint. Nrtið ut ad- mittantur tum demum, cum evidens reipublicæ utilitas id requirit. Auurtꝰ⸗ ne peregrinorum numerus nimus ex creſcat: nam magnus eorum numerus, civitati ſæpè periculoſus& exitioſus fuit. Quintò,, ne facilè ad honores, magiſtratus& munera publica admit- tantur, de qua caurione vide Bodin. ib. 1. de Republ. cap ß. Ioh. Caſ lib. 5 phar. cii. c.ʒ. circ. Vn. Sexxd, ut coercean- tur certis legibus ne noyos mores in- troducant,& aliis civibus præjudicent. lta facilè vitantur incommoda, quæ timeri à peregrinis ſolent. Plura huc facicntia vid. ap. Machiavell. Iib. 1. de Republ. c. 26. Henning. Armnſe. dootr. por lit. c.12, p. 27. 276. 0. Judæi, quod ex ſtylo& conſue- tudine Germaniæ nomine civium& ſubdirorum comprehendantur, planè inter Interppr. caret dubio. MMh/. cent. 5. hſ. 6. Sohnb. lih. ʒ. politic.. 3j. pag. miln 2. ita ut ctiam ob captum u- dæum proceſſus in Camera ſuper Iudgi 330 Eypotypoſi luri⸗ pignoratione impetrari qucant. vid. Shanm. in obſer. Camer. 6. C inprot ceſCam.lib. ⁊. cap. 18. n. 20. Sunt enim judæi jure territorii vermog der Lands⸗ Fürſtlichen Obrigkeit /ſub turcla& pro. tectione Regalia habentium(Schirms⸗ WVerwandten) Aur. Bull. 1it. 9. Kefhyma vion guter Policey zu Augſpurg de an no 1584. ti. Von Juden vnd ihrem Wucher/ hi, daß hinfüro niemand Ju⸗ den auffzunehmen vnd zu halten geſtat⸗ tet werden ſoll/ dann den jenigen/ die von vns vnd dem H. Rom. Reich Regalia haben/ oder inſonderheit derhalben priwi⸗ legirt ſeyn. Et in Kermatiome Francofur tana de anno 1. 1it ⁊0. ubi iisdem fot. malibus repetitis adjicitur: Da aber jemand daruͤber Juden auffnehmen wuͤrde/ ſo ſollen doch dieſelbe an kei⸗ nem Ort Sicherheit noch Geleydt ha⸗ ben/ darneben von Vns ernſtlich ein⸗ geſehen/ vorgenommen vnd abgeſchafft werden ſolle/ꝛc. Sed quæritur: AnPrinci- pes Imperii hoc Regale, judæos in pro⸗ tectionem recipiendi, falvã conſcientii ecxercerepoſſint: De quã quæſtione vid pro& contra diſſerentem Liunm. de Iur. * ſi I 5 81. 70. Su Avnmigdel —ttlubtuch — enni bul n) x Augjm Juden w ufüo ninn ndzuhan denjnign im. Nich eit dea mtim hu vꝛo. vbii Slicitut: Juden uft och diſtk“ „t noch i Mis inſi emen mah — urritur 19 eudt dſiricni eqriquln entem In Suhrorun. 337 uhl. lih. z. c. 2. 4 1 16. u ad n. 36.. J nops. Iur. publ. Spreng. c. II. pag. mih, 167. e ſe. quibus addarur. Wehen in ohſ. Py. verb. Juden/ Indiſchheit · pag. 301. z02. ch 69. ch Falduin. in caſth. cunſti ent. lib. ⁊. c.6. cuſ.j. Hoc certum eſt ju- dæos pcjores eſie alis inidcbus,& ideò non facilè tolerandi propter exc⸗ cranda crimina quibus illuſtres illos hiſtoria notat,& ob horrendum illum, quem ultimo anni die habent à jura- mentis præſtitis abſolvendi modum, quem refert. Gregor. Woloſan. in Vn- ragm. Jur. lib. Jo. cap. 10. Mumuer. I4. N libr. Talmud. ꝓ. 3. cup. 4. hinc& felix dicitur R eſpublica, ubi nec Ahraham⸗ Nimrvdc· Manman: Pt omnes Patres veteres de extirpandis illorum Syna⸗ gogis conſenſerunt. lib. ʒ. Bpißwl. Am⸗ rſ9. Et Paulus Diaconus f. 4. c0. teſtatur, Judæos circa Mnuum Chriſti goo. ab omnibus congreſſibus Chri- ſtianorum excluſos fuiſſe: Concrema ras illorum antiquitus Synagogas ſuiſſe conſtat ex I. 14. C. de Iudæi. Suh Ferdinando ex Hiſpania usque ad 1oooo.cjectos teſtatur Sabellicus circa Sratuus Imperii. 331 hypoypoſs luris A. C. 1493. Ejiciebantur etiam ſib Philippo Pulchro ex Gallia. Anglia Re- um tempore ſemper illis portam oc- cluſit. Dania ſub moderno Rege Fri. derico IIl. eliminati ſunt. Ex Marchio- natu Brandeburgico illos joachimus!. Elector expulit, nec Suecia hoc ho- minũ genus tolcrare didicit: Necaſi leæ, ncc Argentorati, nec Norimbergæ nec in pluribus aliis locis tolerantur. 1I1. Subditos ulterius diſtinguo in immediatos& mediatos: Im- mediatos in Status Imperii& No. biles immediatos. Status Imperii ſunt Flectores tàm Eccleſiaſtici quãm Se⸗ culares, Principes, Duces, Marchio- nes, Comites& Barones Imperi, Cui & Imperatoti ratione ſuarum poſſel ſionum in Imperio ſitarum,& hinc provenientium certorum onerum ſub ſunt,& ſe Imperii Subditos agnoſcunt. Onera autem, quæ Status Imperii Im- peratori& Imperio præſtant, ſunt: I. Ur rencantur inweſtituram petere Princi- patuum ſuorum ab Imperatore intra præſcriptum terminum debitã eum reverentià. De quo pluribus videri poteſt lhi edanu ein Serills pon odemo unt hullu Soillo joacht ec Sueca u e didici:M AinecNor locis wlen terüs dln medats 5 lnpei 1 S Statuslnyx Zleſuſtci qu rones lnei one ſuannz Sſtamn, 1 Storumonen jubditose Stuln vprelhuſu ran peterit b Inpenu⸗ inum de quo pun Suhdiorum. 33 poteſt D. Carpzow. ad T. Reg. German. cap.10ſecz. g. II. jurant Status Imperii Imperatori& Imperio fidelitatem, cu- jus Juramenti tenorem adducit Wa- vyenm. ab Erenberg. Mditum. pro Fder. lib. 2. cap. 1. x. 6 p. 108. ubiinter alia: Wir N. N. ſchweren dem Allerdurch⸗ läuchtigſten Roͤm. aͤyſer/. vnd dem Reich/ trew/ hold/ gehorſam vnd gewer⸗ tig zu ſeyn. III. Sunt Imperii Status etiam in aliis, quãm ad]jurisdiẽtionem feudalem pertinentibus, Imperatori Imperioq́; fubditi, neque ſolum feudi, ſod& perſonæ nomine obligati. Rſen⸗ vhul. de Feud cap. j. conciuſ 13. e conci. 78. Beſld. de Appedlat. cap. 2. Aum. 20. Quod, ut alia taccam, inde patet cum in ipſum Imperatorem Imperiumque crimen læſæ majeſtatis poſſint com- mirtere, quæ nota eſt Subditinon verò vaſalli. IV. Coguntur vocati Ccompa- rere vel per ſe/ vel per legatos Iuos ad Comitia propriis ſumptibus. R· A. zu Trier vnd Cöln. de ann. 112.5. Nach den Churfurſten vnd Fůrſten/ c. niſiju- ſtam abſentiæ cauſam prætendere poſ- ſint. V. Sunt obligati, ſummã diligentiã Imperii 534 Fhpohpofn ſui⸗ Imperii negotia perpendere, Sit ſeynd ſchuldig deß Reichs fuͤrfallende Sachen mit ſchuloigem Fleiß zu berath⸗ ſchlagen. R. A. zu Regenſp. de ann 176. 5. Wann dann die Chur⸗Fuͤrſtl Raͤthe/ c. V. Sie ſeynd in deß Reichs Mulff gehoria. R. A. zu Speyer. deumn 44.. Vnd damit nun/ vc. Inutilita tem lmperii emergente neceſſitate contribuunt alia ut& pecuniaria ſubſi dia, ſuã ex Camerã& proventibus. R A. ʒu Coͤln vnd Trier de ann. 1)12.5. Nach den Chur Jůͤrſten/ ꝛc R. A. zu Speyer. de aun. 142. 5. Vnd nachdem der Chur⸗Fůurſten ihrer Vnterthanen hierimnen gantz verſchonet/ c. M dæſt. Pꝛſlor. conſil.. u. d. col 12. Collectas autem, quas Status oru Imperii Imperio contribuunt, ſunt vel — Ordinariæ vel Extraordinariæ: Ordi- , nariæ ſunt, quæ à lege certam, ſie nu m quotannis, five caſu determinato emergente, recurrentem, ſtatutam, ſi 107. quo refero den Anſchlag deß Romen⸗ zugs/ darinnen ein jeder Standt eint gewiſſe Anzahl Volcks zu Roß vnd —— —„— ve regularem habent præſtationem — 6 — ju per pent — Jetc cho ſi gem juſ Regeſß 4 mn /t. h A ngente nu & pecuini & proen ier d mn. rſten /u 1 Schrer Vnn ſchont /t —8. ztem, qu entribuunt, caſu emergente, Q. n39. ——— Fubditonum. 337 Fuß zu halten verpflchtet: Ut& con- tributionem zu Vnterhaliung deß Cammergerichts R. A. zu Augſpurg de ann. 16 6. 5. Damit auch/ c. Extra- ordinariæ collectæ ſunt eæ, quæ extra ordinem imponuntur, authoritate Imperatoris, propper imminentem necefſitatem. Regn. Siutin. de Regal. lib. 2. cap. 14. hum. 12. Roſenthal. de Mud. cap. ʒ. conc. 8ʒ. um. 6. quorſum refero die Türckenſteuer/ quia iſta per- petuam non habet obligationem, ſed antequam ea introducatur, de Statuum exquirendus conſenfus, quo opus non foret, ſi ordinaria eſſet. vid. Caul ⁊. obſer. ʒ.— Petr. Heig. lib. 1. c ſehg. Lh. ey. Exeyt. 6. ad Ius Publ.. 2. Hnhn. aa We⸗ e aordnn enb. de mumer.& honur. u. 1.( cſeg. c 6 e cn Mundiun de Muner 6 humr. in prolog. — calu lu deem 3 ſ 20. Nobile⸗ nn 1. Nobiles die freye„e xun Reichs von Adel/ die freye Reichs⸗ Aian. ent ple ſun Rüterſchafft(qui ratione loci ſeu ter- l i. ritori, ubi degunt, in tres diſtribuun- jon Gu tur Clafſes, Franconitam, MueWcam . ju& Rhe- 56 Hhypoeypofs ſuri⸗ & Rhenanam. R. A. de ann. 42.. Dem⸗ nach haben wir/ c.) etiamſi Imperii Status non ſunt, Deput. Abſch. de ann. 164. F. Vnd wollen Wir/ als Roͤm. Raͤyſer/ gegen denen/ ſo nicht Staͤnde deß q. Reichs/ jedoch dem RKeich in⸗ mediat vnterworffen/ c. Keinling Regim. ſec. Iih. 1. aſ.ᷓ. c. 10.. 1. Ta men immediatè Imperatori& Imperio ſubſunt, ut Status, ita, ut nullum Sta tum pro Domino aut Magiſtra agnoſcant, quàm Imperatorem, cu parent. R. A. zu Augſpurg. de an 15. S. Vnd in ſolchen Frieden/ ⁊c. E hincut Status Imperii ſua ſubeunt one ra, coguntur enim ſarcinam ſubite non ſolùm Turcicarum collectarum, R. A. zu Augſpurg. de ann. 1700. Iit Was man mit der Ritterſchafft /c Verum etiam tenentur zu Schutz vnd Schirm gemeiner Sicherheit in gewiſ⸗ ſer Anzahl den Creyſen zuzuziehen. R A. zu Worms. de ann. 1566.§. Vnd Wir als Roͤm. Raͤyſer. Vnd R Abſchied zu Augſpurg. de ann. 1566. §. Vnnd Wir als Roͤm. Raͤyſer /c. Nec Nobilium immedietati aliquid detra- e cu In ſec pl C0 ———z—zz zz—z—ᷓ——— vuſſun deum 4 Fubditorum. 0) e detrahit, quod aliquis fit Principis ali- u ſ cujus Vaſallus. Nam feudum non dat lenWn Imperium Domino feuci in Vaſallum, —en ſonh ſed conceſfio feudi eſt contractus reci- chden Procus inter Pominum& Vaſallum. „ſinte 1. n Vb. feud. de Lurm. Fidelit. ex quo en contractu nullum reſultat Imperium ſentiul in Vaſallum. Gail. de pignorat. cap. 1. ſin, un. S u 4. Prſi aurem hæc ita ſeſe regula- xxæ⸗ Alngeuun riter habeant, videmus tamen pluri- hrime. mos immediatos Nobiles in Imperio Fn„qui— Rerum Principi homagium pra tanr, ratione autem fuæ perſonæ omninò liberi,& nemini mlucu niſi Cæſari ſubjecti ſunt: Fosdemque nmn c conſtitutionibus Imperii haud ſecus ut n alios immeciatos uti, infinitis præ- Ritn judiciis demonſtrari poteſt. V- Snuſ6 dearur Wehen. in obſervut. prad verb. Sichaheli L ands Fůͤrſtl. Obrigkeit/ pag. milu⸗ gyſnz 6. c/0. Nobiles etiam bona aRu- n j6 ſ. ſticis empta(vulgò Bauergůͤtter) re- „Riſer.„ bus ſuis feudalibus liberis incorporare non poſſunt, quin debitas collectas de Rom⸗ illis folvant, Matta. conſl. 460 Mum. 10. mntieuni Cravett. conſil. 642. Mum. 4. Cum& V Eccle- 339 Hhpohpoſs Inris Eccleſia emtrix hoc facere tencatut.c ſ vrilutum. II.. J. c. Irihuta. 23.. 8. Surd. deciſ. ⁊62. A. 4. Menoch. conſ 44 4. n. 22.h. 5. Ratio eſt, quod qui ſenit commodum, ſentire etiam debet om Cum igirur Nobiles participes ſn commodorum communitatis aller g⸗ meiner Recht vnd Nutzungen/ xquun eſt eos non reſpuere fervitia, maxim vicina, achbardienfte/ Gemeindienſt di enim illa paganica naturam nobils allodi induerent, perilam transform tionem à collectis Rberarentur, quæex emptio tanquam odioſa& ſtricti jur extra ſuam cauſam non eſt extenden da, utpote, quæ malam induceret con ſequentiam,& plurimas pareret dif. cultates, dc enim Nobiles imprimisbel li tempore plurima ruſticorumbonai liprecio com pararent, per quod præj diciũ aliis, quos onus collectandi mags gravaret, adduceretur. aczres. C. a Exad. trib..2. C. Sins cenſ. C relig. Vi Nor. deExempt. Imp. contl. 1ð. Bidenbuti. ob.n.2. Wann auch ſchon der Eygen⸗ thumb eines Voffs frey iſt/ weilen er ein gen von Apel zuhoͤrt/ ſo kan doch*n l. ————————— vpji ju wofacen Fubditorum 339 — t. e Colonus als ein Buͤrger beſteuert wer⸗ — den/ ratione ſcilicet utilis ſui Dominii, 4. Mnh S ocſ ur loquitur Beſold in heſaur. Pract. verb. irerini Steuer. Adhæc cjusmodi Nobiles im- mediati propter delictum commiſſum n naterritorii Domino, ubi deliquerunt, Mun puniri poſlunt. Cum Reipublicæ inter- — i ſit, ne dilicta maneant impunita, ac fo- M rum quis non modo ratione originis& . euße Gn contractus, ſed& propter maleficium ſortiatur. Siquidem delictum jurisdi- — perlhnm ctionem eitribuit, qui eam alias non ha- 3 lbeuum poret. Gail. depignbr. Vnp.?.3. A. 1I. ch. odohht 14.„.z. C 4. G.0.1..2. c 3. C de Ar- *am non cle„ſt. cap. VAMnI2. chlman. om. ⁊. mphor. anili part. 2. vor. 4. n. 36. fil. 41. ubi hæc ſen- plurinsn rentia ampliatur, ut nimirum ad Judi- Nobiet cem loci commiſſi delicti remiſſio fie- mrulicm rit adde quos citat Pa. Nabor. in Barboſ⸗ tentpe Augment. veyb. Exemptio. axiom. 4. e Sonucolth Sreng. in Snaps. lur publ pag· m · j. ubi drenn lh tractat quæſtionem:An Sarus Inperii i S htn 6 inforioris—— un ratione delidiſortiatur— vnl ih⸗ ſrumn yatiumnt delt Nobile rauch ſchn 1. Nobiles meciati, quorum ſupra iat⸗ Pſuhiſ/w mentionem fecimus, in multis ſunt de· Land⸗ erioris conditionis, quàm immediati: ſyſen ort ſo dici. 1 tenen- 340 Fhpotypoſi Furis tenentur enim ut Landſaſſen in Rraffʒ l der Lands ⸗Fürſtlichen Obrigkeit 0 (quæ ſolummodo ad Landſaſſos verẽ fch ne omnium cauſarum eriam non feu. ac propriè accommodari poreſt)ratioſco ne omnium cauſarum etiam non feu. dalium coram Domino comparere d Cluten. yllog. rer. qubtid. th. 26. li. K Du Muͤſſen auff Landtagen erſcheinen. Gul h de arrei. hnper. cap. 7. A. 14. vnd muͤſſen Do auch bey jhrem Lands⸗Fuͤrſten Recht geben/ vnd Recht nehmen /tàm in perſo M. nalibus, activè& paſſivè, ſive immeda b tè in aula, ſive in curia provinciali caus c ventileturut appellatio poſtea ad Prin& cipem devolvatur. Hujusmodi nobi de les mediati ſunt in Saxonia, Bayari, i Haſſia,& Weſtphalia, qui tamennon iu uno modo ſe ſubjiciunt. Beſld in ul zheſ. Pradt. verb. Landſaß. e Limn. K⸗ in Iur. puh. lb. 6. cap. 4. Sed quæritur, quid cauſæ ſit, quod Nobiles in jamdi M ctis territoriis habitantes plerumq́; pro Landſaſſiis: Ui verò qui in Suevi Franconia& ad tractum Rheni laren i fovent, pro immediatis habcantur?Ad t quod Reſp. hoc exinde dimanare, quod ———„—— ₰ „* Subditorum. 341 6 ſſuquod Carolus Magnus, Henricus Au- Sa heep⸗& alii prædictas provincias oc- ber Ein quibus moderno ſeculo SmnttnLandſaſſiatus viget) Imperio non in- moiti corporãrint, prout factum cum Rhe- un eimnanis Provinciis, Suevia& Franconia, Domi onſed potius aliis ritulo Principarus vel Ducatus conceſſerint, co fine, quo po- — druhenſ puli illi rebellione feroces melius à ſuis — nDominis in abſentia Imperatoris coẽr- —lans gih ceri poſſent. Et quamvis Clodovæus Anchnnn M. Galliarum Rex in devictis Rhena- pinnis Provinciis& Francicis omnes penè itwupwit eff fecerit ſervos; vulgò Leibeigene di- elanopl ctos, ſuos tamen Francos pro præſtita . Hn bellica operâ generos᷑ libertate dona- in Suntl vit. Nec obſtat quod moderatores Slulu, in Franciæ& Sucviæ illarum Provincia- bſcin um Duces appellati ſint: Nam1. om- —Lendſ6 ne argumentum a denominatione pe- titumeſt ficulncum. ⁊. Quamvis dicti vcNoh 6 fuerint duces, omnes tamen in ſuo Du- 3* catu habitantes ſuo Ienperio fubjicere abin non porucrunt. 3. Nihil communius l verꝭ qd eſt Principibus, quàm auguſtos uſurpa- nntun re ritulos, quod imprimis Angliæ Re- nedetsha es conſucverunt: Dux Sabaudiæ ſe e eind 75 Cypri . — S — S2 Alia diiſio ſubdito- 6. 341 Ehpo⸗poſs Juri⸗ Cypri Regem appellat. Sic Bethlehem Gabor Hungariæ Princeps dicebatur, in qua tamen nihil juris habebat: Hinc ilh Duces Sueviæ rectius Duces in Sue- via& Pranconia appellarentur. Beſol rheſ· Prac. veyh. Reichs⸗Staͤndt. 16. Porrò ſubditi mediati vel emi nentioris conditionis funt, vel inferio- nis: Inter ſubditos eminentioris cond. tionis refero Literatos& Milites Lite rati ſunt vel Theologi, jurisperiti, Me dici vel Philoſophi; Infecrioris cou. — es u tan mo eni me u S ditionis ſubditos diſtinguam in cer tos ordines: Primum locum tribuam mercatoribus: Secundo ordin ad ſcribo Artifices: In tertio ordine col. loco agricolas d& Paſtores: Quartum ordinem tenent Tabernarii feu Cau. pones: Quintum ordinem do ills, qui ex so vivunt, quod alios vchant qui ſunt vel Aurigæ vel Nautæ; Sexi gradus ſunt Mercenarit, bajuli& alii ejusmodi operarii: tandem om nium Politicorum conſenſu inter in fimos collocantur Pantomimi, hi ſtriones, ludiones, Tibicines,&& ala admodum ſordida opera— veEiUll ß 1 3 3 6 ſa 50 10 ul l en e —— Noſu hri Suhdtorum. 343 w ellat*— ½ eWelunkbitinari Veſpillones& Carni- ₰ ices. De quibus omnibus ordine ali- uuhquid dicam: red 1 ₰ bD 17. In ordinc Facultatum ut vo- Theolo 6 peluemant, Thcologiam qui profitentur, me Zi — eche⸗Sthritò primi ſunt. Nam cum una ſci- * äu meentia alterà melior præſtantiorque mblmiſit„vel ratione objecti, vel ratione eminemedii,& modo procedendi, Pere- in b. 1. Phſc. p. 15. vel utilitate, . „log ju certitudine& complexione. oſeph. Qh: ut Wicorn. Ae ¶ Mathemat. artic. Mltim. p. S ditthn z5. quis dubitabit, Thbologiam nun ben reliquas ſcientias longis ſuperare pa- Secund u raſangis⸗ Maximo ſanè Theologi ntene honore digni, qui myſteriorum divi- Paltor 6 norum diſpenſatores:. Coriutb. 4. quo- Tabemuit ram labra cuſtodiunt ſcientiam. Ma n onen lac5. 2. qui fidem,& bonam conſci- — qu lm emiam planrant ac rigant, DEO „ vlMn feliciter incrementum largientc. 1. e 44 Coriutꝰ. prim. 1. 44 Vmoth. quat. Eiin Noverint autem, ſe imra Cancellos ſnos eſſe debere conſtrictos: me⸗ e n cone mincrint, abſurdiſſimum eſſe, fi toluln A han cauſarugn ſecularium peritos ſe o- ſen nr. Capit. cum ad Leu. ————— 344 Ehpotypoſis Furis difinꝰ. 96. c. ſacerdotibus. in ſn. c xor. vut. M cleric. e Monach. ſec. neg. ſ im. miſc. Mvell. Leon. 86. 1 reperita. vey abſurd. O. de Epſt( cleric. Caypz Jurdpr. Etcleſ. lib.. Lit.. deſn. 6ʒ. 64. n c /· talium enim curioſitas publics e magiſtratus Pdictis refrenanda eſt: ut n corum, qui foris quidem præ ſe ferun 4 modeſtiam intus faſtu& ambitione ni. mis turgent, dealbatis ſepulchris ſmi. les: ſuntq́; in aliorum vitiis lyncei, in 4 ſuis talpã cœciores: ſivc ut loquitur Cu u bures apu Qurtium lil. 7. cap. 7. in ſuo u quisq́; negtio hebetior eſt, quamin 4 alieno: Nempe privati odii pertinacu ſů tales ftipulat ac maledictis proſcindere n ſolent immerentes. Shõnborn. lih. z. y 4 litic. cap. 40. Quo pertinet die Mieder⸗ ſ Veſſiſche Reformation⸗GOrdnunga anno 166. ap. 2. Von der Prediger Le⸗ ben vnd Wandel. u, Diewell auch 1 vonnoͤthen/ vnd einem Chriſtlichen Lehrer wol anſtehet/ daß er eines er⸗ barlichen/ auffrichtigen vnd vnſtraͤff C lichen Lebens/ Weſens vnd Wandels ſeye/ vnd ſeinen Pfarr Kindernmit gu⸗ tem Exempel nicht mit —— —— — —— — —½ 4— iuji 5„ 345 udjun mit boſem aͤrgerlichem Leben das je⸗ 26. nu nige wieder zerſtoͤre/ was er mit guter N nc Lehr erbauet hat/ c. ii 18. Erſi autem ſecundum jus Cano· v⸗ ÿn [3 4 nicum Cleriei ſeu perſonæ Eccleſiaſti Stien cæ ſe Magiſtratus ſecularis ſubditos. ſen nonagnoſcant/ nec apud ſecularem ju- A — dicem conveniri queant, pertext. n cap. 1. c2.c./ diligenti.F. n. in cap. adini- Sehic ſgnzpcaſtu. defor. compet. Er in c. 2. ch c. bu. h ceii. de ludic. Cul. 1. ſ. 37. Hodie ieub tamen ex conftitutione Pac. Rcligioſæ —7 h ann. 15. confirmatæ, Omnis Jurisdi- c aio Pontificis Pocleſialtica eſtluſpen- odihe fa,& Principes vel Pomini territorio- den rum Jura habent Fpiſcopalia,& proin- inn de coram iis corumq́; Conſiſtoriis cau- nineih ſe clericorum perionales tractandæ nion⸗Ohn ecrunt. Carpæov. lib. 6. Keſponſ. Elsc. Sapi vi. 4. Keſßonſ 42. 1. 24. 6 hr. Becie. n Din 1.3. 1i. 1. def.3. Chriſtoph. Beſold. part. —( 4. conſl. 72.. 38. Caſpar. Moch. om. 1. dß n conſil. 41. um. ð Rittersh. in dißfer. Iur. Zonnn Cvil 6— lib.. cap. 4 · per ot praciput cur N. —* 19. Si Mimſtri Eccleſiæ actionibus veni r Nt h⸗ he danth realibus conyeniantur, non gaudent kh F foro 346 Fporypoſis Iuri⸗ foro conſiſtorii privilegiato, ſed co. ram judice ſeculari, ſub quo res ſitæ ſunt, conveniri polſunt: Cujus ratio haud obſcuraeſt, quia miniſtri Eccle. ſiæ reſpectubonorum ſuorum ſuſtinent perſonam privati, quorum intuitu cives que ſunt Rcipublicæ atque alii, ideò privilegium fori ipſi Is ratione offici Eccleſiaſtici indultum ad bona immo. bilia& actiones reales nequaquame tendi debet. Prideric. Salduin. de cunſtient. lib. cap. I2. caſ. I4. Neinling de Regimin. ſocul ch Eocleſ. Ih. 3. lſ cup. 10. A. 14. Atque hinc etiam ratione bonorum Patrimonialium immuns haud ſunt ⁊ trihutis& oneribus publ. cis, einking. Auct. cap. 10. AMumer. 1j Gerhanrd. in loc. Mag Mr. Politic.§. 4 40. pag. 1238. Quid juris, ſi perſonæ Be ——— cleſiaſticæ propter crimen aliquod conveniantur, quod pœnam mere tur capitalem vel corporis afflictivam Conſilendus eſt Dn. Carpæov. hy. Errieſ. dic?. lih. ʒ. titul. I. deß. Cui addere lubet Vupra aleg. Mieder⸗ Zeſſiſche Reformation⸗ Ordnung 6.2. Ubi Suetih de re habentur; Was —„————„—— —————— ——— —ſn * ldun n(i minit * honmi druminn ſudt 8 miort Amadbann Des hequu i. hulin xhincetun nialum im oncin Lom & ißy huiu inlp „ cinn &od peuns nporsi Sn(v ul. 4. D l W 8 ac dete ſter/ ſo/ wie Fubditonnm. 347 Was delicta graviora: als Criminal- Sachen/ di eine Leibt⸗Straff auff ſich haͤten/ betrifft/ die wollen Wir Vns von Lands Fuͤrſtlicher Obrigkeit wegen zuſtraffen/ hüermit vorbehal⸗ ten haben. Darumb auch Vnſere Beambten eines jeden Oris Macht haben ſollen/ nach denen Predigern vnd Schuldienern/ die dergleichen La⸗ obſtehet/ Straff deß Cc⸗ bens auff ſich truͤgen“ wuͤrcklich begangen haͤtten/ zu greiffen/ die in Vnſere Hafft zubringen/ die Sa⸗ chꝛn an Vns gelangen zů laſſen/ vnnd daruͤber Beſehlchs vnnd Beſcheydts zugewarten. Aber ſonſten in leviori- bus delictis, ſoll keiner Vnſerer Be⸗ ambten Macht haben einigen Predi⸗ ger anzugreißfen/ oder in Hafften zu⸗ ziehen/ ohn Bnſer deß Fuͤrſten beſon⸗ dern Befehlch. Was ſonſien die Er⸗ kaͤntnuͤß uͤber ſolche der Prediger vnd Schuldiener delicta leviora, wie auch Sachen/ welche eygentlich vnd Haupiſachlich jhre eygene Guütter/ als eiwa eine angefallene Erbſchafft/getrof⸗ fenen Kauffſchlag/ gemachten na Juri- periti. 348 hpohypoſi luri nachſtehende Schuld vnd dergleichen Civil· Hãndel betreffen/ anlangt/ ſollei dieſelbe vor Vnſere Cantzleyen ohne Mittel gebracht/ vnd daſelbſt cognoſen vnd entſcheiden werden. 20. Jurisperiti ſunt legum human rum Amtiſtites, codemq́; ſenſu appel lantur juſtitiæ Sacerdotes: Eorumof cium eſt Juſtiriam colere, æquum 3 iniquo ſeparare, licitum ab illicito di cernere, bonos non ſolum metu pœn rum, verum etiam præmiorum cxhot. tatione afficere, veram non ſimulatan Philoſophiam affectare, ſec. Vpiunm in 1 1. de Iufit.& lur. Sine his Arit. ib. ʒ. politic. cap. ð. afirmat, civitatem recte feliciterq́; adminiſtrari non poſſt vid. Henning. Armiſe. lih. 1. AMctr. poliu. cap. I2.p.z o6. 07. ch zo8. Jurisconſu tus enim, ar de Perfectiloquur, Delpli. cum eſt Oraculum, cujus ex tripode& publicam& privatam petere faluten cuivis integrum: Imò verò JCtus pet omnes omnium ſcientiarum præce ptiones diſcurrit,& à primis Gramm tices Elementis per ſinguarum ſtud vagatur, Logicæ& Rhetoricæ campo) Phyſ. —— hſulmn Sb Siſſen/ aun — Cntn Anddaſchſe den. — lint legunh — denq ſi —erdotes: ln n colere, — icitum zbil on olumne nptemionn Setamnonin edue, ec] S% hr. Seh afmq Siminiſtuin l. 4 6 zo. m ſiuhhn am, cuſsei atam peten „ lwo werb prinbi per jngum 4 Rhenn Subdlorum. 349 Phyſices vireta, Ariſtmetices& Logi- ſticæ tabulas, Geometriæ, Aſtronomiæ circulos, Ethices, Politices, Hiſtoria- rum Porticus, Theologiæ caſtra,& quicquid deniq́; nobilium eſt diſcipli- narum, peragrat. His omnibus cum Juſtinianæo exercitu mixtis, aciem in- ſtruit juſtam contra quoscunq́; adver- ſariorum inſultus, pro clientibus atque Reipublicæ ſalute, nunquam non vir ctricem: Eſt etiam in conſilio cautus, in Patrocinio fidelis, in judicio Juſtus, ut de talento ſibi credito quocunque tempore DEO& hominibus reddere oſlit rationem, ut loquitur Hecul. in F. Vn. inſn. de AMacat. Fretus DFO, res difficillimas& penitus deſperatas aggreditur. I. Deo Authore. S. Hhcque. veyſt res quidem. De vet. ur. enucl. di- cens: Conſlium ut juſlopyoſt⸗ noceatque ma⸗ ligno V mentem auq manum drige CNHR STE meam! NMe mea Iuflitiæ e Iuri Keſtonſa repu gnent, Auhor da uris Iſutiæ DE i. Pa⸗ ——————————— Abuſii⸗ Juris- pruden- 77 0— 7. 350 Hhpohpoſt uri 21. Faceſſat igitur aſnorum illurum vuditus Juriſt boſer Chriſt. Qui oppono tritum illud poẽtæ: Fu habet laudem, yimen ahuſu habet. Annonsemulta contra Theologos eyo. mumtur, multa Medicis objiciuntur? quis tamen ſanæ mentis S. Scripturam ut cauſam hæreſium,& Medicinam cauſam morborum cenſebit? Certẽ nullus, niſi qui& ipſe hereſcos labe commaculatus fit, ac talis, qui hellebo ro opus habeat. Nullo quoque colore negari poteſt, plures olim ex Philoſo. phorum Scholis prodiiſſe hæreticorum patronos, quàm ex Equo Trojano mi lites: Sed artiſtum Vitia artibus im pntanAn 70ℳ e nörunt etiam pue- ri. Dolendum quidem eſt, häc no. ſtrã ætate ſcientiæ plus ſatis eſſe, con ſcientiæ parum. Hinc& tot abuſus Jurisprudentiæ irrepsére, tot cuutele, imò ſuele, ut is primas in foro te nere videatur, qui SHcophanta Lelum acurs mus Interim, ſancta res eſt ju- risprudentia,& non niſi ſancté, hoc eſt, integrà conſcientig, candidè& ſincere ——— — — h ſt ſir tur 4 nunn 2rehnich —, i* — nriheti ledicis oht lentis§. W —m„gll m ccl K iple her ac ulsqil ullo quo esome — rodiiſe hen 1 Bqo ſnr „ii u nõrunt ei pidem chi epl ſuß. repein,. 6 brins ub ſui Hpim . knd on ni in ſcientii 3 — uhditorum. 31 ſincerè tractari vult. Georg. Nemus in Mr. aA Conſtit. Crimin. Sr V cap. 1. lit. e. 1 gitur V quod jura perunt, fucias, pietatis amore, Xec metuæ quemquam, uquis vb⸗ eſe velut. 22. Cum autem boni Jurisperiti ſit„ ut ſubditos ad obediendum Ma- giltratui inſtruat. Berlich. par. n concl. pynct. 9. numer. 43. meritò coẽrci- tione digni ſunt, qui ſubditos con- tra ſuum Magiſtratum concitant vel rebelles& reſiſtentes defendunt. ar- Lument. 1 n. C. de pohul. CarpæoV. Iu rhpr. Fr. part. 1. conſit. 1. def. 21. hu mer. 3. Quod tamen non extenden- dum, quando ſubditi favorabiliter& probabiliter juſtam litigandi cau- ſam habent, tunc enim jurisperitis etiam contra Magiſtratum, patro- cinium præſtare impunè licitum eſt. Dd. jamjam alleg. cit. loc. quibus addatur Ayrer in/ e part.I.cap.j. ohſerw. 1. 23. Medici ſunt, qui alutaribus remediis corpora humana morbis afllicta Medici 51 Chporypoſi Furi afflicta curant: quorum extat egregu commendatio Ercieſaſt. 38. in prin Hnora Meditum hrdprer eceſitaten Erenim illum creadut Altiſimu. 4 Pho e omnim Medela, vide Melchior ⸗ quæſt. polir. ß1.pag. 107. G 108. Erhe. Cregor. lib. 1. de Republ. cap. 8. Sant quidem ſolus languores DEs: den tamen de frugalitatis ſolio produxit i largitate ſua medicinam, Benignu Glorioſus& Excelſus, ut CM ſie alicu biinquit. Unde nonimmeritò EhM lus teſte Galenolib.. de cumpoſi. mel camem. ſec. loc. lalutares DEl mans pharmaca nominabat. RACHEl, quamvis fœcunditatem obtinuetat à PEO, non tamen prius concepit quàm poma Mandragora, à fororea cepta, deguſtaſſet. Gen. 30. hſeph. am quit. 1. cap. 28. TOBlAs, non pris recuperabat viſum, quãm felle piſc caligantes oculos inunxiſſet. Vl. 6. verſ g. FZECHIF vitam prorogr ie kut 10 —— vit DElꝰ ſed noluit absque emplaſt de ficibus, apoſtema ejuscurari. 4. R u p. 20. veſ. 6. c5 7. Quamvis cun ſine mediis, ut in omnibus, ita& in ſanitate ſn 5hditorum. 33 rm en fanitate reſtituenda, DEs agere poſ- i,(cum prima cauſa facilè juppleat h udeficientiam ſecundarum) plerumque Aſ tamen mediis utitur, ut ſcilicet Ipſe na- — ide turæ& medicaminum Auctor, in ope- — nribus naturæ glorificetur. Pominus ex ulterra crcavit medicamenta quæ pru- ore Dldens homonon faſtidit. Sracid. cap. z8. Laus ſlooen.. c. SALVATOR IPSE, Scum knon Jureconſultum, non Rhetorem, Sluunon Philoſophum ſed Medicum ſe feſſus, negat Medico opus eſſe iis, Buibene habent: Sputum enim terræ uatel nixtumillivit oculis cœci. Ipfa necef ₰ litas quoque medicinam ſatis com- *nbn i mendar, ægrotare enim incipimus, mien nnox ubi nati jumus. Qui verò rem fa⸗ * nen pb miliarem adminiſtrant,& Rei publicæ igotpræſunt, curare ſuorum valetudinem F. cinz ccbent Cumque per ſe id præſtare non 2 Ohlpofint, Medicos& quidem Explora- n, quintos Jurc civitatis, immunitatihusque inmi mcritò donant. vid. Priſon. 2. antiquit. ineap. z. Conſulantur autem Mediciita, uitabseut non deſpiciatur DEUS: Aſt primò mn ejc omnium Deus oretur, avertat ſe à deli- Cun cto ægrotus,&c. Siracid. c. z8. v. 9. c ſc. anomnibi Offi- 354 Medi- corum. de Pono. Mn ehin Modico ſtmper revelemr uterdum docid plus vulet arte mul In primis Medicus ægrotum adimplo rationem auxilii Chriti, ad contelio eſt, hihilhorum, curamn ægri pertinantomitrereetiamꝭ non omninò curetur, id eſt ſanem ſemper æger. Nam ut canit Ovidl. Ihyorypeſi ſn œE nem& pœnitentiam invitare, nec ₰ 6 5„ mere reconvaleſcentiæ ſpem tacen debet. cap. cum inſrmitas. 1. de pun ren(q remuſſ. Specl⸗ Nemo ergo ſe ſuosque an. cent.. quæj Medicis judus ce ofein 24. Officium autem medicorum quæ ad utilitatem& 5 ſ. 38 ze co b0 4 committat/ tum, quia mortem appetẽ toris ie fanum fieri poſſe opinetur. Cn tum, quiajudæi on Mediti⸗ deis? qMn 7. cuuſ.26.2 neChriiti ſunt inimici, fideiq́; næ hoſtes, blaſphemiq; nominis Chi ſti, nec non pejores omnibus genrib ac Sodomitis. c.liet umiverſ ⁊. 40 Mib. c. 1. c. cum ſit nimis. 1 nunne z. cauſ. 1.. I. tum, qu * Chriſtu 16. de Iudei tun ia ſuber com S re videtur, qui à judæo lanitatemer N ſnien quirit: Gum ſine auxilio Chriſti Sa e t b n 4 t C jw ubditorum⸗ Jurau eſt, ne in ſuis infirmitatibus alicujus Ju ni dæi Medici utantur.s. vnlus 13. 28.4.1. ur, ie 2. Ajunt quidamillum Medicum, Auid cahde quo confidunt infirmi, worzu der Patient eine gute Confidentz vnd Ver⸗ ami ntrauen hat/ plus ægritudines ſanare: inmi hocque accidere, quoniam ſanitatis ln formam anima M edici continet, ac ve⸗ n hementi ægrotorum imaginatione Rhrit, concepta, virtutem maiè valentem ro- nmin borans, debilitet morborum cauſam. lemie ſo Galeottus de doctrin promiſc. c. 1. e Ro- ni deris. 4 Caßro, in Medico Politic. lib. 2. c. lhn un alt. Et ideò dicunt⸗ Medicum niſi ac- S zu cerſitum, ægrurn viſitare non debere: unm cum ſi non vocatus accedat, certus eſſe Sijenln de illa cõfidentia non poſſit N. l. z. c. 14. auxilo(n & ipoſechin tumqui ie ſcire præſupponit, ꝓraterita videl iniifii⸗ Præſentia, h. e. quo in ſtatusegradu mor- enih pus exiſtat,& fiuura,i. e. an curabilis ſit, Stesom nec ne, Card. Horent. in cap. adaures. de 2 mi Prat. Jualit. Ejusque notitia cogno- mi0 ſcirur exinde, ſi nõ ſolum morbi cauſas „1. i ſciat 46. Medicus, qui ſe in medicina 8 peritum aſſorit, tria fingulis in morbis Med j- 0 ceti.c. unde morbusoriginem traxerit, 4ℳ. 3z6 Fhpotypoßs Juris legom. pygnoßicz, lec& noverit oppor tuno tempore languentibus medic nam præbere; properata enim nimi vel retardata remdia rarò prodeſt ſciat exprimere, ſec. Hhppocra. iny colligitur ex Canum. ahſit. 23. ſ. 0 juxta illud Poẽtæ: Nmporibus medicina vulet, duta ren pyſumt, Er data non apuo rempore vina cEMt. neq́; etiam ſola ſcientia ſufficit, ſed cuu diligentia& folertia conjuncta eſſede bet. d.cap. adaures. ihuqj Panorm. de un i 6 Jualit. cap. Iua no. 19. verſ. S ume cauſa. de Hmitid. Non itaq́; fatis et ut Medicus bonam Medicinam Cano nice præparet, ſod eum adverteteetiam oportet, ne aromatarius vel pharmaco. pola, quid pro quo miſccat: aut phar macum ex corruptis& vctuſtis ſpecie· bus, quæ magis noccre, quãm prodeſe ſolent, conficiat. Nud quoq́;diligents; Medici officio incumbit, ne à latere ægroti facilè diſcedat, ſi morbum in graveſcere animadvertat. Hhienſ. umm ſuh 1it. de vtat. ch Muulit. S. Ord ſ. 10 t Ne ſe —— —— pnß k g½ 6 ſ. Shn uhchterem 357 ledse nn iduidé Medicus quilibet ad ſuam con- ſopert c cap umic. de humicid. 1 illicita. * ned un 6 Vcuti. 7. F. de. præſd. Focin. 44 S zi 3 4A audieꝰum de humucid v 31. Cum — propter illorum imperitiam ſæpius ho- mines intercant. vap. exhihitu. ⁊ 2. de ho micid Venedict. Curt. Tymplor. de arreß. ambr. 22.p. 53). Ideoque fi Medicus erm imperite ſecuerit, renebitur ctione T. Aquiliæ.. 7.§F. 8. F. 4A T. iemialifi uil. ſicut enim eventus mortalitatis Snaconciimputari nequit, ita quod per impe- ritiam commiſit, impurari deber: præ- textu quippe humanæ frugaliratis deli- — Noni ctum decipientis/ periculo hominis in- anMelc noxium eſſe non debet. 1. 6.§. 7. de Sdeumaden ℳe. Præſid. Colleg. Agemt. lh. 9. 1t. 2. 5 ntarinſe?heſ. 27. Sicutietiam ſi medicamentis 5 o mic perperam uſus fucrit,ꝰ 8. py. d. 1it. vel pt Lreub medicamenta per vim vel ore vel cye nocete qun ſtere intuderit. I. 9. S1. 4. 7. vcl ſimalo S. Uudqui venenouncrit, L. Aquilia teneri dici- incumbit rur. in d. 49.8.1. imò fi dolosè medica- ecuti w menris ſuis infirmum inrerfeciſſet, pro — n vuilni — —, criminis qualitate pœna capiral puniri adett 3 poreſt. I. nereſfarios. J. ad S0. Hllan. Quuſtio 358 Ehporypoſi ſuris l ejusdem. ʒ. j ad I. Iul. de Scar ouu ſ. Crimin. Carol. Nart. i34. 27. ded annc vitæ humanæ term nus arte medica prorogari belſ Quãde re in utramq́; partem di pun Iohannes Hartmann. Dßpulat. Chymin. Medica. 8. 4 prins.& Bartbol. Af* cul. de Succef convent. claf. 1. memh. 3· d fn. Pt ſanè providentiam d nam, qug univerſalter non ſoli 4 genera fingulorum, fod etiam irſn gula generum, ac minutiſima cun cta, ipſosque capillos nretatit & mutari non poſſe, Theologis bentiſſimè Medici concedunt: S quodattinet terminos vitæ naturaes Sc præfixos à natura, tãm univerſal bqun particulari,& domeſticã ſemini in ſirã pro cujusque temperamentoxor poris ſtructurà& principiis viræ i. mioribus vel infirmioribus duren cit in — — — 8 tes: in iis, ut abrumpendisl bido volun tatis humanæ ita dilatandis& propr gandis prudentia artis plurimum facit. Loquimur nempe de terminis natun libus vitæ, mortemque pluloloplt conũderamus 5 Mam humidi& cald prin ti —ſ Suhlorum. 3569 . Aprimigeniti conſumptionem. Hocque Paracelſum innucre agunt: dum di- itr uncit, mortem ex llium reſolutione per — prorohn induſtriam Medici im pediri poſſe, m⸗ * nqh pꝛmn nime illam quæ eſt ex accidente. Sic& — hun Maſius Fcinus. lih. 2. de vita produ —0 zui eend 4% vl. ſcribit, obitum natura- S u lem differri poſſe cum Machinis A. ₰ wi ſohe„tum& præſidiis Medico- erlluermrum: andemque addit: non te pigeat irere Medicis, quæ naturalter Ec nints run ſit diæta,& ab Aſtrologis, quæ ſtella vitæ favcar& quando hæc bene ſe ha- le Iu bet,& ad cam Luna, compone quæ 8 4 didceris prodeſſe. Pubium cettè in 5 co nullum eſt, ſobrios abſtinentes,& Sino pios, centeſimum quandoque excede- m nict re annum. Nam& Calenum( quamquam omeltb ſe quiater laboraſſe tertianã,& ſemel empe cauſone ſcu æxſtuanti febre, fateatur prn lib. de tremor eh pigor.) centum& xmionb quadraginta annos,(alii centum& ſep- mpend i pruaginta malunt) vixiſſe Suidas tradit: 4 diaunisi tanraq; eum in cibo& potu ufum ab- rnl ſtinentiä ajunt, ut nunquam comede- 1 de em rit vel biberit ad ſatieratem/ nedu temqe uadente etiam patre crudum quid ilam un 2 4 unquãm 360 porynoſi Furi⸗ unquam deguſtärit, tandemque ſine aliquo morbo, ſolo fenectutis defeq rit maraimo. Idemq́; Galenus alicuh ſcribit: ſe iola victũs bona rationece ciſſe, ut vitam longo tempore viver fanam. De Xenophilo Muſico n Ab. 17. c. Jo. rofert: quod proptercan dem corporis ſui curam,& cognito. nem(quã ſolã conſtare valetudinem Cicero dixit) ſine ullo corporis incom modo, vixcrit centum& quinque an nos. Hieronym. Brunſuicus Medic Argentinenſis, vitam ad annos centun illæſa valetudine produxit: adhibite Medicamento, quod deſcribit Nantu Vius zrac, de cnſerdanda vuletum. cap. 27. Henricus Salmuch. in Reßn Nur. Pro matr. Printip cum vurgin. MWhil Pag. mili 18. cirt. med quando trad hanc quæſtionem: An naturalu vin Periodu pyolungari pſr⸗ Reſponder Mud ſans xtra controwerßum j puto, poſt Vngalitare e temperantiiſt necdutem, ſinumproducere, arcert tulin huliorem Aiwus gracem yedldere. Cui addatur Abraham Schultetus in de Vorrede uͤber die Außlegung der avß ſui unn . ſencdu k dbonz nin * 0 temp qodp —uram, k x onſtate yin allo coywt „ um& qin Brunl nmadum produit: —od dei is Smhn h umit wed qmi n AMnm annn Siue G m rduemWu ruen ſul Sun Schulew die wi Suhaiorum. 361 Sontaͤglichen Evangeliſchen Texten. Ubi quærit& pertractat: Ob deß Men⸗ ſchen Leben vnnd Todt/ in ſeiner⸗ deß Menſchen/ oder in Gottes Haͤnden ſte⸗ he Oder ob Gott bey ſich beſchloſſen/ wie lang ein jeder Menſch leben ſolle/ vnd welchen Tag oder Stundt/ an wel⸗ chem Drt/ vnnd durch was vor eine Kranckheit/ er einen oder den andern von dieſem Leben abfordern wolle? Dder aber: Db jhmder Menſchſelbſt ſein Le⸗ ben verlaͤngern oder verkuͤrtzen koͤnne? Alia ratio fuit longævitatis Patriarcha- yum, corum ante diluvium imprimis, de qua Petr. Meſſias Iib. 1. Vuriarum Lectiomum cap. 1.& 2. quamque in du- bium vocare, impium eſſe videtur. Neque ullo modo audiendi ſunt, qui putant aliter annos illis temporibus computatos, ut pluribus evmncunt, Franciſtus Horidus Sabunus, Hlog. lecd. Suhciſ cap. z· apud Gruterum. 7om. I. Tampad. artium. fil. 1096. Caß. Dorna. in Mathuſalach viwace. 28. Medicus non gratis, ſed condi- gna mercede præſtita mederi tenetur, oh. Hurprecht. ad Iuſtit. diput. 12. n 2 Mupie — 362 Hpotypoſi lur⸗ Vupplement. lit. b. Tum, quia nemo ſuis ſtipendiis militare cogitur, maximè divitibus. glo in c. 1. veyb. inferan di Minct. S j. Setulat. in rubr de Salar. ſ. pohlremo. 4. v. ⁊. vVerſ. quid ſ inſymu Aiwes. Tum, quia&)Ctus juſtum conſilium 6 Patrocinium licitèé ven dere poteſt, nec g gratis conſulere aut oſtulare compellitur. can. non l. &9. cauſ11. ut. z. Kipa in trul l Me. cap. de remed. ad curand. pe. u. mer. 4. latè Speclhamn. cem. 1. Jucſt. z. Qupd tamen limita in Pauperibis Principum ſubditis, his enim grats mederi Medicus debet,& præmium à DEO expectarc. gloſ. G Prep in cap· prim. iſunc?. Sʒ. cum nonde beat apud Medicum plus valere pe cunia, quãàm vita morituri. cun. Mn ſirit. 14. in fin diſunct. 86. add. Gul . ohſerwat. 4. humer. 13. Honthen. lib. 4. de art. Motar. cap. 77. Mum. 47. Si Medicus per ſtipulationis cautio- nein ſibi non proſpexit de Salarionon habet aliam viam, quãm ut petat Salæ rium oficio Judicisvid. Claſ.Oldendu- vy in præſat. de vft ludic. ſi verò con venetit Ihi m qüun vgiur 1. vey. n 1rur uh Mhujn a& Ctt einium lch ratts coui eut. tun. W Rihu inm M umn n. en1 itn in kun .. onn lm pl ſn motiu“ n. 56., 4 ner. 5. h ch. 7 5 ſppulonb“ vexitce in Au(ſ hn in 6 Philoſophiæ Doctores. Suhaitorum. 363 vencrit de Salario, compctit actio in fa ctum. ſec. alleg. Arers in ſioproceſ. pus mihi1.v. 1.15. c 6. 19. Philoſophi funt artium libera- lium inferiorum periti: Mos in Rem- publicam eſſe recipiendos, nemo ſanæ mentis unquam dubitavit: Nam finis Philoſophiæ in virtutum actione poſi- tus eſt. Aiſt 1. Erh. 7. 13. paulatim vitia ar errores excutit umes Iuenal. Sal. 13 Nunquam illa ſatis dignè laudari po teſt, cui qui paret, omne tempus ætatis poteſt ſine moleſtia degere. C- cero in Caton. Majore. Philoſophiple- rumque olim fuerunt Regum& Prin- cipum informatores: ſufficiat nobis FxemplumPhilippiRegis Macedoniæ, qui ſibi gratulabatur, quod is tempo- ribus natus cſſet filius Alexander, qui- bus uri poſſet Ariſtotele præceptore Quoad immunitates iliorum diffe- reniam faciunt inter Philoſophos Hi cer- tam habent à lege immunitatem, LUli incertam,& ex facto pen- qentem. vid. I. profeſis ſext. C. Philoſo- 36 4 polpoſis Juri⸗ ad patrimonialia: artinet: Nam& in per ſonalibus plurima exiguntur, ur Philo. ophus excuſetur. Cr.) Ut ſit probatus decreto Ordinis. I ð. C. de profeſ Meduic, lh. 10.[2.) Ut ſe utilem præbeat. A. 2. C. eod. ſz.) ut n Patria ſua doceat, non in aliena. Cxjn mumer. patrimon. lb. 10. in primis quod —— dl 6.§. Gyammataci. I. de Eucuſ. H etiam annumcrantur GRAMMAT CI, ult. F. ul. de mumer. C hunor. I. C.de Prufeſ c Medi. Quod nomen alibi uſurpatur generalius, ut in 6. 5 1. de Excuſ. aliquando ſpecialius. I princ. de var. c Evrrabrdin. coguit. lt ut aliis Profeſſoribus literarum oppo natur..2. 6. C11. dicl. tit. C. de Prufih c Medic. deſcribit Senec⸗ Epift. 88. hu Gram- maticus circa curam ſermonis verſatur & ſilatius cvagari vult⸗circa hiſtorias: Jam ut longiſſimè fines ſuos proferu circa carmina. NMem Byißol. 9. Fos lr tini ſermonis cuſtodes vocat. Ex qui bus locis apparet, titulum illum olim fuiſſe honoratum: quamquam poſte rioribus temporibus ita in contemptũ abicrit uo ſenſu Grammaticum ——————— —— — S —— —— ſ Juri oinpin inetRmh gummu Ut un n 3. C. 4 yn kl ireih C.u h n ihalem vic.1. uner. 6. Quin i. erali, un indo pu urin i us litermn di mCi nlu n . 8. i n B ulncicil ſnes ſo 1 Eyl uh des voc 7 titulum in qumqun ita incc z — Fubditorum. 36 abierit unã cum bonis literis, ut nemo Magiſtellorum hodiè valdè hoc clogio gaudeat. vid. Giſenſ. in Prfuc. Gram- hin. c quæ in belti⸗ inter. Lucium V yum, c Mexium a ¶ Maſſalia ſuh titulo Speciminis controverſiæ, quæ eſt de mutui alienatione, inter ICxos e quo dam Grammatico SphMas, agirata inr. 2. Tandem inter eminentioris conditionis ſubditos refero cMilines, qui militiæ laude ac fide viri ſunt ex- cellentes,& privatim victum ex mini- ſteriis bellicis quærunt: Militum au- tem Status per ſe non eſt malus,& qui- libet in eo falvã conſcientiã vivere po- teſt, modo ſec. Johannem Baptiſtam Luc. 3. ver 14. ſuis Stipendiis contentus ſit,& in hoc omues vires im- pendat, ut DEO creatori& Guberna- tori ſuo ſupremo placcar„ nec in ali- quid, quo Illum, à quo omnis victoria dependetoftendat conlentiat: Abſit igitur à Milite omnis incontinentia tãm in verl quãàm in fucis: In verbin, ne DEM vel hominem buccis im- probis alloquatur: In/⸗ 3 en 366 hporypeße— ſit intentus, ad Ducis ſui non ſi ignun modò, ſed& nutum,& fit Patiensin Arm enim Præſidio& ſolatio Reipuble omnibus bellicis actionibus. inventa, non debent converti in ejus excidium& deſolationem, ſe ut Pontifex i⸗ tap. in quibudam 12 7 Quod ad defen. fionis ſubſidium eſt inventum, a depreſſionis diſpendium non debe retorqueri: quod facillime contingi niſi certis repagulis coErceantur ma de prn. loquitur: nus armatorum. Saluberrimum humano generi neceſſarium ignis et Elementum, at in cuſtoditè habi. tus, irreparabile afferre conſueyt detrimentum. Non minus imminet hom inibus periculum ã gladio ſttico manibus, quæ furore aguntur, pet· miſſo: quàm civibus ab iis armis at que militibus, qui tramite haud qua quam Regie. vià minimé militati incedunt, fed ſpretis Je egum directio- nibus ſuo arbitrio, aut ingeniis trucu lentotum Præfectorum palantes re- linquuntur. Jz der Krieg iſt mit ein⸗ ander vnglůcklelig/ wann nicht vorhn gut t 4 4 . oſ ſuri cis ſuin ſolatio Rz bent Comt leſoluionen, in quihuln du ui elt menm endum un hacilime m coerceun 1uudenn ecelluunt in culo e affene u ſon musn lumigot drore gM bus ab ön imnite n 1mnim tets eni aut ug ſiegin n it ien. Ordin ſerw. text. ine. acceſſyjent. g. ib. 12. Fahditorum. 307 gut Regiment/ recht Gericht vnnd Handhabung iſt/ auff denen/ als Grundpfoſten/ alle Reiche vnd Gewaͤlte ruhen. Legitur in Receſſ Imnper. de ann. oopr. v. Omnphal. im erſten Beden⸗ cken per vot. zo. Quod militia ſit dignitas, eſt texx. in 1. anter alias 12. C. de Palatin. Militia enim& decurionatus æquiparantur, præſertim quoad ho- nores. 1. Veteranis. 3. de pridaleg. ve- ter.& decurionatum eſſe dignitatem patet ex.Vn. f de decur. L. Spurii 6. ꝛn princ. eod. Unde etiam refertur in- ter ſpecies honoris. 1. quamvis. I1. princ. C. de decur. lib. 10. 4 ʒ. C. de re miln. argum. 1. 8. py. ſ de Pucuſ. Iu- ror. Ft vocatur exercitium nobile. Francuſt. Burſat. cumſtl. 62. numer. 2. lih. 1. Mlden. de at. Mobil. cap. 3. Au⸗ mer. ⁊7. repræſentat publicam hone- ſatem etiam in humiliori gradu. 4. Colonos 19. C. de Aricol.& quili- bet titulus honorarius ctiam ſine ali- qua poteſtate& jurisdictione dignitas dicitur. A Mn. C. de digui. 1 fn. C ut . Militi an ſ½t dignitus 368 Thpotypoſs Juri⸗ C. u⸗ milit. non vol. Vu. C. de Juri id intelligendum erit de primis qu tuor gradibus dignitatis à jure potiſ. mum conſideratis, quos refert pot gloſſt in ð. cum quæ. Mſlil · n proum L cæa de Penn. in rubr. in n. C. de aignit uhi vide. „an. 3r. Milites pro varietate delicto ri 4⸗ rum varie puniuntur: Inter delicta au ʒ — tem corum numeratur, ſegnitia, con vihun, Lmacia& ſimilia, de quibus ordine rum⸗ dicemus: Segnitia eſt, detrectare mu bend nus militiæ ſemel ſuſceptum,?. qu poſt. de Re militar. Galigatus, quimetu hoſtis languorem ſimulat, pœnã pro ditionis punitur.? omne. 6. 5. Eupluru- res. dict. tit. Peſiſtens à cujusvis pre⸗ poſiti vel præſidis excubatione, tar quam deſertor punitur. l. deſerturts. F. præßdis. de Re milit. Decian. lib.. cap. 1. Contumacia omnis militis er ga præſidem vel ducem, pœnã capitai unitur. d. 1.6. S. contumacia. ſimilitet rem prohibitam faciens, vel manda Fxtr. de Conſtitut. Quapropter quoq 4 quibusdam infertur militiam dign. tatem non eſſe, ut volunt Bart. perłjn it non — de in w. = — ul nl 3 Subditorum. 269 Snon obſervans: eàdem pœnã afficitur. m 3.5. in bell. 4 vit. Irreverens miles, i e ſuperiori caſtiganti teſiſtens„aut nii— inferens, capite puni- tur.& milites. 13.. irrewerens. 6.§. 1. de iRe milit. Præpoſitum ſuum protegere u ge defendere nolens cum poſſet, eo hn occiſo, capite punitur. A. A ʒ. F. ult. d. 1. C. 5 ſn. Soditionem atrocem militum concitans, capite punitur, querelam ieun concitans, gradu militiæ dejicitur: Le- rtlaerigio deficiens, pœnã exauctorationis ur,egafficitur. d. A.3. F. quiſeditiomem. Miles de qrurbator pacis, capite punitur.i.ul.§. elt, deneinſn. de re milit. Deſertor dicitur, qui ubepun belli tempore abeſt à ſignis. A.1.§. de Cagunn ſertur. C. de deſert. Iib. 12. 4.3§. deſer rimuſt, ſc ror. de Ne milt. quive relictis caſtris, ad ne deprædationem 6 latrocinia ſe con- ensicn tulit. ult. C. de deſertor. Ille nec ma- eubuim nifeſtus, hic manifeſtus deſertor ap- nitur lihn pellatur. l. 2. C. Quand. lic. umab.& qui per prolixum tempus vagus reducitur. 1 3. S doſertor. pœnã arbitrariã,& nonnunquam capitali afficitur. f. non — omnes. ſ. S. ult de re milit. Petr. Greguu. nnm m. n. de Kepubi, Qui excubias ciens, palatii — 37 b Hyporypohs Juris palatii deſeruit, capite punitur.i.1.⸗ humi. C. de re milit. l. nemo. iz.. ſ qu 1.3. d. emamſor. de re milit. Vagans ſeu emanſores milites, qui nond erraverunt, reqeuntes ſpomè, comprehenſi Jevius, quam deſeno res, puniuntur. d.A.z. F. emanſor. exch ſationes emanſorum admittuntur ʒ F. ult. 1.. S. ſad diem. 1.14. de remit Tempore expeditionis nulli diſceqen di poteſtas datur, contrã faciens capi plectitur.A1. C. decommeat. lib.. h exploratione manens, hoſtibus inliſten tibus, aut à foſfa tunc recedens pht ctitur capite.I.ʒ.. 16. de Ne milit. S tionis munus relinquens, plus quim emanſor eſt,& pœnã arbitrariã pun tur. d. Aʒ. S. qu Mationit. Qui relis militaribus caſtris, ſe ad prædations vel latrocinia contulerit, pœni t veriori eſt puniendus. 1. ʒ. C. A 4½ Vertorib. Transfugiens ad hoſtes exu toratus, torquetur& capite punitur. 38./. qui. S.. depan.. 8. Soſles. d h triam relinquens, malo conſilio& an mo prodendi, in hoſtium numeroh betur.I.I9. dẽ capriv. pœhllim. 8 6 —————— p— ——— — 6 Subditorum P 371 epu 16 e re mili.& beſtiis objicitur. A. 3.516 Transfu gae Me dicitut, qui per ie induciarum tem pus ad eos cum quibus 1 ulſa amicitia eft/ fide ſuſcepratransfu Ante puzit. /.19.65 1ranpigam. de captiwW. c pœhl inee Oætcrum qui captus, non potuit . Fnedire, transfuga non eſpꝰy.&. qui bapꝛus. nadnmnd⸗ re mil. Proditoręs& conſiliorum lm luexploratores atq; renunciatores capite Sionis mlpuniunturA. 6 Fexplorator..7. de re m ntriſhx. Omnia arma ſua alienans, æquipara- Demmunur deſertori..I4. S.arma. de re milit. ar- enolbuna amittens vel alicnans, capite puni- auncnnur. deſertor. S. milites. de re mili. Arma L.A lnalicna ſubtrahensgradu militiæ pelli- inquen ſitur. d. A.3. J. qui aliena. Fugam in acie zuni uinprior ſpectantibus militibus, faciens, Mutini. apite punitur. A. 1. 6.. qu in acie. Lege Bt uMoſaica meticulolus domi manere po- nulei tcrat, nec invitus milirare cogebatur. ndu Deuu. cap. 20. 3. 9. udi. c4p. 7. verſ z. t vicwalitN on hoſti, led alii injuriam interens, epunitur. Peu cap. 20. vet. 10. c /69. 2 a. Chron.c.28. v. 10. Proc. c. 20. 22. Qui F agmenexceſſit fuſtibus ceditur, vel mi- n tiam mutare cogitur, I. 8. S. in bello. de nboſin e milit. Qui vallum tranſcendit, aut nn0 er murum caſtra ingreditur, capite A4 2 puni- e Juris punitur: ſi quis verò foſſam tranfli militia rejicitur. d. I ð. ð. in belb n de rer. diwiſ. Miles ſe ipſum vulnern mortem ſibi injicerc tentans, dolot impatientiã, tædio vitæ, mor bo⸗ autf. rore, aut pudore, ignominiã notaun d.I 6.1. 8. 1. 38. S. Wn. de pœn. Comm litonem vulnẽrans lapide, militi rei i citur, gladio verò lædens, capite pun tur. 1. 6.§. qui. de ye milit. Mie alia præter arma ſua tractans, pœna bitrariã punitur, f. nemo. 13.. 1. C. 4 ve mili. Mwel. 116. Ludictam aren exercens, vel fe ipium vendens, cap punitur? w 14. depan. bwi cialibus per vim aliquid auterens; i te punitur. vid. Petr. Gyregor. d. i n c.7. ubi multis exemplis id rie adde Mum. c. 2. verſ.⁊I. Veu. cp. 10 1 veſ 26. De variis poœnis militarbi refert plura Mexand. ab Alevand he genial. dier. cap. 13. Decian. l. 7. cap. 1. Deut. c. ⁊0. Exod cap. 21. TLen cap. 14. Veſ. 20. Delinquunt quoq milites, antequam nomen dederun, qui militiam detrectant// qu cum F. ui poſt. de 7e milu qu flun ſt i X o holme luum ſuum militiæ ſubtrahit. 7. ℳ ℳ t e Jub. Commun. diid. Vler. Mavim. h. 6. cap. ʒ. Quj ſciens ſe eſſe inhabi- in temmem, tamen& deſcribi ſe patitur. mo 4.§. 1. 4 re milit. 1. qu Matun. l. ab om n c vit. Qui co animo nomen mi- ehen hriæ dedit, ut percuſſione& concuſſio- hitenc adverſarium ſuum vcxarct, d. 4. 5 omMi. Qui metu& * d nni uppl cii meriti, nomen militiæ dedit. urmn qui mtu. de re milit. Duccs militum nem. el inquunt, dum numerum militum 3. entuncur corum, qui non ſunt, ſti- Sinendia recipiunt. fn.J. hoc auem. C. 1. hn ſe c. Præfec. Prætor. iquiditn 32. Ad remunerandam militum m. Speram,& communem exercitus uti- 5 euem itaterm⸗ inter alia privilegia,& hoc 1 1, Minil litibus indultum eſt, ne alibi, quam“ ctili- wiis Een n Subditorum. 35 pud ſuum Magiſtratum militum con 54 m eniantur.?. Magiſtr. 6. C. Ae ud om- tům in liium udic. quia aliãs facilè à militiã ab-“ Fl chl⸗ trahentur. Unde ſuvenal. u Tegib A antiqu⸗Cait)e arorum c mo- en 4 re Camilli mn guch Seyrato, miles ne Vallum lriger 4. jtiam c„ ⸗ Erhæc de cauſa civili indiſtinctè vera ℳ 6 ſunt: ———— Merea- ores. tur, apud quos tale delictum cou ctumoſtenditur. Nam Div. Severs Antoninus reſcripferunt, militem quid gravius admiſcrit, ibipcnp lel debeie, ubi fac inus admiſſumeſt 33 . de re milit. I h F de accuſut fi⸗ ſ. 7 I. G.4A T. Corn. ae Vcar. Wd. Eneut lh. 2. Priil j. u.. c 1. Petr. Weu 7 coleg. crimin. p. 4. 1h. 3. lit.h. 33. Hucusq́; de ſubditis emineni ris conditionis, ſequuntur juſto ordi ſubditi inferioris conditionis, iu quos primum locum tenent Merc tores, qui ſunt Subditi ex mercim niis victitantes, eſt vel diffuſa 5 reſtricta: la hon ſtior eorum eſt, qui majori quantu ut vulgò ajunt⸗ integi porypoſis ſuri ſinr: At in cauſa criminali plurimm refert, delictum militare lit& pw. tium⸗an verò communc. In propt delicto idem, quod in cauſis civilidn obtinet, I. de miliribus. 9jde cuſtod un ſ . deſerturem.ʒ F de re milit. At incoh. muni delicto, ut in furto, homicido, 6 ſimilibus, coram iis rect e convenimn quorum negotin 8 alis duendunt precio tolerabiliolè ſwi Suhditorum. 3 miniſdie ins Groß handlen: Iſta aliquantò mluwilior, corum eſt, qui à mercatoribus Smn mercantur,& illicò minutim ven- 24 chdunt: Prioris generis mercatores, olim in Patria fua docurionatum& alios nhonores petere poterant. A. 12. V de ſunoon Decuriomat. Inter hos olim erat Solon zisteitese Tales: Fodiè iis abundat Italia, SeinHiſpania, Belgium& nobilia multa anD Germaniæ Emporia: Hi ferè ſoli or- —un bis divitias accumulant,& rerum ge nſrit ti rendarum nervos in manibus habent. z nmn De poſterioris generis Mercatoribus 4 f dicit Cacers: Mos nihil proficere„niſt J gi admodum mentiantur. Quos ita de- 3 gunPingir Sachs: Von Lügen/ Triegen ich mich nehr/ ibi echt Jus mich nicht kuͤmmert t Boͤß Wahr geb ich vor recht vnd gut Auffs eheuerſt ſtracks nach meinem Much bi Ich ſchwer es iſt kein Mangel dran! e n Vnd ſeh hiebey den Himmel an ⸗ teindn em Geitz bin ich ergeben gantz/ ni Vand ſcham mich gantz keiner Fi⸗ go un nantz/ preco n Aa 4 Mi — — — — 376 EHyporpoſis Furi⸗ Mit Liſt vnd Lůgen/ wie ich kan Betrieg ich manchen ehruchen Man Quæ tamen iniquior eſt cenſura, 4 torum Omnes promiſcue notet, Cum Reſpu inRepu Plica iis commodè carere non poſſi Mercatores enim& Negotiatores un tu. in Reipublicæ corpore, vcluti minil bajuli, pedes, qui transferunt rehqus neceſſaria, inquit Petr. Gregor. lb. de Kepubl. cap. 7. pag. 195 Unde vert ſma eſt Ariſtotels ſententia, Mguit tione ſuppleri 1d uod naturæ deeh, ju commod omAxibus ſupciat. vid. Mare l berum, ſie diſert. de lure, qubd Butavi competit, ad Indican. commert. c. 8. Quo pertinent ꝓlatsmis verba à Caliſ n 4. 2. V. de Mund. allegata: indt get civitas pluribus utique ruſticis,& aliis opificibus,& miniſtratoribis, Itemque his, qui invchant& cvehant ſingula, hi autem ſunt Negoriatores vid. Hyppolit. d Collibun in incremem. u buum. cap. 14. e Stracc. de mercutun Part. 2. hum. 16. Wie theuer abe⸗ ein Kauffmann ſeine Wahren geben ſoll damit er ſein Gewiſſen mit Vberſa nicht beſchwere/ ſich fuͤr Suͤnden. ſu n chuchnn * ior eſt ceit otet, Un cuete un Regotn Orechn „iransfemm — Pen. bun. ſentenul d nuumii iffriu vül — 4 hrul m unmn muniretil v4 degn 16 utiqu n & minm innehenti n ſunt Mx uininm Vyut umn WPuhur⸗ Wahrn giu nſn uh hſin Sin Subditorum. 377 vnd ſelig werden koͤnne. vid. Hans Juſt winckelmanns Chriſtlichen Kauff⸗ mans⸗Spiegel. pag. 70. quæſt. 4. G Frider. Valduim. in caſ.cumſtient. lib. 4.c.3 caſ. 7. per tot. 34 Hic lubet quærere: An Prin- ceps& Mercatura fiſcum ſuum augere poſſit? Sanẽ aliarum rerum mercatura (prapediem in monopolium exitura) pe⸗ cunias in fiſcum cogendi, ratio regula- ris non eſt. Quod ſi enim Nobilirati minus convenitA.z. C. decommerc. Ajl. C. de Locat. I. fn. C. de Reſc. vendit. canpzoð. lib. 4 Lit. 4. Keſpanſ 37. quantò magis nobilitate majoribus indignum eſt, lucrum ex omni occaſione odorarie Principibus dico& Rebuspubl. quibus cura ſublimior, quàm iſthæc moliendi, adnata præſumitur. At verò quibus cum precio omnia honeſta videntur, hanc velillam vocem, quod Patribus olim quæſtus omnis indecoratus viſus ſit, perfunctoriam habent, quos inter numeratus olim Helius Pertinax Nuper. Roman. Qui lignariæ negotiationi (Holtzhandel) pertinaciter tãm ante quàm poſt adeptum Impcrium, Aa incu- 3 ————— S 8—% —— — —— 378 Fponpoſi luri⸗ incubuiſſe dicitur, numut delaſſatam juvaret Rempublicam? non lquer Ita enim in hypotheſeos quæſtione, ubi indigentiam pecuniarum publ. cam, vel quod ab antiquo ita fueti obſervatum, addes, Non roſiſto, qun ſi optio detur, mercatorem mallem, ait Andius ſine bono(¶ Scopticum Cu jaci in ſohan. Bodinum Anagram ma) quãàm tyrannum,& Patricios viros negotiari, quàm prædari. 6. A Republ. 2. ſl 1016. Meminit equt dem f1. C, de commert. Negotiatotis Imperatoris domeſtici, ficut& 2. Pe ralip. I. vexſ. 16. Regibus Itrael Mer. catores proprii velut officiarii tribuun tur. Veruùm his non in Gompendium, ſed ne diſpendium, difficiliuũs necet. ſaria comparando, incurrant, uſinon abuſi ſunt: Verè enim abuſum dixe- rim, ubi dignitas& ratio publica ali- ter, quàm extremis hiſce fulcris ſublt ſtere poteſt. Et verendum, ut nummo- rum additio, honoris ſubtractione vel multiplicatio fiſci, publici ſtatus divt ſione(durã Arithmeticã) compenſe tur. Animus enim lucris aſſuetus, vin abſtinet, A i umut n non Dieſcos qu cunamn; miqo i — Nonni cuotenn —— 1 3 — —(Scopin Sinum W 1m, K Sim prin Menn S. Negu „ici, ſouit ibw lin ofcirim nin(cnpoi Cncummi —nim abuint t nto ůt xhloe ibil ndumutu s ſudmn etici) cm lucis iiri bi = Fubditorum. 379 abſtinet, quin in ſeriis Reipubl. etiam negotietur. Unde profliganda hono- rum& officiorum mercatura, quam optimus quivis in extrema Indiæ pro- ſcribit, nimis crudum ſcilicet Fiſci nu- trimentum. vid. Nodell. 8. pr. 1. Ku. C. ad T. Ml. Reperund. add. Angemaaten ſer. 1. cœnßl. 10. humer. 27. 38. c /0. e Lather. de Cenſ lih.. cap. 13. per br. Quod autem Pdicto vel Privilegio Principis Commercia ad certa loca perſonasvè reſtringi poflint, tradit Carpæov.lib. 1 1lu. ʒ. Reſpon 4ꝛ ubi v ʒ. habet, quod ex utilitate Reipublicæ quandoq́; admittãtur monopolia: Prin- cipibus tamẽ nullum com petit jus pro- timiſcos in cibariis vol mercibus edili- busSubditorum, quas venales ad forum deferunt.ſec. Carpz. hr. Vr. part. 2. con- Vit. I. def 10. ½ alleg. Plura ad han materiam pertinentia invenies i⸗ Nri ad Diſturſ meum Jurid. de Nat maf. A. 39. ʒ. Ad inferioris conditionis Subditos in ſecundo ordine collocantur Ai- ——— R ꝛ n 2. S— ſten Qui ſunt vel fuperiores vel ſor- didiores? Superiores ſunt Bpogra- , Picores(ubi in parentheſi nora, Operas Pictorias eſſe operas fabriles. I.26. 380 Ehpaeypoſis Jurs 4 26.§. 12. verſ. ſedſ non opere. d. condic?. indebut. Miſi animi tantum causã artem pictoriam quis exerccat. A. 8. C. de Medic. 1. ult. C. de Excuſ an rif.&hnburn. lih. ʒ. poliic. cap.. Tr quell. de Moblit. cap. 34. Aum. 2. MlMen. de Watu Mobul. cap. 17. Aum. 16 4.) A rifabri, Achitec, Snprores. lnle. riores ſunt, qui vilioribus& craſſiori bus artificiis ſeu Opificiis ſunt dediti 5. cujusmodi ſunt Suures, Mutar G. zlca Artificibus& Opificibus carere nequit Reſpublica: Idcò ſedulò Principes in EA—„— „e id anniti decet, ut fuas civitates inſigni- Aqut. bus Magiſtris reddant celebres. De quo axiomate prolixius diſſorentem vide Canpzow. 1. conſl. 47. num 1.. G Veqq. un½ adnum. 7. Forum etiam ulus maximus eſt in æſtimatione rerumim- mobilium Cſi res mobilis eſt, verum precium rei illud eſſe exiſtimatur, quanti tempore emptions commun- ter valuit; vulgò nach dem gemeinen Marct⸗Kauff. precia. pr. ad T. Halcid c.1. de Empt. e vendit. ita ut non at tendatur unius aut alterius in foro pu- blico precium, ſod quanti communiter venda- uri Non en. 4 anmi un n qubenn AC. 4 tu * in. c S num.1 hum.61 — hin. 1 8idw Kat is ſnc Aun k cueten dulòhtn; „ citue 1 celehtu Lius dſn orumein I atione en S vobils eht Seſſe eum iont co ch den i. 4 3 Ai. ita u 1ensi anti com ſ0 Fuhitorum. 381 vendatur. Alict. decuſ 31C. num.. We⸗ ſenb. conſl. o9. num. 18. Kirchhoff. con- ſ. 17. n. 28. Si enim precium rei im- mobilis neque lege, ſtatuto aut conſue- tudine loci definitum, neq́; inter partes conventum eſt, tunc ſolent eligi artifi- ces die Schaͤtzer/ als Zimmerleut/ Meurer/ Steinmetzen/ Bauers⸗vnnd Ackerleut/ quibus æſtimatio injungi ſo- let, pro rei qualitate. Et quicquid ejus- modi artifices in ſud arte judicãrunt, firmum inconcuſſumque manere de- bet. Nov. 7.c.3. F. ſtire autem. 1. 1. S. I. de ventr. inſpic. I. nemini. 1I.§. 1. C. de Adaocat. Aerſ. Iud. Gail. 2. ohſf. 111.. 8. Beſold. 1. conſl. 19. vum. 64. Pinel. de veſcind. vendit. p. ʒ. cap. 4. A. 6. Berlich. p. 1. cncl. 9. Mum. 3). Quod tamen tum demum verum eſt, fi in præ- ſentia partium juraverunt.I ⁊0. J. om- nes. C. deſde nſtrum. 1. 6.§. hut ilud. veſ mobilium. C. deſec. nunt. Canpoð. part.1. conſtit. 26. dæf.;. G part. 4. cWn- it. 33. deſtn. J. Rulant. in trac. de com- nſ eh commiſſon. p. I. lib. 4. c. 7. u. 7. maximè veritatis, nam quando credu- liratis tantuùm juravẽre, de quã re vid. 382 Tpotypoſ uyis Guil. dic. h. 1I· A. F. ch /ſcg9. AMhnfé. obſez1. non videtur tranſire eorum arbi. trium in rem ſudicatam. cap. Fatermnnu t0. ub⸗ glſf. in verb. per errorem. v ¶ Fiid. C malee. Gail. d. ohſer. 1I1. n. 16. Plura de taxatione& æſtimatione bo. norum ràm allodialium quãm feuda lium, in executionibus, locationibus& venditionibus. vid. Verlich. purt. 1coucl prac. ðʒ. per rot. Et quomodo ac quot modis artifices in Camera Imperial deputentur. vid. Kulant. Ap.I. lib. 4. c. 4. 5. E mult. ſc. ihij aleg. peca zs. In bene conſtitutis Rebuspubl cis plerumq́; artitices ejusdem artisvi . Læ, ſtudii& profeſſionis, folent ad com mune quid habendũ.I.§. 1F Qudcu umverſnum.l. I. C. Aes. Ercl.l1936 4. de verb ſign. certa inſtituere collegi quæ ne ſint periculoſaRcipublic Prin ceps det operã, ne qua ſint collegia niſ ſuo conſenſu ac ſcitu conſtituta,& dil genter animadvertat, ac ſeverè prohi peat omnes coitiones& conventicuh clandeſtina, nec permittat ullum colle gium a Subditis inſtitui, cui ipſe non præſit ſua authoritate per perſonan aliquam dita de conſuetudine a Magiſtratu de- ſ. un bent confirmari. Die Innungen vnd era Inp 1.l n demam olentam S Ferh verecol u Zuͤnffen ſollen durch den Ober Herrn confirmirt vnnd beſtettigt werden. „I Slneida. a 5. 3. Ift. de J. M G. eC, Brunchurſt. 1. enant.. 1. Fn.§. 1. C. de TL. Gail I. de P. P. c. 6. n, 10. Carpæov. dh. 1. Keſponſ 4 8. per zt. tit. y. Erligant ꝙjusmodi ſtatuta(die Innungs Articui) ſolummodo eos, qui ſunt ex numero collegii die Zunffigenoſſen/ etiam in alio foro, quãm in foro collegii quoad deciſiones cauſarum, non aurem quoad modũ procedendi in judicio. Ihfimdu. Fdenct gl inl ex ea depoſtul.nam qui- libet ſtylus ſervari debet in ſuo Judicio. 3 Sulditorum 383 A. ah quamã ſe Ipſo delegatam. Kcterm. eoun% Poliic. c.Ij. p. ⁊ 61. Statuta etiam in- 5— ter Gollegiatos den gunfftbrůdern con- 37. Talia autem ſtatuta debenteſſe Satura rationabilia, cum valeant urlex legis ycjeñ autem anima eſt ratio: hinc meritò re- eſß r probatur illud, quibus prohibent opifi ꝛcn 2 14144 ces, ne quod unus cepit, alter perf- publch ituL comeni ulun ain ciat, daß/ was einer auß den Zunfft⸗ genoſſen zu arbeiten angefangen/ der an⸗ der nicht außmachen doͤrffe. A unic. C. 84 Lhpotypoſis ſuris de munopol. Dan. Moller. lb. 2. Vemeßy cap.. Matth. Sepban. de Iurid. lih. 2. p. 2. 0. 18. Carpæo. hr. Vr. part.⁊.cun. it. 6. def. 11.. 3. Inmultisetiam Op. ficiis non recipiuntur Bader/ Barbie rer/ Muͤller/ Leinwebet/ Schaffhiten Hirten/ Zolner/ Pfeiffer/ Spielleut/ vn dergieichen Handwercksleute Kinder daß ſie kein Zůnfftig⸗ Handwerck lemn mogen. Sed& hæc conſuetudout in rionabilis& odioſſima reprobata& ab. rogata eſt per R. A. zu Augſpurg An 148. 5. Von dandwercks Soͤhnen Fol. 61. Policey⸗ Ordnung Caru. cap. 37. Sublaris omnibus ſtatutis& conſuetudinibus in contrarium. hx¶ 4. bſer. z1. ubi Arnold. de Kehe inai am. Non autem improbo ſtatutab conſuetudines Opificum, Sartorum Sutorum,& aliorum, der Zuůnfften vnd Innungen ne quis eorum extr⸗ Opiſtium Aucat uxorem, ſondern ins Ambt freyhen muß/ ſ modo quædam adſit, cum qu licite matrimonium contrahere poſi Muttß. Seplan. lh. 2. de lurid part cap. S. u. 4.&ſeqq. Quia per ea opit cia rectè conſer rantur. ayg. I. 1. NMhi de Nu. fmi Lu. de nil d⸗ Nupt. Ubi non niſi cives Romaniin⸗ % ter je matrimonia contrahere poſſünt. wlu Nec per ejusmodi conſuetudinem im- icu peditur libertas matrimonii cum adſit uh clectio ex multis, quamnam amet, vel iw Süßin uxorem ducere placeat at ubi ele⸗ Syi ctio, ibi bertas& libera voluntas. Pro ecksu circumſtantiis tamen ego etiam judicis hndun arbitrium interponendum putarem onle cum Weben. in ohſ. Prac. veyb. Freyen narepnbuins Ambt. pag mihi 173⸗ z 8. Si artifici alicui Juvenis aliquis wercksSſlocatus fuerit; ein Lchrjung auff vnd drnn bangedinget/ ut in artificio inſtrueretur, Smnib lcum pacto, ut per aliquot annos manc- contum ret apud eundem, vnd die Lehr⸗ Jahre uaußſiehen ſolte/ dann ſonſten haͤtte er imptobnicht redlich außgelernet: Situnc Ie Dilicum, winfra hos annos aufugeret, deinde re- em de uß vertus tuerit, uæritum, an ad inregrum nmimtempus debeat manere, de novo inci- bicndo vel tantum totidem diebüs, nh diwuot abfuit? Qui caſus poteſt decidi viun eex Vervns qui teamentu. F. 1. de Mat. conn ber. Cujus hæc ſunt verba: Seru il e heredi annorum ſeptem bperæ dediſ- S Qupſee, iber eſt juſſi⸗ ſeruu fugera⸗, Opißci non de- hent confun- di. ſuos cOgere poteſt„ Ut un0 a6 celt eſz per ihi allg. 386 Thyotypeſs Juris c annum in fuga feterat. Cum ſeptem unn⸗ pyæteriſſent„reſpondit, n 0 liberum NMn enim pugitium oheræs domino de ſe. Quare nißt totidem dies, qubt abfiſt ſervuſſet, non fore liberum Seder ituſn ptum er, ut tum liber ſet, cum/chn anmin ſeriſſet, poruſe liberum eſe ſuen pus fugæ reeyſnſeriſet. z0. Opificio alieno nullus artie utidebet, næ officia turbentur. I ch ra. 23. Ihhhahſurdum e ſipromiſtui u hus rerum rurbentur heia, C h creditum alius ſultrahat. C. de hm I quicumq. 2. C. do Eetut. C exaun lih. 12. cap. fngula. dſinct. 89. Fen plum eſt in Fabricenſibus. 1 C Fabrit. V. 11. Quin& punicndus nit, qui alterius officio feſe immilcen prout videre eſt ap. Carpæo. I anſ 47. numer. 9. c10. Cui add. Berlh par. 1. deciſ⸗ 26. ubi tractat calum& Ephippiariis Sattlern/& frenariis Riemern. Interim Dominus Subdio utantur artifice, prout hoc in termin tradit C aypæ⸗ V. Py. Vr. par 2. cuuſ 4 401 ——— r(unſ ubditorum. 357 4e. In tertio ordine lupra colloca- S vimus Abicola, ch Pafores: Ilorum —nden, vitæ genus commendatur nobis I. Ab ienmuj Anriquitate. II. Hneftate. 111. Me- S reſtare,& IV. Vilitaxe. Mutiquita- ſlennſ 1em quod attinet, conſtat ex Geneſt, Adamum protoplaſtum culturæ agro- Sen nh rum operam dediſſe: Et quod agri- Ahurben culturæ ſtudium in S literis fummo r jnn loco habitum fuerit„cjus divina clo- i duia paſſim teſtimonia perhibont. Sau- uu biem in Regem Plectum tamen non pu- 1 duir agriculturam excrcere. I. Jam. 11. b. he F Quoc Exemplum ſit nobis in- Scentn ar omnium quoad Aneſatem: Vid. Puliric.c.46pln. 29. De 18 Meceſate nullum habet dubium, quia Soffcol Sagricolaæ alimenta Reipublicæ neceſla- Jp.(ria ſuppeditant: N am ut natus infans ſi- 0. Gu ine nutricis lacte non poteſt ali, neq́ʒ ad eubimitæ creſcentis gradus perduci: fic nec Sin witas ſinc agrorum ftuctibus in mc. m Don ibus affluentibus creſcere poteſt, delt utcc ſinc abundantia cibi trequentiam poutheiabere, populumque ſine copia tue- . ſmti. Vrru. lb. 2. de Achitect. Came- cent. prim. Operar. ſuheißar. Lacob. Zurhit. lib. 1. de Præmii c. 11. 358 Thpotypoßs ſuri De Vnlitate& oblectatione Agricultu ræ Cacero variis quidem locis, cumpri- mis de Senecut ſive in Catone Majre diſſerit: CMea, iei ſententia, haud. Joio„ hac an ulln Vta heatibr poſi eſt eſt nej ſolum opci, quod hominum genen unverſ cultura agyorum ei ſalutari ſ u C deleclatiome, uam dixi( ſaturitute cœpiaq; omnium yerum quæ ad vhum homimum, ad cultum etiam Deorum per ¹ niß vmnent: V uomiam hæt deſide- uh Vuntin gratiam ſam cum vol luptate vcdu. u mus ſemnper enim homi aſiduij; Domin n referta cella vinaria, olearia, mellearia q in penuaria ei, Iora lotuples eitt 1 t ahumdat purcs⸗ hœdo 40 gallina ladle⸗ caſco melle. Et paulò pòſtd.I. Quid a q pratorum VViriditate, aus aylorum vAm n bus, aut vunearum lwetorumj e dicam, hredi expediam Ay hen i culto, 3 potei eſt, nec uſu uberin net n Pecie ornatius. Ut de hac tanta agri- colarum felicitate meritò xcnei k Vrgil. libr. ⁊. Georgi. O fortumatos nimium ſua ſ lona norint,. Abritolas, uhu⸗ ipſ prosal a 4 M dibus armi * — Noß ſu Sectaione Subdiuorum. 359 *idembcht Hundit humo fucilem Victum jußiſſim e n(un ellu. ſicm fun Quamvis non ignorem⸗quod mun- vit dus„cum jam declinet,& ad ſenium ſiulmi ervencrit proinde& tellus efœta, fru- ſniſl dus ad homines alendos tàm ſuayes niuh& bonos edere non poſſit, quam antea, Vh. Pine b.. Ae Vanquill anim. pag 28. Faq́; ſteriliras aut ex rigoribus ni- miis aut caloribus provenit fecundum d in n Naclantii Vaticinium cap. 1I. in Epit. di- n vinay. Inſtitut. Et ut ex conjecturis ex- Sluu ſu tremorum temporum Chunmanni in nbachui patet, de quibus Wuif tent. l u 16 Tec. memorab. hag. 782 coxjeclur. 6. eiuhü Quod primis mundi temporibus tanta Zaulople ucrir omnium proventuum ubcrtas, e ut nunc rerum natura planè degene- m rafle vidcatur. atq́; Geneſ. 26. verſ. 12. e dicatur, quod Ager Iſaac centuplum uujun protulerit fructum, nune verò optumi Urdehrb agri vix decuplum proferant. Audiw⸗ ue meis egod Senibun inquit dictus Author 4loc. ri ſde dugnis c agriculturæ pe⸗dli, in, ſuſin fertilitatem Vinearum agybrum, horto du„ vum ahorum⸗ c. ſeculo tantum zpſhrum⸗ alijnid dimimutam bſervutum ee. 6 Bb5 41. Cum De ſo Cunitais agrico lis pra⸗ Vand. 90 Vponjpeſ ſuri 41. Cum igitur omnium ſubdito- agricolæ, quibus tanquam fundamen- to tota Reipublicæ machina innititu. ſec. Mmirat. lih. 12. diſert. politic. in Tcit. Aſcurſʒ. pag. 17 4. in print. me⸗ ritò fovendi& tuendi in primis, neque negligendi, ſed contra vim omnem& injuriam ſtudiosä curà vindicandi. Chrißtoph. Beſold cla. diput. Politi. 11. 1hef. 54 De corum ergo ſecurita- te extat admodum memoranda Aure. liumi Cæſaris Epiſtola militaris ad ſuum Vicarium ap. Vav. Vpſtum in D. Au relian. cap.. IMm. 1. Har. Augu. pag. 417. Edit Gruteria. quæ eſt hujus⸗ modi: S Wu tribumus eſſe, imò 7 Wl vvere, manus militum contine. Mem⸗ pulium alienum rapiat, ovem em coningat. Vam nullus auferat, F⸗ 6ETEM NEO0 DETERAZ, oleum ſalh liguum nemo exvigat. Anm nd ſul contentus ſiu. De præda hfis, NON DE LACHRV MIS PRO. VINCLALIBUS HABEAT. Aurea hæc ſententia, quando in verba ſua adigunt milites, fingulis, ab Impp. Exer rum utiliſſimi maximeq́; neceſſarii ſin 6 4 irk nle an uh vbe utn num n — — 1 jni 2 omnn Sdtorum. 397 wehn Pvercituum eſſet præfigenda, ut ne la- Snqumſn tum quidem unguem ecandem relin- 8 macmn qucrent. vid. Camerar. Gent. I. operar. qjn cap. j. Peor. Gregur. Toloſ.lh. —nſ 4. de Kepublit. cup. 8. Et hinc conſuetu- „ di nrn dinem iſtam laudat Schard. C. tit. Quæe 6 7„— . 7** C nehn cn inoleviſſe dicit, ut boni Duces belli, orm tamen etiam eſt perrarus cap- Nſ iſu 4 b h Snch rus, ſolcant initio, cum juramentis ob- ligant milites quod nos vocamus, 1ment wann ſie den Articktisbrieff ſchweren“ h nln zn articulis proponere, quod milites de- „ ſnul beant abſtinere à rehusſacris, à perlonis . ln religioſis, à viduis& virginibus, ac po- S e ſremo ruſticis nullam injuriam inferre. uu Quantum Rcipublicæ interſit, ut iſte um umn mos reduceretur, boni omnes norunt. i Romani etiam in agricolarumfavorem l multa induxerunt, fancientes, tempore 80 b meſſis, cæterarumq; ipſorum occupa- em tionumne in)us vocari poſſent, adeoq́; ah. Nu ne labores corum irriti fierent, cave- 1CRRT qund mi rentve,ſubirent. Edixerunt quoque, ſ runt, ut capitalem pœnam, quicunque HaBEA corum fruges meterent, corrumpe- — ſnouls ne. boves, aratra, vomcres, raſtra — B 5 Ihppeypoſis luri⸗ ceteraq; inſtrumenta dividendi pof ſint. FExtat FRIDERICI II. IMP. Conſtitutio in fn. lih. ʒ. feud. tit. 1. ae Matut. c cnſutud. cpntr. libert. Eec/ edit. S. 11.. de jmmuntate Agricola. quæ ſic habet; tricultores 76 ciu ruſticitatem occupali dum villis inſdent dum agros columt, ſecuri ſint— Partẽ ferrarum zta ut nulus ineniatun Iam audax, qun perſona⸗ vel bowes, agyo. yumn inſtrumenta, aut ſ quid aliud ſt quod a operam yuſticalem hertinetun Vu dere, caperè aut viulenter auferrẽ, præſi⸗ mat ui autem hujunmodi Watutum, auſu remcrari vularè præſumpſerit, ⸗ quadruplum allata reſituat, inpumium zpſ0 jure incurrat, Inperiu⸗ animader Vne nillominus puniendus. Vide ſimt lem ejusdem Friderici II. p ſtitutionem contra devaſtantes hortos & vineas apud Perr de Vneis. lib,. 4½ Vol. 20. Quæ conſturine adeò valt dæ ſunt, ut nec ſub generali obligaro. ne pignoris inſtrumenta ruſtica comt neantur. I. 7 1. 8. C. Quæ 7er pign. ohl po Quod licet de coniuetudine gratoriis non admittat Hermm ſiln a hin ENMC — conn. lm ne Ariuln niſun nt mluin S nu vel in S lnnrufn — lujumi —v niſu — rſunu lnpen u niniu ſ etici llln 2 derau b genen mennn C. Aul* — — oris 0 — — uhditorim. 393 Merman. MMeyrer. lib. 1. de præfer. redit. rit. j. n.j. Nos tamen propter expref- ſum indAð. quæ nunquam ea compre- hendit, quæ ad agriculturam pertinent, divortium à Mehrero facimus, per ea quæ tradit Fortumat. Garſias. Hiſpan. 44 I Mem quia. 4 f de put. n. 14. 4. VMenoch. lih. 2. de 4. I. Q. caſ. 378. Ke⸗ nat. Choppin. Ih 1. de ynwileg. Iuſtic, cap. 7. Sihard. ad it. C. Quæ respignor. ohlig poſ num. Neque proprietario conceſſum, ut inſtrumentorum ruſti- corum tacitã hypothecã gaudeat, cum ſecundum Menoch. rem. ʒ. de adipiſe. poſn. 4j. aliã viã cautum ſit Pomino⸗ cui fructus, qui in prædiis naſcuntur, tametſinihildictum ſit, tacitè pignoris nomine obligati intelligantur.A.y in Juib. cauſpign racit. cvutrah- 42. Imtnunes etiam à Vectigalium præſtatione ſuntres, quæ ruris exercen- di gratiã vchunter, cujusmodi funt res omnes, quæ ad rem ruſticam& ad pſam agriculturam pertinent ut? E. g⸗ tructus ad ſeminandum& alia quævis inſtrumenta.i. Vniverſt. 5. C. de Vectigal. c cœmmiſt add. Kocl. in diſceptat. de Bb5 b 5 My, 4 3 54 Ahporypoſs ſuri⸗ ur. Vcigal. h61. Lit. F. Henrit. Zob. ius in CAmment. ad tit. ſ. de Publican. Vcigal. G cummiſſ. um. 6. Sivtin in trac. dẽ Negalib. lil. ⁊. cap. 6. n. 127. Id. que propter agriculturæ, ut rei maximẽ neceſſariæ, favorem, cujus intuitu, quãàm varia conceſſa ſunt privilegia, que multis capitibus perſequitur. hMon. n⸗jf de Guedarr. in rac. 6erman. Vom u 4 Vofleben/ vnd Lob deß Feldbaus. 4 trivie v Vnem nue. ſ qui. 2. d Mndin l omnen. 7. C. defer. vunquam. conceſi 1 C. de Abrit.& cenſt. C· Colon. Ih n. Emphytenticar.i. 1. cum 1 /c0. C. de col. lat. Cundur. patrim.( emphyt.lb. eod. Ke nat. Choppin, iu ſia tral. Ade pyiil. ru Vic. pertot. PDe pœnis illorum, qui aratra ſpoli- ant, furantur& auferunt, vud. Berlich. Payt.y. cnclprac. 49. Et qui arbores fru- ctiferas, plantas, herbas, tructus,&quid aliud ex hortis vel aliunde furantur. conti.j⁊. ʒ P. V. G. Oarvl. V arz.i6. vhuh Dd. Ubi occaſionaliter quærum, Anrectè faciant belli Duces, qui mili tes ſuos in caſtris degentes propter rem parvi admodum precii, puta aliquot un n cud Wn. mm 30 . eny , pr m Lu. J. 4 1 zn 6. t —tutæ uttein ch i . untprit erequun u . 6mn b di ſu u. l ſpui C. aſy u ſ. 6 Cunl unſjl * 6 m 4* ſerunt, wl — 3. r rba tuüh el alnie n 0 alionaltet M ell Duces legentes ſu reci w ——— F pomadecerpta, vel uvas ex hortis, vel vineis ablatas pœnã capitali animad- g illos, lite nullã conteſtatã ſtrangulant? vin Humm d ſue crim. J. conl. 6. 43. Huc pertiner quæſtio: a Magi & Venefici corum arte,& 4 luffragio non ſolùm imbres, pluvias tonitrua, grandines& tulgura excita re, fed etiam erucas, pehe ranas, bufones, mures pediculos& id genus aliäs beſtias facere& in FRU- GES immittere poſint Negativè con- cludit. Ib. Wier. vrad. de præhig. dæ- mom. lib. z. cap. 16. intip. Singulari inſuper ratiome. per tut Nhan. Georg. Gadelman. rad. de Mag. Vencſ. c Lamii lb. 2. c.6. lom, inn 6. Iudic. crimin. tap.2. tit.I.n.16. Senec.lib. de natur. qudſt. 4. Contraria opinio ta men verior eſt. Tum 1. per text.in TL. nʒ. Gſcq. Luduw. Gilhauſ. inſud ahr. 12. Rbul. quarum verba ita ſonant: Qui ſyuges excantaſſet pœna⸗ duto, neve 39 2 alenam ſegetem pelleweris excuntando, ve incantamto, ne agrum deßugant. Tům 2.per text.in z. V. Medicos ʒ. ver non autem ſy intamtavit. de Evtraord. cughi. 355 Fhporypoſi Furi⸗ cognit.& per text. clarum& expreſſ in 1. eorum eiiſciemntia 4.. I. verſ. ne matu cl ris vnndemii metuerẽtur umbres aut ven. ꝗ vun grandimoᷓ lapidatiume quaterentur. h f. muti magici 6. O. de Maleßr.& M rhemar. Et tradit in ſpecie Paul. Chim 6 land.(ubi elegantem rationem affert) Q tract. de Sortileg.. 6. u 17. Mcol. Remi. Cubi quædam exempla ex confeſſione 1 Sagarum affert) zract. de demunolatriu. 4 lih ⁊. cap. 2j. per tot. Nhan. Fodin. wall. li Dæmonomamnia lib. 2. cap. d. Ubi varios 4 etiam caſus& præjudicia recenſet.add h Exodc. 7. verſ19. e ſe9.& cap. 8. V 6. ſehq. ihu Weolag. p 44. Poſt agricolarum multitudi- q Faſres nem optimus eſt populus, ubi Paſtores ti ſunt,& viyunt xanimalibus: In multis 4 autem hæc Paſtoritia vita, agriculturæ un convenientiam habet: Utrique enim m corporibus exercitati ad bellicas expe· c ditiones utiliſſimi ſunt. Caro in prim. d de Ke Ruſtuc. Plin. lih. 18. c.. ac poten- d tes ſub dio conſiſtere. Fuit utraq́; vit nn ruſtica, agricolæ& Paſtoritia, commu& nis antiquis Hebræis,& gentibus præ mn cipua,& poſt bello pacem. ea velutl en ihne qum 24 Mi ſpeci u Anraionent Wn1yMu =pha exc hhun J lh Sdichreteit Bimalbu he —et: lMn Stiad delu xſunt.(wi 18.. ſ. 0 Fre. hutun P aſtoriic lo pacen — — Snbditorum. 397 veluti portus tranquillitatis, tùm Prin- cipibus, tům ſubditis: ut manibus quo- que Imperatorum ars illa tractaretur, ſive obutilitatem, ſive ob voluptatem animi vel corporis Plinius lih. 15. 7it. 3. C Vnrd. lih. 2. de Ne Ruſyuc. ubi ſcribit: Quod greges& armenta paſcere nemi- nem pudete debeat, cum Nuſtriſſi- mus quisq́; antiquorum Paſtor fuerit,& à plurimo pecore plerosq́; apud vetu⸗ ſtiſſimos laudem habuiſſe. Patric. Ih.. de Neipubl. nſtit. tit. 9. pag. 24. Inter laudes P. Quint⸗ ponit Cacero orat. 1. pag. ʒ. Quod fuerit ei pecuatia res am- pla& ruſtica, ſane benè culta& fru- ctuoſa. Fuit hæc vita ruſtica antiqui- tus innocentiſſima& ſimplex: quam- quam poſtea,& nunc cvaſerit fallaciſ- ſima. Cujus rationem vel eam potiſſi mam putarem, quod experientia didi- cerint, urbanos illorum ſimplicitate abuſos:& quod ipſi etiam nimium ur- bes frequentantes, dolos& improbos mores plebis urbanæ facilè didicerint, & ejus exemplo vitam deformavcrint innocentem,& tandem callidiores evaſerint.* 5 4hp⸗ poſi uri Paſtoras privati vel pu⸗ hlici. 4. Ut paſcuum eſt duplex, priva. tum ſcilicet& publicum. Rubrit. Cod de paſt. ꝓubli. priwat.(Privatum eſt quod competit alicui privaro jure pro prio, quia emit illam ſervitutem, vel alio modo acquiſivit, tantum pro pal cendis ſuis pecoribus. Publicum di- citur, quando Univerſitas alicujus villæ vel civitatis habet fundos, prata vel ſylvas paſeuas, in quibus omnes & finguli de Univerſitate ſimul ſua pecora paſcere poſſunt) ita& Paſto res ſunt pricuti vel pullici. Privati paſtoris vel cuſtodis electio non ſem- per eſt penes dominum pecoris; Et quidem de Jure Sauxomco nemini licet ſegregatim ſua pecora paſcere, quo communi paſtori precium minua- tur, niſt habcat tres manſos. Es mag niemand einen ſonderlichen Hir⸗ ten haben/ ſo er dem gemeinen Hir⸗ ten ſeinen Lohn darmit mindere/ Er habe daun drey Huffen Lands/ die ſein eygen oder ſein Lehen ſeyn/(i.e. quos poſfideat jure proprietatis allo- dialis, vel jure feudiut Vaſallus) Landr. lib. ⁊. ar. y4· Niſi aliud de conſuetudine ſit in- iti n 8 eſt dil icum hun Suu. in * 1 priyn u Aenin 5 tamin ſ ———— —— tiverum bet tnd 4in qubun erſtue in l electo n x num peu = m nen or piiee precumn es mn * ſonn in gimin it ni ſfin lub hn ſn propfet⸗ 1 Vall &nu⸗ Subditorum. 759 lit introductum, quæ conſuetudo tung ita eſt interpretanda 5 daß der ſenige mit ſeinen Schafen vnnd Viehe auff ſeinen eygenen Huffen vnnd Aeckern ble be/ vnd andere nicht betreibe. Pu- blicus Paſtor ſi conducitur ad paſcen- da pecora, tunc ille tenetur ad ejus ſo- lutionem, ſi in ſua cuſtodia aliquid amiſerit, vel aliud damnum ſua culpã dederit, ut eſttext. in 1. ſi qui Fundum. §. mperator. cum ſeq. ft lacat. ilu Dd, S Bart. n 1. Juis ex a⸗gentarii.§. an verò peredi. f Edend. add. VMu. de- cf. 180. quem algar Feſold. in zheſ. Pya. vert. Hirten. Nullum ergo hac in re aſlenſum meretur Colledur anumny- mmRm Ohſervatuonum Cameralium ann⸗ 1601 Francofuts ad Mnum edirarum, qui Tꝰt. Opdlio pag. 241. in caſu damni incuria& negligentiã opilionis dati, non opilionem, ſed communitatem ſo- lum vult cõdemnari debere, ut damnũ reſarciat, aut noxæ dedat. Subtili ratio- ne: Licet enim, ait, communitas non uſlerit, tamen tacitè ratum habuit. F. damnũ illud non in opilionẽ tanquam perſonam privatam declinatum eſt, *— 6 3 4 0 Vpoypof lœ ſed in Univerſitatem. Quid per iſtam ratihabitionem intelligat non conſtat ſatis. Si ſolam communitatis ſilen- tium, negamus hoc ad ratihabitionem tufũicere Conſentire in delictum ſci- vile præſertiii aut privatum) non vi⸗ detur qui poſt delictum commiſſum, ubi impedire amplius non poteſt, tʒ tet, ncq́; prodit delinquentem. Peſſ mam vcrò conditionem Univerſita⸗ tum ſi, quod miniſter deliquit, non crſonã ptivatã profectum, ſed quaſ publico id factum ſit nomine, exiti metur! Verius eſt, factum officialis tum demum cenſeri factum domini quando benẽ agit/ non item, quando malè. arg. Icreditur. 60.§. Vn mamd Paris. de Puteb. de Hndicat. c. an delin- quens poſuit. n. j. yag. 16. Si conniven- tlam intelligat Author in ipſo facto in- tercedentem; aut approbationem& defenſionem facti, non noxalis decerni debebat actio, ſed directa in folidum arg. lin lege. 4 4.5. 1. ad L. Aquil. 46. Paſtor ad reſtitutionem ovium conventus, ſi dicat, cas naturaliter periiſſe, quæritur, an ſit audiendus? Puto zar tim! qut me ner uch ſth ei tun yoſ jwi 3. Subtorum. oj tellgn. puto quod non: Quia non ſufficit pro- connnit bare oves mortuas eie, co quod priva ccduii tim mercecem accepit pro cu ſtodia, tire in i ui enim officium privatum exercet/ eem ſui laboris accipiendo, te- üu re de leiſfima culpa. Nec 5 ſufficit illi probare mortem vel calum, „ nonpat niſi ſimul probet ipſum in culpa mor- cinenn tis non fuiſſe, vel caſum absq́; ejus cul- bonen li a contigiſſe, ex rext. in l. qui mertedem. itet deiqi„h⸗ gl. quum Paul. c alii ſequumtur ib. olechun f locat. gloſſt eriam in l. cum ira legatur. nſt noniei§. Vecies. j de Legat.⁊. Ne excuſaretur elt ſnt Paſtor, ſidiceret quod Lupus comedit let hnoves. cap. quamvi. de Reg. Iur. in 6. Me- St non ien wand. conſtl. 178. v0l. 2. Barbatia conſi i.6o 1. Vl. z. Verſ capio quimtam. Antom. nliu 9 Come Luriur. veſol cap. 30. Aumer. 20. u. n. u Crotu⸗ qui hanc ſenentiam dixir val. uchoriiyi dè utilem in praxi in vract. Ae VMlih. utpt par.. num. 402. Sebaßtian. de Medicis nonnui“ rabl. de caf c peric part.⁊. uæſt. 10. 6 itecliui vum 3. Burſat. conſpl ſ. num 32. Vo0. 1. l& licet ab hac opinione dicedat Cor- 23 ui veu conſil. 136. Volum. I. Illam tamen lreſin 5 communem concluſionem dicit Vin- icat c5 cene. Carrotius in trac.de Locat. tap. Ae ur/ niti Cc Iperi- 401 Hpotypoſts Juri Imperitia caprari.& Ambruſ de V er gnare in tract. de Vfir. u. 179. Pt hanc ſe concluſionem in tantum veram eſſe reputant præfati Poctores, ut dicant, x⸗ quod etiamſi Captarius vel Paſtor pel u les mortuorum capitum ad dominum reducat, adhuc ex hoc mortem for jun tuitam non probet, niſi& probetca ſum, mortem, vel interitum ipfarum jn ovium vel caprarum absq́; cus culpa ut contigiſſe. Et quidem hæc fententi x valde juri& rationi contona viderun x quia ſi reductiopellis ſufficiens probati hi mortis ovis reputarctur, maxima aperi retur via fraudibus& malitiis paſtorum* hi enim ſæpè interficerent oves& cœj¶ pras pro ipforum victu/& de delicto,& perfidia ſua, afferendo pelles ad dom jgo num, excuſarentur, quod utiq́; Dd. nonh probant, maxime Said. inl. cum ita. h jno ecies. de legat.⁊. AMex. conſl. 16. ſu lih. 2 n. z. Vincent. Carrot. uhiſupy. j oprimè Rebuff. inl. Yl cxdua ʒ0. J. p ua. verſ. e qu non debet. de vuri. Mrren ignife. p. 264. naluer ¶ 47. Scd dubium crit, qualirer Pr jin ſtor ovium mortem probare debeat. hheſ ji inz6 1 Sldurum 40 ½ Picendumvicerur, quod clarè,& evi- nunm. enrer illam probare teneatur⸗ayg texx. . ſcrediror C. de pignorat. actun. ihi putun. von probat maniſeſi variomibu. acir⸗ gim ia in his quæ non ſolent cvenire de 6 Scili ſine culpa, dolo, furto, vel fuga rum, qui renentur rem cuſtodire, der, minon ſufficit probare caſum, niſi& pro⸗ we eetur, quod fine culpa cuſtodis caſus enit. Bart. in 1% Juis ex angentariis. quden hut a verd. f. de pac. Aut. Ghmed. luc. uoncn v. cutat. Vncent. Garr. ubi ſupr. u. 6. delsſed his non obſtantibus in propoſita urtunnæſtione tenendum ſentio, quod ſuffi- dwm at probare mortem ovium, vel capra- neticenm, ſcu aliarum pecudum, perſigna& mdukäonjccturas verifumiles, e. g. quod in erenohel egione illa, ubi oves paſcebant,& ur gollortuæ dicuntur, ilo anno communi- ne ul rmortua fuerit tertia vel quarta pars „luegum vel aliorum pecorum, quæ gre- Cmatim paſcebant. Pro qua ſententia ad- luulucunt Dd iu. quod adpræſens. C. 4 ilegn. lib. I1. Vel ſi conſtaret de knis ſcabiei, vel ronnæ, vel aliarum Fn ghrmitatum„ quibus mediantibus u n ortuas oves tuiſſe profitetur: Quod ncn pr amen intelligunt verum, dummodo Oe 1 conſtet, — 404 Hypotypoſt luri⸗ conſtet, quod talis Paſtor non fuiti culpa, illas non curando, vel non ſep; rando ſcabioſam ab aliis benè valentij pus. arg. rexx. in ap· ſetande. 4. Hoc enim ex officio facere neceſſe ht bet, quia aliãs totus grex periret, ui quit, Iven. Su.. 5 Murbida fucapecus, IWtum amn ſ NM macules ſotias, eſ ſehuru Et plura in propoſito tradit Cæpol 0 Servit. vuſlic. cap. 9. i. 20. Ripa de nca part.ʒ. in pyinc. Verſ ꝓyimum remediun Vel ſi doceret de vi hoſtium vel img* tu aquarum. Mcol Bobr. in trad. de Vod. cladium. num. 13. veyſ 10. Ci ui ex argentarii.§. an nel heredi. f Edend. n. 3ʒ. ubi dicit. Quod ſin lbt rationum paſtoris ſcriptum eſſet, quhſ tot oves, capræ feu armenra iu itinei bus vel paſcuis perierunt, tali hbroß des adhibenda ſit, ſi cum hoc cont rat probatio, quod codem tempj etiam ſimilis numerus ovium,(hihuß paſtorum culpãd in regione illa peri & hoc juſtiſſimum reputat, quia 3 M credi 8*„ 8. 8 22 S 3 E—— F—. 4. of lri Subditorum. 40, SPlnreditur duci de morte militis eodem indo n nodo credendum eſt paſtori de morte, vaßer⸗ ah beim Adverte tamen, quod non jura. ſolùm paſtoris juramentum olucetu probandum„ mortem ovium ſine“ grepeius cupã interveniſſe, quia cum pa- vuium or conveniatur jurc actionis& non u inn of jcio judicis, non ſufficit probatio— per uramentum duntaxat. Maſtard. de obat. cnc. ⁊7. vum. 1. niſi damnum eſet minimum,& Paſtor eſſet homo — vitæ, opinionis& famæ; tali im caſu, ex ſuo ſolojuramento mors probatur, niſi dominus contra- n ium r Et quidem juſtiſſi- i holimn 3 S ne hoc conſtitutum fuit, quia durum elct nimis, fi paſtor de qualibet ove grege g teſtes tenetur adhi- dus, 3 1 S .„ ere. Alii tamen in caſu, de quo agi- e iſtinguendum reßurant, an Oves ann el capræ, vel aliud ex animantibus, ame ibu non gregatim paſcuntur, fuerit enni um. Et primo caſu locum ha- bcunb en ſententia ſuperius relata, circa d cnn robationem amiſſionis mortis,& in- ni oim kertus„talium capitum, ex doctrinis egni r proximè citatis. Secundo verò n, caſu, 406 porypeſ Vuri⸗ caſu, quando amiſſa, vel mortuaeſſꝭʒ vacca vel Equa, vcl ſimile anima ex his, quæ gregatim non paſcunt u tunc ejus mors probari de beat plene⸗ 4 h in terminis noravit Bart. in trad. A Vib. hum. 33. Ego verò diſtinctionem“ e(upi mors in ſylvis, Ka busve,& locis campeſtribus conug n fet) probare non auderem, etiam dh ageretur de morte bovis waccæ, quæ, quæ gregarim non pacebat; e totum kce ex Judicis arbitrio ken exiſtimo. Is enim, fi probatum ſit Fut tempeſtatis impetu aquar um, atua dantia nivium, vel alia ex cauſa, a 45 rum etiam paſtorum vaccas vel bovejd five equas periiſſe. ſine culpa paſtotun 4 codem tempore, ex adductione co bt ad dominum„& juramento paſtotn plum paſtorem liberum pronuncia tu eiq; exonerandum fore tale caputm i tuum, yudicare debet.% Taer 48. Tabernarii ſeu Caupones rum officium eſt, hoſpitia, diverſot „ 6 tabernas, prrſertim pro peteh nis„ recte& commodè inſtituc & inſtrucre. Hennimg. mniſ cp oll 1 — — S— — — i ſn la. vel Mon in nnpt bar dhen veto diht mon ih mpeſtrbun udetem t eboviuh nnonpi ichbm wlprebnn Xil Jauet um cnt ineci; exa jurmm berunh nfor ut ber. iſeu(u hohiu rſertin m 3 Fuhdtorum. 407 pug. 322. etiam ſubditis infemoris conditionis annumerantur. Ubi notan- dum, quamvis in merã facultate con- ſiſtat hoſpitem admittere vel non. Fſold. ʒ. conſ. 118. umer. S2. C. ald. comſil. 4 63. u.. verſ.quidam eninmn huben. c n. Eq. volum. 4. in hæc verba conluit: Quidam enim habent jus prohibendi, nam ſi habes domum ſeu holpitium,& multa lucraris,& ego facio aliud hoſpitium juxta te,& non immitto in tuum, licet pauciores ho- mines veniant ad te, jus habes poſſi- dendi, ſed non prohibendi, ſic unus cre- do non prohibet alium à cerdonaria, nec unus miles obſtat, ne alius Kipen- di quærat: quemadmodum dona inge- nij kortunæ,& bonorum communium omnubus patent, nam communia mun- di communia ſunt omnibus, cum natu- ra communis ſit. Ar. S. quid ſiin mari. j. de vow. oper. numnciat, hactenus Bal- dus, quem ijsdem verbis ſcquitur. oh. in 1. quo mihms F. de uminib. num 84. /h ſn. veyſ. adde etiam. ch n. 85. Schneidw. in. Humina. Inſt. de K. D. c A. N. D. um, 14.) quod tamen Ce 4 hoc 408 Ehpotypoſis Furi⸗ hoo fallat, ſi quis publicum hoſpitium n habeat ex privilegio vel conſuetudine, quod ſc.folus hoſpites recipere debe. at, tunc enim is alios meritò prohibere c poteſt.A.venditur. j commun pradu ht Apræſtriptib. 4 j. inſin. ꝓyin. de Vucah m A. quuam. 7./ de diwerſ.& remp. pyu ie tript. Vald dicꝰ. cunſl. 46ʒ. num. j. vey ſed ſÿ tu haberes ex privulegio. volum z Bjusmodi autem hoſpites publici, qu profeſſione vitæ hoſpitum fuſcipien dorum curam inſtituère, die einn 6 offentlichen Schild außhencken/ hoc incommodi habent, quod viatores quoscunq́; etiam inviti, recipere co ganut᷑ Bart. in I. I.§. 1. Maut. cui. Vabul. angum. 1. 17.§. ſirut ʒ. comm dat. Shneidw. ad§, ltem exeycitu.. de oblig. quæ ex q. deluc. nuſt. add. I. unit. §. ult. verſ namj ihi, net repellereput ſter agentes. Furt. adwerſ. naut. Frn chorft. 1. 176. de K. I.7. Hinc uſus ſer vat, ut copiæ militares turmatim tran euntes, ſine civium moleſtiã, in diver- ſoriis publicis recipiantur. 7 1. CA Metat. lib. 12. de quo vide Excmplum ap. Muanum. lib 76. pab Joſ. Qubis taimhel ſi Micum teh el cun es techer meri pyin f 3 ebin kaßun ilgi u ſpies puh Apiun i tuere, i außheni ii wit wi fht ſut jf⸗ Mememn &uſiul nt vyl Awenſ u i es tumumn noeſtn anur 1 ide Eun = — Fubditorum. 409 tamen hoſpitibus velã milite, velã ci⸗ vibus co nomine eſt ſatisfaciendum. ang. 1 9. C. de Merat. lib. 12. ne ſoli cunctorum onera ferre cogantur. Pt ſi multitudo ejusmodi hoſpitum ſit ni mia, aliquos recuſare,& nimium onus deprecari poſſunt Caupones. Hart. in d. A. umi Epoſt eum Matth. Coler. ad§. ult. Ixſut. de oblig. uæ ex 9. del naſc. p. 312. 49. Hic incidit quæſtio illa vulga- ris: An Caupones teneantur pro rebus in cauponis hoſpitibus ſcu viatoribus furto ablatis? Quam quæſtionem non difficile erit decidere, ſi Regulam à Cajo ICo in 1. z. Naut. Caup. Sralul. propoſitam adducamus. Regula au- tem hæc eſt, Quod ÿ res un caupumna fe⸗ cepta num reſutuatur, vel furto ſi ablata, aut dammum in ea dutum, adweyſus exe⸗ ciorem cauponæ actio dutur. generali nomine in factum dicitur, ut probatur. d.Aʒ. S. ex hoc Edicto.. Naut. Caupon. ſabui.& concordat text. in. licet eod. xit. ubi habetur, quodlicet qui in caupona gratis diweterit non tamen e⸗ actiomes in factum Aenegabumtur, ſ Cc 5 dam Qux actio L 40 Fhyotypoſis ſuri damnum inÿjuria paſſus eft uhi vide Vart. A qua reguja cycipitur quando al- quis ex viatoribus, vcl alius quispiam rem abſtulit veldamnum dedit, f. umt. §. pen. ch uln ſefurt. adwerſ naut. caupon. Vabul ubi habetur ratio, quia cum cau po iter agentes repellere non poſſit ſed tenetur ſuſcipere, fit ideò, quod ſibi viatorerm cligere non tencatur. Scias tamen hanc exce ptionem primo intelligeudam eſſe niſi cauponires ſpe⸗ cialiter ſit aſſignata& data cuſtodien da: hoc enim Caſu aliorum factum præ- ſtarc tenetur, ita eſttext.n⸗ I S. Mn. tum duab. A ſeqq. naut caup abul. Qud credo verum niſi in caupona vis maſot contigiſſet, per quam res periret, nam tunc caupo contra damnum paſſum de dicta vi exceptionerm proponerepoſſet. per text. in lʒ. inde Labeo. ſ eod.tit.& cundò dicta exceptio habet replicatio. nem, quando aliquis ex his, qui in cau pona habitant, furtum fecerit, vel dam- numdederit, quia tunc eaupo corum f. ctũ præſtat, ut expreſsẽ caveturyertext nl licet.ʒ. in fucium eod rit. Lria illius exceptionis replicatio eſſe poteſt; niſ aliquis ſui hubinil r, quni lalius q Un dec, 4 veyſ uun o quuan llete noun t ided e non in ceptonen ucauponn edaa ch rumbn t. nl1ju up uull auponi espet⸗ mnunpi propari aleufiui habetr h, gi nfecentt ccupocn cwen . I uhditorum. 411 aliquis ex his, quos caupo cauponæ ex- ercendæ causã ibi haber, furtum fece- rit, vel damnumdederit, tunc enim cau- po pro illis teneturita probatur ini.I.in pr. Vrt. adwerſnaut. caupon. abul. c in Adebet Mnaut. caup: Vabul jam igitur pro reſolutione quæſtionis dicendum eſt, cauponemde damno, aut furto, quod in cauponafadtum eſt, teneriactionequaſi ex maleficio, fi modo ipſius nullum eſt malificium ſec alicujus eorum, quorum operã cauponam exercet, cum enim neq́; ex contractu adverſus eum conſti- tuta eſt actio, aliquatenus culpæ reus eſt, quod operã malorum hominũ ute- retur, ideò quaſi ex maleficio teneri vi⸗ detur: probant hæc elegantiſſima jura in l j. verſ. item evercitun na. in fu. F. de acumib. e obligau. c S Iem ex ercitor. M¶t. d⸗ obligar. qu ex q. delit. naſt.& ita pradticando ſervarem: ad- de quæ hãc de re tradit Carpx. Iuripr. Vrenſ. part. 2. conſtit. 26. deß. 10. Ch 1. Si autem hoſpes cauponi tradidit Valiſtam, vel ciſtam clauſam,& fi- gnatam,& de manedicit, ex valiſia vel ciſta aliquas res eſſe ſubtractas, an 411 Nypotypoſis Juris credatut juramento hoſpitis, ſuper re- bus amiſſis? vid. diſtinguentem Shneid. ad S. Nem exercitur. Iuſt. de obligat. quæ ex q. delict. naſt. num.. Il- ludeſt, Cauponem pro hoſpitatione vel exhibitione nocturnã ſive diurna, in diverſorio poſſe detinere jumenta aliasvè res illatas pet hoſpitatum, donec de precio ipſi fatisfactum. ſec. Megu Vant in tradt. de pignor. part. ⁊. membn. 4. num. 141. C Carpeow. pr. fr. part. ⁊. conſit. ⁊j. defe22. 1.. 6. Coler. de proceſſ. Exec. purt. I. c.2. u. 217. G%60. Fo. Scd dubitari ſolet de cauponi- bus, ſtabulariis& ſimilibus, an illi ex incendio ſuorum familiarium, ſeu do- meſticorum tencantur? Ebi diſtinctio eſt adhibenda, ut illi de ejusmodi in- cendio teneantur, ſide certã& deter- minara perſona conſtet,& quidem ap- paret, eam circa ſuum officium dcli quiſſe, fecus ſi extra ſuum officium. per text inl. 1.. Fmiliæ. j. ſuh ſn. ſ de puhl c Vcugal Jacob. Menoch. cunſjj. aum. 6. c 36. Proſper. Farimac. in ſun Pyac. crmin. part. quæſt. IIO. N. 12 4. C vum. 32. Quamvis Magon. detiſ. Horent. in ri ilüngur ertun. t Mlm o ioſi ä e dn tinere un pitaumit um. ſeth pyt 1m Colkrin let de an bus, mi Ubic le ejwm cerik ſuum oio eſih nn ij ninu n ß.lo 10. 4 Subditorum. 413 Hurem. I1I. Aum. 12. c76. cſeh. indi- ſtincte ſtatucre videatur, quod caupo- nes ex facto famulorum teneantur, etiamſi extra officium deliquerint De facto tamen& incendio culpa hoſpi- tantium,& divertentium exorto cau- ponon tenetur etiamũ conſtet, cujus culpa incendium factum ſit. Alx¶. cun- M. Jo. Aum. ᷓ. Ib. 1. Cardinal. Vſch. vwm. 4 pract. cunc lit. J cuncl 6. n34. per vext. inl. 1.. ult. Verſ. Vatorum au tem fuctum j Turt. adderſ. Maut. au pu. Vabul. Sed tantum hoſpes, ad- vena ſeu viator, cujus culpa incendium ortum eſt, tãm caupoui, quãm aliis ad refectionem damni occaſione dicti in- cendii illati tenentur. Sᷣaht. inl ſywen dita. 1I. f de peric. E commud. vei ven⸗ diu. l. quu rtuitit. C. de pign. act. Mum. V. Farinac. pract. crimin. part. 3. — 2. 119. num. 133. Si autem in Caupona, vel publico hoſpitio non ſolum cau- ponis familia, ſod etiam multi hof pites aderint,& de certa perſona incendiarij non conſtat, tunc propter ejusmodi incertitudinem nec caupo, nec ullus ex hoſpitibus conveniri poteſt. JMnoch. 2. arbitr. —. 7§ ——— 4¹4 hporypoſ juri arbitr. Iud. q. cent. 4. caſ. z80. Mum. 12. c ſeq. Gxden. comſil. 108.. 12. Furinat. vrad. crim. part. ʒ. IIO¶. h.1 4.4bi Vic pariter. 51. Aurigæ& nautæ, qui in diſtin- ctione ſubditorum etiam ſuum locum Naura tenent/ quia in perpetuo motu ſunt,& in ventis& fluctibus marinis continuò verſantur, mores habẽt incultiores&fe- rociores& plerumq́; tortuoſa ingenia, idcircò reſpectu horum Magiſtratus ett officium, ut curet ſtrictam eſſe corum diſciplinam,& ſtaruat certum quod- dam ipſis pretium ne ii, quos, aut quo- rum bona vchunt, nimis emungan- tur. Keclermann. in em. Phlitic. lib. 1 cap. 14. pag. 2ſ1. Confiſcationi ſubja- cent die Fuhrleut vnnd Schiffer/ ſo Wein zu Land oder Waſſer fuhren/ wan ſie ohne wiſſen deß Herrn von dem Wein dieblch etwas herauß laſſen/ vnnd mit Waſſer wieder zufuͤllen. R. A. de ann 1497. S.3. Wam. 1. 1. de ſervit. peſon. cap.;. AMum. ʒ. add. policey⸗ Ordn. zu Franckfurt. Ann. 177. gebeſſert. rit. 16. Von den Schiff⸗ vnd Fuhrieuten. Gaudent autem aurige, nautæ& ta⸗ bellarii — k Subditorum. 4¹/ * 80. 12. ⸗ ⸗ 5 Fon bellarii etiam jure retentionis in rebus Aℳ. 11. Ip apportatis, ac pro precio vecturæ. Cↄ⸗ er inprbc. Execun. Pa. 1. c. 2. Mum. 2 41. Pad. in fn. n. 1. C. Commodat. Carpæov. i r r. Part.. cœnſtit. ⁊j. deſt 21. A.j. Pt mſuumh auriga, ſi pecuniam ciſtæ incluſam ad omotu certum locum vchendam locaſſet,& uins ch amiſsã pecuniã all egaret furto eam ab- incultet laram eſſe, de quo fatis conſtabat, non uoli aliter tenetur, quam ſi dominus pe- Magiu cuniæ probavcrit, culpam ipſius au- tameſem rigæ interveniſſc. Hurzmann. Pioris. cetun parr. 1 quſ I8.. 11. In Mautis& Sta- bquouun bulariis hoc ctiam ſin gulare eſt, ut tene- imsen antur contra ſe ipſos cdere libros ratio- kn. M num& fimilia. Caul./ olſer. 1o6.unm.lʒ. icuin Menoch. cunſil. 499. hum. 2. C Vch. Schfn) herlich. har. 1. cmcl mal. 4). vum 46. ſufin ibuq alg. Evenit interdum, ut ubi viæ — nvonden lunt anguſtiores, aurigæ ob iter diſtor- aſſen/ m tum alii alios non advertentes tranſitu R. 146 impediantur: quare hãc occaſione ve- . ſyni„ hementiſſimæ nonnũquam altercatio- er⸗bih nes,lites&jurgia usq́; ad vulncra& ctiã . n cædes oriuntur, dum ſe mutuò injurio- gueſ 6 ſis& probroſis com pellationibus& cla- ſih moribus inceflunt, neuterqʒ obviantiũ currum 416 hpotypoß furi currumretroò vult ducere. Quain fadi ſpecie ſciendum potiorem eus com n ditionem, illiq́; de jure cedendum eſſe, M qui viam prior ingreſſus fuerit, cum quod in publicos uſus deſtinatum eſt, yn id primo occupanti concedatut. du Quamwvis interim diſcretionis ratione i & ſepoſito hoc juris rigore, ei qui m h jori oneti gravatur ſæpius parci ſoleat M idq; trequentiori ufu ſit receptum/ teſte ner Dionyſ. Pontan. ad tit. 1.. 7 tonſuetud Pleſen. c Mc. Van der Hoch. in Vingul ih Iur. Singul. ⁊1. Speydell. n Spec. verb. gul Fuhrman. Idq́; communiter in terris mu Saxonicis obſervarc aurigas tradit Zo· cec belius difer. Iu. Ciul. e Saxun. part. ſyit 4 46. n. 1. v. Landr. art. 59. lib. 2.% daß der leere Wagen ſolle weichen dem un ſchweren/ der Reitende dem Wagin! il vnd der Gehende dem Reitenden. Seyn k ſie aber auff einer Bruͤcken/ vnnd jaget Nu man einen Reitenden oder einen zu Fuß/ cd ſo ſoll der Wagen ſtill ſtehen/ alſo lang ſen daß ſie moͤgen hinfuͤr kommen. Weicht ſeun Wagen erſt auff die Bruͤcken kommit ſien der ſoll zum erſten uͤberfahren/ er ſey le ſn oder geladen/ c. iun — — 52. De k„ i Suhditorum. 217 e. Ci †2. De Mercenariis, bajulis& ope- Uoremeh rariis politicorum eſt conſilium, ut“ ceitnin Magiſtratus eorum certos ordines in N Republica eſſe jubeat, iisq́; certum Sdchinn precium ſtatuat, ne illi, qui operas con- u re ducunt, nimio fumptu graventur, quod act quidem precium in operariis poreſt oreih ſftatui diurnum ſein Tagiohn) Keclerm. pispi Meen. Polirat. lh. 1. cap. 14.. 253. Qui uteceu mercenariorum nomine contineantur tradit Zeſold. in 1heſ. Prac. ver. Tag⸗ H loͤhner. Circa hos in jure noſtro ſin- del ih gularia quædam conſtituta ſunt: nam umini rarione ſuæ mercedis omnibus aliis apun creditoribus præferuntur. Wſenb. de ul l. credit. Aum. J. 5. AMthuf. Picæbl. ml lb 2. cap. 14. num 34. Berlich. par. I. nſol uu nciu⸗ Era. 6 4. Kum. 67. 6 vum. 79⸗ ne dn ubi haber quando hoc privilegium ceſ⸗ Jei ſet. Induciæ etiam moratoriæ, die eenell vnd Anſtandrehrieff(que u elccicuntur quia exactionem& uß ui petitionem creditorum morantur, i.e. onn retardant impediunt, differunt,& ad nt inem usque induciarum ſuſpendunt) B nni contra debita opificum& mercena- uft tiorum der Taglöhner vnnd ſchlechter Dd Hand⸗ 5 ⸗ Handwerck sleut/ qui quotidiano ſudo- re& opera ſe ſuosque alere& ſuſten- tare ſolent, non facilè concedendæ, quia horum hominum debita etiam de jurc divino privilegiata ſunt. Texi. 19. verſetz. Deut. ⁊ 4. Venſ14. C 1. Muth. 10. Veyſ.10.& daretur alioquin materi delinquendi,& poſſit aliquis multos conducere,& opereperfectoujusmo. di literas impetrarc, ut ait Rebuff in w de liter. dilat. Iib.⁊. adconſtit. Gallie uyt. 1. gloſf. n. 26. Weben. in ob/. Pracl. An⸗ ſtandsbrieff Köpen. deciſ. 28. hum 1 lb. 1. Mercenariorum etiam caut propter mercedem ſummarié lum peragendæ. Tevit. d. cap. 19. verſ ubi præcepto divino mercenariis an occaſum ſolis in die danda eſt merce Nosbach. prax. ciWil. tut. 21. 1. 10. Nam labor omnis optat præmium,& oper rius dignus eſt ſuã mercede. cap. qu cunq;. 4 12. 2. cap· cumſetumdum. 1. de Prebend gloſin cap ſu. verb. lalurem 7.. 1 ch cap. churitatem. 12. 4. 2. Paciih conſol. 15. v. 27. Et dictat ratio n h turalis, ne quis fraudetur ſuis laboribus ſed ut præcipuum ſibi habeat, quodiui —— 4— ———* 2 uri duotdnt e ere k Subditorum. 419 induſtra, ſuoq́; ſudore luctatur: cum 6 vquum nonſit, ut alius ca in re frua- mchn rur commodo, in qua non laboravit. ſen Ajune Vuccurſum. 6. S. patsr. 1. 4. jur. t.. Veſeriptum. 12.§. 1. 7 de dftra- Nubnt iomn. pign. Negn. Vutim. 2. Oonſfl. Mar⸗ Aoqunt pung. 14. v. 10. ſeu potius juſtum, ut ſt cn unicuiq́; labor ſuus proficiat. Caffud i⸗ 2 Vuriar. Eyrſt. 33. ad Arß. Iih. 5. Erluc. — erfettohn titf cap. 4. Thppol. 4 Collih. ad 1 10. de Keg. dcnſt.„ Adhæc locator operarum ein Tag⸗ vin löhner/ Arbeiter/ inito conductore in dic in æſtate meridianarii, id eſt, poſt pran- wun eu dium tempore meridiano, aliquantum n inm valctudinis ratione, quieti ſe rradere 4 poteſt. medicun. ⁊6. de vper. libert. Cu⸗ ometei ju. in comment, ad rir. de Aiwerſ ctem- dunde or pyſoript. c. 2 Bocer. duſſe;. dp. Aß. tit. 1 6. corol 1. facit illud Martialis: rxm era uie luſnſeptima Vnis erit. merce F Supra in diſtincta enumeratione Pann cum iunin ubditorum inferioris conditionis, ulti- Mn ÿn numlocum tribuiPantomimis, hiſtrio- un. nibus, Ludionibus, Ti bicinibus& ejus- Et dicu modi aliis ſordida opera exercentibus, detur iüh ur ſunt Carnifices, Veſpillones: Quod dibebe benus hominum etſiſine dubio ſubditi Dd 2 ſint, Hiſtrio- nes. 410 Thpotypoſin Juris ſint, tamen plerique eos ex civiumnuj mcro excludendos putant. vid. Hem n ning. Amiſ. cap. 12.p. 70z. z04. Pan tomimi olim erant periti faltatores& geſticulatores, qui pede, manu⸗totius jx que corporis artificioſa geſticulatione quicquid vellent, ſgnificare aliis pote jn rant, etiamſi vocem planè nullam mi x terent, nec ſcripturã uterentur. Ma gnus olim Pantomimis honos fuit ha nen bitus, quorum mancipia fuère nobill un ſimi juvenes: Temporibus verò In berii domos Pantomimorum ingred e Senatoribus non licebat. Dicti auten 7 Pantomimi, quia omnia imitabanu⸗ eſtu, mn ſiheot. vid. plura del ap. Cælium Rhodiginum. lib.. c.3. Hl ute ſtrio linguã Thuſc§ vocatur Ludio:H olim& hodiè perſonati comœdias& jxc tragoædias agunt. Infames olim habihe lunt, ſi ob præmium in ſcenam deſcen in diſſent, multoties, /oc. Ncit. Italiã ejec nn fuerunt. Hocẽ ferè plenæ iis fun n omnes nationes, imò ipſiſſima noſtrj — Tiie. patria. Tibicines à ribiæ antu ſic d n 7365. cti, apud)udæos olim& Romanos, neihet non plerosque gentiles frequenteie trequer ſji Subditorum. 421 0s eichh i fequentes fuerunt, qui Deos per tibi- cines mulcere, isq́; in conviviis uti o0 conſueverunt: Omnem tibiarum uſum improbavit fot. lib. 9. poli- ciemn e cup. 6. oh geiu S4. Carnifices quod attinet, nhcnrdh ſunt executores ſententiarum,& juſti- pantuln tiæ inſtrumentales miniſtri, qui etſt ueem odioſum apud omnes ſuſtincant no- mh men, quod cruentum, quod tyranni- cipa furn cum,& quaſi parum humanum vide- npotb antur exerccre officium, nihil tamen mimon in conſcientia peccant, nec coram ebu D DEO nec mundo. vid. Beſihd intrad. omni int de trab. dumeſtic. Vocict. Sec. l 106. ku— a. il mer. 4. e de Kepull. lib.. cap. 8. Tria um lle aurem ſunt, quæ Carnificem ab homi- ocuul cidii crimine, imò ab ullo peccato in dnui cn⸗ hoc officio purgant& liberant. Nem- nhunee pe cauſa juſta, ſcilicet ob quam occidit in benn& mortem infert. Culpa enim pec- e n lö eantis cam mortem meruit,& ob cam ſere pen Poninus Brod. ⁊2. præccpit⸗Maleficos b pilm non patieris vivere. Ordo juri, qui bie an non ſuæ voluntati, fed Judicis Impero konm parct, qui legitimæ poteſtatis authori- ſeh tatem habet,& ad quem malcfici Dd; damnan- ſ — 411 vhpoypoſi Juris damnandi ſunt. Mum. 3. c Deut. 21. Animus juſtus, quo& Judex,& Judicis miniſter,tortor, ſolam Juſtitiæ promo. tionem ſpectant, per quam malum pu niendum eſt, ut Reſpublica quieta ſer. vetur,& gloria DE l magis elucel cat. Quocirca ictores, in quibus hæc tria deſiderantur, ab homicidii crimt ne, aut coram DEO⸗aut Juſtitia fecua ri non ſunt immunes. Si corum of cium per ſe, remotis circumſtantiisper endamus, illud inhoneftum dici non oſſe apparehit. Deut. c. 17. verf.. h din. A⸗ Kepub. dict lib. z. c. S Kecterm. ke u i * de Sflem. polibit. cap. 17. 301. Minim enim jgnominioſum fuit de ſcclem tis ſupplicia ſumere: cujus rei exeh pla occurrunt paſſim, Levit. 24. v 16. Mum.1 5 verſ.z 6. Deut. 13. verj. 9. K dic.c.S. Veyſ⁊. Acor. 7. V.8. W iluein Zepper. de TE. Moſait. lib. eap.7 Quidſi deſit Carnifex, poteſtne uns reõrum relaxari, ut contra alterum cal⸗ nificis officio fungatur? Omuinò —— ack na h ge l Ru n lor eſe —— — hoc negandum cum Zieritz.( Se phan. ad artic. 97. Conſtit. Crim. Carlj In quo atiulo conſuetudo& facin truc be ſc in ni 6 M cude U huſtiu n quam n tln oresinqi b bonicit scitcunſiu honchun u.. n. u bzc4lin nz e cusnt m le Ded i l ſu. iſ ifer potb conmit ngau m A nſi Onl nuemd — Subditorum. trucidandorum carnificum in ipſfo actu deficientium neque uno ictu rem peragentium improbatur ſub pœna violatæ pacis pubhcæ bey Leib vnd Gut/ ſwc bey Leibsſtraff. Reinh. König. in rheatr. olitit. part. 1. cap. 1..z7. Soeclh. cenl. ʒ. clxſf. 3. J. 3.. 9. Licet enim Car- nifex co anniti deheat, ne excquendo Juſtitiam miſerum hominem torqueat, & dilaniet potius, quaàm in eocxem- plum juſtitiæ ſtatuat, nihilominus, fi actus exequendi infeliciterpræter ſpem à Carnifice peragatur, ipſeque à nece aberret Magiſtratus committere haud debet, ut plebs inſano impetu in eum ruat/ lapicibus petat,& vel planeè occi- dat, quin ⁊ furore vulgi eum protege- re tenetur, quia facit ipſius juſſu, quod lex& Juſtiria fieri vult. Caſar. Mant. ad dict. a. 97. ubi narrat, Ratisbonæ, in ipfis Comitiis, præſente mperatore& Statibus Imperii, execu- tionem contra aliquem malefactorem eſle factam, ſed cum carnifex ⁊ nece aberraret, plebem non modo ipſum, ſed etiam filium ejus, qui parentemde- fendere nitebatur, ſaxis tclisq́; petiiſſe, d 4&in —„ 4¹4 hypotypoſis ſuris & in ipſa Carnificina hoc modo ob. ruiſſe& interemiſſe. Ratio autem hu- . jus Conſtitutionis eſt, quia nõn videtut conveniens, ut Subditi vindicem illud, quod magiſtratui incumbit punien dum. Neque ut Paulus ait in 1. 176 f de R.. Singulis eſt concedendum, vnßpil lones. quod per magiſtratum publicè poſut feri, nc occaſio ſit ma)oris tumultus faciendi. Quod autem Magiſtrats Carnificem minus ritè exccutionem peragentem, pœnã aliqua afficere pol ſit, cum culpa& lmperitia pœnam mercatur. S. ʒ. 5. 7. C 8. Inßt. de L. Au tradit Carpzov. part.z. prac crim. quuſt 137 per ubu alleg. Veſpillones funerati à Græcis Nenpoigo vocantur, à Gals foſſoyeurs, ſeu potius, qui portent corps en terre, à Germanis Todin⸗ gräber/ quos in benẽ conſtitutis Rebun publicis Magiſtratus peculiari gencre veſtimentorum, vel ſigno incedere vo lunt, ut fugiant cosdem ſani, ne cont gionc afficiantur.vid. hæſold. in 1. hrul verb. Todengraͤber. Atq́; ita hucusque de Subditorum diſtinctione, cui juſto 6 ſ ordine 2 ſni Ruio uu bquianin it mnicn incumdt n us ati t conccin um pihla maorm utem M rite etcu aiquf — mpetun Fs. h il z. viun ehpilonsn vocnui us, quha Gemu! conſtui . pecin dem ſn ſ xlm r.Atnu tinctobe tum Imperator in Imperio. Nolamt. 4 5 Subditorum. 415 ordine Subditorum virtutes& ofßcia ſubjungam. Quemadmodum igitur, ut ſu- ℳ pra diximus ſubditi immediati Impe· vn ratori& Imperio ad certa officia& x oncra tenentur: Ita etiam quilibet y Subdirus mediatus fuo Principi(qui tantum poteſt in ſuo territorio, quan— Vl. conſl. 29. num. 26. Vwl. 1. Gail. 2. ohſerw. ᷓy. e lih. 1. de Pac. publ. cap. 6. num. 10. Weſ. cunſil. 40. num. 44. Voh. Dautb. de Eam. num. z6.& 86.) de- bet virtutes& officia: Virtutes, quas ſubditi ſuo magiſtratui debent, ſunt 1.—Amor e ſdelitar. 2. Ohſerdantia. z. Obedientia. Amorem& fidelitatem quod attinet, ſciendum eſt, quod inter omnes virtutes, quas Subditus ſuodo- mino debet, hæ principales ſint, quia ſi illæ adiunt, reſiquæ ſpontè ſcquun- tur; hinc quamprimum Princeps, fi- ve Imperium ſit clectitium ſive ſucceſ- livum ſich vor einen Lands fuͤrſten ond Obrigkeit erklaͤrt vnd erkant wird/ ſta- ſtim vermög der Lands⸗Fuͤrſtlichen Dbrigkeit/ Subditi ad Homagii præ- Dd ſtationem 4¹6 EHpotypoſi ſuris ſtationem zu der Erb⸗ vnd Landhuldi⸗ gung tenentur, quo)uraht, jhrem an⸗ Tand⸗gebornen Landherrn/ vnd deſſen Erben Huldi⸗vnterthaͤnig/ gehorſam/ hold/ trew gung. vnd gewertig zu ſeyn/ ꝛc. Chlman. lib.2. Camer. deciſ. 6o. numer. 8. Et per hoc juramentum fit prima agnitio& pro- bario ſubjectionis. Tom. Michael. de Iurind cap.. Meighſuer. 1m. 2. lh. 2. deciſ 4. vum. 12 2. Corbhman. conſl. 47. v. 38. Vol. 1. quando enim Princeps cu- rat jurare ſubditos fidelitatem, tunc eſt in quaſi poſſeſſione Jurisdictionis& conſequentiæ, quia nervus hidelitatis complectitur oinnes alios actus jurisdi- ctionis,& recuſans præſtare tale homa giũ jure proditis remediis ad hoc coõr- ceri poteſt.cap.I.ð. quspatem. depac ju Vrm. reng. in fyagmn. ur. publ. c.ß. ÿ. u hi, 182. Altera virtus, quam ſubditiPrin cipibus ſuis debenteſt Ohſeyantia pet quam ſubditi ſuum à DEO præfectum magiſtratum debito cultu& honore prolcquuntur, ſecundũ illud Pen Apoſ. 1. Epß. 2. Verſ17. Nmete DEM Kegen honure aeite: Cujus honoris Comes cſt bencvolentia, quæ ſe exerit per preꝰes Pro uri ondLunht au, ſhunt nd deſſnbt n/hod/g Gmnl .. btpet 1agnihn un. Mu ve. mtl mun un nimbrnoh 6 3 itaemun jurdtin nerlitt 1os un xſtretem edisudun hunih⸗ ur vil Uam ſit ſoheu⸗ DrOpn cultu& üiludhn D onot(9. cxent 3 Subutorum. ro Magiſtraru, quas præcipit Pau.. Vm..v. 12. Tertia virtus eſt Obedientia, quam ſubditi debem Magiſtratui inPo- liticis omni modo. Nom.Iʒ. v. 2. adeò, ut & durioribus& iniquioribus Dominis ſu mosgerendus.1. Perr. ⁊. v. 1. Et cogi- tandum hic ſubditis, ſe juſtè à Deo pu- niri per Magiſtratus ſui iniquitatem: quam tamen DEUs ſio tempore vin- dicat. anæ.li.2. Polit. Chriſian. in aphor. Sar ſubtit. deSuhdit. n.z. Keclerm l.1. SMem. polit.c.⁊. p.397. igi- tur à Subditis in tantum obecliendim eſt, quarenus nihil vel impium vel ini- quum præcipit, ſeu quatenus mandata inſius cum Lege DEl conſentiunt: Si verò divinæ legi contraria Magiſtratus mandet, cum Apſt. hetro, DEO potius, quãàm hominibus obediendũ eſt: quod apudplatonemocrates quoq́; fecit, Obe- diam, inquit, De⸗ porius qudm vbi. Quo pertinet illud Imper. in ð.y.(l. de Man dut. Mandatum contra bonos mores obligatorium non eft, ubi vide Dd. add. Nmpler. lib. j. ꝓolit. c.ʒ. J.. Piccolumin. grad. ʒ. ꝓhiloſhph. caWMl. cap. 10. 427 5„ 5 u———— 8*—————„ Ojfei⸗ 56. FHæc de virtutibus ſubditorum: ſe- fahai⸗ quuntur officia, quorum alia ſpectant h ipſum 3 418 Rhyorypoſis Juris ipſum magiſtratum, alia ſunt erga ſein. vicem: Officia Subditorum erga Ma. ſtratum concernunt vel facra vel pro- phana ſcu civilia: Sacra concernuntea officia, quæ piæ ac Orthodoxæ conſti. tutioni& aſſertioni veræ Religionis re ſpondent& fatisfaciunt. Subditi igitur Pietatem veramque religionem ex juſſu ſui Magiſtratus ſuſcipere libenter se debita obſervantia colere debent, vera enim eſt& immota illa apud Eſiiam cap. So. verſ r2. ſententia: Gcu- tes& Regna, qui non ſerviverint tibi EHOVA peribunt, Gentes, inquam, vaſtando vaſtabuntur. Cui planè conſentit illud Davidis in P/ 7z. vey. 27. Quoniam, ecce, qui ſe clongan ate, peribunt. vid. Panæ lib. 3. poliri chriſian. cap. ð. Quja autem ſi Subdi ti à vera Religione aberrantes, cam ſuſcipere nolint? Reſp. Propterea Magiſtratus in eos ſævire non debet perſecutionibus, exiliis aut crudelibus ſuppliciis, nec vindicare fibi imperium in conſcientias, ſed cogitabit porius, fidem ſuaderi, non cogi poſſe. Shin born. Iih. y. Politic. cap. 5. in print Cerit a coh- le torum e el ſcn ſz aconcem thodox Klgu nt. Aduih relgin ulciperl a colete it nmon ilz n. ſentenitb on ſereim „Genteyih tur.(it iaautenii aberrut eirw liis au q 3 ae ſbi i ſabit cogit og polt. ——— 1 — n ——— — — Subditorum. 429 la cunſtience ne veut oſtre regentes, la dague a la gunge ne dependant dun com- mendement rude Wolent, ans ele ⸗ appriviſo, elle v unſtrunt, c ſe Vend cc. pable de ſin ſalut, par lu doulceur⸗ par la perſunſtom, e par le preuves amiables de la vraye dutrino. Pellerier dela perſon- ne ſatreb de Roy. p. 22. Et ut habet Fau- dius in præput. de induc. bel Belgic. Vis & minæ nonefficiunt Chriſtianos, ſed hypocritas, purpuræ Cultores non veri numinis. Nihil tãm voluntarium, tàm ſuæ ſpontis, tàm impatiens domina- tionis, quãm Religio, quæ ſi cogitur, non amplius eſt Religio, ſed fucus& inane fimulactum. . At quid ſi Magiſtratus ſubditos ad falſam Religionem cogat, licetne vi reſiſtere? Fa quæſtio tractarur à Theo· logis noſtris,& negativè concluditur: Omnis enim ſeditio, quòvis modõ contra Magiſtratum ordinarium, et- iam Tyrannum/ſuſcepta, eſt prohibi- ta, ſecundum illud Salomoni Proverb. 4. Verſ. 21. Time DOMINM, fili mi,& REGEM,& cum detractoribus non commiſcearis quoniam repentè conſur- A 430 Hypotypoſt lur conſurget perditio corum: Et ruinam utriusq; quis novit? Quam regulamu pote generalem Pivus Petu⸗ ad ſpeciem transfert. 1. c.2. V. 18. Setvos ſubjiciens obedientiæ Dominorum, non tantum bonorum, ſed etiam diſcolorum. Neq́ in universã ſacrã Scripturã unus occut rit locus qui Subditis(qui merè fubditi ſunt) permittat, ut vi& armis roſiſtan Magiſtratui quamvis Impio. Proindẽ/ i Magiſtrarus ad falſam Religionem ſub. ditos vi cogere velitnunquamprofedò conſontient:ſed nec armatã manu Ma- giſtratui ſe opponent, memores com- minationis illius: Qui gladium accipit, gladio peribit. Mutth. ⁊6. V. a. ſed pri- mům fupplices facti Magiſtratui, pu- rioris religionis aſſerendæ& exercende poteſtatem ſibi deinceps quoq́; permit ti humillimè rogabunt. Sin hòc pactò nihil proficiatur, ſed crudelitatem in confeſſores veritatis exercereMagiſtra tus perrexerit, tum neſic quidem arma capeſſent, aut ſeditionem movebum, ſed conſilium illud Chriſti ſequentur, Mart. 10. verſeꝛʒ. Si perſecuti vos fuc rint de civitate unã, fugite in alterat- t M js ſut pe ant a um, non iſchoum iurimnun (quimetiſit lmpiolu Relgnn nqunnt rmuimu memoru igadimt 8 6. V.ſt. t ndKei i loco, ubilares poſuerunt, morari que- Nercelt ant, per ea, quæ tradit D. Carpæa. Ae- onemo riſi tau n 5 perlecun Fubditorum 431 Ft utantur Ordinum Subditis conceſſo p. 3. beneficio emigrandi. R. A. 3u Aug⸗ eßei ſpurg. de ann 1. s. Wo aber Vnſere/⁊c.— quod licet audiendo miſerum,& expe- riundo lamentabile ſit, tamen conſide- rando adyerſariorum, ante erectam hanc Conſtitutionem, tyrannidem, ſæ- vitiam,& perſecutiones, in vitã, honis, famd& corpore, beneficium ſanè ma- gnum eſt, hoc autem beneficium p. De- huius Imp. Cameræ hir tit. 216. Iu- riſiun Camer. F. 19. /l 299. ita reddidit: Cæſarin Ordimumqᷓ ſulditis, cum fumilid, S Religioni caud, alnℳ velintcmmigran- diboma alienandi ¶Aum ſeræilis cun- fiom⸗s qebitu trihuti nomimne pyo loci con- ſierudine, magihratu cquin egilur ſati ciant poreſas ſne ſyaude cſo. Quod jus emigrationis, von neceſratin ſed vluntaris e jta, ut Subditi pro lubitu ſub Magiſtratu alterius Relgionis, in Sav. 84. c P. Fider. IMindan. ae Mundat. Ib. 1.c.30. 58. Contra hoc beneficium emi- andi inſu rgit Vurchardus in trad. von Ireyſtellung der Kelgion. payt. 7. c 32. dicens: 4½2 Fporypofu luri dicens: ſilibera manendi vel abeund Bacultas conccderetur ſubditis, infin n tæ ſequerentur abſurditates, authori. u tas Magiſtratus tolleretur isq́; libicini i Fubditorum ſubjiceretur, anſa rebel A lioni præberetur, omniumq́; rerum 4 confuſio induceretur,&c. Sed agyrta il ſdo morc per reticentiam verr cauſæ& ſuppoſitionem apparentis, imperitis ſatigit imponere: Cui meritò i opponitur àjnoſtris præter jura com munia ayg. 1. in Hn. ad municip. ln. n de Caytiv. Beſßld in vheſ. Pract. ver. il Abſchoß. verſ. porro in hum. civium. in 1. 2. de liber. hom. exhib. dic. Ro i ceſf hnperii de anno 1).§. Wo aba Vnſere Vnterthanen von ſolcher jhre Religion wegen/ auß Vnſern Landi ha mit Weib vnd Kindern an andere On 5 ziehen/ vnd ſich nieder thun wollen/ di i nen ſoll ſolcher Ab⸗vnd Zuzug gegen ziemlichen billichen Abtrag der Leibe W genſchafft vnd Nachſteuer vnverhinde maͤnniglichen zugelaſſen vnd bewilligl 7 ſeyn /nt. Et quæ alia huc afferunt* b ring. de pat. Relg. concl. ʒ4. Buxtunf 4 ijn Aur. Bull. cap. 1). cnc. 99. Qui iri e i Fulditsrum. 4½3 endl de causi mutandæ Religionis& grava- u ſbdtet mine conſcientiæ loquantur, de aliis tdtueu tamen oppreiſionum cauſis idem fe- rendum eſſejudicium, docent. p. Fyd. eut u Aind. d. A 1. de Mandat. cap. 30. Briming. omiumn de vay. Vuwerſ. Jetieb. cmcl th. z0. G &c. 39. Ii. a. Beſild. L. politic. 3. hum. 8. tetcein; Quamquam hoc noſtro ſoculo expe- onem n rientia docuit, tyrannidem in quibus- onete in dam locis cousque in habitatores do. prete jn ſæviiſſe, ut quamquam facultatem de- . mni ſerenqi Lares avitos contentiose& de- miſsẽ cives rogaverint, tamen non ob- ſtinuerint. De Sileſiacis urbibus, ita n eih cribit uhor der Schleſiſchen Gyn ha. J6. Es galt hier nicht 7 vonſin daß man hättewollen alles das Seine/ u Vun auh vnd Hoff⸗ Gut vnd Nahrung im dun uuStich laſſen/ vnd davon ziehen: Ach vunein/ Hauß vnd Thüre/ Stadt vnnd Tbor ward verwachet/ vnd weder Jung och Alt/ weder Mann noch Weid her⸗ uß gelaſſen. Viele praͤſentirten ſich bſue ackend vnd im Hembde/ ob es wol rei⸗ ſu Un e vnd wolhabende wandelsleute/ vor⸗ huc ehme Ooclores/ vnd vermogende Br⸗ ulzt jer wahren/mit den Ihrn außzuziehen⸗ .99 G F e vnd 434 porypoſi juri⸗ vnnd nimmermehr nach den Ihren zu fragen· Aber neinꝛ. Eadem referumur de Capiranco Heinich von Webran. ap. Ahelin. part. 2. heatr. Eurup. Aun Profana ſeu civilia officia ſubdi Lorum maximeè conſiſtunt in promut ohicia. gatis legibus ultro recipiendis,& isre ete exequendis. Etdeinde in munerib 4 Magiſtratu impofitis haud gravatim ſuſcipiendis Munera autem Magiſtra tui à Subduo debita funt vel perſonal vel realia aut patrimonialia. Munen pecfonalia ſunt, quæ præſtantur mini ſterio corporis, ſive quæ præſtantur in. duſtria&t labore noſtro: ad quæ fete De ope runtur Operæ& ſervitia Subditorum, ſn die Fron vnd Frondienſie/ quæ ex voh tiudub ſuctudine Germaniæ bifariam conl aurd. cxantur. Quadam enim ſunt cett diſtintæ ac ſimitatæ operæ ad certun tempus reſtrictæ,& ad alias circumſtan tias determinatæ, geſatzte Dienſie /⸗ meſſene Frondienſte.“ quoties. 24.) 4 vper. lihert. videlicet, quando in menß vel eptimana ſemel, veltoties in an Domino ſervire,& operas præſtare tᷣ nenth ni Sldum 4 ſch u nentur,cum aratro vel cutru henahmte ademten Frontage/ Schnitt⸗Heu⸗vnd Meytage/ Opers Hn Cul 2. bſ62 ℳ.12 Certæ autem dicun· ⸗ tur oper, non quoad ſubſtantiam, tunc enim, quia infacto conſiſtunt, om- oſc nesſunr incértæ.. F.. C1 725. Cel⸗ iſtuni de Ferb. ohligat. ſed quoad nume- ipen rum& qualitatem, v. g. Ccum indicitur indeim meſſoria, araroria,&c! tot tot die⸗ d hul rum quam determinationem ope- aten arum in fuis terris faciendam qui- intclhen dam Principes ſibi reſervant: quan- pnie do etiam certa pacta& tranſactio- rpulun nes cum ſubditis ſuper præſtandiso pe- gure is cerris adſant, ra ſervanda ſunt. ſro: an Dan. Moler. 2. Vemeſ. 32. 6 ultra zn i eas fubditi grayari non debent nec Poffunt. Roſchrhab. de feul cap. J. con⸗ enſi.. num. z. Operæ incertæ, inde en⸗ terminatæ, indiftinctæ,& nullo certo 1 tempore citcumſcriptæ vngemeſſene 3 Fronen funt, quæ ex Pominorum ar- bitrio pendent, getoties in anno præſta- ridebent, quoties exiguntur: Exigi au- m tem debent ſecundum conſuerucinem morem Regionis, ac ſubditorũ poſ. e, ut ſuppetat eis tempus, fe ſuosque 5. Eez alendi pp alendi: ſi verò de conſuetudine non conſtat, ſervitia judicis officio, vel boni viri arbitrio modificanda& definienda ſunt, Da. in l. ſᷣ ſi legarum.. ſ mili. f. de legat. 1. Fald. in vap. ſn. de probib. feud alien. per riderit. Beuſt. in vubr. d⸗ Iurej. vum. 41. Quod probè hic no. tandum ex Cyland. Ib. 1. deciſ. 12. n. 3. ubi ſcribit, vngemeſſene Frohnen non id dici, quod in infinitum ſe extendir,& quod ruſtici ſempertenentur fed ſufi cit de certis operis& certo labore idin telligi, non tantum certodie, ſed quo. tiescunq́; opus fuerit,& reſtringitur ad operas conſuetas& ſolitas, wie i vor Alters herkommen. Vid. Caſur. Z ler. in F. Nobilen. contl. 1. um. 56 6 eqg. Vxtin. de Regal. cap. I3. Ium. 49. Noſentb. de feud cap.j. conl.1. Vnichen d inveſt. pact. c.z. n. o · ſeq. Au. 60. Aliäs quoad modum exercendi viß& præſtandi, operæ dividuntur in Wagendienſt vnd Handdienſte/ illasr ricales operas præſtant ruſtici, qui tan tum agrorum poſſident, ut equos yel boves aratorios Zugvieh/ Pferd vnnd Ochſen alere poſfint, quos indigitamis Hubarii le ubditorum. 437 onhit Fhariot, Hubner/ Anſpenner/ Acka⸗ solicoh keut/ qui renentur agros fimo ſtercora- dade re, ſcrere, arare, raſtro planare, fœnum m rrerasc; fruges in horrcum Domini p. ſ. vchere, die Garn zu den Jagten fuͤhren ⸗ .eh n currus& bigas ad quamcunque vectu- aprobe ram rerum neceſſariarum præbere. P. 1 Rirrer. de Hhmag. cap. 7. num. 149. Pau- neuhun periores autem, qui non habent inte- meee gram hubã vel manſum, ſaltem ad ma- tenenh nuarias operas/ zu Handdienſtẽ tenẽtur, cenol mit Handfronen/ Getraͤid abſchneiden“ cenodet] Heu machen/*c. literas tranſportare, tit,&ni operas ſuas in linum, fimum, ftercora- ſ tiones⸗ trirurandas fruges& Venatio- ic nes adhibere. ſin. de bomin. popr. n b. 6. hum. 66. Kppen. deciſ. 1ʒ. num. 1. itter. de Homag. d. c. 7. num. 14. ubi erum locales conſucrudines im primis .emn artendendæ,& ad fontes æquitatis 1. ſo⸗ 6 ita attemperandæ ſunt, ut neque domi- 4 modm norum ſæitia nimia ſæpè alatur, neque eræ hin effrene genus ruſticorum ad petulan- Handdil tiam excitetur, quod hodie non täm ſtann implexeſt, ut olim. Menoch. 5. pyæ- ident, ne mpt. 4. n.. Jed ut quondam ſervi, ugrih ita hodiè ruſtici ferè ſunt verſuti, 8e nt, u0 5 Fe 3 ultimi — — — 2 48 pohpoſs hurs⸗ ultimi prioribus pejores. Bart in I. C. ſne cenſ. e rel. Menoch. 2. arhitt. 9. 194. Maſcard. de probat. vol z. cond 1286. 6. Caler. de proceſf. Evecut. p.. c. 9.. 57. Sſc. Feutt. Vol. 1. d f. 4. , 4. lit. b. ihi ½ aleg. Quibu⸗ 61.Magiſtratus ſi moduminexigen. vodlis dis ſervitiis excedat, ac in ſubditos x viat, variis compeſci poteſt remedis; suhd. præterquam enim quod inhibitione * eon pcœnali mali huic facilè occurri queat ſuccur- vatur tra ſa⸗ vitiam metuendum ſemper habent Domini, Pomi in ſubditos ſevientes, vel Operas ino tas ab iis extorquentes/ ne jurisdictio gænds he ſuã priventur, Qum propter nimiam rv · crudelitatem poſſit alicui auferri jut zn exi⸗ per text. in A I. C. de Emend j vor. l. ult. Q. quemadm. ciul. mune Andr. Guil. 1. ohſer. 17. u. 2. Eoq́; pert ner Dd.concluſio, quod feudo privati queat Dominus, qui jurisdictione ſuã& poreſtate abutitur. Shenct. Vur 4 N renberg in tit. de pac. renend. 8. puhli latrunes in ſn. Vſꝙ. lih. 1. Mur. coutr verſc. ð. n. 17.& ſcqq. Koſenthul Ae Mu. cap. 10. 8j. lit. A. Et notabiliter dici RoMh n ( ð rz ores. zun AMe nch. 1. obet. vul etef Eun Feutl. vol.1 „ modumine 30 inſubdh di potelt n n quod itli cile oocuni t habent Du 3 vel Ope entcpnejn umpropten talcui ain 1CAh nudm. aui in. dh 1.1.1 quoi fu üſurtn Klenti. M d. nn — nondin — —— Fubditorum. 439 Noman. cunſl. 37. n. 1. Ob nimiam Po- minorum ſevitiam Subditos à jurisdi- ctione corum eximi, imò impune diſ- cedere poſſc, ita, quod à Pomino repeti & revoCari nequeant. Aquo non mul- tum diſorepat obſervantia, quam notat Fuchſ cunſl. 1. um. 2 quã adverſus re- ſiſtentes Vaſaliosfůbditosq́; ſuos male tractantes atq́; pravantes quidam utun- tur: quod nimirum, ſi ſpretã monitione & precepto Pomini, in contumacia perſeverent, prohibeant, ne liceat eis uti frui feudis. Prahibentur emim Vuſlici, inquit, ue eis ſolant tenſiu, Ch ne præ Ment obſequinſeuſeyitia; dunec obediant Pyincipihus, repohamt gravatos in ſiu ju- yu ud haberur inſtur ſequeſtratiomis bo- nbrum ac ſuctunm, uæ(& entumacin eit perimiſſ. 1. Vuicerſila.. cum Pyæ⸗ ror. de apquir. pœſfeſor. tit. in Debret. de ſeueſtr. poſe. e ſuct. hactenus Fachſ. Et ſinullum aliud compeſcendi competeret remedium, denegari haud poſſet Subitis actio injuriarum,& ad intereſſe, quod adverfus iniquam ſer- vitiorum inſolitorum exactionem pretendere habent: Quem in finem Be 4 dupli- 44⁰ yporypoſs ſuri⸗ dupliciter adverſus Magiſtratum agi Dd. autumant: actione ſeulicet iufuri- vum⸗( utili L. Ajuiliæ. Illd quidemra- tione injuriarum, ex ʒ2 de ujur. ubi ſic ait Upian. Mc Mngißtratibus lice aliquid iujuriosẽ fucere quid igiturye injuriam fterit Magihratus, vel uſ privutus velſucii Magſtratus injunu. rum puteſ conwemiri&ec. Ac certè cum injuria non ſolummodò verbis, ſed& facto zlicui inferatur. 1. S. 1. 7 de. jur Sehmeidi/d. in S.I. ft. de n/ur. Gtl 2. f 104. n. 4. D. Vultej. lib. 1. Iurip. 6 Roman. cap. 49. n.. tali nempè, quod contumelioſum& injurioſum eſt,?9 de Injur. Weſ. in parat. j de Injur. n. Iul. Qar. lih.. ſentent. S. Iujur. num.1. quidni adverſus iniquam etiam ſeri tiorum exactionem, præſertim verbi injurioſis cumulatam, actio injuriarum competeret? Utili verò L. Aquiliz actione Subditi ad reſtitutionem dam- norum& intereſſe advertus Dominos experiri valent. arg. A 13. f ad L. Aui. l. uln. f de his qus eſiud. veldejec. Lex hut V bi quadrup. paup. feciſ. dic. lacob. Thr ming. deciſ.2 4 u. 12. Quamvis de no- mine —— ſ ri Magiun one ſtulnun le Iliqu z1 pu vMijß vehulh lrut; u Mrutu &c. Ac c nodd vetd t. l 1fß Vultej lii tal nenp injuriounc mu. f i ljn eut. ns iquam ein prrlenn m adiijn i ver l eſtitnum adverlu u A vlin —= Subditorum. 441 mine& genere actionis fubditis non multum laborandum ſit, quia hodiè nec formulæ actionum in judiciis tàm ſtrictè obſervantur, nec corum nomina exprimere neceſſe eſt. Shneidw. in§. acꝰi.. 6. Inſtut. de action. 62, Subditi etiam, ſi ſeryitia& offi. Qlu cia debita more majorum præſtare re L diis ſub 3 cuſent, à Domino Puniri captisque& diti au pignoratis eorum bonis ad ca præſtan han da cogi poſlunt. Gail. 1. olſer. 17. nm. 8 a ſer- wit ia Negu. Jixrin. de egal lih. ⁊. cap. 17 Iunm, eogihe 64. Coler. depruceſt execut. p. 1. cap. 3. fu num. 1/6. G /0. ctiamſi ſubditi ca ſervitia je depere negent, dummodò ea ante præſtiterint, vel Dominus uni- cum tantũm actum poſſeſſorium pro ſe allegare poſſit. per text. inl. ſ quis Prto 7. 5/7uis Comitum 1.ſ0h ſn. ft de pæn. ubi verbis diſertis, quod Proconſules & alii of̃ciales ſuos ſervos puniri poſ- ſint ad hoc, ut exemplo deterriti mi- nus delinquant. Proptereã quod qui libet Dominus& Magiſtratus, maxime ſihabcar merum& mixtum Impe- rium, de injuria& delictoſſibi facho. præſertim notorio, cognoſcere& Ee 5 punire, 441 Hpoypoſi luri punire. Vald. in generali. 1. C. M qui n ſy tauſ Iudit. vel jus ſihi dic. num. ꝛ. Cyaett cunßtl 232. um. 7. Guil. IW.. oh/39.. 1. G/04. Aolant. 4 Vale. cnſl. 48. n. 2. 0/0. Vol. 2. Et poſeſſionem ſuam adverſus moleſtantem& turban tem,& contradicentem tueri& delen dere poſſit. Bald. in 1. quemadmbdum. 29. 5. ſiprotectum. 1.[uh hoe notand dicit) n.ʒ. ihs ſocundd nota de commM poſeſiuniſad L. Aqul. Guil. 1.. 147 n 2. Fciamſi à judice inhibitio fueti facta. Plilipp. Dec. cunßfl. 10ʒ. V. 1. Boych cMnſfl 9. qucſt. 1. Iib. I. Bertrand conl z vh.3. Imò reſiſtentia& inobedients ſubditorum poteſt eſſe tanta, ut eria criminaliter, Boych. d cœnßl. 9... ihe perrot. puta carceratione corporalive An en relegatione puniri polint. Borch.A.h De.9..6. ſih n. vehſ Weil aber gleich⸗ minum Wol. pey rot. lih. 1. ſubditoz „46, 6. Quæ omnia in tantum vcra ſunt rſr. ut inaudito Domino, niſi ex gravibts viis g notoriis cauſis, Mandata ſine cla eompel- nemn ſula contra ipſum ad inſtantiam ſubd torum decerni non debeant. Guil 1 het ohſ. 17. num. 8. inſn. Sintin. de Regu deter- nantur. lih. — —— — ſhni erah. 1C jun ſh in num. 7 bili olunt. ſiln 1. Et poſch ſtanten ku tem tueri kt „. qunun uh j ndd nuimn ul ul uß dce inbibtot cunßj. j i . 4 ntia& tt eſſe tann. nſl ation? poſſ nt In wa ni ino U 6 —— Sulaltorum 443 b. 2 c.13. 1. 79. verſ ide in cnſinri ve c u ſe4. Cvjus rarioprima eſt, quia Magiſtratus in fubditos jure publicouti piccrur& nihilinjuriæ causd facere. juriayum. ſede ur..2. C. de opi ciMl. Jud. cap. L. de Apellat. Uhi pro 3 caſtigatione ſubditorum appellario non admittitur Nam propter authori- tatem judiciariam omnia preſumuntur legitimè proceſſiſſe. cxp. ſcut nobir. in ſr. deſentent. je Iudic. Ita, ut ſemper ſit præſumptio pro Magiſtratu. Miut⸗ depreſinpt. Reg.3. vefmpr. 9. Gnil.1. de Pac. puhl. cap. 2. A. 19. Altera ratio eſt, ne fubditis contra Magiſtratum re- bellandi, vellicentioſius quid agendi, facile occaſio miniſtretur, vel corum nequitiæ patrociniũ cxhibeatur. Hinc licet Subciti æpiſime perquam gravi- ter, de Magiſtratus in fe iniquirate con- querantur⸗ cxponentes quomodoex- tra fuum meritũ, propterq́; nullum de- lctumquod commiſerint, ex odio vel invidia propter cauſam aliquã Bahn vel quod jus ſuum contra con- cives legitimeè perſcquantur, vel quoda ententia ad ſuperiorem appel- 444 Fhpeeypoß Iei appellaverint,&c. à lictoribus vel ho- minibus armatis, ut in vincula conjice- rentur, quæſiti ſint, ut niſi fugã ſipi conſulnerint, malè& atrociter iecum actum fuiſſet; urbem ſe tutò intrare vel ſalvum Conductum obtinere non poſſe: perentes proptereà mandatum de nonoffendendo,&c. tamen ob di ctas rationes denegatur: Quia prius documento opus eſt, Es wird gemei⸗ niglich zu vor vmb Bericht geſchrieben In locum tamen mandati de non of. fendendo, mandatum de non imped endo proſequi exccutionem ſubdii decernitur. Sic Mandatum de non impediendo proſequi litem, ſubdis contra Magiſtratum, mco tempore Spiræ decretum memini. Et Mandati cum claui.de adminiſtrandã Juſtitiꝭ, das Recht zu eroͤffnen/& ſalvo condt ctu, impartitum ſcio. Hujusmodi er go& ſimilia Mandata aliquando im petrare ſubditi contra Magiſtratun poſſunt, ſi enormiter& notoriè contt æquitatem graventur, idque verifice. 5 4 1„ i 0 tur. Mandatis verò de non offenden a do tum ſubditis demum ſubvenitur, i U Ihrù Sictochun Smnüh Satocie injuſtè& iniquè, dolo& violenter Ma- giſtratum ea, quæ narrantur, attentare) En ohin vel ſi Magiſtratus talis ſit, qui facile ere n offendere ſoleat. Quò caſu ſi Subditi dc. tant tyrannicè vexentur vel aggraventur, —ur: G mandata pcœnalia ſub pœna banni, vel L amiſſionis privilegiorum& feudorum, * enchz vel pecuniaria, juſtèdecernuntur. Gail. Andui d n lib.I. de Pac. ub. cap. 2. hum. 22. Alids Snde mnn quamdiu hoc veriſimiliter ſubditi non *uionen probant, contra Magiſtratum quid at- audni tentantes non facilè audiuntur. vid. F. iliten Iider. JMimd. Iih. 2. cap. 34. mner. I. 21 wer Sehnnm. ohſ. Cam. 14. kum. 17. minihl oh/ 142. num. 3. G in Proceſf. Cam. lih. 1. tilti c. 13.. 2. Koding. Pand. Cam. lih. L. rit. 12. ru Lllns pag. 172.§. 23. ihi½ alg. Mſ. Neceſf . Huum Imper. de Ann. 164. J. Benebens ſollen at in Cammer⸗Richter/ c. 6 mmunitas ab his muncribus Qu. t enowt perſonalibus conceditur, non niſi ob vn , idhem cauſas graves ac juſtas, ut eſt infirmitasꝰ im Suhditorum. 44 5 Magiſtratus injuſtitiam, ſuper fracta pace qualificatam, verifimilem faci- ant(probandum namque ſubditis et, munes ſdeno corporis, vel inopia: Ex infirmitãte nne umſiben corporis immunes ab oneribus perſo-.„ on * nalibus he nalibus cenſentur infantes,& qui mi⸗ nores ſunt aun. ⁊0. aut etiam majores annis ʒo. Sexus muliebris quoq́; ob im- pecillitatem, à multis oncribus per ſonalibus, quæ viri præſtant, excufatur. Propter morbos quoque immunitas datur ut& proptet indigentiam nimiã, & propter numeroſam prolem. vid Alhnſ. Politie. tap. 12. S Keckemahn lib. 1. politic. cap. 25. pag. 396. Immu nes etiam habentur regulariter per ſonæ Eccleſiaſticæ. c. 4.& cap. adver⸗ ſu.. de Vnmumit. Eorleſ. cch. 1. e e.3. eod in 6. I plabet. C. de S6. Eeclſ. Pt alii, qui immunirarem vel præſcriptio- ne acquiſiverunt, vel à Priricipe veleo, cui opera debetur, impetrãrunt. 1 htil V de Vacat.& extuſ. mnumer. L0t. 1. C.de hin qui aprincipe&c. Ubi inciditqueſtio An Pominus uni præ alrero immuni- ratem poſſit concedere? Reſp. Pomt num hoc poſſe in fuum, nonautem i aliorum ſubditorum præjudicium, nej 7 videlicet unus per privilegium alterius nimium gravetur. Specul. 1Mt. d Ceni. §. nunc dicendum. Verſ. quid ſ Vniwenſ ſa. argum l. antep. C. de ten/. Iih. 1 44 * — ——— i nez ez etumn btis qoh onetidu tant eia rin .. b myel hrrbi abrnche npeninnt nun il Ubinimt x retin reReh UM, nonu puln nilegim uh i . qul ſ CAn . —— —— —— . . 3 —— —— — Subditorum. 447 f. Vucuati. C. de decurion. ih. ro. aut ſaltem prohabili de caus citraq́; enor- mem aliorum læſionem.diq. vit. C. d hu quid Princ. P. yid Mindan.% 2. cap. 46 pag. mih 449. c4o. Ejusmodi au- tem immunitas fimpliciter conceſſa, intelligitur tantum de perſonalibus o- neribus, noq́ʒ extenditur ad rcalia& pa- trimonialia. ſ. vem. 4. ohſy0. Erid. Mind dict locp. 451. 6. Iludetiam hic obſervandum eſt, ſi quæſtio fit de ſervitiis alicuià Subditis præſtandis ut Domino tantùm adſuum adhibeat uſum, non ut etiam ſerviant Subdiri fi Pominus quid negotiorum causã curet tranſportari vel fleri. We· hen. in bſhract. in verb. Zoll /Zollfrey. Ur& Pominus oporas Subditorum, quibus ipſe non indiget, aliis locarc& obern⸗ delegare non poteſt. Tum quia modi ſervitia dicunturo peræ obſequia-, les& officiales. Coley. dopruceſf Execnt. xe 6 delegare P. I.c. 9. n. 12. c n. 13. Operas autem offi poß ciales ali non poſſe delegari, textu eſt 1. num hrem 2. 5. lilertu. 12. de condic?, imdebit. uh Iſon. unmer. 16. 00, wora decimo tertib. Tum, quia § hpe hæc ſervitia hodie dicuntur eſſe realis & prædiis inhærere, adeò, ut illi tan t tum debeantur, ad cujus Pominium c directum prædia pertinent. Coler. ꝓ. 1. jn d.c. 9. num. y0. E ſcg. Tum, quia per ſonæ ejus, cui debentur, cohærent,& 1. conſequenter alii delegari non poſſuu i text. eſt elegans in l. vperæ in Verum. q §. 1. j de oper. libert. L. umic. ð. ne auten C. de cadut. rvllund. Hæc tamen deciis fallit, ſi neceſitas immineat, utpo ſi dominus ære alieno eſt oppreſſus tunc enim is, pro cjusmodi ſervitis j perſonalibus, rectè imponere potel i Fubdlitis ſuis charitativum ſubſidium n usque ad valorem operarum, veles mandare, ut aliis pro ijsdem operis ſer⸗ viart, uti in ſpecie tradit bald in jjn remppre. C. deoper. libert. u. 1⁊. In cal enim neceſſitatis omnia privilegia cet ſant,& ſubditi multa ſervitia præſtars j⸗ tenentur, Aquibus aliãs ſunt immuneſ⸗ 1 1. C.uri nem. lit. in empt. ſec ſe extiſh Regn. Vrin. de Negal. lib. 2. 6. 1. 7. 3l cſcqg. Nrag. de nobilit. vap. ⁊0. AMum 169. G ſ. — ——— — — hru untur eſet aded uil. ujus Don heht. Cih Tun, qu ur cohun grinonpol Wyet uumn . unit. um læctanenit mminet o ctt t ejunvd in imporerp tiyun ihi truit h n. 1h nuptich ſeritupu v unt n nt ſu i. 4 10 40 Subditorum. 449 66. Realia munera ſunt, quæ fiunt Mn⸗ ya Rea⸗ erogatione ſive contributione vel pe· iin qu cuniæ vel carum rerum, quæ pecuniæ vicem vel valorem hahent. lthuſ. o⸗ liti. cap.§. cg. Magiſtratus enim ſubdis fuis, pro neceſfitate& commo- do Reipublicæ indicunt certas colle⸗ ctas, quascertis temporibus cõ̃tribuere tenentur,& hoc vi Jurisdictionis in Subditos,& corumbona, nam colle- ctare eſt actus jurisdictionalis. A reſcri- Puo.. Vn. de mumen,& collectæ faciunt præſumi aliquem eſſe de jurisdictione collectantis. AMew. cunſil. 3. Aum. 3. vol. 4. Vom. Mchael diſß. de Iuridic. rheſ 4 8. lit. c. fol. 39. Devan. conſl. 41. num. 4 1. Vol. 1. Ubi urisdictionem vo- cat tundamentum onerum& collecta- rum: Bt habens jurisdictionem, dici- tur habere jus cellectandi. Weſ. part. 1. nſl. 4. C CMeichſwer. tom. 1. decſ. Qamer. p. 1. deciſhn. fol. 8p0.( S6. ubi habet ad modò dicta limitatio- nes. ½ 67. Sunt autem variæ& diſtindtæ ſpecies exactionum& collectarum, ut eci⸗ Beth/ Schatzung, Gemeine Land ſteuer /c. 40 Thpohpoſis Juri⸗ ſteuer/c. Bethe ſunt contributiones& collectæ, quæ olim ad rogationem Do. minorum fichant, deinde ex debite exigebantur, prout& nunc. Ghland. d⸗ ciſ.37. n. 27. l.1. Mantt enim antiquum illudveriſſimum: E rogare Ducum e cies Vablemta precaudi. Zaſ. in nbt ad Ini d actuon. Et Bethen idem eſt, quod he. gehren/ ut igitur olim ad petitionem& quaſi precariò factæ contributionesvo cabantur Bethe: ſic hodiè etiamnum 6 remanet vocabulum Bethe/ non pre cariò, ſed ex debito pręſoripto ſive præ ceptoatq́; ita exBethen oder Bitten/& dtum eſt gebieten/ vnd ex Bethe/ Gebo Uus ejus eſt vulgatiſſimus,&ſpecies c penſionis annuæ, quæ ordinariè mag. ſtratui penditur, ex poſſeſſionibus prꝭ fertim immobilium. Non autem una& æqualis eſtin omnibus locis, ſed prolo & nominis diverſitate diverſa, ut Mey beth/ Merbſtbeth /Landbeth/ ic. vid GM⸗ Anton. ſß. fud.1.1h. 6. Nitter. dehomah c.7. n. 161. Schatzung ingeneraliſim ſuã ſignificatione comprehendit ſub ſe. omnia genera collectarum, atq́; itaet iam modo deductum verbum Bethel 8 Steuer/ Landſiuer/ gabellam caupo t nariam. 4 * — —— ui conttibin Subditorum. 1/ Tognionen nartam„Quæ porulenrorum nomine dende eit penditur Vngelt⸗ Accis. In ſpecie ta- nune men ſumi tur pro collecta, duæ quidem eteninni vel coacte vel liberè, non tamen obliga- ene rorie niſi cx conſenſu& ad tempus con- 2uni fertur.&penditur in recognitionem ſu- idemet u Perlor itatis, tãm ratione bonorum allo- nad petin dialium, quàm fe udali um. lurfcnßi conniun J26cent.I. Vuichen. de. rewir. c.. on Gemeine Landſteuer in ſpecie eſt hen collecta, quæ imponitur Statibus 6 Or- t 3 dinibus ac omnibusſubdi tis totiusPrin- i cipatus ſeu Proyinciæ, Iſt eint ſolche Steuer/ ſo durch das gante Land gehet/ vnd ingemein auff jederman geſchlagen wird. Qemadmodũ enim illæ neceſſi. tates publicæ provinciarũ,propter quas imponuntur, contributiones„& mu- munera publica ſolent nominari, gemeine loch andeonoth/ exco quod ibiuniverial e qheu ker omniũ totius provinciæ tum ſubdi- dheth.. orũ, tum incolarum commune pericu- —— Nonan 6. Nimni rulum& incommodũ vertitur:ſicetiam 1 n ₰ tales contributiones generales no- mreieit inari gemeine Lädſteuer oportere, quæ krumommuniter, generaliter& univerfali- netbnbet ab omnib. pẽduntur& contribuun. gbelin ur nemo noſtri idiomatis recti ſermo. is gnarusnõ intelligit. 68. Quem 451 Hyporypoſi lu Quemadmodum ſupra ſubdi. nn torum immediatorum onera diſtimi. n mus in ordinaria& cxtraordinaria i cnera illud ipſum facimus in mecdiatoun ſunr ſubditorum oneribus& Collectis. In ter ordinarias collectas refero ordn vel ex rias indictiones& tributa, quæ Dom. eraordi nis tanquam ſtipendia quotannis pr naria. e bonis& poſſeſſionibus inferuntur, 4 nri cum finem, ut inde ſe ſuamque auin Au arque regimen ſultentent,& de puble 1 utilitate provideant, ad camque w ceſlaria expediant. Nam urmies& pendia habet, ur ſtrenus militet u Magiſtratus tributa ordinaria& n diones, certosque ſuos reditu proventus, ut eorum ã quibus illa pi ſtantur, publica commoda& tranq lirarem ſtrenuè defendat& prot veat, pro communi omnium ſu excubando./ nam ſalutem RNeipubli princ · de ofc·præfeci. Vigil.. 69. Hic venit movenda quæſ W An Princeps omnia ſibi incumben onera, quæ quotidiè multa obveniu e. g. Collectas Statibus Imperii im ſitas, cx his ordinariis illationibus d; — ———— — — Subditorum. 453 um 2 ſuo(Auß ſeiner Kammer) ſolvere& in onenit præſtare, an verò a fubditis exigere de- otn beat? Modeſt. Piur. cunßl. 9. num.. in neih Balduin.. neminem. C. de S. Eocleſ- ucie prius affirmat inde, quod in Receſſib. trefewn Imperii ſingnlariter indultum Statibus duu uh atque Principibus reperiatur, quando ia qoun e ſubditis collectas conficere neceſſe ie ſn deß 3. Reichs dieſe Macht ſonderlich enlit gegrben wird/ die Reiche⸗Anlage von ien hren Vnterthanen einzubringen/ vnd Nnnn dieſele derohalben zu belegen: Id quod fruſtrarorium eſſet, ſi onera& colle- ten ee e n as ſuas Principes ſubdiris ſuis de jure 18 communi imperare poſſent. vid. iun Reiche A. zu Coln vnd Trier. de ann. wih urz. 5. achdem Chur vnd Jůrſten. mnilu Vnd R. A. zu Speyer. de ann. 142. cfeni 5. Vnd nachdem der Chur⸗Fůrſten jh⸗ uni omm rer Vnterthanen hierinnen gantz ver⸗ uin i ſchonet /c. Er noiſim. Keceſf. upEr. Vi. de ann. 164.§. Betreffend moleni haber /ih vnd ſoll den Staͤnden bevor in ſi ne ſtehen/ hre Landſtandt/ Bůrger vnd e muln Vterthanẽ zur Beyhůlffzuziehen/ c. tibus Ine N am cum Prineipes annuas ordinarias is iluon F indi- 474 Hporypoſi ſui⸗ indictiones atq́; reditus loco ſtipendi habeant, quantum fieri poteſt, illis de-„ bent eſſe contenti, etiamſi bellumpro publicã tranquillitate moturi ſint. n e Alheric. addict.l.neminem. Et Magi. l ſtratus quisq́; alios ſuos rediruspublicos prius communibus neceſſitatibus de. x — — putare debet, quãm ſubditos gravare. u Vn. C. doprivil Domimu. Aug. lib. 1. Burer. l de lu. collec.« 2. n. 0. Quod ſivcròSta. M tuum prædicti reditus, erogandis hiſce n collectis non ſufficiant, aut jam dudum n ad alia onera deputati ſint, Wannjhnen in dergleichen Huͤlff/ auß jhren epgenen po Cammerguttern vnd Einkommen allen zu leyſten vnd außzurichtẽ vner ſchwing„ tich fallen will/ ut habent verba deß R. j A. zu Augſpurg/ de ann. 1582.§. Vnd i⸗ nachdem dieſe anſehnliche/ c.co calu luos vn iubditos in fubſidium collectare pol( ſunt. Dann ſtehets jhnen frey/ vnd iſt zu⸗ li gelaſſen/ jhre Vnterthanen Geiſi⸗vnnd m Weltüich/ ſie ſeyen exempr, gefreyet odu M¶ nicht gefreyet/ niemand außgenommen/ he derhalben mit Steuer zu belegen/ doch a hoher vnd weiter nicht/ dann ſofrrnſich te einer jeden Obrigkeit gebuͤhrende Anlag rec — M 3 loco ſhu Fipot,„ Ooturi Sinem. hl rduyi celltuhu itosgm Aglnb —uodhni erognd S atjndt ie u ſnc kinkomm ahtnſt — Subditorum. 455 erſtrecket/ vnd das den Vnterthanen zu⸗ vorderſt eygentlich vnd außtruͤcklich die Huͤlff kundbar gemacht werde. R. A. zu Augſpurg de ann. 130.. Dieweil die ey⸗ lende Hülff. Et R. A. zu Augſpurg de ann.14 8. S. Damit aber gemeine Stän⸗ de/c. Cujusrei variæ, tãm ex Magiſtra- tus, quãm ſubditorum latere, dari poſ ſunt cauſæ, quarum præcipuæ ratione Magiſtratus ſunt. I. Impoſſibilitas,& nimia onera, ur ducum. 2. Ne hæc omnia exſolvendo, reditus ſuos adeò imminuant,& penſiones exhauriant, ut poſteã contra ſplendorem domus& di- gnitatis aliquatenus egeant. arg. i. Rem miles. 18. f. de Ne Iudic. ʒ. Damit ſie ſon⸗ ent eb ſten deß Reichsrommen deſto ſtattlicher * ſeh ob⸗vnd vor ſeyn mögen. d. K.. Zu Coln K. vnd Trier. de ann. 1512.§. Nachdem Cumq́; ſubditorum hiſce in caſibus quæratur ſecuritas, die⸗ in„ weil es maͤnniglichen kompt zu Schutz henmni enptgfn n„ nn nd Troſt. R. A. zu Augſpurg. de ann. 1zo. J. Vnd dieweil die Elende. æquum erit, onera corum hærere oſſibus, quos ſequuntur commoda. ecundum natu am. f de R. I. Tiher. Decian. in Keſponſ. . num. 4. lib. 1. Pt communem eſie R4 COR- S —— — —. 45 hpotypof furi contributionem, ubi commune emo-· lumentum. ag. f. 1.& 2.f inpr. ad l. Rhod. de lac. Hodie üi de colledis Imperii agitur fubditi regulariter, et· c 7 iamſi Princeps ſolvendo ſit, tenenur e contribuere, ut conſtat ex Keceſ. Mp. 2 Wormat. de Ann. 1495. Auguſta. 0 no Ioo. Coloniæ Ann. 112. Herum Au guhe Ann. 118. Morinbengæ Ann. 111. 4 G An. 124. Piræ An. 1744. K. ribomæ Ann 157. e 1654. duct. 5. Be⸗ treffend aber. add. Maul. in zrad. d x Hmag.. rO. M. 38. e S 70. Mediatorum ſubditorum m g rorum nera, onera vel tributa extraordinatis mi nedia ſunt, quæ certam, annuam ſolitamque h voruhm „e Ppræſtationem non habent, ſed quæ per i e ol occurrentem publicam tamen ne- deer ceſſitatem præſtantur. 1.unic. C. de vu u (cal. mumer. Iſn. C de Excuſt mumner. i. i u 10. leg. in honbribus.§. ʒ. ihi, qui ex im in proiſo. j de vacat. uumer. Neceſſits 8 verò manifeſta ac rationabili cauſ c ſicut probaridebet, ita etiam exactio i cum charitate& paterna pictate mo· be derari. cap. cum Ahoſtolus. 6.§. prohi pu bemus. d vemſ. exad. Unde etiam hiſce eXiTa- Ni ommne 6 uf. uy 4 b u de ch. guluie Sbſt, u ay igj u. Mnn vene 4mn SAhn 6 ſibhunnt a exis „ namſim hert ku am tnc un(6 . ih ſi untr N ruiondüc ita etumc era piei ulu. 5 Unde ein . — 6 Subditorum. 477 extraordinarii ſubſidii caſibus, ſubditi cenſendi, vel ſanior majorve pars con- vocandi prius,& de neceſſitate occur- rente admonendi, quàm ex improviſo cxigantur. Maſier. inpradt. Pr. tit. de Tiu ſen Colled. ali⸗ umpoſt. n. 2. 4. ceh. Cum conſenlu enim& judi- cio populi Collecta imponenda. Luc. de Penna. ad J unic. C. de Vuperindiqꝰ. lb. 10,& eſt communis Dd. fententia. Ubi tamen notandum, quod quamvis regulariter propter publicam faltem neceſſiratem extraordinaria tributa exigi debent: tamen& privatis do- minorum neceſſitatibus ſuccurrers ſubditos juſtum eſt. f1.cum ſmilius. A⸗ alend. liber. 71. Præter caſus verò neceſſitatis, Aulu⸗ qui quotidiè occurrere poſſunt, ut ſunt ⸗ incurſiones hoſtiles, pontium& via- xtra. rum refectiones, neceſſariæ defenſio- vdna· rie col⸗ nes patriæ, cc. alios certos caſus fa- ciunt extraordinarios, in quibus ſub- pofßnt diti poſſint collectari: ur ſi ſit timor belli: Si Donunus ab hoſtibus ſit ca- ptus: pro Domin filio milite facien- do, vel caſtro emendo: vel fllia Ft 5 elocan- 458 hpoeypoſi luri⸗ elocandã: vel deniq; pro ſolvendo ære alieno, quo caſu etiam inferioribus per- miſſum eſt collectam indicere. Coler in proteſſ. Evecu. part.⁊. c.ʒ. n. z69. Shurß. sonſ.jy. n.1 cent 1. Inter prædictos calus extraordinarios, quod nempè Princeps Subditos ſuos, pro elocandã filiã colle ctare poſſit, ex communi uſu Principũ, de conſuetudine Germaniæ non ha bet dubium. AMhnſcent. ſ. bſ.⁊1. Bocer in zrac. ds collec?c.ß. n.⁊4. ¶ mult. ſeqg. Re⸗ ſold in th prac. in verb. Fraͤulinsſteuer. Neuti. vol.I. Aſp. 2. th. ʒ. lit. N ihir alleg. An autem idem obtineat in filiã natu rali ſive baſtardã? Et in Sorore, puta quando pater deceſſit,& fratres filiæ in nuptæ Subditis imperant? Reſp. In terppr. in his duabus quæſtionibus non conveniunt: primam enim queſtionem quod artinet, Fpẽr. part. ⁊ deciſ1⁊ alle gat prejudicium, quod Subditi quidem teneantur in hoc calu conferre, fed tæ men moderatè, non ita, ac pro legitimè nata, quo etiam videtur inclinare Gul 2. bſ88 n. 7. c 8. quod ego tamen non probo: Etũi enim patet naturalis fil naturali alimenta debet,& ſimilia, ta men Ar Lheni 1 leriobu dicete(in * i ridun denpehnn andi flin nuu binj manie nn ſſun Gmhh Friuinſu gextnflin Iseftnsiu inqu dnut 4Subuut — Suhditorim. 45 men inde non ſequitur, quod pro filia naturali elocandã, etiam ſubditos col- lectare poffit: nam uttaceam, quod te- gende libicinis publicum per id aucto- ramentum induceretur, ĩſta collecta- tio favorem non tãm parentis, quaàm fiiarum honeſtè natarum reſpicit. Et hinc petitur& patet reiponiio ad ſe- cundam quęſtionem, quod pro ſorore elocanda, etiam patre mortuo, fratres collectare ſubditos poſſint, quos pa- ter potuiſſet: nam favorem, ut dixi, filiarum reſpicit, quod ex publica col- lecta dotem ſibi paratam habent, ille igitur favor in morte parentis non ex- tinguitur. vid. Dæſůpr. cirat. C eurum alegata. 72. Cum autem, ut ſupra dictum, Subditus propriè& verè ratione domi- cilii dicatur, Menoch. conſl.&92 num. z. Surd. conßl. 1ᷓ. num. 66. Coler. de pro- ceſf executiv. part. ⁊. cap. I. Vum. 22. Ro. ſenthal. de feud. cap. 5. cunci. Sy. ratio- ne illius collecte& contributiones imponuntur. Sed quid Juris, ſi quis duplex(quod fieri poteſt, ſtcund. Vozr. deciſ.13. n. ⁊.) domicilium habeat⸗ Dd. plerum- 460 Hyporpoſis ſuri⸗ plerumque putant, Utrobique tunc collectæ onus ſubire ſubditum cogen. dum eſſe, ſed tamen hoc ita, ſiæquè utroq́; loco inſtructus ſir ut utrumque domicilium æquali jure habcat. Alio- qui in eo ſolo contribucre debet, in quo frequentius& familiarius domici lum habet. 1. Ejus qu. 27.§. 1. 4 Mumicipal. Auton. Haber. in Cod. lb. 9. 7it. 29. deß. 10. 3 3. De Porenſhus eſt quæſtio: An ſitis in territorio collectantis? Diſtin u p guendum puto, an collectæ imponan- — tur præcipuè Subditorum perſonis, r quod fit aut capitarione, aut fingulæ behin rum facultates penſitando,& proce- dit negativa; an verò præcipue& ſin gulariter imponanuur ipſis poſſeſſioni- bus& agris,& procedit affirmatiya, per text. expeſſ.nl. Crma cenſuali.. de Cenſb. Ubi dicitur, P verd, q aorum in alia civitate habet, in ea civitu- re proteri debet, in qul ager eft, ag enum zrihutum in eam cicMratem debet lewure, in cujus reyritoris poſſideru. Hoc namq́; caſu annonas& i is ſol Z colicctari poffint de bonis ſive rebus ——— —— —„—.—— 3 ditum cx c a, ſe A n(ui qurſo 1 onis ſwe t Santis! D Sctrinyn irun peiu e, an indo, Kp Mxcile alspaln nunul 1 u ulen hn ui 1 m juri hi us& nbn z Fuhditorum. 461 is folveredebet, qui poſſeſſiones tenet &fructus percipit. f 2. cum ſeg. l ob⸗ VMere. 10. C. de Annun. C trihut. Gaul. 2. Chſer. pz. num. 4. Alias in genere ſi quæſtio hæc noſtra conſidẽratur, Regulariter Forenſes(cum non ſint Subciti. Slurf tent. 1. caf.;ꝙ. n. 26.)ab onere contributionum ſunt immunes. Berous. conſil. 150. num. 12. Surd cunß 2. hum. 13. Andn. Cabriel. cunciuſ. Zum. I. Noſenthu. de feud. cup.. cond S1. Exceptis caſibus ſequentibus, quos notat Gail. 2. ohſer. y2. uum. 24. J. Si extet talis conſuetudo, quã forenſes collectantur. 2. Si privilegio conceſ- ſum ſit. 3. Si præſcriptione acquiſi- tum. 4. Si ſtatutum res ipfas afficiat. 5. Si occurrat neceſſaria& publicauti- litas exigendi collectas veluti, fi ſubſit timor belli. 6. Si bona vel prædia ſint deſcripta,& æſtimata in libro cenſuali (Saalbuch) ſive ut vocant, æſtimo. Ne quis de cadem poſſeſſione duplicem cenſum, ut hic, ubi ſita eſt,& ibi ubi Do- minus habitat, præſtare gravetur, pia moderatio contributionis facienda eſt, aut ab aliis Magiſtratibus, in quorum territorio 461 Hpotypoſt Juri⸗ territorio ſita ſunt, moleſtari non de- bent. Cail. dic?. obſᷓz. u.2. G3. D⸗co. 74. Circa indictiones& Collectas Imperii, deß H. Reichs Anlagen/ qus publicam utilitatem, pacem& tran- Iuid Pu quillitatem, in Imperio& ubiq́; contta hoſtem Chriſtiani nominis, conſervan- dam, neceſſitate poſtulante inducun- tur/ ea notabilis obſervanda eſt Regula, quod propter illas ſubditi vel incolæ collectari poſſintde bonis non ſolumin territorio, ſed etiamalibi ſitis. veſtripti F.ſcꝛendum. in fn. de muner. C honbr. veluti anno 100. e anmo 142.ſub Divis Imperatoribus Maximiliano I.& Car⸗ lo Vfactum, qui diſpoſuerunt, daß einjt⸗ der nicht mehr/ dann an dem Drt vnnd End/ da er geſeſſen iſt/ von allen den Seinen/ es liege/ wo es wolle/ zu geben ſchuldig ſey/ vnd das kein Standt den an⸗ dern/ oder deſſelben Vnterthan darwider tringe. Gail. ohſ. yʒ. u.2. Hujus præju- dicium Cameræ allegat Roſenthal a Feud.c.jconc. So. in Cauſa Teutſchmei⸗ ſters contr. Donawerth. Etli hnſ cent. j. obſ.⁊2.(ubi pro utraq; ſententia Authores allegat) n. 4. dicat, ſuo tem- pole itnt 1 ½ CM Mnuhn Sunln —ichiham —iconen * ne inu eR iti vel i snohplnt itsln rlbi nnh nmun / wniln woli Sttu inuln Hun i uahen dicat ſon * Sulditorum. 46 pote inter Camcrales hanc queſtionem in controverſiam veniſſe,& adi pfum Imperatorem delatam fuiſſe. add. Caß. Vocd. de contribut. conc 18. 7. a quæ ſupra de Immunitate A diximus, quod ſc. quibusdam perſonis ab oneribus perſonalibus concedatur,— haud immeritò etiam ad realia onera ab on⸗ applicari poſſunt: Privilegia igitur& immunitates date vacationem contri% butionum præſtant.A vacuati. C. de de curin. idq; in immunitatibus à Supre- mo Principe conceſſis, dubitationem non recipit. unic. C. de hu⸗ J Principe. accch. ¶ Quidde aliis Principibus Supe- riorem recognoſcentibus ſtatuendum? Item, an corum heredes obligentur? Et an,& quando immunitas conceſſa rcalis vel perſonalis ſit? vuc Moſenthal. de feud. A c.;. conc 85. Immunitas conceſla alicui à collectis& oncribus ordinariis& extraordinatiis, folitis & inſolitis, non ſolet extendi ad gü que ratione belli vel alterius publicæ utiltatis, de qua ab initio non fuit veriſimiliter cogitatum, exiguntur. Mex. in l. ex roto. ubuaſonfdeTegar. 1 Marcdec, 4) 8.%,12, G. /9. Cacheran. „ decjſ 464 hporypoſiluri deciſ z6. Nſfau. 134. Aum. 10. Mand cœnſil. ⁊. Schrader. part. 10. de feud. ſect.. um. 130. Gil. 2. bſerd. 2 Mume 26. Famque ſententiam conſuetudinem Germaniæ approbaſſe, retert Ahn. ent. 4. hſ 70. ibi ſubjiciens à Col lectis jmperii ob publicam neceſſita. le. tem indictis, nullos ordines excukti quuſß. 18. hum. 26. Horey. queß. ke% 2 n. 26. Im ob Turcicam expe- vun ditionem& conttiburionem, nem —„nem excipi, imo omnes, quantums ci- privilegiaros, tributis onerari? c3 de- — cretis comitiorum liquidò apparet R. A. 3u Worms · de ann. 149 R. 1. . 3u Augſpurg. de ann. 100. tit. Von Soldnern. R. A. zu Speyer. de uun 142. R. A. de aun. 144.5. Vnd nim⸗ lich ſollen alle. R. A. zu Regenſpurh de ann. 1576.. Vnd nachdem dieſe an⸗ ſchnliche. R. A. 3u Augſpurg d 1782.§. Vnd demnach ſolien alle Vy⸗ terthanen. R. A. zu Regenſpurg ¹ ann. 14 5. Wachdem nun vorgeſetzt⸗ R. A. zu Regenſpurg. A ann. 1)96 §. Dieweil dann nun. R. A. d ann 16oz. F. Wachdem es nun. 6. Hic v t ie yt 4. vyn u ſn 505 ih con ſ lmi n. 10 lu vo. de juſt Subditorum. 46 76. Hie vccurtit quæſtio: An Im- peratori, vi ſupremæ jurisdictionis, fas Wrumn ſit, immunitatem 4 collectis turcicis conlucuit pro placito petentibus indulgere? Sanè reten bicemit dicer Imperio, privilegia Principum hean ne in præjudicium rerti nequaquam in- Vrdne i terpretanda ſint, cam non niſi juſti. 6 R mis ex cauſis admittunt. ¶Marth. Se. cn phan. lib. 2. part, 1. d⸗ Iuridict. cap. 1. Züonen membr. 1. n. 107. Thom. Michael. de. he qn ridich. rh. 27. lie. cAlter enim jus ſuum onen auterre, nulla juris patitur ratio. arg. A hcicb wemimerint. C. Vnde zu. Menoch. A ar- hitn l. 1. qucß. 7. 1.71. Sſg. ne qui- dem ex plenitudine poreſtatis. Gah⸗l. uSpen incommconc. d Jur queßie. von roll cn- ſ. n.. Menoch. 2. 4e præſumpt. 10.n. 48. G40l. 2 0bſ.)6. n.. cpaſim. Vag. cn- n o. ſufyeg. lib.1 c.I. A. 17. Craent. d⸗ ugß m anrique. ten. ꝓt. hyinc: v. 16 6 en. le Quo reſpectu nomen abſolutæ Poteſlat⸗ ⸗ ſchſt juri& juſtitiæ contrarium,& ad Tyran- zo Rehilhnos remittendum, non incivilitèr di- it Covurf. variar eſlut. cap.&. n. g. Et corum, qui Principei pro libitucontta n R jus diſpenſare,& mutare quadrata sm 1 6g rorun- cum karum Remiſſio Univerſo præu- 466 Ehpotypoſ Iuri rotundis poſſe dicunt, inſanientium magis, quãm Jurisprudentium loque- lam non immeritò appellat, Viuſ. de lu. 1 Fnphyteut. quæſt.. 34. vid. omninò Arium Pinell in rubr. Part.. c.2. n. 20.0 1 ſeq. adl 2. C. de Reſcind. Vendit. Duuh u de ftam. in Explicat. A ex imperfecu. n C. de Taun, n. 1. Et Principi jus non ju eſſe in pernitiem Subcitorum quem u piam oneribus eximere, ut alii onus ejs a fubeant, ReſponditParin conſil yo. n14 c Crawett cunſ4ʒ. Hinc ſunt quidam Anjune qui immunitatem nullo jure cuiqun j — concedi, aut impetrari poſſe conten once. dunt, quorum rationes, principalots n Aantur hic, in parentheſi quaſi addam: 77. Proferuntur autem argumenu ip contra immunitates, ex jure zum du in no, Tum poſttio civuli: Ex Sactisg⸗ ex Sa. legantur dicta& Exempla, Et collt ers de catur velut in frontiſpicio dictum un Jumntta A poſtoli 2. Corintb. 8. veyſ. 1. ih n non ut aliis ſit remiſſo, vobi autem i4 lulatis; Sed ex æqualitate,/ in yrm rempore veſra abumdantia allurum ilſtt piam ſuppleat. Quibus verbis, ajunb Chriſtianis diſertè in/ungi æquakitatꝭ u — — 6 hn Subditorum. 467 4 3 3** 3 2 ¹ nntn min collationibus quoq́;& muneribus — cMunh ſubeundis fiat quod æquum eſt, ne alii quietegaudeant, alii moleſtiis affi- 34 idm ciantur. Quamquam enim Paulus Nurt.1. 1 .(inquumt Da. in locum Mpſtolu). pro- Mpn nunciatum hoc in hypotheſt accom- * Smni modet ad modum erogandæ Eleemo- — inchn ſinæ: per ſe tamen generalem hanc batonn x rationem continet, ſic penefaciendum eulin eſſe aliis, ut nobis inerim noſtrisque non afferamus luculentum aliquod inein damnum, non tantum in beneficiis, ſod lo ee ſimul in oneribus: nec in Eleemoſi- mipolte nis modò, fed in trihutis quoque es piht hæc Apoſtolica debet valcre: n Trahunt horſum illud ctiam, quod auenam Apoſtolus a Philipp. 2. vn⸗ 4. edicit. e le eadn Etasn vcna 49 1u e b ln e⸗ ins. Qibus verbis Apoſtolum cngh k vetare perhibent: Ne quis juum ſuo- nip i rumq́; emolumentum& commociita- u em privatim quærat, cum præjudicio iu& aggravatione onerum proximi: cum junta dictum Angufin, nemo di- cere poflit, diligere ſe proximum, min ilm. tanquam ſcipſum, ſi non ad id bus verbö wung 70 — 44⁸ Chporypoſu ſuris commodum ad quod ipſe tendit, eun. dem quoq́; adducat atq́; promoyeat: Cum charitas non querat, quæ fua ſunt 1. Corinth. 15. n.ʒ. Fodem reſpiceredid⸗ ſcripturæ, quibus oppreſſio proximi graviter reprehenditur, qualia lunt 5 Eſaiæc. z2. v.7. racid.c. 34. v. 2ſ06. 5 Ih. 1. Keg. c. 17. quibus locis acerbeper 1 ſtringantur ditiores atq́; potentiores qui pauperes& tenuiores exugunt, d.„ coò, ut parum intereſſe videtur, gladio. 4 quis an rei familiaris everſione perim 3 tur. Deut.24. v. 6. Eodem denique pel·„ tinere exempla docent. Tevit.y. v 5 ubi alleganti paupertarem, non tantin 3 audientia benevolẽ præbeatur, ſed 6 moderatio concedatur.I. Keg.23. v.zſ. 1 ubi dicatur, quemlibet ceniendum eſ⸗ juxta vires patrimonii& facultatem ſecus facientes incidere in execratio nem Davidicam.⁊. Sam. 12. v1. c)e Deniq; id docere in Sacris analegin ſimilium caſuum, veluti Deut.c.ij. V Cum enim ibi inter ſcelera immania& planè diabolica referatur, proxim egenti mutuum denegare: multoò ſee leratius fore concludunt, per inæqu impoiiio —iple tu Sditorum. 465 h n impoſitionem atque diſtributionem, Onnl Pauperes quidem prægravare, divites Smreh vero ediverſo exoncrare. Et hæ qui- yreſo udem machinæ ex armamentarios. Scti. u, gupruræ adverſum jus immunitatis pro- c ducuntur.— „„„ 5* Alochit 78. Sedajure quoque civili arietes Agu. uh nun catapultæ petuntur, ad deſtruendum v⸗n ju8 1 irari geen immunitatis, tradunt enim initio, Sidetu aexigere, ut munera& oncra publi- vr⸗ k a civib it— nim. inmn. —neie us pro quantitate bonorum im- in ſcelet hicam ilam C. 4. immumnitate nemint eruur ncedenda Qem textum etiam, Ex- egure ellentiſſimi quidam Cti, gencraliter, lunt, pein tlonat,& abſoluteè exaudiunt. Guilie —— m 6g 3 Forn 470 Ehyotypoſs Juris Nrn. I. 1. ſelect. c. 20. quem ſecutus eſt. & in hanc fententiam allegavit, Beſll. lib. 1. poliric. c. 4.54. vnb. 79. Nunc venit etiam aliquiddicen. hopriu. dum de alia ſpecic Subditorim, qui vocantur Homines proprii Leibey⸗ genen gene Leut: Quamquam enim teſte Leutẽ. iro de morih. German. Gekmana nunquam veros ſervos habuille dict turExtat tamen apud nos non abſimie genus morralium, qui licet aſcriptitis aliqua rarione adnumerari, zuichem in§. Tfer n. 1. Verb nj ſeru 4 xpit. de Pſtam. Ordin. vel potiu minibus perlongiſfimumtenipuscoh naria conditiore detentis adſeribi cum ſitu. g.cum autem. C. de agyie& ſit. lih. 11. vel eriam libertis compat queant, Schard in l.11.. 4. G AeN 6 inI.12. n. z. C. de contrah etomm Mi Tamen in omnibus& per omnia ne lervi,neq́; adſcripritii neq́; colonin capite cenſi neq́; libertineq́; ſtatu lbe ri funt:ſed novamquandam ſpecieni. ciunt, de omniũ illorum natura ac c0. ditione aliquid patticipantem. gAl. Keſponſli.2. c.7. d. cosq́; nonn 5 i uemen nalegut — giam iii ic Sihit ut ppi l uam en ymmn. Cin os habit udnonoit i ltet in numem nen iin. e pui mim deients ut . CAy tate dominorum expelli poſſunt, quan- n liben cn Nnn4 —— — 3 uh 6 mi ſbeninehl otumn ſcjpantel“ rticlp n p. 8. eos0“ per 3 Snlditorum. 471 Leibengen/& quidem communiter ita. Cau. Ae Pignor. obſ.8 v. 3. alii, iiq; rectius ha beigen nominant. Matth. Weſenb. cænſ.1ð. n. ⁊7. Sed& hi homines proprii in Germania non ſunt ejusdem condi- tionis, fed alii præ aliis vel meliore vel deteriore loco habentur. ſ. did. hc. Corhman. cumſ; 2. n. 19. 2. Nonnullis ſiquidẽ inlocis ex more regionis omnes & ſinguli ruſtici vel homines proprii, Principũ,& Nobilium predia, quæ deti- tinent, non ſibi, fed dominis poſſident, eaq́; tantum precariò tenent,& nudi ac fimplices Coloni funt, neq́; ulla bona Emphyteurica habenttantum abeſt, ut proprietarii ſint, vel bona cenſitica poſ- ſidoant, ac proinde pro arbitriosevolun- tumvis zo. 40 velßo. annos continuos unitormem canonem ſolverint, ut fit in Marchuid, quam conſuetudinẽm etiam in contradictorio Judicio obtinuiſſe ait Cotlm.conſil. 42 64.f0l.3 49. Huſan. de Srð.c. 2.n. 28. 32. c/6)9. Aliis in locis glebæ adſcripti ſunt, mancipiorum in- ſtar, vulgò, Hubner vocati, qui nec fervi g 4 lunt, 472 Iporypoſi furi⸗ ſunt, nec omninò ingenui: ſed cumde. teriorſit ecorum conditio, eo quod co. gantur perpetuò ipfi,& eorum liberi adhærere fundo, exiſtimantur pars tundi eſſe,& ideò inter immohilia nu. merantur. Schard. in 1. 6. n. 4. C. deſ. cund. nupt. ſl. 74. Frid. Mindun. lih.1. de Mandat. cap. 57. u.§. fl. 481. Er ſic alii alterius ſunt conditionis. Commu- niter tamen magis ad libertorum, quãm ſervorum jus accedunt. Habent enim ſuam ſedem propriam familiam ſuosque penates ipſi regunt. ꝓuichem i S ſedcum aliqui pr. uſt de Nſtam oydiu. maxime ſi Pomini conſenius accedat Vec. tit. de feud. S qumniam. n. zy. cirtuf. nem. Item jus commerciorum etiam cum Domino ſuo, emendi, vendendi. Zaſlib. 1. ſingul reſß.c.z. Clib. ⁊. c. 7. 0 conſei9. n1.& 4. Gail. dict. ohſes. n. z. S. chard. in l.I num.ꝗ. C. de Tſtib. fol. 371. Contrahendi in ſuã perſonã, ſedendi& agendi in Judicio, heredes in teſtamen to inſtituendiab inreſtato ſuccedend teſtimonia dicendi,& alia agendi„qut liberi homines alias ſolent. So. In co autem maximè ſerviles nota —M —— ——„„—— — ſo oeo qu K eonni eimm fAb diont.(u ad lben ocedun. H coptimfui teguntAun 4Vjn( ronſenitun nim uſun merconn men i perbniſiu redesin ein ſolem. mwine n Subditorum. 493 notas ſuſtinẽthi homines proprii, quod non niſi cum conſervis matrimonia contrahere impunè, absq; manumiſſio- ne, poſſunt: nam ſi extra ſepta, extra curiam, extra ſervorum contubernia contraxcrint, mulctæ ſubduntut᷑: liberi matrem ſequũtur: operas dominis pre- ſtant: vendi aliis,& permutari poſſunt, (quibus caſibus mulieres in majori ſunt precio quam viri, propter proventum prolis) ſuis Dominis ctiam preſtant emolumenta ſucceſſoria:Si enim dece- dir cusmodieibeigener ſeu ſeryus pro- prius(ctiam is, qui cum libera contra- xit, nam hoc caſu partus non ſcquitur ventrem Forcatul rubr. de Servit. n. 1.) ſine liberis, domino debetur Triens mobilium. Sin autem proprius homo decedit relictis liberis, Dominus ſbi vendicat das Hauptrecht/ Hauptfaͤlle/ als ein Hauptvieh/ beſtes Pferd/ beſtes Kleid vel ſimile quippiam. Sumpb. in Chrunic. Heluet. c.2. lih. z. Iſt alſo das Hauptrecht jus hominũ quaſi proprio- rum, daß ſie nach jhrem Abſterben/ Fquum, bovem, vel vaccam, aut aliud animalkjhrem Lands Fůͤrſten vnd verrn Sg5 vrerfallen/ —————— 8 474 Thpobypoſ ſuri⸗ verfallen/ löſen muͤſſen. Ferè tamen ex æquitate ſolvunt certam pecuniæ ſum- mam, vnd wird das verfallene Haupt oder Vieh/ vmd halb Geit onno noch geringer geloͤſet⸗ quòd vulgò dicitur das Hauptrecht theydigen 1d eſt, ſich wegen deß verfallenen Hauptrechis cum Domino verglechen vnd verie gen. Qu omnia, cum in ſingulis locis Quod magis uſu obſerventur, quàm ut in Scholis diſci poſlint, ut loquitur D. Vu tejus ad S. ⁊. Ixſpit. de lur. peyſon. num. ÿn. me cò brevitatis amore ſtudiose remitto, hoc tamen addens, quod in recognitionem hujus juris deß Hupl⸗ Rechts quotannis folvatur Galln una vel altera, vulgò, Haupthuͤner Bußimhuͤner/&c. vd. Beſold. in 1he. Praci. verb. Leibeigene Leut/ u allegat. Guil. de pignora. obſerdut. ð. pen tot. 81. Qui autem ita Domino adſti Fd cti ſunt, non poſſunt in ejus præud ſe non poſin noVo cium locum mutare, aut aliò invitòPo minò domicilium aut colonias ſus Poni. transferre, per text. I. qu pradun vo ſub Jicbrs. 3— C. de agric. c cenſ.— ere unnt ecunit in ſalin h t owu w du emſdchſ * Huyn nm inſngibh qinn loquu) S. ſun e dde 4 jllu „en 1 Syn. jn Donwt eunemn ut coon n 5 a ji. . Juhditorum. 47 Adſeriptitij enim coloni,& ſervilis conditionis ſubditi ¶ Leibeigene Leun) pars fundi eſſe cenſentur, ita ut à terra ſeparari nequcant, imò terræ ira inhærere reputantur, ut nec pa- cto valcant inde amoveri. Lucus Ae Penna ad dict. 1. qu. add. cleg. apud Caypeow. lb. 1. Reſtonſ. 98. G Scn. conſl. 39. ubi tradit, quod ci* a ſe non pſit noo dumin⸗ Vnbjicere alsque vaturalis domin conſenſu. gitur competit Domino vindicandi actio, ſi alteri relidto domino ſuo, obſequium præſtent. Vhan. Faber. in§. præudit. Ihit. de aion. 1. 2. C. de Serd. Pigiriw. e A. S ſeh. f. cod rit. ang. I.ait præ vor. ð. debiturem. f de hun quæ in aud. debirur.& pcœna violatæ pacis publicæ in cos conſtituta eſt, qui aliorum ſubdi- ros, colonos vel inquilinos malitiose habiratione tectoq́; recipiunt, prout vi dere eſtin Ordin. Camey part 2. 1it. 4. De Fugitiin Subduti ch eorum Necepratori- hun von den außgetrettenen Vn⸗ terthanen/ ſo wider jhre Gbrig⸗ keit enthalten werden. adde Con- Nitution. Gimin. Carli Quinti. A. — S 476 Hpotypoſi ſuri⸗ art. 12 9. Menot. remed.0. recup poſeſpe⸗ — rot. Gail. dearreſt. Imp. c.ð. Fallit aurẽ hæc vnn Regula( Quod nempeè ſubditi Domi. num ſuum deſerere non poſſint) intti. bus potiſſimum caſibus, Primd ſi pro pter tyrannidem Domini ſub cociu tius habitare nequcant, per notat. Guil 1. obſ. ry. Secundd, ſi domminus fit deck ratus in Bannum Imperii. Poil. in tral. deu. Pac. Ib.. c.1. Ertio, ſi ob loci ſtcrilitatem neceſſaria alimenta fubdit habere non poſſint, urputa, ſi fundus hi arenoſus aut faxoſus, aut ita contumas, ut nullã culturã quantumvis diligenti, fructuoſus eſſe queat, De quibus calt bus videri poteſt Lut. de Penna. in l Cal vxi. C. de agric. ch cenſit. lib.iI. ℳ s2. Quemadmodum Subditi al prin · cujus Domini non poſſunt ſe ſubjicere alteri in ejus præjudiciumita nec econ p in· trà Dominus alicujus loci poteſt ſubj vn, ccte iſtum locum alteri invitis ſubditis. „yoſi Cyavert. conſ. ⁊ 41. Berlich.part. xdec.5. . 10. e 13. Nolanr. a Vall. vol.. conſl.I. n. 34 Cſe. Debet enim Dominus ſub ditos ſuos tractare ſicut pater liberos.! qui Mium. C. de inaßle. tefam. ſed alienare —„——„——„—— —5 — eſ — ltaule iti Dor. lin u. ninhin i ſuh eoc tnot ſu nſi hi inn ni lodh S nennſtc lſni ncmm amitn Qnmll hn Sbi ant ſeli ipii eimitsſbit uhnl Domn pateriben . Sulditorum. 477 alienare ſubditos, non eſt eos tractare ur flios, ſed ut ſervos. Curt. knior. comſ⸗ 4. ubi, quod Pyinceps aliemand⸗ VnbAdu- 701, debeat prituri ilorum Ppropruetati. Quodidem eſſe dicitur, ſi pfe Princeps cum ſubdiris ſuperiori ſe ſup jectum fa- cit· eyold in vyac a⸗ Mjeſt ingem pag. S. Sic negat Abulenſis partem terræ pro- miſſionis à Salomone alienari potuiſſe, duia neq́; hereditas ex unã tribu ad aliã transferri poterat, ne ulla familiarum eſlet confimo: nequeſi quid ad alienos Precio eſſet diſtractum, idullo modo poterat efle perpetuum: atq; ita jubilæi tempore ad priores dominos redibat alienara poſſeſſio, quo facit Lexnt c. 2. v. 23. Puraſſe itaq́; Abulenſem arbitra- tur Sandtius ade. 9·lz. Neg. non tradidiſ: ſe Salomonem civitatum illarum Regi Tyri mancipium, ſeduſum/ ut illaruri tamdiufructus perciperet, quamdiude impenſis templi, regiæq́; Domus con- ftructione factis ſibi ſatisfaceret. Hinc donationes Conſtantini M agni, Ludc- vicialiorumq́; Cæſarum impugnantur. Grard.lib. pag. z01. Wolhlec memo. ybil cent. pag.i0 z.lisdem etiam cuni- culis um v S 478 Ehporypoſ urꝰ culis oppugnatum fuit ab Ottone IV. Dominæ Mathildis teſtamentum filiæ quondam Rotgeri Siciliæ Principis& Eoris Cunradi Regis quo Eccleſiæ Ia Romanæ Marchiam& Apuliam legavit. Htomau. uſtr. qucſt. 1. Sic ob id Madricenſe fœdus inter Caro- lum. V.& Franciſcum I. ruptum fuit, quod contra Imperii Gallicani leges Burgundiæ ac Belgi dominatu, Re gem ſine Senarus ac Populi conſenlu cedere coẽgiſſet. Man. Bellaj. lib. z. m morah. Quã cãdem ex causã multæ in Galliis Provinciæ Anglis ademptæ fue· runt, quas ipſis dederat Johannes Gal- liæ Rex in Anglià captivus. Foiſard om. 1. Et hinc Rupellenſes, non niſi expreſsè cã conditione Impetio Francico reuniri voluerunt: u j. ville de Rochele, E rout le pa) U X chellois demeurerohent 4 Touſtours mul au reſſort c domaine du Ro de Frant ne jamais ne ſeybhenut ohtön⸗ ne deſeuri Pa⸗ marlage, pa PdiW ne par autumt t. adenture u⸗ jamais peut adenir au Ruyaume de Fance par quelju cundi S Otonel Snumſ FiPincpt Sſuo Pccit E mer(n npun Dlicui j inu, h li lün Si mn denui vu hiſt Vllenſs u ione n Cemm: —nn „) Ahu ih s „ u ſced cum uniyerſitate Subditorum. 479 ndicion queſe ſh Ptiam apud Cul lm. Paradin. lil. ⁊. I. hußoire A⸗ Lhon. cap. 62. Philippus Galſiæ Rex ſpon- det: quil nepourruit aliener, en tout u) en partie les drbicn ul en la cite de Lyon, y en Aeſauſr ſamain G cou- Vune, c ou cela ſe Verit, il declaure par un Principa Pic?, Mut cela eſre de nule Valenur. Quod& in Rebus- publicis popularibus uſu receptum eſſe, annales referunt. Quo præ- textu ſe excuſarunt Lucernates, cum per Legatos poteret Galliæ Rcx Hecn- ricus II. ut pro ſe fidejuberent. Vodin Aib. 6. ae Kepubi. ch⸗ 2. ht eſt jume Tubetemſt lih. 2. Tit. ulrim,§. 4. 1pe- cialitet cautum, daß ein Rach von gememem Gut keinem Fuͤrſten oder Herrn/ Geiſt⸗oder Weltl. etwas bor⸗ gen/ ehnen oder vor Buͤrgen ſich einſtel⸗ len ſolle/ in keinerley Manier noch 83. Hactenus autem dicta limi-— tantur, quando, Pyimd, Subditi heine non per ſe Entzlen alicnantur tetritorii: multa 8 gula. 480 Hypotypoſilurs multa enim ſunt licita in folidum, quæ pro parte non licent. et. gloſf. in§. pyæ ꝛere Ducatus. in ſn. doprolib. feud. alien per Fyideric. quo caſu tamen alienatio ita fieri debet,ne ſubditis inde præjudi cium adferatur, vel in duriorem Pomi. num transferantur. per texr. ſngulu i⸗ Iinwitus·.deſdeicommiß libertat. be cund, ſi conſuetudine eſſet introdu ctum, quod Dominus poſſit alienate ſubditos irrequiſitisillis, ut inquit Iælin in c. dileci.Ae majritat. e obedient. ubi retert talem conſuetudinem eſſe Me diolani. Nrrid, quando Dominus im minentis neceſſitatis causã Vaſallosin. vitos alienaret.elin, diòꝰ.c. dileci. Cum in 6purt. ud uʒ. Iſinlſnonſiyfenz lilertun. de condciun. indebir.& inß. item beyduanu. n. 10. Mßit. do adlin. Ub ſub jicit hoc multum notandum eſſe contra Principes& Dominos venden tes& alienantes terras ſuas contra vo luntatem ſubditorum ſuorum, niũ e cauſa maximæ neceſſitatis id fieret. . Supra Aplor. y. mentionemle cimus juris Emigrandi, quòd nempe cuilibet permiſſum ſit civitati renui ciare lhſenſ men u tind u iorenhn ſlin teſet in paſſtiin Lutitqi Sinenetl Don Siſlh . dliil Mfnnn inui bi Mdul omnnn ſonm intereſſe fiſci habeatur, cui ideò folvi- z gin t cinit 5 Suhditorum. 481 ciare,& domicilium alio transferre: (modò id malitiosè non fiat. ordine. 1.5. yen de mumicip 1 in helh 1 ⁊. e Capri. e pœhllim rewerſ. Cyæv. M. 2 cncl prac.6. cunſ ⁊. n.. eſold. ds lur. civ.cap. 2. V. 11. adfnem. c. 3.u. 10.) quod tamenitaintelligendum: ſi civis ea preſtiterit/ quæ ad renunciationem more majorum, velex ſtatutis civita- tum requiruntur: nam in multis civita- tibus Germaniæ more ſtatutoq́; rece- ptum eſt, ut civis vel incola, ſo das Bůr⸗ gerrecht auffſagen will/ volens renun- ciare domicilio, ſeu ſedes ſuas aliò transferre, cogatur inprimis de omni- bus bonis ſuis certam pecuniæ ſum- mam Magiſtratui& civitati penſitare, quod vulgariter vocamus Nachſteuren/— jus migrandi redimere,& fit plerumq́; relictione centeſimæ, quinquageſimæ, veletiam viceſimæ aut decimæ portio- nis bonorum. Perr Weſenb. conſe. n. ⁊8. Vichen. ⁊. de ineſtitur. 4. m. 24. Hoc autem jus detractionis omni ratione non deſtituitur, cum veluti quoddam tur, ur ex co reditu poſſit reddere itinera ſteuren potypoſirluyn⸗ itinera tuta, vias publicas, fartastectas. que conſervare,& impenfas neceſſa rias ad hoc ſuſtinere. Zerlich. part. z conclxrac.j⁊. n. ß· Et fecundum Kypen decſ.;. n. 1 in omnibus ferè locis Ger. maniæ receptum, nce juri incognitum eſt: debetur autem non tantum inre ſignatione ſcu mutatione domicii wann das Bürgerrecht auffgekuͤndige wird/ ſod& ſi res hereditariæ ex teſta. mento vel ab inteſtato extra rerrito rium transportantur, wann man a frembdẽ Orten erbt/ vnd folche Erbſcha auß dem Land oder Gebieth bringen vnd fuͤhren will/ muß man Abſchoß darvon erlegen.. P. Fyider. Mindam. lih. 2. 4. Mandat. cap. y1. J. 3. in n. quæ in Mar chiã eſt1. pars hercditatis. Kppin dilꝭ deciſ. j. n.;. Francofurti ad Mœnum eſt 10.pars. Keform. p. 6t. 6. ð. 4·& in Pæ latinatu& Plectoratu Rheni. Chu⸗ pfaltʒ Landord ·1i. y ubi ſtatuiturdaf die Nachſteuer ſey der zehende Pfenninß Ubi norandum, licet gabella deß A⸗ ſchoſſes non debeatur, niſi deductoæns alieno, ne heres vel alius ultra id quo non capit, gravctur, attamen gabeli hec * ſnttt enlsne erich. u cundum fetẽ eit — on untinu tione dni ufpin edituiæett duo eun „ wann hät udſolchtil bihim nAbſche n uf. quul litats ſui uri alln tzchnhi et gabeln alius umi * atamen Fuldtorum. 45 hær tanto privilegio gaudet, ut fiſco vcMagiſtratui ſtatim, antequam etiam hereditas, legata, vel alia bona expor- tenturexſolvidebeat. Serlich. Apart. ʒ. tunci. ja. n. Sÿ. S6. 8. Circa hancgabellam ferè& hæc de conſuetudine obſervantur. 1. Die von einem Ort in ein anders/ ſo beydes vnter einer Herrſchafft gelegen/ ziehen/ geben keinen Abzug. 2. Die von einer Herrſchafft vntereine Vbrigkeit ziehen/ deſſen Bbrigkeit kein Nachſteuer mimbt von jhren abʒiehenden Vnterthanen/ ſo ſich vnter deß erſten. Herrſchafft begeben/ entrichten auch kein Abzuggelt. ʒ. Was zur Eheſteuer auſſer Lands gegeben wird/ iſt Abzugs vnd Nachſieuer frey. Quæ tamen non ubiq́; procedunt. Qui Ma- giſtratui debeatur die Nachſteuer/ quæri iolet? Reſpondeo, cui competit jus collectandi, eidem etiam competit— commniter die Nachſteuer/ vnd was Jrarn man für Abzuggelt bezahlt/ wann ſich ⸗ ſemand auß einer Herrſchafft vnter Nach⸗ ein andere Dbrigkeit begibt. Sunt ſeutt. enim velut acceſſoriæ collectæ, niſ aliud privilegio,pacto vel conſuetudine loci 454 hporhpoſi ſuri⸗ loci ſit receptum. Nonnullis in locis Magiſtratui competit municipali tan- tum, als den Rätyen in Staͤdten: alibi ſuperiori Domino, ſive Præfccturis den Aemptern: nonnunquam utriq́;, daß man den Rath ſein Gewiſſes zur Nach⸗ ſteuer gibt/ vnd der Oberherrſchafft auch ſonderlich Abzuggelt erlegen muß/ pro- ut uſus docet& experjentia. K S6. Si Subditus poſt impoſitam col lectam vel aliud onus, aliò domicilium transferat,& collectas, communi Pro. vincialium placito prius indictas, lobe redetrectet: quæritur, An ob moram bona ejus vel perſona ipſius prehend & impediri poſſit? Fart. ini.incolu. n. 4. Vad mumicip. rectè concludit, quodſi Ratio, quia ſufficit cauſam imponend collectam co tempore extitiſſe quoile adhuc ſubditus erat. per xext. in Mun⸗ ex Soci fpro Sucio. Henming. cunſ z4 u Peclius de Iur. end. c.4. facit text.ini 1. V depæn. ubi, quod in pœnis impo- nendis tempus delicti, non ſentemiæ ſpectetur: Item, quod qualitas adjun cta verbo, ſecundum tempus verbiin telligenda ſit.! in delicꝰ. ð. ſextraneu 4 . ulu Stiten Imunih) ſszu ¹ Dinſchft inmj mpohn ibdonict omih indcl Anobnn ripſiupt —inl iuu Stldtqu minn tiiſeu ut uh * u 4 4.kciteu in penin , non em 1qului rempis ſt enu — Fubditorum. 487 de nowal acuon.& in Titin V de milu- ſar. xcſlam. aſen. in u Romæ. S.du e. A. 60. de verb. obligat. Et quod ſuf- ficiat conditionem iemel eſſe imple- tam, licet poſteã deficiat. vexx. nrabilis inl ſ qui heredem. C. de nſi. c hit. c in 1 uidam in reſtamento. do ſden commf. libertat. Ut& 1ludextra pu gnam eſt, novitios cives& ſubditos ad antiqua debita ſolvenda non obligari. Fart. in Aict. l. incola. Patea. in II. n.2. C. depriw curporat. Vb. Nomæ. lib. II. Gail. de areſt. Inper. cap. g. inſn. Niſinovi- tius civis vel ſubditus ſucccderet in rem quæ eſt affecta pro dehitis& col- lectis. herlich part.1. cvncl. y6. xz2. uh⸗ tracat an quntenu Subdit⸗ prodebitis Magiſratus teneantur. Sed quidſi Ob- ligatio ita eſſet concepta, prſe chſuc⸗ ceſhribus in il pago: Item, quod aliter nodu nom acceptari debeant, niß ſe adſtrin- aut cum aliis adantiqua debita ſolwenda? Hic tenor obligationis diligenter eſt inſpiciendus, utex inſertis alis clauſu- lis,per diſtinctiones juri Sæquitati con- formes, quæſtio hæc ex fundamento decidatur. Hh 3 S7. In 486 potypoßt yuri 87. In exactionibus quibuscunque Subditis imponendis, paternã pietate atq́; moderatione uti Dominos opor. tet: Princeps enim potius proprer ho pulum g Subjectos, quãm propterPtin cipem Populus& Subditi à DEO ſine conſtituti: Gujus conſcquens eſt. quod Pominus Subditos ſuos fovere, reger & tueri debcat, non verò exfugere, dil & deprædari: Et quod Pater fi jis, Paſtor Ovibus,tutor Pupillis Prote ctor ſuis clientibus debet, id Princep debet ſubditis, imò tãquam Neus com munis omnium pater eſſet debet. MW 98. c.2. nPn. Suosq́; ſubdiros verd bu manitate, pet quam folam, DEl ſerva tur imitatio, complecti.IMn. inſu. C 4 dunat. inter vr.&uwor. Ne proptert rannidem& immanem barbariem u perioris inſpectione& coercitione opus ſit, cum Subditi ut ſupra indicati. adhunc recurfum habeant, ſi nimirum ab illis graventur ad indehita ſervit operas,& collectas inſolitas cogantu AMhnſecent. ʒ. obſerw. g. Guil. di. l. 1 obſerdat. 1. e lib. 1. de Pae. publit. numer.2. Nam juxta divinum llu —— —* — ——— Tibe i qubuen uenchg Sifoſerm vdeigt tqudm 1 hupilin t, im banDeun — ſetiehu bdi ſü mMn SNeprhr uſyni indebinim emnii prpn n wr Subaorum. 487 Tiberii axioma,& ca, quæ paſſim de boni Magiſtratus officio, tũm apud Theologos, cùm apud Prophanos Scri- ptores leguntur: Souipaflores ei tundene petushon deglubere: Cui addatur, quod ConWantinu Imp. eleganter admodum de collectis ſolitus eſt dicere, reterente Polydoro Virgil. lib. 2. HMor. Anglic. c Europ. lib. 10. c.1. Melius opes d privatis poſſideri, quod apud illos fructus red- derentin arcis verò Principum clauſæ, ſteriles eſſent& infructuoſæ: quod ſ inops egensq; ſit regnum,& veluti abſtractã pelle nudum, nec lanam dabit, quã ſe Princeps veſtiat: nec cæ tcra largietur, quibus urgentem depel- lat neceſſitatem: Cum puteus plenus eſt, facilè hauritur aqua, imò& ex- hauritur, at fi venæ& occulti meatus, per quos humor influit, exſiccentur, & fons ex quo dimanat, exareſcat, nullä arte aut induſtriä reſtituetur. Rectè igitur Aiflotel. dixit Aevan- arꝰ: Optimus Regis cheſaurus, & qui tardiſſimè perditur, eſt po- polus, cum diligenter cuſtoditur: Et huic Magiſtri conſilio obſecutus Hh 4 Alexan- 1 453 Hporypoſs luri Alexander, cum inopi ac noceſſita aliquando premeretur, ob immodicos fundebat, graviſſima ſpolia, quæ ex de. victis hoſtibus in ærarium theſaurumq reterebat:eſſetq́; homo levis& aſſema tor, qui novis vectigalibus gravandum populum cenſeret: dignam Alcxandto hanc protulit ſententiam: Holirren odiqui radieorus herbus excidat: quibus verbis ſignificavit, Regnum eſſeücut hortum, populares verò, arborum& plantarum inſtar:& quidem quamdu radix vivit, colligi fructus poſſe, exle ctã verò mox plantam areſcere. yrnei. S8. Hic quæritur: Coram quo jud be uos Cc Subditi ſuosPrincipes convenirede- — beant? Uhi notandum, in Imperio Ro venrs mano· GermanicoSubditos Principem bolirt ſuum regulariter in prima inſtantia in Judicio Camerali convenire non poſſe ſed coram Auſtregis litigia cxercere teneri. Gail. 1. oh/ I. n. 17. Niſi intuitu Rcligionis in Imperio permiſſæ gre ventur, veluti ad Religionem pœnis& Carceribus adacti. arg. A 6.. ⁊Mßt preßu ſumptus, quos in rem militarem faci. hat, ampliſſima dona, quæ in ſuos pro. r 4 neceſin ittenſt uxin ſin 1 lauet nchelum —oKiu 4 grunt mden m; Hhn — rin qu Smn elin —0, zbonn icenqun reſet nn qul 16 conennt anlnpeiß vitohnn —nire wol i itigu eic . Niim hemit onenpen — — S Subdiuorum. 439 præſ ibi ns viripotentibres afeiant lu- miliores injurii. P. Fyider. IMnd. ae pro⸗ ceſf lib. 1.c. 29. n.6. Gilman. debiſ. Camer. in append. lih. 2. l. 77. c79. Unde inſtar axiomatis in Camerã practicare- tur welche Obrigkeit jhre Vnterthanen durch Straff oder Gefaͤngnuͤß zu jhrer Religion zwingt/ die verbricht den Reli⸗ gions⸗Frieden/ ut deciſum in Camerã in Cauſa Prtenburg contra Bayern/ Civiraris Aquenſis contra Ducem ju- liacenſem. Vid. Wurmſtr. tit. 4. chf9. Guil.I.ahſ.I20. Rx 1. Numelin. ad Aur. Full. Part. z. diſert. 6. 1h. 8. in addit. Solent etiã Principes cauſas, quas habent cum ſubditis, conſiliariis ſuis committere, cosque quoad casdem fidelitatis jura- mento liberare. Weſ. n Comment. ad 7it. C. M qud inſia cauſInd. G 1. conſzʒ. 7. 43. Craert. cumſ.233. n. 8. Berlich. part. concluſ. pract. z. n. 7. Quod etiam de feudorum moribus obtinere teſtatur Frder. d Jande Commentar. in Geldr. e Ziuphan. Cunſuetudiner feud trac.ʒ. c.1. §. 1n. 6. aAd. P. Fyid. Mindan. lih.1 Proceſ. c1. membr. 9.& Carpæov.lih. 1. Keſßonſ⸗ Elect.Sy. n. 22. Hh S9eIn 490 Nypolypoſis Juri⸗ S9. In Comitibus& Civitatibuslm- cmite perii aliter conſtitutum eſt, hi enim à ſuis ſubditis in Camera conveniri VAEt. Inperi poſſunt. Ahnſing. cent. 1. ohſ. 19. ubi cram obiter nota, quod quilibet privatus im. 4. mediatum etiam pro exigua ſummã in ſuyub· Camera convenirc queat: cujus Pre dcs dicium habemus, quod Sutor Nobilem conWg⸗— 5 6 — quendam pro 24. floren.(Schuſter henm, lohn) in Camera convenerit, Author . m præjud. Camer. ſub Tubr. Cauſe quu * Came. Imperiali pag. m. 66. Quol etiam obtinet, ſi comites vel civita tes ſubditos ſuos convenire velint, nii doceant ſe habere Auſtregarum pri. vilegiuin, Oxio ¶Melander. ad yyuulſ Meureri part. 1. pag. 28. Idem obler. vatur fi Electores& Principes Impe- rii ſubditos ſuos convenire velint, nam hoc etiam in Camera fieri de- bet. ſet. P. Hrider. Mindan. de pyueſſ lb. 1. cap. 20. hum. 18. Niſi aliud con ſuetudine introductum fucrit, hanc enim tribuere Jurisdictionem aſſeritur in cap. cum contingat. in ſn. de cumpe. add hoſf. 1it. de Wr. compet. uum. ʒ. Guil. 1. obſer. 1. um,. 18, Mhnſ. ente ſ S itrhh 1 el i ei Kra com tpinun —u hmn Atcubh S UorNoht —nerit Au —Cuſ — 66.(u — ites ſlan — nire weint ſeynn 3 S enit incipe — wenite ſiu men ſent Vi au l puetit ionen i mpe m „ un Fubditorum. 491 obſeræ. I. Carpæow. lib. ⁊. Neßonſ. Elec. 14. n. 6. G10. An autem Pominus à Subdito ſuo offenſus, ſuper illa offenſa ipſe cognoſcere poſſit? vid. ICros Ingol⸗ ad. inter conſ.dierſ. German. CNor. vol. 1. conſen. n. 46. Cſcꝙg. u adhn. Monoch. unſ. 403.n. 1.2.3 Berlich. part. I. deciſ.j. n.ʒ. Gail. 1. bſ.z9per tot. Qarpow. hr. Vrp.1. vonſti. 16. deſ28. 9o. Si Princeps cjusq́; ſubditus eãdem FiPri⸗ de eausã ſimul à quodã conveniantur: x cn Quæritur, utrum Subditus Principem Sdito coram Auſtregis ſequi debeat, vel an eddenm de cau- Princeps etiã non requiſitus, ſimul cum ÿl Subdito ob connexitatem cauſæ adCa-—. tus fori meram trahi queat: Nonnulli ſtatuunt᷑, rx. ſubditum Dominum ſuum coram Au- turs ſtregis ſequi debere: coram quibus,& non in Camerã, ambo ſimul conveniri poſſint& debeant. Dignioris enim Judex adeundus eſt, nec requiritur, unum utriusque Judicem ſuperiorem eſſe, ne fraus primis inſtantiis fiat, qui- busPrinceps ob ſubditum ſimul conve⸗ niendum, non facilẽ privandus eſt. Pro hac opinione facere videntur, quæ tra- dunt Covurr. pra..34. l. Marant, 491 Eporpoſis Furi⸗ n ecul part. 4. dſtindt. 1I. n. 18. Mt. probabiliorẽ, magisq; juridicam exiſti mant, maxime ſi Subditi eo in facto Propter quod und conveniuntur, ſepa ratum& proprium intereſſe, jus, com- modumvè non habeant, ſed ad utilita. tem Domini id tantùm ſpectet, neque motu proprio, verum juſſu& inſtinctu, ſine conſideratione domini, uti mini ſtri, mandatarii vel officiales, imò tan- quam ſubditi, ex neceſſitate oblequi vel officii, quid geſſerint& perfecerint. Alrs 9l. Alii putant, Subditum unã cum epini Princi pe in Camera conveniendum oſſe, tum propter defectum jurisdictio- nis Judicum Ordinationis inPrincipum Auaſtio Suhditos, tuùm propter cauſæ continen- que Cameræ Jurisdictionem fun dat. Dum tamen Subditos, nonutof. ficialis nomine& juſſu Principis egetit, tunc enim ſecundum quosdam conne- xitatem cauſæ non facit, etiamſi cum Principe conjungatur. Nulla enim eſt Judicum ordinationis contra mediatos & Principum Subditos jurisdictio. — P. Fyid. noch. de arbitr. Iudic. Juæſt. caſ.zy. E Mhnſcent.r. hſ4. Et hanc opinionem — — „— S—„— ltico ult niuntur, reſſe, ih0b ledadu Apeieun Chnſi Inin, um Zile, inzu *urchi 4&epeteccn ltmnin oneneun —um juii Höinbtinchn uſecni ndcicnn itos, wn incet osdmcm etin a Nulkennt ntn nein jut Subditorum. 49% P. Hyid. Mindan. Il. I. deproceſc.8. n.. V7. Quæ opinio approbata& con- firmata eſt in Receÿn Beputatimi Viræ vumno 1600.§. 27. Gleicher maſſin · quem ſic refert& interpretatur Perr. Denaſin lur. Camer. ti. 97. 8. 3. fl. 121. 5i quis, cui Judicis nominandi ex Ordinatione Jus ſit, cum miniſtris unã, ſubditisveè convenetur, Camera Judex eſto:Sin hi ad eam rem ſolam operam ita contule- rint, ur non ipfi ex proprio facto con- demnari, ſed geſta miniſtrorum præſta- re dominus poſſit vclirq́; hoc calu Do- mini forum( Außregarum ſcꝛlicet) om- nes ſortiuntur. Quod oꝛ. Inter privilegia etiam Electorum pæ Imperi numerari ſolet: Quod Subditi rã Su⸗ corum ad extrancum tribunal evocari“* — exfra- non poflint per Iut. 8. Aur. Vull. Shrad.% de ſeud. part. 10. c. 1. n. 202. Vigore cu- jus privilegii Electores ad Khenum% Subditos ſuos 4 judicio Rotvvilenſi yſn. avocarunt: quod jus ante Aur. Bull. cos habuiſſe conſtat ex documemt. n. 1ʒ. in der Reformation gegen die Dona⸗ werthiſche Kelariun. p. I. F4. Hoc au- tem privilegium acquieſcit 1. in cauſis fuda- —————* 4024 hpohhpoſt u feudalibus, quodſi enim alicujus ſubdi tus ab alio feudum tenet, coram co re· ſpondere, aut ſi inter Dominum& Va. fallum coram paribus aut arbitratori- bus cormparere tenetut. Compil. Hmpl. tit.ð. Vl. I7. 2. Si Subditus conveniatur ratione rei alibi ſitæ. pe text. in cup. 1 deprivilin 6. 3. S1 Subditus deprehen- datur in loco ubi deliquit. Authent. qu⸗ in Prountia. C. Vhi de crimin. Chlmun deczſſ4. n. Sy. pe2 xrinei· ¶ Principum autem ſubditi in Ro⸗ ** 34 manò Imperiò, ne quidem volentes& ditos in t pyn renunciantes in præjudicium Domi ium norum coram alio tribunali trahi pol. — ſunt, ſi Pominus privilegiũ exemptio- ſpro rehis habcat Nam talia fori privilegia, n quibus plerumq́; Imperii Status Crſe re,contra aliena Judicia, mavim Ru. ilenſ, ratione ſubditorum muniti ſunt, non ſolum frem renunciumti ſen prorogantis reſpiciunt, ſed princi- paliter Superibris, unde ſine ejus con ſenſu& licentiã prorogatio facta non fubſiſtit, nec Nomino nocet:per ea qu? latè adducit Iohan. BVurthold. in cunl 16. part. ult.§. Mmoprivileg, cum ſehh. S Aaui —, COlan e. mimnt Su ubin mihn Fucnmet let in —= ſbü m ent =lcun Dn e — tipnih itonn im n re ſnec gti ſüm ull un iilg. . — — — ¹ „ itdum Suhdiuorum⸗ 495 Vl. a. Gail. 2. hſ60. n. 4. Ubi id ſin- gulariter notandum monet. Etenim& domini plurimum intercſt, ne Subdi- tus ſuus ab alio judicetur,& jurisdictio- nem fortè amittat. Dum enim eum ab aliis Judiciys eximit, ſuæ jurisdictioni eundem ſubjicit. Panormit.& Canonz- æ cummumiter. in.cum tempurs. n. ʒ. de arbiur. Fadem ratione nec Vaſallus. Iacob. Omplal lib. 1. civul palit. cap. 10. n. 25. Vephan. Gratian. Nom. in deciſ. Eots deciſ. y8. n38. Nicol. Boer. deczſ 114... . Menoch. Kemed.3. rerinend vum. 4 0 3⸗ Nec clericus. cap. 12. de for. compet. Marant. in Specul. part. 4. Iudic. diſund?. 12.. 24. Greeun Ab. 1. concl zy. conſI. 2. Vol. Sy. alterius Jurisdictionem ex- preſsè vel tacitè prorogate poterit,& n fecerit, prorogatio tanquam nulliter facta, domino præjudicio non eſt, ſed rectè avocatur, adeò, ut ſi locus avoca- tioni non detur, appellari qucat. Gail. I. xx ohſ40. n. 23 cum ſc. an py⸗ 4. Hinc Magiſtratus, cui privilegium fori vel exemptionis à Camera vel alio Judicio competit, vel quod ejus Snbdi- imnereſ⸗ ti& cives in alieno foro conveniri v ROn poſint? „. 496 Hhporypoſis Juri⸗ non poſſint/ rectè ratione ſui inteteſſe & privilegii in illojudicio inferioriubi Subditi conveniuntur, comparere, in. tervenirc, intereſſe ſeu privilegium allegare,& Subditos avocare, vel fiin Camera vel alio Judicio Superiori con⸗ veniantur, exceptionem incompeten tie opponere& Subditos à Camerave alio Judicio Superiori, non quidem per modum avocationis, ſed per viam ex ceptionis declinatoriæ avocare potelt Gail. dhſo. n.2.3. 4. G ſc. C 4 u. 7. Shrad. de feud. p. 1. /oct. 1.. 183.0 Vultej. in l. 1. C. de Iurd. n. 17. Adeò ctiamſi ſententia illa, in qua Subdis conventis litis conteſtatio eſt impolit vires rei Judicatæ acceperit, tamen i magiſtratus ratione ſui privilegij&in tercſſe pro ſubditis intervenit, Juden ulterius in causã procedere nequit, an· tequam ſuper puncto interventions fuerit judicatum,& ſi judex non ob. ſtante allegato& inſinuato privilego in cauſa principali contra ſubdiros per git, ſe competentem pronunciat,& ſo ſoetiam Magiſtratũ appellante. intetin contra illos in contumaciam procedt illud t . . ſ k n * ke kel 6 N Suhdtorum 397 ell ud tanquam injuſtè attentatum ante Bioitin omnia debet revocari,& Judici à quo onpnr mandati, ut pendente appellatione ni⸗ Hſrig hil porrò contra ſubditos attentet, idq; ee b pœna mandato inhibitionis inſer- Set ta, ut eleganter tradit,& ita in Camera teune Im per. in raua Ioh. Comradi Welwar⸗ n den rontra Vitum Eyſelin ⁊ 5. Iunit nm. en u 63. 6 in cauſn Marchuoni Grorgii Tyi⸗ nconen Banſen Benſeleina. 3 6 nen 64.Mctum fiuſſé teſarur Gail. n. oh/ 16. per rot. Si. titi in korum D minorum— controvepſiis recte ne ad teſtimonium hoin. recipiuntur Certè non videntur admit- bean u endi propter? 1dwmei s fede Eib.c rahim⸗⸗ eor. 2. C. ebd. ubi habetur, non eſſe ido- 2n ſneos eos teſtes, quibus imperari iV. poteſt per producentem: quia tamen n¶ . extus illi intelliguntur de illis teſtibus quibus poſſumus imperare, vel ratione patriæ poteſtatis, vej ratione particula- ceu ris& privatæ jurisdictionis, ut eſt juris- nuato m dictio dominorum contra ſervos: non tr ibün autem ratione Univerſalis jurisdictio- rontncin nis, quam Princeps habet in ſuos ſubdi- pelmten tos. Jh. Sichardiin d A 2C.d⸗ teſtil. n. 2. 495 potypoſi Juris An. deciſzo4. u.7.& 8. Contatium rectè obſorvatur, cum alioquin in Prin. oyinio⸗ cipum& Potentum negotiis teſtibus deſtitueremur, quod notatur à Pem Chn. ind 1 eus. G Guid. de Sucur in I1Monei, ubi& Accurſ. recte ab coden reprehendirur, quod candem vimti. buir jurisdictioni quam patriæ poteſu. ti& familiarium obedientiæ. Quoda tem juramentum⸗quo Dominis obln ctiſunt, antequam teſtißicentur, ſubd. tis remitti ſolet, errore magis qun jure inductum eſt. Jusjurandum enm Rdelitatis& obedientiæ eò tanrumpe rinetut in liciris& honeſtis rebus Do v minis obremperent⸗ eorumq́; vitumꝰ facultates, ſiquando in diſcrimene nerint„honeſtis rationibus augean „ tueantur, defondant. Omne enimſu mentum deber eſſe de re honeſtaAw endat xjrate autem diſcedere,& in gratin Pomini, maximo fortè cum alten incommodo, mentiri, turpiſſimumel Prærerea in omni jure jurando ſempẽ jus majoris exceprum intelligitur: ſe ritate autem& juſtitia nihil in hum ſocietate majus eſſe poteſt. Itaq; eti 6 veritai ——. ni v. Cmit Aioqunn egotis ulh —otaihm * id. de uni recte bwi S eandemn —npniep ienti Qu Don —tiſicenun i emig vjurmimt Sizeòtyun Soneltche — eorun aloindſcun tionbis „Omeen Ferehnc 5*6 6 n vfontcn⸗ nupln rurenn m neli anlut ℳ p otelt uh Sbdiuorum. 499 veritate ita exigente contra Dominos Judicis Imperio& mandatu teſtimo- nium dicturi fint, tamen nulla fidei da- tæ relaxatione, ut vocant, opus eſt, cum ſfide data ad mentiendum in Pomini urilitatem, non adſtringantur. FHi s ad- dantur illa quæ habet Zarinac. de T(tib. Juæſt. LA. 203.2 04. 0 ſ. 96. Quodad contractus Principum AnPrin cum ſubditis initos attinet, extra con- ceps ex — troverſiam eſt, Illosut privatos obliga-— ri. yn. Caßrenſ. Ioh. Tabr. e Da cꝙmnt ſc⸗ mumit. addigna Vx. C. de LL. Bald an. init e i0ee 4 ſeo4 4 4. inl.1. de Conſit. Princ⸗ Fodn. de Ne- publ. Aub.y.c.20. n. 26. 0. Uazl. 2. ohÿ. F A. 7. quia in commutativa juſtitia rerum duntaxat, non perſonarum ha betur ratio. Weſ in parat. de Mfi. Jur. num. 11. Et Princeps ex pacto vel contractu non obligaretur alteri,tunc nec alius obligaretur Princi pi ex natu- ra correlativorum,& ſic Pringipi eſſet interdictum commercium,& eſſet tan quam exul, qui eſt omnium præſu], quod eſſet valdè grave,& inter majores Pœnas reputandum.A qnod ſ minr. Ii 2 non Hhorpoſt lui non ſempey. ſde minor. 1. ʒ. C. d⸗ hß. Roman. conſ.22.n.24. Maſtard. deyy⸗ Exce⸗ — har. vol.1. conci 276. h. 29. Quoctamen eò non eſtextendendum, i Magita ris, nam illuc, ur per injuſtam vim& fummam injuriam ac perfidiam extot. tum, non eſt cis ſervandum, cum hor tus pacturn ireat cum rebellibus ſubdi ipſo, quo in Principem exfurgit ſubd tus, fidem violet, ac proindè frultu eam ſibi ſervari poſtulet. vnd. Gu. de Iur. pa. c.1I. Putant etiam aliquinon valere contractum Principis, ſi cen neat magnam diminutionem juric ctionis. Igentratenſes. I. conſe 4.h.9). 3 ihu alleg. Felin. ad c. I. x. Ae probut. uin ol. 1. conſ.oI. Sorin. vol. z. eonſ. A.j. H⸗ ynm. Maril. ad 1. Jubties. C. de K. Vindit. AMum 141. Ae 97. Hinc emanat alia quæſtio: An nu ex eX pacto vel contractu Principis cum —— Subdito vel aliis inito, etiam Principis „n Fucceſſor obligetur? Reſpondemus eipis Ar ot nomine dignitatis. Gum enim eadem vdignitas in ſucceſſore maneat, necmo⸗ riatur. ᷓ. illud. in ſn. Aufthtunſi. qu⸗ Suce Affirm. Quando fc. Princeps contratit ili Qin Am, 1hl —edellbut Suſzn Wercamen S lun, am „aeiti etamiu incis i ionenjn —Lenſuh vyuh S u CAM ccun. nch nemn maneati — . 8— Flduorum. Jo1 dignit. cap. gratiumꝰ.4⸗ Neſtripe in 6. Ideò & pactum& contractus ejusmodi in ſucceſſore durare debet. Va conſ. 159. A. 4·lb. z. Nrag. in trac 4 ur primog.. 3.20 Mut. conſ.12 2.4.z. Quodexten- dirur, ſive quis ſit ſucceſſor Priuci pis jure Flectionis, ſive jure ſucceſſionis. Decian.conſyæ. n.I2. J.2 cconſ 1. R. 6. Ab. 2. maxime ſi Princeps contrahat in pertinentibus ad officium juxta mo- rem Principatus, ſve ſi faciat ca quæ ſuntde natura& conſuetudine dignita- tis, ſicut eſt infeudare. Fald. inl. 1. poh Pyine Fd cunin. Ixſin. cnſe10. c0l r lb. z. Curt. lun. n trac VEud. part. 2. k. 3. In reliquis autem pactis& contractibus non æquè obligatur ſucceſſor in digni- tate, tum, quia par in parem non habet Imperiumꝰ nam cmagiſtratus. V de ar- hitr Jal4 Juo. 5. rempeſimm. V AS0. Vebell cap. innutuit.x.de Eecz. tum, quia ſucceſſor in dignitate non habet cau- ſam abanteceſſore, ideò ex his, quæ na- tura dignitatis non veniunt, non obli ga- tur. ag. Ilex Vecugalif de Pignor. e 6 qui dumum. Vlucat. Px quibus inferri poteſt ad deciſionem quæſtionis: An li 3 Duces, Duces, Marchiones& Comites tene. antur ad ſolvenda debita à Prædeceſſo. rum hereditatem non adierunt? Quam quæſtionem latiſſimè tractavit Mui⸗ Cunon. in trad. depac. lib. I. c. 2 4. 4.ſt 5. Cſcgg. Oui addi poteſt Bodin. d publlib.y. cap. ⁊0.n 34.3ſ.& /04. Veul ribus contracta, eo caſu quando L vul. 1. djß.. l. 7. lit. h. Hro. I 7. 1. Er Carpzow. pr. fir. part. 2. cnl 29. def 21. ubi habet: Quod ſuccel in Principatu, etſi heres anteceſſors defuncti non exiſtat, tamen æs alienum pro Regni utilitate factum& ſla officialium exſolvere teneatur. EtIden de Lege Kegiã German. cap. ʒſect. 14. Uhi quod jura ac privilegia ab Anteceſſore conceſſa Succeſſor Imperii revocate nequcat: adeq; horum confirmatio Suhdi Jurata in Capitulatione Cæſarcã præci se neceſſaria haud ſit. . 98. Quæritur etiam: An Subctiln ediont ferioris aſſcujus Domini ſe poſſint u alrerius periorum protectioni ſubmittere! Domini 5heri Qud reguſariter negarur. per text. r ſ 6.15. Aur. Full. ihi, prætetu paremtele 6 cap. 16. per tot. R. A. de aun. 69§. Wi l 0 1 yi Conitnn S Priu undohi alennhu nadnt Sibcn Ateſtuni . 11 — Qud ſu Jeresunci menzim enean b 54 ab Au — —— Veqq. præcipue n.144. ubi latiſſimè hanc Fubditorum. 70½ auch Churfürſten. Wum. Michael. de JuridA. conc. 18. lit. F. CQaſß. Noct. tom. 1. cuſ1o.n. 24. ch cnſe18. n. 7. ccmſ 37.. 130. P. Frider. Mindan. lib. 2. Ae Mandat. cap. 16. n. 4. Denniſ. in Iur. Ca- mer. tit. ⁊fr.. 2. chtit. ⁊16. 5. 17. Martb. Sepban. de Iurid. part.⁊. lih..cap. 2. n. 131. Weſenb. comſ. 45. n. 7. C S. latè 6 accuratè Mum. duſturſ. 6. ad Aur. Bul cap. 1. n. 2.pag. 164. Et huc etiam ten- dit argumentum xʒ. Eſtali, quod vide in kurtzem jedoch warhafftigem Bericht von deß d. Reichs Stadt Hervort in den Beylagen Num. 1. adde chlman. tom. 1. Hmphor. part.1. tit.2. n. 141. Ch. rem examinat. Niſi fortè ab antiquo zi hoc jus inferiores habuerint. Chriſt. Wintelar. in obſeræiut. de collect. ohſar. n. 2. Limmn. in addit. ad Dan. Otton. de Iur. pubi. c. 11. pag. 400. Vel propter im- potentiam vel negligentiam Ordina- rius Dominus ſuos ſubditos defendere nequeat. Vuxvrorff ad Aur. Budl. cunci. 99. lit. f. Henric. Brining. de var. Vni- verſtr. Verieb.& ebr. ju. concl 16. Ubi notandum, quod illi, qui femel alicujus 11 4 prote⸗ 104 Spoypoſ ſur⸗ protectioni ſe ſubjecerunt, protetio. nis jure protectorem privare nequean per tradit Chrißian. Beſold. an diſert. d⸗ rden, Jur. c. J. n. 15. yr. 59. Quamvis autem per receptio. A neim factam ſub protectione nihil de. — trahatur juri Ordinarii Domini, juxt nric vulgatum illud: Schutz vnd Schun Ainm gibt keine Obrigkeit. Gail lib. 2. p n. I. Mautic. lb. 27. de tacit. convent. 1in 7. u. 17. Menoch. de arlutr. Jud. caſ 754 s. 4. C canſil. 25. n. 25. Et Clientes non efficiantur Subditi ejus, cujus prote ctioni ſeſe committunt.ſec. tradit Hn ning. Arniſ. de Maſeft. c. 4. C Warenn ab Brenberg. de fader. Iil. 1. cap. ult n. 12. G13. Attamen vel ſaltem perobli. quum injuriã quãdam Dominus affici tur, ao ſi non tanta ejus potentia ellet ut ſeſe ſuosq́; tueri queat. Quin& Ci vitatum incolæ per ejusmodi colliga tiones, cum protectoris ſe niti auxiio ſciant, audaciores aduerſus Dominum ſuum reddi vicentur. Suppeditat hine quædam axiomata in ejusmodi prote- &tionis fœdere probè obſervanda hh Lims. dejur. yubl. lib. 4. cap. 8. Zatenceu lnijn 3 Ston nit ont S vnd Gh „ i. 14 Chem 8, cijn xſec mit 6ſ il. 1chün lultenpe u Dominui umod enl. lib. 1. clcſ1. cap. z. num. ʒʒ. e Badn, Etsſe in eoi 5 obſenn . Sulditorum. o & ez9. Nimirum Ci.) daß keiner deß andern Vnterthanen ohne jhrer Bbrig⸗ keit Wiſſen vnd Willen anders/ dann wie es jederzeit bey Rom. Kaͤyſern vnd Koͤnigen Herkommen iſt/ in Schutz vnd Schirm annehmen ſoll noch konne. Landfrieden zu Augſpurg auffgericht de an. 1548. 5. Als weyland. circa inem, (1.) Das keiner andere Vnterthanen deß Glaubens vder anderer Vrſachen halber in ſondern Schutz vnd Schirm wieder die Obrigkeit nehmen ſolle. Ke. ſAugſ. de ann. 1729. 5. Wie auch Churfurſten. ʒ. Daß die jenigen/ ſo vor Alters Schutz vnd Schirms Herrn an⸗ zunehmen gehabt/ wol noch koͤnnen in Schutz vnd Schirm ſeyn. Keeeſ Auguß. aann. 1.. Es ſoll auch kein Standr. Receſ. Piremſ. deann. 744. 5. Doch ſoll kein Standt. add. Reinting. de Negim. ſc⸗ lib. ʒ d⸗ Republ. cap. 6. Ubi clientibus ſeu Clientclari jure affedtis Provinciis, Populis, urbibus,&c. hoc inſtillat mo- nitum: ne Protectoribus ſuis oppida vel arces clientelares committant, præ- ũdio militari tenendas: idq ne exipſo, 4od quoddicitur, bovelora fumant. Migen. in trad. de Adocat. armat. Lup. o. num. 306. Aud. 100. Deniq́; officium ſubditorum vam ſe erga ſe invicem, hoc eſt, Subditorum ofp̃cium— juhuito· erga ſubditos, eſt vel erga Univerſos vel en ſingulos: Erga Univerſos ſubditos ſeu totam Univerſitatem, i.e.patriam in *qua quis natus vel factus civis eſt ̃ cium ſubditi eſt, eam ardenti amote proſequi,& omnia illa, quæ ad com. moditates vitæ ſocialis promovenda vel incommoditates illius avertendass & declinandas pertinent, pro virib procurare. Erga ſingulos officium ſub. ditorum quod attinet, ſciendum eſt, quod ſint velfuperiores, vel pares vel inferiores Superioribus ratione digniraris vol patrocinii, vel ration ætatis, doctrinæ& eruditionis, debetut honor. Ketterman. Sßem. polirit..2 pag. 403. T hom. Sagirtar. in diſut.⁊. u converſ. cꝛvil. publ. ⁊b. ⁊8. 29 cſeh Paribus debetur humanitas& com tas atq́; adeò civilis conwerſatio ſuis quæ cit vel virorum cum fœmins incolarum cum hoſpitibus,& vi— æmt n— cium 4. eſt, Wbüm vtgallnitn erlos ſiddm n,iepunn actucißeh in atdeni un ila, quin als nomn ilus nem ent, plo j ozchinl mer ſinini iores vdlyn detiotdi u cini* erudtiuidt VhM nuy. in 1h. 16.4% umanit:s 4 coneiu ncum ſen w ui — — — — S Subditorum. ewinarum cum viris,& hoſpitun. cum incolis, de qua converſatione vide eleganter& prolixs tractantem. Wom. Sagirt. dic. loc. 4 vleß299. huh ad ſnem. icæ di utatini. Inferioribus debetur auxilium& conſilium, omnibus veròõ conjunctim concordia, quã res parvæ creſcunt,& maximæ dilabuntur, uti ait Ile apud Cripßum. Suluß. mne Regnum, inquit Salvator noſter Martb. 12. diſ- ſidens aderſun ſeſe, Vaatur,&r omni⸗ urbs aut dumus diſidens adwerſus ſe ipſam, non abut. Hanc concordiam autem ſubditi cum ſubditis conſer- vare debent, cùm in rebus religioſis, tum in aliis civilibus. Caveant ne ſe- ditiones aut tumultus moveant ob dif- ferentias in Religione: Si enim Prin- ceps& Magiſtratus ſubditis debet con- cedere pacem Religioſam ſive liberta- tem conſcientiæ„ ut ſupra divimus, quantò magis Jubditus ſubdito. Quo pertinet admonitio Pauli ad Kom. 1. pPACEM COLITE CM OM. NIB US. Bitur SNM hpohypaßs Furis Subditorum. VNM, DOCEANUNM FATEANR FTUNUM, UNHMLMA CHRISTI NO. MINE NOAMEN HASEM. ———— Ei ſoli„ui omnes tam Imperantiun qudm Ohſequentiunm actiunes ad bonmn nem Arigit Vir laus c honor in vmmnem ætermi- tatem. ———————— 2 . S. 2 4 * F 3—— 6 „— 2— 3 .„„ — — 6„—— E — n