— — 4 Ftadt-Bihliot hek — 4ö omburg v. d. H. ' Tr NES C. TEMPDORUM 1ls SCKRIETA K 1 DESIDERATI GODEFRIDI GVILIBLMI LEIBNITII AOCESSIONES HISTORICK quibus UTILIA SuPERIORUM TEMPORUM HISTORIIS ILLLUSTRANDIS SCRIPTA MONuMENTAQuE NOND LUINM HACTENIS EDNA INQllE IIS SCRIPTORES DII DESIDERATI LONIINENTE. I115 F1 F Sumpt. NICOLAI FöRSTERI, Bibliop. Hannov. ANNOM DCXCIIX, Nunc prodeunt * Gndpepue Saro. II Jobannis Vito Durani Cbronicon⸗ III Geßla Trevirorum. IV. Vetus Chronicon Holſatie ſub titulo continuationis Helmoldi. Seminar für Philosopbie der Justus Liebig-Universität e e ee S eeee e e ee S,eeie,eseefe Z TeSSiSe eieieiSisieieie BENEVOLO LkCToORI GoDEFRIDUS GVILIELMUS LEIBNITIUS F. P. D. KRia ſunt quæ expetimus in Hiſto- ria: primum voluptatem noſcendi res ſingulares, deinde utilia inprimis vitæ præcepta; ac denique origi- nes præſentium à præteritis repetitas, cum omnia optime ex cauſis noſcantur. Accedit, quod ſpes poſteritatis homines ad præclara gerenda inflammat, ut quemadmodum le- gunt veteres, ita ipſi viciſſim ſecuturis legan- tur. Porro delectationem& fabulæ præ- ſtant; egregia verò documenta, præſertim quibus diſcamus aliquid quod ratio ipſa non facile dictaſſet, rara invenio, etiam apud bo- nos Scriptores; quanto magis apud illos in- eptos& barbaros, quos ſecula ignorantiæ da- mnata produxerunt. Sed his quoque nune 4⁸ 3 KV gra- 3 PRfAFEATIO & gratias hiabere,& pretium ponere opor- tet, originum cauſa, quando meliores deſi- derantur, neque aliunde geſtorum ſeriem ſupplere licet. Porro Græcos& Latinos ve- teres& Orientales etiam Hiſtoricos(ſi co- gnoſcendi omnia dulcedinem& exemplo- rum utilitatem ſeponas) maximeè ſacris origi- nibus,& Religioni, divinis Chriſtianorum libris comprehenſiæ, Legibusque inſervire, cenſeo; tumut ſcripturis genuinitas autoritas- que ſua aſſeratur, tum ut interpretatio vera- cognito temporum genio, collatisque anti- quorum ſententiis eruatur. Sedpoſteriores Scriptores, quanquam Semibarbari, quate- nustamen origines docent rerum noſtrarum civilium, eoipſo magis quàm elegantiores illi proſunt, Res Principum& publica negotia tractantibus ac ſcire aventibus. Namex Im- peri Romani veteris ruinis, poſtquam Ger- manicorum& Scythicorum populorum in- undatione ſubverſum eſt, nata eſt alia facies rerum: unde paulatim prodiere regna& prin- AD LECTOREM. principatus& respublicæ, quæ nunc quoque florent. Itaque ur horumortus, translatio- nes, concertationes, limites, incrementa vel decrementa, familiæ denique regnatrices cognoſcantur; ad medii ævi Scriptores re- currere neceſſe eſt, quorum qui ſuperſunt pro maxima parte editi habentur, non pauci tamen latent adhuc, atque indies in lucem proferuntur. Equidem olim velnegligebantur velſuppri- mebantur genuina Hiſtoriarum monumen- ta:& ſcriptores complures, ſuperioris præ- ſertim ſeculi, imo nonnulli& noſtri, conein- nantes Hiſtorias de remotis temporibus, ele- gantes magis quam fidas, id quærebant, ut ipſi ſoli legerentur,& auctoritatem nacti apud poſteros regnarent. Sed paulatim ap- paruit, quantum interſit inter ſimplicem ve- ritatem, rudis quidem, ſedtamen rebus ge- ſtis vicini ſeriptoris,& fucatas atque cala- miſtratas narrationes autoris omnia vel ſeculi ſui moribus æſtimantis, vel affectibus inf- 10711.*lIII cien PRfEÆFATIO cientis Et compertum eſt, etiam judicio& veritatis amore præditos,& d monumentis inſtructos autores recentiores; quales faten- dum eſt nobis Aventinum, Gallis Paulum Æ- milium, Hiſpanis Marianam, Italis Sigonium, Anglis Polydorum Virgilium extitiſſeʒtamen perſæpe graviter labi. Itaque Viridoctiſſimi acjudicioſiſſimi optimum factu cenſuere, fon- tes ipſos aperiri, ut unusquisque inde haurire, & puros latices à rivis ſubinde turbidioribus diſcernere poſſit. Et quidem ſparſim multi fuere editi Scriptores medii, ſed tandem ta- men exorti ſunt qui plures ſunt complexi, ut apud nos Piſtorius, Schardius, Urſtiſius, Fre- herus, Goldaſtus, Meibomii; apud Gallos Pi- thœi, Quercetani, Dacherius, Mabillonius, Baluzius alique; ut nunc de Italis, Anglis, Belgis, Hiſpanis non dicam: neque enim re- cenſionem talium inſtituere hujus eſt loci. Mihioccaſiones itinerum& commercia amicorum,& Bibliothecæ Tabulariaque Principum, complura obtulère Hiſtoriæ me- diæ monumenta& ſcriptores, quorum ali- quos A DPDLEGTOREM. quos virorum doctorum hortatu, AceEssio- NuRM HISTORTCARuH titulo in lucem pro- ferre conſtitui. Sequentur plurahujus gene- ris, Deo volente; nunc quatuor autores ex- hibentur,omnesaViris doctisjam memorati, plerique jam& promiſſi aliquoties,& mul- tum expetiti. Primus hic comparet, qui à me appellatur CHRONOGRAFPHus SAXoO. Sane in Saxonia ſcripſiſſe manifeſtum eſt,& ſuat nonnulla quæ faciunt, ut ſi- ſpicer vixiſſe in cœnobio Magdeburgenſi S. Iohannis, cujus Abbatum acta alicubi cu- rioſius attingit. Archi-Epiſcopatũs certè Magdeburgici res crebro exponit, atque etiam cùm de fundatione ejus tractat, diplo- mata adjungit, ac de cæteròo Saxonica præ cæteris diligentius tradit. Chronographium vocavi, quia per annorum ſeriem non malè decurrit,& temporum examen fibicuræ fuiſ ſeoſtendit, ut patet ad ann. OCCLIV. Equi- dem fatendum eſt, tametſi a Chriſto nato in- eipiat, in antiquistamen rebus, Romanaque & Eccleſiaſtica anteriorum ſeculorum Hi- ſtoria PpKX́FEATIO ſtoria tales Scriptores non magniulus eſſe-; nihilominus habent etiam in his aliqua non- nunquam, duæ apud meliores non legun- tur. Exemplumdaboin reinter doctos con- troverſa lluſtranda, Véronica ſcilicet; quam vulgo foœminam eſſè credunt& inter ſanctas referunt, nunc vero viri aliquot doctrinain- ſignes nihil aliud eſſe veriſimillimum reddi- derunt, quàm veram ĩcond Servatoris, Lucas ſcilicet Holſtenius,& Domnus] oh. Mabil- lonius ordinis Benedictini,& noviſſimè R. P. Papebrochius ex Societate jeſu in Apolo- giaannoſuperiore edita; locis pluribus vetu- Ktiorum productis, quibus ipſa imago omi- ni Veronica appellatur, tametſi Clariſſimus Reiskius Epiſtola contra Mabillonium,& R. P. Sebaſtianus à 8. Paulo Carmelita ſcripto contra Papebrochium edito, ſententiam eo- rum vel dubitationem impugnarint. Equi- dem fortaſſe non præter rationem ſuſpicari videbimur, quod in hoc Chronographo ad ann. D CII legitur Unica Domini, ſeriptum fuiſſe Unica, Iineola indice contractionis ſu- 1 Perpo- AD LECGCTORNB M. perpoſita, id eſt Veronioa Domini. Quòd ſi hæc conjectura admittitur, jam hinc diſce- mus, quod alibi(quantum ſciam) non extat, quaratione illa imago fuerit inventa; utiin- ipſo autore noſtro legi poteſt. Cæterum- Sodex fuit olim R. P. Chriſtophori Browe- ri, de Germanicis antiquitatibus præclarè meriti, præſertim in Fuldenſibus& Trevi- renſibus; qui& ſubinde noſtri verba citat: K. P. Papebrochi beneficio idem Codex mecum tuit communicatus. Finit autem noſter Chronographus Annales ſuos anno æræ vulgaris MCLXXXVIII, atque adeo illo ipſotempors vixiſſe credi poteſt. GESTA TREVIRORuM jamolim cum paralipomenis& continuatione ſua edere voluit Caſpar Bruſchius Egranus, quemad- modum Voſſius in Hiſtoricis Latinis Lib. 3 Cap. 7 annotavit. Eundem Scriptorem Goldaſtus habuit,& Frehero edendum de- dit,& perfvaſiſſimum ſibi eſſe ait, Golſche- rum fuiſſe dictum, Monachum 8. Mathiæ apud Treviros. Sed cum nulla ſententiæ 47 ſuæ PRAFATIO ſuæ argumenta promat,& aliis anonymus autor habeatur, titulum mutare viſum non eſt. Cæterum habet hæc Goldaſtus in Apo- logia pro Henrico IV, diſſertatione præmiſ ſa Autoribus illic inſertis, agens tum de En. gilberto Archi- Epiſcopo Trevirenſi p. 4¼ tum de Theoderico Virdunenſi Epiſoopo p. 45. Eundem poſtea Scriptorem nobis pro- miſerat Petrus Lambecius indice edito eo- rum quæ dederat parabatque. Cum yero nec ipſe nec priores ipſo Bruſchius& Frehe. rus ſpem de ſe factam impleverint, viſum eſt operæ pretium, tandem aliquando deſidera- tum diu Scriptorem luci donare. Tribus Cœ. dicibus ad editionem uſi ſiumus, eosque ex ſe mutuo fupplevimus correximusque, varia- tionibus aut ſupplementis inter uncinos con- cluſis. Unum Bibhliorheca Augufta præbuit, alium ipſè habui, tertium ſuppeditavit CłL. Migius Heidelbergenſis, tunc Kintelenſis, nunc Marpurgenſis Profeſſor atque Eccle- ſiaſtes, cujus doctrina facit, ut non eonte- mnenda abipſoexpectaripoſſint. Seriverius umuun A PLECTORE M. unum ex his Codicibus habuit, annotavitque videri initia libri non eſſe ſaporis monachalis, ſtylo altiùs aſſurgente. Et ſuſpicatur fabu- loſa illa de remotiſſimis Trevirenſium an- tiquitatibus ſumta eſſe ex antiquiore quo- dam, ipſoque fortaſſe Licinio neſcio quo So- phiſta, qui memoratur pag. 31. quanquam ibi non Licinius, ſed Galba Viator ad Licinium ſeripſiſſe dicatur. Cæterum in poſterioribus habet autor nonnulla non inutilia præſertim circa res Seculi Xl& initia XII, quo vixit. Quædam mutata vel interpolata fuiſſe diver- ſitas Codicum oſtendit. Videatur pag. 99. OHANNESVITODuRANusHelvetius ſequitur. De hoc Voſſius jam refert lib. 3 de Hiſtor. Iatin. Cap. o, fuiſſe Monachum ordinis Minorum,& Ludovici Bavari ac Caroli IV ætate vixiſſe,& Hiſtoriam produxiſſe ad an- num MGOCCXLVIII, quæ manuſoripta extet in monaſterio 8. Galli. Sed quæ habe- mus eo usque non producuntur;& cum apud Sangallenſes inquiſiviſſem, reſponſum eſt non reperiri. Exemplar quod ſecutus ſum 2 Gol PRfEATIO Goldaſti fuit, ſuppeditatum mihi ab inſigni apud Bremenſes Iheologo Gerhardo Meie- ro, qui(ut hoc obiter dicam) hortatu meo præclarum opus aggreſſus eſt lollarii Saxo- nici titulo, in quo origines Germanicarum vocum multas eruet illuſtrabitque, nec pau- ca non pervulgata proferet in lucem. Ita- que optandum eſt, ut Viri docti& patriæ lite- raturæ amantes certatim ſymbolam confe- rant,& vocabula inprimis provincialia ſuppe- ditent, aliave obſervata conferant ſua. Sed redeo in viam atque hoc adhuc noto, Vito Durani Exemplari quædam fuiſſe adjecta, ex quibus recenſio adoleſcentiumilluſtrium, qui tempore Lotharii Saxonis Leodii ſtudiis ope- ram dediſſe dicuntur, haud dubieè fabuloſaeſt, poteſt tamen ineſſe aliquid boni. Poſtremo damus CHRONICON VETus HoEsATIE titulo Continuationis(broni- ci Savorum felmoldi(nempe quod Wagria eum vicinia olim ad Slaviam referretur, vid. pag 29.) inſcriptum in Codice Lambecii, un- de beneficio celeberrimiViri Danielis à Neſſel, Con- AD LECTORE M. Conſiliari& Bibliothecarii Cæſarei, ad me pervenit. Multa de hoclibello habet Joham nes Mollerus Flensburgenſis, Vir doctiſſi- mus, in Ifagoga ad Fiſtoriam Cherſoneſi Cimbricæ; quinotat, quod& nos obſerva- vimus, ab Huitfeldio, Danckwerthio, Ban- gerto& aliis citari ſubinde,& Th. Bartholi- num juniorem(quem præmatura morte no- bis ereptum dolemus) Lib. 3 de cauſis mortis à Danis gentilibus contemtæ o. 3 graviſſime eum tanquam incultum& maledicuminve- hi,& in Danorumgentem injurium. Et ſane fatendum eſt, ſatis ineptè atque incohæren- ter ſcribere autorem,& odio in Danos flagraſ- ſe videri, nec fidem mereri cum effutit in ipſos contumelioſa. Cum tamen alias non. pauca doceat, intereſt libellum non perire, tanquam habendum interantiquitatis mont- menta, in quibus venenum malignitatis tem- pus extinxit. Certe Joh. Adam. Cypræus primum, deinde Petrus Lambecius edere voluere, atque hic etiam notas promiſerat. Danorum genttis virtus jam ab antiquo certiſ- ** 3 ſumis PRHEFATII O ſimis rerum documentis teſtatioreſt, quàm, ut illideteri quicquam hominis ut apparet ſim- plicis& affectibus indulgentis qualicunque judicio poſſit. Stantibus adhuc Romanorum rebus Danos ſub Saxonum nomine compre- henſos arbitror, qui, ut poſtea Normanni, Britanniam& litus Aremoricum(quodtunc Saxonicum ab ipſis dicebatur) infeſtumhabe- bant. Nam non planè ignotos nec incele- bratosfuiſſe Romanis Danos,(etſi vix memo- rentur apud eos qui extant Scriptores) indicat vox hæc militaris honorificentiſſima: Lau- dabatur Perfes Marco, cum non noverat Go- thum, ſedꝰ ubi eſt Danus? Nempe illas Sa- xonum laudes, quorum agilitatem, auda- ciam, robur,& nauticæ artis peritiam paſſim extollunt Sidonius aliique, puto& ad Danos Pertinuiſſe. Quæ volui obiter annotare hac occaſione, quia video non ſatis alibi obſerva- ta. Et multo poſttempore Adamus Bremen- ſis locuples eſtteſtis neque ſuſpectus, quàm illi, etiam quo ipſe vixit ævo, recepto jam ut- cunque OAD LECTOREM. cunque Chriſtianiſino, infracto animo, nul- lisque editis lamentis tulerint adverſa. Caterum neque occupationes meæ, ne- que Typographiabſentia permiſere, utim po- ſtrema recenſione aſpergerentur adhuc ali. qua lucis nonnihil fortaſſe fœneratura, velut menda nonnulla reſidua vitarentur; cùm-⸗ pars inſtantibus nundinis ne ad oculos qui- dem meos redierit, ubi typis exivit. Satis ta. men emendatéè edita, ex iis judico, quæ vidi. Et quanquamnotæ, quæ potuiſſent dari mul- tiplices, abſint, atque eruditionis ornamen- ta nulla accefſèrint 3 ρuto tamen gratum in- telligentibus fore, utounque demum lucem videre Scriptores toties promiſſos,& fortaſ- ſenonaliamob dauſam tamdiu dilatos, quam quòd Viri docti qui editionem animo comple- xi erant, nonniſi ornatos in publicum prodi- re volebant. Scribendi morem ipſis uſitatum, etſi ſubinde minusorthographicum, retinen- duminplerisque judicavimus; nameumquo- que noſſe, partem hujus Critices facit: in- terdum * pPRA E AGITIOAD LE GIOR E M. terdum& ſubſunt Archaiſini non ineleganm- 1 tes. Nec dictio ipſa ſemper contemnenda eſt, cum paſſim excerpta vetuſtiorum exhi- V beri videantur. V Superſunt errores nonnulli ex mendoſis ferè Codicibus, quorum alii noſtram vel at- tentionem velinduſtriam effugére, alii, qui ad huc corrigi potuiſſent,(verbi gratiacum in Ge- 1 ſtis Trevirorum pro continuare vel commu- nicare pag. 98. 90 legendum, concinnare; pro Savorum[Suecorum] p. 70. legendum vide- tur Slavorum) lectores intelligentes non valde morabuntur. Quodſi aliquid novæ lucis af- fulgebit, poterit impoſterum annotari, cum KAcceſſiones Hiſtoricæ noſtræ, DEO ejuvante, continuabuntur. 4 u M 3 T d2 3 7LK L 8 Tien E2NE Ig — U 88 8S 9 Dr T df 3 NM. Ae = 8. d ſ CHRONOGRAPHUS SAXO A CHRISTO NATO AD Axx. MCLXXXVIII. 8 S Ouümpia CXCIII. SEXTIA IA. ANNus DoMINICEK Incarnationis I. JVi qvoniam eſt ſalutis noſtræ principium, ſcribendi annalia hinc ordiamur initium. Hicc eſt enim mi- Aſticus jubeleus, hic eſt veræ remiſſionis annus, in quo 3 venit plenitudo temporis, hic& medius annorum, de 2 quo propheta ait: In medio annorum notum facies, ê in ira miſericordiæ memor eris. Gabriel Archangelus virginem ſalutat& futurum ejus partum an- nuntiat. Veruntamen de Angeli& virginis colloquio plurima ſcribere nonoportet, quoniam hoc nemini ignorare licet. Qui enim ignorat ignorabitur. Octavianus Auguſtus poft mortem avunculi ſui Julii Cæſaris XLIIum agit annum imperii ſui,& ſolus Monarchiam regit AnnoXXIIX. poſt bellum Acciacum& pulſum Antonium cum Cleopatra, quando EÆgyptus Romanis in provinciam ceſſit, quæ pridem antiquum& im- mane regnum fuit, cui primus ex Romanis Cornelius Gallus præficitur, qvi in Buccolicis Virgilii ſcribitur. Auguſtus Cæſar habitatoribus Romanæ Urbis per facies dinume- ratis invenit CXXXI milia& XxXXVI. Auguſtus Cæſar pace firmiſſima per mundi ambitum compoſita, Jani portas tertio ĩpſe clauſit, quas extunc per Xll fere annos quietiſſi= mo ſemper obſeratas otio ipſa etiam rubigo ſignavit. Auguſtus autem Rempublicam quam bello adquiſierat, pace nutriebat. Le- ges multas ſtatuit, ipſe vero Domini appellationem ut homo decli- navit. Nam eodem ludos ſpectante cum quidam mimus pronuntia- ret: O Dominum æquum& bonum,& hocuniverſi exultantes appro- baſſent, ipſe ſtatim manu vultuque indecoras adulationes repreſſit,& ra 2 die 4 Accesſiones Hiſtoricæ, die ſequenti graviſſimo edicto omnes corripuit, neque ſe poſthæc Do- minum appellari ab aliquo ullatenus conſenſit. IESus CHRISTuUS DEI FILIUS in Bethleem Judæ naſcitur Olimpiade CXCIII. Hunc annum Domini acceptum Daniel exi- mius Prophetarum non ſolum cum cæteris futurum prædixit, ve- etiam extra cæteros certum ei conſummationis terminum præfixit, dicente ſibi angelo. Septuaginta ebdomadæ adbreviatæ ſunt ſu- per populum tuum& ſuper urbem ſanctam tuam, ut conſumme- tur prævaricatio,& finem accipiat peccatum,& deleatur iniquitas, & adducatur juſtitia ſempiterna,& impleatur viſio& prophetia,& ungatur Sanctus Sanctorum. De his hebdomadibus latius aliquid ſcribere, nemini ut putatur nocet,& fortafſis alicui placet. Has quippe angelus iterum repetit dicens: Scito ergo& animadverte ab exitu ſermonis, id eſt, quando egreſſus eſt ſermo,& data eſt li- centia, ut iterum ædificetur Jheruſalem, usque ad Chriſtum ducem, Ebdomadæ ſeptem& Ebdomadæ ſexaginta duæ erunt; Et paulo Poſt: Confirmabit autem pactum multis ebdomada unad. Hæ ſimul computatæ LXX erunt. Legimus in libro Esdræ ſcribæ, quod Nee- mias, qui erat Pincerna Regis ARTAXERXIS viceſimo ejusdem Regis anno impetraverit licentiam reædificandi muros Iherufalem, cui operi ipſe præfuit, Nam à Cyri Regis Imperio usque ad illud tempus manſerat imperfectum opus propter vicinarum gentium incurſus, Dicit ergo An- gelus: Ab exitu ſermonis, id eſt à data licentia usque ad Chriſtum Du- cem LXX ebdomadas adbreviatas eſſe, quod ſic probabimus: Si uni- cuique Ebdomadæ ſeptem annostribuis, quadringentos& nonaginta annos ex LXX ebdomadibus conficis, juxta lunarem hæbreorum ſup- pPutationem, qui XlI menſes non juxta Solis ſed juxta Lunæ curſum nu- merant. Illam a centeſimo& quinto decimo anno Regni Perſarum, quando Artaxerxes Rex ejusdem Imperii viceſimum regni ſui habebat annum& erat octogeſimæ& tertiæ Olimpiadis annus quartus usque ad ducenteſimæ ſecundæ Olim piadis annum ſecundum, qui eſt quintus decimus Imperii Tiberii Cæſaris, colliguntur anni ſolares quadringen- ti Chronographus Saxo. 5 ti ſeptuaginta quinque, qui faciunt annos hebraicos quadringentos& nonaginta, juxta lunares ut diximus menſes. Olimpiadem autem per uadriennium ſupputamus. Itaque anno quinto decimo Imperii Tiberii Cæſaris confirmavit pactum multis ebdomada una, id eſt aLxX, uando factum eſt verbum ſuper Johannem Zachariæ filium& Jeſus XXX habens annos venit ad Baptiſmum,& deinceps per tres annos conditum eſt evangelium, nam per tria paſchata in Iohanne legimus aſcendit Jeſus Ieroſolimam, tertio quidem paſſurus. Pactum enim nihil aliud intelligimus quam quod dictum eſt: Qui crediderit& ba- ptizatus fuerit ſalvus erit. Hic vero diverſi diverſa ſentiunt,& multi multa loquuntur. Annus Dni. 11. Auguſti XLIII. Magi veniunt ab oriente cum muneribus adorare Dominum. Auguſtus Cæſar cum Parthis amicitiam facit. Annus Dni. 111. Auguſti Cæſ. XLIV. Herodes videns quam illuſus eſſet à Magis, occidit infantes a bi- matu& infra, ſecundum tempus quod exquiſierat à Magis. Auguſtus Tiberium Liviæ filium privignum ſuum& Agrippam in filios adoptat. Annus Dni. 1v. Auguſti Cæſ. XLV. Judas Galilæus ad rebellandum Judæos hortatur. Annus Dni. v. Auguſti Cæſ. XLVI- Aſinius Pollio orator& conſularis, qui de Dalmatis triumphavit, in Tuſculana villa moritur anno ætatis ſuæ LXXX. Annus Dni. vi. Auguſti Cæſ. XLVII. Herodes magno cruciatu moritur Anno XXXIV, poſtquam Anti- gonum interemit, ex quo autem regnuma Romanis acceperat XXXVII, pro quo filius ejus Archelaus regnavit annis IX. Hic natus ei fuerat ex Marthace Samaritide. Hic Herodes filius erat Antipatri Aſcalonitæ & Cypridis Arabicæ, qui primus alienigena& ignobilis Judæorum ſu- ſcepit principatum& exinde ablatum eſt ſceptrum ex Juda,& defecit Criſma& ſacerdotium ſecundum Danielis vaticinium- Multos autem filios Herodes habuit, eo quod plures uxores habe- ret. Antipatrum ex Doſide quam ante regnum duxerat, Ariſtobulum 2A 3& 1 4 — 6 AKccesſcones Hiſtoricæ, & Alexandrum ex Mariamne filia Alexandri filii Ariſtiboli fratris Hir- cani Regis& Sacerdotis, quam ſibi ex regio genere ſociaverat; Doſi- dem autem cum filio Antipatro abjecerat. Item Antipam& Arche- laum& Olimpiadem filiam ex Marthace Samaritide, Herodem ex filia Simonis Pontificis. Item Herodem& Philippum ex Cleopatra Ihe- roſolimitide, Phaſelum ex Pallade. Ariſtobolus vero quem pater in- terfecit cum Mariamne matre& Alexandro fratre tres habebat filios: Agrippam qui cognominatus eſt Herodes, item alium Herodem& Ari- ſtobulum& Herodiadem filiam, quam duxit Herodes filius filiæ Symo- nis Pontificis. Hanc poſtea tulit huic alter Herodes filius Cleopatræ Iheroſolimitidis frater Pphilippi, tetrarcha galilææ. Dicit enim Joſe- phus Herodiadem filiam fuiſſe Ariſtoboli filii Herodis primi à patre in- terfecti& hanc raptam fuiſſe ab Herode, non Philippo, ſed alteri Herodi. Porro quinque erant Herodes. I. erat filius Antipatri& Cypri- dis, qui occiſis III filiis cum uxore& multis cognatis ſemet pene expa- rentaverat, ſub quo naſcitur Chriſtus, poſt cujus nativitatem verò de- inceps V annis regnavit, hic infantes occidit. II. hujus filius erat ex filia Symonis Pontificis. Hic duxerat Herodiadem filiam Ariſtoboli fratris ſui interfecti à patre eum Alexandro fratre, ex qua genuerat fili- am Salome. III. frater hujus erat, ſed non ex una matre, filius quip- pe hic erat Cleopatræ tetrarcha Galilææ. Hic Herodiadem fratri tulit & Joannem Baptiſtam decollavit,& Jeſum illuſum ad Pilatum remiſit, poſt hæc exiliatus à Gajo cum Herodiade apud Lugdunum periit. IV. Binomius erat, Agrippa namque& Herodes appellabatur,& erat fi- lius Ariſtoboli filii Herodis primi& frater Herodiadis, Hic Gajo Cæſare Regnum Judæorum ſuſcepit, Jacobum occidit, Petrum in vincula mi- ſit, percusſus tandem ab Angelo exſpiravit. V. frater erat hujus, de quo nihil dignum memoria legimus. Annus Dni. VII. Aug. Cæſ. XLVIII. Romæ facta eſt fames adeò dira, ut omnes peregrinos& ſervorum nilas copias exceptis medicis& præceptoribus ex urbe pelleret Au- guſtus. An- Cbronograpbus Saxo. 7 Annus Dni. VIII. Aug. Cæſ. IE. Tiberius jam Cæſar appellatur, Dalmatas& Sarmatas in RComanam ſubegit poteſtatem. Annus Dni. 1X. Aug. Cæſ. L. Vicos Romanæ urbis incertum unde conſurgens flamma con- ſumpſit. Annus Dni. X. Aug. Cæſ. LI. Achenienſes, novas res molientes contra Romanos, opprimun- tur. Annus XI. Auguſti Cæſ. LII. Meſſala Corvinus Orator biennio antequam moreretur ita me- moriam ac ſenſum amiſit, ut vix pauca verba conjungeret. Annus Dni. XII. Aug. Cæſ. LIII. Jani portæ per XII. annos jam clauſæ ab Auguſto aperiuntur. Annus Dni. XIII. Aug. Cæſ. LIV. Satio Philoſophus& Præceptor Senecæ claruit. Annus Dni. XIv. Aug. Cæſ. LV. 1 Auguſtus cum Tiberio cenſum Romæ agitans invenit nonagies tercentena& LXX milia hominuml. Annus Dni. Xv. Aug. Cæſ. LVI. Archelaus Rex Judeæ accuſatus ob inſolentiam nono regni ſui anno in Vienna ab Auguſto exiliatur,& regnum quatuor tetrarchis di- viditur. Eodem anno Auguſtus Nolam ingreſſus morbo capitur& in Athelle oppido Campaniæ moritur anno ætatis ſuæ LXXV. Imperii ve- ro LVI. poſt victum Antonium&Lepidum XLIII.& ſepultus eſt Romæ in Martio Campo, quem Senatus multis modis cenſuit honorandunn, dicens, utinam non naſceretur aut natus non moreretur. Hujus Pa- ter Octavius Senator erat, mater vero Accia ſoror Julii Cæſaris, quem Cæſar adoptaverat in filium, cum non haberet proprium, de cujus fa- milia genusduxit à Venere& Ænea-. Annus Dni. xvi. Tyberii Cæſaris I. Tyberius Libiæ filius, Auguſti privignus, mox gener, poſttemno adopti- N 2 5 Accesſiones Hiſtoricæ, adoptione filius, Imperium Romanum adeptus eſt ab Aug. II& regna- vitannis XXIII. Hic quoque Claudius Tiberius Nero dicebatur, ele- ganter à joculato ribus Caldius Biberius mero ob vinolentiam nomina- batur. Satis prudens, in armis ſatis fortunatus, ante ſumptum Impe- rium ſic ſub Auguſto fuit, ut non immerito Reipublicæ dominatus ei committeretur. Habens ſcientiam literarum, multo præclarus elo- quio, ſed ingenio peſſimo, repentinis reſponſionibus melior quam ræmeditatis, Multo tempore cum magna& gravi moleſtia Reipublicæ præfuit, ſed paulatim in pejus mutatur. Principatum cuilibet ſemel datum non facile abſtulit, quantumlibet reprehenſibilis fuerit, hane proponens fabulam. Dicebat quendam vulneratum ſeminecem ja- cere, cujus vulneribus muſcæ plurimæ inſidentes, ſanguinem lambentes gravi dolore hominem cruciabant. Tranſivit alius miſeransque hujus muſcas abigere volebat, ſed hoc à vulnerato reſponſum audiebat: Par- ce quæſo, ò homo, quoniam ſi depuleris muſcas ſaturas, famęlicis ac- ceſſum præparas, quæ multo dirius me laniabunt. Annus Dni. XxvI. Tiberii II. Aſinius Gallus Aſinii Pollionis filius diris à Tyberio ſuppliciis enecatuf. Annus Dni. XIIX. Tiberii III, Ovidius Poẽta in exilio moritur. Annus Dfli. xIx, Tiberii IV. Germanicus Cæſar Druſi filius Gaji Pater de Germanis ad quos ab Auguſto jam ſene miſſus fuerat[triumphavit.] Annus Dni. xx, Tiberii V. Germanicus Cæſar à patruo ſuo Tyberio veneno interficitur. Annus Dni. XXI. Tiberii VI. Feneſtella Hiſtoriographus ſeptuagenarius moritur. Annus Dni. xXXII. Tiberius Cæſar multos Reges per blanditias evocatos nunquam remiĩſit. Annus Cbronograpbus Saxo. 9 Annus Dni. XXIII. Tiberii VIII. Pompeji theatrum incenditur. Annus Dni. XXxIv. Tiberii IX. Tiberius Druſum fratris ſui filium conſortem regni facit, quem mox veneno interfecit. Annus Dni. xXXv. Tiberii X. Servius Plautus corrupti filii reus ſemet in judicio interficit. Annus Dni. xXXVvI. Tiberii XI. Philippus tetrarcha Paneadem, in qua plurimas ædes conſtruxit, Cæſa- ream Philippi appellavit,& Juliadem aliam civitatem. Annus Dni. XXVII. Tiberii XII. Pilatus à Tiberio præſes mittitur judææ. Annus Dni. XXIIX. Tiberii XIII. Votienus Narbonenſis orator moritur. Annus Dni. xXXIX. Tiberii XIV. Herodes frater Philippi Tiberiadem condidit. Annus Dni. XXX. Tiberii XV. Jeſus à Iohanne in Jordane baptizatur, deinde XL diebus jejuna- vit& temptatore ſuperato in virtute Spiritus Galilæxam ingreditur, A- Poſtolos vocat, regnum Dei annunciat, miracula facit. Annus Dni. XXXI. Tiberii XVI. Johannes Bapt. ab Herode decollatur. Annus Dni. XXXII. Tiberii XVII. Jeſus diſcipulos ſuos in ſingulas civitates binos miſit, ut prædica- rent, baptizarent& ſigna facerent. Annus Dni. XXXIII. Tiberii XIIX. Chriſtus à Judæis patitur& LXX Ebdomades in Daniele ſcriptæ complentur. Inter plurima autem quæ tunc ibi acciderunt miracula, Sacerdotes locorum commotiones& ſonitus audierunt, dein ex adito templi vocem erupiſſe: Tranſeamus ex hiſce ſedibus: Hæc autem Jo- ſephus ſcribit, qui etiam de Chriſto ſic ait: Fuit isdem jeſus vir ſapiens, Atamen virum eum nominare fas eſt, fuit enim mirabilium operum *B effe- ——— — — 10 Acceſtiones Hiſoricæ, effector,& doctor hominum eorum, qui libenter ea, quæ vera ſunt, au- divit,& multos quidem judæorum, multos etiam ex gentibus ſibi ad- junxit, Chriſtus hic erat. Hunc accuſatione primorum noſtræ gentis virorum, cum bilatus in crucem agendum decreviſſet, non deſe- ruerunt hi, qui ab initio eum dilexerant. Apparuit enim eis tertia die iterum vivus, ſecundum quod divinitus inſpirari Prophetæ vel hæc vel alia de eo innumera miracula futura eſſe prædixerant, Sed& in hodi- ernum diem Chriſtianorum qui ab eo nuncupati ſunt& noinen perſe- verat& genus. Eodem anno Stephanus lapidatur. De hoc anno in quo Jeſus patitur etiam FLEGO Gentilium ſcriptor ſic ait: Quar- to autem anno Olimpiadis CClI. magna& excellens ſuper omnes quæ ante eam fuerant defectio Solis facta eſt hora diei ſexta, ut ſtellæ in cœlo viſæ ſint, terræque motus in Babilonia Nicenæ urbis multas ædes ſub- vertit. Annus Dni. XXXIVv. Tiberii XIX. Paulus de cœlo vocatus. Jacobus frater Domini Jeroſolimis Epiſcopus ordinatur ab Apoſtolis, ſeditque annis XXX. Annus Dni. XXXVv. Tiberii XX. Pilatus imaginem Cæſaris in templo ſtatuere volens, ſeditiones in Judæis excitavit,& ſacrum theſaurum, qui Corbanan dicitur, abſtulit. Annus Dni. XXXVI. Tiberii XXI. Sejanus Præfectus Tiberium hortatur, ut Judæos deleat. Annus Dni. XXXVII. Tiberii XXII. Pilatus ad Tiberium ſcripſit de paſſione& reſurrectione Domini & de virtutibus ejus, per quas creſcente plurimorum fide Deus credere- tur. Tiberius verò cum magno favore retulit ad Senatum, volens ut inter cætera ſacra reciperetur. Senatus verò indignatione commo- tus, cur non ſibi primò delatum fuiſſet, ut de ſusci piendo cultu ipſe prius decerneret, religionem Chriſti recuſavit& Chriſtianos urbe pellendos ceniuit, Tiberius verò accuſatoribus Chriſti edicto mortem commina- tus eſt,& ob hanc cauſam plurimos ſenores proſcripſit& in mortem coëgit. Pilatus decimum agens annum à Judæis accuſatur. An- Chronographus Jaxo. 77 Annus Dni. XXXVIII. Tiberii XXIII. Tiberius in Capua veneno periit, inſidiis Gaji Caligulæ anno lm- perii XXIII, ætatis LXXVIII. Annus Dni. IXL. Gaji I. Gajus Caligulalll ab Auguſto Imperium ſuſcepit,& regnavit an- nis III. menſes X. dies VIII. Hic filius erat Germanici, qui filius erat Druſi fratris Tiberii Cæſaris. Auguſtus namque Druſum& Tiberi- um privignos ſuos adoptaverat in filios, Druſus autem genuit Germa- nicum, Germanicus Gajum, hic quia in exercitu natus fuit, ex calcia- mento militari caligula nomen accepit, Tiberius autem Cæſar moritu- rus patriis Diis ſupplicabat, ut ſucceſſorem regni ſibi præmonſtrarent, Reſponſum ergo accepit, Hunc eſſe regnaturum, qui ſibi primus ſum- mo diluculo præ foribus aſtaret. Mandat ergò nepotis ſui Tiberii(hic Tiberius erat filius Druſi, filii Tiberii Cæſaris, quem Caligula veneno interfecerat) pædagogo, ut ſibi primo mane puerum adduceret, quo tardante ciborum perceptione Gajus primo affuit, Quem videns Tibe- rius ſemetipſum arguebat, quod ullum à Diis augurium quæſierat. Commiſit itaque huic imperium, multum ſibi commendans Tiberium pParvulum. Gajus verò pro tempore benigne reſpondit, ſed omnia mentitus puerum interfecit. Suſcepto namque Imperio talis fuit, ut omnium anteceſſorum omnia crimina ſuis criminibus purgaverit. Namut breviter crudelitatem& nequitiam ejus depromam, ſæpe ex- clamaàſſe fertur: Utinam populus Romanus unam cervicem haberet. Gajus Agrippam Herodem Judææ præfecit,& Judæos calamitatibus preſſit, ſemet in Deos transtulit. Annus Dni. XIL. Gaji II. Philo pro judæis apud Gajum interpellans nichil proficit. Annus Dni. XLI. Gaji III. Pilatus a Gajo multis calamitatibus preſſus ſe ipſum interfecit. Annus Dni. XLIII. Gaji IV. Matthæus Evangelium hæbraicè ſcribit. Herodes cum Herodi- ade apud Lugdunum exiliatur, hic eſt qui Johannem Bapt. decollavit& 1: paſſioni — 1 3 — —— — 12 Accegsſcones Hiſtoricæ, paſſioni Salvatoris interfuit, Hunc Aretha Rex Arabumprioribus annis bello vicerat, cujus filiam propter Herodiadem repudiaverat, de quo Joſephus ſic ſcribit: Juſtè ultio divina in Herodem commota fuit pro vindicta Johannis qui vocabatur Baptiſta. Hic enim Herodes occidit virum valdè bonum, qui præcipiebat Judæis virtuti operam dare, ju- ſtitiam colere, pietatem in DEUM ſervare& per baptiſmum in unum coire. Eodem anno Gajus à protectoribus ſuis occiditur, quem Ce- reas tribunus primus gladio adpetiit, in cujus Secretario inventa eſt ar- cha ingens variorum venenorum, quibus Claudio Cæſare jubente di- merſis maria dicuntur infecta, in tantum ut multitudo piſcium, quos idem exitium enecaverat, per littora invenirentur ejecta. Periit au- tem anno ætatis ſuæ XXXVIII. Regni IV. Annus Dni. XLIv. Claudii I. Claudius Cæſar quartus ab Aug. Imperium adeptus eſt& regna- vit annis XIII menſes VIII dies XXVIII.— Hic patruus erat Gaji frater Germanici filius Druſi, qui Augu- ſtam Vindelicam civitatem in Rhetia provincia condidit,& apud Mo- gontinum habet monumentum. Claudius verò Cæſar, ventri, vino, libidini feædæ obediens, vecors ac pavidus libertorum& conjugis fubja- cebat imperiis. Annus Dni. XLIV. Claudii II. Duodecim Apoſtoli XII ut Beda ſcribit anno per orbem ſunt di- viſi. Ex quibus Petrus fundata primum Antiocena Eccleſia Romam tetendit, ubi cathedram Epiſcopalem per XXV annos tenuit. Annus Dni. XLVv. Claudii III. Primus poſt Petrum Antiochiæ Evodius ordinatur Epiſcopus. Herodes Agrippa, filius Ariſtoboli, anno regni ſui VII percutitur ab angelo. Annus Dni. XLVI. Claudii IV. Claudius Cæſar de Britannis triumphat: Eodem anno orta eſt fames per Siriam, quam Agabus Propheta prædixerat. Hoc anno Paulus& Barnabas aſcenderunt Jeroſolimam. Annus Chronographus Saxo.„ Annus Dni. XLVII. Claudii V. Deſcriptione facta ſub Claudio inventa ſunt civium Romano- rum LXIXx centena& XLIV milia. Annus Dni. XLVIII. Claudii VI. Tracia hactenus regnata Romanis in provinciam ceſſit. Annus Dni. 1L. Claudii VII. In diebus azymorum proſtrata ſunt XXX milia Judæorum ob impudentiam unius militis Romani-. Annus Dni. L. Claudii VIII. Paulus apud Athenas aram ignoto DEO ſuperſcriptam reperit. Annus Dni. LI. Claudii IX. Claudius Judæos urbe Roma expulit. Annus Dni. LII. Claudii N. Fenix in Ægypto viſa eſt. Hæc avis eſt arabiæ ſui generis tan- tum una quingentos annos vivens. Quibus finitis ipſa ſeneſcens herbas aromaticas plurimas colligit, quibus ſuperſedens verbere ala- rum eas incendit& ſemetipſam exurit. De cujus pulvere alia dicitur reviviſcere. Annus Dni. LIII. Claudii XI.. Claudius Felicem Judææ procuratorem mittit, apud quem Pau- lus accuſatus in defenſionem ſui perorat. Annus Dni. LIV. Claudii XII. Symon Magus auctor Simoniacæ hæreſis extitit- Annus Dni. Iv. Claudii XIII. Ex Kgipto quidam veniens dicebat ſe eſſe Prophetam,&mul- tos Judæorum ſeduxit, promittens, ſi conſcenderent ſecum montem oHvarum, ipſis regredientibus muros Jeruſalem eſſe ruituros. Quo CCCC comperto Felix mifſis militibus multos ex his peremir, quosdam CC vivos cepit. Egiptius fuga lapſus effugit. Annus Dni. VI. Claudii XIV. Claudius ab Agrippina uxore ſua interemptus eſt, anno vitæ ſuæx LXlV. 13 z Annus —— 1 — AKccegſiones Hiftoricæ, Annus Dni. LVII. Neronis I. Prima perſecutio in Cbriſtianos. Domitius Nero V ab Auguſto ſumpſit imperium& regnavit an- nis VIIi menſihus VII diebus XXVIII. Hic filius erat Domitii Ro- manorum Nobiliſſimi& Agrippinæ ſororis Gaji& filiæ Germanici fratris Claudii. Hanc quippe mortuo Domitio Claudius Cæſar du- xerat occisà Meſſalina uxore ſuà, de qua filium nomine! Britannicum ſuſceperat,& filiam Octaviam. Domitium autem filium Agrippi- næ Claudius adoptaverat,& vocans ceum Neronem dedit ei Octa- viam, quam ex priore uxore genuerat, Agrippina verò metuens, ne Britannico creſcente regnum Neroni ſurriperetur, maritum veneno peremit,& ſuis machinamentis filio ſuo Neroni Imperium adquiſivit. Suſcepto itaque imperio per quinquennium bonus apparuit, in tan- tumut diceret Trajanus, cunctos Principes à quinquennio Neronis longè diſtare: Dehinc matrem, fratrem, uxorem& ſororem cum cæteris conſanguineis peremit,& reliquum tempus magnis& multis nequitiis polluit. Urbem Romam per VI dies incendit ex hac ſimi- litudine videre volens, quale incendium antiquæ Trojæ fuerit. In re militari nichil auſus, Britanniam peneamiſit,& primus in Chriſtia- nos perſecutionem movit,& multos nobilium Romæ interfecit,& per omnia Gajo Caligulæ avunculo ſuo ſimilis, imo deterior fuit. Annus Dni. LVIII. Neronis II. Nero Britannicum Claudii filium occulte veneno interfecit. Paulus appellans Cæſarem à Feſto Romam mittitur. Petrus Apoſto- lus defuncto Lino, Cletum in locum ejus ſubrogavit. Nam idem Apoſtolus Romanam ſedem primo adeptus, Linum ſuo loco cathe- dram tenere juſſit, ipſe verò prædicationem deſervlvit. Annus Dni. LIX. Neronis III. Probus Beritius Grammaticus agnoſcitur. Annus Dni. LX. Neronis IV. Statius Surſulus Poëta claruit. Cbronographus Saxo. F Annus Dni. LXI. Neronis V. Terræ motus Romæ& eclipſis Solis facta eſt. Annus Dni. IXII. Neronis VI. Nero Romæ in Cithariſtarum& Cantorum agone contendens cunctos ſuperavit. Annus Dni. LXIII. Neronis VII. Jacobus frater Domini à Judæis lapidatur,& Symeon frater ejus Iheroſolimorum Epiſcopus ordinatur- Annus Dni. LXIv. Neronis IIX. Marcus Evangeliſta Alexandriæ paſſus eſt, pro quo Anianus Epi- ſcopus ordinatur. Annus Dni. LXVv. Neronis IX. Proceſſus& Martinianus Romæ ſub Nerone coronantur& alii XLVII, qvos Petrus Apoſtolus baptizaverat. Ante menſam Neronis fulmen cecidit. Annus Dni. LXVI. Neronis X.. Lucanus Poëta in Piſoniana conjuratione deprehenſus brachium ad ſecandas venas præbuit. Annus Dni. LXVII. Neronis XI. 1 Thermæà Nerone xdificantur, quas Neronianas appellavit. Annus Dni. LXIIX. Neronis XII. Seneca Cordubenſis& Præceptor Neronis juſfus ab eo genus mortis eligere, inciſione venarum& hauſtu venentinteriit. Annus Dni. LXIX. Neronis XIII. 1 Judæi non ferentes Flori ſucceſſoris Albini avaritiam Romanis rebellant. Veſpaſianus igitur dux exercitus ad excidium IJheroſoli- morum à Nerone dirigitur. Annus Dni. LXX. Neronis XIV. Petrus Apoſtolus peracto prædicationis ſuæ tempore iterum Romam venit& defuncto Cleto, Clementi Cathedram Romanam tradidit, dans ei poteſtatem ligandi atque folvendi, qualem ipſe à Domino acceperat. Eodem anno àâ Nerone Petrus crucifigitur, Här us 16 Accesſiones Hißforicæ, lus decollatur III Kal. Julii. Sedit autem Clemens annos XIX Men- ſes V, patitur verò ſub Domitiano, licet quidam ſub Trajano paſſum contendant. Interea Galba Hiſpaniæ prætor& Gallus Julius impe- rium arripuere. Nero autem polluto multis ſceleribus ſuo tempore, hoſtis à ſenatu judicatus eſt. Decretum eſt autem, ut furca collo ejus inſerta,& virgis uſque ad mortem cæſus de ſaxo præcipitaretur. Quod ille audiens, ſimulque Galbæ adventum comperiens, fugit de palatio &urbem egreditur noctis medio. Sequuntur autem eum Phaon apa- froditus, Nefitus& Spado Neſpero, quem quondam exſectum for- mare in mulierem formaverat. Cuimnque veniſſet inter ſalariam& numentanam viam, ad quartum urbis miliarium ictu gladii ſe percu- tere voluit, ſed trepidante manu perficere non potuit. Tunc excla- maſſe fertur. Ita nec amicum nec inimicum habeo, quod videns Neſpero adjuvit manum ejus ſicque interiit anno vitæ ſuæ XXXI, Imperii autem XIV. Omnis verò familia Cæſaris Auguſti in eo con- ſumpta eſt. Quidam autem ajunt Neronem errantem in ſilvis à lu- pis devoratum. Hunc Perſæ in tantum dilexerant, ut miſſis nuntiis Romam, corpus ejus poſtularent, volentes ei fabricare ſepulcrum, Cæterum provinciæ& omnis populus Romanus in ejus interitu ſi- gnumtriumphi& libertatis celebraverunt Antiochiæ Ignatius Evo- dio ſuccedit. Annus Dni. LXXI. Galba, Otto, Vitellius. Hoc anuno regnavit unus poſi alium. Galba nobiliſſimæ antiquitatis Senator utpote de Sulpitiorum genere electus in Hiſpania ab exercitu Romam venit& VIab Anguſto VII menſibus regnavit. Hic in re militari tam ſtrenuus& inſignis fuit, ut intrante eo in caſtra diceret, alter ad alterum. Diſce mili- tare, ecce Galba venit, non ille Getulicus. Hic quendam Piſonem nobilem in filium regnumque adoptaverat, ipſe autem menſe VII in medio urbis foro decollatur, inſidiis cujusdant Ottonis, qui poſt eum regnum arripuit. Eodem anno Lucius Otto occiſis Galba& Piſone imperium corripuit. Eligitur autem& Vitellius à Germanicis exer- citibus; Cbronographus Saxo. 77 citibus; contra hunc Otto ſuſcepto prælio ter victor extitit, qvarto victus ſe ipſum peremit. Hic ſuis militibus tam fuit amabilis, ut viſo ejus corpore multi ſe interficerent. Ortus autem fuit ex Ferentino oppido, materno genere nobiliore quam paterno, neutro tamen ob- ſcuro. Regnavit dies XCV. Vitellius victor Romam ingreſſus, vi Romano potitur imperio, ortus familia nobilitata magis qvam nobili. Nam pater ejus Lucius Vitellius non tam clare natus, tres tamen geſſerat ordinarios conſu- latus. Hic cum multo dedecore& magna ſævitia imperavit, omnibus vitiis notabilis, maximè ingluvie, quippe qvi in die quater aut quin- quies fertur epulatus, Notisſima certè hujus cæna memoriæ manda- ta eſt, in qua ſuper cæteros ſumtus, II milia piſcium,& ſeptem aucel lorum appoſita ſunt. Interim Veſpaſianus in judæa audita Neronis morte ab exercitu Imperator creatus eſt, quod audiens Vitellius fra- trem Veſpaſiani Sabinum cum aliis multis in Capitolio incenſum Peremit, unde à militibus Veſpaſiani comprehenſus ictibus eſt car- nificatus,& unco pertractus in Tiberim dimergitur Anno ætatis LVII, Imperii menſe IIX. Hi tres poſt Neronem rapuerunt impe⸗ rium; Galba in Hiſpania, Otto Romæ, Vitellius in Germania, regna- verunt Anno I menſibus VI. Annus Dni. LXXII. Veſpaſiani I. Veſpaſianus in Judæa ab exercitu Imperator creatus, regnavit annis IX. Hic dimiſſo Tito filio ſuo in judæa Romam profectus eſt Per Alexandriam, obſcure quidem natus, ſed militari virtute præci- puus& optimis comparandus, urpotée qui à Claudio in Germaniam, deinde in Britanniam[ miſſus] tricies& bis cum hoſtibus conflixit, multum Romano Imperio adjiciens. Hic inter cætera bona hanc gratiam habuit, ut inimicitias in corde non retineret, in tantum ut filam prædicti Vitellii inimici ſui multis ditatam divitiis nobiliſſimo traceret marito., Hic cum moneretur, ut caveret à Themetio, de quo ſermo vulgabatur, quod regnaturus eſſet, mox Conſulem illum *C fecit, — 19 Acteſhiones Hißoricæ, fecit, tali alludens cavillo. Quando regnum acceperit, talis benefi- cii memor erit. Jheruſalem à Tito capitur, in cujus excidio ſeribit Ioſephus undecies centena milia fame periſſe& gladio,& centum milia publice fuiſſe venundata. Omnes autem totius ſeculi miſeriæ cum Judæorum miſeriis non ſunt comparandæ, quas ſunt paſſi in hac ſubverſione ut Joſephus ait: Denique omnium poſt condita ſecula res adverſæ ſi cum Judæorum calamitatibus conferantur, ſuperatum iri non ambigo. Capta eſt autem Jheruſalem die VIII menſis Se- ptembr. qvinqvies qvidem prius capta, tunc iterum vaſtata eſt, Ægi- ptiorum Rex Aſocheus& poſt eum Antiochus, deinde Pompejus, poſt hos cum Herodes& Soſius captum oppidum ſervaverunt, ante verò Rex Babiloniorum eo potitus excidit: poſt annos ex quo ædifi- catum eſt mille trecentos& X& menſes VIII dies VI. Primus au- tem conditor ejus fuerat Cananæorum potentiſſimus, qui patria lin- gua juſtus Rex appellatus eſt, erat quippe talis, ideoque primus Deo ſacrificium obtulit. Annus Dni. LXXIII. Veſpaſiani II. Veſpaſianus Capitolium cæpit ædificare. Annus Dni. IXXIv. Veſpaſiani III. Seditio in Alexandria orta eſt. Annus Dni. LXXv. Veſpaſiani IV. Coloſſus Romæ erectus eſt altitudine pedum C& VII. Annus Dni. LXXVI. Veſpaſiani V. Joſephus antiquitatum ſcriptor clarus habetur. Annus Dni. LXXVII. Veſpaſiani VI. Tres civitates Cypri terræ motu corruerunt. Annus Dni. LXXVIII. Veſpaſiani VII. Romæ peſtilentia facta eſt, ut intra paucos dies X ferè milia homi- num morerentur. Annus Dni. IXXIX. Veſpaſiani VIII. Veſpaſianus profluvio ventris moritur- Annus Cbronographus Saxo. 19 Annus Dni. LXXX. Titi I. Titus Veſpaſiani& Domitillæ filius VIII ab Auguſto imperium adeptus eſt& regnavit annis II menſibus totidem. Hic vir modera- tiſſimus& omnium genere virtutum mirabilis, adeo ut amor& deli- ciæ generis humani vocaretur. Tantæ quippe largitatis erat, ut nulli à ſe petenti negaret, dicens nullum debere ab Imperatore triſtem exire. Quadam itaque die dum recordaretur in cæna, quod nichil ipſa die cuiquam preæſtitiſſet, fertur dixiſſe: Amici, hodie diem perdidi. Moritur autem anno ætatis ſuæ XLII, Imperii Ill. In cujus obitu planctus Romæ quaſi relinquerentur orphani à patre. Primo imperii ſui anno amphitheatrum ædificavit, in cujus dedica- tione ſerarum quinque milia occidit. 2 Annus Dni. LXXXI. Titi II. Repentinum incendium Romeæ per triduum fuit. Annus Dni. LXXXII. Domitiani I. Domitianus filius Veſpaſiani frater Titi junior, VIIII ab Au- guſto, Imperium accepit& XV annis& menſibus VI regnavit. Hic primum ſe finxit miſericordem& modeſtum, deinde ad omnia vitiorum genera progreſſus Caligulæ& Neroni ſimilior extitit, quam patri aut fratri. Hic Dominum ac Deum ſe appellari ſcribique juſ- ſit,& ſecundam in Chriſtianos perſecutionem movit. In tantam verò deinde ſegnitiem devenit, ut ſolus in palatio muſcarum perſeque- retur agmina. Nam cum interrogaretur ab aliquo, ſi aliquis eſſet in palatio, ait, ne muſca quidem. Hic in arte ſagittandi tam doctus fuit, ut inter expanſos digitos hominis à longè ſtantis ſagittam trans- mitteret. Annus Dni. LXXXIII. Domitiani II. Titus decreto Senatus inter Deos refertur. Annus Dni. LXXXIVv. Domitiani III. Domitianus multos Senatorum exiliat. Annus Dni. LXXXVv. Domitiani IV. Alexandriæ Abililius Epiſcopus ſuccedit Aniano. *C 3 Annus d 1 —— 20 Acceßliones Hifforicæ, Annus Dni. LXXXVI. Domitiani V. Tres virgines Veſtæ Romæ ob ſtuprum damnantur. Annus Dni. LXXXVII. Domitiani VI. Domitianus Mathematicos& Philoſophos urbe pepulit. Annus Dni. LXXXVIII. Domitiani VII. Domitianus forum& multa ædificia fecit. Annus Dni. IxC. Domitiani VIII. Hæreſis Menandri exoritur. Annus Dni. XCI. Domitiani IX. Domitianus de Dacis& Germanis triumphat. Annus Dni. XCII. Domitiani X.— Maxima virginum Veſtalium Cornelia ſtupri rea viva humi de- foſſa eſt juxta ipſarum legem. Annus Dni. XCIII. Domitiani XI. Domitianus aureas& argenteas ſtatuas ſibi in Capitolio poni juſſit. Annus Dni. XCIv. Domitiani XII. Domitianus ſecundam in Chriſtianos perſecutionem movit- Hic Johannem Evangeliſtam in ferventis olei dolium miſit, quem ſine læſione egreſſum in Patmos inſulam exiliavit, propter inſupera- bilem Evangelizandi conſtantiam, ubi divinæ viſionis& allocutionis meruit crebra conſolatione relevari. Annus Dni. XCv. Domitiani XIII. Domitianus multos nobilium perdidit.. Annus Dni. XCvI. Domitiani XIV. Dioniſius Ariopagita primus Athenienſium Epiſcopus à Paulo conſtitutus ſed poſtea in Gallias à Clemente directus apud Parilium decollatur cum Ruſtico& Eleuterio anno à paſſone Domini LXIV. Annus Dni. XCVII. Domitiani XV. Domitianus omnes qui erant de genere David juſſit interfici, ne ullus Judæorum regni reliquus foret. Annus Cbronographus Saxo. 27 Annus Dni. XCVIII. Domitiani XVI. Domitianus omnibus odioſus, inſidiis ſuorum in palatio inter- ficitur& cum ignominia detractus turpiter ſepelitur anno ætatis ſuæ XXXV. Annus Dni. 1C. Nervæ I. Nerva oppido Narnienſi genitus mediæ nobilitatis, X ab Au- guſto ſuſcepit Imperium& regnavit anno I menſes IV dies IIX. Hic in privata vita moderatus& ſtrenuus, in Imperio civiliſſimum ſe& æquiſſimum præbuit. Hic decreto Senatus irritum fieri juſſit, quic- quid Domitianus decreverat,& edicto ſuo omnes exules revocavit. Unde& Johannes Epheſum rediens invenit Eccleſiam hæreſibus tur- batam, quapropter rogatu fratrum Evangelium ſcribens fidem rectam confirmavit. Nerva quidem adoptato in filium regnumque Trajano morbo confectus obiit. Imperii verò menſe anni ſecundi, ætatis an- no LXXII. Annus Dni. c. Trajani I. Ulpius Trajanus Crinitus XI ab Auguſto apud Agrippinam Galliæ nobilem civitatem Imperator efficitur& regnavit annis XIX menſes VIdies XV. Hic ex urbe Tudertina genitus, genere Hiſpanus, ex familia antiqua magis quam clara, rempublicam ita adminiſtravit, ut omni- bus merito principibus præponeretur. Duo quippe ſunt, quæ ab egregiis Principibus expetuntur, ſanctitas domi, fortitudo in prælio, prudentia utrobique. Talis autem in his fuerat Trajanus, ut quaſi temperamentum virtutes miſcuiſſe crederetur. Laboris patiens, multa imperio adjiciebat, multa beneficia quibusque per totum or- bem præſtabat. Siquidem dum culparetur, quod nimius eſſet erga omnes, ait: Imperatorem talem eſſe debere erga cæteros, qualem Imperatorem ipſe erga ſe optaret privatus. Hujus imperiumi creditur divinitus datum in remedium perditi& proſtrati fenatus. Hujus memoriæ tantum delatum eſt, ut uſg, ad noſtram ætatem à Senatu Principibus acclamaretur: Felicior Auguſto, melior Trajano. Jo- hannes Apoſtolus in pace quievit Epheſi. * Annus Acceſſiones Hiſtoricæ, Annus ODni. ci. Trajani II. Tertius Alexandriæ cerdo præſedit Epiſcopus. Annus Dni. CII. Trajani III. Nerva juſſu Senatus inter Deos refertur. Annus Dni. CIII. Trajani IV. Evariſtus quartus ordinatur Papa ſeditque annos VIII, patitur ſub Trajano. Annus Dni. Civ. Trajani V. Trajanus Romano Imperio multa adjecit. Annus Dni. cv. Trajani VI. Romæ aurea domus conflagravit incendio. Annus Dni. cV1. Trajani VII. Trajanus de Dacis& Scytis triumphat. Annus Dni. CvII. Trajani IIX. Terræ motu quatuor urbes Aſiæ ſubverſæ ſunt. Annus Dni. CIIX. Trajani IX. Alexandriæ IV ordinatur Epiſcopi nomine Primus. Annus Dni.—Ix. Trajani X. Trajanus quorundam conſilio tertiam in Chriſtianos perſecutio- nem movit. Annus Dni. cx. Trajani XI. Ignatius ſecundus Antiochiæ Epiſcopus Roma adductus beſtiis traditur. Simeon Epiſcopus jeroſolimorum crucifigitur, pro quo Juſtus ordinatur. Annus Dni. cx. Trajani XII. Alexander V. Romæ Epiſcopus ſedit annis X. Annus Dni.—xll. Trajani XIII. Plinius qui inter cæteros Judices perſecutor datus fuerat Chri- ſtianis, ſcripſu Trajano, eos homines nihil dignum morte gerere, niſi quod Diis non immolarent,& Chriſtum quaſi Deum ante lucem ſurgentes laudarent, ab omnibus verò malis abſtinerent, reſcripſit Trajanus Chriſtianos pro fide nullatenus eſſe inquirendos, ſicque per- ſecutio ceſſavit. Annus Cbronographus Saxo. 25 Annus Dni. cXIII. Trajani XIV. Tres civitates Galatiæ terræ motu corruerunt. Annus Dmi. CXIv. Trajani XV. Iheroſolimis IV ordinatur Epiſcopus Zachæus. Annus Dni. cxXv. Trajani XVI. Trajanus Armeniam, Siriam& Meſopotamiam facit eſſe pro- vincias. Annus Dni. cxvI. Trajani XVII. Terræ motus in Antiochia pene totam ſubruit civitatem. Annus Dni. cxvII. Trajani XIIX. Salaminam Cipri urbem ſubvertêére Judæi. Annus Dni. cXIIX. Trajani XIX. Trajanus poſt ingentem gloriam domi belloque quæſitam re- diens de Perfide apud Seleuciam Iſauriæ urbem profluvio ventris moritur, anno vitæ ſuæ LXIII: Imperii verò menſe VII viceſimi an- ni, cujus exuſti cineres in urna aurea Romam relati in foro Trajani humati ſolusque intra urbem ſepulcrum habet. Hic eſt pro quo Beatum Gregorium fleviffe legimus. Nam in ejus foro, ubi cuncta Trajani inſignia facta expreſſa ſunt, inter cætera loc quoque mira cælatura depictum eſt, quod properanti ſibi ad prælium occurrit quæ- dam vidua pro morte filii implorans ab Imperatore judicium. Quo reſpondente, cum reverſus fuero audiam te, mulier autem ait: Quid Verò ſi non reverſus fueris, ait Imperator, ſucceſſor imperii cauſam tuam aget. Ad hæc mulier: Quid inquit tibi prodeſt, 6 princeps, ſi alius bene fecerit: Miſericordia igitur motus Trajanus, deſcendens equo viduam audivit, juſtitiam ei faciens. Hæc itaque gentilis ho- minis miſericordia in tantum memoratum Doctorem movit, cum hanc ſculpturam præteriens adſpiceret, ut multas pro Trajani dam- pnatione lacrimas fuderit. Accepit autem reſponſum ſe pro Tra- jano exauditum eſſe, monitus ne pro pagano deinceps deberet orare. Per hanc verò exauditionem non affirmamus ei plenam ſalvationem, ſed accepiſſe pro lacrimis Gregorii pœnam mitiorem. Annus 24 Acc esſiones Hißioricæ, Annus Dni. OXIX. Adriani I. Flius Adrianus genere Italicus, XII ab Auguſto Imperator effi- citur, regnavitque annis XVI. Hic licet fuerit filius conſobrini Tra- jani, tamen adoptare eum noluit, ſed machinante Plotina Trajani uxore imperium accepit, quin& gloriæ ejus invidens tres provincias, qvas ille imperio adjecerat ‚reliquit. Hic eruditiſſimus& facundiſ- ſimus fuit græco latinoque ſermone, acutus nimis ad interrogandum &reſpondendum, ordinata ordinatis, jocoſa jocoſis, maledica me- lidicis, cantilenam cantilenis, ita ut præmeditatum eum crederes con- tra omnia. Nam in omnibus ſtudiis Athenienſium perfectiſſimus fuit,& in omnibus artibus, etiam ut pictorum& figulorum ſcientiam haberet,& rara eſſet res illi non experta. Hic ut bonum ſe oſtende- ret, vitia quæ habebat callide diſſimulabat. 1 Annus Dni. CxX X. Adriani II. Senatus inter Deos refert Trajanum. Annus Dni.—XXI. Adriani III. Alexander Papa coronatur, pro quo Sixtus ordinatur. Annus Dni. CXXII. Adriani IV. Juſtus Alexandriæ V ordinatur Epiſcopus. Annus Dni. CXXIII. Adriani V. judai ſecundo rebellantes ab Adriano opprimuntur. Annus Dni. CXXIV. Adriani VI. Adrianus Athenienſibus leges dedit. Annus Dni. cxxXv. Adriani VII. Adrianus quartam in Chriſtianos perſecurionem movet, dehine per quadratum Apoſtolorum diſcipulum divinos legens libros mi- tior Chriſtianis efficitur. Annus Dni. cXxxv1. Adriani VIII. Saturnides& alii duo hæreſin condiderunt. Annus Dni. cxXXVII. Adriani IX. Adrianus Pater patriæ appellatur& uxor ejus Auguſta. — Annus Chronograpbus Saxs, 25 Annus Dni. Cx xIrx. Adriani X. Sixtus Papa coronatur, pro quo Teleſphorus ordinatur, hic con- ſtituit in ſancta nativitate Domini nocte miſſas celebrari. Annus Dni. CXxXIX. Adriani XI. Quadratus Apoſtolorum diſcipulus& Ariſtides Athenienſis li- bros de fide compoſuerunt. Annus Dni. CXXX. Adriani XII. Antiochiæ IV Cornelius ordinatur Epiſcopus. Annus Dni. cxxxl. Adriani XIII. Nicopolis& Cæſarea terræ motu corruerunt. Annus Dni. cxxxl. Adriani XIV. Eumenes Alexandriæ ordinatur VI Epiſcopus. Annus Dni. cxxxII. Adriani XV. Antinous puer egregius& eximiæ pulchritudinis in Ægipto mo- ritur, quem Adrianus in Deos refert. Annus Dni. cxxxlv. Adriani XVI. Templum Veneris Romæ erectum eſt. Annus Dni. cxxxv. Adriani XVII. Adrianus Athenis bibliothecam miri operis exſtruxit, Annus Dni. cxxxvI. Adriani XIIX. Judæi in arma verſi Palæſtinam depopulantur. Annus Dni. cxxxvIl. Adriani XIX. Marcus Jeroſolimis præſedit Epiſcopus primus ex gentibus. Annus Dni. cxxxvIII. Adriani XX. Helius Adrianus Jeruſalem in eo loco, ubi dominus extra por- tam paſſus eſt, rurſus reædificavit, vocans eam ex nomine ſuo Eliam. Nam antea eam exterminari juſſorat,& arari, ut non relinqueretur lapis ſuper lapidem, Judæos ultima cæde perdomuit,& introeundi Jeruſalem licentiam eis abſtulit. Ipſo regnante Aquila Ponticus ſcri- pturas ſacras de Hebræo in Græcumtranſtulit. Ann s Dni. CIXL. Adriani XXI. Adrianus in Campania morbo ſubcutaneo moritur, anno xætatis IXII, Imperii XXI.*1D An- Accegſiones Hißforicæ, Annus Dni. cxxL. Antonini Pii I. Antoninus Fulvius cognomento Dius XlIl ab Auguſto ſumpſit im- perium& regnavit annis XXII menſes III. Hunc Adrianus in filium adoptaverat, cujus& gener fuerat. Hic adæquatus fuerat Numæ Pompilio, ſicut Trajanus Romulo. Vixit ingenti honeſtate, nulli acerbus, cunctis benignus, in re militari gloriæ moderatior, defen- dere magis ſtudens provincias quam ampliare. Viros bonos ad ma- giſtratus quæſivit. Et cum per annos XXlI nulla per orbem bella mo- viſſet, ſola auctoritate imperium rexit, adeo ut tremerent eum ac ama- rent cuncti Reges& nationes& populi. Hujus anno IIginus Papa VII ordinatur, ſedit annos IV. Annus Dni. cxL. Antonini Pii II. Iginus Papa clerum conſtituit& gradus diftribuit. Annus Dni. cxLII. Antonini Pii III. Valentinus& Cerdo Eccleſiam hæreſi impugnant. Annus Dni. cxLIII. Antonini IV. Iidem Hæreſiarchæ Romam veniunt. Annus Dni. cxllv. Antonini V. Pius Papa Nonus ſedit annos XV. Annus Dni. cxL v. Antonini VI. Antiochiæ V ordinatur Epiſcopus Heros. Annus Dni. cxLvVi. Antonini VII. Alexandriæ VII ordinatur Marcus. Annus Dni. cxLvII. Antonini IIX. Antoninus Pater patriæ appellatur. Annus Dni. cXxLvIII. Antonini IX. Juſtinus Philoſophus librum de Chriſtiana Religione compoſitum Antonino obtulit,& benevolum Chriſtianis fecit. Annus Dni. cIL. Antonini X. Meſomides Muſicus Poëta citharicorum carminum agnoſcitur. V Annus Dni. cI. Antonini XI. Apollonius Stoicus Calcidonius claruit. Chronographus Saxo. 27 Annus Dni. cLI. Antonini XII. Taurus Beritius Platonicus claruit. Annus Dni. cIII. Antonini XIII. Antoninus Imperii pater magis qvam Dominus appꝑellatur. Annus Dni. cLIII. Antonini XIV. Creſcens quidam Cinicus Philoſophus in Juſtinum noſtri do- gmatis perfecutionem movit, eumque guloſum& prævaricatorem Philoſophiæ redarguit, in qua perſecutione Juſtinus pro Chriſto ſan- guinem fudit. Annus Dni. cLIv. Antonini XV. Antoninus commotus heæreſi Creſcentis univerſis Aſiæ plebi- bus ſcripſit Epiſtolam pro Chriſtianis. Annus Dni. cLv. Antonini XVI. Alexandriæ Celadion VIII præſedit Epiſcopus. Annus Dni. cLvI. Antonini XVII. Arrius Philoſophus Nicomedenſis agnoſcitur. Annus Dni. cLVII. Antonini XIIX. Maximus Thirius Philoſophus claret. Annus Dni cLvIII. Antonini XIX. Apollonius& Baſilides præceptores Veri Cæſaris claruerunt. Annus Dni. cLIx. Antonini XX. Anicetus x Romæ præſedit annis X, ſub quo Policarpus Romam veniens correxit multos, quos error Valentini& Cerdonis ſubverterat. Hic conſtituit, ut clerus comam non nutriat. Annus Dni. cLx. Antonini XXI. Hieroſolimis poſt Marcum XVII præſedit Caſſianus. Anns Dni. cLxr. Antonini X XII. Antoninus Pius Cæſar moritur anno vitæ LXXVII„ Imperii XXIII. Annus Dni. cLXII. Marci Antonini I. Quarta perſecutio. Marcus Aurelianus Antoninus Verus XIV ab Auguſto ſuſcepit *D 2 impe- 24 Accesſiones Hiftoricæ, imperium& regnavit annis XIX. Hic procul dubio clariſſimæ no- bilitatis fuit, quippe cujus origo paterna à Numa Pompilio, materna à Seleutino rege pendebat. Hic omnes virtutes,& cæleſte habebat ingenium qui in calamitatibus publicis factus eſt defenfor,& fi in illo tempore Antoninus Verus non fuiſſet, ſine dubio Reſpublica& glo- ria Romana periſſet. Hic propinquum ſuum Lucium Annium Aan- toninum Severum, qui fuit gener Antonini Pii nova benivolentia conſortem imperii kaclr, tumque primum Romana Respublica duo- bus æquo jure imperium adminiſtrantibus paruit, cum uſque ad illos ſemper ſingulos habuiſſet Auguſtos. Parthi Komanis rebellant, con- tra hos Lucius Annius mittitur& triumphat. Annus Dni. cLxIII. Marci Antonini II. Lucio Cæſari Athenis ſacrificanti, ignis in cœlo ab occidente in orientem ferri viſus eſt. Annus Dni. cELxv. Marci Anton. III. Fronto orator inſignis habetur, qui Marcum Antoninum latinas literas docuit. Annus Dni. cLxv. Marci Anton. IV. Seleutia urbs Aſſiriæ cum CCC milibus hominum à Romanis capta eſt. Annus Dni. cæxvI. Marci Anton. V. Apud Piſas Peregrinus Philoſophus incenſo rogo ſemetipſum ſu- perjecit. Annus Dni. cLxvII. Marci Anton. VI. Orta perſecutione quarta poſt Neronem Policarpus coronatur, & alii multi. Annus Dni. cE XIIX. Marci Anton. VII. Lucius Cæſar de Parthis cum fratre triumphavit. Annus Dni. cLXIX. Marci Anton. VIII. Sother Papa XI ordinatur. Agrippinus Alexandriæ præſedit nonus. Annus Dni. CLXX. Marci Anton. IX. Theophilus vir ſapiens VI Antiochiæ ſedit. Annus Chronographus Jaxo. 29 Annus Dni. cL XXI. Marci Anton. X. Dionifius Corinthiorum Epiſcopus clarus habetur. Annus Dni. cLXXII. Marci Anton. XI. Lucius Cæſar victor rediens de Parthia moritur in Venetia,& Antoninus Verus iterum Monarchiam ſolus obtinens, Lucium Coni- modum filium ſiuum conſortem imperii fecit. Annus Dni. cxXXIII. Antonini XII. Melito Sardenſis Epiſcopus Apologeticum Antonino Impera- tori pro Chriſtianis dedit. Annus Dni. cL.XXIv. Antonini XIII. Antoninus multis adverſus ſe naſcentibus bellis ſæpe ipſei inter- erat, ſæpe duces nobilisſimos deſtinabat. Annus Dni. cEXXVv. M. Anton. XIV. Antonini exercitibus ſiti oppresſis in Germania pluvia divinitus miſſa eſt, cum è contra Germanos fulmina perſequerentur,& mul- tos interficerent. Extant literæ Antonini Veri, quibus teſtatur Chri- ſtianorum militum precibus impetrato imbre diſcuſſam fore ſitim exercitus. Annus Dni. cXXVI. Antonini XV. Tanta per orbem peſtilentia fuit, ut pene usque ad internecio- nem Romanorum deletus ſit exercitus. Atticus Platonicæ ſectæ Phi- loſophus claruit. Annus Dni. crxxVII. Antonini XVI. Antiochiæ VII ordinatur Maximinus. Annus Dni. c xXIIX. Antonini XVII. Eleutherius Papa XII ſedit annis XIII. Ad hunc Lucius Britan- niæ Rexliteras miſit, rogans ut baptizaretur, quod& impetravit. Annus Dni. cLXXIX. Antonini XIIX. Antoninus multa multis largitus eſt,& pecuniam, quæ fiſco de- bebatur, provinciis concedens, tabulas debitorum in medio urbis fo- roiincendi jusſit,& ne aliquid bonitati ejus deeſſet, leges multas mi- tigavit. *˙D 3 Annus Kcceſßſionés Eifzoricæ, Annus Dni. cæXxxXX. Antonini XIX. Antoninus in Pannonia moritur. Annus Dni. CLXXXI. Lucii Commodi I. Lucius Aurelius Commodus Annius XV ab Auguſto ſuſcepit im- perium,& annis XII acmenſibus VIII regnavit. Hic cum eſſet filius Marci Antonini Veri, nichil tamen paternum habuit, niſi quod& ipſe de parthis triumphavit. In luxuriis& omni ſorde vixit: Sena- tores multos interfecit, maxime quos nobilitate& ſapientia præcel- lere vidit. Huic Marcia libertini generis uxor fuit forma& artibus meretriciis pollens, quæ cum animum ejus devinxiſſet egreſſo de bal- neo veneni poculum obtulit, immiſſoque ei fortiſſimo paleſtrita eum ſtrangulari jusſit. Julianus Alexandriæ X Epiſcopus præſedit. Annus Dni. cLXXXII. Lucii Commodi II. Commodus de Germanis victor redit. Annus Dni. cLXXXIII. Lucii Commodi III. Panthenus& Clemens Alexandrinus claruerunt. Annus Dni. cLXxXxXIv. Luc. Commodi IV. Ieroſolimis ordinatur Maximus Epiſcopus. Annus Dni. cLXXXVv. Luc. Commodi V. Commodus Septembres de ſuo nomine appellavit. Annus Dni. CLXXXVI. Luc. Commodi VI. Thermæ Commodianæ Romæ factæ. Annus Dni. c-xXXVII. Luc. Commodi VII. In Capitolio fulmen ruit,& magna inflammatione facta biblio- thecæ&, vicinæ ædes concremantur. Annus Dni. cIixc. Luc. Commodi VIII, Alexandriæ Origenes naſcitur. Annus Dni. c IXc. Luc. Commodi IX. Commodus Coloſſi capite ſublato ſuæ imaginis jusſit caput imponi. Annus Chronograpbu⸗ Saxo. 91 Annus Dni. cxc. Luc. Commodi X. Commodus multos nobilium peremit. Annus Dni. cXci. Luc. Commodi X I. Victor Papa XIII ordinatur, ſedit annis X. Alexandriæ Xl ordi- natur Demetrius. Annus Dni. cXcil. Luc. Commodi XII. Antiochiæ IIX Serapion Epiſcopus. Annus Dni. cxcIII. Luc. Commodi XIII. Aurelius Commodus omnibus incommodus ſtrangulatur. Hiec in tanta execratione fuit omnibus, ut hoſtis humani generis etiam Poſt mortem judicaretur. Annus Dni. cXxC-v. Helvii I. Helvius Pertinax XVI ab Auguſto imperium accepit& VI men- ſibus regnavit. Hic exlibertino patre natus, cum præfecturam urbis ageret jam ſeptuagenarius, à Senatu Imperator eligitur coactus& re- pugnans, unde& Pertinax dictus eſt. Hic per multos labores ad ſummos provectus eſt honores, qui in tantum certavit, ut fortunæ pila vocaretur. Hic cum à Senatu cogeretur, ut uxorem ſuam augu- ſtam& filium appellaret Cæſarem ſufficere, inquit, debet, quod ego ipſe invitus regnavi cum non mererer. Didius Salvius Julianus jurisperitus occiſo Helvio Pertinace Im- perium invaſit& VII menſibus regnavit. Hic erat Mediolanenſis Vir nobilis, ſed factioſus, præceps, regni avidus. Inter-ea Niger Pi- ſcennius in Antiochia,& Severus in Sabaria Pannoniæ elevantur Im- peratores. Ab hoc Severo Julianus bello victus more dampnatorum decollatur. Annus Dni. cxcv. Severi I. ainta perſecutio. Severus ab Auguſto XVII adeptus eſt imperium& regnavit annis XVII menſ. III. Iſte ex Africa oriundus fuit, ſolusque memoria o- mnium ex Africa Imperator efficitur. Primum fiſci advocatus, poſt- ca militaris tribunus, per multa deinde& varia oſficia usque ad admini- ſtratio- —õy——. 32 Acceſiones Hiſtoricæ, ſtrationem totius Reipublicæ pervenit,& quia Helvium Pertinacem ultus eſt in Juliano, Pertinax vocari voluit. Bella multa feliciter egit, ex quibus maximum in Britannia, ubi ut receptas provincias in ſecuri- tate teneret, vallum firmiſſimum crebris turribus ſuperpoſitis per CxxXll milia paſſuum à mariusque ad mare perduxit, ibique moritur anno vitæ ſuæ LXV, Imperii XIIX. Duos filios reliquit: Baſſianum & Getam, ſed Geta hoſtis publicus eſt judicatus, Baſſianus verò Impe- rii ſucceſſor relictus, quem pater Antoninum vocari voluit. Hujus tem- pore quinta perſecutione in Chriſtianos facta coronati ſunt multi, in- ter quos& Leonides pater Origenis martyr efficitur. Annus Dni.—XCVI. Severi II. Clemens Alexandrinæ Eccleſiæ presbyter& Panthenus Stoicus Philoſophus dogmatis noſtri diſertisſimi clarent. Annus Dni. cxcVI1I. Severi III. Narciſſus Jeroſolimitanus Epiſcopus,& Theophilus Cæſarien- ſis& Bachilus Policarpus quoque Aſianæ provinciæ inſignes ha- bentur. Annus Dni. cXcl*lc. Severi IV. Orta quæſtione in Aſia inter Epiſcopos, an ſecundum legem Moyſi XlV die menſis primi paſcha celebrari deberet, Victor Papa da- tis late libellis conſtituit Die Dominica Paſcha celebrari, ſicut& præ- deceſſor ejus Eleuterius à XIV luna primi menſis usque XXI. Cujus decretis favens Theophilus Cæſarea Paleſtinæ Epiſcopus cum cæteris Epiſcopis, qui in eodem aderant concilio, Sinodicam ſcri- pſit Epiſtolam utilem valde adverſus eos qui cum Judæis Paſcha cele- brabant. Annus Dni. cXclcC. Severi V. Simmachus Samarites Judæorum factus proſelitus, ſcripturas di- vinas ex Hebræo tranſtulit in græcum, ſuamque editionem condidit. Hic ut in Eccleſiaſtica legitur hiſtoria hebioneus fuit, quæ eſt hæreſis aſſerens Chriſtum de Joſeph& Maria natum purum homineęm fuiſſe, & legem ritu Judæorum ſervandam eſſe, 1 Annus Cbronograpbus Saxo. 5 Annus Dni. cc. Severi VI. Severus Parthos& Arabas ſuperat.„ Annus Dni. cc-. Severi VII. Severus Arabiam jubet eſſe provinciam. Annus Dni. ccll. Severi IIX. Severus Parthicus Arabicus cognominatur. Annus Dni. COII. Severi IX. Zepherinus Romæ ſucceſſit Victori, Annus Dni. Ociv. Severi X. Quinta in Chriſtianos perſecutione mota Pater Origenis Leoni- des marririo coronatur. Origenes verò XVIII agens annum Gram- maticam etianm gentiles docuit,& multos ad fidem convertit, inter quos etiam Plutarchum baptizavit, qui mox martirio coronatus eſt, & fratrem ejus Heraclem, qui poſt Demetrium Alexandriæ præla- tus eſt. Annus Dni. CCv. Severi XI. Alexander ob confesſionem Chriſti clarus habetur, Annus Dni. çvi. Severi XII. Clemens multa& varia ſcripſit. Annus Dni. cœVII. Severi XIII. Perpetua& Felicitas beſtiis traduntur Kartagini- Annus Dni. ccvIIl. Severi XIV. Clodius Albinus, qui ſe in Gallia Cæſarem fecerat, apud Lugdunum interficitur. 3 Annus Dni. Cœlx. Severi XV. Severus bellum in Britanniam transfert. Annus Dni. CCx. Severi XVI. Tertullianus ore omnium celebratur. Annus Dni. cœxl. Severi XVII. Origenes Alexandriæ ſtudet,& toto orbi clarus habetur. Annus Dni. œ xXll. Severi XIIX. Severus in Britannia Eboraci obiit. *E Annus 34 Acceſtiones Hiſtoricæ, Annus Dni. GœxI1. Antonini Caracallæ Primus. Marcus Antoninus Bacianus Caracalla XVIlIl ab Auguſto ſuſcepit imperium, regnavitque annis VI menſibus II. Hic erat Severi filius & Baſſianus à nomine avi materni dictus, rogatu patris à Senatu An- toninus nom inatur,& quia plurimas veſtes è Gallia deferens; talares caracallas ex his fecit, populumque his veſtibus indutum ad ſalutan- dum ſemet ingredi præcepit, Caracalla exinde cognomen accepit. Hic conſpecto Alexandri Magni corpore Alexandrum ſe nuncupari juſſit& magnum; adulantium fallaciis eò perductus, ut truci fronte &adlævum humerum conyverſa cervice incederet, quod in ore Ale- xandri notaverat. Aſclepiades IX Antioch. Epiſcopus ordinatur. Annus Dni. Coxlv. Antonini Caracallæ II. Alexander Jeroſolimis ordinatur Epiſcopus vivente adhuc Nar- ciſſo ejusdem urbis Epiſcopo. Hic Nareiſſus miræ ſanctitatis vir fuit, qui inter cætera virtutum inſignia in vigiliis Paſchæ, cum oleum lumi- naribus deeſſet, aquam infundi juſſit, quam benedicens oleum fecit, poſtea à quibusdam male ſibi conſciis cum judicium ejus foriidaſſent noxio quodam crimine infamatus, quorun unus itaut non igne con- ſumeretur vera ſé dicere teſtatus eſt, alius ne regio morbo corrumpe- retur, tertius ne luminibus privaretur,& quamvis nemo qui vitam ejus noverant, illis licet hæc jurantibus crederet, ille tamen moleſtiam non ferens& quietam vitam diligens ſubterfugit& in ſecretioribus locis per annos aliquot delituit. Primus autem ille teſtis ex parva ſcintil- la domo ejus incenſa ipſe cum omni familia conſumptus eſt, alius re- gio morbo à pede usque ad verticem corruptus eſt; tertius, horum videns exitum, tandem confeſſus eſt reatum ſuum& eousque perſti- tit in fletibus, quousque orbaretur luminibus. Narciſſus vero cum non inveniretur, pro eo ordinatur Divus cui ſuccesſit Germanio,& huic Gordius. Cum ecce quaſi redivivus apparet, Narciſſus rurſus- que rogatu fratrum ſuo loco eſt reſtitutus. Cui cum jam centum& ſedecim eſſet annorum, Alexander divino monitu vivo ſucceſſit, qui cum eſſet Cappadociæ Epiſcopus Jeroſolimam veniens orationis cauſa — Chronograpbus Saxo. 5 cauſa& locorum ſacrorum divina revelatione Narciſſo accedens ma- gisque ſuccedens ſtrenue cum eo Eccleſiam rexit. Annus Dni. œxv. Antonini Carac. III. Antoninus Caracalla cognominatur propter genus veſtis quod Romæ erogaverat,&& contrario Caracallæ ex ejus nomine Antoni- næ ſunt dictæ. Annus Dni. œxv1. Anton. Carac. IV. Antoninus Romæ thermas ſui nominis ædificat. Annus Dni.—œxv1l. Anton. Carac. V. Antoninus novercam ſuam Juliam duxit uxorem. Annus Dni. CC XIIX. Anton. Carac. VI. Quinta editio Jeroſoliinis invenitur cujus auctor ignoratur. Annus Dni. cœxix. Anton. Carac. VII. Antoninus adverſum Parthos moliens expeditionem apud Edeſ- ſam ſecedens ad officia naturalia à quodam milite, qui quaſi ad cuſto- diam ſequebatur, interfectus eſt anno ætatis ſuæ XLIV, imperii VII anni, menſe II. Annus Dni. 0œxXx. Macrini I. Opilius Macrinus præfectus Prætorii XIX ab Auguſto ab exer- citu Imperator efficitur cum Diadumeo filio ſuo, regnansque anno uno& menſibus II ab eodem exercitu apud Archelaidem tumultuante occiditur cum flio. Antiochiæ Epiſcopus X Philetus. Annus Dni. CxXXI. Aurelii I. Marcus Aurelius Antoninus Varus XX ab Auguſto Imperator fa- ctus regnavit annis IV. Hic filius putabatur Antonini Caracallæ ex conſobrina ſua occultè ſtuprata: Hujus matris avus Baſſianus ſacer- dos ſolis fuit, quem Fenices Heliogabalum vocant, unde& iſte Helio- gabalus dictus, ſacerdos& ipſe intemplo Heliogabali. Is cum Romam ingenti militum& Senatus exſpectatione veniſſet, omnibus ſe probris contaminavit, impudiciſſimeque vivens nullum obſcænitatis genus omiſit, unde& cupiditatem ſtupri, quam ex natura aſſequi nondum XE 2 poterat, —— — 36 AʒAccesſiones Hißtoricæ, poterat, duodennis enim fuerat, inſe transferens mulieris nomine Baſſianam ſe pro Basſiano jusſit appellari, Virginem Veſtalem quaſi in matrimonio jungens ſibi præciſisque genitalibus matri Magnæ Ve- ſtæ ſe conſecravit. Ypolitus multorum conditor opuſculorum ca- nonem temporum quem ſcripſit huc usque perduxit, qui etiam ſede- cennalem cyclum Paſchæ reperiens, Euſebio, qui decennovennalem poſtea compoſuĩt, occaſionem dedit. Romæ Epiſcopatum fuſcepit Caliſtus Papa XV. Annus Dni. CcxXXII. Aurelii II. Aurelius Marcellum conſobrinum ſuum, qui poſtea Alexander dictus eſt, Cæſarem fecit. Annus Dni. ccxXXIII. Aurelii III. Nicopolis, quæ prius Emaus dicebatur, condita eſt. Annus Dni. ccxXXIV. Aurelii IV. Aurelius tumultu militari cum matre occiditur anno ætatis XVI, Imperii IV, corpusque ejus per urbis vias tractum eſt more canini ca- daveris, militibus tali cavillo eum irridentibus, ô indomitæ libidi- nis catula. Annus Dni. Coxxv. Alexandri J. Aurelius Severus Alexander ignobilis fortunæ Imperator factus eſt juvenis admodum& regnavit annis NXIII. Hie primo imperii ſui anno de Perſis gloriosè triumphavit. Annus Dni. ccxxVI. Alexandri II. Caliſtus Papa martirio coronatur, pro quo Urbanus ordinatur, ſe- dit annis VIII. Annus Dni. ccxxVII. Alexandri III. Ulpianus Jurisconſultus aſſeſſor Alexandri inſignis habetur. Annus Dni. ccxxIIXx. Alexandri IV. Thermæ Alexandrinæ Romæ ædificantur. Annus Dni. ccxxix. Alexandri V. Geminius Presbyter Antiochenus& Xpolitus& Berillus ſcripto- res clari habentur, Annus Cbronograpbus Saxo. 37 Annus Dni, ccxxx. Alexandri VI. Origenes toto orbe clarus habetur. Hic ut Hieronimus teſta- tur mille& amplius commentarios ſcripſit,& inſuper innumerabiles tractatus, quos ipſe Thnomos nominat, compoſuit, denique tanta edi- dit, quanta vix aliquis legere potuit, ubi enim bene, nemo melius, ubĩ male, nemo pejus. Annus Dni. cc XXNI. Alexandri VII. Antiochiæ Zebennus ordinatur Epiſcopus XI. Annus Dni. ccexXXII. Alexandri VIII. Alexander Mammæam matrem unicè& pie dilexit, pro quo o- mnibus placuit: Illa verè ei multum dominata, eo usque illum coë- git, ut ſi qua menſæ ſupereſſent, quamvis permodica& ſimieſa alteri convivio reſervarentur. Annus Dni. ccxXNXIII. Alexandri IX. Mammæa Alexandri mater Origenis doctrinam audiens Chri- ſtiana efficitur. 1 Annus Dni ccxXXIV. Alexandri X.— Urbanus Papa Martirio coronatur, pro quo Pontianus ordinatur, ſedit annis VI. Annus Dni, ccxXXV. Alexandri XI. Alexandriæ Heraclas ordinatur Epiſcopus. 5 Annus Dni. ccxxXVI. Alexandri KXII. Sexta editio in Nicopoli invenitur.. Annus Dni, cexXXVII. Alexandri XIII. Alexander apud Mogontiacum poſitus cum videret ſe ab exerci- tudeſeri, optavit, ut aliquis eum occideret, cumque ei unus cum gladio occurriſſet, obvoluto capite cervicem præbuit ſtatimque periit anno vitæ ſuæ XXVI, Imperii XIII. Annus Dni. ccxXXVITI. Maximini J. Julianus Maximinus XXIl ab Auguſto ſumpſit imperium regna- vitque annis III. Hic cum eſſet genere Trax, ordine miles, ſola mili- tum voluntate ſine ſenatus autoritate Imperator efficitur. Hujus XE 3 tempore 35 Acceſhioner Hißloricæ, tempore duo Gordiani„Pater& filius imperium arripuerunt, ſed unus poſt unum interiit. 5 Annus Dni. ccxxx- x. Maximini II. Maximinus ſextam à Nerone perſecutionem in Chriſtianos movit. In qua Pontianus Papa coronatur, cui ſucceſſit Antheros Papa XlIIX, & poſt menſem unum diesque XIII paſſus eſt III Non. Jan. Annus Dni. ccxLx. Maximini III. Fabianus Papa XIX ordinatur, ſedensque annis XIII& menſes XI patitur ſub Decio. Antiochiæ Babillas Epiſcopus XII ordinatur. Maximinus adverſus germanos ſuſcepto& feliciter acto bello, à Pup- piano quodam apud Aquilejam interfectus eſt cum filio adhuc parvulo, cunctis militari joco clamantibus, de peſſimo genere nec catulum ha- bendum fore. Annus Dni. ccxxL1. Gordiani I. Gordianus XXIII ab Auguſto Imperator creatus eſt& regnavit annis VI. Hic nepos erat Gordiani ortus ex filia ejus& clariſſimo patre admodum puer, Tranquillam duxit uxorem. Hic cum primum Romam veniſſet, Pupianus& Albinus de ruſtico genere, qui occiſo Maximino imperium invaſerant, in palatio interfecti ſunt. Julius Affricanus Cronographus inter Eccleſiaſticos ſcriptores clarus habetur, Annus Dni, ccxLII. Gordiani II. Origenes in Cæſaria Palæſtinæ Theodorum cognomento Gre- gorium& Anthenodorum fratrem ejus: Poſtea Ponti Epiſcopos in- ſignes divina imbuit ſapientia. Annus Dni. ccxLIII. Gordiani III. Porphyrius Plotini Platonici Philoſophi auditor claruit Romæ. annus Dni. ccxLIv. Gordiani IV. Nicanor Sophiſta Athenis claruit. Annus Dni. ccXxLv. Gordiani V. Gordianus ad Orientem profectus, bellum Parthis intulit, quo feliciter geſto Perſas ingentibus præliis afflixit. Annus Chronograpbus Saxo. 39 Annus Dni. ceXLVvI. Gordiani VI. Gordianus de Parthia rediens à Philippo, qui poſt eum regnavit, occiditur anno vitæ ſuæ XX, Imperii verò VI. annus Dni, ccxXLVII. Philippi I. Marcus Julius Philippus XXIV ab Auguſto invaſit imperium, occiſo Gordiano,& una cum filio ſiro Gajo Julio Saturnino Philippo regnavit annis VII. Iſti omnium imperatorum primi Chriſtiani effe- ctiſunt, fidem ab Origene audientes& in ipſis Paſchæ vigiliis, cum jun- gi vellent ſacrificiis& communicare, à Fabiano Romano Pontifice non ſunt permiſſi, niſi prius confiterentur peccata ſua& inter pœnitentes ſtarent. Quod illi ſuſcipientes libentisſime, divinum ſibi metum& plenisſimam Chriſtianitatis fidem rebus& operibus comprobabant ineſſe. Annus Dni. ccxLVIII. Philippi II. Philippus Philippi filius adeo ſeveri animi fuit, ut jam à quin- quennii ætate nullo unquam momento ad riſum ſolvi potuerit, pa- trem verò ludis ſecularibus petulantius cachinnantem, licet adhuc puer vultu averſato notavit. Annus Dni ccxLIX. Philippi III. Regnantibus Philippis annus Milleſimus conditælrbis Romæ im- pletus eſt, quo ſollenniter ab omnibus celebrato innumerabiles beſtiæ in circo magno interfectæ ſunt, ludique tfieatrales in campo Martio celebrati tridus diebus& tribus noctibus populo pervigilante. Annus Dni. ccI. Philippi IV. Antiochiæ XIII præſedit Dioniſius. Annus Dni. ccrI. Philippi V. Theatrum Pompeji incenſum eſt.„ Annus Dni. ccLII. Philippi VI. Philippus urbem ſui nominis in Thracia conſtruxit. Annus Dni. ccLIII. Philippi VII. Philippi ambo inſidiis Decii ab exercitu occiduntur, Pater Vero- næ medio capite ſupra ordines dentium præciſo, filius vero Romæ, cum eſſet annorum Xll. Annus 4⁰ Acceiſiones Hiſioricæ, Annus Dni. OcLlv. Decii I. Decius è Pannonia inferiori Bubaliæ natus XXV ab Auguſto in- vaſit imperium, interfectis ejus fraude Philippis& regnavit annis Iil, ſicut ſcribit Paulus Oroſius. Hoc in loco grandis temporum naſcitur confuſio,& prorſus inſolubilis oritur quæſtio. Nam ſicut ſcribit Hie- ronimus in libello ad Damaſum de Romanis Pontificibus: Fabianus Papa XXIſedens annis XlIV permanſit usque ad Decium, ſub quo& paſſus eſt, cui ſuccedens Cornelius ſedit annis IIl& merrſibus II, die- bus X patitur ſub eodem. Poſt hunc Lucius ſedit annis III& toti- dem menſibus, permanſit usque adtempora Galli& Voluſiani Impe- ratorum poſt Decium regnantium. Huic Stephanus ſuccedens,& IV annis ſedens& menſibus II& XV diebus patitur ſub Galieno, qui quartus eſt à Decio. His Sixtus Papa ſuccedens& tribus annis ſedens ferè, ſub Decio patitur, ſicut apud eundem Hieronimum legitur, itaque à quarto deci- mo anno Fabiani usque ad tertium Sixti colliguntur plus quam trede- cim anni. Quomodo igitur verum eſt, quod uterque ſub Decio im- perante occiſus ſit, qui tribus tantum annis regnavit, aut quomodo ſtabit, quod Lucius& Stephanus cum ſcribantur anteceſſores Sixti, patiuntur tamen poſttempora Decii, Lucius videlicet ſub Gallo, Ste- phanus verò fub Galieno. Veruntamen ſic quidam hanc conantur ſolvere quæſtionem: Dicunt quippe, quod imminente tanta perſe- cutionis rabie Fabianus Papa Cornelium ſibimet vivo fecerit ſuccę- dere,& cum eo ſedem Epiſcopalemtenere. Sic enim legimus de Li- no& Cleto, quod in ſedem acceſſerint magis quam ſucceſſerint beato Petro. Poſtquam verò Fabianum Decius occidit, Cornelium mox in exilium centum cellis deſtinavit, ubi& Epiſtolamſbeati Cypriani Car- taginenſis Epiſcopi de ipſius confirmatione directam accepit. Dehine reductus ab exilio patitur ſub Decio. Omne igitur tempus Cornelii, quo cum Fabiano ſedit, vel in exilio fuit, fiunt anni III& Il menſes. ltaque miſſo in exilium Cornelio, mox propter Eccleſiæ necesſitatem, Chronograpbus Saxo, 241 quia tempus malum erat, pro eo ordinatur Lucius qui& ipſe ſtatim exilio eſt relegatus, ubi permanſit usque ad imperium Galli. Lucio ſucceſſit Stephanus, ſed& hic in exilium eſt miſſus. De Lucio quidem Iheronimus ſic ait: Hiæ in exilio fuit, ſed poſtea nutu Dei iterum ad Eccleſiam ſuam rediit. Quod dictum eſt de Lucio intelligi oportet quoque de Stephano, quoniam& hic paſſus eſt hoc tempore Galieni, cum tamen præceſſor ſcribatur Sixti ſub Decio coronati, Primo igi- tur temporę Decii patitur Fabianus& infra breve tempus tribus reli- quis, hoc eſt, Cornelio Lucio& Stephano in exilium miſſis Eccle- ſiam ſuſcepit Sixtus, ſedensque& ipſe II annis& XI menſibus, ultimo tempore Decii patitur, ſicut in ĩpſius pasſione legitur. Sic itaque ſit, ut IIl annis Decii tot Pontifices credantur ordinati. Hæc ſententia et- ſi non omnino probabilis, eſt tamen veri ſimilis, judicium tamen ejus ſit in lectoris arbitrio. Alii dicunt, quod error ſit in ſucceſſione Pontifi- cum, pro ſimilitudine nominum, vel quod cuncta corrupta ſint ſcri- ptorum vitio, qui facillime offendunt in numero. Alexander Iheroſolimorum Epiſcopus, ſucceſſor N arciſſi, curſum bonum conſummavit, cui Azabanes ſuccesſit. Annus Dni. ccLv. Decii II. Fabianus Antiochiæ XIII Epiſcopus ordinatur. Annus Dni. cctVv.I. Decii III. Antonius-—— in fgypto naſcitur. Decius ut in paſ- ſionum libro reperitur, interfecto Sixto& Archi-Diacono ejus Lau- rentio& vpolito ſociisque ejus, ſedens in carruca cum Valeriano, cum adhuc de nece ſanctorum tractarent, dæmoniis arrepti ſunt,& in præ- ſentia Decii Valerianus exſpiravit, Decius verò rediens ad palatium triduo vexatus eſt,& in conſpectu Triphoniæ uxoris ſuæ exhalavit. Scribunt quidam eum contra Gothos pugnantem cum filio Decio jam Cæſare interemtum,& gurgiti cujusdã paludis cadaver ejus immerſum. Annus Dni. ccrVII. Galli& Voluſiani I. Vibius Gallus Hoſtilius XXVIab Auguſto ab exercitu Imperator creatur,& cum Voluſiano filio ſuo regnavit annis II menſ. IV. Hu- 2 jus 42 Acceßiones Hiſtoricæ, jus imperii Dioniſius Alexandrinus Epiſcopus meminit ita: At ne Gallus quidem malum Decii aut videre potuit aut cavere, ſed in eun- dem lapidem offenſionis impingens ſanctos viros perſecutus eſt. Annus Dni. ccLIIX. Galli& Voluſ. II. Emilianus quidam in Moœſia Imperator elevatus eſt, contra quem Gallus cum Voluſiano profectus ab exercituuterque occiditur: Emi- lianus genere Maurus poſt menſes IV interficitur. Hocanno Origenes Presbyter anno ætatis ſuæ LXX nondum impleto moritur„& in Thiro ſepelitur, qui tam ſedulus fuit ſcribendi, ut Iheronimus quodam loco dicat, quinque milia librorum ejus ſe legiſſe.. Annus Dni. ccLIX. Valeriani I. Licinius Valerianus cognomento Colobius in Retia& Norico agens Imperator ah exercitu creatus, mox Auguſtus eſt appellatus XXVII ab Auguſto, Romæ verò Galienus filius ejus Cæſar eſt appellatus regnaveruntque ſimul annis VI. Galienus verò ſolus poſtea annis IX, qui faciunt annos XV. Aurelianus quidem nobilis erat genere; ſtoli- dus tamen erat& iners multum, nec ad aliquem uſum publici officii ac- commodatus. Galienus verò primum feliciterregnavit, poſtea luxu- rioſe vivens imperium penè adnichilavit. Valerianus primo regni ſui anno perſecutionem à Nerone IX in Chriſtianos exercuit. Annus Dni. ccæEX. Valeriani& Galieni II. Valerianus Galienum filium ſunm Auguſtum fecit. Annus Dni. ccrxl. Valeriani& Galieni III. Valerianus Cornelium Valerianum Galieni filium Cæſarem con- ſtituit. Annus Dni. ccLxXIE Valeriani& Galieni IV. Cyprianus primum Rhetor, deinde Presbyter, tandem Cartagi- nenſis Epiſcopus martirio coronatur. Annus Dni. ccXIII. Valeriani& Galieni V. Theodoruscognomento †* magna virtutum gloria claruit. Annus Dni. ccEXIV. Valeriani& Galieni VI. Antiochiæ XV ordinatur Paulus Samoſathenus. Annu⸗ Chronographus Saxo. 4 Annus Dni. ccLXVv. Valeriani& Galieni VII. Valerianus Chriſtianos perſequens à Sapore Rege Perſarum capi- tur erutisque oculis ſenectute miſerabili conſeneſcit. Nam quamdiu vivebat, ſemper adclinis humi Regem in equum aſcenſurum dorſo at- tollebat. Annus Dni. ccLxvl. Valer.& Galieni II X. Galienus caſu patris territus pacem Chriſtianis dedit. Annus Dni. ccLXVII. Valeriani& Galieni I X. Galieno in omnem laſciviam reſoluto Germani Ravennam usque pervenerunt. Annus Dni. ccEXIIX. Galieni X. Alemanni vaſtatis Galliis in Iraliam transiere, Græciam& Panno- nias occupaverunt. Annus Dni. ccLXxIX. Galieni XI. Germanis Hiſpanias obtinentibus Terracon expugnatur. Romæ XXIV Epiſcopus ordinatur Dioniſius. Annus Dni. ccLXX. Galieni XII. Hieroſolimorum EpiſcopusYſmeneus ordinatur, Alexandriæ XIX ordinatur Maximus. Annus Dni. cc-LXXI. Galieni XIII. Paulus Samoſarhenus hæreticus convincitur& deponitur, pro quo XVI Domnus ordinatur. Annus Dni. ccEXXII. Galieni XIV. Galliæ per Poſtumum& Victorinum& Creticum receptæ ſunt. Annus Dni. ccXXIII. Galieni XV. Galienus profectus adverſus Aureolum Ducem ſuum, qui Medio- lani regnum temptaverat, comprehendit illum ad pontem qui ejus no- mine Aureolus appellabatur,& Mediolanum obſedit, ſed cum ibi lu- xurioſe viveret, artificio ejusdem Aureoli interfectus eſt anno ætatis ſuæ L. Annus Dni. ccEXXIVv. Claudii I. Claudius quem multi dicunt à Gordiano procreatum XIIX ab Au- 2 guſto 44 Accesſiones Füftoricæ, guſto à militibus electus à Senatu Auguſtus eſt appellatus,& regnavit anno l menſes VIII, vir parcus& modeſtus& juſti tenax, ac Reipublicæ idoneus. Hic Galieni miorientis ſententia Imperator deſignatus eſt, ad quem Ticini poſitum veſtimenta regalia ille direxit. Hic interfe- cto à ſuis Aureolo recipiens legiones Gothos jam per XV annos Mliri- cum Macedoniamque vaſtantes ingenti prælio vicit. Annus Dni. ccæXXVv. Claudii II.. Claudius morbo interiit, quem ſenatus tanto decoravit honore ut divus appellaretur,& in curia clipeus aureus, in Capitolio verò ſta- tua aurea ei poneretur. Cui frater Quintilianus vir unicæ modera- tionis& eivilitatis ſolusque fratri præferendus à militibus electus& conſenſu Senatus Auguſtus eſt appellatus XIIX imperii ſui die Aquilejæ occiſus eſt. Annus Dni. ccXXVI. Aureliani I. Aurelianus patre mediocri& ut dicunt Aurelii Senatoris colono progenitus XXIX ab Auguſto Imperator electus regnavit annis V men- ſibus ſex; Vir in bello potens, ſed animi immodici& ad crudelitatem propenſioris, ita ut non ſolum nobiles plures necaret, fed etiam ſoro- ris ſuæ filium dampnaret. Diſciplinæ tamen militaris& morum diſſo- uutorum magna exparte corrector, quique Gothosſtrenuisſimè vicit, haut disſimilis Alexandro Magno ſeu Cæſari Dictatori. Nam Ro- manum Imperium triennio ab invaſoribus receptavit, cum Alexander annis Xll per ingentes victorias ad Indiam pervenerit,& Gajus Cæſar decennio Galliam ſuperaverit, adverſus cives quadriennio pugnaverit. Hic primus apud Romanos diadema capiti impoſnit,& veſtes auro gemmisque contextas in uſu habuit, quod ante Romanis moribus inco- gnitum fuit, porcinæ quoque carnis uſum populo inſtituit. Annus Dni. ccixxvI. Aureliani II. Antiochiæ Thimæus ordinatur Epiſcopus XVIII. Annus Dni. ceLxxIIX. Aureliani III. Aurelianus haudlonge ab Antiochia Zenobiam vicit, quæ ocei- ſo ma/ Cbronographus Jaxo. F ſo marito Odenato imperium orientale tenuerat, in qua pugna ſtre- nuisſime adverſus eam dimicavit. Annus Dni. ccExXIXx. Aurcliani IV. Aurelianum Romæ triumphantem Tetrieus Galliæ Princeps& Zenobia præceſſerunt, è quibus Thetricus rector poſtea Lucaniæ fuit, & Zenobia inurbe ſummo honore conſenuit, à qua hoodieque familia Zenobiæ nuncupatur, Annus Dni. cc-EXXX. Aureliani V. Aurelianus cumperſecutionem nonam poſt Neronem in Chri- ſtianos moviſſet, fulmen ante ſlum magno cireumſtantium pavore ruit, ac non multo poſt intra Conſtantinopolim& Heracliam à militibus occiſus eſt. Annus Dni. ccLxxxl. Taciti I. Tacitus ab Auguſto XXX ſuſcepit imperium, vir egregiè morige- ratus,& ad regendam Rempublicam idoneus, ſed nichil egit, quia poſt VI menſes occiſus eſt apud Pontum- Huic Florianus ſueceſſit, ſed nec ipſe dignum aliquid memoria egit, quia duobus tantum menſibus& XX diebus in imperio vixit. Nam dum magna pars equitum eligerer Probum militiæ peritum, Florianus quaſi per ludum tenuit imperium diebus LX, deinde venas ſibimet incidens ſanguine interiit effuſo- Annus Dni. ccæXXXII. Probi I. Probus ab Auguſto XXXI adeptus eſt imperium& regnavit an- nis VI menfibus IV. Iſte patre genitus ruſtico, ortorum cultore ſtu- dioſisſimo nomine Dalmatio, gloria militari ad adminiſtrationem pubſicam aceeſſit, vir acer, ſtrenuns,&juſtus, multa gerens bella& qui Aurelianum gloria militari coæquaret& morum civilitate ſupera- ret. Primo Probi anno Felix Papa XXVII ordinatur, ſedit annis N Hic conſtituit miſſas celebrari ſuper memorias martyrum, hio de- ceſſit III Kal. Junii. Annus Dni. ccIXXNITI. Probi II. Manes quidam extitit genere Perſes, vita& moribus Barbarus 1 3 tam 46 Acceßiones Hiſtoricæ, tam acer ingenio, ut inſanire vel Dæmone videretur impleri, ex quo inſana Manichæorum prohæreſis orta eſt. Annus Dni. ccæxXXIVv. Probi III. probus Gallias ingenti præliorum felicitate reſtituit, quas barba- ri occupaverant. Annus Dni. ccLXXXV. Probi IV. Cirillus Antiochiæ ordinatur Epiſcopus XIIX. Annus Dni, ccLXXXVI. Probi V. Anatbolius natione Alexandrinus Laodiciæ Siriæ Epiſcopus Phi- loſophorum diſciplinis eruditus plurimo ſermone celebratur, cujus ingenii magnitudo in libro, quem ſuper paſcha compoſuit& de decem libris Aritmeticæ inſtitutionus, apertisſime poteſt agnoſci. Annus Dni. ccEXXXVII. Probi VI. Euticianus Papa XXVIII ordinatur, ſedit menſ. X cui ſuccedens Gajus ſedit annis XV. Alexandriæ Theonas ordinatur Epiſcopus XV. Probus tumultu militari apud Sirmium interfectus eſt. Annus Dni. ccLXXXVIII. Cari I. Carus Narbonæ in Gallia natus XxXXII ab Auguſto regnavit annis II, qui mox filios ſuos Carinum& Numerianum Cæſares fecit. Is nuntiato ſibi Perſarum tumultu in orientem profectus, cum apud Antiochiam maneret, Numerianus filius ejus Eccleſiam intrare voluit & Chriſtianorum miſteria explorare, quem Sanctus Cyrillus Epiſco- pus cum prohiberet dicens illi divina miſteria videre, ſfas non eſſe] qui ſacrificiis Iddolorum eſſet pollutus, indignatus occidit illum. Annus Dni. ccixc. Cari II. Carus cum Perſas fortiter ſterneret,& urbes eorum notisſimas caperet, ſuper Tigridem fluvium caſtra ponens ictu fulminis interiit. Numerianus verò filius ejus dolore oculorum captus, cum in lectica ve- heretur, inſidiis Apri ſoceri ſui interfectus eſt. Carinus autem in Italia relictus Sabinum Julianum invadentem regnum in campis Veronenſibus occidit, ſe ipſum ſceleribus inqui- navit, multos falſis criminibus ꝑccidens, nobilium matronas corrum- pens „ Chronographus Saxo. 47 pens omnibusque inviſus non multo poſt occiditur à quodam tribuno, cujus uxorem dicitur polluiſſe. Annus Dni. ccxc. Diocletiani I. Diocletianus XXX III ab Auguſto Imperator ab exercitu crea- tus eſt, regnavitque annis X X. Vir obſcurisſime natus de Dalmatia, filius cujusdam Dalmatæ ſcribæ, fuit quippe de civitate& matre Dio- clea, unde ipſe, antequam ſumeret imperium, Diocles appellatus eſt; ſumto verò imperio, nomen Græcum vertit in Latinum, ut à Dioclete Diocletianus nominaretur. Erat callidus& ſagax& admodum ſub- tilis ingenii. Annus Dni. ccxcI. Diocletiani II. Cum quidam ruſticani, qui Bagaudæ dicebantur, tumultum fa- eerent in Gallia, ac Amandum& EÆmilianum duces haberent, Dio- cletianus Aurelium Maximianum, cognomento Herculeum Cæſarem, fecit, eumque contra tumultuantes miſit, quos ille facile devicit. E2 rat autem idem Maximianus de Pannonia natus, genere ruſticano, in- civilis ingenii, ferox, crudelis, aſperitatem ſuam etiam vultus horro- re ſignificans, luxurioſus, in conſiltis ſtultus. Genuit verò de Eutro- pia ſua muliere Maxentium,& Fauſtam conjugem Conſtantini Magni, cujus Patri Conſtantio dedit Maximianus privignam ſuam Theodoram, ex qua ille ſuſcepit ſex filios fratres Conſtantini, quem exconcubina Helena generavit in Gallia. Annus Dni. ccxcII. Diocletiani III Carauſius quidam ſumpta purpura occupavit Britanniam, Julia- nus Italiam. Annus Dni. ccxcmII. Diocletiani IV. Quinquegentiani Africam infeſtant. Annus Dni. ccxclv. Diocletiani V. Achilleus occupavit Egiptum, Narſeus Perſarum Rexorientem. Annus Dni. ccxcv. Diocletiani& Maximiani VI. Diocletianus Maximianum Auguſtum& conſortem regni fecit. Annus Acceßiiones Hiſtoricæ, Annus Dni. ccxcvI. Diocletiani& Maximiani VII. Diocletianus Conſtantium patrem Conſtantini,& Galerium Cæſares conſtituit, quorum Conſtantius natus erat ex filia Claudii Im- ratoris, Galerius verò in Dacia Ripenſi natus eſt ex parentibus agri- caltoribus, fuitque paſtor armenti, unde& armentarius appellabatur, ſed ſatis laudabilis fuit, pulcher corpore, magnus& fortis bellator. Hic accepit Valeriam filiam Decii uxorem. Annus Dni. ccxcvil. Diocletiani& Maximini VIII. Diocletianus ſeut Deum jubet adorari. Annus Dni. ccxcllx. Diocletiani& Maximini IX. Carauſius à ſocio ſuo Allecto occiſus, eſt in Britannia. Annus Dni. ccxclx. Diocletiani& Maximini X. Maximianus Herculeus quinquegentianos vigit in Africa. Conſtantius urbem Conſtantiam&x ſuo nomine condidit. Annus Dni. ccc. Diocletiani& Maximini XI. Conſtantius in Gallia& adverſam& proſperam una die habuit fortunam. Nam cum apud Lingonas repente irruentibus barbaris in- tra civitatem claudi cogeretur, vix quinque horis mediis adventante ſuo exercitu ferè LX millia Mamannorum interfecit. Diocletianus autem obſeſſum Alexandria Achilleum VII menſe ſuperavit& occi⸗ dit. Frat autem tunc cumeo& Conſtantinus filius Conſtantii& He- lenæ de Gallia. Qui cum adhuc juvenis eſſet, fortisſime agebat in præ liis,& condeſcendebat ſemper Chriſtianis. Quem videns Diocletia- nus intellectu animi& robore corporis proſicere,& deprehendens hunc futurum ſuæ tyrannidis deſtructorem, invidia motus, dolo eum perimere cogitavit, Deus autem inopinate eum ſalvavit& patri re- ſtituit. Annus Dni. cccr. Dioclet.& Maximini XII. Zabdas Hieroſolimis Epiſcopus ordinatur. Annus Dni. cccII. Dioclet.& Maximini XIII. Victorinus Magiſter militiæ Chriſtianos perſequitur, paulatim ex jllo tempore perſecutione in noſtros creſcente.— Annuß Cbronograpbus Saxo. 29 Annus Dni, cccIII. Diocletiani& Maximiani XIV. Marcellinus Papa XXX ordinatur, ſedit anno Imenſ. VIII, paſſus- que eſt XVII Kal. Febr. Annus Dni. Cœcrv. Dioclet.& Maximiani X V. Galerius contra Narſeum Regem Perſarum dimicans primum vi- ctus eſt, fugiensque venit ad Diocletianum in Meſopotamiam, à quo male tractatus eſt, ita ut faceret eum purpuratum ante currum ſuum currere, qui poſtea collectis militibus rediit, magnamque victoriam adquiſivit, tuncque cum ingenti gloria à Diocletiano triumphaliter ſuſcipitur. Annus Dni. cccv. Dioclet.& Maximiani XVI. Jeroſolimis Thermon Epiſcopus ordinatur. Antiochiæ Tiran- nus ordinatur XIX. Annus Dni. cccvi. Dioclet.& Maxim. XVII. Alexandriæ Petrus Epiſcopus ordinatur XVI. Annus Dni., cccVII. Dioclet.& Maxim. XIIX.— Marcellus Papa XXXI ordinatur, ſedit anno I, menſ. VIII, patitur XVII Kal. Febr. Annus Dni. cccIIx. Dioclet.& Maximiani XIX. Diocletianus in oriente, Maximianus Herculeus in occidente perſecutionem decimam à Nerone in Chriſtianos exercuerunt, quæ im- manior cæteris& ſævior, per decem annos Eccleſiam inceſſanter affli- xit, quamvis& antea Chriſtianos perſecuti ſint. Sed tunc tam crude- lis& ſæva fuit ac creberrima, ut intra unum menſem XVII milia marti- rum pro Chriſto cæſa legantur. Nam& occeani limbum transgreſſa, Albinum& Aaron, ac Julium cum multis aliis viris ac fœminis Britan- niæ felici cruore dampnavit. Menſe Martio in diebus Paſchæ juſſu Imperatorum Eccleſiæ ſubvertuntur, divini libri ſuccenduntur. Aannus Dni. CccIx. Dioclet.& Maximiani XX. Diocletianus ab invito exegit Maximiano, ut ſimul purpuram regnique potentiam deponerent, ac junioribus& fortioribus publicam cauſam relinquerent. In una igitur die Diocletianus Nicomediæ Maxi- 40 mianus Fo AKcceſliones Hiftoricæ, mianus Mediolani imperium deponunt,& DPiocletianus in Salonam, Maximianus in Lucaniam ſecedunt, perſecutio tamen manſit usque in VII annum Conſtantini Magni Helenæ filii. Marcello Papæ ſucceſſit Euſebius, cui poſt menſes VIII paſſo Melciades XXXIII ſuccedens ſedit annis IV. Annus Dni. cccx. Conſtantii& Galerii I. Conſtantius pater Conſtantini& Galerius Auguſti creantur& di- viſus eſt inter eos orbis, ita ut Conſtantius Italiam, Galliam& Africam ſuſciperet, Galerius autem Illiricum& Aſiam& orientem obtineret. Sed Conſtantius Auguſti dignitate contentus Italiam& Africam re- cuſavit, ſolam Galliam obtinuit, vir egregiæ manſuetudinis& præ- ſtantiſſimæ civilitatis non ſolum amabilis, ſed& venerabilis Gallis, præ- cipue quod Piocletiani ſuſpectam prudentiam& Maximiani ſangui- nariam temeritatem in imperio ejus evaſerunt. Galerius autem vir probè moratus& egregius in re militari, vi- dens Italiam quoque ſuæ adminiſtrationi accesſiſſe, ſinente ſocio ſuo Conſtantio, Cæſares duos creavit Maximinum, quem orienti præfecit, qui& ipſe perſecutionem in Chriſtianos exercuit,& Severum cui Ita- liam dedit, ipſe vero in IIlirico permanſit, Conſtantius verò filium ſuum Conſtantinum Cæſarem fecit, eique Galliam commiſit, ipſe au- tem III perſecutionis anno, ex quo autem Caæſar factus eſt XVI, Eboraci in Britannia obiit. Quo mortuo Galerius Licinium Cæſarem fecit, natum de pacia notum ſibi ex antiqua conſuetudine in bello quod ad- verſus Narſeum Regem Perſarum geſſerat. Interea Romæ Prætoria- ni milites excitato tumultu Maxentium Herculii Maximiani filium nuncupaverunt Auguſtum. Qug audito Maximianus arrectus in ſpem reſumendi principatus, quem ſuaſu Diocletiani invitus dimiſerat, Ro- mam evolavit è Lucania, Diocletianum per literas quoque hortatus, ut depoſitam reſumeret poteſtatem, quas ille irritas habuit& ſprevit. Galerius autem Severum cum exercitu contra Maxentium mifit, quĩ veniens Romam obſedit eam, ſed militum ſuorum ſcelere deſertus Ravennam fugit& in itinere ab Herculio occiditur. Poſt hæc Herue- 4us Cbronographus Saxs. Fr lius Maximianus in contentione militum filium ſuum Maxentium im- perio nudare conatur, ſed à militibus convitiis injuriatus ad Gallias te- tendit, dolo compoſito, quod à filio ſuo expulſus efſet, ut genero ſuo Conſtantino jungeretur, moliens& ipſum reperta occaſione interfice- re, regnumque invadere, qui in Galliis& militum& provincialium ingenti jam favore regnabat. Detectis autem inſidiis ejus per filiam Fauſtam, quæ dolum ejus viro nunciavit, inde profugit, ſed à Conſtan- tino inſequente Maſſiliæ captus, fractis laqueo cervicibus perfidiæ ſuæ pœnas dedit anno vitæ ſuæ LX. Annus Dni. cccxl. Conſtantini I. Conſtantinus filius Conſtantii Imperatoris& Helenæ de Gallia mortuo patre annitentibus cunctis qui aderant, præcipueque Croco Alemannorum Rege cum eo auxiliandi gratia comitante XXXIV ab Auguſto in Britannia Imperator efficitur VI Kal. Auguſti Imperii de- cus, omnium Auguſtorum auguſtiſſimus. Regnavitque annis XXXI. Hic primus omnium Imperatorum Chriſtianus efficitur, exceptis duo- bus Pbilippis, qui paucis admodum regnaverunt annis, quod idcirco factum eſſe creditur, ut anuus mileſimus magnæ Romæ, qui ſub ipſis com- pletus eſt, non idolis ſed Cbriſio dedicaretur. Porro per hunc Con- ſtantinum Chriſtus Eccleſiam imperare fecit,& principem mundi plenarie foras ejecit. Interea Respublica à quatuor novis Imperatori- bus tenebatur, Conſtantino& Maxentio filiis Auguſtorum, Licinio& Maximino novis hominibus. Maxentius autem Romæ velut tirannus habebatur, adulteria impudenter exercens, adulterarum viros occi- dens. Quem volens Conſtantinus opprimere,& Romanos à cladi- bus liberare, cogitabat, quem in bello Deum haberet auxilio, ſciens nichil prodeſſe Peos, quos Diocletianus venerabatur,& quia potius Conſtantius ſuus pater, contempta paganorum religione feliciter ad- vixiſſet. Nam cum perſecutiones diverſas Eccleſia in alio terrarum orbe pateretur, ſolus Conſtantius Conſtantini pater in Galliis, ubi ipſe regnabat, licenter Chriſtianis in ſua conſiſtere religione conceſſit. E enim probare volens quosdam Chriſtianos ſi boni& ſolidi eſſent vi- *G 2 ri, evo- 72 Kccesſiones Hiftoricæ, ri, evocans univerſos, præcepit dicens, ut ſi quidem venirent ad ſacri- ficandum& ejus colerent Deos, circa eum eſſent,& in ſuo cingulo per- manerent, qui verò refugerent, egrederentur de palatio, gratias agen- tes, quod minime punirentur. Cumque in utroque apparuiſſent, alii quidem religionis deſertores, alii autem divina præſentibus præpo- nentes, deliberavit eis amicis& conſiliariis uti, qui in rebus meliori- bus fideles conſtantesque permanſerant. Alios autem velut effæmi- natos averſatus expulit à ſuo colloquio, credens nunquam eos circa principem devotos fore, qui fuerint Dei ſui ſic paratiſſimi proditores. Igitur Conſtantinus Conſtantii filius quinquennalibus ſuis bellum civi- leindixit, ejusque copias multis præliis fudit, propter magicas tamen quasille multum dilexerat, metuebat eum. In his igitur ſollicitudi- nibus conſtitutus cum congredi cum Maxentio multum hæſitaret,& de cœlo licet adhuc paganus auxilium quæreret, in ſomno vidit crucis ſi- gnum cœlo ſplendide collocatum, mirantique viſionem aſtiterunt An- geli dicentes: O Conſtantine in hoc vince. Ferunt autem& ipſum Chriſtum apparuiſſe ei, ſignumque crucis monſtraäſſe, ac præcepiſſe ut figuram ſimilem faceret& in præliis auxilium hoc haberet, quo vi- ctoriæ jura conquireret. Quod& fecit, habens eam in vexillis& ſignis militaribus depictam. Conſtantini anno primo Maxentius Auguſtus à prætorianis mili- tibus apellatur. Annus Dni. cccxi. Conſtantini II. Maximianus Herculius ex Auguſto privatus, ex Imperatore tiran- nus apud Maſſiliam turpiter interficitur. Annus Dni. cc-œxIII. Conſtantini III. Quirinus Suſcianus Epiſcopus glorioſe patitur, nam mola ad col- lum ejus alligata ponte præcipitatur in fluvium& diu ſupernatans& cum adſtantibus colloquens, vix orans, ut mergeretur obtinuit. annus Dni. cc-cxlv. Conſtantini IV. Silveſter XXXIV Romæ ordinatur Epiſcopus. Annus Chronograpbus Saxo. 53 Annus Dni. Cocxv. Conſtantini V. Conſtantinus Maxentio bellum indicit. Igitur Romam profi- ciſcens caſtra ponit juxta pontem milvium& multis præliis per bien- nium copias ejus fudit. Annus Dni. CcœœXvI. Conſtantini VI. Petrus Alexandrinus Epiſcopus coronatur. Annus Dni. CCœXVII. Conſtantini VII. Conſtantinus finem bellis impoſiturus contra Maxentium acies inſtruxit. Tunc ecce ſubito portis erumpens Maxentius armatus mi- lites ſuos præibat, Conſtantinus vero crucem, quam ſibi formaverat, coram ſe ferri jubebat, factaque congreſſione fugit exercitus Maxentii, ipſe verò paulo ſuperius à ponte lapſu equi in profundum dimerſus eſt, vixque corpus ejus inventum. Inter hæc cives Romani urbem coro- nant,& cum gaudio victorem Conſtantinum vivificamque crucem triumphaliter fuſcipiunt. Tunc Conſtantinus pacem Eccleſiis edicto firmat. 1 Annus Dni. cccxvIll. Conſtantini VIII. Mortuo autem Galerio& Maximino Chriſtianorum perſecuto- ribus& occiſis Valente& Alexandro, qui ſe Imperatores appellave- rant, omnis imperii poteſtas ad Conſtantinum pervenit& Licinium. Licinio autem Conſtantinus ſororem ſuam Conſtantiam dederat, fi- liumque ſuum nomine Criſpum ex Minervia concubina eisdem diebus oppido Arelatenſi natum,& Licinium Licinii filium menſium ferè XX Cæſares fecerat. ui Licinius cum primum imitator fuiſſet do- gmatis Chriſtiani, videns profectum Conſtantini, occultis inſidiis in- terficere principem laborabat, quod cum minime facere potuiſſet hunc, protegente DEO, apertum ſibi bellum indicit, ubi victus& fuga- tus mutata voluntate Chriſtianos ſpeciali odio perſequitur, quos Con⸗ ſtantinum noverat diligere, volens per horum calamitates principem contriſtare hoc in cauſa ponens, quod non ita pro ſe quemadmodum pro Conſtantino orationibus vacarent. Pugnaturus autem denuo contra Conſtantinum in ſacrificiis& divimationibus ſp pem victoriæ po- S*G 3 nebat, 54 Accesſiones Hißloricæ, nebat, ſeductus ab aliquibus pro mittentibus, quod bello vinceret Con- ſtantinum, ſiidolis immolaret. Sacrificanti igitur Apollini fertur re- ſpondiſſe Dæmonium per hos Homeri verſus. O ſenex valde teju- venes pugnatores obſervant tuaque vita ſoluta eſt, ſævaque te ſenectus excipiet. Noviſſime igitur pugnatum eſt in Bithinia, ubi victus Lici- nius ſemetipſum in Nicomediatradidit, privatusque Theſſalonicæ ali- quanto tempore permanſit ibique perimitur. Annus Dni. cccxix. Conſtantini IX. Diocletianus ex ruſtico Auguſtus, ex Auguſto ut ajunt ortulanus non longe à Salona moritur, ſolusque inter Deos privatus refertur. Annus Dni. CCœxX. Conſtantini X. Conſtantinus Criſpum filium ſuum Auguſtum conſtituit,& ſe- cundo loco imperium tenere juſſit, quem poſtea, ut quidam ſcribunt, occidit. Nam Græci dixerunt, Conſtantinum eo quod multos gene- re proximos occidiſſet,& cooperator extitiſſet, in nece filii ſui Criſpi pœnitentia ductum, de purificatione conſuluiſſe Sopatrum Philoſo- phum, qui tempore illo præerat in ſede Plotini, illumque reſpondiſſe, nullam eſſe in hujusmodi delictis purgationem; Conſtantinum verò hac interdictione turbatum inveniſſe Epiſcopos, qui pœnitentia ſeu ba- ptifmate promitterent eum ab univerſo purgari poſſe delicto, tunc ga- vifum in illis qui dixerant, quod volebat ammiratumque dogma, fa- ctum deinde Chriſtianum& ad ſui ſimilitudinem deduxiſſe ſubjectos. Hæc autem ficta ab illis qui ſtudent Chriſtianæ religioni detrahere. Criſpus enim, propter quem dicunt Conſtantinum egiſſe purgatione, viceſimo anno imperii paterni defunctus eſt. Quid— viveret mul- tas cum eo pro Chriſtianis poſuit leges ſecundo loco honoratus imperii & Cælſar exiſtens, ſicut hactenus teſtantur Principum nomina& anni legibus præſcripti. Conſtat verò Conſtantinum adverſus Maxentium pugnantem per ſignum crucis quod in cœlo monſtratum ſibi viderat victorem extitiſſe,& tunc Romæ apud Sanctum Silveſtrum Papam ini- tiatum religione Chriſtiana fuiſſe: Veruntamen ut Eccleſiaſtica do- cet hiſtoria, baptiſmum diſtulit usque ad ulrimumtempus& annum ſimpe Chronographus Saxo. S5 imperii ſui, multum habens deſiderium in Jordane illud per- cipere. Annus Dni. cccxxl. Conſtantini XI. Lactantius vir ommium ſui temporis eloquentiſſimus agnoſcitur, adeo pauper in hac vita, ut plerumque neceſſariis indiguerit. Hic Criſpum Conſtantini filium latinis literis erudivit. Annus Dni. coœxXII. Conſtantini XII. Conſtantinus cum ad eum omne Romanorum perveniſſet impe- rium, edictis publicis uſus eſt, ut orientales impavidè religionem cole- rent Chriſti& diligenter divinitati miniſtrarent dicens, quia mini- ſtrum oportunum eum habere dignatus fuerit Deus ſui conſilii& à Britannico mari usque ad loca orientis adduxerit eum, quatenus auge- retur religio Chriſtiana per eum. Annus Dni. cccxxIII. Conſtantini XIII. Alexander Alexandriæ XVIII ordinatur Epiſcopus. Annus Dni. cce XXIVv. Conſtantini XIV. Conſtantinus omnia infirma eſſe ſanxit, quæ contra religionem fuerant cogitata vel geſta ſub perſecutoribus Eccleſiarum& Confeſſo- res ab exiliis revocavit. Annus Dni. cc-ccxxv. Conſtantini XV. Conſtantinus omnes Romanorum dignitates Chriſtianis admi- niſtrandas tradidit,& ſacrificia Idolorum ac divinationes prohibuit- Annus Dni. cc-cxxvI. Conſtantini XVI. Conſtantinus arma militum crucis ſigno ſignabat, aſveſcens eos, ut, ſicut ipſe, divinitatem colerent. Juſſit quoque ex auro& lapidi- bus pretioſis in vexillum crucis transformari fignum quod labarum vo- cabatur. Hoc enim ſignum bellicum inter alia pretioſius erat, eo quod Imperatorem præcedere& àmilitibus adorari moris erat. Quod idcirco Conſtantinus nobiliſſimum decus imperii in ſignum mutavit crucis, ut frequenti viſione atque cura deſveſcerent à priori more ſub- jecti. Semper enim hoc ſignum proponebatur ante ordines univer- ſos& laboranribus aciebus in præliis ſemper adeſſe præcipiebat,& cer- t03 56 Acceſßiones Hiſtoricæ, tos ſigniferos ad hoc conſtituit, fertur etiam quod quidam ferens hoc ſignum repente irruentibus hoſtibus expaviſſet, dediſſetque illud alteri devehendum. Cumque de prælio ſe ſubtraheret& jactum declina- ret, ſubito percuſſus interiit, ille verò qui ſacrum ſuſceperat trophæum multis ſe jaculantibus permanſit illæſus. Annus Dni. cc-cxXVII. Conſtantini XVII. Famoſiſſimum illud& omnibus ſeculis memorabile& venerabi- le concilium in Nicæa Bitiniæ induſtria pii principis éongregatur, ubi trecentorum decem& octo patrum auctoritas Arrium erroneum, cum ſuis ſequacibus hæreticis& fallacibus examinavit, dampnavit& anethematizavit, quos repente principis præceptum exilio deportavit. De hoc Arrio antiqui hoſtis organo, quis vel unde fuerit,& quomodo cum Diabolus miniſtrum ſibi elegerit breviter dicetur: Alexandria civitas eſt magna& honorabilis, quæ circa TEgiptum obtinet principa- tum. In hac præſul erat PE TRlS ille inclitus fidei propugnator, qui ſub Diocletiano ſumpſit martyrium. Hic eundem Arrium diacona- tus ordinem promoverat, ac deinde in malitiæ novitatibus deprehen- ſum ab ordine& Eccleſia prorſus alienaverat. Dehinc Achillas Petri ſucceſſor rogatus à fidelibus quaſi ſatisfacientem rurſus recepit Arrium &miniſtrare præcepit. Poſt Achillam Alexander fortisſimus Evan- gelici dogmatis prædicator ordinatur Epiſcopus. Hoc tempore qui- dem Arrius in ordine Presbiterorum erat,& expoſitionem divinarum ſcripturarum videbatur habere commiſſam. Videns autem, quòd Alexander ſuſcepiſſet pontificatum quem ipſe affectaverat, eventum temporis non portavit, ſed in amaritudinem& cordis mordacitatem compulſus litis quærebat initium. Nam veritatis inimicus videns Ee⸗ cleſiam Chriſti florentem& elevatam valde per principem Conſtanti- num atque ſplendentem,& attendens paganorum errorem fuiſſe nu- datum,& capta machinamenta Dæmonum, nec adorari jam creatu- ram ſed creatori ymnos decenter offerri, nontulit, nec jam aperte contra fidem excitabat bellum, ſed inveniens Arrium, Chriſtianum quidem vocabulo, ſed amore honoris& vanæ gloriæ ſeductum, orga- num Cbronographus Saxo. 6 num eum ad ſervitutem ſuæ machinationis habuit, per quem plurimos ad priſtinum errorem reduxit, non quidem creaturam rurſus adorari præcipiens, ſed creaturæ creatorem coæquatum aſtruens. Igitur Ar- rius doctrinæ Alexandri non valens aperte reſiſtere, quippe cum ille divina ſequens eloquia æqui honoris cum patre filium,& eandem ha- bere ſubſtantiam cum Deo genitore genitum prædicabat, Arrius au- tem è diverſo veritati repugnans creaturam filium facturamque dice- bat, adjiciens: Erat aliquando, quando non erat;& alia quæ ex illius literis inſana indicantur. Hæc igitur non ſolum in Eccleſia, ſed etiam in extraneis conciliis& conventibus circuiens docebat,& plurimis per- ſuadens decipiebat. Culpabatur igitur à fidelibus Alexander, tan- quamnonutiliter ſileret dum contra dogma fierent novitates. Ale- xander itaque judex reſidens cum clero ad altercationem utramque de- duxit partem. Ut autem fieri ſolet, in certaminibus verborum utrin- que ſuperare nitebantur, Arrius vero nullatenus adquieſcere volebat, quia conſubſtantialis filius& coæternus eſt patri. Alexander autem prius quidem Arrium revocare ammonitionibus& conſiliis nitebatur, cum verò eum ſuperbire vidiſſet,& aperte impietatis facinora prædi- care ab ordine ſacerdotali removit,& circumquaque Eccleſiarum præ- ſulibus ejus blaſphemiam ſais literis indicavit. Ubi inter alia ſic ait: In noſtra igitur Parochia nunc egreſſi ſunt viri iniqui& Chriſto re- belles docentes Apoſtaſiam. Item poſt aliqua: Sed quoniam Eu- ſebius nunc Nicomediæ Epiſcopus putans in ſe conſiſtere cauſas Eccle- ſiæ, quia cum reliquiſſet Bericiorum civitatem,& concupifſet Nico- medienſem Eccleſiam, non eſt in eo ultio ſubſecuta, patrocinatur his Apoſtatis,& ſcribere ubique molitus eſt, commendans eos, ſi quomo- do trahat aliquos ignorantes ad hanc pesſimam hæreſin;& paulo poſt: Apoſtatæ verò ſunt iſti: Arrius& Achillas, cum eis autem apoſtata- verunt, Atthalis, Carponius, alter Arrius, Sarmatius, Euzoius, Lucius Julius, Menas Helladius, Gajus Secundus& Theonas, qui Epiſcopi ali- quando ſunt dicti. Ea verò quæ opinantes loquuntur hujuſmodi ſunt: Non ſemper, inquiunt, Deus Pater fuit, er. 3 per Dei fuit verbu 2 e 5§ Acceßiones Hiforicæ, ſed fuit quando Deus Pater non fuit, Dei autem verbum ex non exi- ſtentibus factum; Exiſtens enim Deus non exiſtentem ex non exi- ſtente fecit, quapropter fuit aliquando, quando non fuit. Creatura enim& factura eſt filius, neque ſimilis eſt patri ſecundum ſubſtantiam, neque verus eſt, neque vera ſapientia ejus eſt, neque verum naturali- ter patris verbum eſt, ſed unus quidem creaturarum& facturarum eſt. Abuſivè autem dicitur verbum& ſapientia; factus& ipſe exiſtens in proprio Dei verbo,& in Dei ſapientia, in qua& omnia& ipſum fecit, immo& convertibilis eſt& mutabilis per naturam, ſicut& univerſa rationalia. Propter nos enim factus eſt, ut nos per eum tanquam per inſtrumentum crearet Deus,& nequaquam ſubſtitiſſet, niſi nos Deus facere voluiſſet. Requiſivit ergo quidam eos, ſi poteſt Dei verbum converti ſicut Diabolus eſt converſus,& nequaquam dicere timuerunt: Utique poteſt, tanquam naturæ convertibilis. Alexander itaque hæc & ſimilia ſcribens univerſis Epiſcopis ad defenſionem fidei eos horta- batur. Scripſit& aliam Alexandro Conſtantinopoleos Epiſcopo, ubi inter plurima hæc quoque interſerit. Poſſumus(inquiunt iſti pollu- ti)& nos fieri filii Dei ſicut& ille; ſcriptum eſt enim, filios genui& ex- altavi, cumque illatum fuerit eis, quod ſequitur, id eſt, ipſi autem me ſpreverunt, quod naturale non eſt Salvatoris, cum natura ſit immuta- bilis, omni reverentiæ ſemetipſos ſpoliantes ajunt, nec aliquam habet proprietatem ad Deum, ſed cum ſit ipſa natura mutabilis, ſci it de ilo Deus præſcientia& præcontemplatione, quia cum non eſſét ſreturus, eligendus foret ex omnibus. Non enim, inquiunt, natura quaſi præci- puum inter alios filios aliquid habet. Hæc inter alia ſcribens Alexan- drinus Alexander Alexandro Conſtantinopolitano veridicis ſcriptura- rum teſtimoniis illam pernicioſisſimam Arrianorum hæreſim potenti ratione condempnat. Interim Arrius Euſebio Nicomedienſi talem ſcripſit Epiſtolam: Domino deſiderabilisſimo homini Dei fideli or- thodoxo Euſebio. Arrius qui perſecutionem ab Alexandro Papa pa- titur injuſtè propter vincentem omnia veritatem, quam tu quoque de- fendis in Domino ſalutem. Patre meo Armonio ad Nicomediam ve- niente Chronographus Saxo. 59 niente rationabile judicavi te ſalutare per eum, ſciens dilectionem pa- riter& affe tum, quem circa fratres propter Deum habere dinoſceris, vehementer nos vaſtat atque perſequitur,& omnem benignum ani- mum movet adverſum nos Epiſcopus, ita ut etiam de civitate nos ex- puliſſet, velut homines ſine Deo, quoniam non concordamus ei pu- blice dicenti: Semper Deus, ſemper filius, ſimul pater, ſimul filius coëxiſtit, ingenito Deo filius ſemper genitus eſt, ab ingenito genitus eſt, neque cogitatione, neque athomo præcedit Deus, ſemper filius ex ipſo Deo eſt. Et quoniam Euſebius frater tuus Cæſarienſis& Theo- dotus& Paulinus& Athanaſius& Gregorius& Etius& omnes per orien- tem dicunt, quia præexiſtit Deus filio ſine principio, anathema facti ſunt præter ſolum Philogonium& Helladicum& Macharium, homi- nes hæreticos ineruditos, quorum alii quidem dicunt filium eructua- tionem, alii propoſitionem, alii coingenitum, quas impietates nec au- dire poſſumus, licet innumeras mortes nobis minentur hæretici. Nos autem quoniam dicimus& ſapimus& docuimus& docemus, quia fi- lius non eſt ingenitus, nec ingeniti pars ullo modo, neque ex aliquo ſub- jecto, ſed quoniam voluntate& conſilio ſubſtitit ante tempora& ante ſecula plenus Deus unigenitus convertibilis. Et antequam generare- tur aut crearetur aut prædeſtinaretur aut fundaretur non erat, ingeni- tus enim non erat. Perſecutionem patimur, quia diximus Principium habet filius, Deus autem ſine principio eſt,& quia diximus ex non ex- ſtantibus eſt, ſic autem diximus ſecundum quod nec pars Dei eſt, nec ex aliquo ſubjecto, propterea perſecutionem patimur. De cætero tu noſti. Euſebius autem Ceſareæ erat Epiſcopus. Theodotus Lao- diciæ, Paulinus Tyri, Athanaſius Anazarbi, Gregorius Berirti, Etius Liddæ quæ nunc Dioſpolis appellatur. Hos Arrius concordes ſe ha- bere gloriabatur. Hoſtes autem vocavit Philogonium præſulem An- tiocenum, Helladicum Tripoleos, Macharium Jeroſolymorum. Igi- tur Arrii Epiſtolam, cum Euſebius ſuſcepiſſet, ipſe quoque venenum ſuæ impietatis evomuit, in Epiſtola ſimilis blaſphemiæ ad Paulinum Tiri. Talia quippe ſcribentes alterutris, contra veritatem ſe arma- *I1 2 bant 60 Acceſtiones Hiſtoricæ, bant ad prælium. Catholici verò in domo Alexandri ſcribentes, adver- ſa ſentiebant,& omnia valde erant turbata. Epiſcopi ratiocinationibus immunis erat, nullum os à ſcripturarum ſe laceratione temperabat, tiam: Ruſticus urbano decertat, turpis honeſto. Omnis domus implebatur, nullus locus tumultibus vacabat, civitates replebantur blaſphemia, agri ruſticorum, greges Paſtorum audierunt argumenta. Gentiles Plilloſophi oportunum tempus nacti nec ipſi temperabant à blaſphemia habundantem invenientes materiam ad ſua ſopliiſmata- Sacra contempnebantur, ſpernebatur unda Baptiſmatis& publicæ reli- gioni derogabant pagani in theatristheatricis rithmis. Conſtantinus autem pius princeps nimis dolens pro tanto religionis detrimento pri- mo quidem temptabat, literis ſuis finem imponere tumultui, ſimul Alexandrum& Arrium de contentione arguens,& pro pace obſecrans ſic inter alia ſcribens. Dudum veniens ad Nicomedienſium civitatem repente ad orientem pergere feſtinabam, cumque ad vos tenderem, & plurima jam parte vobiscum eſſem, hujus rei nuntio ſum retentus, ne oculis videre compellerer quod impoſſibile judicabam ad ſenſus poſſe aurium pervenire. Quapropter aperite jam mihi per veſtram concordiam orientis vias, quas contenrione clauſiſtis, velociterque concedite michi vos ipſos& alios univerſos populos videre lætos,& pro communi omnium concordia ac libertate debitam gratiarum actio- nem favorabilibus eloquiis Deo perſolvere. Veruntamen Imperator his ſcriptis nichil proficiens, Oſium Cordubæ Epiſcopum virum fide& igione probatum pro pace reformanda direxit, qui& ipſe nichil agens ad principem rediit. Tunc illud famoſisſimum in Nicæa con- x — ½ά S 5. cilium fervor Principis excitavit, publicis aſinis atque mulis& cur- racibus equis Epiſcopos& qui cum cis erant ad ſinodum venire præ- cipiens. — Chronoęraphus Saxo. 67 Annus Dni. cccxXIIX. Conſtantini XVIII. Communicabant igitur Nicæno Concilio ex Apoſtolicis quidem ſedibus Macharius Jheroſolimitanus, Euſtatius Antiocenus, Alexan- der Alexandrinus, Julius autem Romanus Epiſcopus propter ſenectu- tem defuit, ſed erant pro eo præſentes Vitus& Vincentius presbyteri ejusdem Eccleſiæ. Super hos autem& alii plurimi boni& optimi vi- ri ex diverſis gentibus convenerunt, alii quidem ad intelligendum& dicendum nimis idonei, ſcientiaque ſacrorum librorum& alia erudi- tione diſciplinati, vitæque virtute præclari, de quibus& Euſebius Pam- phili meminit tertio libro in Conſtantini vita ſic ſcribens: Cuncta⸗ rum igitur Eccleſiarum quæ totam Europam Libiamque& Aſiam re- plebant, ſimul erant miniſtrorum Dei congeſta cacumina, unaque 2rat orationis domus tanquam à Deo dilatata intrinſecus ferebat omnes in idem, Syros ſimul& Cilicas, Phænicasque& Arabas, atque Paleſti- nos, inter hos& Egiptios, Thebeos& Libicos, nec non qui ex Meſo- potamia oriuntur, ſed etiam Perſa venit ad concilium Epiſcoporum, nec Scyta defuit ex eorum choro, Pontus& Aſia, Phrigia& Pamphilia viros probatiſſimos præbuerunt, aderant Thraces& Macedones, Achi- vi& Epirotæ& horum quoque interius habitantes. Ipſe autem Hi- ſpanorum valde famoſus Oſius unus erat,& ſfimul plurimis aſſidebat. Talem itaque ſolus à ſeculo Imperator Conſtantinus Chriſto coronam vinculo pacis exornans ſuo Salvatori de victoria inimicorum& hoſtium Deo decibilem dedicavit. In præſenti ſiquidem choro multitudo erat Epiſcoporum numerum trecentorum excedens ſequentibus eos pres- byteris, Diaconis& acolitis, quorum numerus non poterat compre- hendi: Hæc quidem pamphili Euſebius, Imperator verò cum cele- braſſet victricem contra Licinium feſtivitatem,& ipſe occurrit ad Ni- cæam. Cunctis verò qui convenerant, Imperator diebus cotidianis cibaria largiſſime ordinarat expendi. Plurimi verò Epiſcopi tempus ſe inveniſſe putantes libellos Imperatori obtulerunt, de quibus quisque alium culpabat, accufantes quid quisque fuiſſet paſſus ab altero. Cum- que in his cotidiè tempus protrahlerent, Imperator certum diem eo- II 3 rum 62 Accesſiones Hiſioricæ, rum accuſationibus indixit. Cum verò eadem veniſſet dies, libellos oblatos ſuſcipiens ait Imperator: hæ quidem accuſationes tempus ha- bebunt proprium, id eſt diem magni judicii, judicem vero illum qui tunc futurus eſt omnibus judicare: Michi ergo homini conſtituto de hujusmodi rebus non licet habere auditorium ſacerdotum ſcilicet ac- cuſantium ſimul& accuſatorum, quos minimè convenit tales debere monſtrari qui judicentur ab aliis. Age ergò nunc imitantes divinam clementiam in alterutrorum veniam accuſationes: Aboléamus invi- cem& de his quæ ad fidem pertinent agere ſtudeamus, cujus hic gratia venimus. Hæc ſiquidem Imperator dicens uniuscujusque ſcriptu- ram vacare& libellos jusſit ardere, diemque definivit, qua ſolvi quæ erant dubia conveniret. Interim Epiſcopi evocaverunt Arrium,& propoſitis in commune ſuis opinionibus diſputabant. Plurimi verò tunc convenientium Epiſcoporum& ſequentium eos clericorum ſcien- tes diſputare, hujusmodi elocurionum arte excitati claruerunt& Im- peratori atque his qui circa eum erant noti ſunt facti. Ex illis& Atha- naſius tunc Diaconus exiſtens dum cum Alexandro eſſet Epiſcopo, hu- jus ſtudii pars videbatur eſſe maxima. Cumque plurimi diſputationis delectatione traherentur, unus quidam ex confeſſoribus laicis ſimpli- cem habens ſenſum, dialecticis Obviavit dicens: Audite igitur, Chri- ſtus& Apoſtoli non nobis dialecticam tradiderunt, vanamque verbo- rum fallaciam, ſed puram ſcientiam fide& operibus obſervandam. Hæc dicente juvene præſentes quidem mirati ſunt dictumque probaverunt, Dialectici verò percepta ſatisfactione ceſsärunt. Convenientibus igi- tur univerſis die conſtituta maximam domum præparavit regalibus Imperator, ſedes& ſubſellia in ea poni præcipiens quæ ſufficere poſſent ordini ſacerdotum, ita decentem præparans eis honorem invitavit in- gredi& de præſentibus negotiis habere conſilium, introivit autem& ipſe princeps ultimus cum paucis laude dignam ſui magnitudinem ha- bens,& mirabilem ſpeciem mirabilioremque gerens dignitatem pudo- ris in fronte, minore verò ſede quam aliis poſita in medio eorum ſe- dit. Itaque famoſiſſimus Imperator protulit de unanimitate& con- cordia Chronograpbhus Jaxo. 2 cordia ſermones, tirannorum eis crudelitatem rememorans& hono- rabilem pacein quæ ſub eo eſt collata divinitus, ſimul quoque quia peſſimum& valde crudele videretur, ut deſtructis hoſtjbus nulloque præſumente reliſtere, ſibi invicem ſacerdotes in alterutros jacularen- tur atque confunderent,& impiis atque ſine Deo perſonis delectatio- nem atque riſum præberent, cum utique de divinis ipſi tractarent re- bus& Sancti Spiritus in ſcripturis haberent doctrinam. Evangelici enim libri ſunt, inquit,& Apoſtolici antiquorumque Prophetarum ſcriptiones, quæ nos erudiunt quid de ſacra lege ſapiamus. Expel- lentes igitur hoſtile certamen ex verbis divinitus inſpiratis ſolutio- nem quæſtionum mente percipiamus: Hæc& his ſimilia tanquam filius amator patris facerdotibus veluti patribus offerebat, Apoſtoli- corum dogmatum cupiens profligare concordiam. Concilii vero plurima pars his quæ dicebantur obediebat,& inter alterutros unani- mitatem& dogmatum ſalubritatem libenter amplectebantur, pauci veròè quorum ſupra meminimus Apoſtolicis reſiſtentes dogmatibus Arrium defendebant. Dictantes enim fidei petitionem cœtui com- muni dederunt, quæ cum lecta fuiſſet ab univerſis repente dirupta eſt,& adultera& fraudulenta pronunciata eſt, turba reclamante,& tumultu contra eos habito ab omnibus cunctisque proditionem ab eis factam accufantibus pietatis, formidantes furrexerunt,& primi Ar- rium abdicarunt, excepto Secundo& Theona. Cumque fuiſſet im- pius ille deſtructus, concorditer univerſi fidem gloriamque dictantes, quæ hactenus in Eccleſſis permanet,& ſubſcriptionibus roborantes folvere concilium. Dolosè tamen& non ſalubriter prædicti viri in fidei termino conſenſerunt, quod teſtantur tam ea quæ poſtea ab eis machi- nata ſunt contra pietatis propugnatores, quam quæ ab ipſis conſcripta noſcuntur. Secundus autem& Theonas, nolentes adquieſcere, con- dempnati ſunt: Synodus autem Arrium& conſectatores ejus anathe- matizavit omnes adjicientes neque accedere eum in Alexandriam. Præceptumque principis repente eundem Arrium,& qui circa Euſe⸗ bium& Theoginum,& qui cum eis erant exilio deportavit. Euſebius verò —ꝛ 6½ Acceßiiones Hiſtoricæ, verò Nicomediæ& Theoginus Niceæ poſt paululum tempus exilii li- bellum pœnitentiæ porrigentes Imperatori in fide conſubſtantialitatis conſenſerunt& ab exilio revocati ſunt,& ſuas Eccleſias receperunt ex- ellentes qui in eorum locis fuerant ordinati. Imperator interea poſt concilium degebat lætus. Denique Arrius dolosè pœnitentiam agens& fidei Nicenæ ſubſcribens& ipſe revocatus eſt,& rurſus Epiſco- porum examini ab Imperatore directus. Cognitis autem ejus frau- dibus iterum condempnatus eſt,& ultra in Alexandriam redire non eſt ermiſſus. Imperator autem de concordia fidei& communi pace abſentibus talem ſcripſit epiſtolam: Victor Conſtantinus Maximus Auguſtus Epiſcopis& populo. Malignos& impios Arrius imitatus dignum eſt, ut illorum quoque ſuſcipiat ultionem. Sicut ergo Porphirius divinæ pietatis inimicus iniqua volumina contra religionem proferens dignam meruit invenire mercedem& talem, per quam in poſterum eſſet opprobrio& plurima compleretur infamia;& nunc placuit Arrium& conſectatores ejus vo- cari Porphirianos, ut quorum mores imitati, eorum vocabulo cen- ſeantur. Super hæc autem ſi qua conſcriptio ab Arrio facta reperitur igni tradatur, ut non ſolum præſens ejus doctrina depereat, ſed neque ila ejus poſſint permanere commenta. Hoc etiam præcipio, ſi quis conſcriptiones Arrii celaſſe comperitur& non repente proferens igne conſumpſerit, mortis ſupplicio ſubjacebit. Mox enim ut in hoc fuit captus capitalem ſuſcipiet ultionem. Sic itaque famoſiſſimus Impe⸗ rator Arrianam hæreſin ſua auctoritate dampnavit,& fidem Nicenam omni ſtudio confirmavit, omnes abominans,& àſe alienans, quicun- que huic fidei non communicabant. Arrius apud Imperatorem hoc agere ſatagebat, quatenus in communionem ab Epiſcopis recipẽretur. Imperator verò de Arrio experiri volens interrogat, ſi Niceni decreta ſervaret. Ille verò nichil moratus repente ſubſcripſit decreta fidei per ſubſcriptionem arte callida circumveniens,& Imperator quidem mira- tus ei intulit jusjurandum. Qui etiam fraudulenter hoc egit quodam modo jusjurandum arte deludens: Scripſit enim Arrius ſectam ſuam 4 in carta —— Chronographus Saxo. G in carta quam ſub ala ferebat, unde verè ſe jurare credidit dicens, ſic ſe ſapere ſicut ſcripſiſſet, credens igitur Imperator ſuſcipi eum ab Epiſco- po Conſtantinopolitanæ urbis Alexandro in communionem præcepit. Erat autem tunc ſabbatum,& ſequenti die eos communicare exſpecta- bat alterutris. Sed præſumptiones Arrii judicia Dei ſecuta ſunt. Nam cum egreſſus ex imperiali fuiſſet aula, obſequiis honorabatur ſatellitum Euſebii& per mediam civitatem perſpicuus tunc apparebat. Cum- que veniſſet juxta locum, cui vocabulum eſt Conſtantini forum, ubi columpna Porphyritica collocata eſt, terror eum ſubito ex quodam conſcientiæ ſecreto conſtrinxit,& cum formidine ſecuta eſt ventris ef- fuſio, percontatusque, ſi ſeceſſum eſſet in proximo, agnoſcens eſſe poſt Conſtantini forum, perrexit illuc, quo facto defectus eum quidam cum effuſione corripuit,& unà cum ſtercoribus meatus quoque pro- lapſus eſt. Tunc ergo concidit& ſanguinis multitudo cum ſubtilibus inteſtinis, ſubſequenter effluxit decurrebantque cum ſplene& interna jecoris,& ita factum eſt ut repente ſequeretur& mors. Seceſſum verò ubi talia geſta ſunt omnes transeuntes digito notabant, deteſtabilem Arrii recordantes interitum. Poſt aliquod verò tempus quidam fauto- rum Arrianæ veſaniæ dives& potens ſtudium habuit& eundem locum à publico comparavit,& diruens quod erat primitus domum ibi conſti- tuit, quatenus oblivio facti procederet& per ſucceſſiones ejusmodi memoria deperiret, fama tamen per cunctam cucurrit civitatem,& orbi terrarum mortem Arrii declaravit. Imperator de interitu Arrii lætus Deo gratias egit ſæpe illud proclamans: Juſtus es Domine& re- ctum judicium tuum. Licinius Theſſalonicæ privatus occiditur. Annus Dni. cccxxiIX. Conſtantini XIX. Helena Imperatoris materJheroſolimam petens ſepulcrum Chri- ſti requiſivit,& quamvis difficillimè tamen invenit. Id namque pa- gani ſordibus operuerant oblivioni tradere cupientes memoriam ſalu- tarem& deſuper templum ædificaverant luxurioſiſſimæ dæmonis id eſt Veneris. Præcepit igitur deſtrui ſceleratiſſimum templum ipſum- 4 que 66 Acceßiiones Hiſtoricæ, que pulverem funeſtis ſacrificiis violatum ejici& procul à civitate di- ſpergi. Igitur in altum fodientibus apparuerunt tres cruces& clavi ſimul& titulus Hebraicis, Græcis, Latinisque literis conſcriptus, Jeſus Nazarenus Rex Judæorum. Tunc ergo quæ crux eſſet Domini, quæ la- tronum, dubitare ceperunt. Proinde Macharius civitatis præful hu- juſmodi tractatu dubitationem ſolvit. Mulieri namque nobilitati claræ longa ægritudine fatigatæ unam de crucibus cum oratione adhi- bens virtutem Salvatoris agnovit. Moxeenim ut mulierem crux atti- git ſalutem recepit. Tactu quoque crucis mortuus reſurrexit. Sic itaque mater Imperatoris quod cupiebat agnoſcens, de clavis quidem alios in Galea miſit Imperatoris filii capitis providentiam gerens, alios freno equino permiſcuit cautelam filii agens,& Zachariæ Prophetiam adimplens qui dicit: Et erit quod in fræno eſt fanctum Domino o- mnipotenti. Crucis verò partem aliquam dedit Imperatori, reli- quam Machario civitatis ſacerdoti. Ipſa verò ultra octogeſimum an- num ætatis agens redit ad filium& cum lætitia tranſivit à ſeculo, multa filio pietatis mandata committens noviſſimis benedictionibus ad- impleto. Annus Dni. cc-ccxXxX. Conſtantini XX. Hucusque hiſtorias ſcribit Euſebius exin Jheronimus. Annus Dni. cccx XXI. Conſtantini XXI. Antiochiæ ordinatur Vitalis Epiſcopus XXI, poſt hunc Philogo- nius, dehinc Paulinus, poſt eum Euſtaſius, quo ob fidem exiliato ſucceſ- ſerunt Arriani numero XI. M Annus Dni. cc-cxxXXII. Conſtantini XXII. In Antiochia Dominicum quod vocatur aureum ædificare ce- ptum. Annus Dni. cccxxXIII. Conſtantini XXIII. Juvencus Presbyter Hiſpanus Evangelia verſibus compoſuit. Annus Dni. cccxXXXIVv. Conſtantini XXIV. Donatus agnoſcitur, à quo per Africam Donatiani. Annus Chronographus Jaxo. 67 Annus Dni. cccxxXXVv. Conſtantini XXV. Dedicatur Conſtantinopolis omnium urbanarum pene urbium nuditate. Hanc civitatem inclitam& ſolam ſeimper jdolatria caren- tem Conſtantinus condidit,& eam Imperiali Romæ in omnibus ma- gnificentiis& dignitatibus coæquavit. Nam cum ei omnia proſpere cederent, propriam voluit habere civitatem, veniensque ad campum ante Ylium juxta Helleſpontum ſuper Achillis tumulum, ubi Achivi contractu— pugnantes habuerunt caſtra, civitatem deſignavit, por- tasque fécit, quæ hactenus videntur à navigantibus. Hæc agenti per noctem Deus apparuit, monens ut alium quæreret locum eumque du- cens ad Bizantium Thraciæ, illic eum habitare& ædificare juſſit. Hanc igitur auxit& maximo eam muro circumdedit& de nomine ſuo Con- ſtantinopolim appellavit,& ſecundam Romam lege firmavit. Annus Dni. cccxxxvI. Conſtantini X XVI. Athanaſius Alexandriæ ordinatur Epiſcopus. Annus Dni. ccœxXXVII. Conſtantini X XVII. Romæ Marcus Papa ſedit menſ. VIII. Annus Dni. CCeXXXIIX. Conſtantini X XIIX. Edicto Conſtantini omnia gentilium templa ſubvertuntur. Annus Dni. CocXXXIX. Conſtantini X XIX. Conſtantinus cum filiis ſuis honorificas ad Antonium literas miſit. Annus Dni. cccxx. Conſtantini X XX. Conſtantia Conſtantini ſoror uxor Licinii moriens, Arrianum quendam presbyterum fratri commendat. Cumque religioſiſſimus Imperator potius Chriſtianitate gauderet,& vere Dei teſtimonio fi- dem Nicenam roborari cognoſceret, cum tres haberet filios, eos Cæ- ſares appellavit& ſingulos eorum per decenos annos participes Imperii eſſe conſtituit, id eſt primum qui eſt ſui nominis Conſtantinum He- ſperiarum partium in decennali ſuo fecit habere principatum, ſecun- dum verò avi nomine nuncupatum Conſtantium in vicennalibus ſuis Cæſarem in oriente conſtituit, juniorem verò Conſtantem in ſuis tri- 112 cenna- 69 Accesſiones Hifloricæ, cennalibus ordinavit. Anno verò poſt hæc transacto ingreſſus ſexa- geſimum quintum ætatis annum ægritudine captus, ex urbe Conſtan- tinopolitana quaſi ad aquas calidas egreſſus eſt. Qui dum in Nicome- dia degeret facto teſtamento tribus filiis conſtitutis heredibus defun- ctus eſt. Corpus autem ejus in aureo loculo collocatum ad Conſtan- tinopolim eſt devectum& in palatii celſo loco repoſitum, quod in multis honoribus atque veneratione quaſi viveret habebatur, donecali- quis filiorum ejus aſſiſteret. Poſtea verò ab oriente Conſtantio ve- niente cum imperialibus exequiis funus ejus ſepultum eſt in Apoſtolo- rum Eccleſia. Vixit autem Conſtantinus Imperator annis LXV& re- gnavit annis XXXx& dimid.& de terreno ad perenne migravit regnum viceſima ſecunda die menſis Maji, erat autem annus ſecundus ducente- ſimæ& octavæ Olimpiadis: Scribunt autem quidam Conſtantinum in hæreſin Arrianam corruiſſe; ſed hoc Eccleſiaſtica non docet hiſtoria, quæ ſub magna religione illum deceſſiſſe narrat. Annus Dni. cccxLI. Conſtantii I. Conſtantius Conſtantini filius XXXV ab Auguſto adeptus im- perium annis XXIII regnavit. Diviſum autem erat imperium in qua- tuor partes: Nam Conſtantinus cuncta trans Alpes obtinuit, Con- ſtans verò in Italia,& Illirico& Africa imperavit, Conſtantius quoque Aſiam& orientem ad regendum ſuſcepit. Dalmatius autem eorum fratruelis in Thracia& Macedonia regnavit: ſed his tribus brevi tem- pore interfectis ſolus Conſtantius obtinuit Monarchiam. Annus Dni. cc-ccxLII. Conſtantii II. Dalmatius proſperrima indole patruo haut diſſimilis à militibus occiſus eſt, Conſtantio patruele ſuo ſinente magis quam jubente. Annus Dni. cCccxLIII. Conſtantii III. Orta eſt diſcordia inter Conſtantinum& Conſtantem propter Italiam& Africam. Conſtantinus itaque dum nititur partes fratris ju- nioris invadere, bellum movit contra eum, ſed dum inconſultiùs apud Aquilejam prælium adgreſſus eſt, à Conſtantis militibus occiſus eſt,& in fluvium, cui nomen Alſa, eſt projectus, Annus Chronograpbus Saxo. 9 Annus Dni. cc-ccxXLIv. Conſtantii IV. Maximinus Trevirorum Epiſcopus clarus habetur, à quo Atha- naſius Alexandrinus Epiſcopus à Conſtantio profugus honorifice ſu- ſcipitur. Annus Dni, cccx¼Lv. Conſtantii V. Francià Conſtante perdomiti pacem petunt. Annus Dni. cccxx VI. Conſtantii VI. Arriana hæreſis Conſtantii fulta præſidio omnes non ſuæ partis Epiſcopos perſequitur. Annus Dni. CccxLvII. Conſtantii VII. Paulus Conſtantinopolitanus Epiſcopus ab Arrianis expellitur,& Macedonius fubſtituitur, à quo hæreſis Macedonia. Annus Dni. cccxLVIII. Conſtantii VIII. Sapor Perſarum Rex Chriſtianos perſequitur. Annus Dni. cc-cxLix. Conſtantii IX. Athanaſius ad Conſtantis literas Alexandriam regreditur. Annus Dni. ccci. Conſtantii X. Magnis Reipublicæ expenſis in Seleucia Siriæ portus effectus- Annus Dni. cccL. Conſtantii XI. Euſebius Emiſenus Arrianæ ſignifer factionis multa& varia ſcripſit. Annus Dni. cccI. Conſtantii XII. Maximus poſt Macharium Jheroſolimorum Epiſcopus moritur, poſt quem hæretici Eccleſiam invadunt. Annus Dni. cccLIII. Conſtantii XIII. Romanæ Eccleſiæ XXXIV ordinatur Liberius, quc in exilium ob fidem truſo, omnes clerici juraverunt, quod nullum alium ſuſciperent, & multi eorum perjuraverunt. Nam cum Felix ab Arrianis fuiſſet ſubſtitutus, quidam eum receperunt, ſed poſt annum cum eo pariter ejecti funt, quia Liberius tædio victus exilii& in hæretica pravitate Ro- mam quaſi victor intraverat. Conſtans haud longè ab Hiſpania caſtro, *1 3 cui 70 Kccesſiones Hißtoricæ, cui Helene nomen eſt, interficitur anno ætatis XXX Magnentio arri- piente imperium. Annus Dni. cccLiv. Conſtantii XIV. Gallus Conſtantii patruelis Cæſar factus. Felix Pa apa cum Con- ſtantium convinceret eſſe hæreticum ejectus eſt,& Liberius hæreſi ſub- ſcribens eſt reſtitutus. Annus Dni. cccx v. Conſtantii XV. Gallus apud Antiochiam quosdam nobilium interficit. Annus Dni. cccLVI. Conſtantii XVI. Victorinus Rhetor& Donatus Grammaticus Romæ inſignes ha- bentur. Annus Dni. cccLVII. Conſtantii XVII. Julianus frater Galli interventu Euſebiæ Auguſtæ morti ſubtra- ctus Cæſar efficitur. Annus Dni. cccLIIx. Conſtäntii XIIX. Euſebius Vercellenſis& Dioniſius Mediolanenſis& Lucifer Cara- litanus Epiſcopi exilio deportantur. Annus Dni. cocIX. Conſtantii XIX. Antonius Abbas migravit anno ætatis centeſimo quinto. Annus Dni. cccL. x. Conſtantii XX. Oſſa Andreæ Apoſtoli& Lucæ Evangeliſtæ& Timothei Conſtan- tinopolim ſunt allata. Annus Dni. cccLXI. Conſtantii XXI. Paulinus Trevirorum Epiſcopus in exilio moritur. Hilarius Pi- ctavienſis Epiſcopus Arrianorum inſtinctuà Conſtantio in Phrigia exi- liatur cum Dioniſio Mediolanenſi& Euſebio Vercellenſi, ſed quarto exilii anno cum librum de fide Conſtantio porrexiſſet redire per- miſſus eſt. Annus Dni. cc-cEXII. Conſtantii XXII. Synodus apud Ariminum& Seleutiam Yſauriæ facta, in qua anti- qua Patrum fides dampnata eſt. Sed Gallia per Hilarium hujus concilii dolos vitavit. Annus Chronograpbus Saxo. 71 Annus Dni. cccEXIII. Conſtantius inter hæc bellum Parthis præparans cum audiſſet Ju- lianum ad imperium inhiare, Parthica expeditione rediit,& inter Cili- ciam& Cappadociam febri acerrima quam indignatio augebat mori- tur, anno ætatis ſuæ XLV. Hic in principio admodum manſuetus& magnæ tranquillitatis fuiĩt, ſed ventoſæ levitatis, ita ut in Arrianam pravitatem declinans, primo Athanaſium, dehinc omnes non ſuæ partes Epiſcopos exiliis& carceribus& variis perſecutionibus inſequeretur, licet frequenter à fratribus, à Conſtantino& Conſtante, correptus literis& legationibus, ut paternæ recordaretur religionis& pietatis, emendationem pro- mitteret. Annus Dni. cccEXIV. jJuliani I. Claudius Julianus Cæſar XXXVI ab Auguſto imperium accepit Kannis II regnavit& menſ. VIII. De cujus genere ac diſciplina& quomodo apoſtataverit vel qualiter ad regnum pervenerit pauca dicen- da ſunt. Conſtantinus qui Byzantium ſuo nomine Conſtantinopolim appellavit duos habuit ex eodem patre non eadem matre Germanos, quorum unus Dalmatius alter Conſtantius vocabatur;& Dalmatius quidem ſui nominis habuit filium, Conſtantius autem duos habuit na- tos, Gallum& Julianum. Poſt mortem vero Conſtantini dum mili- tes Dalmatium juniorem peremiſſent, tunc& iſti defuncto jam patre penè mortis periculum ſuſtinuerant, ni Gallum quidem ægritudo quæ putabatur inevitabilis liberaſſet, Julianum vero ætas infantilis. Erat enim annorum octo. Cumque ab eis fervor Imperatoris quieviſſet, Gallus quidem circa Epheſum apud Doctores erat, porro Julianus creſcens in auditoriis Conſtantinopolitanæ urbis exercebatur in baſi- lica, ubi doctores erant habitu privato incedens. Rhetoricam vero legebat apud Eubalum Sophiſtam tunc Chriſtianum, quod providenna quippe Conſtantii geſtum eſt, ne apud paganum ſophiſtam legens ad ejus fuperſtitionis dogma declinaret. Erat enim Julianus ab initio Chriſtianus, cumque fama per populum volitaret, quod poſſet etiam guber- 72 KAcceſtiones Hißoricæ„ gubernare Rempublicam, Conſtantius miſit eum ab urbe regia in Nicomediam, præcipiens ne conveniret apud Libanium Sirum Sophi- ſtam paganum. Supervenit autem in Nicomediam Maximus Philo- ſophus, quem poſtea quaſi artes Magicas exercentem Valentinianus Imperator juſſit occidi. Tunc igitur non ob aliam cauſam in Nico- mediam venerat, niſi Juliani fama protractus. Apud quem Julianus cum verba Philoſophica præguſtaſſet, cepit etiam doctoris imitari re- ligionem. Hic enim etiam imperii cupidinem animo ejus immiſe- rat. Cum que hæc non laterent aures Imperatoris, inter ſpem metum- que poſitus ſuſpicionem celare volens tonſus monachicam ſimulabat vitam. Denique in Eccleſia Nicomediæ lector eſt conſtitutus,& ſub hoc habitu furorem declinavit Imperatoris. Hæc equidem pro timo- re faciebat, dicebatque plurimis amicorum ſuorum felicia fore tem- pora, quibus ipſe rerum potiretur imperio. Poſt paululum verò in- teremto fratre ejus Gallo, Julianus quoque ſuſpectus fit Imperatori, ſed interventu Euſebiæ Auguſtæ nichil mali paſſus eſt, ſed ad Philoſo- phandum Athenas miſſus eſt. Diſcurrens autem Julianus totam Hel- ladiam, vates quærebat reſponſa reddentes, conſulens ſi Respublica ad ſuum imperium perveniret. Invenitque virum qui ei deſiderata ſe di- cere fatebatur, is eum perducens ad quendam Idolorum locum& in- tromittens in adytum, dæmones evocavit. Quibus apparentibus, terrore compellitur Julianus in fronte ſua formare crucis ſignaculum & repente dæmones diſparuerunt. Tunc Magus culpare cepit Julia- num. Atille& terrorem inſinuavit,& crucis ſe dixit obſtupuiſſe vir- tutem, eo quod videntes hoc dæmones evanuerunt. Porro Magus, non hoc æſtimes inquit, ò bone vir, quod timuerunt, ſed abhominati potius hoc ſignum abſceſſerunt,& ita capiens miſerum odio replevit Chriſtiani ſignaculi julianum. Poſt hæc Conſtantius evocans Julia- num conſtituit eum Cæſarem dansq; ei ſororem ſuam conjugem, con- tra barbaros eum deſtinavit ad Gallias,& dum quandam civitatem fuiſ- ſet ingreſſus corona laurea, quibus ſolent civitates ornari, inter colu- mnas pendens, rupta fune ſuper ejus caput decidit,& aptiſſime eum coro- Chronographus Saxo. 72 coronavit. Quo facto cuncti clamaverunt, quod ei ſignum foret im- perii. Contra barbaros verò fortiter agens, regem eorum captum transmiſit Conſtantio,& Auguſtus à militibus appellatur. Cumque corona Imperialis deeſſet, unus ſigna portantium torquem ſumens Ju- liani capiti circumpoſuit& hoc modo Imperator eſt factus, ſtatimque contra Conſtantium inteſtinum præparatur bellum. Quod cum ſine multo ſanguine finiri non poſſet, Deus conſiliorum judex unum ſine alterius concertatione finivit. Julianus igitur in ipſo principio im- perii ita impudenter negavit Chriſtianam fidem, ut quibusdam ſacrifi- ciis& invocationibus baptiſma ſtuderet abluere,& dum aliquando Ido- lis ſacrificaret, apparuit ſignum ærucis in viſceribus pecudis corona cir- cundatum. Quo viſo miniſtri ſunt perterriti, æſtimantes hujusmodi religionis virtutem,& Chriſtiani dogmatis æternitatem, eo quod co- rona indicium eſſet victoriæ, Julianus verò confortans eos dixit pro- ſpera eſſe indicia quam ſignum dogmatis Chriſtiani per ſe coërcere- tur,& quia ei quo vellet dilatari non liceret, circuli eſſet termino con- ſertum. Quod tunc pagani contra religionem egerint Juliani ſolatio, multa ſunt& propriis libris egentia. In Aſcalonia ſacerdotum& vir- ginum dividentes uteros& ordeo implentes porcis apponebant. In Sebaſtia verò Johannis Baptiſtæ ſepulcrum aperuerunt, ignique tradi- derunt, oſſa verò ac pulverem diſperſerunt. Annus Dni. cccLxv. Juliani II. Julianus Galilæorum filiis, ſic enim Salvatoris noſtri cultores de- nominabat, Poëtarum& Rhetorum atque Philoſophorum legere diſ- ciplinas prohibuit. Deinde Galilæos militiis expulit. Julianus nullum iniquitatis genus omittens etiam Judæos contra Chriſtianos armavit, primumque convocans requiſivit, cur eis præ- cipiente lege immolare nequaquam ſacrificiis uterentur. Cumque reſpondiſſent, uno tantum loco ſibi offerendi ſacrificium fuiſſe per- miſſum, repente Deo odibilis juſſit deſtructum reſuſcitari templum credens infelix Dominicum verbum ſe deſtruere, cujus per hoc verita- tem magis oſtendit. Hæc itaque verba Judæi libenter accipientes 33 K cunctis 74 Acceſſiones Eißzoricæ, cunctis per diverſum terrarum orbem mandavere Judæis. Qui undi- que concurrentes pecunias ad ædificium alacriter offerebant, miniſtra- vit quoque plurimum ipſe Julianus non largitatis gratia, ſed veritati re- pugnans. Dicitur etiam quod ad repurgium faciendum argenteas ha- mas& cofinos& ſcafas habuerint. Cumque die multitudo fodiſſet, nocte ſpontanea terra de valle creſcebat. Cumque gipſi& calcis mul- ta modiorum milia congregaſſent, vis magna ventorum repente reſpi- rans omnino diſperſit& adhuc veſanientibus eis primo térræ motus factus eſtʒ cum verò neque hoc terrerentur indicio, ignis ex fundamen- tis egrediens fodientium plurimos concremavit nocte quoque una porticus cadens cum tecto dormientes oppreſſit,& ſic Judæi ad pro- pria ſunt reverſi. Interim cum Perſæ mortuum cognoviſſent Con- ſtantium, capta fiducia ad terminos venerunt Romanorum, denun- ciantes bellum. Ob quam rem Julianus congregato exercitu miſit in Delfim& Delum& Dodonem ad percipienda Idolorum reſponſa. Tunc univerſi vate& pugnanci fiduciam dabant& victoriam promit- tebant. Pergens gitur ad bellum diis ſuis ſanguinem vovit Chriſtia- norum& theatrum ſtatuens in Jeruſalem, interminatus eſt facerdotes & Monachos& virgines ſacras illic ſe beſtiis traditurum, cum victor re- verteretur in pace. In Antiochia verò vir quidam optimus pædago- gus adoleſcentium habitabat, eratque illic famoſiſſimus ſophiſta Liba- nius impius, exſpectavitque Jjuliani victoriam habens præ oculis ejus minas. Ergo interrogavit pædagogum, noſtram deridendo religio- nem: Nunc, inquit, fabri filius, quid putas agit. At ille, plenus gratia divina, reſpondit: O ſophiſta lIocellum ſepulturæ Juliano com- ponit. Poſt paucos itaque dies mors illius nuntiatur erronei,& in lo- cello poſitus eſt advectus, minarumque timor evacuatus eſt. De cu- jus interitu diverſi diverſa ſentiunt. Nam cum præſidens in equo ex- ercitum confortaret, jaculum repente delatum diſcurrens per bra- chium in ejus latus immerſum eſt,& ex hoc vulnere ſuſcepit termi- num vitæ. Quis verò juſtiſſimum intulerit vulnus hactenus ignoratur. Sed alii quendam inviſibilium hoc intuliſſe ferunt, alii unum paſto- rum Chronographus Saxo. F rum Iſmahelitarum, alii militem fame& itinere fatigatum: Sed ſive homo ſive Angelus fuerit, palam eſt, quod divinis jusſionibus mini- ſtravit. Dum verò fuiſſet vulneratus, manum ſanguine ſuo comple- vit,& in aërem ſparſit dicens: Galilæe viciſti; confeſſus cum blaſ- phemia victoriam. Veruntamen in libro vitæ ſancti Baſilii legitur certisſime per Mercurium Martirem Julianum fuiſſe interemtum. Per- iit ergo Julianus in Regione Perſica, ſexta die Junii menſis anno ter- tio imperii ſui, ſeptimo verò, ex quo Cæſar à Conſtantio eſt factus, vitæ verò XXXI. Annus Dni. cccLXVI. Joviani I. Iovianus ab Auguſto XXXVII imperium ſuſcepit& menſes VIIIre- gnavit, genitus patre Baroniano incola provinciæ Pannoniæ. Cujus Pater cum fiios crebro amitteret, per ſompnum ei dictum eſt, ut eum, qui partu inſtante edendus foret, Jovianum diceret. Fuit inſignis corpore, lætus ingenio, ſtudioſus in literis, fortis viribus, miles illo tempore quo Julianus impius legem militibus propoſuerat, ut aut ſa- crificarent aut militia decederent. Qui cingulum magis elegit amit- tere, quàm præceptis Imperatoris obedire. Sed Julianus propter belli necesſitatem tunc eum inter milites habebat. Hic cum à miliitibus violenter ad imperium raperetur, clamavit ſe nolle paganis hominibus imperare, cum ipſe eſſet Chriſtianus. Dumque omnium vox com- muniter proclamaret, ſe quoque Chriſtianos eſſe, ſuſcepit imperium. Facta autem pace cum Perſis ingenioſe exercitum reduxit illæſum, quem Julianus reſponſis idolorum nimis credulus in periculis dereli- querat., Dein cum Conſtantinopolim feſtinaret, venit ad prædium Dadaſtam, ubi tempore hiemis languore conſtrictus, cum in novo cu- biculo recubaret, calore prunarum& nidore parietum nuper calce illi- torum ſuffocatus obiit, octavo menſe imperii ſui, anno vitæ XXXIII XIII Kal. Septembris. Annus Dni. cccLxvI. Valentiniani I. Valentinianus XXXVIII ab Auguſto Imperator efficitur, vir opti- mus,& apice principali dignisſimus, qui regnavit annis XI. Iſte fuit R 2 Panno- — —— 76 Accesſiones Hiſtoricæ, Panrionius genere, de Cybala civitate, cujus Pater Gratianus mediocri ſtirpe ortus, funarius eſt appellatus, eò quod quadam die venalem fu- nem portanti quinque milites nequiverunt extorquere. Qui merito accitus in militiam usque ad præfecturæ prætorianæ dignitatem aſcen- dit. Ob cujus commendationem apud milites Valentiniano oblatum eſt imperium. Qui cum ſub Juliano Apoſtata ſcutariorum tribunus eſſet,& integram fidem haberet,& Julianus quadam die templum for- ꝛunæ ingrederetur, miniſtri templi ex utraque parte januarum ſtan- tes aßperſione aquæ, ficut ipſi dicebant, ingredientes purgabant. Tunc Valentinianus præcedens Imperatorem ut aſperſionis guttam ſua vidit in clamide, indignatus pugno percuſſit templi miniſtrum, dicens ſe maculari potius quam purgari. Quod videns Imperator, juſſit ut aut ſacrificaret aut militia diſcederet,& mox ſponte diſceſſit: Nec mora Juliano interfecto,& Joviano mortuo in loco perſecutoris ſui ſuſcepit imperium. Hic primo imperii ſui anno fratrem ſuum Valentem con- ſortem regni facit. Largiens ei partes orientales, ſibi occidentales retentans. Annus Dni. cccL. XIIX. Valentiniani II. Valentinianus filium Gratianum Cæſarem facit hortatu Serenæ uxoris ſuæ. Damaſus Papa IXL ſedit annis XIIX ſub ſeditione tamen, quia Urſinus Diaconus Romanæ Eccleſiæ ſacerdotium ſibi uſurpaverat. Damaſus verò conſtituit ut die noctuque pſalmi in Eccleſia dicantur. Annus Dni. cccLXIX. Valentiniani III. Valentinianus cujusdam Juſtinæ virginis amore captus, legem propoſuit, ut quilibet impune qui vellet bina matrimonia ſuſciperet,& ſic ipſe Juſtinam duxit, Serena nequaquam abjecta: Ex qua genera- tus eſt ei filius Valentinianus& tres filiæ, Juſta, Grata& Galla, quarum duæ in virginitate permanſerunt, Gallam verò Theodoſius major po- ſtea duxit uxoren. Annus Dni. cccLxx. Valentiniani IV. Lana vera pluviæ permixta fluxit de nubibus. —— Chronographus Saxo. 77 Annus Dni. cccLXXI. Valentiniani V. Athalaricus Rex Gothorum Chriſtianos in fua gente perſe- quitur. Annus Dni. cc-cLxXII. Valentiniani VI. Nicea terræ motu funditus everſa eſt. Annus Dni. cccLXXIII. Valentin. VII. Valentinianus Saxones cæde perdomuit in Francia. Annus Dni. Ccc=ExXXIv. Valentin. VIII. Didimus Alexandrinus multa de noſtro dogmate commentatur per Notarios, quia quinquennio cæcus elementorum ignarus fuit. Annus Dni. ccc=xXXVv. Valentiniani IX. Martinus Thuronis ordinatur Epiſcopus. Annus Dni. cccLEXXVI. Valentiniani NX. Magnentia nobilisſima Romanorum Jherofolimam veniens in tantum virtutibus& humilitate claruit, ut Teclæ nomen acceperit. Au- xentio Arriano Mediolanenſium Epiſcopo defuncto Ambroſius præ- ſidatum urbis agens necdum baptizatus communi civium conſenſu Epiſcopus eligitur, jubenteque Valentiniano baptizatur& ordinatur, per quem omnis ltalia ab hæreſi liberatur. 1 Annus Dni. cccEXXVII. Valentin. XI. Valentinianus rupta vena nuper inciſa moritur. Annus Dni. cœ.XXIIX. Valentis I. Valens verò frater Valentiniani cum regnaſſet cum fratre annis XI, poſt mortem fratris annos IV regnavit cum Gratiano& Valentiniano Valentiniani filiis. Hic itaque Valens iniquitatem, quam ante conce- perat, mortuo jam fratre pariebat, Catholicos ubique perſequens& Monachos in militiam cogens, nolentes militare, crudeliter interfi- ciens. Nam dudum fuadente Dominica uxore ſua ab Eudoxio Arria- no Epiſcopo rebaptizatus mox perſecutionem in Chriſtianos moviſſet, ſi fratrem non timuiſſet. Conſiderabat quippe qualem fidei zelum Imperator haberet, qui ſuh Juliano tantum religionis fervorem miles habuiſſet. *K 3 Igitur — —— ——— 79 Acceſiiones Hißoricæ, Igitur Valens perſcrutari volens quis poſt eum regnaturus eſſet, necromantiam fecit, ſed diabolus ejus nequitia& crudelitate abuſus, obliqua ei reſponſa dedit, per quæ multos artificioſe interemit. De- monſtravit enim ei IV literas, OBOA. dicens hoc nomen poſt Valen- tem imperii culmen accepturum. Unde ille zelo ductus, Theodatos, Theodoros,& Theodotos,& Theodunculos occidebat,& quicunque has literas in principio ſui nominis habebant. Hoc ergò timore multi ſua nomina mutantes cum juramento negabant. Inter cæteros autem occiſus eſt Theodoſius vir fortis, ex Hiſpania ducens genus, pater Theo- doſii poſtea Imperatoris. Hic à Valentiniano fratre Valentis miſſus in Africam, Firmium quendam in regnum ſeſe extollentem ad mortem coẽgit, totamque Africam& Mauritaniam Imperio Romano ſubjecit. Hic cum traheretur ad mortem, prius in remiſſionem peccatorum ro- gavit baptizari,& ſic ultrò jugulum præbuit percuſſori. Annus Dni. cccLxXx-x. Valentis II. Baſilius Cæſariæ Cappadociæ Epiſcopus claruit. Annus Dni. cccLXXX. Valentis III. Athanaſius Alexandriæ Epiſcopus LXVI ſacerdotii ſui anno mi- grans, Petrum ſucceſſorem reliquit. Hic eſt Athanaſius inſigniſſi- mus fidei propugnator, qui per innumerastribulationes ab Arrianis fre- quenter dampnatus& exulatus mille pro Chriſto martyria ſuſcepit. Annus Dni. cccLXXXI. Valentis IV. Gothi à Hunis expulſi per Thraciam funduntur permittente Va- lente. Gothi fame compulſi rebellant Valenti contra quos ille Traja- num magiſtrum militiæ miſit, qui mox victus ignominioſe revertitur. Cui cum Valens mollitiem exprobraret, ait: Non ego victus ſum, Imperator, ſed tu, qui contra Deum pugnas; an neſcis, quos ab Ec- cleſiis expuliſti,& quibus eas tradidiſti. IIle vero ſera pœnitentia ſti⸗ mulatus, Epiſcopos cæterosque ſanctos revocari ab exiliis præcepit. Dehinc commiſſa pugna cum Gothis, victus eſt ejus exercitus, ipſe quo- que ſagitta ſauciatus& in fugam verſus, cum ob nimium dolorem de equo laberetur, in viliſſimam caſam deportatur, ibique ſupervenien- tibus Chronographbus Saxo. 79 tibus Gothis crematu anno vitæ ſuæ L, imperii XV, regnavit cum fratre ann.Xl poſt eum IV. Juſto quippe judicio Dei abillis eſt crematus, quos ille perfidiæ ſuccenderat igne. Ante quippe petentibus Gothis, ut eis prædicatores mitteret, qui eos catholicam fidem inſtruerent, miſit Ar- rianos Doctores, ſicque omnis illa gens Arriana facta eſt. Annus Dni. ccc-EXXXII. Gratiani I. Gratianusfilius Valentiniani XxXXIX ab Auguſto poſt mortem pa- trui ſui Valentis electus eſt ad imperium,& regnavit cum fratre Valen- tiniano annis VI, cum prius regnaſſet cum patruo annis V. Ea tempe- ſtate Theodoſius tam propter Parentum nobilitatem quam propriam fortitudinem habebatur nominatiſſimus, ſed invidia disſimilium fati- gatus in Hiſpania morabatur, ubi& ortus& nutritus fuerat. Igitur Gratianus admodum juvenis, cum adhuc fratrem ſuum puerum cer- neret,& inæſtimabilem hoſtium multitudinem Romanis infuſam fi- nibus; fretus Chriſti potentia viriliter egit,& apud Argentariam Gal- liæ oppidum plusquam XXX millia Alemannorum interfecit. Acci- tumque de Hiſpania Theodoſium magiſtrum militiæ fecit, eumque cum expeditione contra barbaros miſit in Pannoniam. Qui vadens fortiter cum maximis Scithiæ gentibus pugnavit,& triumphiavit. Mox Dux optimus exercitu diſperſo per urbes ipſe velociter ad principem re- meavit, ipſeq; triumphorum ſuorum nuntius fuit. Quamobrem lætatus princeps Gratianus faventibus cunctis Theodoſium XXXIII ætatis an- num gerentem apud Sirmium purpura induit orientisque& Thraciæ imperio præfecit. 1 Annus Dni. cc-ccIXXXIII. Gratiani II. Apud Mediolanum Ambroſius, Thuronis Martinus, Gregorius Niſenus,& Gregorius Nazianzenus,& apud Bethleem Jheronimus, Alexandriæ Theophilus toto orbi radiabant. Annus Dni. cc-ccixXXIVv. Gratiani III. Theodoſius cum Athalarico Wiſigothorum rege pacem fecit, eundemque poſtea Conſtantinopolim venientem benivolè ſuſcepit, ibique 5⁰ Acceſſiones Hifloricæ, ibique defunctum honorifice ſepeliri fecit& hac benignitate omnes Gothos Romano imperio ſubjugavit. Annus Dni. çccxxXXV. Gratiani IV. Theodoſius veniens Theſfalonicam ægritudinem incurrit, cu- piensque baptizari Anatholium ejusdem civitatis Epiſcopum requiſi- vit, cujus eſſet fidei, quo reſpondente, quod Arriana peſtis in llliri- cum non valuiſſet accedere, ab eo baptizatus eſt, atque ab ægritudine liberatus Archadium filium ſuum conſortem imperii facit. Annus Dni. cccLXXXVI. Gratiani V. Synodus Cl. Epiſcoporum Conſtantinopoli adverſus Macedo- nium congregatur ſub Damaſo Papa. Hic decretum eſt, ut Conſtan- tinopolitanus poſt Romanum Pontificem habeat privilegium. In Gallia quoque Itacius& Urſatius Epiſeopi Eccleſiæ communione pri- vantur, eo quod ipſorum accuſatione Priſcillianus hæreticus ſit dam- pnatus, Epiſcopis nefas ducentibus cujuslibet hominem Epiſcoporum accuſatione interfici. Unde& beatiſſimus Martinus à Maximo mo- leſtabatur, nolens Ithacianis communicare. Annus Dni. CCc=XXXVII. Gratiani VI. Maximus ex Britannia tyrannidem aſſumpſit, vi coactus ab exer- citu, vir ſtrenuus& imperio dignisſimus, ſi per tyrannidem non emer- ſiſſet. Hic apud Lugdunum Gratianum occidit, Valentinianum cum Iuſtina matre Italia expulit. Annus Dni. cccEXxXXIIX. Theodoſii I. Theodoſius genitus patre Theodoſio matre Thermantia, inter- fecto per Maximum Gratiano XL ab Auguſto Romanorum imperium ſolus obtinuit,& XI annis regnavit, cum in oriente prius vivente Gra- tiano VIannis regnaverit. Valentinianum verò quamdiu vixit ſecum regnare fecit, ipſe verò bellum adverſus Maximum qui tunc Aquilejæ inſidebat aſſumpſit, illumque, cumvim Imperatoris ferre non poſſent, à militibus propriis traditum peremit. Fuit autem Theodoſius pro- pagator Reipublicæ& eximius defenſor, clemens& miſericors, com- munis omnibus, ſolo habitu differens à cæteris, in omnes honorificus, in bo⸗ —— Chronographus Saxo. 9 ⁷ in bonos profuſus. Quantæ autem manſuetudinis apud homines fuit, tantæ humilitatis coram Deo extitit. Quod in illo comprobatur obe- dientiæ exemplo, quo beato ſubjectus legitur fuiſſe Ambroſio, prohi- benti illum ingredi Eccleſiæ limina propter inconſiderata quorun- dam innocentum homicidia. Conjunx verò ejus ſæpè eum divinas leges ammonebat, ſe ipſam perfectè erudiens prius; non enim regni faſtigiis elevata eſt, ſed repente ut venit ad purpuram, claudorum atque debilium maximam habuit curam, non ſervis non aliis miniſtris utens, ſed per ſemet ipſam agens,& ad eorum habitacula veniens unicuique quod opus habuit præbebat. Sic enim per Eccleſiarum xenodochia diſcurrens ſuis manibus miniſtrabat infirmis, ollas eorum tangens, jus guſtans, cochlearia éfferens, panem frangens cibosque miniſtrans, cali- ces abluens,& alia cuncta faciens quæ ſervis mos eſt agere. Ejusdem principis temporibus apud Paleſtinam in caſtello Emaus natus eſt puer integer& perfectus, ſed ab umbilico ſurſum diviſus, ita ut haberet duo pectora& duo capita,& quoscunque ſenſus,& cum unus edebat& bibe- bat, alter non edebat, unus dormiebat, alter vigilabat, nonnunquam inſimul dormiebant, ad alterutrum ludebant& flebant,& uterque ſe invicem percutiebat. Vixerunt autem annis ferme duobus,& unus quidem mortuus eſt, alter verò ſupervixit diebus quatuor. Annus Dni. ccc-ExXXIX. Theodoſii II. Theodoſius vir plenus virtutibus, Valentinianum, à Maximo ltalia expulſum, in regnum reſtituit. b Annus Dni. ccexc. Theodoſi III. Theodoſius Romæ poſitus multum profuit urbi, alia præben- do, alia aufferendo, Annus Dni. cccxcr. Theodoſſii IV. Auguſtinus à Manichæorum hæreſi per Ambroſium conver- titur. Annus Dni. cccxcCll. Theodoſii V. Theodoſius relicto Romæ Valentiniano Conſtantinopolim re- vertitur, „l, Annus Acceßiones Hiftoricæ, Annus Dni. cocœxcCllI. Theodoſii VI. Johannes Monachus claruit. Annus Dni. coœxcClv. Theodoſii VII. Siricius Papa Xl. ſedit annis VIII,& Paula& Euſtochium filia ejus Chriſto ancillantur in Bethleem. Annus Dni. ccexcv. Theodoſii IIX. Iheronimus librum, quem de illuſtribus viris ſcribit, hic finit. Annus Dni. cccxcvIl. Theodoſii I X. Corpora Habacuc& Micheæ Prophetarum revelantur. Didimus Alexandrinus obit. Annus Dni. cccxcvii. Theodoſii X. Valentinianus fraude Arbogaſti comitis ſui,& Eugenii Gramma- tici dormiens ſuffocatus eſt, ejusque locum invadit Eugenius. Quod Theodoſius audiens congregavit multitudinem militarem, filiumque ſuum Honorium conſtituit Imperatorem. Milit autem Eutropium Eunuchum ſibi fideliſſimum in J hebaidam ad Johannem Monachum præſcientia clarum, ut eum adduceret aut venire nolentem de belli- eventu requireret. Qui mandavit ei, quod interfecto tyranno victo- ria ſit potiturus, ſed ipſe in Italia moriturus. Relictis ergo ambobus fillis in urbe Conſtantinopolitana, Theodofſus contra Eugenium pergit. Eugenius igitur& Arbogaſtus cum tranſitus Alpium tene- rent, Theodoſius in ſummis Alpibus conſtitutus, jejuniis& orationi- bus erat intentus. Congreſſione autem facta, turbo ventorum ma- ximus à parte Theodoſii in ora hoſtium ſurgebat, qui tela quæ ipſi mit- tebant in ipſos retorquebat. Eugenius itaque corruens ad pedes Im- peratoris veniam petebat, ſed à militibus circa pedes ejus capite trunca- tus eſt: Arbogaſtus verò propria ſe manu interfecit. Theodoſius autem Mediolanum veniens ægritudinem incurrit,& Anno Dni. cceXxcvIII. Theodoſii XI. Evocans de Conſtantinopoli Honorium Imperatorem Romæ ordinavit ipſe verò in pace quievit[XUVI. Kal. Fesr. Anno imperii XUVII, pitæ IL.] Auguſtinus Ypponi ordinatur Epiſcopus. Annus —— — — —— — Chronographus Jaxo. 2 Annus Dni. cccxcix. Archadii& Honorii I. Archadius& Honorius XLI loco ab Auguſto commune tenue- runt imperium diverſis tantum ſedibus, Archadius in Oriente, Hono- rius in Occidente. Hi ſecuti zelum Patris toto orbe templa idolo- rum jubent deſtrui. Gildo Comes Africæ à Theodoſio dudum ordi- natus cognita morte ejus arbitratus parum ſpei in pueris cepit ſibi Afri- cam vendicare. Cujus frater Maſcehel cum eſſet fidelis, Germani perfidiam detexit, Ille verò duos filios fratris, dum pater abiret, interfe- cit. Contra quemut hoſtem idem Maſcehel cum exercitu miſſus eſt, & cum eum valde coarctaret, in fugam verſus poſt paucos dies ſtrangu- latus eſt. B Heſperiam verò plagam in regno Honorii primum Radigiſus Scita crudelisſimus cum CC milibus Gothorum inundavit, quibus o- mnem Romani populi ſanguinem propinare devovit. Qui compre- henditur à Romanis,& miſſus in carcerem ibi moritur. Tanta verò multitudo Gothorum capta eſt, ut ſicut vilia pecora venderentur. Poſt Radigiſum Alaricus Rex Gothorum intravit,& multa eis mala in- ferens apud Conſentiam mortuus eſt. Johannes heremita obiit. Annus Dni. cccc. Archadii& Honorii II. Sanctus Mauritius migravit. Annus Dni. ccccl. Archad.& Honor. III. Beatus Ambroſius de ſeculo tranſivit. Annus Dni. CoccCll. Archad.& Honor. IV. Anaſtaſius Papa XLI ordinatur, ſedit annis III. Annus Dni. cccclII. Archad.& Honor. V. In Britannia Pelagius doctrina execrabili Eccleſiam maculare niti- tur, docens inter cætera, hominem ſine gratia Dei poſſe ſalvari ſuis meritis& hominem naſci ſine peccato originali. Annus Dni. ccccrv. Archad.& Honor. VI. Synodus fit Alexandriæ propter doctrinam Origenis. Annus Dni. ccccv. Archad.& Honor. VII. Innocentius Papa XLII ſedit annis XV. Hic conſtituit ad miſſas pacis oſculum dari.*I. 2 Annus A — Kceſliones Hiſtoricæ, Annus Dni. coccvr. Archad.& Honor. VIII. Attila Gothorum conſilio& auxilio tyrannidem præſumit in Gallià. 94 Annus Dni. ccccvrI. Archad.& Honor. IX. Severus vitam ſancti Martini eleganter ſcribit. Annus Dni. ccccvIII. Archad.& Honor. X. Honorius cum triumpho Romam ingreditur præeunte ejus cur- rum Attalo, quem tamen Cipparæ vivere fecit exulem. M Annus Dni. ccccix. Archad.& Honor. XI. Iohannes Chryſoſtomus urgente EudoxiR Auguſta Epiſcopatu abdicatus ab Archadio exilio relegatur, ubi non multo poſt moritur. SedInnocentius Papa& occidentales Epiicopi pro Johannis præjudi- cio ab orientalium ſe communione ſuſpendunt. Iram Dei pro mor- te Johannis nimia grandinis tempeſtas Conſtantinopoli incumbens minatur,& mors Eudoxiæ Auguſtæ. Annus Dni. ccccx. Archad.& Honor. XII. Romæ celebrato gladiatorio ludo, Achatius Monachus incre- pans populum attentius ſpectaculo inhiantem lapidatus eſt ab eis. Quamobrem offenſus Honorius Imperator ludum gladiatorium edi- cto in perpetuum removit. Annus Dni. ccccxl. Archad.& Honor. XIII Archadius Orientalis Imperator, cum regnaſſet poſt obitum pa- tris annis NIII, Conſtantinopoli defunctus eſt anno ætatis XXXI relin- quens filium Theodoſium nomine, annorum VIII, quem ante mor- tem ſuam appellavit Imperatorem, qui ſuccedens patri regnavit annis XLI, cum patruo Honorio XV, poſtea XXVI, qui fiunt XLI. Hujus tempore Claudianus& Prudentius Poétæ inſignes ha- bentur. Annus Dni. cc-ccxrI. Honorii& Theodoſii J. Honorius poſt mortem fratris ſui cum Theodoſio filio fratris re- gnavit annis XV. Annus ———ÿ—ÿ—x—x—˖::—:„ s—— Chronographus Saxo. 1— S Annus Dni. c-ccxrII. Honorii& Theodoſſi II. Neſtorius Conſtantinopolites Epiſcopus in hæreſin, quæ in Chri- ſto Deum ab homine ſeparat, vertitur, à quo Neſtoriani. Sequentes Auni uſg ad C CCCCL in Manuſcripto deſunt. Annus Dni. ccccc. Juſtiniani XXIV. Beliſarius patritius accuſatus apud Imperatorem, quod adverſus eum conſpiraſſet, ablatis omnibus in cuſtodiam miſſus eſt, ſed poſt non multum tempus dimiſſus omnia recepit. Annus Dni. DLI. Juſtiniani XXV. Victor Capuanus Epiſcopus librum ſuum de paſcha ſcribens, Vi- ctorii redarguit errores. Aannus Dni. DIII. Juſtiniani X XVI. Theodebertus filius Theoderici filii Clodovei obiit, cujus filius Theobaldus fuit. Annus Dni. DLIII. Juſtiniani X XVII. Terræ motus terribilis factus eſt Conſtantinopoli& in urbibus cir- cumquaque poſitis per dies XL. Annus Dni. DLIv. Juſtiniani X XIIN. Imperator extruxit Conſtantinopoli templum, quod Græco vo- cabulo Agian Sophiam nominavit, cujus opus adeo cuncta ædificia excellit, ut totis in terrarum ſpatiis huic ſimile non poſſit inveniri. Annus Dni. DPv. Juſtiniani X XIX. Apparuit ignis in cœlo quaſi ſpecies lanceæ. Annus Dni. DLVI. Juſtiniani XXX. Sanctus Medardus obiit. Annus Dni. DI.VII. Juſtiniani XXXI. Radegundis Regina, uxor quondam Lotharii Regis mutata veſte claret ſanctitatis nobilitate. Annus Dni. DLVIII. Juſtinian: XXXII. Gregorius ex prætore urbano factus Monachus Romæ claret. *1, 3 Annus 96 Accesſiones Hiftoricæ, Annus Dni. DLIX. Juſtiniani X XXIII. Theobaldus filius Theodeberti moritur anno regni ſuĩ VIII. Annus Dni. DI X. Juſtiniani X XXIV. Attila Rex Hunnorum& totius Europæ terror à puella, quam à patre occiſo vi rapuit, cultello perfoſſus interiit. Annus Dni. DLXI. Juſtiniani X XXV. Beatus Nicetius Trevirenſis Archiepiſcopus mira ſanctitate re- fulget. Annus Dni. DLXII. Juſtiniani X XXVI. Hilpericus Lotharii filius regnare cepit. Annus Dni. DLXIII. Juſtiniani XXXVII. Lotharius filius Clodovei Rex Francorum moritur, anno regni ſui Ll relinquens IV filios. 4 Annus Dni. DLXTVv. jJuſtiniani XxXxXXVIII. Juſtinianus Imperator obiit. Annus Dni. DLXv. juſtini minoris I. b Juſtinus minor Juſtiniani nepos genere Thrax IL loco ab Augu- ſto regnavit annis Xl, coronatus cum uxore ſua Sophia ab Euticio Pa- triarcha. Hic primo erat pius& orthodoxus,& adornavit Eccleſias quas Juſtinianus fundaverat, dans eis theſaurum& reditus; poſteà ve- rò in omnem avaritiam incidit, factus exemptor pauperum, ſpoliator Senatorum, faciens arcas ferreas, in quibus quæcunque rapiebat auri talenta reconderet. Annus Dni. DILXVI. jJuſtini min. II. Armenii ſuſcipiunt fidem. Annus Uni. DIXVII. Juſtini min. III. Childebertus& Clotharius Reges cum exercitu Hiſpaniam in- trant, Cæſar-Auguſtam civitatem oblident. Cives induti ciliciis tuni- cam Sancti Vincentii ſuper murum circumferunt Deum contrito cor- de exorantes, Reges divina inſpiratione, miſeratione flexi obſidio- nem ſolvunt. Epiſcopus ejusdem civitatis Childeberto Regi pro mu- nere ſtolam Sancti Vincentii dat. Idem Rex pariſiis Baſilicam in ho- norem Sancti Vincentii conſtruit. Annus Chronograpbhus Saxo. 97 Annus Dni. DLXVIII. Juſtinim in. IV. Narfes cartularius quondam Juſtimianil mperatoris, ſed pro bo- no ſervitio factus patritius. Totilam Regem Gothorum occidit gen⸗ tem Gothorum de Italia exterminavit. Annus Dni. DLXIX. Juſtini min. V. Narſes Buccellinum Ducem Francorum ad devaſtandam Italiam miſſum, occidit,& Sindoaldum Regem Brendorum qui remanſerat de genere Herulorum, quas Odoacar duxerat in Italiam, apprehendit,& in alta trabe ſuſpendit, totamque Italiam ab hoſtibus liberavit. Erat enim vir ſapiens& catholicus, in pauperes largus, Eccleſiarum repara- tor, in vigiliis& orationibus aſſiduus, in tantum ut victoriam magis oratione quam armis obtineret. Annus Dni. DEXX. Juſtini min. VI. Romani per invidiam accuſationem adverſus Narſetem direxe- runt ad Juſtinum Imperatorem& Sophiam uxorem ejus dicentes: Melius eſſet nobis ſervire Gothis quam Græcis, ubi Narſes caſtratus im- perat,& nos ſervitio premit,& noſter ſanctiſſimus Princeps hoc ne- ſcit, aut libera nos de mamu ejus aut civitatem Romanam& nosmet ipſos gentibus trademus. Auguſtus ira commotus adverſus Narſetem Longinum præfectum miſit in Italiam, qui locum Narſetis obtineret. Sophia quoque Auguſta inter alia verba Romanis ſic reſpondit de eo: Ponam illum caſtratum in Gynæcèo, ut per penſa filet lanam cum puel- lis. Ad hæc Narſes reſpondit. Talem ei ordiar telam, ut, quanidiu vixerit Sophia, non nie deponere eam. Et quia timuit redire Con- ſtantinopolim, contulit ſe Neapolim,& Legatos ſuos ad Longobardos miſit eosque in Italiam introduxit. Annus Dni. DLXXI. Juſtini min. VII. Longobardi Mediolanum intraverunt. Annus Dni. DLXXII. Juſtini min. VIII. Gregorius Turonenſis Epiſcopus in Gallia claret. Annus Dni. DLXXIII. Juſtini min. IX. Rupta eſt pax inter Romanos& Perſas. Annus 55 Aeceſtiones Hiſtoricæ, Annus Dni. DLXXIVv. jJuſtini min. X. Juſtinus Imperator cum Aretba Rege Indorum pacem fecit, mit- tens ei epiſtolam, ut ſe armaret contra Regem Perſarum eumque vaſta- ret, quod& fecit. Annus Dni. DLXXV. jJuſtini min. XI. Juſtinus Imperator convocavit tam Euticium Pontificem& Se- natum quam omnes Sacerdotes& cives,& adducto Cæſare Tyberio palam omnibus deſignavit eum Imperatorem& poſt paucos dies mo- ritur. Annus Dni. DXXVI. Tiberii Conſtantini I. Tiberius Conſtantinus genere Trax L. loco ab Auguſto regnavit an- nis VIl, coronatus ab Euticio Patriarcha. Hic cum adhuc vivente Ju- ſtino præeſſet palatio& ut vere Chriſtianus theſaurum multum, quem Juſtinus malè congregavit, pejusque in ferreis archis repoſuit, pauperi- bus diſtribueret, Sophia Auguſta frequenter eum increpavit dicens; quid ego per multos annos contraho, tu modico tempore expendis. Cui ille ait: Confido in Domino, quia pecunia non deerit fiſco regali, tantum pauperes elesmoſinam accipiant,& captivi redi- mantur. Annus Dni. DELXXVII. Tiberii II. Tiberius Imperator multas eleemoſinas fecit, unde& Deus mul- tas ei pecunias demonſtravit. Quadam itaque die deambulans per pa- latium vidit in pavimento petram, in qua ſculptum erat ſanctæ crucis ſi- gnum,& ait: Cruce Domini frontes& pectora noſtra ſignare debe- mus,& ecce ſub pedibus noſtris eam calcamus,& juſſit eam aufferri. Quæ cum levaretur, invenerunt aliam ſimili modo ſignatam, cumque & hanc levari jusſiſſent, apparuit tertia, hanc quoque cum ſublevaſſent, invenerunt plus quam mille centenaria auri. Quo ſublevato multum pauperibus largitus eſt ex eo. Annus-Dni. DLXXIIX. Tiberii III. Sigebertus fllius Lotharii interfectus eſt anno ætatis XIV, Anngh Chronographus Saxo. 9 Annus Dni. DLXXIX. Tyberii IV. Narſes patritius magnam domum habuit, in qua cyſternam fa- ciens multum aurum& argentum in ea recondidit, occidens omnes conſcios hujus rei, præter unum ſenem, à quo juramentum exigens omnia ei commendavit. Mortuo autem Narſete, prædictus ſenex ad Tyberium venit& de eadem pecunia ei indicavit. Qui gaviſus milſit pueros ſuos cum eo, qui aperientes cyſternam, tantam pecuniam inve- nerunt, ut per multos dies vix potuiſſet deportari. Quam more ſuo pene omnem pauperibus erogavit. Annus Dni. DEXXX. Tyberii V. Rex Perſarum congregavit exercitum contra Tyberium, contra quem ille miſit Ducem Mauritium, qui Perſas vicit, reverſusque cum victorià, honorificè à Tyberio eſt ſuſceptus, dataque ſibi filia Impera- toris Conſtantiagener ejus eſt effectus. Similiter& Germano præ- tori junxit filiam ſuam Charito, utrumg(æſarem creans. Annus Dni. DLXXXI. Tyberii VI. Hilpericus Rex Francorum Tyberio Legatos ſuos miſit& multa dona accepit,& aureor tales quorum unus⸗ ſolidus libram penſavit, 7 babebant ex una parte figuram Imperatoris& per girum ſcriptum- Tiberii Conſtantini perpetui Auguſti, ex altera parte currum& bomi- nem ſuper eum, qui minabatillum,& ibi erat circumſcriptum, GLORIA KROMANORUM. Annus Dni. DLXXXII. Tyberii VII. Tyberius Imperator cum infirmatus mortem ſibi imminere ſen- ſiſſet, cum Conſilio Sophiæ Auguſtæ Mauritium generum ſuum ad Im- perium elegit, ſicque de hac luce migravit, quem univerſus populus ob nimiam ejus bonitatem multum planxit. Fuit enim ſummæ boni- tatis, ad eleemoſinas promtus, in judiciis juſtus, in diſcretione cautiſſi- mus, nullum deſpiciebat, ſed omnes cum bona voluntate ſuſcipiebat, & quia omnes dilexerat, omnibus dilectus erat. M Annus —- —— — 90 Kcceſßiones Hiſtoricæ, Annus Dni. DLXXXIII. Mauritii I. Mauritius genere Cappadocus LI loco ab Auguſto primusex Græ- corum genere adeptus imperium regnavit annis XXI. Annus Dni. DLXXXIV. Mauritii II. Mauritius Imperator conſul appellatus eſt,& multos theeſauros usbi donavit. Annus Dni. DEXXXVv. Mauritii III. Svevi à Leubigildo Kegevicti& obtenti, Gothis ſubjiciuntur. Annus Dni. DLXNXXVI. Mauritii IV. Levigildus Rex Wiſigothorum Arrianus Horminigildum filium ſuum ob fidem catholicam, quam Alexandro Epiſcopo perceperat in ſancta Dominica Paſchæ, ſecuri fecit occidi. Annus Dni. PLXXXVII. Mauritii V. Hilpericus filius Lotharii moritur. Annus Dni. DLXXXVIII. Mauritii VI. Hilpericus Lotharius Hilperici filius regnare cepit. Annus Dni. DIXC. Mauritii VII. Mauritius Imperator Childeberto Regi Francorum quinquaginta milia ſolidos miſit, petens, ut Longobardos de Italia exterminaret. Quo ſtaliam cum exercitu intrante, Longobardi munera tribuunt,& Pacem cum eo faciunt. Imperator ſolidos requirit, ſed ille viribus ſuis fretus pro hac re nec reſponſum reddidit. Annus Dni. DXxC. Mauritii VIII. Childebertus bellum contra Hiſpanos movit eosque ſuperavit: Cauſa autem belli hæc fuit: Childebertus Ingundam ſororem ſuam Herminildo Levigildi Regis Hiſpanorum filio in conjugium tradide- rat. Quem cum idem pater ob fidem catholicam occidiſſet, Ingun- dis in Galliam redire voluit, ſed à pPyratis capta,& in Siciliam deducta ibi moritur. Annus Dni. DXCI. Mauritii IX. Gothi Retaredo principe intercedente ad fidem catholicam re- vertuntur. Annus ‿‿—— Chronograpbus axo. 97 Annus Dni. DXCII. Mauritii X. In ltalia factum eſt diluvium, quale poſt tempus Noæ non creditur fuiſſe, quod ſubſecuta eſt per Peſteni inguinariam magna mortalitas hominum, quæ primum percuſſit Papam Pelagium. Gregorius Levi- ta ob eandem cladem Letaniam ſeptiformem inſtituit& paulo poſt an- nuente Imperatore Mauritio ad gradum Romani Pontificatus promo- tus eſt, cujus filium idem Gregorius antea de Baptiſmate ſuſcepit. Hic inter alia bona quæ fecit Antiphonarium regulariter compoſuit, Kyrie- eleiſon& Alleluja ad miſſam decantari,& orationem Dominicam ſu- per hoſtiam dici conſtituit. In Canone quoque ſuperaddidit: Dies- que noſtros in pace tua diſponas&c. Annus Dni. DXCIII. Mauritii XI. Arares adverſus Romanos dimicantes auro magis quàm ferro pelluntur. Annus Dni. DxC-v. Mauritii XII. Mauritius Imperator Philippicum quendam prætorem orienti præfecit, cui& filiam ſuam Gordiam uxorem dedit, quem tamen po- ſtea regni uſurpatorem ſuſpectum habuit. Annus Dni. Dxcv. Mauritii XIII. Mauritius iterato legationem ad Childibertum Regem miſit, ro- gans ut Longobardos ab Italia removeret. Qui exercitum in Italiam direxit,& commiſſa cum Longobardis pugna, Francorum exercitus terga vertit. Annus Dni DXCVI. Mauritii XIII. Gregorius Papa Auguſtinum, Mellitum, Johannem cum aliis plu- ribus monachis ad prædicandum Anglis Chriſti Evangelium miſit. Annus Dni. DXxCvII. Mauritii XIV. Guntraminus Rex filius Lotharii moritur. Annus Dni. DxcvIII. Mauritii XV. Mauritius ad exercendam in Gregorium Papam tyrannidem exar- ſit,[quod] idem Gregorius regiam dignitatem minime reveritus, ni- miam ejus avaritiam frequenter increparet. †M 2 Annus Acceßiones Hiftoricæ, Annus Dni. DXCIX. Mauritii XVI. Hildebertus filius Sigeberti obiit. Annus Dni. DC. Mauritii XVII. Sandtus Goar veniens ex Aquitania claret in Gallia. Annus Dni. DCl. Mauritii XIIX. Vir quidam Monachico indutus habitu, ſpatam in dextera tenens à foro usque adæneam gladiatoris ſtatuam diſcurrit,& Imperatorem gladio moriturum omnibus pronuntiavit, quod Mauritiuùs audiens à tyrannide Gregorio inferenda ſe continuit. Recognoſcens etiam ex- ceſſum, quem in captivatione multorum fecerat, multa enim prælia in diverſis regionibus præliatus, compoſitas ſcripſit preces eidem Gre- gorio,& ad omnes Patriarchales ſedes& ad monaſteria omnium civita- tum ſive ſolitudinum cum cereis& tymiamatibus& pecuniis transmiſit & ut pro peccatis ſuis intercederent, ſupplicavit, hoc potiſſimum de- precans, ut hic& non in futuro quæ meruit reciperet. Annus Dni. DCII. Mauritii X X. Contentio inter Romanam Eccleſiam& Johannis Conſtantino- politani Epiſcopi arrogantiam nomen ſibi univerſalis Patriarchæ uſur- pantis ſub Pelagio concepta& à Gregorio non leniter ventilata, non ante quieſcere potuit, quam idem Johannes ſubita morte interiit. Unica Domini[ an tunica? an unica, hoc eſt Veronica Domini ſeu vera Icon, quamquidam ſudario impreſſam volunt] in Zaphiat procul ab Iheruſa- lem in archa marmorea reperitur, quæ à Gregorio Antiocheno& Tho- ma Jheroſolimitano& Johanne Conſtantinopolitano,& aliis multis Epiſcopis Jheroſolimam reducta, poſita eſt in Eccleſia ubi crux Do- mini adoratur. Mauritius Imperator digna pœnitentia ſe aſtringens precibus& lacrimis indefeſſis à Deo poſtulabat, ut in hoc ſeculo pecca- torum ſuorum pænas ſolveret. Quadam autem nocte vidit in ſomnis apud æneam palatii portam ſe coram populo multo imagini Domini Salvatoris aſſiſtere,& vocem terribilem ex eadem imagine ſe audire di- centem. Date Mauritium;& tenentes eum judiciorum miniſtri po- ſuerunt eum apud purpureum umbilicum, qui illic erat. Cui eadem VOX — Chronograpbus Saxo. 95 vox imaginis ait: Ubi vis reddam mala quæ feciſti, hic an in futuro ſeculo? At ille reſpondit: Amator hominum Domine,& judex juſte, hic mihi potius quam in futuro retribue,& juſſit divina vox eum & Conſtantiam uxorem ejus& filios& omnem cognationem ejus tradi Focæ militi. Evigilans autem Mauritius fecit vocari Philippicum ge- nerum ſuum, quem dudum ſuſpicabatur velle ſibi regnum furripere. Atille pro ſuſpitione prædicta ſe perdendum credens advocatæ ad ſe Gordiæ uxori ſuæ ultimum vale dixit, ſacramentoque communionis. accepto veniens ad palatium, ad pedes Imperatoris procidit. Cui aſ- ſurgens Imperator, ad pedes ejus nichilominus corruit dicens, ignoſce mihi rogo propter Deum, quia peccavi in te; nunc enim certiſſimè no- vi, quod nichil peccaveris inme. Si quem verò ſcias in exercitu no- ſtro qui Focas nominetur, dicito mihi, cui Philippicus ait: Unum ſcio ſic vocatum, qui nuperab exercitu procurator poſitus tuo contradice- bat imperio. Eſt enim juvenis temerarius, at tamen timidus. Et Mauritius ait: Sieſt timidus,& homicida;& narravit Philippico ſo- mnium quod vidit: Porro nocteilla viſa eſt cometa. In craſtinum verò venit Magiſteranus quem miſerat ad heremitas; ferens ab eis hu- juſmodi reſponſum. Deus recepta pœnitentia tua ſalvabit animam tuam,& cum tota domo tua in numero ſanctorum te conſtituet, ab im- perio verò cum ignominia diſcedes. His auditis Mauritius glorifica- vit Deum magnifice.. Annus Dni. DcCII1. Mauritii XXI. Mauritius Imperator pœnitentiam quidem tenuit, fed avaritiam non deſeruit, adeo ut exercitum in periculoſis locis hyemare& victum ab extraneis juberet cum periculo quærere, ne videlicet armenta publi- ca miniſtraret, quod audiens exercitus in ſeditionem convertitur ex- altatumque ſuper clypeum Focam Imperatorem proclamat exarchum. Commoto autem gravi tumultu Conſtantinopoli, Mauritius mutata veſte cum uxore& filiis noctu fugiens apud fanctum Anthonion venit. At Focas in ſeptimum miliarium cum exercitu veniens Imperator effi- citur, à quo Mauritius cum uxore& filiis penes Calcedonem miffus de- *M 3 collatur. 9z, Kccesſiones Hiſßtoricæ, collatur. Verum Mauritius patienter infelicitatem ſuſtinuit, Deum in omnibus invocans& crebrò pronuncians: Juſtus es Domine,& rectum judicium tuum. Fertur autem, quod eo occiſo lac cum ſan- guine fluxerit, ita ut omnes inſpicientes dire laniarentur. Annus Dni. DClv. Focæ I. Focas quidam Priſci patritii quondam ſtrator, poſt ad militiam provectus, deinde à populo procurator factus. LII loco ab Auguſto Imperium invaſit& VIIIannis regnavit. Annus Dni. Dcv. Focæ II. Beatus Papa Gregorius migravit ad Deum. Annus Dni. DCVI. Focæ III. Savinianus Papa LXVII ann. I& menſ. V. Libros Gregorii Paa pæ Romanis exurere volentibus obſtitit Petrus Diaconus, prodens ſe Spiritum Sanctum ſpecie columbæ ſuper caput Gregorii tractantis ſe- dentem vidiſſe idque confirmans jurisjurandi ſacramento, mox mo- riens ex condicto fidem fecit ſuo teſtimonio. Annus Dni. DCVII. Focæ IV. Bonifacius Papa LXVIII ſedit ann. I. menſ. VIII. Hujus rogatu Focas conſtituit ſedem Romanæ Eccleſiæ caput eſſe omnium Eccleſia- rum, qui antea Conſtantinopolitana Eccleſia ſe ſcribebat primam o- mnium. . Annus Dni. DCVvIII. Focæ V. Cosdroes Rex Perſarum adverſus rempublicam bella graviſſima gerens, multas Romanorum provincias& ipſam Iheroſolimam vaſta- vit, Eccleſias vaſtavit, ſancta prophanavit, ornamenta omnia abſtulit, inter quæ etiam vexillum Dominicæ crucis abduxit. Annus Dni. DCIx. Focæ VI. Bonifacius Papa ſedit ann. VI. menſ. VIII, hujus rogatu Focas juſ- ſit inverti phanon quod Pantbeon vocabatur, ablatis idolorum ſordi- bus, Eccleſiam beatæ ſemper virginis Mariæ& omnium Sanctorum fie- ri, ut ubi quondam omnium dæmonum cultus agebatur, ibi deinceps omnium ſanctorum memoria coleretur. Annus Cbronographus Saxo. Annus Dni. Dox. Focæ VII. Alexandriæ Epiſcopus Johannes claruit, qui ob eximiam in Chri- ſtum liberalitatem nomen Eleymonis id eſt Elemoſinarii meruit. Annus Dni. DoxI. Focæ VIII. Focas Imperator cum homicidia aliaque mala multa feciſſet, in populo præſens patritius gener ejus dolens pro his ſcripſit Heraclio pa- tritio& prætori Africæ, ut filium ſuum Heraclium mitteret, quatenus contra Focam tyrannum veniret. Qui veniens pugnavit cum eo& vi- cit eum; vulgus autem apprehenſum eum interfecit,& in igne apud tau- rum concremavit. Annus Dni. DCXII. Focæ IX. Heraclius LIII loco ab Auguſto accepit imperium, regnavitque ann. XXVII coronaturque à Sergio Patriarcha, in oratorio ſancti Ste- phani, quod eſt in palatio cum deſponſata ſibi Eudoxia, ſimulque ac- ceperunt nuptiarum coronas,& in una eademque die Heraclius& Im- perator& ſponſus efficitur. Annus Dni. DoxXIII. Heraclii II. Naſcitur Heraclio filius de Eudoxia Heraclius minor, qui& Con- ſtantinus novus dictus eſt,& mortua eſt Auguſta eodem anno. Annus Dni. DoXV. Heraclii III. Heraclius Imperator inceſtè duxit Martinam neptem ſuam ſoro- ris ſuæ filiam, quæ coronata eſt in Auguſtam à Sergio Patriarcha hære- tico. De qua ſuſcepit filium Heracleonam. Annus Dni. DOXv. Heraclii IV. Anaſtaſius Perſa Monachusfactus. Annus Dni. Dc Xv. Heraclii V. Deus dedit, Papa ſedit annis III. Annus Dni. PoxvI. Heraclii VI. at Lupus Senonenſis Epiſcopus claret, cui aliquando Euehiariſtiam conſecranti gemma de cœlo in calicem deſcendit. Annus Dni. DœxvII. Heraclii VII. Edwinus Rex Anglorum efficitur. KIIUS Acceßiones Hiſtoricæ, Annus Dni. DoxvIII. Heraclii VIII. Heraclius miſit in Perſidem legatos ad Cosdroem poſtulans pa- cem. Qui ſprevit ęos dicens: Non parcam vobis donec crucifixum, quem Deum eſſe fatemini, abnegetis,& ſolem adoretis. Bonifacius Papa fedit ann. V. Annus Dni. DOXIX. Heraclii IX. Chajanus Rex Avarum direxit aciem contra Thraciam, ſed miſ- ſis ab Eraclio legatis fecit cum eo pacem. Annus Dni. DCXX. Heraclii X. Eleutherius patritius& exarchus invaſit imperium, ſed veniens Romam in caſtrum, quod dicitur Luccolis, ibidem à militibus Raven- natibus interfectus eſt,& caput ejus Conſtantinopoli ad Imperatorem transmiſſum eſt. Annus Dni. DexXXI. Heraclii XI. Anaſtaſius Monachus paſſus eſt. Hic natus in Perſide magicas à patre adhuc puer didicit artes, ſed ubi à captivis Chriſtianis Chriſti nomen acceperat, in eum toto animo converſus Jheroſolimis bapti- ſmum percepit,& quarto ab eadem civitate miliario monaſterium Abbatis Anaſtaſii intravit. Ubi VII annis regulariter vivens, dum Cæ- ſaream Paleſtinæ orationis cauſa veniſſet, captus à Perſis& multa diu verbera paſſus inter carceres& vincula judice Marzobana, tandem mit- titur ad Regem Cosdroæ, à quo tertio verberatus, ad extremum una ma- nu per tres horas ſuſpenſus, ſicque decollatus, martyrium cum aliis LXX peregit. Cujus tunica Dæmoniacus quidam veſtitus mox cura- tus eſt. Annus Dni. DCXxXIII. Heraclii XII. Heraclius Imperator contracta omni militia movit exereitum ſuum in Perſidem, multaque prælia committens cum diverſis ducibus per VI annos Perſidem devaſtavit, occiſoque Cosdroe VII anno Con- ſtantinopolim rediit. Annus Dni. Doxxiv. Heraclii XIII. Honorius Papa LXXII ſedit ann, XlI, Annus —..—— Chronographus Saxo. 97 Annus Dni. DCXXV. Heraclii XIV. Deſiderius Viennenſis Epiſcopus conſilio Brunehildis à Theode- rico Rege lapidibus obrutus martirizatur. Annus Dni. DCxxv1. Heraclii XV. Mahumet apud Arabes& Sarracenos magnus habetur, adeo ut etiam Chriſtus, qui ab eis exſpectabatur, eſſe putaretur. Hic erat Pſeu- dopropheta, natus de ſtirpe Hiſmael. Qui cum eſſet inops, ſeduxit quandam viduam divitem, tollensque eam uxorem habuit omnem ſubſtantiam ejus. Porro habebat pasſionem Epylepſiæ, id eſt mor- bum caducum. Quo comperto uxor ejus valde contriſtabatur, ſed ipſe eam conſolabatur dicens: Viſionem Angeli Gabrielis contem- plor, cujus aſpectum non ferens mente cado& deficio. Ipſa verò cum haberet quendam amicum propter infidelitatem ſuam ibi exulantem, indicavit ei verba viri ſui& nomen Angeli. At ille volens ei placere, reſpondit, veritatem locutus eſt. Iſte enim Angelus mittitur ad o- mnes Prophetas. Quæ credens ei prædicavit aliis mulieribus vicinis ſuis, Prophetam eum eſſe,& ſic ex fæminis fama facta ad viros venit, & poſtea tantus habitus eſt, ut& vivus& poſt mortem pro Deo cole- retur. Annus Dni. DoxXXVII. Heraclii XVI. Reliquiæ beati Anaſtaſii martiris primum monaſterio ſuo, deinde Romam advectæ venerantur in monaſterio ſancti Pauli Apoſtoli, quod dicitur ad aquas ſilvias. Annus Dni. DoXXIIX. Heraclii XVII. vſidorus Hiſpalenſis doctrina claret. Annus Dni. DcXXIX. Heraclii XIIX. Heraclius Imperator interfecto Cosdroe Rege Perſarum crucem Dominicam, quam ille Jeroſolimis abſtulerat, revexit Conftanti- nopolim. Annus Dni. DcxXIX. Heraclii XIX.. Heraclius crucem dominicam cum debita veneratione Jero- ſolimam reduxit,& exaltationis ejus celebritatem annuatim dedi- gavit.*N Annus Acceßriones Hißtoricæ, Annus Dni. DOxXXX. Heraclii X X. Lotharius Hilperici filius moritur, relinquens ſucceſſorem filium ſuum Dagobertum. Annus Dni. DOxXXI. Heraclii XXI. Heraclius à Sergio Patriarcha& ab Anaſtaſio, quodam aliisque hæreticis circumventus in Euticianam lapſus hæreſin,& Mathemati- cus& Aſtrologus factus eſt. Annus Dni. DcxXXII. Heraclii XXII. Heraclius videns in aſtris, imperium ſuum à circumciſis gentibus eſſe vaſtandum, per omnes imperii ſui provincias Judæos baptizari Præcepit. Annus Dni. DOxXXIII. Heraclii XXIII. Heraclius miſſis legatis ad Dagobertum Regem Francorum o- mnes regni ejus Judæos baptizari petiit& impetravit. Annus Dni. DCxxxv. Heraclii X XIV. Agareni qui& Sarraceni gens circumciſa provincias Heraclii va- ſtant. Contra quos dum Heraclius dimicaret centum quinquaginta milia militum ejus Sarraceni interficiunt,& ſpolia eorum Heraclio re- mittunt. Quæ ille non recepit, ſed magis de ultione cogitavit. Annus Dni. DcxxXVI. Heraclii XXV. Heraclius portas Caſpias, quas Alexander magnus Macedo ſuper maue Caſpium fecit,& propter multitudinem ſæviſſimarum gentium ſerrari juſſit, aperuit, indeque centum milia auro armata cum omnibus univerſarum provinciarum militibus contra Sarracenos in prælium mi- ſit. Cumque in craſtinum eſſent præliaturi, ipſa nocte quinquaginta duo milia in caſtris Heraclii percuſſit Angelus Dei, unde videns Hera- clius, ſe nequaquam poſſe reſiſtere, mærore coreptus factus eſt hy- dropicus. 4 Annus Dni. DcCXXXVII. Heraclii XXVI. Severinus Papa LXXIII fedit menſes duos, Johannes Papa LXXIV ſedit ann. I. menſ. VIII.— Annus Cbronographus Saxo. 99 Annus Dni. DoxXXXVIII. Heraclii X XVII. Heraclius Imperator hydropicus moritur. Annus Dni. DCIXL. Conſtantini I. Conſtantinus filius Heraclii& Eudoxiæ LIV loco ab Auguſto ſuſcepit imperium, qui cum regnaret menſes IV, Anoverca ſuà Mar- tina& Pyrro patriarcha veneno necatur ipſagque cum filio ſuo Hera- clona dominatur. Annus Dni. DCXL. Conſtantini II. Sanctus Arnolfus ex majore domus Metenſium Epiſcopus, ex E- pilco po ſolitarius, dormivit in Chriſto. Annus Dni. DCXILI. Senatus Conſtantinopolitanus& omnes populus indignatione juſta commotus, linguà Martinæ& naſo Heraclonæ absſciſſo eos in exi- lium deſtinavit, Pyrrum quoque Patriarcham expulit,& Conſtantem filium Conſtantini nepotem Heraclii in imperium promovit. Annus Dni. DCXLII. Conſtantis I. Conſtans filius Conſtantini LV loco ab Auguſto regnavit ann. XXVIII. Annus Dni. DcxLIII. Conſtantis II. Oſwaldus Rex N ordanymbrorum? à Penda Merciorum Rege per- emtus, Rex& martyr migravit ad Dominum. Annus Dni. DœxLIv. Conſtantis III. Martianus Papa ſedit ann. VI. Annus Dni. DOXLV. Conſtantis IV. Dagobertus Rex filium ſuum Sigebertum regnaturum in Auſtriam miſit, Pippino& ſancto Cuniberto Colonienſi Epiſcopo. Annus Dni. DCXLVI. Conſtantis V. Paulus Patriarcha, Pyrri tam in hæreſi quam in cathedrà Epiſco- pali ſucceſſor, aperta perſecutione catholicos cruciat, apocriſiarios ſanctæ Romaus Eccleſiæ ad correctionem ejus miſſos partim carceri- bus, partim exiliis, partim verberibus affecit. *N 2 Annus Acceſionés Hißioricæ, Annus Dni. DoxLVII. Conſtantis VI. Conſtans Imperator à Paulo deceptus expoſuit typum contra fi- dem Catholicam, nec unam nec duas voluntates aut operationes in Chriſto diffiniens eſſe confitendas, quaſi nihil velle vel operari creden- dus ſit Chriſtus. Annus Dni. DcXLIIX. Conſtantis VII. Sanctus Furſeus in Hibernia claruit, qui peregrinationem pro Chriſto aggreſſus in Galliis poſt aliquot annos quievit. Annus Dni. DcXLIX. Conſtantis IIX. Martinus Papa congregavit ſynodum C& XEpiſcoporum, in qua dampnavit Cyrum, Sergium, Pyrrum& Paulum. Annus Dni. Dcr. Conſtantis IX. Conſtans Imperator furore repletus contra Papam Martinum, miſit Theodorum Exarchum Romam, qui abduxit ſanctiſſimum Pa- pam Conſtantinopolim ad Imperatorem, qui etiam miſit eum in exi- lium apud Cerſonam civitatem. Eugenius Papa LXXVII, ſedit ann. II. Annus Dni. DcLI. Conſtantis X. Hitta Pippini relicta inſtinctu ſancti Amandi ſe& ſua Deo vo- vens moriaſterium nyalenſe fundavit, eique filiam ſuam Gertrudem Deo dignam virginem præfecit. Annus Dni. DcLII. Cunſtantis XI. Vitalinus Papa LXXIIX ſedit ann. XIV. Martinus Papa in exilio moritur. Annus Dni. DcLIII. Conſtantis XII. Peſtilentia graviſſima tribus menſibus graſſata eſt; viſibiliter cer- nentibus bonum& malum angelum noctu civitatem circuire,& quo- tiens juſſu boni Angeli malus angelus venabulo, quod manu gerebat, oſtium cujuscunque domus percuſſiſſet, tot ex eadem domo ſequenti diẽ interibant. Annus Dni. Dcxiv. Conſtantis XIII. Conſtans Imperator permotus zelo Dei ſynodo convocata hæ- — reſim ——— Chronograpbus Srxo. 791 reſim abdicavit, miſitque beato Petro Apoſtolo Evangelia aurata gem- mis albis miræ magnitudinis in circuitu ornata. Annus Dni. DcLv. Conſtantis XIV. Sarraceni capta Rhodo famoſum ejus Coloſſum everterunt, ex cujus ære DCCCC cameli onerati ſunt. Annus Dni DcLVI. Conſtantis XV. Rotario Longobardorum Rege mortuo Grimaldus vir ſtrenuus regnum obtinuit. Annus Dni. DcLVII. Conſtantis XVI. Conſtans Imperator contra Longobardos egreſſus Beneventum intravit, omnesque civitates Longobardorum per quas venerat cepit, Luceriam ad ſolum proſtravit. Annus Dni. DCLVIII. Conſtantis XVII. Imperator Beneventum cum omni exercitu circumdedit, ubi Rumaldus filius Grimaldi Regis ſe incluſerat, acceptaque obſide præ- dicti Rumaldi ſorore ſoluta obſidione Neapolim proficiſcitur. Annus Dni. DoLIX. Conſtantis XIIX. Dagobertus filius Clotharii cum Saxonibus dimicans graviter vul- neratur. Annus Dni. DcLX. Conſtantis XIX. Imperator Romam proficiſcitur, ubi à Vitelliano Papa cum ſa- cerdotibus& omni populo Romano VI aburbe miliario ſibi occurren- te honorifice ſuſcipitur obtulitque ſuper altare ſancti Petri pallium au- ro textum toto exercitu cum cereis Eccleſiam intrante. Manens au- tem in urbe XII diebus omnia, quæ antiquitus inſtituta ex ære in orna- mentum civitatis fuerant, depoſuit, adeo ut etiam Eccleſiam beatæ Ma- riæ quæ Pantheon vocabatur, diſcooperiret tegulasque æreas inde aufferret. Annus Dni. DcL XI. Conſtantis X X. Imperator Siciliam ingreſſus, VI annos ibi deguit, ibique multas & inauditas deprædationes exercuit. *N 3 Annus Acceſſiones Hiſtoricæ, Annus Dni. DcLXII. Conſtantis XXI. Imperator regnum Romam transferre voluit, quia odioſus factus fuerat Bizantiis, pro eo quod Martinum Papam exiliavit& maximi vi- ri ſapientiſſimi linguam manumquetruncavit, duosque Anaſtaſios di- ſcipulos ejus tormentis& exiliis tradidit,& multos orthodoxorum ver- beribus, proſcriptionibus,& exiliis dampnavit. Annus Dni. DcLXIII. Conſtantis XXII. Sarraceni Alexandriam& fÆgyptum devaſtant. Annus Dni. DcLXIv. Conſtantis XXIII. Dagobertus filius Lotharii moritur. Annus Dni. DcLXVv. Conſtantis XX IV. Sancta Gerthrudis obiit. Annus Dni. DcLXVI. Conſtantis XXV. Clodovæus filius Dagoberti regnum Patris ſuſcepit. A Deo da- tus Papa ſedit annis IV. Annus Dni. DCLXVII. Conſtantis XXVI. Sigebertus frater Clodovæi regnavit in Auſtraſia. Annus Dni. DCLXIIX. Conſtantis XXVII. Tbeodorus Archiepiſcopus in Angliam à Vitaliano Papa directus, habita Synodo multa Eccleſiæ utilia conſtituit; Scripſit enim ↄæniten- tialem librum mirabili& diſcretione diſtinguens modum ſingularium culparum. Annus Dni. DcLXIX. Conſtantis XXVIII. Imperator quadam die balneum ingreſſus cum cæpiſſet ſapone galico deliniri, Andreas quidam, qui illi obſequebatur, ſumens ſitu- lam dedit eam in vertice Imperatoris& ſtatim fugit. Quo mortuo, Mizetius quidam arripuit imperium. Filius autem Imperatoris au- diens de patris obitu, cum multo navigio Siciliam intravit,& Mizetium cum occiſoribus Patris ſui necavit, ordinatisque heſperiis Conſtantino- Polim rediit,& Romanis cum Tyberio& Heraclio imperavit. Annus Dni. DcELXX. Conſtantini I. Conſtantinus filius Conſtantis LVI loco ab Auguſto regnavit ann, Chronographus Saxo. 7⁰ ann. XVII cum fratribus Tyberio& Heraclio. Domnus Papa ſedit ann. I. Annus Dni. Dc LXXI. Conſtantini II. Agatho Papa LXXXI ſedit annos II, menſes VI, dies IV,& eo mor- tuo ceſſavit Epiſcopatus ann. I, menſes VII, dies V. Annus Dni. DcLXXII. Conſtantini III. Sarraceni cum multis navibus venientes Siciliam invadunt, Sira- cuſas ingrediuntur, multam ſtragem faciunt, aufferentesque præadam nimiam, Alexandriam reverſi funt. Annus Dni. DcLXXIII. Conſtantini IV. Agatho Papa miſit legatos ſuos Conſtantinopolim pro aduna- tione facienda ſanctarum Eccleſiarum, qui benigne ab Imperatore ſuſcepti, juſſi ſunt remifſis diſputationibus Philoſophicis pacifico col- loquio de fide vera perquirere, datir eis de gibliotbeca Conſtantinopoli- tana cunctis antiquorum patrum quos petebant bris, collecta ſynodo CL Epiſcoporum, præſidente Georgio ejus urbis Patriarcha& Antio- chiæ Machario, qui etiam convicti ſunt, quia unam aſtruebant in Chri- ſto voluntatem& operationem, falsaſſe patrum catholicorum dicta perplurima. Finito conflictu Georgius correctus eſt. Macharius verò cum ſuis ſequacibus, Cyro, Sergio, Pyrro& Paulo, anathemati- zatus eſt. Tanta autem gratia legatos Apoſtolicos comitata eſt, ut Jo- hannes Portuenſis Epiſcopus, qui erat unus ex ipſis, in octavapaſchæ miſ- fas publicè in Eccleſia ſanctæ Sophiæ coram Imperatore& Patriarcha latinè celebraret. Annus Dni. DcIXNXIVv. Conſtantini V. Cuniohberto Rege Longobardorum mortuo inter proceres de regno magna fit diſſenſio. Plurimi occiduntur, nonnulli excæcantur, mulieres etiam quæ ſe reginas eſſe jactaverant naſo& auribus privantur. Tandem Heribertus Dux Taurinenſium regnum obtinuit. Annus Dni. DcEXxXv. Conſtantini VI. Leo Papa LXXXII ſedit menſ. X, dies XVII& ceflavit Epiſeopatus menſes XI, dies XXII. Annus J04 Aecegſiones Hißtoricæ, Annus Dni. DoLXXVI. Conſtantini VII. Inter Romanos& Sarracenos in XXX annos firmata eſt pax, ut ſolvant Sarraceni Romanis auri libras tria millia& viros captivos L& totidem equos nobiles. Annus Dni. DcLxXVII. Conſtantini VIII. Benedictus Papa ſedit menſes X, dies XII. Annus Dni. DcLXXVIII. Conſtantini IX. Johannes Papa ſedit annos.... Annus Dni. DOLXXIX. Conſtantini X. Chudbertus Linisfarnenſis Epiſcopus claret. Annus Dni. DPcLXXX. Conſtantini XI. Conon Papa ſedit menſes XI, Annus Dni. DcLXXXI. Conſtantini XII. Clodovaus filius Dagoberti obiit, cui Lotharius ſucceſſit. Annus Dni. DcLXXXII. Conſtantini XIII. Sergius Papa ſedit ann. XIII. Annus Dni. DpcLXXXIII. Conſtantini XIV. Sanctus Lampertus Trajectenſi Epiſcopatu ſucceſſit Theodardo. Annus Dni. DCLXXXIV. Conſtantini XV. SanctaEdildrudis virgo filia Annæ regis Anglorum primumalteri viro permagnifico, deinde Ekfrido Regi conjux data, poſtquam XII annis thorum virilem incorrupta ſervaſſet ſumpto velamine ſanctimonialis ex regina efficitur; nec mora, virginum mater& nutrix extitit, cujus merita teſtatur caro mortua, quæ poſt annos XVI ſepulturæ ſuæ cum veſte, qua involuta eſt, incorrupta reperta eſt. Annus Dni. poLXXXv. Conſtantini XVI. Ravennas Eccleſia cenſura Imperatoris ſub ordinatione ſedis Apoſtolicæ reſtituta eſt, ſcilicet, ut qui in ea electus fuerit Epiſcopus Ro- mam veniat ordinandus. Annus Dni PLCXXXVI. Conſtantini XVII, Conſtantinus Imperator obiit. lt Chronoęraphus Saxo. 105 Annus Dni. DCLXXXVII. Juſtiniani I. Juſtinianus lmperator filius Conſtantini LVII loco ab Auguſto regnavit annis X. Sanctus Kylianus cum ſociis ſuis paſſus eſt. Annus Dni. DCLXXXVIII. Juſtiniani II. pipinus filius Anchiſi major domus efficitur in Gallia, regnum- que Francorum amminiſtravit ann. X XVII, cujus etiam anni ſuorum- que ſucceſſorum deinceps annotantur in cathalogo Regum. Annus Dni. DOLXXXIX. Juſtiniani III. Juſtinianus pacem firmam decennio fecit cum Sarracenis terra marique. Annus Dni. Doxc. Juſtiniani V. Provincia Africa ſubjugata eſt Romano imperio, quæ à Sarrace- nis fuerat tenta. Annus Dni. Dœxcl. Juſtiniani VI. Clodoveus filius Theodorici fratris Dagoberti cum fratre Hildi- berto regnare cepit. Annus Dni. Dcxcl. Juſtiniani VII. Juſtinianus Imperator àCallinico Patriarcha exegit, ut orationem faceret ad deſtruendam Eccleſiam ſanctæ Mariæ juxta palatium ſitam, quæ metropolitæ dicebatur, volens ædificia facere, ubi à populo ſuſci- peretur. Patriarcha verò dicebat: Orationem quidem ad ſtatuen- dam Eccleſiam habemus, ad deſtructionem verò Eccleſiæ orationem non ſuſcepimus. Cogente autem omnimodis Imperatore orationem dixit Patriarcha: Gloria Deo, qui jugiter ſuſtinens patitur nunc& ſemper,& in omnia ſecula ſeculorum Amen. Quo audito deſtruxit Eccleſiam. Alia quoque multa improvide faciens, odium populi in ſe excitavit. Annus Dni. PcxcII. Juſtiniani VIII. Sanctus Remaclus Trajectenſis Epiſcopus migravit. Annus Dni. Doxcv. Juſtiniani IX. Willibrordus qui& Clemens à Sergio Papa gentium ordinatur Epiſcopus. *†0 Annus AKcceſßiones Hiſtoricæ, Annus Dni. DcxcvI. Juſtiniani X. Leontius patritius quem Imperator quondam Prætorem& ma- giſtrum militum orientalium fecerat, ſed jam per tres annos in cuſto- dia tenuerat, cum exinde protractus in exilium mitteretur, contra eun- dèm Imperatorem ſenſit, junctisque ſibi multis, ipſum comprehenqdit, naſo que præciſo in inſulam quand am relegavit, ipſeque regnavit. Annus Dni. DcxcvIi. Leontii I. Leo qui& Leontius LVIII loco ab Auguſto regnavit annis tribus. Annus Dni. DcxcvIII. Leontii II. Sanctus Sulpitius Bituriacenſis Epiſcopus claret. Annus Dni. DcXcIX. Leontii III. Leontio Imperatore apud Conſtantinopolim poſito venit Tybe- rius qui& Abſymarus ex adverſo civitatis,& prodita ſibi civitate Leon- tium cepit præciſoque naſo ejus in monaſterium Dalmat ſub cuſtodia conſtituit ipſeque regnavit. Annus Dni. Dcc. Tiberii I. Tiberius qui& Abſymarus dictus eſt LVIII loco ab Auguſto im- perium accepit& annos VIIregnavit. Annus Dni. DCc.. Tiberii II. Gilulffus Dux Beneventum& Campaniam igne, gladio& captivi- tate vaſtavit. Annus Dni. DccII. Tiberii III. Sanctus Lampertus Epiſcopus occiditur. Annus Dni. DccIII. Tiberii IV. Ludovicus Rex corpus B. Dionyſiii diſcooperiens, minus religio- ſe, licet cupide os brachii ejus fregit& rapuit, confeſtimque ſtupefa- ctus in amentiam incidit. Annus Dni. Deciv. Tiberii V. Concilium Aquilejæ celebratur. Annus Dni. Dccv. Tiberii VI. In Gallia Audoenus Rotamagenſis, Eliginus Noviodunenſis Epi- ſcopi clari habentur. Annus . 2 — Chronographus Saxo. 107 Annus Dni. DccvI. Tiberii VII. Juſtinianus filius Conſtantini, quem ſuperius à Leone de regno expulſum diximus per adjutorium Terbellis Regis Bulgarum expugnata Conſtantinopoli regnum recepit, Abſymarus autem qui& Tiberius ex urbe profugit, ſed inſecutione captus& ad Juſtinianum eſt perductus. Adducto quoque Leontio, qui eum dejecerat, fecit ambos catenis aſtrictos, dum ludi equeſtres agerentur, per plateas trahi, tractosque publicè ante pedes ſuos, dum in ſolio reſideret, projici, calcavitque for- titer colla eorum univerſa plebe clamante: Super aſpidem& Baſi- liſcum ambulaſti& Leonem Draconemque conculcaſti, ſicque eos præ- cepit decollari. Annus Dni. DCcvII. Juſtiniani I. Juſtinianus filius Conſtantini LIX ab Auguſto per auxilium Ter- bellis regnum recepit& VII annis regnavit. Recepto autem regno, multa dona& regalia vaſa Terbelli donavit, eumque in pace dimiſit. Innumerabilem quòque multitudinem eorum, qui contra eum ſenſe- runt, diverſa morte fecit necari. Quia enim eum naſo detruncave- rant, quotiens defluentem guttam reumatis deterſit, totiens penè ali- quem exillis jugulari præcepit. Annus Dni. DccvIII. Juſtiniani II. Juſtiniano Imperatori natus eſt Filius ex Thedora Filia Chajani, quam acceperat dum eſſet in exilio, cumque vocavit Tyberium, coro- navitque eum cum matre ſua& regnaverunt cum eo. Annus Dni. DocX. Juſtiniani III. Imperator Callinicum Patriarcham erutis ejus oculis Romam exiliavit,& pro eo Cyrum in Epiſcopatum promovit, qui fuit Abbas in Ponto, quique illum exulem alebat,& eum in Imperiumreſtituen- dum prædicabat. Annus Dni. Dccx. Juſtiniani IV. Dagobertus junior regnare cæpit. Annus Dni. Dœcœx. Juſtiniani V. Ansbrandus qui apud Bajoariam IX exulaverat annos, cum XO 2 Bajoa- 105 Kcceſßioner Hiſioricæ, Bajoaris Italiam venit, pugnansque cum Heriberto vicit eum, qui dum in Franciam fugere voluiſſet, Ticinum fluvium equo transnatare voluit, ſed quia auro gravatus erat aquis ſuffocatus, extinctus eſt. Ansbrandus regnumobtinuit tres tantum menſes, quo mortuo Luitbrandus filius ejus regnum ſuſcepit. Annus Dni. Dccxll. Juſtiniani VI. Juſtinianus miſit exercitum in Pontum ad comprehendendum Philippicum: Exercitus autem converſus ad Philippici pàrtem, fecit eum ibidem Imperatorem reverſusque Conſtantinopolim pugnavit contra Juſtinianum miliario ab urbe XIIvictoque illo& occiſo accepit regnum Philippicus, Filius quoque Juſtiniani adhuc puer, ab his qui à Philippico præmiſſi fuerant occiſus eſt. Annus Dni. DOCXIII. Philippici I. Philippicus LX loco ab Auguſto regnavit annuml& menſes ſex. Hic antequam imperaret habuit quendam amicum Monachum inclu- ſum, qui erat hæreticus, attamen præviſor; qui dixit ei: Imperium tuum eſt, hoc autem dico tibi, quia ſexta Synodus male acta eſt, hanc ſi abjeceris, erit imperium tuum forte& longævum. Qui cum jura- mento promiſit, ſe hoc eſſe facturum; cum ergo regnaret, fecit Syno- dum Pſeudo-Epiſcoporum& abjecit ſanctam& univerſalem ſextam Synodum. Eodem anno vanusille incluſus oculorum cœcitatem in- currit; hic etiam Cyrum Conſtantinopolitanum Epiſcopum depo- nens ad monaſterium ſuum remiſit,& pro eo Johannem ſui erroris ſe- quacem conſtituit. Idem autem Philippicus in diſputationibus qui- dem rationabilis videbatur& prudens, in actibus autem inhoneſtè ac indigne vitam conſummans improbabilis ubique demonſtrabatur. Erat enim hæreticus& adulter, Sabbatho autem Pentecoſtes cum in- greſſus civitatem in equitatu& organis, lotusque in balneo publico, & habito prandio cum civibus antiquæ proſapiæ meridie requieſceret, repente per auream portam introivit Rufinus primus ſtratorum cum Theodoro patritio, feſtinansque in palatium& inveniens eum quie- ſcentem, eruit oculos ejus, in craſtinum verò, id eſt Pentecoſtes, diem congre- Chronograpbus Saxo. T09 congregato in magna Eccleſia populo coronatus eſt Artemius mutato nomine Anaſtaſius. Annus Dni, Dccxiv. Anaſtaſii I. Anaſtaſius LXI loco ab Auguſto imperium adeptus, regnavit an- nos III. Hic ſtatim ut regnum accepit, Conſtantino Papæ per Scho- laſticum Patritium literas Romam miſit, quibus ſe fautorem& defen- ſorem Catholicæ fidei& ſexti concilii prædicatorem eſſe docuit. Annus Dni. Dœcœxv. Anaſtaſii II. Sanctus FÆgidius veniens à Græcia ſanctitate claret in Gallia. Pi- pinus major domus obiit, cui filius ejus Carolus ſucceſſit. Dagober- tus Rex Francorum obiit. Annus Dni. Dccxvl. Anaſtaſii III. Conjuraverunt quidam contra Anaſtaſium Imperatorem,& contra urbem Regiam cum exercitu aſcenderunt; cum autem ad Ra- mium adiſſent,& eſſent ſine capite, invenerunt illic hominem indige- nam Theodoſium nomine, inertem ac idiotam, qui publicorum tri- butorum erat exceptor& hortati ſunt eum imperare. At ille fugiens latebat in monte, quem inventum ut Imperatorem laudibus extule- runt, vi cogentes eum, quibus Anaſtaſius cognitis in Nicæa ſe muni- vit. Theodoſius autem ſecutus magno prælio vicit eum, datoque ſibĩ Sacramento Clericum eum fieri,& poſtea Presbyterum fecit ordinari. Annus Dni. DccxvII. Theodoſii I. Theodoſius àmilitibus electus LXII loco ab Auguſto regnavit ann. I. Leo quippe qui erat Prætor Orientis quoniam auxiliabatur Anaſtaſio, non erat ſubditus Thecdoſio. Veniens Nicomediam ap- prehendit filium Theodoſii cum omni apparatu regio& primis viris palatii,& venit Chriſopolim, quod audiens Theodoſius per Germa- num Patriarcham accepit à Leone indemnitatis verbum& Eccleſiæ ſine perturbatione ſervandæ,& ſic ei committunt imperium. Ipſe verò Theodoſius una cum fllio Clericus factus reliquum vitꝶ ſuæ tem- pus transegit in pace. 1*0O 3 Annus Kcceßhiones Hifioricæ, Annus Dni. DCCXVIII. Leonis I. Leo Prætor Orientis genere Syrus LXIII loco ab Auguſto re- gnavit annos XXIV. Erat autem in Chriſtianos& Eccleſias Dei ac religionem ſanctam impius. Annus Dni. DCœXIX. Leonis II. Leo Imperator à quodam nomine Beſer refuga fidei ſeductus, præcepit in Conſtantinopoli, ut quicunque haberent imagines Salva- toris ſeu ſanctæ genitricis ejus& aliorum Sanctorum ſibi eâs afferrent, quas ille in medio civitatis fecit exuri,& quia multi de populo huic im- pietati non conſenſerunt, decollati ſunt. Annus Dni. Dccxx. Leonis III. Natus eſt Imperatori Filius de Maria uxore ſua, quem vocavit Conſtantinum. Qui dum baptizaretur à Germano Patriarcha in ſan- cto lavacro caccans magnum dat præſagium, quod futurus eſſet Eccle- ſiæ Dei ſcandalum. Annus Dni. DOœxxl. Leonis IV. Sarraceni Conſtantinopolim obſident& triennio ibi morantes multasque provincias devaſtantes tandem populo ad Dominum cla- mante fame peſteque depulſi ſunt, multique frigore, ferro, naufragio- que perierunt. Intra Conſtantinopolin verò tempore obſidionis trecenta millia hominum peſtilentia perierunt. Annus Dni. DccXXII. Leonis V. Luitprandus Rex Longobardorum audiens quod Sarraceni depo- pulata Sardinia& illa loca fœdaſſent, ubi aliquando propter devaſtatio- nem barbarorum oſſa ſancti Auguſtini translata fuerant, miſit& ad- duxit ea per pretium Tycinum, ibique ut decuit honorifice recon- didit. Annus Dni. DocXXIII. LeonisVI. Leo Imperator coëgit Judæos& Montanos baptizari, ſed Judæi abluebant unctionem Chriſmatis,& poſt cibum communicabant Sa- cramentis& contaminabant fidem. Montani verò definientes ſibi diem introierunt domos errori ſuo deputatas,& incenderunt ſemet- ipſos. Annus Chronographus Saxo. III Annus Dni. Dccxxlv. Leonis VII. Judæus quidam maleficus promittens Gizit Sarracenorum Prin- cipi eum XLannis regnaturum, ſuadet, ut in toto Regno ſuo Dei San- ctorumque imagines deponi edicat: Qui ſpe diu regnandi ſeductus edictum quidem ponit, ſed ipſe tamen mox obiit. Annus Dni. DoœxXv. Leonis VIII. Sanctus Pirminius Epiſcopus Augiam intravit, eamque à ſerpen- tibus emundavit. Annus Dni. DccXXVI. Leonis IX. Carolus Princeps cum Bajoariis pugnavit eosque vicit. Annus Dni. Dc-cXxXVII. Leonis X. Carolus Sveviam ingreſſus contra Lantfridum dimicavit& ſibi candem gentem ſubjecit. Annus Dni. DocxXXVIII. Leonis XI. Carolus Waſconiam ingreſſus Eudonem Ducem Aquitaniæ bel⸗ lo perdomuit. Annus Dni. DccxXIX. Leonis XII. Sarraceni ex Hiſpania cum uxoribus& parvulis venientes Aqutia- niam Galliæ provinciam quaſi in ea habitaturi intrant. Carolus au- tem cum Eudone Duce Aquitaniæ contra eos pari conſilio dimicavée- runt. Nam irruentes Franci ſuper eos 375000 ex eis interfecerunt. Eudo quoque ſuper eorum caſtra irruens pari modo multos interfi- ciens omnia devaſtavit: mille quingenti tantum ex Franeis ceciderunt- Annus Dni. DCCXXX. Leonis XIII. Pirminius ex Augia venit in Alſatiam. Annus Dni. Dccxxxl. Leonis XIV. Germanus ſanctiſſimus Patriarcha videns impietatem Leonis abrenunciavit ſacerdotio. In cujus locum Anaſtaſium tantæ impieta- ti conſentientem Leo conſtituit. Beda venerabilis Anglorum presbyter obiit. Annus Dni. PocxXXII. Leonis XV. Carolus filium ſuum Pipinum ad Luitprandum Regem Longobar- dorum 112 Acceſiones Hiſtoricæ, dorum pro tondenda ceſarie miſit, quod ille faciens pater ei effectus eſt, eumque cum multis donariis remiſit ad patrem. Annus Dni. DccXXXIII. Leonis XVI. Carolus Friſiam vaſtat. Annus Dni. Dpccx xXIv. Leonis XVII. Leo Imperator Filio ſuo Conſtantino filiam Chajani Scytharum Regis ſociavit, ceamque Chriſtianam faciens H yrenem nominavit. Quxæ cum ſacras literas didiciſſet pietati operam dedit,& hos ſæpe im- pietatis redarguit. Annus Dni. Dc-cxxXXVv. Leonis XIIX. Carolus cum exercitu in Wiſtracha venit eamque ſuæ ditioni ſubjecit. Annus Dni. Dccxxxvi. Leonis XIX. Carolus iterum cum valida manu Waſconiam ingreſſus eſt,& Eu- donem regno ſimul& vita privavit. Annus Dni. Dc-cxxXXVII. Leonis XX. Carolus contra filios Eudonis dimicavit. Annus Dni. Dc-cxxxvIIl. Leonis XXI. Sarracenorum exercitus rurſus in Galliam introiens multam de- vaſtationem fecit, contra quos Carolus non longe à Narbona bellum committens maxima eos cede proſtravit. Annus Dni. DCcXxXXIX. Leonis XXII. Theodericus Rex Francorum obiit. Annus Dni. DOœxL. Leonis XXIII. Sarraceni Gallias rurſus ingreſſi, Arelaten ceperunt& omnia cir- cumquaque demoliti ſunt. Tunc Carolus miſit ad Luitprandum Re- gem, petens auxilium, qui& venit cum omni exercitu Longobardo- rum, quod Sarraceni moxut audirent, fuga elapſi ſunt. Annus Dni. DccxLl. Leonis XXIV. Leo Imperator impius obĩit. Annus Dni. DCœxLII. Conſtantini I. Conſtantinus filius Leonis LXIV loco regnavit ann, 34. Hic erat per- nicio- Chronograpbus Saxo. 19 nicioſiſimus, ferus, agreſtis, Anti-Chriſti præcurſor, legum perſecutor, tyrannice non legitime regnans, à Deo ejusque genitrice& ab omni- bus ſanctis abſcedens, magicis maleficiis, luxuriis& ſacrificiis,& invo- cationibus Deæemonum, molliciebus quoque ac omnibus animam corrumpentibus à primæva ætate delectatus, perſecutionibus etiam Eccleſiarum, peremtionibus Monachorum, violationibus monaſte- riorum malisque variis ſupercreſcens, non minus quam Decius& Dio- cletianus cæterique antiqui Tyranni. Carolus pipini filius major domus regni Francorum, qui dictu⸗ erat bellicoſus, moritur, relinquens tres filios, Pipinum, Caroloman- num& Gryphonem. Quorum Grypho, qui minor natu erat, à matre ſuà nomine Svanhilda, quæ erat neptis Odilonis Bajoariorum Ducis ad ſpem totius regni incitatus, ſine dilatione Laudunum civitatem occu- pavit& fratribus bellum indixit. Qui celeriter cum exercitu Laudu- num oblſidentes, fratrem in deditionem accipiunt, quem etiam donec provincias, quæ à ſocietate Francorum defecerant, revocarent, ne quid interim mali in regno moliretur, in novo Caſtello juxta Arvernum cu- ſtodiæ manciparunt. Annus Dni. DccxxIlI. Conſtantini II. Pipinus& Carolomannus principatu potiti, primò Aquitaniam contra Hunoldum ejusdem provinciæ Ducem ingrediuntur,& capto caſtello quod dicitur Lucas in eadem provincia in loco qui vetus Picta- vis vocatur regnum quod communiter habuerant inter ſe diviſerunt, & Carolomannus Auſtriam, Alamanniam& Thuringiam ſortitur. Pipinus verò Burgundiam, Neuſtriam atque Provinciam, ſicque Caro- lomannus usque in annum ſextum, Pipinus usque in undecimum prin- cipabantur. Annus Dni. DccxLIVv. Conſtantini III. Carolomannus& Pipinus contra Odilonem Ducem Bajoario- rum profecti ſunt prælioque commiſſo exercitum ejus fuderunt. Unde reverſi Carolomannus cum ſuis Saxoniam profectus eſt, cepitque ca- † P ſtrum 214 Acceſfiones Hiſtoricæ, ſtrum quod dicitur Hockhſéoburg& Tbeodoricum Saxonem illius loci pri- marium in deditionem accepit. Annus Dni. DccxLv. Conſtantini IV. Fuldenſe Monaſterium inchoatur. Annus Dni. DccxLvI. Conſtantini V. Carolomannus patefecit fratri ſuo Pipino ſe velle pro regno cœle- ſti regnum terrenum dimittere,& in habitu Monachico Deo ſervire, unde nullam expeditionem hoc anno facientes, præparavit ſe uterque, Carolomannus ut votum ſuum perficeret, Pipinus ut eum cum donis regalibus honorifice dimitteret. Annus Dni. DccxLVIi. Conſtantini VI. Carolomannus divino ſuccenſus amore Romam venit& à Zacha- ria Papa Clericus factus, conſtructo monaſterio in monte Sirapti [Soracte] in honore ſancti Silveſtri cum aliis ſecum ad hoc venientibus Monachicum habitum ſuſcepit,& dignos habitui actus per cuncta exer- cuit. Rachis quoque Rex Longobardorum, dum Romam inquietare nititur, prædicti Papæ inſtinctunon ſolum à malo reprimitur, ſed etiam cum uxore& filiis Romam veniens Monachus efficitur. Annus Dni. DccXLVIII. Conſtantini VIE Gripho fratri ſuo Pipino ſubhjectus eſſe nolens, quamvis ſub illo honorifice viveret, in Saxoniam profugit collectoque exercitu ſuper Hiu vium Ovachra, in loco Orheim conſedit. Pipinus verò cum exer- citu Francorum per Thyringiam in Saxoniam ingreſſus contra illum in loco Schaningi dicto caſtra poſuit, prælium tamen non commiſerunt, ſed ex placito diſceſſerunt. Annus Dni. Dc-cxLIx. Conſtantini VIII. Gripho cum copi's ſuis de Saxonia egreſſus Bajoariam petiit, ipſumque Ducatum in ſuam poteſtatem redegit, Thaſſilonem Ducem cum Hiltrude in deditionem accepit. Quod audiens pipinus cum ma- Ximo exercitu Bajoariam venit, Griphonem cum omnibus ſuis cepit, Tasſilonem in ducatum reſtituit, domumque reverſus Griphoni more Ducum Chronograpbhus Saxo. 129 Ducum XII Comitatus dedit, ſed ille tali beneficio non contentus eo- dem anno ad Waifridum Aquitaniæ Ducem profugit. Annus Dni. Dcc=L. Conſtantini IX. Sanctus Burchardus Wirziburgenſis Epiſcopus& Folradus Archi- capellanus ad Zachariam bapam Romam misſi ſunt, ut conſulerent eum ſuper Regibus Francorum, qui tempore illo tantum nomen Regis ſed nullam poteſtatem regiam habebant. Solebant enim Franci ex antiqua regum ſtirpe reges habere, quià Meroveo Clodii ſecundi eorum regis filio Merovingi dicebantur, quorum Genealogia usque ad Hilde- ricum tunc temporis Regem permanebat, in quo etiam licet videretur eſſe finita, jam dudum tamen nullius vigoris erat, nec quicquam in ſe clarum præter inane Regis vocabulum præferebat: Nam& opes& po- tentia regni penes palatii præfectos, qui majores domus dicebantur, te- nebantur, nec quicquam Regi permittebatur, niſi ut regio tantum no- mine contentus crine profuſo, barba ſummiſſa ſolio reſideret,& ſpe- ciem dominantis oſtenderet, legatos undecunque venientes audiret, eisque abeuntibus reſponſa quæ doctus erat aut juſſus velut ex ſua pote- ſtatè redderet, cum præter regis nomen& precarium vitæ ſtipendium, quod ei major domus, prout videbatur, exhibebat, nihil poſſideret, quam unam perparvam reditus villam. in quam domum& ex qua famu- Ios neceſſaria ſibi miniſtrantes haberet; quocunque eundum erat, car- pento ibat, quod junctis bobus,& bubulco more ruſtico agente trahe- batur. Sic ad palatium, ſic ad publicum con ventum, qui Kal. Maji ob re- gni utilitatem annuatim celebrabatur, ire ſolebat& coram tota gente Præſidens omnes ſalutans& ab eis dignis obſequiis honoratus, ſic do- mum redibat, ibique usque ad alterius anni Majum reſidebat: At o- mnia regni negotia domi& foris agenda publica& privata major do- mus procurabat, quo officio cum præfati legati Romam mittebantur, pipinus Caroli filius velut hæreditario jure fungebatur. Zacharias verò Papa ſuper hoc negotio conſultus remandavit, melius eſſe illum vocari regem, apud quem ſumma poteſtatis conſiſteret, dataque ſua au- ctoritate Pipinum Regem conſtitui juſſit. p 2 Annus 116 Accesſiones Hißoricæ, Annus Dni. DCCLI. Conſtantini X. Pipinus more Francorum electus ad regnum per manus ſancti Bo- nifacii Mogontini Archi-Epiſcopi elevatus eſt in regni ſolium in Sueſ- ſionum civitate. At Hildericus antea Rex tonſus& in monaſterium eſt truſus. Annus Dni. DccxlI. Conſtantini XI. Carolomannus Monachus propter eos, qui frequenter de Francia Romam ex voto veniebant eumque tanquam dominum ſuum præter- ire nolentes crebris ſalutationibus à ſua quiete perturbabant, locum mutare compulſus, nocte cunctis ignorantibus cum uno tantum ſocio, quem ab infantia ſibi in omnibus fidelem probaverat, auffugit& ad Caſ- ſinum montem usque pervenit. Ubi portam Monaſterii ex more pul- ſans, cum Patris Monaſterii colloquium expetiſſet& impetraſſet, mox in terram ad pedes ejus corruit, ſe homicidam eſſe, ſe reum omnium criminum proteſtans, miſericordiam expoſcit, pœnitentiæ locum ex- quirit. Quid multa? In cellam Novitiorum cum ſuo collega ſuſci- pitur,& ſecundum regulam probatur, tantoque artius quanto barbaræ & ignotæ gentis homo erat, tandemque poſt anni circulum congrega- tioni ſociatur. Cumque irreprehenſibiliter inter fratres converſare- tur, omnibusque polleret virtutibus, exigente ordine congregationis cum ſuo collega ad coquinæ officium deputatus, gratanter officium ſu- ſcepit, ſed cum in multis utpote Rex& ſervilis officii inſuetus delinque- ret, coquus vino exæſtuans ei alapam dedit dicens: Ita te fratribus de- ſervire oportet. Cui ille placido vultu reſpondit. Indulgeat tibi, frater, Dominus& Carolomannus. Neque enim nomen ſuum cui- quam prodiderat, ne ex vocabulo agnoſceretur, cumque rurſus deli- quiſſet,& à coquo ſecundo percuſſus eademque& prius reſpondiſſet, tertioque nihilominus crudeliter cæderetur, indignatus ille comes peregrinationis ſuæ, quod tantus vir à tam vili perſona tam contume- liosè afficeretur, jam ferre non valens, arripuit pilum unde panis in olera fratrum mittendus conterebatur,& eum omni anniſu percusſit dicens, Nec tibi Deus parcat, ſerve nequam, nec Carolomannus indulgeat. Quo Chronographus Saxo. Trp Quo audito fratres commoti, quod alienigena& pro miſericordia re- ceptus talia facere præſumfiſſet, absque mora eum cuſtodiæ mancipa- verunt. In craſtinum productus de cuſtodia in medio conventu in- terrogatus cur extendere manus præſumſiſſet in miniſtrum fratrum, reſpondit, quia inquit vidi ſervum omnibus nequiorem non ſolum verbis, ſed etiam verberibus dehoneſtare virum meliorem& nobilio- rem omnibus quos terra conſervat. IIli verò indignatione repleti, quod hominem peregrinum tanta laude ceteris prætuliſſet, interro- gant, quis eſſet ille tantæ nobilitatis& bonitatis, cui nec patrem Mo- naſterii præferre voluiſſet. Tunc ille neceſſitate compulſus, iſte eſt, ait, Carolomannus quondam Rex Francorum, qui pro Chriſti amore regnum& gloriam mundi reliquit, ac ſe tantum humiliavit, ut modo à viliſſimo ſervo non ſolum contumeliis, ſed& verberibus afflictus ſit. Quo audito tremefacti pedibus ejus ſe proſternunt, veniam de con- temtu poſtulantes. IIle econtra in terram provolutus cum lacrymis negare cepit, dicens, non ſe eſſe Carolomannum ſed hominem pecca- torem& homicidam, collegam ſuum timore impulſum ut pœnas de- licti ſui evaderet hæc confinxiſſe. Quid plura? cognitus ab omnibus, cum magna reverentia eſt obſervatus. Annus Dni. DccLIII. Conſtantini XII. Conſtantinus Imperator Conſtantinopoli ſynodum congregat trecentorum& triginta Epiſcoporum, in qua imagines Dei& Sancto- rum ejus deponi conſtituit& contra catholicos tyrannidem exercuit. Annus Dni. DccrIv. Conſtantini XIII. Pipinus manuvalida Saxoniam ingreſſus Saxones; licet obſtina- tiſſime reſiſtentes, vicit,& ipſe uſque ad locum qui dicitur Rimie juxta fluvium Wiſaram acceſſit, in qua expeditione Hildegarius Epiſcopus occiſus eſt in monte qui dicitur Luburg. Inde revertenti Regi nunciatur frater ſuus Grypho eſſe occiſus. Stephanus Papa ad Pipinum Regem ve- nit in villa Cariſius dicta, petens auxilium contra infeſtatorem Roma- næ Eccleſiæ Haiſtulffum Longobardorum Regem, venit& Caroloman- nus frater Regis, ut apud fratrem precibus Papæ obſiſteret, invitus *P 3 tamen I1§ Acceſßliones Hißoricæ, tamen hoc feciſſe putatur, quia nec ille juſſa Abbatis contemnere, nec Abbas ſuus præceptis Regis Longobardorum, qui ei hoc imperavit, au- debat reſiſtere: Pontifex verò poſtquam à Rege Pipino pro ſanctæ Romanæ Eccleſiæ defenſione firmitatem accepit, ipſum ſacræ unctio- nis oleo in Regem confirmavit,& cum eo duos filios ejus Carolum& Carlomannum cum matre eorum Berthrada, Francorumg, proceres una cum populo audtoritate beati Petri obligavit& proteſtatus est, ut nunquam ipſi, vel quiq, ex eorum progenie per ſuccedentium temporum curricula progeniti, de alia ſtirpe regem ponerent, niſi ex eorum pro- pagine quos divina providentia tunc in defenſionem Eccleſiæ digna- ta eſt ſublimare. t Annus Dni. Dccxv. Conſtantini XIV. Pipinus Rex Francorum propter juſtitiam beati Petri Apoſtoli exigendam à Rege Longobardorum Italiam intravit, Haiſtulffus verò Rex apud Papiam ſe incluſit, quem Pipinus tamdiu obſedit, donec pro facienda Romanæ Eccleſiæ juſtitia obſides XL. recepit, quibus datis Pipinus Stephanum Papam cum Volrado capellano& valida Franco- rum manu Romam remiſit, Carlomannus autem frater Regis cum Berthrada regina in Vienna civitate remanſit, correptusq; febre obiit, cujus corpus juſſu Regis ad montem Caſſinum relatum eſt. Sanctus Bonifacius paſſus eſt IV Junii. Annus Dni. DccLVI. Conſtantini XV. Haiſtulffus Rex Longobardorum cum nihil eorum, quæ datis ob- ſidibus& facto juramento promiſerat, compleſſet, Pipinus ĩterum Ita- liam ingreſſus eum in Papia obſedit,& ad complenda quæ promiſerat coẽgit, redditamque ſibi Ravennam pertinentem ſancto Petro dedit: Cumque in Galliam rediſſet& Haiſtulffus ea quæ promiſerat denuo violare meditaretur, invenatione de equo ſuo prolapſus ex eodem ca- ſu inter paucos dies vitam finivit, cui Deſiderius ſucceſſit. Annus Dni. DCcCLVII. Conſtantini XVI. Conſtantinus Imperator miſit Pipino munera, inter quæ& Orga- num, quæ ad eum in compendio villa pervenerunt, ubi tunc ille gene- rale Cbronographus Saxo. 119 rale concilium& conventum habuit, illuc& Taſſilo Dux Bajoariorum cum primoribus gentis ſuæ venit fidelitatemque tam ipſi Pipino quam filiis ejus Carolo& Carlomanno ſuper corpus ſancti Dionyſii promilit. Annus Dni. DccLVIII. Conſtantini XVII. Pipinus valida manu Saxvoniam ingreſſus eſt,& quamvis Saxoni- bus validiſſime reſiſtentibus& ſe munitionibus tuentibus pulſis propu- gnatoribus prælio per ipſum vallum, quo patriam defendere conaban- tur, intravit, commiſſoque prælio victor extitit, promiſeruntque annis ſingulis trecentos equos ſe honoris cauſa daturos. Annus Dni. DCcLIX. Conſtantini XIIX. Sanctus Geangolffus in Burgundia à quodam Clerico occiſus eſt, pro uxoris ſuæ ſibi adamato adulterio. Annus Dni DcœX. Conſtantini XIX. Waifrius Dux Aquitaniæ, cum res Eccleſiarum quæ in ſua pote- ſtate erant,& ad Eccleſias quæ ſub manu Pipini Regis conſtitutas perti- nebant reddere noluiſſet, ipſumque Regem pro his per legatos ſuos commonentem contra ſe ad bellum incitaſſet, ille collectis undique copiis Aquitaniam intravit, cumque in Tedoad dicta poſitis caſtris conſediſſet; Waifrius bello concertare non auſus, miſsà legatione ad Regem promiſit ſe Eccleſiarum juſtitias redditurum, dans& obſides duos de primoribus gentis ſuæ, Adalgarium& Itherium. Annus Dni. DccLXI. Conſtantini XX. Waifrius bellum ſibi illatum ulciſci volens exercitum, qui Franco- rum poſſeſſiones popularentur, usque ad Cabillonem civitatem fecit accedere. Quod cum Pipino generalem conventum agenti in villa Duria nunciatum fuiſſet, cum magno belli apparatu Aquitaniam in- greſſus, omnia ferro& igne vaſtavit, quædamque oppida vi, quædam verò ſpontanea deditione cepit. Annus Dni. DccL. XII. Conſtantini XXI. 1 Pipinus Rex ſuſcepto bello finem imponere cupiens tertio Aqui- taniam intravit, captisque Biturica civitate& caſtello Toarcts reverſus hiemavit in villa Gentiliaco. Annus Acceſiones Hißtoricæ, Annus Dni. DccæxllI. Conſtantini XXII. Pipinus Aquitaniam quarto intravit, cunctaque extra munitiones usque ad oppidum Cadurciam vaſtavit. Tasſilo Dux Bajoariorum poſtponens Sacramenta quæ juraverat,& oblitus bona, quæ ſibi ſuus avunculus Pipinus Rexfecerat, ſimulata infirmitate ab hac expeditione per dolum ſe ſubduxit& in Bajoariam reverſus firmatoque ad defenſio- nem animo ad conſpectum Regis ſe ulterius venturum abjuravit. Annus Dni. DccEXIVv. Conſtantini XXIII. Pipinus Rex diſtracto in diverſo animo propter duo bella Aqui- tanicum ſcilicet jam olim ſuſceptum,& Bajoaricum propter Taſſilonis Ducis defenſionem ſuſcipiendum, conventum in Wormatia habuit dilataque in futurum expeditione hoc anno ſe domi continuit. Annus Dni. DccLXxv. Conſtantini XXIV. Pipinus generalem conventum in Atiniaco villa habuit, ſed& hoc anno expeditionem nuſquam movit. Corpora Sanctorum, Gorgo- mi, Naboris& Nazarii, de Roma translata ſunt in Franciam. Annus Dni. DCœlXV1. Conſtantini XXV. Pipinus Aquitaniam quinto ingreſſus deſtructum à Waifrio Ar- gentomagum caſtrum reædificavit& ipſam civitatem Bituricam præſi- dio munivit. Annus Dni. DccLXVII. Conſtantini XXVI. Conſtantinus Imperator& Abdellas Rex Sarracenorum pari ve- ſania in orthodoxos deſæviunt, multosque pro Chriſto perimunt. Con- ſtantinusſinſuper ægre ferens gloriam Sanctorum miraculis coruſcan- tium Lipſana eorum ubique jubet effodi,& in profundum jactari. Pi- pinus Aquitaniam ſexto ingreſſus eſt, multisque caſtellis& pagis ca- ptis, Viennam revertitur, ibique exercitu recreato menſ. Aug. ad reli- quias belli profectus eſt, multaque caſtella& petras atque ſpeluncas, in quibus ſe hoſtium plurima multitudo defendebat, cepit. Annus Dni. DccLxXIIX. Conſtantini XXVII. Pipinus rurſus contra Aquitaniam evocato exercitu Santonicam givitatem contendit, captoque in itinere Rimiſteino cum ad urbem præ- Chronographus Saxo. T21 prædictam veniſſet mater& ſoror& neptes Waifrii Ducis, ad eum ad- ductæ ſunt, inde ad Garonnam proficiſcitur, ubi ei Herwingus cum alia præfati Ducis ſorore occurrit ſeſeque& illam regi tradidit. Rebus igitur aliquot proſpere geſtis Rex revertitur, celebravitque paſcha in caſtro quod dicitur Sels, aſſumtaque ſecum uxore ſua iterum ad urbem Santonicam venit, dimiſsaque ibi Regina cum omnibus copiis ad per- ſequendum Waifrium animum intencdit, nec prius deſiſtere quam vi- vum caperet aut bellantem interficeret. Quo interfecto in territorio petragorico Santonas reverſus, ibi aliquamdiu ægritudine decubuit, delatus tamen Turonum ad Sancti Martini memoriam oravit, inde- que Pariſium veniens VIII Kal. Octob. obiit, ſepeliturque in Baſilica ſancti Dionyſii: Filii verò ejus Carolus& Carlomannus omnium Francorum conſenſu Reges creati ſunt, ea conditione, ut totum re- gnum ex æquo partirentur,& Carolus eam partem quam Pater ejus Pi- pinus tenuerat, Carlomannus verò cam, quam patruus eorum Carlo- mannus poſſedit, ſuſciperet,& Carolus VII Id. Octob. in Noviomo civitate, Carlomannus verò in Sueſſiona regni ſuſciperet inſignia. Annus Dni. DoœXxIx. Conſtantini XVIII. Carolus magnus Pipini filius XLVI annos regnavit, III cum fratre Carlomanno, XLIIIſolus poſtea. Hunoldus quidam Aquitaniam quæ in ſortem Caroli ceſſerat invaſit, contra quem Carolus profectus fratris auxilium poſtulavit, ſed impedientibus malis hominibus habere non potuit, ad proſequendum tamen Hunoldum profectus eſt, eumque ad Lupum Waſconiæ Ducem fugitivum miſſa legatione recepit cum uxore ſua ipſoque Lupo cum tota Waſconia ſibi obediente regreſ- ſus eſt. Annus Dni. DpocLXX. Conſtantini XIX. Corpus Sancti Othmari in inſula, qua defunctus eſt, poſt X annos incorruptum reperitur, ablatumque in baſilica ſancti Galli ſepelitur. Apnnus Dni. DccLXXI. Conſtantini XX. Carlomannus in villa Salmoviaco moritur,& Carolus ad capien- dum ex integro regnum, Narbonacum villam venit, ibique Williharius O. Epiſco- 122 Acceßiiones Hiſtoricæ, Epiſcopus Sedunenſis& Volradus Presbyter, aliique plures ſacerdotes, Comites& primates fratris ſui ad eum venerunt, uxor verò Carloman- ni cum filiis& parte optimatum ad Italiam profecta eſt. Annus Dni. DoœLXXII. Conſtantini XXI. Carolus Rex congregato Wormatiæ generali conventu, Saxo- niam bello aggredi ſtatuit eamque ſine morà ingreſſus cuncta ferro& igne depopulatus, Eresburg caſtrum cepit, Idolum quod à Saxonibus Hirmenſul dicebatur evertit, in cujus deſtructione cum in eodem lo- co per triduum moraretur, propter continuam cœli ſerenitatem exſic- catis omnibus illius loci rivis& fontibus, aquam ad bibendum inveni- re non potuit, ſed ſubito divinitus, ut creditur, in cujusdam torrentis concavo tanta vis aquæ eruperat, quieſcentibus cunctis meridiano tempore, ut omni exercitui ſufficeret. Tunc Rex Idolo deſtructo Wiſaram fluvium acceſſit, ibique acceptis à Saxonibus XII obſidibus receſſit. Annus Dni. DccLEXXIII. Conſtantini XXII. Adrianus Papa inſolentiam Deſiderii Regis Longobardorum fer- re non valens Caroli expetivit auxilium. Qui collecto exercitu ve- niens, Deſiderium intra Ticinum obſedit totumque hybernum tem- pus multa moliendo in hac obſidione conſumſit. Interim verò Saxo- nes nacta occaſione pro abſentia Regis contiguos ſibi Haſſorum termi- nos populantur, venientesque in locum qui Fridislar nominatur, Ec- cleſiam quam beatus Bonifacius martyr dedicaverat,& nunquam in- cendio perituram prædixerat, incendere moliti ſunt. Cumque mul- ta vi eam incendere molirentur, apparuerunt quibusdam Chriſtianis atque Paganis duo juvenes in albis, qui ab igne eam prætexère nutuque divino immiſſo terrore omnes in fugam verſi ſunt. Inventus eſt autem poſtea unus ex eisddem Saxonibus mortuus juxta Eccleſiam genibus fle- xis, ligna& ignem habens in manibus& quali ore flans, ut illa incende- ret, ac Carolus fatigatum longa obſidione Ticinum ad deditionem compulit, quam cæteræ civitates ſecutæ regiæ poteſtati ſe ſubdiderunt. Sic Chronographus Jaxo, 127 sic ſubacta& ordinatà pro tempore Italia in Franciam revertitur ca- ptivum ducens ſecum Deſiderium Regem. Annus Dni. DccLXXIV. Conſtantini XXIII. Carolus tripartitum exercitum in Saxoniam miſit, qui direptio- nibus& incendiis cuncta vaſtantes, compluribus qui reſiſtere conati ſunt interfectis cum ingenti præda reverſi ſunt. Annus Dni. DCCLXXV. Conſtantini XXIV. Conſtantinus Imperator filius Leonis, perſecutor Chriſtianorum & Eccleſiarum legisque deſtructor, plaga peſſimi incendii divinitus ercutitur& clamans adhuc vivus, igni ſum inextinguibili traditus, miſerabiliter moritur. Annus Dni DccLXXVI. Leonis I. Leo filius Conſtantini LXV loco ab Auguſto regnavit annos V. Hic primo viſus eſt eſſe pius, ac monachorum amicus, unde& metro- politanos ex Monachis in primis ſedibus collocavit multosque ordines in urbe bene ampliavit, quapropter principes omnes una cum populo petierunt filium ejus Conſtantinum Imperatorem, juraveruntque o- mnes ſe non admiſſuros alios Imperatores præter Leonem& Conſtan- tinum,& ex ſemine ipſorum,& hoc ſcripto confirmaverunt,& ſic in ſancto die Paſchæ coronatus eſt Imperator. Annus Dni. DCcLXXVII. Leonis II. Carolus iterum Saxoniam intravit omnesque fallaciter devotos invenit. Cunctti quippe adeum venerunt præter Widikindum unum ex primoribus Weſtfalorum, qui multorum ſibi conſcius facinorum ti- muit regem,& ad Sigifridum Regem Danorum cum paucis profugit. Cæteri qui venerant ea conditione veniam obtinuerunt, quatenus ſi ulterius ſua ſtatuta violarent, patria& libertate privarentur. Bapti- zata eſt autem& multitudo magna, quæ, licet falſo, Chriſtianam ſe fore promiſerat. Annus Dni. DCcæXXIIx. Leonis III. Carolus Hiſpaniam petens quasdam urbes ſubegit, obſides à Sar- racenis accepit, ſed in regreſſu plerique aulicorum per inſidias Waſco- 2Q num 12 4 Accesſiones Hiſforicæ, num occiſi ſunt, interea Saxones comperto quod tam longe receſſiſſet, ſumtis armis Renum usque profecti, quicquid à Tuicio civitate usque ad fluvium Moſellam vicorum villarumque fuit, ferro& igne populati ſunt; nullum diſcrimen ſexus aut ætatis ira hoſtis fecerat, ut liquido pateret eos non prædandi, ſed ulciſcendi ſe cauſa terminos Francorum introiſſe. Quod cum Rex Autiſiodoro poſitus audiſſet, Orientales Francos& Alamannos ad propulſandos eos miſit, quorum adventum Saxones audientes receſſerunt, ſed illi è veſtigio ſecuti invenerunt eos in partibus Haſſorum ſuper fluvium Adernam, ſtatimque in ipſo flu- minum vado illos adorti tanta cæde proſtraverunt,& ex ingenti multi- tudine vix pauci redierint. Annus Dni. DccLXXIX. Leonis IV. Venit ad Carolum Hildibrandus Dux Spoletanus cum magnis muneribus in villa Wircimaco, quem ille benignè ſuſcepit donatumque in ſuum ducatum remiſit. Annus Dni. DCœIXXX. Leonis V.. Carolo Saxoniam venienti omnes orientalium partium Saxones occurrerunt multique de populo baptizati ſunt, veniensque in locum ubi Hora& Albia confluunt, ordinavit res tam Saxonum quam Sclavo- rum reverſusque in Franciam, Romam cauſa orationis cum uxore ſua Hildegarda& liberis perrexit,& natale Domini Papiæ celebravit: Leo Imperator obit. Annus Dni. DccLxXxXI. Conſtantini I. Conſtantinus filius Leonis LXVI loco ab Auguſto cum matre ſua Irene regnavit annos XVII. Carolus Romam veniens ab Adriano Papa honorificè ſuſcipitur,& cum ibi paſcha celebraret, baptizavit idem Pontifex filium ejus Pipinum, eumque de ſacro fonte ſuſcepit, & eum in Regem Italiæ, fratrem verò ejus Ludovicum in Regem Aqui- taniæ unxit. Rex autem Roma digreſſus Mediolanum venit, ibique baptizata eſt filia ejus Gisla ab Archi-Epiſcopo Thoma,& ab eodem eſt de ſacro fonte levata. Inde Rex in patriam reverſus ſuccedenti tempore Saxoniam intravit, eamque in Epiſcopatus VIII diviſit, id eſt Bremen- Chronographus Saxg. 125 Bremenſem, Halberſtadenſem, Hildinesheimenſem, Fardenſem, Pa- derbrunnenſem, Mindenſem, Monaſterienſem, Oſenbruggenſem& terminos eisdem Epiſcopis conſtituit; ſanctoque Stephano martyri in loco qui dicitur Seligenſtadt monaſterium conſtruxit, quod poſtea translatum in locum qui vocatur Halberſtadt, ubi nunc ſedes Epiſ copalis eſt, idque ad propagandum Catalaunenſi Epiſcopo Hildegrimo, qui erat frater beati Luidgeri confeſſoris, commendavit. Annus Dni. DccLxXXII. Conſtantini II. Conſtantinopoli quidam invenit] lapideam arcam& in ea virum jacentem cum hac ſcriptura: Chriſtus naſcetur ex Maria Virgine,& credo in eum, ſub Conſtantino& Irene Imperatoribus, ò Sol, iterum me videbis. 3 Annus Dni. DCCLXXXIII. Conſtantini III. Hildegardis regina uxor Caroli obit, cujus funeri cum ſolenni more juſta perſolviſſet, Saxoniam tendens pugnavit cum eis in loco, qui Theotmelli vocatur,& vicit eos, indeque Paderbrunnam veniens audivit eos in finibus Weſtfalorum iterum paratos ad pugnam, ad quos tendens eadem qua prius felicitate pugnavit cum eis, inde reverſus in Eranciam duxit uxorem filiam Rodolffi Comitis de orientali Francia, nomine Faſtradam, de qua habuit fllias duas: Berthrada Regina, mater Regis obĩit. Annus Dni. poc=xXXXIV. Conſtantini IV. Carolus in loco qui Lippiheim dicitur pagos Weſtphalorum va- ſtavit, veniensque ad Wiſaram, cum inundatio aquarum tranſitum ne- garet, dimiſit filium ſuum Carolum in finibus Weſtphalorum, ipſeque per Thyringiam divertens depopulatus eſt partes, quæ ſunt circa Al- biam, reverſusque eſt in Franciam. Saxones verò congresſi ſunt cum filio ejus Carolo, ſed ille magna cæde facta cum victoria rediit ad pa- trem ſuum Wormatiam. Annus Dni. DccLXxXXv. Conſtantini V. Widikindus& Albio ex trans-Albiana regione venerunt ad Ca- 4. rolum 726 Acceſiones Hiſtoricæ, rolum apud Attiniacum, ibique in gratiam recepti baptizati ſunt, quie- vitque Saxonica perfidia per aliquot annos. Annus Dni. Dc-cc-LXXXVI. Conſtantini VI. Carolus audiens Anglos& Saxones Britanniam invaſiſſe, miſit illuc cum exercitu Audolffum præpoſitum menſæ regiæ, qui perfidæ gentis contumaciam citò repreſſit acceptosque obſides cum plurimis populi primoribus Wormatiam ad Regem adduxit; Rex autem undique pace facta ſtatuit Romam ire,& partem Italiæ, quæ eſt circa Beneven- tum, ſuæ poteſtati ſubjicere, cujus majorem partem capto Deſiderio Rege jam ſibi ſubdiderat. Annus Dni. Dc-cLXxXXVII. Conſtantini VII. Carolus Rex Romam veniens, honorifice ſuſceptus eſt ab Adria- no Papa, qui etiam cum ipſo Beneventum contendit. Quod audiens Aragiſus DuxßBeneventanus miſit adRegem filium Rumoldum cum ma- gnis muneribus rogans, ne terram intraret. Quod ille abnuens& Rumoldum ſecum retinens Capuam venit bellum geſturus: Aragiſus verò relicta Benevento, quæ caput eſt illius terræ, Salernum ſe quaſi munitiorem contulit, miſſaque legatione utrosque filios ſuos regi ob- tulit, promittens ſe per omnia obediturum, tantum ne ad conſpectum ejus venire cogeretur. Cujus precibus rex annuens, minorem filium nomine Grimoldum ſecum retinuit, majorem verò patri remiſit. Ac- cepit inſuper à populo obſides Xl miſitqve legatos, qui ipſum Ducem& omnem populum Beneventanum ſacramento confirmarent. Annus Dni DcCCLXXXIIX. Conſtantini VIII. Inſtantia Adriani Papæ& Tharaſii Patriarchæ Conſtantinopolitani apud Nicæam univerſalis ſynodus CCClL Epiſcoporum congregatur, in ua fides Catholica in præſentia Irenes& Filii ejus Conſtantini cuncto- rum ſub ſcriptione roboratur,& hæreſis execrantium imagines Dei in perpetuum abdicatur. Annus Dni. Dc-cLXXXIX. Conſtantini IX. Carolus contra gentem Sclavorum, qui Wilci dicuntur, exerci- tum ducens, cuncta ferro& igne vaſtavit, donec eos ſubjugavit. Annus Chronograpbus Saxo. 127 Annus Dni. Dccxc. Conſtantini X. Carolus nullam expeditionem fecit, ſed reſidens in Wormatia, legatos Hunorum audivit, ſuosque ad eorum principes miſit. Age- batur autem inter eos de confiniis regnorum ſuorum, quæ res futuri belli ſeminarium fuit. Annus Dni. Dccxcl. Conſtantini XI. Carolus ut Hunis bellum inferret per Bajoariam iter diſpoſuit, diviſoque exercitu Theodericum Comitem& Meinfridum Camera- rium ſuum cum una parte per aquilonare Danubĩi latus ire juſſit. Ipſe cum altera per auſtrale latus deſcendit, venientesque ad Aneſum fiu- vium, qui eſt limes Pannoniæ& Bavariæ, caſtra poſuerunt per triduum Letanias ibi facientes. Huni autem videntes exercitum utrasque ri- pas tenentem, divinitus immiſſo terrore munitiones ſuas dimittentes fugerunt,& uterque exercitus libere ingreſſus magnam partem Pan- noniæ uſque ad fluvium, qui dicitur Raba, devaſtavit. Annus Dni. pccxcll. Conſtantini XII. Pipinus filius Caroli ex concubina quibusdam Francis agentibus conſpiravit contrapatrem, itemque alii propter Faſtradam reginam, cu- jus crudelitatem ſe ferre non poſſe Franci dicebant: Quæ conſpira- tio cum per Fardolfum Longobardum detecta fuiſſet, ipſe ob meri- tum fidei ſervatæ, monaſterio ſancti Dionyſii donatus eſt, autores verò conjurationis partim gladio cæſi, partim patibulo ſuſpenſi ſunt. Annus Dni. DCCXCIII. Conſtantini XIII. Carolo in Francoford paſcha celebrante Synodus Epiſcoporum magna collecta eſt ex omnibus regni provinciis, legati quoque Adriani Papæ in ejus vice affuerunt. In hac Synodo hæreſis cujusdam Epiſcopi nomine Felicis damnata eſt, qui Chriſtum, ſecundum quod homo eſt, adoptivum Dei Filium dicebat,& liber contra eam communi Epiſco- porum autoritate compoſitus eſt, in quo omnes ſubſcripſerunt. Mor- tua eſt autem ibi Faſtrada regina& Mogontiæ apud ſanctum Albanum eſt ſepulta. Annus Acceſiiones Hiſioricæ, Annus Dni. Dccxclv. Conſtantini XIV.“ Carolus diviſo inter ſe& Filium Carolum exercitu Saxoniam cum magno apparatu intravit, ſed ipſi faciem ejus reveriti datis obſidibus ſe per omnia obſecuturos juraverunt. Annus Dni. DpCcxXCv. Conſtantini XV. Carolus generalem conventum habuit, ultra Renum in villa quæ dicitur Cufeſtein, indeque Saxoniam ingreſſus pene tõtam popu- lando peragravit, itemque acceptis obſidibus in Galliam remeavit. Annus Dni. Dc-cXcv1. Conſtantini XVI. Carolus Saxoniam petens filium ſuum Pipinum Italiæ Regem in pannoniam miſit ipſeque depopulata Saxonia Aquisgrani revertitur, Pipinus verò fugatis ultra fluvium 74 izaba Hunis cum magno Huno- rum theſauro ad patrem revertitur. Annus Dni. DccxcvIl. Conſtantini XVII. Carolus rurſus expeditionem in Saxoniam movit,& usque ad Oceanum ultra omnes paludes& invia loca transivit, totamque Saxo- niam per obfides in deditionem accepit, deinde Aquisgrani reverſus, Abdellam Sarracenum filium Ibimaugæ Regis à fratre depulſum ſibi- que ſe commendantem ſuſcepit. Mediante autem menſe Novembre rurſus cum exercitu Saxoniam intravit, poſitisque caſtris apud Wiſa- ram, locum caſtrorum Hereſtal vocari præcepit. Illuc Legati Huno- rum cum magnis muneribus venerunt, indeque Abdellam Sarracenum cum filio ſuo Ludovico in Hiſpanias reverti fecit, Pipinum in Italiam remiſit, ipſe verò ad diſponendam Saxoniam totum hyemis tempus impendens, natale Domini& Paſcha ſequentis anni ibi celebravit. Annus Dni, DccxcvIII. Conſtantini XIIX. Conſtantinus Imperator ob inſolentiam morum ſuorum ſive ut quidam verius fatentur matris ſuæ Irenæ conſilio, ut ipſa ſola impe- raret, excœcatus eſt, ac deinde poſt breve tempus obũt, ſicque mater de cætero ann. V imperayit. Obſcuratus autem eſt ſol eo tempore per dies XVII, ita ut oberrarent naves in mari,& omnes dicerent, quod propter Imperatoris excœcationem Sol obſcuratus ſit. Annus Chronographus Saxo. 729 Annus Dni. Dccxclx. Romanis in ſua ſecuritate gloriantibus levatum eſt cor ſecundum morem illorum, volueruntque ea quæ imperialis erant poteſtatis ſibi vendicare. Reliſtente autem Leone Papa, quidam ex cognatis beatæ memoriæ Adriani Papæ ſeditionem moventes in populo concitave- runt eos adverſus Papam, unde cum in Letania majore proceſſurus de Lateranis ad Eccleſiam ſancti Laurentii, quæ ad craticulam vocatur, equo ſedens pergeret, inſidias à Romanis diſpoſitas juxta candem Ec- cleſiam incidit, dejectusque de equo& erutis oculis ejus, linguaque amputata nudus ac ſemivivus in media platea dimiſſus eſt, deinde juſſu eorum, qui hujus facinoris autores erant, in monaſterium ſancti Heraſmi martyris miſſus,& à Winigiſo Duce Spoletano ſuſceptus ac Spoletum ductus eſt, cujus rei nuntium dum Carolus accepiſſet, ipſum quidem ut vicarium beati Petri cum ſummo honore ad ſe adduci præ- cepit, iter tamen quod in Saxoniam diſpoſuerat non intermiſit, habi- to itaque conventu ſuper Renum in loco qui dicitur Lippeheim trans- fretavit,& ad Paderbrunnam veniens miſit Carolum filium ſuum ad Albim cum exercitu propter quædam negotia cum Wilcis& Abodri- tis diſponenda,& cum ejus reditum expectaret, venit ad eum Ponti- fex bene videns& loquens ſuſceptoque ab eo honorifice, cum aliquot dies apud eum manſiſſet, intimatis Regi omnibus, pro quibus venerat, per legatos Regis honorifice loco ſuo reſtitutus eſt. Huni à fide de- fecerunt,& Geroldus Bavariorum præfectus pugnans contra eos in prælio occiſus eſt, de quo in viſione Wetini ſvide ann. DCCCXXVIIII legitur, quod inter martyres annumeratus ſit. Annus Dni. p ccc. Carolus orationis cauſa Turonis venit, ibique uxor ejus Luit- garda mortua& ſepulta eſt. Deinde Romam tendens pridie quam urbem intraret, occurrit illi Leo Papa apud monumentum XII Ilapide ab urbe, prandensque cum eo dimiſit eum ibi nocte illa,& præceſſit eum ad urbem. In craſtinum verò ordinatis per loca congrua turbis, ipſe ſtans in gradibus cum Epiſcopis& Clero honorificè illum ſuſcepit, †R cunctis- Ho Acceſßiones Hiſtoricæ, cunctisque pſallentibus in Baſilicam ſancti Petri illum introduxit. Poſt VII verò dies Rex concione vocata omnibus cur veniſſet patefe- cit, inter quæ potiſſimum erat de diſcutiendis quæ objecta ſunt Pon- tifici criminibus; ut enim ſe quaſi abſolutiores redderent ejus calu- mniatores, mortiferum ei crimen impoſuerunt. Rege autem de hoe inquirente, cum nullus eſſet criminis probator, Pontifex aſſumto Evan- gelii textu coram Rege& omni populo Ambonem conſcendit, aſtanti- busque accuſatoribus invocato ſanctæ Trinitatis nomine de objectis ſe expurgat. Annus Dni. DoœVl. Caroli I. Carolus magnus Rex Francorum LXVII loco ab Auguſto Roma- norum Imperatore conſecratus eſt anno regni ſui XXxXlII imperavit- que annos xXlV. Cum enim pro calumnia Papæ ingeſta Romam ve- niſſet,& natalem Domini ibi celebraret,& ipſa die ſacratiſſima ad miſ- ſarum ſolennia veniens, dum ante confeſſionem beati Petri ab oratio- ne ſurgeret, nihilominus ſperanti Leo Papa coronam impoſuit,& Im- peratorem Romanorum pronuntiavit,& à cuncto populo Romano acclamatum eſt: Carolo Auguſto à Deo coronato magno& pacifico Imperatori Romanorum vita& victoria. Poſt quas laudes ab Apoſto- lico unctus Imperator& Auguſtus eſt appellatus. Poſt paucos dies ha- bita quæſtione de adverſariis Papæ, ſecundum legem Romanam ut rei Majeſtatis decollatione adjudicati ſunt. Pro quibus tamen Papa pio affectu interceſſit, namvita& membrorum integritas eis conceſſa eſt, ſed pro facinoris magnitudine exilio deportati ſunt, fertur tamen quod de Majoribus eorum uno die in Lateranenſi campo CCC decollati ſint. Innocentiam verò Leonis Papæ ita Dominus approbavit, ut cla- riores ei oculos donaverit, ſed in ſignum virtutis ejus pulcherrima cicatrix in modum tenuiſſimi fili turturinas acies niveo candore de- coravit. Annus Dni. DeccrI. Caroli II. Hirene Imperatrix de Conſtantinopoli miſit legatos ſuos ad Ca- rolum pro pace firmanda inter Francos& Græcos,& Carolus viciſſim milit Chronographus Saxo. I miſit ſeſſe Epiſcopum Ambianenſem& Helmgaudum Comitem Con- ſtantinopolim pro eãdem causa,& ut poſtularent Hirenem Imperatri- cem, ut illi jungeretur in conjugio. Quæ in hoc conſenſiſſet, ſi non ejus Patritius inhibuiſſet prævalens& imperium ad fratrem ſuum Ni- cephorum transferre ſatagens. Nam cum adhuc in urbe eſſent legati Caroli, Nicephorus imperium invaſit,& Hirenem in monaſterium, quod ipſa conſtruxerat, miſit. Annus Dni. DcccIII. Caroli III. Venerunt de Conſtantinopoli legati Caroli& Apoeriſarii Nice- phori, qui tunc rem publicam apud eos gerebat: Michael Epiſcopus & Petrus Abbas& Caliſtus candidatus, qui invenerunt Imperatorem in Germania, in loco qui dicitur Salz,& pactum pacis in ſcripto ab eo ſuſceperunt. Annus Dni. DcccIv. Caroli IV. Imperator ducto exercitu in Saxoniam, omnes qui trans Albiam habitabant Saxones cum mulieribus& parvulis tranſtulit in Franciam & pagos transalbianos Abodritis dedit. Annus Dni. Docœcv. Caroli V. Imperator miſit Carolum filium ſuum in Bohæmiam, qui depo- pulatis omnibus Ducem terræ illius nomine Lechonem occidit, inde- que regreſſus ad patrem in Voſego ſylva venatui ſtudentem invenit. Annus Dni. DcscVI. Caroli VI. Imperator habito conventu cum primoribus Francorum de pace conſtituenda& de diviſione regni facienda inter tres filios ſuos, ut ſciret unusquisque illorum, quam partem tueri& regere deberet, ſi ſibi ſu- perſtes deveniret, de hac partitione teſtamentum fecit,& optimatum juramento firmavit. Annus Dni. DOccv1. Caroli VII. Legati Perſarum venerunt ad Imperatorem deferentes ei mune- ra, papylionem& tria tentoria varii coloris, miræ magnitudinis& pul- chritudinis, omnia biſſina tam funes quam tentoria. Præterea pallia ſerica multa& pretioſa atque unguenta& balſamum, nec non& horo- *R 2 logium 92 Accesſiones Hiftoricæ, logium ex aurichalco arte meclianica mirifice compoſitum, in quo XII horarum curſus ad clepſydram vertebatur, cum totidem ex eis pillulis, quæ ad com pletionem horarum dẽcidebant& caſu ſuo ſubjectum ſibi cymbalum tinniri faciebant, additis in eodem ejusdem numeri equi- tibus, qui per XII feneſtras completis horis exibant,& impulſu ſuo è regione totidem feneſtras, quæ prius erant apertæ, claudebant, alia quoque multa erant in ipſo horologio, quæ enumerare longum eſt. Annus Dni. DcccVIII. Caroli VIII. Carolus Imperator audiens Godefridum Danorum Regem in Abodritos cum exercitu trajeciſſe, Carolum filium ſuum cum valida Francorum& Saxonum manu miſit contra eum, ſi fortè Saxoniæ ter- minos aggredi tentaret. Ille autem expugnatis aliquot Sclavorum caſtellis, cum magna copiarum ſuarum detrimento reverſus eſt. Annus Dni. DcccrX. Caroli IX. Ludovicus Rex Filius Imperatoris cum exercitu Hiſpaniam in- greſſus Dertoſam eivitatem obſedit, ſed eam capere non valens ſoluta obſidione in Aquitaniam ſe recepit. Anmus Dni. Doccx. Caroli X. Pipinus Rex Italiæ, filius Imperatoris, perfidia Ducum Venetio- rum incitatus Venetiam bello terra marique jusſit appetere, fubjecta- que Venetia Duces qjus in deditionem accepit. Eo anno Sol& Luna bis defecerunt, Sol VII Id. Junii& II Cal. Decembr. Luna XI Kal. Jul.& XVIIIKal. Januar. Pipinus Rex obit. Godefridus Rex Danorum obit, cui Hemmingus filius Fratris ſui fuccesſit. Annus Dni. Pcœccxl. Caroli XI. Imperator pace cum Hemmingo Rege Danorum firmatà& pla- cito generali Aquisgrani habito in tres partes regni ſui totidem exer- eitus miſit, unum trans Albiam in Limones[ Linones] qui& ipſos va- ſtavit& caſtellum Hochburi ſuperiori anno à Wilcis deſtructam re- ſtauravit; alterum in Pannonias ad controverſias Hunorum& Scla- vorum finiendas; tertium in Brittones ad perfidiam eorum punien- dam, qui ommes proſpere egerunt. Carolus filius Imperatoris major natu obit. Annus Chronographus Saxo- 2 Annus Dni. DœccXli. Caroli XII. Nicephorus Imperator pugnans contra Bulgares occiditur,& Mi- chaèl gener ejus imperio potitur, qui legatos Caroli Imperatoris ad N-- cephorum miſſos ſuſcepit,& cum eis legatos ſuos miſit& pacemaà Ni- cephoro ceptam firmavit. Annus Dni. DeccxiII. Caroli XIII. Imperator Carolus filium ſuum Ludovicum Regem Aquitaniæ ad ſevocavit, eique coronam imponens imperialis nominis conſortem fecit. Bernhardum verò nepotem ſuum Pipini, filii ſui filium, Italiæ Regem conſtituit. Michaél Imperator Bulgares bello appetens, ubi malè pugnavit, domum reverſus, depoſito diademate Monachus efff- citur, pro quo Leo filius Bardæ Patritii conſtituitur. Annus Dni. Dcccxlv. Caroli XIV., Carolus Imperator dum Aquisgrani hyemaret, febre& pleuriſi, id eſt lateris dolore tactus, V Kal. Febr. moritur anno ætatis fuæ LXXP regni autem XLVI Imperii verò XIV. Quod cum audiſſet Ludovi- cus filius ejus, XXX obitus illius die ab Aquitania Aquisgrani venit, ſummoque omnium Francorum conſenſi ac favore patri fucgeſſit. Annus Dni. POCcxV. Ludovici I. Ludovicus qui cognominatur pius filius Caroli Magni LXVIII 10⸗ co ab Auguſto regnavit annos XXVII. Annus Dni. DcccxvI. Ludovici II.— Ludovicus Imperator Aquisgrani magnam Synodum habuit, ubs conſtituta eſt regula Canonicorum.— Annus Dni. DcccxvrI. Ludovici III. Ludovicus generalem conventum Aquisgrani habens, filium fuum primogenitum Lotharium imperii ſui ſocium ſibi conſtituit, cæteros Reges appellatos, unum Aquitaniæ, alterum Bajoariæ præfe- cit. Poſt hæc nunciatum eſt ei: Bernhardum nepotem ſuum Italiæ Regem quorundam confilio tyrannidem meditari, ad quos motus comprimendos Imperatore, celeriter cum exercitu veniente, Bernhar- dus rebus ſuis diffidens, apud Cabilonem Imperatori ſe tradidit. —*R 3 Annus 54 Acceßliones Hiſtoricæ, Annus Dni. DCoœcxlix. Ludovici IV. Imperator Aquisgrani reverſus autores conjurationis ſimul& Re- gem judicio Francorum capitali ſententia damnatos luminibus tantuùm privari juſſit, Irmengardis Imperatrix obit. Annus Dni. Dcccxix. Ludovici V. Imperator Welffi Comitis filiam nomine Judith duxit uxorem, quæ genuit ei Carolum Calvum. Annus Dni. DcccxXXx. Ludovici VI. Propter juges pluvias& aërem nimio humore reſolutum homi- num& jumentorum peſtilentia graſſata eſt, frumenta quoque& legu- mina corrupta ſunt. Annus Dni. Doccxxl. Ludovici VII. Imperator filio ſuo Lothario deſponiavit Irmingardam Hugonis Comitis filiam, de qua ille ſuſcepit Lotharium, Ludovicum& G2⸗ rolum. Annus Dni. Dcccxxl. Ludovici VIII. In regione Thyringorum quodam loco ceſpes longitudine pe- dum L, latitudine XXIV, altitudine ſeſquipedali de terrà ſine mani- bus præciſis& ſublatus, 4b eo loco, in quo ſumtus eſt XXV pedum ſpatio diſtans inventus eſt. Inchoatio monaſterii novæ Corbejæ per ſanctum Adelhardum antiquæ Corbejæ in Francia Abbatem. Annus Dni. Dc-ccXXIII. Ludovici IX. In territorio Tullenſi juxta villam Commeræiacum puella quæ- dam annorum circiter XIIpoſt ſacram communionem, quam inbaſcha de manu ſacerdotis accepit, ſine omni victus deſiderio plenum hien- nium usque in tertium annum dimidium complevit, nulla penitus cor- poris alimenta percipiens: Jejunavit autem ab hoc anno à Paſcha usque in annum Dominicæ incarnationis DCCCXXV ac circa initium Novembris peracto jejunio cibum ſumere& cæterorum hominum more cepit vivere. In Saxonia quoque in pago Firicſaze XXIII Villæ igne cœleſti crematæ ſunt,& fulgura in ſereno viſa ſunt. In ) Chronographus Saxo. s In territorio Cumetenſi Civitatis Italiæ in vico Grabadona in Ec- cleſia ſancti Johannis Baptiſtæ imago ſanctæ Mariæ puerum Jjeſum gre- mio continens in abſida ejusdem Eccleſiæ depicta& ob nimiam vetu- ſtatem pene deleta tanta claritate per biduum effulſit, ut omnem ſplen- dorem novæ picturæ ſua pulchritudine penitus vincere videretur, ima- gines etiam Magorum munera offerentium juxta eam depictæ erant, quas præter munera quæ offerebant claritas illa minime irradiabat. Annus Dni. Dcccxxlv. Ludovici X. Legati Michaélis Imperatoris Conſtantinopolitani ad Imperato- rem Ludovicum pro pace confirmanda cum muneribus& epiſtolis ve- nerunt, deferentes inter cætera libros Diony ſii Ariopagitæ ab eo con- ſcriptos de hierarchia, id eſt, ſacro principatu, petente ipſo Ludovico de Græco in Latinunvtranslatos, qui libri Pariſiis in ipſo ſancti Martyris feſto miſſi, cum gaudio ſuſcepti ſunt, quod gaudium virtus ſancti Mar- tyris auxit XIX ægrotis ipſa die ibi ſanatis. Annus Dni. Dcccxxv. Ludovici XI. In territorio Auguſtodunenſi aëre in tempeſtatem ſubita muta- tione converſo ingens fragmentum ex glacie ſimul cum grandine deci- diſſe narratur, cujus longitudo pedes XV, Iatitudo VII, craſſitudo duos habuiſſe dicitur. Annus Dni. Dcccxxvi. Ludovici XII. Hildewinus Abbas Monaſterii ſancti Dionyſii ab Eugenio Papa corpus ſancti Sebaſtiani martyris impetratum, apud Sueſſionum civi- tatem in baſilica ſancti Medardi collocavit, ubi dum adhuc inhuma- tum in loculo, quo allatum fuerat, jaceret, tanta ſignorum multitudo enituit, ut à nullo aut numero comprehendi, aut verbis valeat enar- rari, quorum quædam tanti ſtuporis eſſe narrant, ut humanæ imbecil- litatis fidem excederent, ni certum eſſet, Dominum, pro quo ipſe paſ- ſus eſt, omnia poſſe. Annus Dni. DoœœXXVII. Ludovici XIII. Hildigrimus primus Halberſtadenſis Eccleſiæ Epiſcopus obit: ei- que Thiatgrimus ſucceſſit. Annus B6 Acceßiones Hiſtoricæ, Annus Dni. DcccxxvIII. Ludovici XIV. In Waſconia in pago Aginenſi, annona de cœlo pro pluvia de- ſcendiſſe fertur, ſed grana frumento paululum breviora ac rotundiora habniſſe, de quo Imperatori allatum eſt ad palatium Aquisgrani. Wi- tinus Augiæ Monachus in Spiritu raptus mirabilem vidit viſionem. [add. ann. DCCXCIX.] Annus Dni. Dc-ccxXIX. Ludovici XV. In quadrageſima Aquisgrani terræ motus ventusque tam validus noctu factus eſt, ut non ſolum humiliores domos, verum etiam ſanctæ Dei genitricis baſilicam tabulis plumbeis tectam totam pene nudam reddiderit. Annus Dni. DocœxxXX. Ludovici XVI. Michaẽl Imperator Conſtantinopolitanus obit. Annus Dni. PocCXXXI. Ludovici XVII. Amalarius Epiſcopus librum de Eccleſiaſticis officiis ad Ludovi- cum Imperatorem ſcribit. Annus Dni. DcccxxXII. Ludovici XVIII. Corpora Sanctorum, Valentis, Seneſii, Theopontii, in Augiam in- ſulam deferuntur. Annus Dni. DcccxxXIII. Ludovici XIX. Imperator Carolo filio ſuo ex Judith nato dedit Alemaniam, Khe- tiam& partem Burgundiæ indignantibus cæteris filiis. Annus Dni, Dc-ccxxxiv. Ludovici XX. Brittones fædera violant& rebellare incipiunt, contra quos lmpe- rator exercitum duxit, ſed non prævaluit. Annus Dni. Dcccxxxv. Ludovici XXI. Murmanus, Rex Britonum obit& Numenojo ſucceſſit. Annus Dni. DoccCXXXVI. Ludovici XXII. Adventus ſancti Viti in Saxoniam ad Novam Corbejam. Annus Dni. DcccœxXXXVII. Ludovici XXIII. Ludovicus Imperio privatur à filiis ſuis,& privatus cuſtodiæ tradi- tur: regnum per electionem fratrum filio ejus Lothario datur, 2 nuus E⸗ Chronographus Saxo. B7 Annus Dni. Dc-cc-cXXXIIX. Ludovici XXIV. Ludovicus à filio ſuo Ludovico& Francis de cuſtodia' ereptus in regnum reſtituitur. Fuit autem hæc dejectio ex maxima parte fa- cta propter multimodam fornicationem JIudith uxoris ejus. Annus Dni Dccc XXXIX. Ludovici XXV. Lotharius derelicta Francia Italiam petiit: Eboremorum Epi- ſcopus in generali Synodo deponitur& multi alii exilio damnantur, qui in dejectione Imperatoris conſpiraverant. Annus Dni. DcccxL. Ludovici XXVI. Ludovicus Imperator dum filium Ludovicum trans Rhenum per- ſequeretur, morbo gravatus in inſula juxta Inglinheim moritur, inde ad Mediomatricorum civitatem delatus in Baſilica ſancti Arnolffi ho- norifice ſepelitur, ſtatimque Lotharius de Italia regreſſus imperium arripuit.[Eodem anno Heimo Hersfeldenſis Eccleſiæ Monachus tertius Epiſcopus Halberſtadenſis à Ludovico filio Ludovici pii mitti- tur& anno XIII ordinationis ſuæ VI Kal. April. obiit& Halberſtadiũ ſepelitur. Hæc recentiore manu inferius.] Annus Dni. DcccxL. Ludovici junioris I. Ludovicus ſuperioris Ludovici filius LXIX loco ab Auguſto re- gnavit annos XXXVI. Poſt mortem enim Patris iſte Ludovicus& Ca- rolus Calvus indigne ferentes, regnum à Lothario invaſum& ſe pa- terna hæreditate privatos, exercitum undequaque contrahunt fra- tremque bello apud Fontiniacum aggreſſi ſunt, in qua pugna ita Fran- corum vires attenuatæ ſunt, ac famoſa virtus infirmata, ut non modo ad amplificandos regni terminos, verum etiam ad proprios tuendos impoſterum vix ſufficerent: Tamen licet cum nimio ſuorum diſpen- dio Ludovicus& Carolus vicerunt. Annus Dni. DcccxXLII. Ludovici II. Tres prædicti fratres imperium inter ſe diviſerunt& Carolo occi- dentalia regna ceſſerunt à Britannico Oceano usque ad Moſam flu- vium; Ludovico verò orientalia, ſcilicet omnis Germania usque ad Rheni fluenta& nonnullæ civitates cum adjacentibus pagis propter * vini 2 29 Acceßhiones Hiftoricæ, vini copiam: Lotharius verò qui major natu erat, totam Italiam cum urbe Romana ſimulque nomen Imperatoris obtinuit. Annus Dni. DocoxiIII. Ludovici III. Rex Bulgarum ad Chriſtianiſmum converſus cum genrte ſua, miſ- ſis ad eum à ſede Apoſtolica miniſtris ſacri orcinis, adeo in fide ſolida- tur, ut non multo poſt filio majore in regnum ordinato ipſe abrenun- cians ſeculo Monachus factus ſit, cum filius ejus juveniliter agens ad gentilitatis cultum vellet redire, militiæ cingulo& regio cnkuteſurnto filium perſequutus cepit& oculis ejus effoſſis eum in carcerem truſit, & fill'o juniore in regnum locato ſacrum habitum recepit,& in eo us- que ad finem vitæ perſeveravit. Annus Dni. DcccxXLIV. Ludovici IV. Bellum fuit inter Pipinum filium Pipini& Carolum. Eecleſia in nova Corbeja dedicatur. Annus Dni. Dc-ccxLv. Ludovici V. Rabanus Fuldenſis Abbas expulſus eſt de Monaſterio. Annus Dni. DoCcxLvi. Ludovici VI. Ludovicus Rex filius Ludovici Pannoniam fubegit, indeque rever- ſus Boëẽmios vaſtavit. Annus Dni. DcccXLVII. Ludovici VII. Otkerus Mogontinus Archi-Epiſcopus obit, cui Rabanus Fulden- ſis Abbas ſucceſſit. Annus Dni. DCCCxXLVIIE Ludovici VIII. Judith Imperatrix uxor Ludovici prioris obit. Annus Dni. DCeœxLIX. Ludovici IX. Luidericus tertius Bremenſis Epiſcopus obit. Annus Dni. DcccI. Ludovici X. Irmingardis regina uxor Lotliarii Imperatoris venerabilis matro- na obit, quæ tres filios genuit Lotliario, Ludovicum, Lotharium& Carolum. Annus Dni. DcccII. Ludovici XI. Nortmanni Britammicum mare navigantes, oſtia2 Ligeris ffaminis occu- Cbronographus Saxo. B9 occupaverunt,& repentina irruptione civitatem Namnetis invadunt, omniaque cædibus, inccidiis ac rapinis vaſtantes, Pontificem civitatis ipſo paſchali ſabbatho cum baptiſmuum ex more celebraret in Eccleſia interficiunt, clerum trucidant omnemque circumquaque regionem vaſtantes primum Andegavenſem, deinde Turonicam occupant ur- bem/ templumque ſancti Martini incendio cremant. Annus Dni. DcccLII. Ludovici XII. Carolus Pipinum Regem Aquitaniæ nepotem ſuum cepit,& at- tonſum habituque Monachico indutumsvesſionis in Monaſterium ſan- cti Medardi miſit pro eo, quod pace ſolutà eadem provinciaà ſuis indi- genis vaſtaretur,& multa illic mala impune patrarentur. Fuit autem iſte Pipinus filius Pipini, filii Ludovici Imperatoris. Annus Dni. Dcœc1II. Ludovici XIII. Hemmo Epiſcopus Halberſtadenſis obit, cui Hildigrinus junior ſucceſſit. Annus Dni. DcccLIv. Ludovici XIV. Terræ motu, aëris inſolita commotione, turbinibus& multis in- commodis homines quaſſantur, quidam quoque homo igne cœleſti conſumtus eſt veſte illæſa manente, Eccleſia quoque ſancti Chiliani Wurciburgi fulmine exuſta eſt. Annus Dni. DcccLV. Ludovici XV. Lotharius coram primoribus regni imperium diviſit filiis ſuis: Ludovico Italiam tradidit eumque lImperatorem vocari fecit, æquivo- co verò Lothario regnum quod ex ſuo nomine vocatur, Carolo autem, qui junior natu erat, provinciæ regnum largitus eſt. Diſpoſitis itaque omnibus reliquit ſeculum, atque in Prumia Monaſterio comamcapi- tis depoſuit& habitum Monachicum ſuſcepit. Annus Dni. DCCCLVI. Ludovici XVI. Lotharius Rex Thiethurgam Reginam in matrimonium ſumſit, ex qua conjunctione non ſolum ipſi, ſed etiam omni regno ejus ruina maxima provenit. *8 2 Annus 1470 Acceſiones EHifforicæ, Annus Dni. DCccLVII. Ludovici XVII. Hildegard regina obit. Annus Dni. DcccLVIII. Ludovici XVIII. Carolus Rex filius Lotharii Imperatoris moritur qui provinciam regebat,& de regno ejus facta eſt non modica controverſia inter Lo- tharium Regem& patruum ejus Carolum. Annus Dni. DoccLIx. Ludovici XIX. Lotharius Hucberto Abbati ducatum inter Juram& montem Jo- vis commiſit, eo quod tunc fideliſſimus putaretur, utpote affinitate con- junctus propter ſororem Thietburgam. Annus Dni. DCCCLX. Ludovici XX. Ludovicus Senior frater Lotharii Imperatoris bella plurima ſtre- nuiſſime peregit contra Sclavos, ſiquidem Ramahenſium[Marahen- ſium Jregna ingreſſus, armis cuncta perdomuit, captoque Principe no- mine Raſtiz eum cœcari fecit. Annus Dni. DcccLXI. Ludovici XXI. Brittones Franciam devaſtant: Ob eam rem ulciſcendam Caro- lus cum ingenti exercitu Britanniam intravit, pugnamque commiſit: Brittones more ſolito huc illucque cum equis adtalem conflictum exer- citatis diſcurrentes in Francos ſpicula torquent. At Franci qui comi- nes ſtrictis gladiis pugnare conſueverant, attoniti ſtabant novitate ante inexperti diſcriminis perculſi nec ad reſiſtendum nec ad fugiendum idonei. Sequenti die iterum pugna inchoatur, ſed graviori Franco- rum infortunio finitur: Unde Carolus nimio terrore diſſolutus, no- cte inſcio exercitu aufugit relictis tentoriis& omni regio apparatu. Mane facto cum exercitus Regem fugiſſe conſpiceret, cum ingenti for- midine& confuſione in fugam verſus eſt: Brittones cum clamore irruunt, caſtra Francorum omnibus referta bonis invadunt, omnem belli copiam rapiunt, Francos fugientes, totumque exercitum usque ad internecionem pene proſternunt. Annus Dni. DcccILXII. Ludovici XXII. Sanctus Meginradus Eremita occiditur. Chronographus Saxo. 142 Annus Dni. DcccEXIII. Ludovici XXIII. Fames magna& morbus in Germania& inaliis Europæ partibus graſſatur. Annus Dni. DcccLxIv. Ludovici XXIV. Carolus cum grandi exercitu fines Brittonum intravit, ſed mini- me prævaluit, novisſimè verò pacem cum eis fecit. Annus Dni. DcccLXVv. Ludovici XXV. Lotharius Rex cepit occaſiones quærere, ut Thietburgam regi- nam à ſuo conſortio ſepararet, quatenus Waldradam quæ ejus fuerat concubina, cum adhuc eſſet adoleſcens in domo paterna, ſibi legitimè copularet, Guntharium itaque Colonienſem præſulem aggreſſus pro- miĩſit ſe neptem illius in matrimonium accepturum tantum ut Thiet- burgam ejus& aliorum Epiſcoporum autoritate repudiare potuiſſet. Qua ille ſpe ſeductus Thietgaudum Trevirenſem Archi-Epiſcopum de hac cauſa alloquitur: Quid plura? Concilium Mettis convocant Reginam canonice vocatam in medio ſtatuunt, teſtes producunt, quia gravia crimina ei imponentes inter alia proteſtati ſunt, quod ea- dem Thietburga confeſſa fuiſſet, ſemetipſam fratris Germani ince- ſtuoſo concubitu eſſe pollutam, ſic illa non ſolum à legitimo viro ſe- paratur, verum etiam omnis copula maritalis inhibetur, pœnitentia juxta modum culpæ indicitur: his itaque patratis, Waldrada jam in publicum procedit, omnisque regia aula reſultat Waldradam Regi- nam eſſe. Guntharii Epiſcopi neptis accerſitur, ac ſemel ut ajunt ab eo conſtupratur atque cum cachinno& omnium deriſione ad avuncu- lum remittitur. Igitur agentibus fratribus Thietburgæ Reginæ, hæc omnia ad notitiam Nicolai Papæ referuntur. Annus Dni. DCcc=LXVI. Ludovici XXVI. Misſi ſunt Hagano& Rodoaldus à ſede Apoſtolica ad diſcutien- dam Thietburgæ cauſam. Qui in Franciam venientes pecunia cor- rupti ſunt reſponſumque ARege acceperunt, ſe nihil alid egiſſe, niſi quod Epiſcopi in generali Synodo agendum demonſtraſſent. Inter- ea Thietgaudus& Guntharius Archi-Epiſcopi Romam profecti ſunt, *˙§ 3 ut Re- 142 Kccegſiones Hißtoricæ, ut Regem innoxium à ſupradicto facto, ſe quoque Eccleſiaſtica exer- cuiſſe Decreta, monſtrarent, itaque cum in præſentiam Nicolai Papæ veniſſent, corum anatematizata ſunt ſcripta,& ĩipſi à tota Synodo ſunt abjudicati depoſiti,& omni Eccleſiaſtica dignitate ſunt privati, com- munione tantum Laicali eis conceſſa. Sic turpiter dehoneltati in patriam regreſſi ſunt: Licet Imperator omni conamine eis ſuffragari niteretur, conatus omnis fruſtratus eſt: Thietgaudus prolatam in ſe ſententiam patienter ſervavit. Guntharius verò ſuperbiæ ſpiritu in- flatus vetitum ſibi officium auſu temerario uſurpare præſumſit: Sed cum poſtea iterum atque tertio ſedem Apoſtolicam reſtitutionis ſuæ cauſa adiſſent in Italia infirmitate præventi peregrini& exules mo- riuntur. Annus Dni. Dc-ccLXxvII. Ludovici XXVII. Arſenius Epiſcopus& Apocriſiarius Nicolai Papæ vice ipſius in Franciam directus, tanta autoritate uſus eſt, ac ſi ipſe veniſſet Apoſto- licus. Convocato namque Epiſcoporum conventu Lotharium Regem gladio anathematis Waldradam vellet nollet relinquere,& Thier- burgam Reginam interpoſito jurisjurandi Sacramento in matrimo- nium recipere coëgit. Quod tamen juramentum ille non diu ſerva- vit. Redeunte enim Romam Apoſtolico legato, rurſus Waldrada ejusque amicis decertantibus Thietburga Regina deſpicitur, abomina- tur, rejicitur, crimen adulterii impingitur. Ilia mortis periculum ti- mens, latenter ad Carolum Regem auffugit, ejusque tuitioni ſe com- miſit, ſicque Lotharius rurſus Waldradam recepit. Annus Dni. DCCCLXIIX. Ludovici XXIIX. Baſilius occiſo ſuo Domino Michatle, regnavit pro eo. Annus Dni. DcccLXIX. Ludovici XXIX. Nicolaus Papa obit, cui Adrianus Cv ſucceslit. Annus Dni. Dc-ccLXX. Ludovici XXX. Lotharius Romam profectus eſt. Quo veniente cum Adrianus Papa benigne ſuccepiſſet, ſciſcitatus eſt ab eo, ſi monita Nicolai Papæ, nec non& jusjurandum inviolatum cuſtodiſſet, qui reſpondit, ſe omnia ac ſi 4 Chronographus Saxo. 144 ac ſi divinitus imperata eſſent cuſtodiſſe. Cumque proceres& opti- mates ejus eadem teſtificarentur, nec ullus adverſus regiam autorita- tem legitimum auderet perhibere teſtimonium, Papa talia proſequi- tur: Si veræ teſtificationi veritas ſuffragatur, reſtat, fili carisſime, ut ad confesſionem beati Petri pro tuà tam corporis quam animæ inco- lumitate hoſtiam falutarem immolemus, ex qua te nobiſcum partici- pari oportet, ut per lianc membris Chriſti, unde abſciſſus videbaris, merearis incorporari. Einitis igitur Miſſarum ſolenniis ſummus Pon- tifex, accepto in manibus corpore& ſanguine Domini, ita Regem allo- quitur: Si innoxium te recognoſcis à prohibito tibi adulterii crimi- ne,& hoc ſtatutum habes, quod nunquam Waldradæ nefario miſcea- ris concubitu, ſiducialiter Sacramentum ſalutis æternæ in remisſionem peccatorum tuorum percipe: Si verò te conſcientia accuſat nefarie ſauciatum, aut iterum redire mente diſponis, nequaquam fumere præſumas, ne ad judicium& damnationem tibi eveniat. Qui mente captus& obduratus absque retractatione communionem percepit- Deinde idem Præſul converſus ad ſequaces Regis unicuique commu- nĩionem obtulit in hæc verba: Si Domino ac Regi tuo Lothario in ob- jecto crimine favoremnon præſtitiſti,& Waldradæ& aliis ab hac ſede Apoſtolica excommunicatis non communicaäſti, corpus& ſanguis Do- mini neſtri JEsu CHRISTI proſit tibi in vitam æternan. Igitur quis- quis ſub tali conteſtatione mali conſcius ſacram communionem teme- rare præſumſit, divino judicio percuſſus ab hac luce ſubtractus eſt ante ſequentis anni principium. Pauci qui ſe à communione ſubtraxe- rant, vix mortis periculum evaseère. Porro Lotharius Romaà egreſſus morbo corripitur& apud Placentiam civitatem moritur: Tanta au- tem ſtrages in præfati Regis populo facta eſt, ut non peſte perliſſe, ſed hoſtili gladio corruiſſe tota nobilitas videretur. Annus Dni. DoccLEXXI. Ludovici XXXI. Ludovicus& Carolus una cum optimatibus& proceribus ſuis ad Marſanam venientes, regnum Lotharii æquis inter ſe partibus di- viſerunt. Annus 44 Acceſiones Hiftoricæ, Annus Dni. DcccLXXII. Ludovici XXXII. Carlomannus filius Caroli à primæva ætate in clericatus officio educatus& Diaconatus officium promotus: velut alter Julianus per apoſtaſiam ab Eccleſia recedens, collecta prædonum multitudine Ec- cleſias cepit devaſtare& alia multa mala exercere, quem cum Carolus benignis correptionibus compeſcere non poſſet, captum cæcari jusſit. Orbatus itaque Lodowicum patruum ſuum adiit, miſeriarum ſuarum xrumnas apud eum lugubriter deplorans, qui miſeratione motus Epternacum Monaſterium ſancti Wilibrordi ad ſubſidium præſentis vitæ ei concesſit, ubi non multò poſt tempore mortuus eſt ac ſe- pultus. Annus Dni. DcccLxxIII. Ludovici XXXIII. Ludovicus Imperator contra Adalgiſum Ducem Beneventanum conjugem ſuam cum exercitu miſit, qui faciem illius reveritus in Corſicam inſulam fugit, ibique latuit. Annus Dni, DcccExXv. Ludovici XXXIV. Locuſtarum inæſtimabilis multitudo totam pene vaſtavit Gal- liam. Annus Dni. DcoccLxxv. Ludovici XXXV. Ludovicus Imperator obit. Fuit vero princeps iſte pius& miſe- ricors, juſtitiæ deditus, ſimplicitate purus, Eccleſiarum defenſor, or- phanorum Pater, eleemoſynarum largitor, ſervis Dei humiliter ſe ſubmittens. In Italia Brixæ tribus diebus& tribus noctibus ſanguis de cœlo pluiſſe narratur. Carolus Romam tendens à Johanne Papa Imperator efficitur. Annus Dni. DcccuxXXVI. Ludovici XXXVI. Cometes ſolito clarior apparuit; Subita& nimia aquarum in- undatio facta eſt menſe Junio, ita ut in Saxonia villa quædam longe à torrentibus& fluminibus remota in momento cum hominibus& ju- mentis, cum arboribus& ædificiis, cum Eccleſia& altari penitus ab- ſorpta ſit, nullumque habitationis veſtigium remanſerit. Annus Chronographus Saxo. I45 Annus Dni. DcccLXXVII. Caroli junioris I. Carolus junior filius Ludowici, qui fuit NeposCaroli, LXX loco ab Auguſto regnavit annos XI, cum fratribus ſuis Carlomanno& Ludewi- co, Ludovicus quippe tenuit Oſtrofranciam, Carolus Alemanniam, Carlomannus Bajoariam, cujus filius Arnolffus poſtmodum obti- nuit Monarchiam. Annus Dni. DCCCLXXIIX. Caroli II. Carolus Rex Galliarum, frater Ludowici, cognomento Cal- vus obit. Annus Dni. DcccEXxXIX. Caroli III. Ludewicus Balbus filius Caroli obit. Annus Dni. DcccLXXX. Caroli IV. Ludovicus comperto quod frater obiiſſet, Bajoariam ingreſſus Ratisbonam venit, ubi omnes optimates ad eum venientes ejus ditioni ſe ſubdiderunt. Annus Dni. DoccLxxxl. Caroli V. Carolus de Alemannia egreſſus Longobardorum fines occupavit, ac in paucis diebus totam Italiam in deditionem accepit& Romam perveniens, à Johanne Papa& omni Senatu favorabiliter ſuſceptus& cum magna gloria Imperator ordinatus eſt. Annus Dni, DcccLXXXII. Caroli VI. Ludovicus Rex Francorum frater Caroli Imperatoris obiit. Car- lomannus frater illius regnum obtinuit. Annus Dni. DcccExXxXIII. Caroli VII. Hugo filius Lotharii Wichbertum Comitem ſibi fidelisſimum dolo trucidari fecit, pulchritudine uxoris ejus captus, quam absque moraà in matrimonium recepit, cui nomen Friderada fuit. Annus Dni. PcccixXXIVv. Caroli VIII. Carlomannus in venatione ab apro graviter vulneratus moritur, & ad ſanctum Dionyſium ſepelitur. Fertur autem, quod à quodam ſuo ſatellite inprovide arma ferente vulneratus fuerit,& quia non ſpon- te hoc facinus commiſerat, idcirco à Rege celatum ſit, ne inno- *1 xius 146 Aeceßiiones Hiftoricæ, xius morti traderetur. Carolus Imperator regnum illius ob- tinuit. Annus Dni. DcccLXXXv. Caroli IX. W ilfrarius Epiſcopus cum aliis multis occiſus eſt à Sclavis. Annus Dni. DoccLXXXVI. Caroli NX. Hildigrimus Epiſcopus obit, cui Ajulffus ſucceſſit. Annus Dni. Dcc-cLXxXXVII. Caroli XI. Carolus Imperator ad Triburias placitum habuit, ubi conſpiratio- ne facta contra eum Orientales Franci elegerunt Arnulfum Regem, cui ſe Carolus ſubjecit. Annus Dni. DcccLXXXIIX. Arnulfi I. Arnolfus filius Carlomanni fratris Caroli junioris LXxXl loco ab Auguſto XII annos regnavit, V verò imperavit, hujus anno primo Carolus Imperio privatus obit. Principabatur autem jam dictus Ar- nolfus Bajoariis, Svevis, Francis orientalibus,& poſt mortem Caroli Calvi Lotharingiis, audacibusque Saxonibus. Annus Dni. DcccLEXXXIX. Arnulfi II. Arnolfus Wirciburgenſis Epiſcopus in Saxonia occiſus eſt inter miſſarum ſolempnia. Annus Dni. Dcccxc. Arnulfi III. Ratispona incendio flagrat. Annus Dni. Dcccxcl. Arnulfi IV. Arnulfus Rex exercitum Nortmannorum delevit. Annus Dni. DcccxcCl. Arnulfi V. Poppo Dax Tbyringorum dignitate ſua exſpoliatur& ducatus ejus Conrado commendatur. Annus Dni. DoccxcClI. Arnulfi VI. Sunderoldus Archi-Epiſcopus à Nortmannis occiditur, pro quo Hatto ordinatur, obſcurus quidem genere ſed acutus ingenio,& qui- difficile diſcerneretur melior conſilio foret an pejor. Annus Dni. Dcccxclv. Arnulfi VII. Arnolfus Rex Zuendebaldum filium ſuum ex concubina natum facit Regem Lotharienſium. Aunns —— Chronographus Saxo. 147 Annus Dni. DCccxcCv. Arnolfi VIII. Arnolfus Rex ltaliam Burgundiamque ſibi ſubjecit. Annus Dni. Dc-ccxcv.. Arnolfi IX. Arnolfus Rex Romam veniens Imperator efficitur. Annus Dni. Dcccxcvi. Arnolfi X. Carolus jam quindennis creatur in Regem Galliæ. Annus Dni. DpcccxcviI. Arnolfi XI. Ungarii Italiam ingreſſi multa mala commiſerunt. Annus Dni. Dcccxclx. Arnolfi XII. Magna fames homines ſe invicem comedere compulit. Annus Dni. Dcccc. Arnolfi XIII. Arnolfus Imperator de Roma reverſus, afflictus à minutis vermi- bus, quos pediculos vocant, adeo in corpore ejus ſcaturientibus, ut à nul- lo medicorum minui poſſent, moritur: Nam cum Formoſus Papa à Romanis affligeretur, ejus hortatu Arnolfus Rex Romam advenerat, qui ingreſſus urbem multos Romanorum Principes obviam ſibi prope- rantes ulciſcendo Apoſtolici injuriam decollari præcepit. Cauſa au- tem ſimultatis inter Apoſtolicum& Romanos hæc fuit: Formoſi de- ceſſore defuncto, quædam pars Romanorum Sergium quendam Ro- manæ Eccleſiæ diaconum, quædam verò non infima natu Formoſum Portuenſem Epiſcopum pro vera religione,& doctrinæ ſcientia Pa- pam fieri anhelabant. Cum autem in eo eſſet, ut Sergius ordinari de- buiſſet, pars quæ Formoſo favebat non ſine militari tumultu Sergium ab altari expulit,& Formoſum Papam conſtituit. Unde Sergius de- ſcendit in Thuſciam, ut per Adelberti Marchionis juvaretur poten- tiam, quod& factum eſt: Nam Formoſo defuncto,& Arnolfo in pa- tria morte qua diximus extincto, is qui poſt Formoſum conſtitutus eſt, expellitur: Sergius per Adelbertum Papa conſtituitur. Qui conſti- tutus ut impius& ſacrarum Scripturarum inſcius, Formoſum è ſepul- chro extrahi,& in ſede Romani- pontificatus ſacerdotalibus veſtimen- tis indutum locari, ſicque decollari præcepit, cui& ait: Cum Portuen- ſis eſſes Epiſcopus, cur ambitionis ſpiritu univerſalem ſedem uſurpaſti, T 2 deinde 144 KAcceßhiones Hißzoricæ, deinde ſacris exutum veſtibus absſciſſis que digitis tribus in Tiberim ja- ctari præcepit, cunctosque ab illo ordinatos gradu proprio depoſitos iterum ordinavit, quod quam malè& injuſtè actum ſit, quilibet in Ec- cleſiaſticis ſanctionibus peritus facile agnoſcit: Quantæ autem au- toritatis& ſanctitatis idem Formoſus Papa fuerit, hinc colligere poſſu- mus, quemadmodum à Piſcatoribus poſtmodum inventus atque ad Ec- cleſiam beati Petri Principis Apoſtolorum eſſet deportatus, Sanctorum imagines quæ ibi erant ſe inclinantes hunc in loculo poſitum venerabi- liter ſalutarunt. Annus Dni. Dcccc. Ludevvici I. Ludovicus Arnolfi Imperatoris filius LXXII loco ab Auguſto, ad- modum puer imperavit annos XII. Ungarii Bajoariorum, Svevorum, Francorum regna devaſtant. Annus Dni. DcccCcII. Ludevvici II. Ungarii Charentaniam invadunt& commiſſa in Sabbatho ſancto Paſchæ pugna omnes occiduntur. Annus Dni. DœcccIII. Ludevvici III. Zventebaldus Rex à Lotharienſibus in bello perimitur, in quo bello quicunque vulneratus eſt aut mortem non evaſit, aut nunquam ſanari meruit, Franco Leodicenſis Epiſcopus obit, cui Stephanus ſuc- ceſſit, vir ſanctitate& ſcientia elarus, qui vitam ſancti Lamperti ad Herimannum Colonienſem Epiſcopum ſcripſit, cantum quoque no- cturnum de eodem martyre, ſed& de ſancta Trinitate,& de inventione ſancti Stephani Prothomartyris dulci& regulari modulatione com- poſuit. Annus Dni. Dcccclv. Ludevvici IV. Folco Remorum Archi-Epiſcopus à quodam Winimaro ſatellite Baldwini Comitis occiſus eſt. Annus Dni. Dccccv. Ludevvici V. Heriveus Remorum cum multis Epiſcopis Winimarum excom- municavit,& pro tam inaudito ſcelere perpetuo anathemate con- dempnavit. Annus Chronograpbus Saxo. 1410 Annus Dni. pccccvI. Ludewici VI. Beringer, Reginolt,& Gerhard Germani fratres occiduntur. Annus Dni, DccccvII. Ludewici VII. Adelbertus prædictorum primatum frater contra Conradum Lu- dovvici Imperatoris fratrem ob ultionem fratrum bella continua tam- que ingentia commiſit, ut nec ipſe Imperator animoſitatem ejus aliqua vi vel arte ſedare potuerit, donec eundem Conradum occidit. Annus Dni. Dccccrix. Ludevvici IIX. Ludovicus Imperator ſciens ſe fratris ſui Conradi necem non poſ- ſe ulciſci in rebellione Principis tam violenti, niſi quadam tergiverſa- tione, Hattonem Mogontinum Archi-Epiſcopum, quid ſuper hac re faciendum eſſet, conſuluit, qui ut erat verſutia plenus, deſine ait, ego te ſecurum meis ſolicitudinibus faciam, ego ut ad te ille veniat provi- debo, tune redeat curato: Hatto itaque fraude animatus, Adelber- tum in caſtello Bavenberch quaſi rebus ejus conſulturus adiit, multa⸗- que in dolo locutus ſuaſit ei ad Regem venire, promittens ei jurejuran- do, aut ei pacem cum Rege facturum, aut incolumem eum ſuo loco re- ſtiturum. His pactis conſentiens Adelbertus fidei& amicitiæ cauſa ut dignaretur prandere rogavit Epiſcopum,& calliditatis obtentu negan- te illico urbem egreſſi ſunt, Epiſcopo dextram Adelberti tenente. Qum pertranſiſſent oppidum cum omni comitatu, Epiſcopus exclama- vit dicens: Proch quam ſæpe petit, qui oblata ſpernit! Tædet me lon- gioris viæ,& tardioris horæ, nam jejuni tota die non poſſumus perge- re: Hæcaudiens Adelbertus nihil mali ſuſpicatus ad genua Pontificis ſelætus inclinavit,& utin urbem prandendi gratia reverteretur roga- vit: Pontifex cum Adelberto in urbem revertitur, deputans ſe libera- tum à vinculo juramenti, eo quod incolumem illum ſie reſtituiſſet loco ſuo: Poſthæc cum Pontifice exiens, Regi Ludevvico ab eo præ- ſentatur, moxque habito judicio, Principum, qui affuère, decreto, ca- pitalem ſubiit ſententiam& in proprio caſtello Tbariſſa accepit ſe- pulturam. *I 2 Annus Accegſiones Hiſioricæ, Annus Dni. Docccolx. Ludevvici IX. Ungarii Saxoniam& Thuringiam vaſtant. Annus Dni. Dpccccx. Ludevvici X. Ungarii Alemanniam vaſtant. Annus Dni. Dccccxl. Ludevvici XI. Franci pugnant cum Ungariis. Annus Dni. Dccccxll. Ludevvici XII. V Ludevvicus Rex obit. Poſt cujus mortem cum non eſſet ei filius, omnis populus Francorum& Saxonum quærebat magno Duci Ottoni, qui erat frater Machtildæ Reginæ, uxoris Ludevvici Regis, diadema re- gni imponere, ſed ille jam gravior quaſi, recuſabat onus imperii, ejus tamen conſultu Conradus Francorum quondam Dux, flius Conraai, quem Adelbertus occidit, ungitur in regnum. Summa tamen Imperii penes Ottonem ſemper& ubique fuit: Natus eſt autem Ottoni filius mundo neceſſarius optimus Henricus, qui primus libera poteſtate regnavit in Saxonia, cui pater moriens totius Saxoniæ Ducatum re- liquit. Annus Dni. Dpocccxlll. Conradi I. Conradus filius Conradi exgenere Francorum oriundus, vir ſtre- nuus bellorumque exercitio doctus, communi electione LXXIII lo- co ab Auguſto regnavit annos VII. Otto Imperator naſcitur. Annus Dni. DccCcxlv. Conradi II. Conrado Regi rebellant Principes potentiſſimi, Arnoldus de Ba- joaria, Burchardus de Svevia, Eberhardus Comes de Francia, Giſel- bertus Dux Eotharingiæ,& inter eos præcipuus Henricus Dux Saxonuf & Thyringorum, quos tamen Rex tam ſapientiæ vigore quam fortitudi- nis robore ſuperavit& ad ſuam fidelitatem perduxit: Otto Dux ma- zuus obit. Annus Dni. Dccccxv. Conradi III. Ungari Alemanniam vaſtant: Hatto Archi-Epiſcopus Mogon- inus obit, cui Heriger ſucceſſit. Annus Chronographus Jaxo. Ft Annus Dni. Dccccxv1. Conradi IV. Remvvardus Archi-Epiſcopus Bremenſis obit. Annus Dni. DccccxvVII, Conradi V. Ungari Alemanniam totam devaſtantes usque ad Fuldam per- veniunt. Annus Dni. DccccxvIIiI. Coaradi VI. Baſilea ab Ungaris deſtruitur. Annus Dni. Dcccc xix. Conradi VII. Conradus Rex moriens coram Principibus regni Regem deſignat Henricum filium Ottonis Saxonum ducis ex Luitgarda filia Arnolfi Im- peratoris. 2 Annus Dni. Docccxx. Henrici I. Henricus genere Saxo filius Ottonis Ducis LXXIV loco ab Augu- ſto regnavit annos XVlI. Cui cum unctio offerretur& diadema à He- rigero Archi-Præſule, non ſprevit nec tamen ſuſcepit, ſatis, inquiens, mihi eſt, ut præ majoribus meis Rex dicar,& deſigner divina annuen- te clementia veraque pietate; penes meliores verò nobis unctio& dia- dema ſit; tanto honore nos arbitramur indignos. Placuit iſte ſermo coram omni multitudine& dextris in cœlum levatis nomen novi Regis laude frequentabant. Annus Dni. DCCCCXXI. Henrici II. Arnoldus Dux Bajoariæ ſolus exomnibus Principibus Regi Hen- rico rebellat: Contra quem ille cum valida manu in Bajoariam ten- dens in urbe Ratispona eum obſedit. At ille videns ſe Regi non poſſe reſiſtere, portis apertis egreſſus eſt ad Regem, tradens ſe ei cum omni regno ſuo,& honorifice ſuſceptus ab eo amicus Regis appellatus eſt. Annus Dni. DOococcxxll. Henrici III. Stephanus Leodicenſis Epiſcopus obit, cui Richarius ſucceſſit. Annus Dni. DœcccxxiIl. Henrici IV. Ungaris Franciam, Alſatiam, Alemanniam, Saxoniamque vaſtan- tibus, Henricus Rex congreſſus juxta Merſeburg inæſtimabili cæde us- que ad internicionem pene delevit. Annus 2 Kcceſiones Hiſtoricæ, Annus Dni. Dccccxxlv. Henrici V. Rex Henricus& Francorum Rex Carolus apud Bunnam confœ- derantur Epiſcopis& Coinitibus rem utrimque juramento confirman- tibus, reddiditque Carolus Henrico Regi regnum Lotharingiæ. San- guis Domini crucifixi venit in Augiam inſulam, forte ille qui de imagi- ne Domini fluxit, cum ſecundo in imagine ſua à Judæis priora pa- teretur. Annus Dni. Dccccxxv. Henrici VI. Carolus Rex Francorum à Comite Heriberto captus, Petronæ in cuſtodiam traditur. Heinrico Rege ad dilatandum imperium ſuper Lotharios tendenti in ipſa profectione, ubi Renum tranſiit, Caroli le- gatus occurrit ſalutato eo verbis humillimis: Dominus meus, inquit, Carolus regia quondam dignitate præditus, modo privatus, miſit me ad te, demandans tibi, quia ſibi ab inimicis circumvento nihil poſſit eſſe dulcius quam de tui magnifici profectus gloria aliquid audire,& hoc ſignum fidei tibi transmiſit, protulitque de ſinu manum pretioſi Martyris Dionyſii auro gemmisque incluſam, hoc, inquiens, habeto pignus amoris perpetui, hanc partem unici ſolatii Francorum Galliam inhabitantium, poſtquam nos Sanctus Martyr Vitus ad noſtram perni- ciem deſeruit,& ad veſtram perpetuam ſalutem Saxoniam viſitavit, communicare maluit. Neque enim ex quo corpus ejus translatum eſt àA nobis civilia vel externa ceſſavere bella,& ſicut res Francorum mi- nui, ſic Saxonum poſtea ceperunt dilatari. Rex autem divinum mu- nus omni gratiarum actione ſuſcipiens reliquiis ſandlis proſternitur, x& deoſculans eas ſumma veneratione veneratur. Rudolfus Rex Bur- gundionum eodem fere tempore Henrico Regi lanceam miſit, quam Conſtantini magni ſanctæ Helenæ filii fuiſſe dicebant, quæ novo quo- dam opere novaque elaborata arte& figura juxta mediam ſpinam ha- buit utrobique quaſi feneſtram,& in media ſpinà cruces ex clavis ma- nibus& pedibus Salvatoris Domini noſtri IESLl CHRISTI affixis. Per hanc igitur Rex idem de hoſtibus ſæpe triumphavit, eamque filio ſuo Ottoni magno moriens cum regno reliquit, camque credimus eſſe, quæ Chronographus Saxo. quæ ex tunc usque hodie in Imperatorum tutela ſolet manere. Hilti- ne Auguſtenſis Epiſcopus obit, cui ſanctus Odalricus ſucceſſit. Annus Dni DcccCXXVI. Heinrici VII. Heinricus Rex Sclavos, qui Hevelli dicuntur, cum exercitu petit, & multis eos præliis fatigans, tandem hieme aſperrima caſtris ſuper glaciem poſitis cepit urbem quæ dicitur Brandenburg fame, ferro, fri- gore. Quaurbe potitus omnem ſimul per eam tenuit regionem ver- titque ſigna ſua contra Dalmatiam,[ Dalmantiam] adverſus quam jam olim pater ſuus ei reliquit militiam. Annus Dni. DccccxxvIl. Heinrici VIII. Heinricus Rex Boemos hoſtiliter invaſit,& præſtante Deo glorio- ſe triumphavit. Annus Dni. DCCccxXxIIX. Heinrici IX. Carolus Rex Franciæ ſub cuſtodia Heriberti Comitis exul& mar- tyr moritur. Annus Dni. DccœccxxIX. Heinrici X. Otto magnus Edith filiam Erthmundi Regis Anglorum matrimo- nio ſibi jungendam Saxoniæ advexit, eique urbem Magdeburg, quæ nunc metropolis eſt Saxoniæ, tunc verò Halberſtadenſi diœceſi ſubjecta fuit, inter cæteras opes pro dote obtulit. Ratherius Lobienſis Mona- chus, vir nimiæ ſimplicitatis, ſed experientia liberalium artium nomi- natus, à Hugone Rege Veronæ Epiſcopus conſtituitur. Annus Dni. Dccccxxx. Heinrici XI. Pugna valida facta eſt juxta Albiam prope Lungini, in qua Sa- xones glorioſe vicerunt, proſtratis Sclavorum CXX millibus, in capti- vitatem verò DCCCductis. Annus Dni. Dccccxxxl. Heinrici XII. Heinricus Rex Regem Abodritorum& Regem Danorum efficit Chriſtianos. Ingreſſus namque Daniam cum exercitu Regem nomi- ne Wrm vicit,& apud Sliasvvick, quæ nunc Heidiba dicitur, regni ter- minum ponens Marchionem ibi ſtatuit. V Annus 4 Kcceſſiones Hiſtoricæ, Annus Dni. Dc-cccxxxl. Heinrici XIII. Tietlo Wurciburgenſis Epiſcopus obit. Annus Dni. DPccccx xxxlII. Heinrici XIV. Ratberius à Hugone Rege Epiſcopatu pulſus, quia Bavvaris fave- rat, Papiæ exiliatur, ubi& ibrum de ſuis ærumpnis edidit, ſcripſit& alia multa legentibus utilia. Annus Dni. DocccXXXIVv. Heinrici XV. In Genuenſi urbe fons ſanguinis erupit. Annus Dni. DoccocxXXXv. Heinrici XVI. Heinricus Rex Ungros in Syvirbia multa cæde proſtravit, plures- que ex eis comprehendit: Eodem anno Sclavos, qui Urcani Ucrani] vocantur, hoſtiliter invaſit& vicit fibique tributarios fecit. Annus Dni, DocccxXXXVI. Heinrici XVII. Heinricus Rex paraliſi percutitur, cumque in caſtello, quod di- citur Hiemelevva,[ Mimelevva] quodeſt inter Saxoniam& Thurin- gorum confinia, lecto decumberet, ubi& mortuus eſt, convocato omni populo deſignavit Ottonem filium ſuum Regem, quia eum prudentiſſimum& religioſum noverat, licet in imperio natus non eſſet. Cæteris autem filiis prædia cum theſauris diſtribuens, teſta- mentum legitime fecit, rebusque omnibus rite completis defunctus eſt anno regni ſui XVII, vitæ autem ferè LXx. Translatum eſt autem corpus ejus in Quidelingaburg& in Baſilica ſancti Petri ante altare ſepultum. Quo defuncto Machthild inclita Regina cænobium in monte Quidelingeburgenſi, ut ipſe prius decreverat, conſtruere cepit. Annus Dni. Dc-cccxxxVII. Ottonis I. Otto Magnus Heinrici filius LXXV loco ab Auguſto ab omni populo Francorum& Saxonum in Regem electus regnavit annos XXXVIII. Electus autem apud Aquisgrani, mox ibidem unctus eſt in Regem à Pontifice Mogontino nomine Hildeberto. Unctione verò benedictionis pPercepta quam ſapientem in regni moderamine, quam fortem in adverſantium certamine, quam ſtrenuum in religio- ne ſe exhibuerit, facile enarrari non poteſt. Primum itaque barbaris ad no- Chronographus Saxo. IgS ad novas res moliendas deſevientibus Bolislaus occidit fratrem ſuum Wentizlaum virum Chriſtianum, regno fidelem& religioſum Dei cultorem. In cujusultionem cum Rex exercitum mitteret adverſus Bolislaum, primo noſtri victores extiterunt, deinde pro recenti victo- ria ſecuriũs agentes, repentina incurſione omnes ab eo occiſi ſunt,& bellum hoc perſeveravit usque ad XV Regis Imperii annum, ex eo Regi fidelis& utilis permanſit. Annus Dni. DoccocxXXIIX. Ottonis II. Eberhardus Dux Francorum, Giſelbertus Dux Lotharingiæ, Wi- gmannus& improbus Tancmarus conſpiravere contra Regem, ſed illa iniqua conſpiratio ſapienter oppreſſa eſt: Nam Tancmarus mi- ſerabiliter occiſus eſt, cæteri verò ſuſpenſi ſunt: Eberhardus in exi- lium miſſus: Wigmannus pedibus Regis provolutus reconciliatus eſt, ut plenius poſt docebimus. Eodem tempore prædictus Rex inſtinctu & petitione piæ conjugis ſuæ Edith Reginæ Abbaciam regalem intra urbem Magdeburg fundavit: Sed antequam de hac fundatione ple- nius dicamus, non otioſum putamus, ſi de tam famoſæ civitatis prima fundarione,& unde hoc nomen Parthenopolis ſive Magdeburg ſu- ſcepit, penes traditionem veterum paucis perſtringamus.(Cæſar igi- tur ille quondam potentiſſimus ab Tulo Ænexæ filio ſtirpis dirivatione cognominatus Julius, dictatoris ordine cum Craſſo& Pompejo ſubli- matus Romæ, cum totam Galliam ternæ diviſionis Romano Imperio armis ſubjugandam ſuſcepiſſet, in has ſuſceptæ gentis partes veniens, tumut eo tutius cum exercitu pauſaret, tum ut circumpoſitas natio- nes facilius coẽrceret, plures competentibus in locis civitates condidit, quarum nonnullas terræ lignique materia circumvallatas plerasque etiam murorum ambitu cinctas munire ſtuduit, quantum opere feſti- nato valuit inhianter accedens multitudo. Inter quas& hanc non in- fimam ad honorem Dianæ condidit, quæ quia apud gentiles Dea vir- ginitatis ſtulto errore credebatur, à parthenu, quod Græce virgo di- citur, ipſa parthena quoque vocabatur, ſicque à Parthena, id eſt Dia- na Parthenopolim, id eſt Parthenæ urbem appellavit, quod etiam bar- 2V 2 barum v6 Kcceſßiones Hißtoricæ, barum nomen teſtatur, quia Magdeburg quaſi virginis urbs dicitur: Fecit quoqe idem Cæſar intra urbem ut fertur juxta ripam Albiæ flumi- nis templum, immo ydolium ejusdem Dianæ ubi ad ſupplementum religionis pluribus virginibus dicatis ſacræ deæ ſtatuit, quæ poſteritas ce- lebravit. Decurſis poſthæc pluribus annis cum ſummaæ virtutis Caro- lus Magnus ſceptrumn regni gerens, ut ſuo in loco plenius digeſſimus, Sa- xoniam continuis bellorum procellis ſubactam ad fidem Chriſti con- vertiſſet, hujus ydolii aras deſtruxit,& oratorium Prothomartyris Ste- phani ibi dedicari fecit,& diœceſi Halberſtadenſi ipſam civitatem ſub- jecit, ſed jam dicto Albiæ fumine jugi impulſu usque ad Eccleſiæ pa- rietes litus ſuum capante, illa tandem corruit, pro qua hanc permodi- cam, quam usque hodie cernimus, vulgi paupertas erexit. Præfatus autem Imperator Otto magnus& poſt tempora Caroli nulli inter omnes Romana ſceptra gerentibus ſecundus, volens non ſolum ſuæ, ſed& futuræ ætatis generationibus relinquere nominis ſui memoriale celebrandum, ſimulque ob æternæ remunerationis præmium novum hujus civitatis poſuit fundamentum. Volebat enim ibi ſedem Epiſco- palem facere, ſed partem parrochiæ, quæ Halberſtadenſi dicœceſi ſub- jacebat, à Bernhardo ejusdem Eccleſiæ Epiſcopo, quamdiuille vixit, im- petrare non potuit. Fundavit ergo inibi regalem, ut diximus, Abba- tiam in honore beati Petri Apoſtolorum Principis, ac Mauricii egregii Thebeorum ducis, dignique contubernalis illius Innocentii militis fundavit, cujus corpus Rudolffus Rex Burgundionum ei ac Reginæ trans- miſſum, regium imò divinum munus donavit, maximam quoque par- tem corporis ſancti Mauritii& quorundam ſociorum ejus cum plurimis Apoſtolorum martyrum, confeſſorum ac virginum reliquiis in ean- dem civitatem tranſtulit eodem anno jam dictus Otto Rex glorioſus XI Kal. Octob. Præfecit autem Abbatiæ Annonem virum venerabi- lem Treviris de Cœnobio ſancti Maximini aſſumtum, transductis inde &aliis fratribus numero& ſanctitate monaſticæ diſciplinæ perfectio- nem informare ſufficientibus, qui Dominus Anno, poſtquam Abba- tiam per annos quos nos invenire nequivimus, vid. tamen DCCCCL] ſtrenue Chronographus Saxo. Ṽ ſtrenue rexit, Wormacienſis præſul eligitur, eique Qthwinus in Ab- batia ſubſtituitur. Annus Dni, Dccccxxxx. Ottonis III. Otto Imperator Brandeburg& Havelberg Epeſcopia fundat,& Mogontini ſuffraganeos eſſe conſtituit. Rodolfus KRex Burgundiæ,& Arnolfus Dux Bajoariæ moriuntur: Eberhardus& Giſelbertus Hein- ricum fratrem Regis capiunt, eumque aſtutia ſuâ à regis fidelitate dis- junctum factioni ſuæ applicant, ſuggerentes ei regnum magis compe- tere in patris regno nato, quam Otroni ante regnum nato, ſed Otto Rexà Bajoariis ſibi reſiſtentibus reverſus Eberhardum comprehenſum exiliat, iterumque Bajoarios aggreſſus omnes ſibi ſubdidit præter unum filium Arnolfi. Annus Dni. Dccccx. Ottonis IV. Eberhardus ab exilio remittitur, rurſusque totum regnum rebel- lionibus& inimicitiis confunditur. Eberhardus enim& Giſelbertus cum Heinrico Regis fratre contra Regem iterato conjurant,& cum eis etiam quidam Eccleſiaſtici viri. Tunc Rege Lotharingienſes, ubi tunc rebellionis ſumma erat, adeunte, Giſelbertus cum fratre Regis tranſitum Rheni Regi prohibere volens, ſociis regis congreditur, Re- ge interim in alio Reni littore aute clavos Domini lanceæ ſuæ infixos in oratione proſtrato; ſed Deo victoriam præſtante,& fratre Regis in brachium inſanabiliter vulnerato plurimisque ſuorum occiſis Giſel- bertus,& ipſe frater Regis, fugæ præſidia petunt, quos rex inſequens usque ad capri montem pervenit,& eos in caſtello in eodem monte ſito firma obſidione vallavit. Annus Dni. DccccxLl. Ottonis V. Ludevvicus Rex Francorum, Filius Caroli conſilio inimicorum regis, ſub obtentu requirendi Lotharingiam, quam pater ſuus Carolus Heinrico regi remiſerat, Alſatiam invaſit, ubi quæque poterat plus ho- ſtiliter quam regaliter geſſit, quod rex Otto non ferens Caprimon- tem oblidione abſolvit,& Alſatiam petens Ludevvicum regem expu- lit, quo expulſo, Briſacam caſtellum munitiſſimum obſedit, ubi AV z utrim- 75§ AKccesſiones Hiſtoricæ, utrimque fortia bella geſta ſunt. Unde Fridericus Mogontinenſis& Rodhardus Strazburgenſis Epiſcopi, fixis in obſidione tentoriis, reli- ctis ibi omnibus copiis ſuis, noctu clam aufugerunt& Mettenſem ur- bem adeuntes Giſelberto& Heinrico ſe occurſuros, ut conjuraverant, ſperaverunt. Sed longe aliter eis evenit, quia Giſelbertus& Eberhar- dus juxta Anternacum caſtellum cum ſuis Renum tranſituri, ab Vdone & Conrado Comitibus cæterisque regis fidelibus bellica manu inter- cepti, Eberhardus occiditur, Giſelbertus in Reno ſubmergitur, pluri- mi ex ſociis eorum gladio vel aqua ſubmerſi, reliqui verò fugati aut capti ſunt. Quo audito Briſacenſes caſtellani regi ſubduntur, ſicque obſidio ſolvitur. Tunc Rex iterum Lotharienſes adiens omnes ſuo ſubjecit imperio, ſed& fratrem ſuum projectis armis ad ſe venientem ſolita ſuſcepit clementia. Solus Adelbertus Mettenſis Epiſcopus ali- quamdiu reſiſtere conatus eſt: Fridericus Archi-Epiſcopus ad Fuldam monaſterium,& Rothardus Corbejæ monaſterio deſtinantur. Dum hæc aguntur, Tancmarus regi rebellis in Eresburg caſtello occiditur & ejus complices ſuſpenduntur, Wigmannus frater Hermanni Saxoni- ci Ducis regi reconciliatur. ſ vid. DCCGCXXXIIX. Annus Dni. Dc-c-ccxXLII. Ottonis VI. Heinrico fratri regis Lotharienſis Ducatus committitur, qui eo- dem anno à Lotharienſibus expellitur, eique Otto Comes ſubrogatur, Fridericus Epiſcopus à Fulda remittitur. Annus Dni. DccccxLlll. Ottonis VII. Heinricus frater regis cum quibusdam Saxonibus in paſchali fe- ſtivitate, celebrante rege eandem, in Quidelingeburg contra ipſum conſpirat, quorum qui Majores videbantur Rex decollari fecit, quos- dam verò exilio religavit, fratrem verò ſuum Inglinheim cuſtodiæ mancipavit, Fridericus Archi-Epiſcopus, quia conſpirationis hujus particeps videbatur, publica ſe examinatione, perceptione corporis &ſanguinis Domini coram populo in Eccleſia purgavit. Annus Dni. DCCCcCXxLlv. Ottonis IIX. Rex natalem Domini Frankenvord celebravit, ubi frater ejus per Rodber- Cbronograpbus Saxo. IVg Rodbertum Mogontinæ Eccleſiæ Diaconum è cuſtodia noctu clam aufugiens, antelucano tempore, Regis ad Eccleſiam euntis pedibus ſe proſtravit,& miſericordiam cum pacis oſculo obtinuit. Stephanus &Conſtantinus filii Romani Græcorum Imperatoris ægrè ferentes, ſe juſta patris ſeveritate à juvenili levitate coërceri, diſpoſitis in palatio ſinſidiis, ignorante altero Conſtantino Leonis lImperatoris filio, patrem de ſolio deponunt,& tonſo ei capite ad vicinam Inſulam in cœnobium Monachorum transmittunt. Sol horribilem eclypſin paſſus eſt. Un- gri à Carantanis graviter cæduntur. Annus Dni. Dc-cccxLv. Ottonis IX. Stephanus& Conſtantinus videntes poſt patris depoſitionem Conſtantinum filium Leonis Imperatoris ab omnibus ſibi ad impe- rium præferri,& ſe jam vix in ſecundis haberi, cum deliberarent hoc- quod patri fecerant, etiam Conſtantino facere, publicato eorum conſi- lio, cum ad convivium ex condicto conſediſſent,& de prioratu ſeden- di inter ſe conſulto decertarent, dato ſigno à viris Conſtantini, ambo fratres de ſolio deturbantur,& tonſis capitibus ad idem monaſterium, ad quod patrem miſerant, etiam ipſi transmittuntur. Bertlioldus Dux Bavvariæ obit, cui Heinricus frater Regis in ducatu ſucceſſit. Annus Dni. pocccxLvi. Ottonis X. Ludovvicus Rex Francorum à ſuis regno expulſus auxilium petens, Regem Ottonemadiit,& ut deſideraverat obtinuit. Nam manu va- lida Rex Galliam intravit,& Remenſem urbem& Laudunum aliaque caſtella perplura firma& munita Ludovvico reddi fecit, ipſe que usque Rothomagum hoſtili manu pervenit, indeque omnibus pene, excepto Hugone RKotberti filio, regni majoribus regi ſuo ſubactis, in patriam fegreditur. Annus Dni. DccccxLVII. Ottonis XI. Regina venerabilis Edith Anno XIX, poſtquam Ottoni matri- monio conjuncta eſt, srdinationus verò ſuæ anno XI VIIKal. Febr. ama- rum mortis poculum deguſtavit, ſepultaque eſt Magdeburg in majori Eccleſia in oratorio Aquilonari. Conuradus Dux Lotbaringiæ Luitgar- dam 10⁰ Acceſſiones Hiftoricæ, dam filiam Regis in matrimonium ſumpſit. Rex quoque filio ſuo Liu- dolpho deſponſavit Idam Herimanni Ducis Svevorum filiam commu- ni totius ſenatus conſenſu eum regni conſortem conſtituens ſibique ſuccedere optans. Annus Dni. DccccxLVIII. Ottonis XII. Synodus Inglinheim XXXIV Epiſcoporum habetur, cui præſiden- te Marino Epiſcopo, Romanæ Eccleſiæ legato, Reges Otto& Ludovvi- cus affuerunt. Übi inter cætera Eccleſiæ negotia cauſa Hugonis, qui Althardum Epiſcopum expellens ſedem Eccleſiæ Remenſis invaſerat, ventilatur,& omnium qui affuerant Epiſcoporum judicio dampnatur. Annus Dni. DcCCCXLIX. Ottonis XIII. Hermannus Dux Sveviæ vir ſapiens obit: Taxis Rex Ungario- rum in Italiam veniens, decem modios nummorum à Berengario pro reditu accepit. Annus Dni. DccccI. Ottonis XIV. Rex purificationem ſanctæ Mariæ Franckenford celebravit, inde Wormatiam adiit, ubi viduam prædicti Hermanni ducis ad ſe venien- tem benigne ſuſcepit,& filio ſuo Liudolfo Ducatum Alamanniæ com- miſit. Tunc quoque defuncto Rihgovvo ejusdem civitatis Epiſcopo ſucceſſit illi venerabilis Anno, primus Abbas ſancti Mauritii in Magde- burg, eique in Abbatia ſubſtituitur Otvvinus. Annus Dni. DocccLl. Ottonis XV. Rex Otto in Italiam iturus multo ſe ad hoc iter apparatu præſtru- xit, quam Adelheidam viduam Lotharii Regis Italici filiam Rodolfi Regis, à vinculis& cuſtodia, qua à Berengario tenebatur, liberare, ſi- bique eam in matrimonium aſſumere& per eam regnum Italicum ac- quirere deliberavit, quod iter filius ejus Liudolfus anticipans patrique, ſi quid ibi ad ingreſſum ſuum fortiter ageret, placere deſiderans, niltale ut ſperaverat peregit, ſed potius patrem inconſultum offendens totius inde rebellionis& diſcordiæ ſeminarium ſumpſit. Patruus enim ejus Heinricus Dux omnium honorum ejus invidus, de Bavvariæ legatos ſuos in ltaliam præmiſit, omniumque Italicorum ab eo mentes avertit, Intan- ———— —— —— —ͤ Chronographus Saxo. J067 in tantum ut nec civitas nec caſtellum, quæ ſubſequenter Regis piſtori- bus& cocis patuerant, filio Regis aperiretur, omniaque ibi incommo- da pateretur. Rex autem ut deſideraverat Deo propitio Adelheidam venerabilem Reginam à cuſtodia liberatam in matrimonium ſum pfit, & nuptias regales regali munificentia Papiæ celebravit, indeque totum regnum Italicum, ſicut optaverat, obtinuit. Tunc Liudolfus Dux hæc omnia ægre ferens. inconſulto patre cum Friderico Archi-Epiſcopo in patriam revertitur. Annus Dni. DccccLII. Ottonis XVI. Rex expulſo Berengario in patriam rediit, ducemque Conradum ad perſequendum Berengarium in Italia reliquit: Liudolfus dux de Italia reverſus regio ambitu Natalem Domini Saleveld celebravit, ubi Fridericum Archi-Epiſcopum omnesque qui in promtu erant princi- pes ſecum detinens, verbis& donis regalibus rebellare regi perſuaſit: Conrado autem Duce ad perſequendum Berengarium relicto, Beren- garius ejusdem Ducis conſilio in Saxoniam ad regem venit, nil tamen proſperum obtinuit, ſed machinatione Heinrici Ducis, fratris regis, vix vita& patria indulta Italiam rediit. Unde etiam Conradus Dux multum offenſus à regis fidelitate defecit: Unde etiam Fridericus Archi-Epiſcopus eidem Duci reconciliatus eſt, nam antea inimicus erat: Eodem tamen anno menſe Auguſto conventus Francorum, Sa- xonum, Bavvariorum, Svevorum& Longobardorum publicus apud Au- uſtam KRhetiæ provinciæ urbem agitur, ubi rurſus Berengarius cum filio ſuo Adelberto& uxore Willa vocata, ſe regis dominationi ſubdi- dit,& reginæ iram ſuplex placavit,& tunc Itallam cum gratia& dono regis accepit regendam, Marca tantm Veronenſis& Aquilejenſis ex- cipitur& Henrico fratri regis committitur. Igitur rex Otto, poſt- quam omnia fere regna, quæ poſt mortem Caroli magni defecerant, ſuo imperio ſubjugavit, in Danos arma convertit. Dani enim tunc rebellare moliti apud Sliaſvvik legatos Ottonis cum Marchione truci- darunt, omnem Saxonum coloniam funditus extinguentes Ad quam remulciſcendam rex cum exercitu ſtatim invaſit in Daniam, transgreſ- *X ſusque 702 Acceſiiones Hiſtoricæ, ſusque terminos Danorum apud sliasvvick olim poſitos, ferro& igne totam vaſtavit provinciam usque ad mare noviſimum, quod Nortbman- nos à Danis dirimit,& usque hodie à victoria Regis Ottenſund dicitur. Cui cgredienti Haroldus Danorum Rex, filius Worm Regis, apud Sliasvvik occurrens bellum intulit, in quo utrisque viriliter concer- tantibus Saxones victoriâ potiti ſunt, Dani victi ad naves ceſſerunt, tandemque conditionibus ad pacem inclinatis, Haroldus Ottoni ſub- ditur,& ab eo regnum ſuſcipiens Chriſtianitatem in Dania recipere romiſit. Nec mora baptizatus eſt ipſe Rex Haroldus cum uxore Gunhild,& filio parvulo, quem Rexà ſacro fonte ſuſceptum Sueinot- to vocavit. Eodem quoque tempore Daniam ciſmarinam, quam Judland incolæ vocant, Rex Otto ſubjiciens tributo, in tres diviſit Epiſcopatus,& Hamanburgenſi Dyoceſi ſubjecit, unum conſtituens apud Sliasvvik quæ& Heidiba dicitur, quam brachium quoddam Bar- bari maris alluit, quod incolæ Sliam vocant, unde& civitas Sliasvvick nomen trahit: Ex eo portu naves emitti ſolent in Sclavoniam, velin Svethiam, vel ad Seland, usque in Greæciam. Alterum fecit Epiſcopa- tum in civitate quæ dicitur Ripa, quæ civitas alio cingitur alveo, qui ab Oceano influit, per quem vela torquentur in Freſiam, vel in An- gliam, vel in noſtram Saxonian. Tertium Epiſcopatum conſtituit in Arhuſan,& hanc fretum quoddam à Fune dirimit breviſſimum, quod ab Orientali pelago ingrediens longis anfractibus, inter Funem& Judland protenditur in boream usque ad eandem civitatem Arhuſan. A qua navigatur in Funem aut Seland, vel in Sconiam vel usque in Nor- vvejam. Servantur autem in Bremenſi Eccleſia privilegia Regis, quæ ſignant Ottonem regem in ſua ditione regnum Danicum tenuiſſe, adeò, ut etiam Epiſcopatus ille donaverit. Annus Dni. DccccII. Ottonis XVII. Rex Otto natalem Domini Franckenford celebravit, indeque in Alſatiam progrediens ſocrui ſuæ Berthæ, matri ſcilicet Adelheidis Regi- næ, Abbatiam in Exeſtein dedit. Tunc jam animoſitates& conſilia occultè contra eum facta ceperunt palam apparere, ut unusquisque eorum Chronograpbus Saxo. 165 eorum quæ in corde contexerant aperire. Redeunte enim illo de Alſatia &Inglinheim paſcha celebraturo, Liudolfus filius& ejus Conradus Dux fautoribus maximè juvenibus, de Francia, Saxonia& Bavvaria ſibi coadunatis conſpiraverant,& quascunque poterant munitiones ſeu caſtella futuræ ſeditioni muniebant: Nec enim clam agebatur quò tendebant, ſed aperta rebellionis ſigna monſtrabantur. Rex igitur Inglinheim perveniens, paucis ſuorum ſecum habitis, non tutum ratus inter hoſtes paſcha celebrare, Mogontiam ſeceſſit, ubi aliter quam regem decebat diutius ante portas expectans Friderico Archi-Epiſco- po jam cum illis conſpirante vix urbis ingreſſum obtinuit. Tunc Liu- dolfus& Conradus ibi ficta ad eum humilitate venientes nichil talium ſe in ejus contrarietatem egiſſe dicebant, ſed ſi Heinricus frater ejus in Paſcha Inglinheim veniret, illum ſe comprehenſuros non negabant, quod Rex tranquille ac modeſte ſuſcipiens navigio Coloniam, inde- que Drotmanni vico deveniens ibi paſcha celebravit. Poſt paſcha coadunata fidelium ſuorum multitudine, iterum Coloniam rediit, ibique Metenſem Epiſcopum, in quo maxima ſpes& fiducia Liudolfo & Conrado erat, omnesque Lotharienſes exceptis paucis, quibus præ- dæ& rapinæ cordi erant, obvios habuit,& ab inimicis ſuis deficientes benigne ſuſcepit,& in ſua fidelitate firmos& ſtabiles coadunavit. Qui- bus diſpoſitis, in Saxoniam revertitur, ubi firmatis nichilominus rebus ſuis ĩterum in Franciam hoſtili manu regreditur. Quo audito, Fride- ricus Archi-Epiſcopus Mogontia ceſſit,& civitatem inimicis regis tuendam commiſit, ipſeque Briſacam caſtellum latibulum Deo regi- que ſemper rebellantium intravit, totam pene æſtatem rei eventum ibi præſtolando. Rex autem audiens Mogontiam Metropolim Franciæ regiamque civitatem inimieis ſuis traditam, collecta fidelium ſuorum multitudine Francorum, Saxonum& Lotharienſium firma eam obſi- dione vallavit, ſed& frater ejus Heinricus de Bavvaria regi auxilium collaturus advenit, ſed plus incommodi ibi quam utilitatis conquiſivit. Nam interim Liudolfus Bavvarios ab eo avertit& Ratisbonatn intro- miſſus omnes ejus theſauros rapiendos diſtribuit. Quæ ejus incom- X 2 moda 704 Accesſcones Hißioricæ, moda rex ſuis præponens Mogontiam obſidione abſolvit,& in Bavva- riam iter dirigens Ratisbonam obſedit, Bajoarii autem regi reſiſtere non valentes, nam paulo ante ab Ungariis non parum bello læſi fue- rant, petunt pacem& inducias, ut locus eſſet dandæ pro ſe rationis. Pax igitur usque XVI Kal. Jul. firmatur& conventus publicus tunc apud curinam futurus indicitur. Eodem anno Wigfridus Colonienſis Ar- chi-Epiſcopus obit, cui Bruno frater regis ſuccedens, totius Lotha- rienſis regni ducatum cum Epiſcopatu ſuſcepit, qui quantus qualisve fuerit apud Deum& homines, ediſcat lector in vita ipſius quam Rorgerus luculenter deſcripſit. Annus Dni. Dc-cccLiv. Ottonis XIIX. Rex omiſſa obſidione natalem Domini in Saxonia celebravit: Eit deinde univerſalis populi conventus tempore& loco conſtituto, ubi Liudolfus pro ſe rationem redditurus procedens ait: Conductos ad- verſum me pecunià fateor obtimui, ne me mihique ſubjectos læde- rent, ſi in hac parte culpabilis prædicor, ſciant me omnes hoc non vo- luntarie, ſed ultima neceſſitate coactum feciſſe. Poſthæc quoque Pontifex Fridericus pro ſe rationem redditurus intravit, dixitque ſe nunquam contra regem ſenſiſſe vel egiſſe, timore coactum à Rege di- ſceſſiſſe, quia eum pravorum delatione ſibi iratum cum ſenſiſſet, ſe innocentem graviſfimis accuſationibus obrutum, de cætero quæcun- que rex imperãaſſet judicio ſe expurgaturum& fidem deinceps ſervatu- rum: Ad hæc rex reſpondit: A vobis ego non exigo judicium ne- que juramentum, niſi pacis& concordiæ,& hoc dato, in fide ac pace eum dimiſit. Liudolfus autem cum nullatenus ad pacis conditio- nem inclinari potuiſſet, proxima nocte cum ſuis à rege diſcedens Ra- tisbonam cum exercitu intravit: Rex autem ſequens filium& urbem offendens quæ dicitur Roſſedal, obſedit cam factaque eſt ibi pugna ma- gna nimis, multis ex utraque parte cæſis pluribusque ſauciatis crepu- ſeulum diei prælium diremit. Die ſequenti rex non utile arbitratus ibi diutius morari ad majora tendentibus, recenti prælio attritum exercitum inde abſtraxit, triumque dierum itinere proinde ad Ratis- bonam Chronographus Jaxo. 109 bonam pervenit,& eam obſidione vallavit: Urbanis autem machi- nas muris applicari viriliter prohibentibus ſatis dure frequenter ab utrisque pro muris pugnatum eſt. Cumque diu in hunc modum ob- ſidio protraheretur, coacti ſunt obſeſſi de belli negotiis aliquid altius actitare. Arbitrati ſunt enim, ſiadid cogerentur, pejus eſſe fame tor- queri, quam in acie ſtrennuè mori. Placuit itaque, ut equites quaſi impetum in caſtra facturi de porta occidentali erumperent,& alii in- terim naves aſcendentes per flumen urbi contiguum, dum equeſtri prælio pugnaretur, caſtra armatis deſerta invaderent. Ad quodagen- dum cum urbani ſigno nolæ congregarentur, hoſtes in caſtris hujus rei non ignari, ipſi quoque non ſegniter præparantur. Cumque equites in erumpendo moram facerent, navigantes ab urbe longius elapſi, exi- lientes de navibus in caſtra irruunt, ubi armatos offendentes ab ipſis circumfuſi undique cæduntur. Alii naves ingredi volentes, ſed nimio timore perculſi deviantes flumine abſorbentur, alii naves plus æquo in- greſſi nichilominus demerguntur, adeo ut vix pauci de pluribus ſuper- eſſent, equites verò ſublequentes ab equitibus victi fugatique in ur- bem coguntur. Sic ergo urbani crebris præliis triti, fame quoque pe- riclitari ceperunt, unde egreſſus urde Liudolfus cum principalibus viris pacem poſtulat, ſec non impetrat, quia patri obedientiam negat- Ingreſſus verò urbem, Geronem Comitem portam Orientalem obſi- dentem armis temptat, cumque ab horaà tertia usque in horam no- nam acriter pugnaretur, Arnolfus junior, Arnolfi Ducis filius, ante por- tam urbis equo cui inſederat cadente armis exutus telisque perfoſſus occubuit. Cujus morte urbani ſatis confuſi, iterum de pace tracta- bant. Interventu deinde Principum, tertium Liudolfus cum ſociis urbe egreſſus, dum menſe integro& dimidio obſideretur, pacem ob- tinuit usque ad concilii diem apud Frideslare conſtitutum. Rexge igi- tur in patriam redeunte Ratisbona proximà nocte pene omnis concre- mata eſt. Cumque Rex exercitandi gratia venationem ageret in loco, quĩ dicitur Suveldun, Liudolfus adveniens nudis pedibus illi proſter- nitur intimà tactus pœnitentia& oratione flebili primum patris, deinde X 3 omnium 700 Acceßiones Hiſtoricæ, omnium præſentium lacrymas extorquet. Amore itaque paterno ſuſceptus in gratiam, ſpondet ſe obtemperaturum omni paternæ vo- luntati, ducatumque ſuum patri reddidit, quem Burchardus ſuſcepit. Dux autem Conradus Dei& Regis transfuga ad Ungarios ſe conferens eos in Lotharingiam usque ad Carbonariam ſilvam perduxit,& vir- tute Dei apud Lobias contra eos oſtenſa ultra prodire prohibiti, im- punè redeunt. Eodem anno Fridericus Mogontinus Archi-Epiſco- pus obit, vir apud Deum& homines valde laudabilis, excepto, quod ſicubi vel unus Regis inimicus emerſit, ipſe ſe ſtatim ſecundum appo- ſuit. Cui ſucceſſit Regis filius Willehelmus à populo& Clero in Arne- adt concorditer electus. Ratherius bis Epiſcopatu Veronenſi de- pulſus, Leodicenſium Epiſcopus ordinatur per Brunonem Archi-Epi- ſcopum poſt Farabertum. Lodewico Rege Francorum mortuo, Lo- tharius filius ejus ex Gerberga Ottonis Regis ſorore regnavit annos XXXII. Annus Dni. Dcocccr v. Ottonis XIX. Ungarii ductu Conradi Ducis iterum regnum Ottonis Regis de- populaturi cum tanta multitudine advenerunt, ut niſi terra eis dehiſce- ret, vel cœlum eos obrueret, à nullo ſe vinci poſſe dicerent; quod cum Rex audiſſet, quaſi nil laboris præterito bello toleràſſet, cepit ire con- tra hoſtes, ſumptis ſecum admodum paucis ex Saxonibus eo quod bellum Sclavonicum jam illos urgeret. Caſtris igitur poſitis in con- finio Auguſtanæ urbis, Conradus Dux ab Ungariis refugiens ad Re- gem pœnitendo venit, tanta ductus pœnitentia, ut Deum oraverit, ut pro pœna perfidiæ ſuæ in ipſo bello ab Ungariis perimeretur. O- mnium igitur quas habuit divitiarum nudus omiſſo ducatu in gratiam regis recipitur, vita& patria& prædio ſuo contentus. Occurritque ibi Regi exercitus Francorum& Bavvariorum. Cum prævalido quo- que equitatu venit in caſtra prædictus Conradus, cujus eventu erecti mi- lites jam optabant non differre certamen, erat enim naturâ audacis animi& quod rarum eſt audacibus, bonus conſilio,& dum eques& dum pedes iret in hoſtem, bellator intolerabilis, domi militiaque cla- rus. Chronograpbus Saxo. 107 rus. Jejunio ergo in caſtris prædicato juſſum eſt omnes in craſtino paratos eſſe ad bellum. Primo diluculo ordinatus exercitus procedit de caſtris octo tantum legiones habens erectaque ſigna ſequens. Pri- mam& ſecundam& tertiam legionem direxerunt Bavvarii, quibus præfuerunt præfecti Ducis Heinrici. Nam ipſe bello interim aberat, infirmitate detentus, qua& mortuus eſt. Quartam ordinavère Fran- ci, quorum Rector erat Dux Conradus. In quinta quæ erat maxima, quæ& dicebatur regia, ipſe Rex princeps erat vallatus electis militum millibus: Sextam& ſeptimam tenuerunt Svevi, quibus præfuit Dux Burchardus, cui nupſerat filia fratris Regis. In octava erant Boëmi, electi milites armis potius inſtructi quam fortunà, in qua& ſarcinæ omnes ac impedimenta quæque, quaſi ipſa eſſet tutiſſima, quæ eſſet no- viſima. Sed aliter quam arbitrati ſunt eis evenit. Nam Ungarii ni⸗ chil cunctantes Lech fluvium tranſierunt circumeuntes exercitum ex- tremam legionem ſagittis laceſſere ceperunt,& impetu cum ingenti clamore facto aliis cæſis& captis, ſarcinis omnibus potiti, cæteros le- gionis illius armatos fugere compulerunt. Similiter ſeptimam& fextam agreſſi, plurimis occiſis, reliquos in fugam verterunt. Rex autem cum intellexiſſet bellum ex adverio eſſe& poſt tergum noriſſi- ma agmina periclitari, miſſo duce aum quarta legione captivos eripuit, prædam excuſſit, hoſtium agmina fudit, ſicque victor Dux Conradus ad Regem rediit. Poſtera die, quæ tunc erat feſtivitas Chriſti Mar- tyris Laurentii, Rex Deo humiliter proſtratus, ſeque ſolum præ cæ- teris culpabilem Deo profeſſus, hoc fecit profuſis lacrymis votum; ut in civitate Merſeburgenſi Epiſcopatum in honore victoris ignium con- ſtrueret, Aomumque ſuam magnam noviter ibi inceptam ſibi ad Eccle- ſiam ædificaret, ſi interceſſione tanti præconis ſibi vitam& victoriam dare dignaretur: Nec mora erectus à terrà poſt miſſæ celebrationem ſuſceptamque communionem, ſumſit Rex clypeum& ſacram lan- ceam, ſuosque breviter allocutus, primus in hoſtes impetum fecit, eo- rumque agmina perrumpens fortiſſimi militis ac optimi Imperatoris officium ſtrenuè geſſit. Hoſtium audaciores primum reſiſtentes, ut ſocios 109 Acceſiones Hiſtoricæ, ſocios viderunt terga vertere, obſtupefacti noſtrisque intermixti extin- guuntur. Alii equis fatigatis villas proximas intrant, circumfuſique ar- matis cum ipſis villis paritet concremantur. Alii flumen contiguum transnatantes, dum ripa altior aſcendentes non recipit, undis obvoluti pereunt. Dux verò Conradus dum fortiter pugnans animi fervore ſolisque ardore, qui eo die nimius erat accenſus, æſtuaret, loricæ vincu- lis ſolutis dum auram captat, vulnere ſagittæ adverſo gutturis defixæ ſe- cundum votum ſuum ibi occubuit. Proſtratis igitur usque in veſperam hoſtibus caſtra eorum invaſa captivique omnes erepti ſunt. Sic tandem cæde peracta, qua tantum attenuati ſunt Ungarii, ut nec quidem ultra jam mutire auſi fuerint, Rex cum victrice turba pratis virentibus conſi- dens, populum recenſens, Conradum Ducem generum ſuum milli- tem egregium ibi oppetiiſſe comperit, cujus corpus merito defletum, aromatibusque conditum, Wormatiæ miſit tumulandum. Ipſe verò in Saxoniam reverſus, quantà laude& gloria à matre ſua, ac cun- ctis principibus omnique lætantium ſexu& ætate ſuſceptus ſit, nullius, ut reor, lingua explicare ſufficit. Deinde matri cæterisque familiari- bus ſuis Rex pandens votum ſuum ad id perficiendum eorum obnixe petiit conſilium. Abbatiam quoque quam in Magdeburgenſi civitate conſtruxerat variis& multiplicibus rebus, incipiens Eccleſiam mirum in modum in loco, ubi ſancta requieſcit Edith, juxta quam& ipſè poſt obitum ſuum pauſare optavit. Quicquid in prædiis, vel rebus in aliis romiſſo contraxit, in tempore totum hoc Deo militique ejus Mauritio conceſſit heredi. Pretiofum qiuoque marmor cum auro gemmisque ad Magdeburch adduci& in omnibus columpnarum capitellis ſancto- rum reliquias diligenter includi jusſit: Eodem anno Racherio ah Epi- ſcopatu Leodicenſium ejecto Baldericus fubſtituitur. Annus Dni. DccccLvl. Ottonis XX. Rex in pace& otio degens, maximo ſuorum fidelium conventu Coloniæ placitum regale habuit: Eodem anno Luidolfum in Italia ad deprimendam Berengarii tirannidem dirigens, in brevi expulſo Be- rengario totius pene Italiæ poſſeſſor efficitur. Brun Archi-Epiſco⸗ pus Chronographus Saxo. 169 pus Colonienſis frater Regis cœnobium ſancti Pantaſeonis con- ſtruxit. Annus Dni. Dc-cccLVII. Ottonis XXI. Rex iterum Sclavos hoſtiliter invaſit. Liudolfus filius Regis in Italia moritur, cujus corpus inde translatum, à venerabili Archi-Epi- ſcopo Wilehelmo fratre ejus Mogontiæ apud ſanctum Albanum hono- rifice tumulatum eſt. Brun Archi-Epiſcopus Colonienſis plures North- mannorum cum principibus eorum baptizari fecit. Annus Dni. DccccLVIII. Ottonis XXII. Rex paſcha celebravit in Inglinheim, unde navigio Coloniam pla- citum ibi acturus venit. Eo anno ſignum crucis in veſtimentis homi- num apparuit, illis qui deriſui illud habebant, mortem inferens, illis verò qui hoc pie& religioſe venerabantur nichil nocuit. Annus Dni. Dcccc-IX. Ottonis XXIII. Rex iterum Sclavos invaſit, ubi Thietmarus occiditur. Legati Helenæ Rugorum Reginæ, quæ ſuh Romano Conſtantinopolitano Im- peratore Conſtantinopoli baptizata eſt, ficte, ut poſt claruit, ad Regem Ottonem venientes. Epiſcopum& presbyteros eidem genti ordinari petebant. Quod ille audiens nimium gaviſus conſenſit deprecationi eorum, fecitque eis ordinari venerabilem& Catholicum virum Libu- tium. Sed isdem Libutius ab itinere quibusdam dilationibus ſuſpen- ſus XV Kal. Martii diem clauſit extremum, eui Adelbertus ex cœnobitis ſancti Maximini, machinatione& conſilio Willehelmi Archi-Epiſcopi licet meliora in eum confiſus fuerit& nichil unquam in eum delique- rit, peregrè mittendus in ordinatione ſuccesſit, quem pĩis ſimus Rex ſo- lita ſibi miſericordia omnibus quibus indigebat copiis inſtructum genti Rugorum honorifice deſtinavit. Sed& hic nichil in his, ad quæ miſſus fuerat, proficere valens& inaniter ſe fatigatum videns, revertitur,& qui- busdam ſuorum in redeundo occiſis ipſe cum magno labore vix evaſit, adiensque Regem, caritativè ſuſcipitur,& à Deo amabili Willehelmo Archi-Epiſcopo pro retributione tam incommode ab eo ſibi machi- *1 natæ I70 Kcceßiones Hiftoricæ, natæ peregrinationis, bonis omnibus& commodis quaſi frater à fratre amplectitur& ſuſtentatur. Annus Dni. DccccLx. Ottonis XXIV. Rex natale Domini Franconofurd celebravit: Gallia& Germa- nia jam bene pacata intendens idem Rex fortisſimus& Italiam pacare, præſertim ad hoc eum anxiè evocantibus Papa Johanne cæterisque Ita- liæ Epiſcopis. Subjiciens itaque ſuo Imperio univerſos Sclavorum Populos, quos pater ſuusuno grandi domuerat bello, ipſe deinceps tan- ta conſtrinxit virtute, ut tributum& Chriſtianitatem pro vita pariter & patria victori libenter offerrent. Baptizatusque eſt in Sclavonia to- tus gentilium populus, ædificatæ Eccleſiæ, monaſteria etiam virorum ac mulierum Deo ibidem ſervientium plurima conſtructa funt. Tunc Scla vonia in duode viginti pagos aiſpertita ad Chriſtianam fidem fertur omnes fuiſſe converſos, absque tribaus. Pax fuit continua, Slavi ſub tri- buto ſerviverunt. Annus Dni. DecccLXI. Ottonis XXV. Regnante ſerenisſimo Imperatore Ottone anno regni ejus XXV præſentibus misſis univerſalis Papæ Johanhis: Johanne ſcilicet Archi- diacono ſanctæ Romanæ Eccleſiæ& Azone Protoſcriniario cum XIII Epiſcopis vocantibus eum contra ſeverisſimam Berengarii filiorumque ejus inſaniam, quam ſuper ſpecialis poteſtatis exercuerat imperium. In vigilia nativitatis Domini corpus ſancti Mauritii& quorundam ſo- ciorum ejus, inſuper& plurimorum reliquiæ ſanctorum Apoſtolorum: item Martyrum confeſſorum, atq; ſcripturarum præfato regi glorioſis- ſimoRatisponæ allatæ ſunt. Celebrata igitur ibidẽ nativitate Domini, ac- celerato Romam itinere venit, ibique à ſummobontifice honorifice ſu- ſceptus, auguſtalis ſedem principatus ſuperſedit& pro tantæ dilectionis præmio aucta ſuper eum ſummi Pontificis benedictione IV Non. Febr. Imperator& Auguſtus appellatur. Eodem anno conſenfu& unani- mitate regni procerum, totiusque populi filius ejus Otto in regem eli- gitur, omniumque Lotharienſium electione Aquis Rex ordinatur. Ecclipſis Solis XVI Kal, Jun. facta eſt. Annus Chronographus Saxo. 171 Annus Dni. Dcc-ccLXxII. Ottonis XXVI. Imperator Romam egreſſus, Papiæ paſcha celebravit, indeque pro- greſſus Berengarium tyrannum in quodam monte, qui dicitur ad ſan- ctum Leonem, conjugemque ejus nomine Willam in Inſula quadam, quæ dicitur ad ſanetum Julium,[Felicem] timore Imperatoris inclu- ſam Deo propitio celeriter capit, mittensque eos in caſtellum Baven- berch dictum, ubi& præſentem vitam finierunt, totius Italiæ poſſeſſor effcitur. Eodem anno reliquiæ ſanctorum Martyrum Fabiani, EH- ſtachii, Pantaleonis, Ypoliti, Eugei, Miniatis Valentis& corpus ſanctæ Laurentiæ virginis à prædicto Imperatore Quidilingeburgenſi civitati transmiſſæ, religioſisſime ſuſceptæ ſunt. Annus Dni. pccccLXIII. Ottonis XXVII. Imperator iterum Papiæ natale Domini& paſcha celebravit. Interim Adelbertus filius Berengarii ſupramemorati Regis Longobar- dorum circumquaque diſcurſans, tandem Corſicam ſe tueri nitens in- travit, Romanumque Pontificem tum per ſe, tum per internuncios in ſuum adjutorium multipliciter ſollicitabat. Tandem petitionibus atque muneribus victus isdem Pontifex Johannes fidelitatem jam du- dum Imperatori factam oblivioni tradidit, prædictum Adelbertum Romam intromittens, quas doloſitatis ejus fraudes Imperator agno- ſcens cum milite armato Romam verſus pergit continuo, cujus ipſi metuentes adventum plurimum ſancti petri rapientes theſaurum fu- gæ ſubſidia petunt. Tunc Romani in plura diviſi, partim Imperato- ri faventes, partim Apoſtolico blandientes, licet diverſa ſentirent: Imperatorem tamen debito cum honore urbem intromittunt, datis- que obſidibus ſe per omnia illius ditioni ſubjungunt. Imperator verò plurimorum collecta multitudine Epiſcoporum Synodum coaduna- vit, miſſaque legatione aufugam Apoſtolicum Canonica autoritate ad ſedem Apoſtolicam remeare præcepit: Illo tamen hoc omnimo- dis renuente, plebs Romana Leonem protoſcriniarium virum ſtren- nuum& induſtrium, communi conſenſu in locum ejus elegit,& præ- ſentibus fere omnibus Romaniæ& Italiæ Epiſcopis ordinavit. Poſt- *V 2 hæc 772 Accegchiones Hiſtoricæ, hæc Johannes, qui& Octavianus, videns ſe Pontificatu orbatum, ſera pœnitentia ductus ab Adelberto disjungitur, Adelbertus verò in Cor- ſicam revertitur, Imperatoris præſentiam ad tempus latere deſi- derans- Annus Dni. DccccEXxIV. Ottonis XXVIII. Imperator natale Domini Romæ celebravit. Romani ſterum ab Imperatore ſolito more deficientes pluribus caſtellanis extrinſecus ſibi per conjurationem adjunctis, eum occidere moliebantur, ſed patefactis eorum inſidiis necem ſibi paratam anticipans III Non. Ja- nuar. cum pauciſſimis ſuorum eos aggreſſus non modicam illorum multitudinem infra urbis muros proſtravit. Die verò ſequenti Ro- mani iterum venientes, centum obſides dederunt, ſupraque corpus beati Petri ſub jurejurando fidelitatem Imperatori ac Papæ Leoni pro- miſerunt. Imperator autem plenam adhuc apud illos ebdomadam manens, Spoletinum& Camerinum ducatum ordinaturus exivit,& ad Pedes Leonis Papæ obſides Romanis remiſit. Sed his beneficiis ingra- ti, non longe illo ab urbe poſito, Johannem ſupramemoratum urbi in- tromittentes, fidem Imperatori& Apoſtolico promiſfam violare non metuunt, ſed idem Papa Leo omnium facultatum nudus, vix cum paucis evadens, Imperatorem in Camerino Ducatu poſitum adiit, ibi- que cum eo paſcha celebravit. Johannes autem, qui& Octavianus, Johannem Diaconum& Azonem protoſcriniarium crudeliter detrun- cavit, Ottgerum quoque Spirenſem Epiſcopum comprehenſum& fla- gellatum, aliquamdiu licet incommode ſecum detinuit, ſed poſtea eum ſpe impetrandæ ab Imperatore veniæ remiſit. Quæ ſpes divina eum ordinatione fefellit: Nam V Idus Maji rebus humanis exceſ- ſit: Romani verò Imperatores adventum non modice metueèntes, Benedictum quendam Romanæ Eccleſiæ Diaconum fidei& electionis Domini Leonis immemores eligunt, ordinatumque ſedi Apoſtolicæ imponunt, quo comperto Imperator, collecta undiqueſſecus ſuorum fidelium multitudine, ſirmà Romam obſidione ne quis pateret exitus ex omni parte munivit. Præfatus autem Benedictus falſo nomine Apoſto- Chronograpbus Saxo. 77 Apoſtolicus Romanos diutius ad reſiſtendum Imperatori animavit, ipſique Imperatori ſuisque fidelibus excommunicationem commi- nans, muros urbis aſcendit. Ad ultimum Romani fame atque obſi- dione conſtricti ſe erraſſe, mque Imperatorem injuſte deliquiſſe pœni- tentes, in vigilia præcurſoris Domini portas urbis aperiunt intromiſſo- que Imperatore debito cum honore Benedictum ſacrilegum Impera- toriæ ditioni reddunt& Dominum Leonem ſedi Apoſtolicæ reſtituunt. Esdem autem Leo coadunata multorum Epiſcoporum Synodo prædi- ctum Benedictum Apoſtolicæ ſedis invaſorem ab invaſo gradu deje- ctum, pallium Pontificale, quod ſibimet impofuerat, abſcindens, fe- rulamque paſtoralem manu ejus arreptam coram omnibus in fruſta confringens, ad preces Imperatoris diaconatus tantum gradu eum uti conceſſit. Celebrataigitur ibidem beati Iohannis Baptiſtæ nativitate, à ſanctorum Apoſtolorum feſtivitate Imperator urbem egreſſus infeli- eiori, quam ſperaverat, omine in redeundo fruitur:? Nam tanta exer- citum ejus peſtis& mortalitas invaſit, ut vix vel ſanus quis à mane us- que ad veſperam, vel à veſpera usque ad mane ſe victurum ſperaverit. Tandem miſeratione divinà ceſſante peſtilentia, Imperator Liguriam pervenit, ibique autumnali tempore pace vacans& otio ſevenationi- busexercitabat. Annus Dni. DocccLXV. Ottonis XXIX. Otto Imperator Longobardiam egreſſus Franconofurd venit᷑, totumque annum illum degens in regno Francorum interim omnes ad pacem& concordiam adunavit. Benedictum quoque ſuperius memoratum Adaldago Archi- Epiſcopo cuſtodiendum committens, ſecum vexit in Franciam: Corpus etiam ſanctæ Juſtæ virginis idem Rex religioſus honorifice transmiſir in Saxoniam, Halverſtadenſis Ec- cleſiæ baſilica II Kal. April. cecidit. Eodem anno Dominus Leo Pa- pa obiit. Brun quoque Dux& Archi-Epiſcopus Agrippinæ civitatis frater Imperatoris ad pacificandos nepotes ſuos in Franciam pergens, ubi compendium venit, febre correptus Remis redit, ubi quicquid lia- buit jure mancipii delegato per teſtamentum Eccleſiis ſanctorum vità *X 3 diſceſ= 1⸗½ Acceſſiones Hiſtoricæ, diſceſſit. De hoc venerabili Antiſtite cuidam ſacerdoti oſtenſa eſt vi- ſio talis: Isdem Sacerdos cum diu fideliter Imperatori ſerviret, mium infirmatus& in extaſi effectus, in montem excelſum ducitur, ubi civitatem magnam pulchraque ejus conſpicatur ædificia. Inde Perveniens ad turrim arduam, laborioſos ejusdem ſcandit aſcenſus, in eujus ſummitate Chriſtum cum ſuis omnibus videre meruit. Ibi Brun Archi-Epiſcopus ob inanem Philoſophiæ executionem à ſummo judi- ce accuſatus, ſed à beato Paulo Apoſtolo defenſus iterum intronitatur: Eodem fere tempore legatikomanorum Azo videlicet protoſcriniarius & Marinus Sutrienſis Eccleſiæ Epiſcopus, lmperatorem pro inſtituendo quem vellet Romano Pontifice in Saxonia adeuntes honorifice ſuſci- piuntur,& remittuntur. Otgerus etiam Spirenſis Epiſcopus& Liuzo Cremonenſium Epiſcopus cum eisdem Romam ab Imperatore diri- guntur. Eligitur ergo ab omni populo Romano Johannes Narnienſis Eccleſiæ Epiſcopus ſedique Apoſtolicæ intronizatur, ſed isdem Jo- hannes dum majores Romanorum elatiore, quam oporteret, animo inſequitur, in brevi inimiciſſimos patitur. Nam ab urbis præfecto& à quodam Rothfredo comprehenius,& urbe expulſus, in Campania cu- ſtodiæ mancipatur. Annus Dni. DccccEXVI. Ottonis XXX. Imperator natale Domini Coloniæ celebravit, ibique omnia Lo- tharienſis regni negotia pro libitu ſuo diſponens, Erkanberto Wizin- burgenſis cænobii Abbate jam defuncto, Adalbertum Rugis jam an- tea ordinatum Epiſcopum electione Monachorum eidem Monaſterio præfecit. Poſt hæc habito Wormatiæ cum omnibus Regni majori- bus concilio, feſtinus alpium juga transgrediens ltaliam intravit, cujus adventum Romani metuentes, Rothfredo ſupra memorato jam de- functo, Johannem Apoſtolicum à cuſtodia, qua tenebatur, abſolvunt, veniamque pro malis, quæ ei ingeſſerant, poſcentes ſedi ſuæ debito cum honore reſtiruunt. Eodem anno Berengarius quondam Rex Italiæ exul moritur, ac regio more Bavenberch ſepelitur, cujus vidua Willa, antequam ſepeliretur, velum ſanctimoniale aſſumplſit. Annu⸗ ni- —y— —— —— Chronographus SAaxo. Tpyy Annus Dni. DccccLxVII. Ottonis XXXI. Imperator Romæ natale Domini celebravit, exceptoque præfe- cto urbis qui aufugerat. NXIII ex majoribus Romanorum, qui aucto- res expulſionis Domini JIohannis Papæ videbantur, ſuſi bendio interire juſfit. Poſthæc Ravennam adiens ibique Paſcha cum Domino Johan ne Papa celebrans, habita Synodo urilitati ſanctæ Ecclefiæ in multis proſpicere ſtuduit, reddiditque prædicto Apoſtolico urbem& terram Ravennatium, aliaque complura multis retro temporibus Romanis pontificibus ablata. Eodem tempore miſit legatos ſuos Willehelmo Archi-Epiſcopo Mogontino, aliisque principibus regni præcipiens eis filium ſuum Ottonem cum omni regali dignitate in Italiam ducere, ubi illum pater ſuſcipiens honorificè Romam perduxit, quem Johan- nes Apoſtolicus ſua benedictione auguſtum fecit. Commorante au- tem adhuc apud Ravennam eodem Imperatore glorioſiſſimo, legati Nichophori Græcorum Imperatoris venerunt, honorifica ſecum mu- nera ferentes,& pacem ab eo vel amicitiam poſcentes. Quibus ho- norabiliter ſuſcepris decenterque remiſſis, Dominus Imperator Nun- cium ſuum eidem Imperatori Græcorum direxit pro conjungenda in matrimonium fllio ſuo Ottoni Regi, privigna ipſius Nichophori, filia ſcilicet Romani Conſtantinopolitani Imperatoris. Eodem anno Willehelmus fllius Imperatoris ſereniſſimi Ottonis Archi-Epiſcopus Mogontinus, cui cura à patre ſuo commiſſa fuerat Parthenopolim di- ſponendi, cum ægrotantis matris finem, venerabilis ſcilicet Reginæ Machthildis, expectaret, in Redulverothe VI Non. Martii moritur-. Annus Dni. DoccoLXIIX. Ottonis XXXII. Inſigniſſima regina Machthild Imperatorisgenitrix, optimatum ac Principum dominatrix, pauperum egenorumque conſolatrix, mona- ſteriorum conſtructrix, ovibus materno lacte pro Chriſto hactenus à ſe nutritis I Id. Martii corporali ſpecie ſubtracta eſt. Quæ piis admo- dum ſtudiis adornata, utè plurimis pauca referamus, cœnobium ſan- ctorum confeſſorum Dionyſii& Servatii in monte Quidilingburgenſi Htum, alterum in eadem civitate ſub honore ſanctorum Jacobi Apo⸗ Koll 176 Acceſtiones Hiſtoricæ, ſtoli& Wicherti confeſſoris in curte regia, tertium ſanctæ Dei genitrici Mariæ in Northuſun, quartum in Aggeri ſancto Dionyſio, quintum ite- rum ſancto Servatio in Polithi, plena religione conſtruxit. Etlicet omnium ſtatus Eccleſiarum, quas vel nunciis inviſere, vel per ſe ipſam poterat adire, totis viribus opibusque curaret ſuſtentare, hæc tamen quæ prædiximus monaſteria quaſi propriori quodam affectu ſibi ſuo- que nomini ſingulariter aſſcripta, fovere non deſtitit omnigenis com- modis. Eodem anno Bernhardus venerabilis Epiſcopus præſenti lu- ce exceſſit, in cujus locum Hildiw ardus Dei famulus à clero ſimul& ab omni populo electus paſtorali culmine ſubrogatur, vir ſummæ caſtitatis ac caritatis& ultrahumanum modum humilitatis ac patientiæ, virtute laudabilis. Hujus Hildiwardi pater Ericus nomine Ottonem Impe- ratorem quibusdam aliis ſibi ſociatis Quidlingeburch in paſcha occide- re volens, ab eodem decollari juſſus eſt. Luitharium verò Comitem ejusdem conſilii participem idem Imperator perdere volens, ſed devi- ctus conſilio principum eidem familiarium, captum eum miſit in Ba- wariam ad Comitem Bertoldum, ablatis rebus omnibus ac latè di- ſtributis usque in annum integrum, poſtea Regis gratiam ſuaque omnia cum magna pecunia,& prædio in Sonterslevo& in Wodenefwege ja- centi acquiſivit, poſtquam autem in Dominum ſuum Regem taliter deliquit, culpam hanc abluere ſedulo cogitans monaſterium in loco, qui dicitur W albizi,in honore ſanctæ Deigenitricis conſtruxit, conce- dens fratribus ad victus veſtitusque neceſſaria, decimam hæreditatis ſuæ partem. Hujus Comitis uxor Machthild dicebatur, quæ genuit ei duos filios Sigfridum& Weirnharium. Sigifrido conjuncta eſt in ma- trimonio Kunigundt ſoror Heinrici, Sigifridi& Udonis, qui navali præ- lio contra Northmannos dimicantes victi ſunt& capti. Hæc genuit viro ſuo quinque filios, Thietmarum, Sigifridum, Brunonem, Hein- ricum& Frithericum. Ex quibus duo, Sigisfridus ſcilicet& Bruno, Abbatiæ ſanctæ Iohannis Baptiſtæ Magdeburch præfuerunt, poſtmo- dum verò Sigifridus Monaſterienſis Eccleſiæ, Bruno Verdenſis, Thiet- marus Merſeburgenſis Epiſcopi facti ſunt, Heinricus autem Comita- tum ——— ³³— Chronograpbus Saxo. 277 tum patris obtinuit. Eridericus præfecturam in Magdeburg ammini- ſtravit. Quidam Ottonis lImperato ris familiaris ante oculos omnium A Diabolo arreptus, ita ut ſeipſum decerperet, juſſu Imperatoris ad Pa- pam Johannem adductus, ut catena ſancti Petri collo ejus circunda- retur, dum à fallacibus clericis ſemel&bis alia catenà furenti adhibere- tur, nec quicquam remedii proveniret, ubi nichil erat virtutis; tandem vera ſancti Petri catena allata,& collo furentis adhibita, Diabolus ſpu- mans& multum clamans abceſſit. Quam catenam Theodericus Me- tenſis Epiſcopus arreptam cum diceret, ſe cam non niſi manu abcisà dimiſſurum, tandem Imperator ſedato litigio à Papa Johanne optinuit, ut anulum hujus catenæ exſertum Epiſcopus mereretur. Annus Dni. DccccLXIX. Ottonis XXXIII. Magdeburgenſe Archi-Epiſcopium ab Ottone Chriſtianiſſimo Im- peratore fundatur, anno regni ſui Xxx, Imperii verò VI, atque Adel- bertus primus ibidem Epiſcopus ordinatur, qui primitus Ruſcis ad præ- dicandum directus vix evaſit. Et quomodo in ſuperioribus hujus opu- ſculi de fundatione iſtius tam inclitæ, tamque famoſæ civitatis, prout potuimus, diſſeruimus, de fundatione etiam Archi-Epiſcopatus in ea- dem civirate aliquid diſſerere, utilitati legentium cenſuimus eſſe pro- ficuum. Anno igitur incarnationis Dominicæ plus minusve nongen- teſimo ſexageſimo ſeptimo, regnante Ottone Imperatore Auguſto, Chriſtianæ religionis ac divinæ ſervitutis propagatore ſollertisſimo, ejusdem Imperatoris induſtrià habita eſt ſynodus Ravennæ in ſuburbio in Eccleſia beati confeſſoris& Epiſcopi Severi reſidentibus Domino Johanne ſummo& univerſali Pontifice,& pluribus Italiæ, Germaniæ, ac Galliæ præſulibus,& de ſtatu Eccleſiæ tractantibus, aſtante etiam innumerabili Clero& populo. Idem ergo Serenisſimus Imperator Auguſtus Otto, qui eandem ſanctam Synodum ob communem impe- rii ſui ſalutem congregaverat, plurimas Sclavorum nationes ultra flu- men Albiæ in conſinio Saxoniæ multo ſe labore& maximis ſæpe peri- culis ad Chriſtum convertiſſe coram omnibus retulit. Et quia rudes & nec dum ſtabiles erant, qua tuitione, quave cuſtodia& cottidiana fol- *Z licitu⸗ 174 Kcceſſiones Hißtoricæ, licitudine in fide corroborari deberent, ſanctam ſynodum conſuluit, ro- gansut quod ipſe ſummo ſtudio Deo mancipaverat, paſtorum negligen- tia ad vomitum redire non ſineret. Hujus dignam relationem,& tantam fidei confesſionem ſancta modun benigna aure ſuſcipiens, Deoque in his omnibus gratias agens, tot Sclavorum populos ad Deum noviter converſos, non niſi per Epiſcopos in convenientibus locis in unaquaque eorum provincia ſecundum populi quantitatem& ratio- nabilem terræ diviſionem conſtituendos ad hoc animari atque erudi- ri poſſe cenſuit,& ratum æſtimavit. Ad quod agendum ut major fir- mitas& tutior in Epiſcopis ordinandis ſit oportunitas, Archi-Epiſco- um, ad quem negotium ſuum& controverſiam, ſi qua orta fuerit, qua- P„ 11 ſi 2 caput referre& diſcutere valeant, eis conſtitui atque proponi communi deliberatione cenſuit,&hoc ejus judicio& diſcretione, in quo maxima reparandæ& confirmandæ religionis poſt Deum fiducia erat, fieri debere omnino jucticavit. Eſt præterea civitas in parochia Hal- erſtadenſis Epiſcopii Magdeburch dicta, in confinio Saxonum& Scla- vorum in ripa prædicti fluminis Albiæ, in qua isdem Sereniſſimus Cæ- ſar populi multitudinem adunavit, Eccleſias conſtruxit plurimorum- ) que martyrum beati ſcilicet Mauritii& Innocentii aliorumque in- numerabilium corpora ſanctorum illuc transferens, canonicosque inibi Deo famulantes conſtituens, ad eorundem victum& Eceleſiæ uti- litatem, caſtra, villas, prædia, decimasque cum univerſis adjacentiis af- fluenter ex proprio concesſit. Placuit ergo omnibus apud prædictam civitatem Magdeburch archi-epiſcopalem fieri cathedram, eò quod hæcinconfinio Sclavorum p ut prædiximus, loco videretur oportunior, & in ejus propagatione voluntas Imperaroris eſſet amplior. Ad hæc Imperator precibus& Dei voluntate commotus ſanctæ congregationis decreto paruit,& hoc privilegio Apoſtolicæ ſedis corroborari dignum duxit, quod& actum eſt,& àſummo Pontifice omnibusque Præſulibus Italiæ, Galliæ& Germanie„qui aderant, propriis manibus corrobora- tum. Ceæterum, quia Præſul Halverſtadenſis Synodo huicnon affuit, cauſæ clauſulam in ejus adventum differre placuit, ut civitatem ipſe à debito ————y— ————— ALS Chronographus Saxo. 279 debito ſubjectionis abſolveret,& tunc demum privilegium& fubſcri- ptio illibata fieret. Anno igitur integro& dimidio jam evoluto, cum Hatto Archipræſul Mogoncienſis cum præfato Hildevvardo ſuo videli- cet ſuffraganeo eò deveniſſet& Imperator illos pro prædicta cauſa blanda petitione conveniſſet, Hildevvardus Epiſcopus tam ex Archi- Epiſcopi conſenſu quam omnium qui aderant conſulto, promta& hila- ri mente piæ ejus petitioni annuit, ac facto in præſentiarum pari æſti- matione concambio ſynodali Decreto ſancto Mauritio Magdeburch, ſanctoque Laurentio Merſeburg quæque petita tradidit, id eſt omnem parochiam ſitam inter fluvios Albiam, Salam, Horam& Bodam, usque ad ea loca, ubi caſtra Unnesburg, Wanzleva, Hortersleva, cum omnibus pertinentiis& villis quæ Burcbvvart appellantur, verſus occidentem longius protenſo fine terminantur, cum omni decimatione, banno, ſubjectione, obedientiis& omni Eccleſiaſtico ordine, prout Halverſta- denſis Eccleſia viſa eſt eatenus poſſediſſe. Recepit autem ad vicem ab Imperatore in partem& utilitatem ſuæ Eccleſiæ, omnem decimatio- nem in Hosgovve, ut terminatur in fluviis Sala, Willerbike& Wippe- ra, cumomni poſſeſſione quam de Abbatia in honore beati Wicberti in territorio Herolvesfeld conſtructa. Idem Imperator æqua com- mutatione acquiſierat, cujus etiam Abbatiæ ipſe fundator erat. Huic autem concambio confirmando juſſione Domini Johannis ſummi& univerſalis Pontificis& Cæſaris Auguſti Ottonis, petitione quoque Hil- devvardi Halverſtadenſis Antiſtitis, Ambroſius Palatinus Cancellarius, & Petrus ſanctæ Ravennatis Eccleſiæ Archi-Epiſcopus, alii quoque quam plurimi Epiſcoporum Italiæ& Germaniæ fubſcripsère, quorum etiam nomina in præſenti paginula ſtuduimus annotare. Hatto Mogontinus Archi-Epiſcopus interfuit& S. Hildevvardus Halverſtadenſis Epiſcopus interfuit& S. Reginoldus Rubilonenſis Eccleſiæ Epiſcopus. Adelbertus Rugorum Epiſcopus. Alberiſus Tarviſianenſis Eccleſiæ Epiſcopus. Lantvvardus Mindenſis Eccleſiæ Epiſcopus. 2. 2 Evera- Mcceßliones Eiſßtoricæ, Everacrus Leodicenſis Eccleſiæ Epiſcopus. Teupertus Feltrenſis Eccleſiæ Epiſcopus. Gauslinus Patavianenfis Eccleſiæ Epiſcopus. Sichelmus Florentinæ Eccleſiæ Epiſcopus. Adelbertus Bononienſis Eccleſiæ Epiſcopus. Arnadus Foro populi Epiſcopus. ſohannes Imolenſis Epiſcopus. Ingizo Caſtellanæ Eccleſiæ Epiſcopus. Martinus Epiſcopus, fratres Eccleſiæ. His ita peractis Cæſar admodum lætatus nec minus pro adhuc per- agendis ſecundum Deum ſollicitus, accerſito Richario Magdeburgenſis cœnobii Abbate tertio, coram Annone Wormatienſi& Othwino Hil- denesheimenfi Epiſcopis ſecum tunc forte commorantibus, volebat illum officio Epiſcopatus fungi in ipſa mutatione ſedis ſuæ, ſed impe- dierunt quidam occulto conſilio& Imperatori pro hoc ſecreto delatæ litteræ, qui dum ſe tanto honore privatum intelligens minus æquo ani- mo ferret, ac in impediendo tam ſancto propoſito Imperatori quoque pacto obviare proponeret, ne malitia mutaret intellectum illius, brevi pulſatus valetudine, terrena mutavit cœleſtibus, ſucceſſitque in ipſa ſedis mutatione Herdingus in eadem congregatione nutritus& electus. Transmutata eſt itaque Abbatia in montem ſuburbio ejusdem civita- tis acjacentem, deputaturque ſancto Johanni Baptiſtæ& adhuc habe- tur,& utinam diu feliciterque habeatur famulatura, Monachi quoque ſuccedentibus ſibi clericis reliquerunt in libris& aliis rebus plurima ornamenta, quæ ibidem Imperiali munere& propria indu- ſtria fuerant congregata. Cumque illorum corda de hac migratione non immeritò gravaret triſtitia, Cæſar eis pro conſolatione prædio- rum ſuæ hæreditaris non parva dona adjecit,& quocunque in loco cum canonicis in una ſtatione conveniant, ipſi dextra in parte ſub præ- mii locum obtineant conſtituit, ſed& præterea ut recurrente annua- tim translationis hujus die, quæ eſt V Idus Auguſti, id eſt, in vigilia Vi- ctoris ignium Levitæ Laurentii, pedibus nudis proceſſione lugubri fedem Chronographus Saxo. 29 ⁷ ſedem ſuam viſitantes miſſam celebrent, quo dum apud Canonicos quam& apud Monachos facti hujus perpetim ſtaret inviolabilis me- moria, cos quoque dilectio jungeret indivulſa, quatenusilli hos tan- quam primos Eccleſiæ ſuæ patres omni honoris exhibitione præve- niant, illique non diſpari talione quod membra debent capiti, quod etiam teſtator heredi plena devotione reſtituant- Sed nec fefellit ad- inventorem tam prudens conſilium, ſicut eſt usque hodie, cuique ſcire volenti publicum. Erat tunc temporis quidam magni nominis &meriti Adelbertus, qui dudum Treveris de Cœnobio ſancti Maxi- mini Monaclus abſtractus& Epiſcopus conſecratus, ſicut in ſuperio- ribus partim tractavimus, ad prædicandum Rugis fuerat deſtinatus. Sed populus exaſperans dura fronte& indomabili corde expulit illum de finibus ſuis, contempnens Evvangelium pacis, quia Dei providentia in terra noſtra populus illi committendus erat novæ acquiſitionis. Annus Dni. DococLxXX. Ottonis XXXIV. Igitur Imperator prædictum Adelbertum de Wizinburgenſi Ab- batia quam interim regebat aſſumptum prædictæ Eccleſiæ per omnia dignum& probatum ſacerdotio promovit, eumque pro pallio& pri- vilegio ab Apoſtolica ſede ſuſcipiendo cum literis fuæ auctoritatis di- rexict. Quem Johannes Apoſtolicus nominis illius XIII, in ordine ve- rô Romanorum Pontificum CXXXVI, benignisſime ſuſcipiens pro pio etiam ſtudio glorioſiſſimi Imperatoris, quod in ampliſicatione divi- ni cultus habebat gaudens, ideoque juſtis ejus peticionibus annuens Apoſtolica illum autoritate Archi-Epiſcopum fore ejusque ſucceſſo- res decrevit. Dans etiam eidem pallium admiſſarum ſolempnia cele- branda nimia electione commonitus XV Kal. Novembr. id eſt in feſto ſancti Lucæ Evvangeliſtæ ipſe circumpofuit,& privilegio Apoſtolicæ autoritatis fanxit& confirmavit eum in omni ordine eccleſiaſtico primatum habere omnium Eccleſiarum Archi-Epiſcoporum, qui in Germania ordinati ſunt. In Gallia quoque Colonienſt, Mogonti- nenſi, Trevirenſi Archi-Epiſcopis per omnia honore ſimilem eſſe, Hic quædam deſunt.] Præterea ſtaruit eum eſſe Metropolitanum **E 5 totius 192 Acceſiones Hiſtoricæ, totius ultra Salam& Albiam Sclavorum gentis tunc ad Deum conver- ſæ vel convertendæ,& ut ſecundum deſiderium Imperatoris in his civi- tatibus, in quibus olim barbari ritus maxima viguit ſuperſtitio, id eſt Cizi, Miſni, Merſeburch, Brandeburch, Havelberga, Poznani, in ho- nore Domini Epiſcopia fundarentur, quorum Paſtores ſecundum ca- nonicam autoritatem Magdeburgenſi Archi-Epiſcopo fidem& ſubje- ctionem debendo ſociarentur. His& aliis quæ privilegia adhuc inibi conſervata teſtantur, ſynodali Decreto ordinatis& ſub interminatione Dei& Apoſtolici nominis confirmatis, præfatus Archi-Epiſcopus cum Legatis Romanæ Eccleſiæ, Widone ſcilicet Epiſcopo Bibliothecario& Benedicto Cardinali, qui illum cum Hildewardo Halverſtadenſi Epi- ſcopo ſedi ſuæ inthronizarent, dimiſſus, ad Imperatorem remeavit læ- tus, quam Imperator nichilominus gaudens, utpote beati deſiderii compos, cum literis commendatitiis Magdeburg deſtinavit: Illuc ergo ex præcepto Imperatoris, Epiſcopi, Marchiones,& reliqui Saxoniæ Principes convenientes, ipſum honorifice ſuſceperunt,& vocum ac- clamatione manuumque elevatione electum cum præfatis Apoſtoli- cæ ſedis legatis celebri ritu inthronizaverunt. Affuit omnis ſexus& ætas gaudentium, fuit prorſus generale tripudium, ubi ad confirmatio- nem ſui idem Archi-Epiſcopus in præſentia eorundem nativitatem Domini ſecum celebrantium Boſonem Monachum Merſeburgenſi, Burchardum Miſnenſi, Hugonem Cizenſi Eccleſiis primos Epiſcopos ordinavit,& Adeldagum primum Eccleſiæ Magdeburgenſi præpoſi- tum inſtituit. Dudo quoque Havelbergenſis& Dudelinus Brandebur- genſis Epiſcopi prius quidem Mogontino Archi-Epiſcopo ſubjecti, ſed tunc agente Imperatore à debita ſibi obedientia abſoluti, Magdebur- genſi Eccleſiæ ejusque Archi-Epiſcopo cum præfatis confratribus fidem & ſubjectionem promiſere. Ipſe namque felicis memoriæ Imperator Otto conſtructor omnium harum, quas Epiſcopatui ſubjecerat, Epiſco- palium ſedium, nimirum infznitæ Lereditatus ſuæ potiſſimum cupiens hæredem eſſe Dominum, non pauca tamen relinquens ſucceſſioni fi- liorum. In tanti ergo talisque ſolempnii pro ſummi Regis exortu cele- pratione, — Chronographus Saxo. 197 bratione, tum etiam pro nova populi ipſius vel cultus augmentatione, gaudebat chorus Magdeburgenſium,& à ſummo Principe miſſum principem, canit frequentia Principum, palamque à Paſtoribus Eccle- ſiæ laudabili numero hic adauctis, laudatur paſtor creator omnium- Annus Dni. DccccLEXXI. Ottonis XXXV. Eodem anno ſanctæ Colonienſis Eccleſiæ Archi-Epiſcopus Ge- ro ejusque germanus Marchio Thietmarus Eccleſiam ſanctæ Dei geni- tricis Mariæ in Thancmaresfeld fundaverunt, partemque hæreditatis ſuæ monaſtici ordinis fratribus Deo ibidem militaturis tradiderunt. Transactis poſthæc quinque annorum curriculis translata eſt de loco eodem religio Monaſtici ordinis in quoddam caſtellum Nigenburg di- ctum, in ripa Salæ fluminis, in pago Northuringa ſitum. Nam ipſis inibi Chriſto militantibus ac compluribus Chriſto fidelibus loci ipſius aſperitas, omnigenaque incommoditas obſtare videbatur. Prædi- ctus igitur Gero dum ab omni clero& populo pari voto ad Pontifica- tus apicem eligitur, hoc Imperatori felicis memoriæ Ottoni absque di- latione nunciatur. Qui quomodo fratri ſuo prædicto Thietmaro multis de cauſis admodum iratus fuit, dare ſiuic Epiſcopatum noluit, ſed is- dem Gero, quia interim Regis capellanus erat, in uno dierum miſſam celebransin Papia civitate, vidit ſolus ſanctum Petrum& Ambroſium ſancto ſebenedicentes oleo, quod tamen nulli mortalium prodidit, ſed divinæ pietatis munus æqua mente portavit. Imperatori autem in ſan- cto Dominicæ reſurrectionis die evaginato apparuit angelus gladio, cum jam præparatus excepta coronâ ad Eccleſiam pergere voluiſſet, niſi, inquiens, in Gerone Hodie compleveris electionem, ſecurus non evades hanc ſedem. Expaveſcens ob hoc Cæſar, Dominum, infit, vocate Geronem, eique protinus venienti curam baculo paſtoralem commiſit& indulgentiam humiliter poſtulavit. Igitur quomodo de me- ritis tanti Pontificis brevitati ſtudentes pauca diximus, plura ſilentio teximus, de obitu ejusdem unum non mediocriter mirandum dignum duximus ponere miracuſum. Hujus obitum cuidam Abbatiſſæ Ger- bergæ, quam propter caſtitatem mentis-& corporis idem multum di- lexerat, 19 4 Acceßhiones Hiſtoricæ, lexcrat, ſecumque ſæpe detinuit, Diabolus bonorum invidus o- mnium, ſic ut prius ſolebat in cæteris prodidit: Vellem tibi, inquit, meum aperire ſecretum, ni te ſcirem cuncta hactenus nunquam ſer- vaſſe commiſſa, ſed ſi fideliter hoc promittis, continere ea dico ratione, ut quandocunque alicui volueris aperire, vitam tibi me non dubites tollere. Gero tuus familiaris hoc anno tantam incidet infirmitatem tribus diebus, ut mortuus eſſe credatur,& ſi ab aliquo ſpatium hoc cu- ſtoditur, tale poteſt ſecurus evadere periculum, ſed ancilla Chriſti, ver- bis obſtupefacta talibus, fideli ſe ſiientio promiſit omnibus occultare. Cum autem eundem videret evaneſcere, directo mox itinere Archii- Epiſcopo univerſa narravit. Quęd Diabolus intelligens in tantum eam cecidit, ut poſt paucos dies vitam hanc fragilem vita mutaret æter- na. Archi-Epiſcopus autem in die depoſitionis ejus miſſam celebrans, meritum ejus cunctis indicavit, indulgentiamque ei ab his poſtulavit & ipſe fecit. Poſt hiæc infirmitate prædicta gravatus, ſe cuidam Evur- ero cuſtodi Eccleſiæ cuſtodiendum commiſit, qui eundem acri dolo- re defatigatum quaſi mortuum lavari, ac feretro impoſitum ad Eccle- ſiam portari, poſteraque die juſſit ſepeliri. Sed isdem Epiſcopus, ut ajunt multi, tertia nocte quaſi de gravi ſomno evigilans, campanam ſonantem audivit& ut ſibi aperirent velociter terna exclamatione ro- avit. Obſtupefactus his qui audivit, Evurgerum præfatum cuſtodem Eccleſiæ, ut Epiſcopo laboranti ſuccurreret, interpellavit. ui eun- dem per omnia fuiffe mentitum affrmans, magno percuſſit baculo, ſicque quievit III Kal. unii divæ præſul memoriæ.. Annus Dni. DccccLXXI. Ottonis XXXVI. Imperator natale Domini Romæ, paſcha Ravennæ celebravit: Eodem anno honorabile templum in Thornburg exuſtum eſt una cum theſauris Regis. Annus Dni. DccecLxXXII. Ottonis XXXVII. Otto Romanorum Imperator Auguſtus filio ſuo unice dilecto Ottoni agnomine rufo hiſce regionibus nullam tantæ copulationi di- gnam niſi in ſua cognatione, cui nequaquam jungi licebat, reperiri non Chronographus Saxo. 74 non neſciens fæminam, Græciam miſit& græcam illuſtrem Impera- toriæ ſtirpi proximam ingenio facundam, vultuque elegantiſſimam Theophanu nomine Conſtantinopolitanam in paſcha Romam addu- ci fecit,& regales nuptias regali apparatu celebravit, peractisque rite nuptialibus in octava Paſchæ nurum filio felici omine junxit, arridenti- bus cunctis Italiæ Germaniæque primatibus. Eodem tempore idem Imperator Sereniſſimus terrenis licet implicatus curis, cœleſtis tamen Regis& Domini cultum ſive ſervicia multis in locis maximeque in ſuà ſibique dilecta civitate Magdeburch ommi conamine augmentare ſtu- duit, mittens ab Italia eidem civitati per Dodonem Capellanum ſuum plurima ſanctorum corpora. Dum itaque prædictæ civitatis honori- bus ſemper proſpiceret intentæ, liquido oſtendit ſibi gratiſſimam eſſe, quia illam præ aliis exaltare& decorare ſtuduit, divitiis& honoribus eaque tempore quodam licet modicum violata graviter eſt offenſus. Ipſe namque diſcedens à Saxdnia diutius commoraturus apud Italiam, Hermanno Dusi ſtrenuiſſimo regis vice regendam commiſerat pro- vinciam, qui Hermannus advocata aliquando Magdeburch concione more Imperatoris ſuſceptus eſt ab Archipræſule, manuque ad Eccle- ſiam ductus, accenſis luminaribus& campanis cunctis ſonantibus. Hein- ricus autem Comes de Staden, tantæ inſolentiæ obſiſtere volens, non valuit quidem ad præſens, ſed à duce ob vindictam injuriæ juſſus, iter aggreſſus& transſcenſis Alpibus venit ad Imperatorem. Qui ſe apud hunc accuſatum metuens ſolotenus proſtratus placare eum ſtu- duit,& quare ſeillum offendiſſe timeret,& quam ob rem juſſus adve- nerit enarravit. Cui de ſtatu Saxoniæ& præcipue ſuæ Magdeburch plurima ſollicitè perquirenti ſingula intimavit,& de ſuſceptione Ducis, quomodoque hic in medio Epiſcoporum illic diſcubuiſſet, ad menſam loco Imperatoris. Unde Cæſar graviter commotus, aliquam excepto Imperatore Laicam perſonam ab Archi-Epiſcopo in Eccleſia tanta magnificentia à ſe ſublimatà fuſceptam doluit, quamvis eundem Du- cem pro ſuæ probitatis excellentia præ aliis ſemper dilexiſſet, eumque idcirco patriæ ſuæ ut diximus regis vice prætuliſſet. Quapropter ut †Aa in fu⸗ 19 Acceſßiones fEüftoricæ, in futurum hajuſcemodi præſumtionem memorabili auctoritatis ſuæ exemplo reprimeèret, mandavit per literas eidem Archi-Epiſcopo, ut pro hujus delicti ſatisfactione quot campanas pulſari, vel coronas ac- cendi præcepiſſer, tot ſibi equos mitteret. Archi-Epiſcopus autem juſſa complens hoc emendationis ſuæ dampno poſteris exemplum tra- didit,& quibus poterat modis offenſum Cæſarem placare ſtuduit. Præfatus autem Comes Heinricus pro fidelitatis ſuæ indicio gratiam Cælſaris circa ſe auctam confirmavit,& torque aurea donatus, ab illo honorificè repatriavit. Annus Dni. DccccLXXIII. Ottonis XXXVIII. Ipſe autem Cæſar Otto, poſtquam de Italiæ, immo totius Europæ gentibus glorioſisſimè triumphavit,& Romanæ reipublicæ dignitatem excellentiſſimè ſublimavit, ut teſtatur ſupramemoratus Papa Johannes, à quo vocatus& deſcriptus eſt tertius poſi Conſtantinum& Carolum auguſtorum auguſtiſfimus, ipſe inquam tandem dilectam reviſens Saxo- niam, Dominicam Palmarum in ſua Magdeburg poſt conſtitutionem Archi- Epiſcopatus primam& heu lultimam fuæ præſentiæ ſolempnita- tem cum venerabili Adelheida Imperatrice& filio æquivoco Impera- tore celebravit. Ipſe quippe tenax divinæ religionis in diebus feſtis ad veſperas, ad matutinos atque ad miſſam eum honorabili Epiſcopo- rum ac totius Cleri proceſſione ad Eccleſiam duci ſolebat, ibique cum magno timore Dei& reverentia ſtans aut ſedens nihilque præter divi- num loquens, donec finirentur univerſa, perſiſtebat, deinde ad cubi- culum ſuum cum luminaribus multis comitatuque magno ſacerdotum, Ducum ac Comitum rediebat. Illic ergo ſecunda feria, id eſt, XVI Kal. Aprilis confirmante ac favente præſentia omnium multiplicavit locupletare Eccleſiam varietate donorum Imperialium,& vel tunc vel ante collata roboravit ſcripto teſtamentorum fidelium atque ſtabilium, inæſtimabile beati deſiderii ſui votum his oſtendens quaſi primitiis, quibus quantisve in futuro illam propoſuerit amplificare beneficiis, cui& antea in Italia conſtitutus multis ſanctorum corporibus per Do- donem Capellanum ſuum, aliosque perſæpè transmiſſis innumerabili- bus re- ——ℳ——— —— ——— üuα Chronographus Saxo. 197 bus reliquiis, ipſorum eam ſublimaverat patrociniis. Poſthæc Qui- delingeburch Abbatiam quam venerabilis mater ſua Machthildis condi- dit adiens, advenientibus ibi Polanici ac Boëmici Ducum Græcorum quoque Beneventorum, Ungariorum, Bulgariorum, Danorum& Scla- vorum legatis cum totius regni principum concurſu, paſchalia gaudia feſtivo honore peregit, licet illa Hermannus prædictus Saxoniæ Dux ſibi dilectisſimus tunc moriens non modicum conturbaverit. Dein- de cunctis pacifice conſummatis, dimisſisque legatis ac magnis mune- ribus ditatis, dum peragrans provinciam Merſeburch, celebraſſet aſcen- ſionem Dominicam, ibique ſuppleſſet omnem quam diſtulerat de Magdeburch promisſionem ſuam, tertià ferià ante Pentecoſten Mim- minleve deveniens, poſtquam illum& ſequentem diem ibidem exple- vit lætus veſpertinum auditurus officium, ſubito infirmari caputque ce- pit declinare, moxque Chriſti Sacramentis refocillatus feſſus& emeri- tus felici fine potitur, pax ubi vera datur ad cælica regna vocatur. Sic proch dolor immatura morte migrans migravit Otto pius, Otto rigi- dus,& fluxa regere doctus, migravit inquam ſummæ famæ& felicis me- moriæ magnus ille Romanorum Imperator auguſtus Anno Dominicæ incarnationis DCCCCLXXIII, anno verò regni ſui XXXIIX, Imperii autem XII, indictione prima, anno quinto, ex quo fundavit Archi-Epi- ſcopium Magdeburgenſe. Hujus aurea tempora merito nunc gravi gemitu memorat, quando preſſa malis ſancta Eccleſia absque ulla re- quie hoſtes inſurgere dolet, verè inquiens meus, felix mundus erat, Otto dum ſcepua gerebat. Nemo Rex ſtudium habet, ut convertat paganum, diligunt magis honorem ſuum quam Chriſti lucrum. Poſt ſanctum enim& Imperatorem magnum Conſtantinum, poſt opti- mum exemplar fidei Carolum, poſt ſerenisſimum divinæ religionis ſpeculum Ottonem magnum, ut ad Chriſtum paganos converterent, nomen& rem gloriæ coram Deo& hominibus pauci acceperunt,& eſt eheu! pro peccatis qui perſequatur Chriſtianum& nullus prope Do- minus rerum, quiEccleſiam intrare compellat paganum; corpus autem præfati glorioſisſimi Regis Ottonis, ab Ottone ſecundo Imperatore †Aa 2 filio 195 Accesſiones Eiſtoricæ, filio ejus ad Magdeburgenſem delatum civitatem, ab Adelberto& Ge- rone Archi-Epiſcopis aliisque compluribus marmoreo ſarcofago im- poſitum honorifice tumulatur, ubi permanens in ſeculum non delebi- tur memoria ejus. Etenim eres lucl us cauſæ ſunt boc ſub marmore clauſæ, Rex, decus Eceleſiæ, ſummus bonor patriæ. Annus Dni. DccccELXXIv. Secundi Ottonis I. Sedente poſthæc in paterni regni ſolio præmemorato Ottone Se- cundo ab habitu faciei agnomine Rufo, uti per quendam figurate dici- tur, decolor argento mundi ſuccesſit imago. Neglecta namque juſtitia & judicio quæ fuerant aurea præparatio ſedis paternæ, miſericordia& veritas quæ faciem ejus præceſſere, poſt obitum ſui dilectoris à præva- lente iniquitate fugatæ terris terga dedere. Surrexit gens contra gen- tem commovens prælia,& fomes malorum in medio graſſabatur di- ſcordia, quodque potentum invicem ſævit commotio, Eccleſiarum& pauperum gravis luit oppresſio, juventus quippe Regisleffrœna, ſana ſeniorum ſpernebat conſilia, dumque omne quod libet licere credit, viam erroris ſine Magiſtro ductus currit. Erant tamen in eo multarum inſignia virtutum, quarum erat præcipuum cum hilaritate laudabilis munificentia. Sublevabat modo nobilium, modo ignobilium ino- pias, extollebat tam prædiis quam honoribus circumquaque Chriſti Ec- cleſias, unde& inter cætera velut dote memorabili ſibi ſubarrans Ec- cleſiam Magdeburgenſem, perpetuo illi liberam præficiendi ſibi anti- ſtitis concesſit electionem, offerens eum ejusdem concesſionis privi- legio librum ex auro& gemmis, imaginem ipſius& Theophanu con- jugis ejus continentem, qui ob memoriam ibi cum veneratione habe- tur usque in hodiernum diem. Eodem anno ſanctus Odhelricus Epi- ſcopus ſignis ac miraculis coruſcans ex hujus vitæ erumnis ſubtractus to- tus in Chriſto quievit. Heinricus Dux Bavvariorum captus eſt& ad Engilenheim perductus. It. Annus Dni. DcccctxXXv. Ottonis II. Otto Imperator piæ genitricis ſuæ Adelheidis inſtinctu, cujus gu- ber- ——ʒ—y——⅓ꝛ„·„4.— Chronographus Saxo. 149 bernaculo vigebat Mimminlevo ubi felicis memoriæ pater ſuus obiit, decimasque, quæ Heresfeldenſi cœnobio pertinebant, juſto acquirens concambio adunavit ibidem quamplurimos monaſtici ordinis ido- neos miniſtros liberam perpetuo conſtituens eſſe Abbatiam, datis in- ſuper rebus neceffariis Apoſtolico ſuoque corroboravit privilegio- Facta eſt eodem anno hyemps duriſſima& importuna, adeo ut in ldus Maji extenſa nix magna noviter lapſa totam operuerit terram. Roth- bertus Archi-Epiſcopus Mogontienſis obiit, cui ſucceſſit Willigiſus. Rufft Annus Dni. DccccEXXVI. Ottonis III. Imperator natale Domini in Hereſtein, Paſcha in Altſtidi celebra- vit, Heinricus Dux Bavvariorum fua poteſtate privatus& excommu- nicatus cum Sclavis degebat vagus& profugus. Rufi Annus Dni. DœcccLXXVII. Ottonis IV. Ottoni ſecundo Imperatori ex Theophanu auguſta nata eſt liola, quam egregio nomine genitricis ſuæ Imperatricis Auguſtæ infi- gnivit, quo& ejus vocabuli decore niteret,& meritis juvaretur. Eo- dem anno Lotharius Rex Francorum Lotharingiam recipere volens usque ad palatium Aquisgrani venit. Quem Otto Imperator infecu- tus usque Pariſius nullo obfiſtente omnia vaſtando pervenit, in redeun- do autem circa Axonam fluviumpartem impedimentorum amifit. Et quia nil penſi neque moderati habuerunt, quin& Eccleſias ſanctorum depopularentur, quidam famulus Dei recluſus prædixit, quod nullus auctorum hujus mali usque ad ſeptennium vivendo duraret. Heinri- cus quondam Dux cum conſilio minoris Heinrici Pataviam civitatem invaſit, ſed ibidem continuò ab Imperatore obſeſſus illius ſe ſubdidit poteſtati coactus. 5 1— Rufi Annus Dni, DccccL.xXIIX. Ottonis V. Heinricus Dux cum Heinrico juniore filio Bertoldi apud Impera- torem accuſati, ejus juſſu Magdeburg capti ſunt una cum Ekberto Co- mite, ac exilio deputati. Adelheida Imperatrix Illuſtrisſima cum filia * Aa 3 ſua 190 Acceſfiones Hiſtoricæ, ſua ſet eniſſimà Machthilde Abbatiſſa nimii doloris acerbitate viſcero- tenus ſauciata, quorundam delatorum indebitas inter ſe& filium di- ſcordias ſeminantium culpa in Longobardiam eſt profecta. Eodem anno Otto Imperator cum magno exercitu Galliam, quæ dicitur Kar- lingia, invaſit& devaſtavit. Igneæ acies in cœlo per totam noctem V Kal. Novembr. Rufi Annus Dni. DccccLXXIX. Ottonis VI. Gero Comes apud Imperatorem à quodam Waldone accuſatur, & in loco qui Sumeringe dicitur ortatu Adelberti Magdeburgenſis Ar- chipræſulis& Thiederici Marchionis captus, cuſtodiæ mancipatur. Deinde convocatis Magdaburg cunctis regni principibus congreſſi ſunt in Inſula quadam ſingulari certamine vulneratusque binis ictibus in verticem Waldo, ardentiuùs inſequitur hoſtem, cujus caput percutiens ictu valido, terræ proſtravit eundem. Interrogatus autem ab eodem Gero Comes, ſi plus pugnare potuiſſet, coactus eſt profiteri quod jam defeciſſet. Waldo itaque egreſſus dum armis depoſitis aqua refocilla- tur, poſt tergum cadens amaro mortis poculo juſto Dei judicio debria- tur. Decreto verò judicii& yoce Imperatoris Gero juſſus eſt à quo- dam carnifice decollari III Idus Auguſti. Hæc pugna nulli placuiſſe dignoſcitur, excepto Adelberto Archipræſule, ac Thiederico Mar- chione, correptusque eſt non modice Imperator ab Ottone Bavva- riorum Duce filio Luidolfi eodem die veniente,& à Comite Bertoldo, quod ob tam vilem cauſam tam induſtrium virum dampnari decrevil- ſet. Isdem autem Comes Gero in propria urbe, quæ Aleslove dicitur, congregationem ſanctimonialium in honore ſancti Johannis Baptiſtæ conſtruxerat, poſt cujus decollationem ſoror ipſius Tetta& conjux ejus Adhela pro ejusdem memoria omnem ſuam tradiderunt hæreditatem. Factum autem eſt poſt tres annos, ut corpus præfati Comitis, cum juxta illud contectalis ſuæ poneretur, integrum una cum veſtimentis inveniretur. Annus ————— Chronograpbus Saxo. 797 Rufi. Annus Dni. DccccrxXXX. Ottonis VII. Lotharius Rex Galliæ cum magnis muneribus ad Imperatorem veniens, ſeſe cum filio ſubjecit voluntati ipſius. Ipſo anno firmata pa- ce Imperator in Italiam ivit, hasque regiones proch dolor nunquam amplius inviſit. Hildiwardus quoque venerabilis Halverſtadenſis Ee- cleſiæ antiſtes ſanguinem ſancti Stephani Protomartyris cum articulis duobus donante Theoderico Metenſi Epiſcopo Halverſtadenſem tranſtulit ad Eccleſiam, ubi cum maximo honore& gloria à clero 4⸗ mul& populo ſuſcipitur& ſanctitas ejus ſignis evidentibus divinitus de- claratur; facta eſtautem hæc translatio VII Idus Maji, ſuæ verò ordina- tionis anno XII: Otto tertius, nominis ac culminis clauſula Im- peratorii, floſculi more purpurei ex illuſtris prati virecto naſcendo enituit. Rufi. Annus Dni. DécccLXXXI. Ottonis VIII. Otto Imperator Apuliam& Calabriam Italiæ provincias ad jus regni Græcorum appendentes, ad Romanum transferre conatur pro- pter affinitatem, quam per uxorem ſuam Theophanu cum Imperatoré Græcorum habebat. Celebravit autem eodem anno paſcha in urbe Romana cum Imperatrice Theophanu, præſente matre ſua Adelheida Imperatrice auguſta una cum ſorore Maclithilde Metropolitanenſe Abbatiſfa, convenientibus quoque ex Burgundia Regibus Conrado ſeil.& Machthilde, rege etiam Carlingorum Hugone aliisque optima- tum& principum pluribus regio luxu atque tripudio univerſis exultan- tibus. Interim Adelbertus primus Magdaburgenſis Eccleſiæ Archi- Epiſcopus XIII Pontificatus ſui anno conſummatus in bonis, cum ex more partes diœceſis ſuæ ac Giſilharii, qui interim in ſervitio Impera- toris apud ltaliam morabatur, ſuos docendo& confirmando circuiret, veniensque Merſeburch XIII Kal. Junii miſſam celebraſſet, proximà nocte in loco nomine Cruwati pernoctans, altera luce exurgens con- queſtus eſt ſe vehementer capitis dolore detineri, nec tamen ob hoc ceptum iter omittens Frekenlove cum ſuis cepit proficiſci. Cumque Crimini 192 Aeceſhiones Iiftoricæ, Crimini villam præteriſſet, languore ſubito prævalente, quaſi caſurus paulatim de equo nutando cepit declinare. Mox igitur à ſuis ſuſten- tatus& ibidem tapeti ſuppoſitus, atque his quæ à clericis dicenda erant cum feſtinatione completis omnibus, ſiavi obitu rite ſupernorum fa- ctus conſors Monachorum, ut nova ſtellz chorum conregnans fulcit corum, juxta illud: Qui adjuſtitiam erudiunt multos, tanquam ſtellæ fulgebunt in perpetuas æternitates. Corpus verò ad Givekenſtein ca- ſtrum delatum, ibique Pontificialibus indumentis velatum, navigio Magdaburg eſt usque transvectum. Ubi à clero& populo& præci- pue à Monachis flebiliter ſuſceptum coram altari ſanctæ crucis ſancto- rumque Apoſtolorum Philippi& Jacobi in medio majoris Eccleſiæ à venerabili Hildewardo Halverſtadenſis Eccleſiæ Epiſcopo,& Herdin- go primo ſancti Johannis Baptiſtæ Abbate condigno eſt cum honore tumulatum talique ſepulchrum Epitaphio decoratum; Præful Adelbertus omni virtute refertus, Membra ſolo elauſus lætos agit æthiere plauſus, Clerus eum plangit nec non populum dolor angit, Ipſius hoc pietas meruit, fleat omnis ut ætas. Rufi Annus Dni. DccccIxXXII. Ottonis IX. Græci offenſi, eò quod Imperator Otto contra jus& ſas provin- cias eorum invaderet, bello eidem in Calabria congrediuntur, in quo bello omnes Romanorum copiæ usque ad internecionem pene deletæ ſunt. Imperator verò nando evadere nitens à nautis ignorantibus eum, capitur,& à quodam eorum qui negotiator erat agnitus nec pro- ditus,& per illius miſerationem& induſtriam re delata ad Imperatri- cem Theophanu& Theodericum Metenſem Epiſcopum, qui in civi- tate Thoſan rei eventum præſtolabantur, cum magna difficultate per Sclavum& Epiſcopum de manibus nautarum liberatus vix evaſit. O- mnibus ĩtaque pro infortunio& pudore Reipublicæ animo conſterna- tis ſola Imperatrix Theophanu fœminea& Græca levitate inſultabat eis, quod ab exercitu ſuæ nationis tam miſerabiliter victi eſſenthomani. Quod Chronograpbus Saxo. J9 Quod verbum altius quam rata erat in pectus omnium deſcendit, ac per hoc cepit primatibus exoſa haberi. Interea dum hæc aguntur, Magdeburgenſis Eccleſiæ filii paſtore deſtituti omnes pari conſilio& voluntate Ochtricum ſuum confratrem, tunc verò in aula Imperatoris degentem elegerunt, ſed hoc nullatenus fieri poſſe, præfatum Archi- Epiſcopum Adelbertum dum adhuc viveret prædixiſſe non adverte- runt vel advertentes parvi penderunt. Cum enim idem Ochtricus Epiſcopi moribus non conveniret& ob hoc animum erga ſe nonre- ctum perſentiret, poſtquam multos liberalium artium diſciplinis nobi- liter inſtruxerat, quia ſapientia& facundia ſui temporis magiſtris in- comparabilis erat, ibidemque ſcolis præfuerat, deliberavit impetrata per Ottonem Cæſarem Rufum licentia clauſtrum exire,& potius in au- la& regia capella deſervire, unde illo abſente cum in die reſurrectio- nis Dominicæ Archi-Epiſcopus ad miſſarum ſolempnia paratus ſtaret, Subdiacono ex more coram ſe crucem ſanctam tenente piis illam am- plexus palmis, cum lacrymis petiit, ut Ochtricus& Hico nunquam ſedi ſuæ præficerentur. Peracto autem divino officio ipſe ad menſam ſe- dens pro tali ſupplicatione ſe exauditum à Domino cunctis aſſidenti- bus Spiritu revelante palam indicavit, quod& poſtea rerum eventus comprobavit. Nam illo ad Deum aſſumto cum præfatum Ochtricum cuncti, ut diximus, elegiſſent, Walthardo ſibi dilecto ſuæque ſedis ſuc- ceſſori quarto, qui& vocabatur Dodico, de tali electione merenti, ſed ſolummodo cauſa obedientiæ& concordiæ aſſentienti, quadam hora facto in exceſſu mentis, idem Epiſcopus coram auſtrali oſtio monaſteriiĩ ſtans cum baculo& pera quaſi Romam iturus apparuit, eumque ſtu- pentem blande affatus omnia affirmabat, quæ de Ochtrico ſedem ſuam nunquam poſſeſſuro prophetico inſtinctu adhuc ſeculo vivens prædixe- rat. Clerus autem& populus pro ſua electione Imperatori inſinuan- da nuntios idoneos in Italiam, ubi Imperator tunc morabatur, miſe- runt. Quo venientes pro ſuæ legationis cauſa graviter peragenda, Gi- ſelharii Epiſcopi ſuffragium precantur, quia eum ſicut res erat apud Imperatorem plurimum poſſe rebantur. Qui licet in dolo benignum *B b& fi- 194 Accesſiones Hiftoricæ, & fidum pro Ochtrico ſuo jam dudum amico favorem promiſit,& in- greſſus ad Imperatorem eique mortem Archipræſulis inſinuans mox ſolotenus veſtigiis ejus provolvitur,& ut devotæ ſervitutis illi à ſe im- penſæ vicem modo inventa oportunitate ſibi recompenſare dignaretur obnixe deprecatur. Imperatore autem voluntati ejus ſe ſatisfactu- rum pollicente egreſſus Kalegatis vel præfato Othrico quid eis ſpe- randum de commiſſo à Cæſare referret perquiſitus, cum irriſione reſpondit vix ſibi ipſi nedum illis in hoc ſuffragari potuiſſe, cum ſibi quisque ſit proximus. Sic ergo Othricus caſſatus, dum mox reverti ad ſuos diſponens Beneventum deveniſſet, ſubito infirmatus obiit ſe- ptima die Menſ. Octobr.& ibidem ſepultus, clarum ſapientiæ ſuæ me- moriale reliquit pluribus, ut dicitur in paſſione beati Adelberti Epiſco- pi& martyris, qui& ipſe fuit ex diſcipulis ejus. Otto igitur Imperator, ut pollicitus erat Giſelhario Magdaburgenſem Archi-Epiſcopatum IV Id. Septembr. ut mosexegit commiſit, eumque data licentia honorifi- co comitatu Theoderici Metenſis Epiſcopi ad ſuam ſedem direxit. Quo illum II Cal. Decembr. id eſt in feſtivitate ſancti Andreæ venientem, clerus& populus feſtivo ritu ſuſcepit. Eundem igitur Giſelhariu Otto lImperator magnus, quia ſtirpis, morum& induſtriæ nobilitate pollere cognoverat, de clauſtro Magdeburgenſi aſſumptum, capellæ ſuæ præfecerat,&defuncto MerſeburgenſiEpiſcopo Boſone, quorundam interventu ipſum illi ſubſtituerat. Sed adeptus à ſecundo Ottone de- ſideratum utpote longe potioris dignitatis& opulentiæ Magdaburgen- ſem Archi- Epiſcopatum, ambitionis cæca cupidine ductus, aſſentiente fibi ad malum Imperatore, poſtpoſito Dei& vindicis Laurentii hono- re, Merſeburgenſis Epiſcopatus ſedem pariter cum nomine deſtruxit, illumque pro Abbatia Archi-Epiſcopio adjiciens tenuit. Unde plura ſcribere ſuperſedimus, quia quorundam pro conceſſis ab eo ſive ab Im- peratoribus ex petitione ipſius temporalibus benefieiis adli⸗ kius.fa- véntium, offénſam incurrere vera proſeqaentes meruimus, falſa verò adulationis cauſa dicere ut nefas refugimus, cum& ipſe Dominus hæc ſidi non placuiſſe, in utroque[utriusque] detrimento indiciis decla- raverit —VV—ʒ—ʒ—ʒ—————— Chronographus Saxo. 195 raverit evidentibus, ut apparebit in ſequentibus. Nam ut refert ſan- ctus Epiſcopus& Martyr Bruno, poſt deſtructionem Epiſcopatus cuĩ⸗- dam ſapienti talis divinitus oſtenſa eſt revelatio, in qua viſus eſt illi præ- fatus Cæſar ſecundus Otto aureo ſubnixus ſolio, vallante illum Epiſco- porum principumque& nobilium agmine longo. Cum ſubito ille victor ignium magnus Lauren tius igneo terribilis aſpectu, circumami- ctus aurea ſtola in medio apparuit,& velut laceſſitus injuria prorum- pens, argenteum de ſub pedibus Imperatoris ſcabellum tulit, ſeque torvo avertens intuitu abire cepit. Cumque à quodam aſtantium quis aut cujus auctoritatis eſſet, qui ſic in gloria ſua ſublimatum Regem exhonorare præſumeret, inquireretur,& ſubpedaneum reddere roga- retur, reſpondit, quia niſi ſibi illatum dedecus ab ipſo Imperator corri- geret, ipſum quantocyus de ſolio indubitanter deponeret. Quod& ita factum eſt, quia Imperator hanc viſionem auditam parvi pendens & Archi-Epiſcopi amorem male blandientis timori Dei præponers non correxit errorem,& idcirco minoravit Deus dies temporis ejus& in ipſis eum omni profudit confuſione, donec in brevi ut præfixum erat vita pariter& Imperiali caruit poteſtate. Igitur temporibus Cæſaris præfati multis bellorum turbinibus, paganorumque incurſionibus ſan- a quatiebatur Eccleſia Catholica, capiturque ac deprædatur à Boë- morum exercitu Cicenſis Eccleſia, Hugone primo ejusdem loci Epi- ſcopo primitus effugato. Gentes quoque quæ ſuſcepta Chriſtianitate Regibus& Imperatoribus tributarie ſervierant, ſuperbia Teoderici Ducus aggravatæ, præſumtione unanimi arma commoventes III Idus Junii percuſſo in Havelberga præſidio Epiſcopalem Cathedram ibi- dem deſtruxère. Trium autem transactis ſpatiis dierum conſpirata manus Sclavorum Brandenburgenſem Epiſcopatum XXX annis ante Magdeburgenſem Archi-Epiſcopatum conſtitutum, cum jam prima ſonaretur, invaſit, fugiente prius tertio ejusdem Eccleſiæ Antiſtite Vole- maro,& defenſore ejus Thiederico. Militibus vix evadentibus, cle- rus omnis ibidem capitur. Poſtea monaſterium ſancti Laurentii martyris in urbe quæ Calvo dicitur,& Hamanburch, ubi ſedes *Bb 2 Epi- 190 Acceßiones Hiftoricæ, Epiſcopalis quondam fuit, Miſtvi Dux Abroditorum incendit atque vaſtavit. Ruf Annus Dni. Dc-ccccLXXXIII. Ottonis X. Otto Imperator Veronæ placitum habuit, ibique Heinricus minor de exilio reductus Dux Bavvariorum eſt conſtitutus. Hoc ipſo anno Sclavi Saxonibus rebelles facti ſunt, quos Saxonici Principes poſtmo- dum collectis viribus ſine Rege, ſine homine Duce, divinitus adjuti glorioſisſime vicerunt XXX millia una die perimentes, paucisſima parte in latibula quædam paludium ſilvarumque fugà turpi transacta. Imperator itaque ad placitum Veronæ conventus Saxonum, Franco- rum, Lotharingorum, Bavvariorum, Italicorum aliorumque natione, lingua& habitu diſſimilium occurſum glorioſisſimum habuit. Poſt- hæc Romam reverſus Apoſtolicum digno cum honore ſanctæ Romanæ præfecit Eccleſiæ. His omnibus ingenti ſolertià peractis, vi febrium arreptus, cum ſe proximum exceſſui conſpiceret, collecto primum in vires animo, quicquid cenſus habere poterat, in quadrum diſpertiens, unam in honorem Principis Apoſtolorum beati Petri templo& altari deferre præcepit, altera matri Imperatrici, ac unicæ ſorori pro com- mendatione debitæ caritatis transmittere curavit, tertiam militibus, qui vitam patriamque ſuam amori& obſequio poſtpoſuerant, erogare decrevit, quartam pauperibus ſuſtentandis paterna largitate diſtribuit. Deinde aſtante coram Apoſtolico una cum Epiſcopis ſuaque conjuge Imperatrice Theophanu, exterisque fidelibus, fidem catholicam ca- tholicis admodum verbis pleno ore, inconcuſſa ſpei caritatisque con- ſtantia munitus veriſſime confitetur, acceptaque ab eis optata re- miſſione, ac ſacroſancta communione, terræ quod ſuum eſt tribuens, Spiritum aſtris inſeruit. Publico deinde elatus funere in paradyſo juxta baſilicam Dei genitricis Mariæ ad pedes Domini Salvatoris, ubi ſanctum Petrum juſſu ſuo ſuper mare inuſitate gradientem, pro peri- cũlo tempeſtatum aliquid fide gresſibusque titubantem, pia manu por- recta, ne mergeretur, erexit, non ſineſlugubri ſuorum Conelamalione ono- Chronoęraphus Saxo. J297 honorificè tumulatur, anno regni XXIII, Imperii autem XVI, cujus poſtea ſepulchrum, fidelium ſuorum veneratione, inſignibus mar- moreæ ſtructuræ columnis ſtudioſisſimè adornatur. Reliquit autem ſucceſſorem puerili quidem ætate parvulum, ſed pietate, pulchritudi⸗ ne& omni morum venuſtate præcipuum,& ut dicebatur juſtitiam mundi Ottonemtertium. Facta eſt autem inter primates de ſubſti⸗ tuendo Imperatore diſfenſio, aliis odio Imperatricis Theophanu, quod ſibi illa per levitatem ſuam conſciverat, imperium, à Filio ejus Ottone transferre volentibus ad Heinricum Ducem filium Heinrici, qui frater fuit primi Ottonis, aliis verò legitimo heredi Ottoni Ottonis Impera- toris filio imperium deberi certantibus, quorum etiamn pars prævaluit. Annus Dni. Docock=XXXIVv. Ottonis III. Primus. Filiolus Imperatoris tertius Otto per unctionem Johannis Ra- vennatis Archi-Epiſcopi Aquisgrani in die natalis Domini unctus eſt in Regem, ſed poſtea eompertamorte Imperatoris, Heinrieus Duxde exilio reverſus cum ſibi faventibus Agrippinam civitatem intravit, ſi- mulans, ſe primo ob lus propinquitatis partibus Regis infantis fideliſ ſimè patrocinaturum, dein accreſcentis avaritiæ ſtimulis agitatus, quòο- rundam etiam præſumptione male illectus regnum tyrannicè invaſit, atque in id elationis usque prorupit, ut& Rexdici& in Regem appetèe- ret benedici, ſed Rex dici à paucis obtinuit, in regem verò benedici pro- hibente Deo, cœtusque fidelium ſibi non conſentientium, ſed Regi ele- cto& uncto, jure faventium, decertatione, non meruit, quamvis Re- gem apud ſeteneret. Miſſis verò interim probatis ad Imperatricem Adelheidam legatis in Longobardiam, hi qui partes Regis adjuturi, ju- risjurandi vinculo in hoc firmiter perdurandum ſe conſtrinxerant, hanc perturbationem ordine intimantes, ſi quid de regno ac nepote curaret, adventus ſui& conſilii ope ſuis ut citò ſuccurreret, obnixius ro- gavere. IIla verò coneiliato ſibi primitus divino fubfidio accelerato admodum itinere, cum nuru ſuà Imperatrice Theophanu matre Regis, nec non illuſtri Abbatiſſa Machthilde fllia ſua, amita ejusdem infantis regis, Comitantibus fratre ſuo Rege Burgundiæ Conrado,& Duae *Bb 3 Fran- 195 Acceſßiones Hiſtoricæ. Prancorum ejus equivoco, cum totius Italiæ, Galliæ, Franciæ, Sveviæ, Lotharingiæ primis, occurſu quoque Saxonum, Thuringorum, Sclavo- rum, cum univerſis optimatibus, qui unitis animorum niſibus, aut pro Rege fideliter morituri, aut quod Dei gratia factum, fortiter victuri, absque moràâ convenère. Habito deinde concilio maximo, miran- dum memorandumque poſteris ſignum ſtella videlicet perlucida in ipſo partium conflictu, medio cœliaxe, media ultra morem die, quaſi divinum capto Regi præbitura juvamen, cunctis qui aderant cernenti- bus mirantibusque radiavit. Qua viſa, perterrita moxque cedente parte injuſta, Heinricus præfatus uſurpato nomine ac regno jure priva- tus, Regem aviæ matri& amitæ præſentare cogitur, interventuque Re- is Conradi ſoceri fui, ac principum, qualicunque gratia donatus in pa- ) triam moœſtus abſceſſit. Accepro itaque unico pignore Imperiales Do- minæ, Saxoniam adierunt, ac primo Quedlingburgenſis monticuli vertice eminentem usque civitatem una pervenientes, dulciſona lau- dum melodia cleri ac populi Chriſtoque inibi famulantium virginum occurfu gemino affectu gaudiorum& pro optato ſpiritalis matris adventu& pro triumphali Regis eventu pie gratulantium officioſis- ſimè ſuſceptæ, quod reliquum erat vitæ, ſummo cum honore trans- ierunt, 1II. Annus Dni. PccccrxxXVv. Ottonis II. Saxones Sclaviam invaſerunt, quibus ad ſupplementum Miſacho cum magno exercitu venit, qui totam terram illam incendiis& cædi- bus devaſtaverunt. Interim ſupra memoratus ille Heinricus divino inſtinctu ad ſe reverſus quid egerit, in quantum ſe plus æquo& hone- ſto extulerit,& ex quanto deciderit, anxie ſecum non ſemel pertra- ctans, juxta Evangelicam ſententiam ſu ſe exaltatione humilia tum conſpieiens dedecoris conſcientia pungitur, culpæ pœnitentia crucia- tur. Veniente igitur in Francanford Rege infante tertio Ottone, ibi- dem ipſe adveniens humiliavit ſe juſte, quo pœnam evaderet dampna- tionis injuſtæ, regique puerulo quem orbatum captivaverat, cujus re- gunum Chronographus Saxo. 1299 gnum tyrannice invaſerat, præſentibus Dominis Imperialibus, quas regni cura penes erat avia, matre Kamita ejusdem regis, humilis habi- tu, humilis& actu totiusin aſpectu populi, ambabus in unum compli- catis manibus militem ſe& vera ulterius fide militaturum tradere non erubuit, nil paſciſcendo niſi vitam, nil orando niſi gratiam. At Do- minæ, quarum, ut diximus, cura regnum regisque regebatur infantia, tanti viri ſummiſſa deditione admodum gratulabundæ, quia piorum moris eſt non ſolum pro malis mala non reddere, ſed etiam pro malis bona rependere, digno eum honore ſuſceptum, gratia fideli donatum, ductoria itidem dignitate ſublimatum, deinde non tantum inter ami- cos, ſed etiam inter amiciſſimos, uti jus propinquitatis exigebat, de- bito dilectionis venerantur affectu. Lotharius Rex Galliæ obiit, filius Gerbergæ Reginæ Sororis primi Ottonis Imperatoris. 111. Annus Dni. DcLXXXVI. Ottonis III- Otto Rex adhuc puerulus cum magno exercitu Saxonum per- rexit in Sclaviam, ubi adveniens Miſeco cum multitudine nimia optu- lit ei unum Camelum& alia xenia multa, ſemetipſum etiamn ſubdidit Oteſtati illius& tunc ſimul pergentes devaſtaverunt totam terram in- cendiis& depopulationibus multis. Eodem anno monalterium in monte occidentali Quidilingburgenſi in honore ſanctæ Dei genitricis Mariæ ob monimentum unice dilecti germani fratris ſui ſub reſigione regulæ ſancti Benedicti à Machthilde Imperiali gemma& filia ſtudio- ſisſime conſtructum eſt. Ida quoque regalis domina, contectalis Lui- dolfi filii magni Ottonis, huic luci ſubtrahitux- II. Annus Dni. pccccæXXXVII. Ottonis IV- Saxones iterum Sclaviam invaſerunt,& ad ultimum ipſi Sclavi Regis ditioni ſubduntur,& Caſtella juxta Albiam flumen denuo re- ſtaurata ſunt. In proxima quoque hieme aquæ nimium inundave- runt,& ventus ingens multa ædificia ſtravit- Annus Acceßiiones Hfforicæ, III. Annus Dni. Dc-cccExxxlIx. Ottonis V. Eſtatis fervor immanis omnes pene fructus abſumplſit& mox grandis mortalitas hominum ſubſecuta eſt. Adaldagus Bremenſis Archi-Epiſcopus obiit. Hic ſedit annis LIII. 3 III. Annus Dni. DCocccLXXXIX. Ottonis VI. Cometæ apparuerunt, quas peſtilentia grandis hominum& ju- mentorum ſubſecuta eſt& maximè boum. III. Annus Dni. Dpccccxc. Ottonis VII. Ecclepſis ſolis facta eſt. Adaldago Nienburgenſis cœnobii primo Abbate mortuo, Ekkihardus ſubſtituitur. III. Annus Dni. Dpccccxcl. Ottonis VIII. Theophanulmperatrix Auguſta cum filio ſuo Imperatore tertio Ottone paſchale feſtum imperiali gloria apud Quidlingburgenſem per- egit civitatem, ubi etiam Marchio Thuſchanorum Hugo& Dux Scla- vonicus Miſeco cum cæteris Europæ primis ibidem confluentibus af- fuere ad obſequium Imperatorii honoris, quæ quilibet pretioſisſima poſſederat, pro xeniis deferendo, è quibus Miſeco aliique quam pluri- mi honorificè donati in patriam redierunt. Hugo verò cum eadem Imperatrice filioque ſuo quocumque regni vel imperando vel regendo proficiſcuntur, famulando proſequitur, usque dum Niumagon perven- tum eſt. Ibi ergo dum quaſi compede totum ſua ditione colligaſſet imperium, Theophanu imperatrix conſummato in bonis vitæ ſuæ cur- ſu, proch dolor! quod eſt miſerabile dictu, immatura diſſolvitur mor- te XVIIKal. Julii, indeque lugubri filii ſui Imperatoris cæterorumque fidelium ſuorum comitatu evecta ad urbem defertur Agrippinam, in- que ſancti Pantaleonis martyris Eccleſia, ut ipſa decreverat, ſtipante Epiſcoporum, Monachorum, Virginumque cœtu, aſtante etiam clero ac populo, ultimo flebiliter tumulatur honore. Eodem anno Hercan- baldus, Friethericus& Biligrimus Epiſcopi obierunt. Manogold quoque — — ———— Chronographus Sexo. 201 quoque non infimus Sveviæ matris filius Saxoniæ obiit, ac propter fide- le ſervitium Adelheidæ Imperatrici perſæpe exhibitum, ipsà comitante, Quidilingburgenſem advehitur civitatem, ibique honorifice ſepelitur. Comperta verò Imperatricis morte, præfata Adelheida auguſta, regem juvenculum ſeptem jam tunc annos regnantem, quamvis eſſet non mi- nus illo triſtis effecta, viſitando conſolatur eumque vice filii tamdiu ſe- cum tenuit, quoadusque idem Rex protervorum conſilio juvenum de- pravatus triſtem eam dimiſit. III Annus Dni. DccccxcClI. Ottonis IX. Glorioſisſima& famoſisſima dedicatio ſanctæ Halverſtadenſis Eccleſiæ facta eſt XVII Kal. Novembr. à venerabili ſuo proviſore Hildi- wardo Epiſcopo anno ſuæ ordinationis XXIV, quam ſſecum in tipo Apoſtolicæ dignitatis duodenario numero XII Epiſcopi conſecraverunt præſente Rege Sereno Tertio Ottone ſuaque avia Adelheida auguſta una cum filia ſua gemma Regiæ ſtirpis perlucida Machthilde& nepte ſua Hathuwi veneranda Abbatiſſa, duce quoque Bernhardo,& Luidol- fo Capuano Comite, præfectis etiam plurimis& proceribus aliaque in- numerabili atque inæquiparabili multitudine cleri& populi in laudem Dei conclamantium. Eodem anno XII Kal. Novembr. totum cœlum ter in nocte viſum rubrum. Adelheith Imperatrix auguſta debito ma- ternæ dilectionis Machthildi filiæ ſuæ curtem quæ in Saxoniæ finibus ſita Walbiki dicitur, cum appendiciis hæreditatum eo pertinentium do- no dedit,& ſive propriis uſibus aptandi, ſive quodlibet alio pro velle illius arbitrio permittens per cirographi inſcriptionem, Imperatorio anulo ſignati ſtabili pactione firmavit. Hæc nimirum divini amoris ut erat æſtu ferventiſſima largitatis ac benevolentiæ ſtudiis acerrima non ſibi, quo apud ſanctum dicior videretur, quippiam reſervari cupiens, ſed totis deſideriis ad ſuperna ſemper anhelans, heredem ſibi talem, cujus regni& imperii ſtatus omni careat termino, Deum ſcilicet omni- potentem humili adoptione providit, deinde totis niſibus cœnobium in honore ſancti Andreæ Apoſtoli collectioni virginum ſub regula *Cc ſancti 2⁰² Acceſiones Hißtoricæ, fancti Benedicti monaſticæ degentium conſtruere cepit. In Burgun- dia Odilo ex clerico Brivatenſi Monachum profeſſus in Cluniacenſi cœnobio præficitur, quod per annos LVI miro religionis fervore rexit & provexit, qui egregie quoque propter alia pietate inſignis, non ſo- lum vitæ exemplis, ſed etiam miraculis in vita ſua claruit. 11I. Annus Dni. DccccxcClil. Ottonis X. In nocte natali, ſancti Stephani protomartyris inauditum ſeculis pidimus miraculum, tantam videlicet lucem circa primum gallicinium ab Aquilone effulſiſſe, ut plurimi dicerent diem oriri. Stetit autem per unam pleniter horam,& poſtea rubente aliquantulum cœlo, in ſo- litum converſum eſt colorem. Gerbertus qui& Silveſter cognomi- natus eſt, Romanæ Eccleſiæ præficitur, cujus eſt hoc ae ſe monoſti- cum: Scandit ab R. Gerbertus ad R. poſt Papa viget R. inſinuans ſe de Remenſi præſulatu ad Ravennatium Archipræſulatum ſcandere, poſt etiam Papam Romanum fore. Quidam autem tranſito Silveſtro Aga- V pitum hoc inloco ponunt, quod non otioſe factum creditur. Quia en enim isdem Silveſter non per oſtium in ovile ovium intraſſe dicitur, à quibusdam etiam nigromantiæ arguitur, de morte quoque non recte tractatur, eò quod à Diabolo percuſſus obiſſe referatur, à numero Pa- parum merito excluſus judicatur, quam rem nos in medio relinqui- mus. Fuit autem natus de occiduis Regionibus,& à puero liberalibus artibus inbutus optime callebat aſtrorum curſus diſcernere, ſuosque contemporales variæ artis notitia ſuperare. Hic tandem aà finibus ſuis expulius, Ottonem II petiit Imperatorem,& cum eo diu commoratus in Magdeburg orologium fecit, illud recte conſtituens, conſiderata per fiſtulam quadam ſtella nautarum Duce. 1 II. h Annus Dni. Dccccxclv. Ottonis XI. Hyemps duriſſima III Idus Novembr. exorta usque III Idus Maji duravit, rariſſmis intermiſſa diebus, deinde peſtiferis& frigidis flanti- bus ventis noctibus plurimis pro rore hybernum cecidit frigus, ad ulti- mum Cbronographus Saxo. 2⁰ mum Nonas Julii grande factum eſt gelu, tantaque ſiccitas fluminum& penuria facta eſt pluviarum, ut in plerisque ſtagnis& piſces moreren- tur& in terris arbores plurimæ penitus areſcerent,& fruges perirent& linum. Subſecuta eſt quoque grandis peſtilentia hominum, porco- rum, boum& ovium, prata etiam in plerisque locis ſic exaruerunt veluti igne exuſta fuiſſent. Sclavi omnes, exceptis Sorabis, à Saxoni- bus defecerunt. Luipolt Bavvarici limitis Marchio clarus in civitate Wirziburg in hoſpitio ſuo per feneſtram cum ſagitta inproviſe vulne- ratus obiit,& Eklertus Comes prudentibus ſapientior,& fortibus au- dacior Non. April. è medio exceſſit, facta eſt etiam eodem anno fames in pluribus locis Saxoniæ. 111. Annus Dni. Docccxcv. Ottonis XII. Saxonibus pejor annus priore exoritur. Nam tanta in eos qui vocantur Oſterluidi peſtilentia exarſit, ut eorum non ſolum domus, ſed etiam villæ plurimæ mortuis habitatoribus vacuæ remanerent. Fame inſuper magna compreſſi tam aſſiduis Sclavorum incurſionibus fati- gabantur, ut peccatis ſuis promerentibus, juſte de eis dictum videatur illud Propheticum: Mittam ſuper eos tria judicia mea, peſtem, gla- dium& famem. Imperator quoque Otto cum magno exercitu Abro- ditos& quasdam Wlotaborum terras invadens, incendiis& depræda- tionibus plurimis vaſtavit, licet motum eorum nullo modo compreſ- ſerit. Reverſus deinde ab expeditione in Quidlingburgenſi civitate à memorabili amita ſua Machthilda Abbatiſſa regalis præconio laudis ſuſcipitur, ubi Adelheit germana illius ſoror æquivoca Imperatricis aviæ ſuæ, ſpretis pro Chriſti amore regalibus nuptiis, nuptiarumque promisſis non ſolum theſauris, ſed etiam ultra Valentiam aureis mon- tibus& urbibus, ſub jugo regulari Canonice degendum elegit, aſtante fratre ſuo Imperatore Ottone, totius in aſpectu ſenats ac plebis, ſan- ctorum Dionyſii& Servatii Pontificum obſequiis ſeſe propriam dica- vit, eademque hora ſacri velaminis arrabone Chriſto ſponſo cœleſti, antiſtite ejusdem Eccleſiæ Hildiw ardo, cæterisque Archi-Epiſcopis& CcC2 Epiſco- —;— 20 Accesſiones Hißtoricæ, Epiſcopis coram aſtantibus conſignata eſt. Eodem anno Bavvaricæ regionis Dux Heinricus ſecundus immatura morte obiit. Qui dum adextrema veniſſet, vocans ad ſe filium ſuum Heinricum talibus verbis inſtruere cepit. Revertere fili celeriter in patriam regnumgę diſpone, Regi quoque ac Domino tuo unquam reſiſtere cave, multum enim me pœnitet hoc unquam feciſſe. Patris memor eſto tui, quia hunc am- plius in hoc ſeculo non videbis. Isdem Heinricus igitur, ut ſuperius diximus, mortuo Imperatore ſecundo Ottone, aliena potius quam propria voluntate ad invadendum imperium eotenus illectus eſt, ut comprehenſo Imperatore juvenculo Rex eligeretur, ſed ante conſe- crationem pœnitentia ductus regnum reſpuit,& regi humiliter ſubje- ctus, Bavvarico honorificè donatus eſt regno. In quo pro compo- nenda pace ita ultra priores ſuos effloruit, ut ab illius incolis 7egni, Heinricus pacificus& pater patriæ appellaretur. Quo mortuo filius ſuus Heinricus Rex futurus Bavvaricum Ducatum rege præfato Ottone donante ſuſcepit. Hildiwardus venerabilis Epiſcopus in Stuterlinge- burch civitate cœnobium virginum conſtruxit. In Halverſtadenſis Eccleſiæ territorio natus eſt infans nihil corporis habens à poſteriori- busdeorſum nec crura, nec membrorum virile vel muliebre, ſed tantum dimidius homo, habens poſteriora quaſi aucæ[anſeris] ſine plumis, au- rem dextram majorem ſiniſtra,& oculum ſimiliter ſiniſtro majorem, dentibus verò crocei coloris, horribilis ſiniſtro brachio absq; IV digitis ſolo cum pollice integro, dextro brachio penitus privatus, qui ante ba- ptiſmum attonitis oculis videns, poft baptiſmum nunquam oculos ape- riens, quarto ſuæ nativitatis die infandum moritur monſtrum. Com- mune dampnum in peſtilentia porcorum& boum omnem Germa- niam vexat. 111 Annus Dni. Dccccxcvl. Ottonis XIII. Lux clara ſanctæ Auguſtenfis Eccleſiæ Liudolfus Epiſcopus huic mundo ſubtractus, cœleſti annumeratur familiæ, cui Gevehardus inter egregios Abbates præcipuus ſubordinatur Epiſcopus. Dehinc præcur- rente —— —.— Cbronograpbus Saxo. 205 rente tempore cum multos à ſanctuario Domini divinum raperet judi- cium, gemma etiam ſacerdotum,& Epiſcopalis aureum decus digni- tatis, Halverſtadenſis Eccleſiæ Pontifex Hildewardus VII Kal. Decemb. ab hujus vanitate ſeculi ſolutus, veræ caritatis quæ Chriſtus eſt præſen- tatur obtutibus, illius humilitatis ac dilectionis ſuper quam credi poteſt verus Iſraëlita pie imitator exiſtens. Rexit autem Eccleſiam& gre- gem ſibi commiſſum per ann. XXIX, cui ſucceſſit Arnulfus, Abbas ex il- luſtri valde proſapia exortus, ſed nobilior moribus& ſincera largitate præclarus. Hujus anni vernali tempore Otto Rex compacta inter Sa- xones& Sclavos pace Italiam perrexit,& Dominicam reſurrectionem Papiæ regali more celebravit. Dehinc omni regno potenter potitus Italico, Romam veniens beatæ memoriæ Johannem Papam defun- ctum repperit, cui nepotem ſuum Brunonem virum valde præclarum, non ſolum cleri, ſed& omnium Romanorum unanimi voto civium, Pontificem electum ſubrogari piè conſenſit, quem Romani dempto Brunonis nomine Gregorium vocaverunt. Hic ergo ſede inthro niza- tus Apoſtolica Dominum bactenus Regem vocatum non ſolum Roma- no, ſed pene totius Europæ populo acclamante XII Kal. Junii, in ipſa aſcenſionis Chriſti feſtivitate Imperatorem conſecravit Auguſtum. Poſthæc Italico regno diſpoſito Franciam revertitur,& in Agrippina Colonia ſummi Imperatoris condigno honore celebrat natalem diem ſanctus Adelbertus Epiſcopus de Praga civitate, eodem anno à Prucis [Pruſſis] glorioſo martyrio IX Kal. Maji coronatur. Quod cum lmpe- rator nuper reverſus de Italia comperiſſet, mox ad illius limina oratio- nis cauſa profectus eſt cum Imperialibus donis, ubi à Bolizlao Duce magnificè ſuſceptus,& Gneſin eſt usque perductus, in quo eodem duce emente, à loco interfectionis translatum pauſabat præfati martyris corpus. Hanc ergo urbem devotus Imperator occurrente ſibi loci Epiſcopo nudis pedibus intravit,& poſt lacrymoſam ad ſanctum Adel- bertum orationem, nova illum inſtitutione, idem Archi- Spiſcopatus in eodem loca fundatione, ſed non legitima honoravit. Nam tota hæc provincia unius Poznanienſis Epiſcopi erat parrochia,& ipſa cum Ce 3 omni- 1 2⁰⁰ Kcceſßiones Hiſtoricæ, omnibus futuro tempore illic fundandis Epiſcopatibus, auctoritate rimi Ottonis& Pontificum Apoſtolicæ ſedis Metropolitano Magde- burgenſis Archi Epiſcopii fuerat ſubjecta. Hanc ergo ſine utrorum- que Epiſcoporum conſenſu iſte Imperator in quinq́ue dividens Epiſco- atus in ipſa urbe Gneſi Gaudentium beati Adelberti germanum con- ſecrari fecit ArchiEpiſcopum eique tres alios Epiſcopos in tribus locis, videlicet Salz Colberch, Cracouve, VWrotizla, ordinatos ſubjecit; Po- ꝛnanienſem verèEpiſcopum non aſſentientem priori juri& Magdebur- genſis Archi-E piſcopi ſubjectioni reliquit. 1I1I. Annus Dni. DccccxcvII. Ottonis XIV. Sclavi innata ſibi perfidia tacti provinciæ fregerunt pactum, ter- minosque Saxonicos latrociniis corroſerunt furtivis. Quos contra commotus Imperator Ztodoraniam quam vulgo Heveldun vocant, egregiam inter Sclavonicas terras, magno invaſit exercitu, vicit, præ- davit, victorque in Magdeburch præcipuam Saxoniæ urbem gloriose ſubintravit. Interim autem dum Imperator Heveldun devaſtaret, EWiptali, Bardangao provinciam improviſi rapinis multis aggreſſi ſunt Lincendiis. Quod videntes Weſtfaloi, quos præfatus Imperator in expeditionem pergens, ad cuſtodiendam reliquerat provinciam, cele- riter Luiticos fortiterque excipiunt, ipſique cum pauci eſſent, illam in- numeram paganorum multitudinem tanta cæde proſternunt, tantam- ue ab eis prædam diripiunt, ut nec cædis illius, nec prædæ numerus ullo modo poſſit humano explicari ſermone. Hoc anno inſtauratio ſanctæ Metropolitanenſis Eccleſiæ in Quidlingeburgenſi caſtello juſſu imperialis filiæ Machthildis Abbatiſſæ omni ſtudio pe ragitur. Quam cum ab avo ſuo Rege Henrice, aviaque Machthilde conſtructam arctio- rem quam tantæ celſitudinis vis exigebat, propter confluentis populi frequentiam cerneret, innata acconcreta ſibi benivolentia ad augmen- tum ejusdem in honore latioris&altioris ſtructuræ ædificium ap totius conventu Cleri ac populi ab Arnu ſancti Servatii Archi- Epiſcopi& confeſſoris, ponere curavit, quod etiam Ifo Halverſtadenſi Epiſcopo nuper — —— —————;— ——— Chronographus Saxo. 2⁰⁷ nuper ordinato cum aliis Archipræſulibus& Epiſcopis, quos modo no- minatim evolvere longum eſt, congruenter ad Dei domum VI Idus Mart. dedicari fecit, Walbicenſem quoque Eccleſiam in brevi conſtru- tam in anniverſario patris ſui magni Ottonis eodem anno Nonas Maji dedicari fecit. Hoc etiam anno Creſcentius quidam Diabolica frau- de deceptus, Romam abſente Papa Gregorio invaſit, Johannemque quendam Calabritanum, quem Dominus Imperator Otto tertius, pro Græci Imperatoris filia ſibi matrimonio acquirenda, cum Bernw ardo Epiſcopo Conſtantinopolin miſerat, inde revertentem cum Græco- rum Legatis ſe indigno ſuſcepit honore, eumque non tam Papam quam Apoſtatam conſtituens, Legatos Imperatorios ſub cuſtodia Ro- mæretinuit. Hic igitur Johannes natione Græcus, conditione ſer- vus, aſtu callidiſſimus, Imperatorem Auguſtum Ottonem II ſub pau- pere adiens Habitu, ob interventum fſiæ dilcctæ contectalis Theopha- nu Auguſtæ regia primum eſt alitus ſtipe. Dehinc procurrente tem- pore vulpina qua nimium callebat verſutia, præfatum eotenus circum- venit Auguſtum, ut proloco& tempore ſatis clementi ab eo gratia do- natus pene inter primos usque ad defunctionem ſuam clarus habere- tur, poſt dormitionem verò ſecundi Ottonis, regnante jam tertio Ottone filio ſuo, quem ab ĩpſo matris utero divina ſubſequebatur mi- ſeratio, præfatus Johannes ingenita ſibĩ circa illos calluit ſecurius aſtu- tia, quo regis infantia& primatum illius permittebatur incuria. Ad hæc defuncto placentinæ urbis Epiſcopo, vir bonæ indolis illi ſubeli- gitur. Quo indecenter ejecto præfatus Iohannes non paſtor, ſed mer- cenarius, eandem non regendam ſed devaſtandam ſuſcepit Eccleſiam, quam cum aliquot annis teneret, avaritiæ Diabolicæ inebriatus vene- no, in tantum ſe extulit ſuper ſe, ut etiam Romæ ipſam beati Petri Apoſtoli ſedem, uti prædictum eſt antichriſti membrum verè effectus, fornicando potius pollueret, quam venerando inſederet. rII. Annus Dni. Dpcccc xcvIII. Ottonis XV. Imperator tantis præſumptionibus compertis, ſecundam pro- fectio- 2⁰⁹₰ Acceßiones Hiftoritæ, fectionem paravit in Italiam. Cui venerabilis Papa Gregorius Papiæ obviam factus, dum ei peſſima Johannis& Creſcentii narraſſet geſta, ille divino commotus zelo, Romam quantocius perrexit una cum Apo- ſtolicco., Quod audientes præfati miniſtri Sathanæ Johannes quidem fugam iniit, Creſcentius verò præſidio, quod veterem Romam& Leo- nianum conjungit caſtellum, ſe cum ſuis incluſit. Tunc quidam non tantum Imperatoris, quantum Chriſti amici inſequentes Iohannem, comprehenderunt eum, ſed timentes, ne ſi eum ad Auguſtum deſti- narent impunitus abiret, linguam ei& nares amputârunt, oculosque pariter eruerunt. Hoc ita multato divinitus, Dominus Papa Grego- rius ſedem Apoſtolicam honorifice recepit, eamque usque ad obitum ſuum libere inſedit. Imperator igitur Romam adveniens, ſanctifſi- mam illic Chriſti reſurrectionem celebravit, ſtatimque poſt albas, ſca- lis& machinis arcem quam Creſcentius inſederat hactenus omnibus inexpugnabilem fortiter expugnat illumque captum decollari,& è ſummo præcipitatum in patibulo jusſit pedibus ſuſpendi. Eodem an- no menſe Julio terræ motus horribilis factus eſt per totam Saxoniam, duoꝗ, lapides igniti ex tonitrus ceciderunt, unus in ipſa civitate Magde- burch, alter ultra Albiam fluvium. Quorum inuſitata dilapſio dirum omni populo exitium minando portendit, quod in ſequentibus certiſ- ſime apparuit, tunc ſceilicet cum mundus iſte inſanabilis plagæ ictibus ter cerebrotenus percuſſus, ipſa, ut ita dixerim, vitalia amiſit. 111 Annus Dni. Dccccxc-x. Ottonis XVI. Imperatore commorante in Italia inſignisſima Imperatoriæ ſtir- pis gemma Magni Ottonis filia, quæ, ut ſæpe memoravimus, ſceptrige- ris edita parentibus, vireſcentis rudimenta infantiæ honeſta decenter nutricum ſub cura tranſcendit, quæque dehinc florida vacillantis tem- pora juventutis corpore ſenſibusque plus cæteris id ætatis matureſcens, nilque ſibi commiſſi Regiminis errabundum relinquens, undecimo ortus ſui anno metropolitæ ſibi hereditatis, licet tantis impar oneribus, ab Imperatore tamen conſultu patrum, nec non communi electione antiſti- Chronograplus Sawo. 209 antiſtitum, benedictione perpetua gerendæ præficitur. Cum verò ad Pitagoricæ bivium perventum eſtliteræ, ſine mora anguſtiori ſemita, ſpei quæ non confundit fiducia arrepta, tota animi diligentia ſe ſuaque aAnon eſſe transferre conata eſtadverum eſſe. Hæc fratruele ſuo argo ſcilicet Ostone Romam proficiſcente, Imperatoria vice commiſſa ſibi regna, non levitate fœminea gubernans, barbarorum etiam induratos vertices regum, artificioſo aviti paternique ritu ingenii, ita placabiles ſubjugalesque reddiderat, ut hujusce fundamenta pacis, quà aunc ſan- cta Dei Eccleſia pro parte fruitur, poſt tantarum devaſtationem pro- vinciarum poſt effrenem Barbarorum motum, non gladio, non armis, non ullis bellicorum inſtrumentis apparatuum, licet& ad hæc perci- pienda ſatis eſſet idonea, continuata vigiliarum, orationum inediæque inſtantia ſoli Deo intenta, illius comitante gratia prima poſuerit atque conſtruxerit, eoque usque ſtruere non deſtiterit, quo non laborando, ſed ejus laboribus ſubintrando ſuccedentes poſtmodum Reges tanto facilius ſumma ejusdem pacis attingerent, quanta ipſa imis primitus conſtruendis vigilantiùs inſudaſſet. Noviſſimis namque temporibus ſuis colloquio apud Magdeburch habito, conventu Epiſcoporum cum Duce Bernhardo, comitum ac totius ſenatus plebisque concurſu, con- Huentibus ibidem omni ex natione legatis undique vallata; qualis fue- rit, quam irreprehenſibilem ſe exhibuerit, quamque mira diſcretione ſua cuique tribuerit, quanta veneratione præſulum perſonas præ cæte- ris honoraverit, quanta ſolertia optimates& judices aliosq;, quorum id curæ relinquitur, pro conſolidandaà re publicâ, pro privatis etiam uſibus confirmandis monuerit, quanta lenitate pios permulſerit, quanta diſtri- ctione reos terruit, quantaque induſtria patriam conſervaverit, adju- verit,& auxerit, nec notis intellectuum, nec etiam vocum cuiquam edicibile reor. His itaque omnibus diſpoſitiſſimè ordinatis, oviculas quibus ſingulari præerat cura adventus ſui expectatione ſuſpenſas ma- terna dilectione reviſit, dignoque ab illis honore ſuſcepta, paucis poſt- hæc ſuperſtes diebus modica febre pulſata, inopinata cunctis, ſed ſibi longe ante proviſa morte VIIIdus Februar. reſoluta, Domino ſpiritum *Dd gratu- 271⁰ Acceſbiones Hiſtoricæ, gratulabunda reddidit, atque in medio Baſilicæ ſancti Petri ‚ſanctique Stephani ejulatu nimio planctuque ſuorum reconditur. His ita flebi- liter peractis privatæ ſanctimoniales fœminæ cum Epiſcopis, quos divi- na clementia illius obſequiis adeſſe diſpoſuerat, Arnulfo& Bernwar- do, nec non duce Bernhardo convenientes, fratruelem ipſius Dominæ Machthildis Adelheidam in locum ejus elegerunt, misſisque legatis ad Imperatorem in Italiam ei rem geſtam innotuerunt. I gitur legati Ro- mam pervenientes, præfatum Imperatorem recenti nepotis ſui Papæ Brunonis, qui Romanàâ lingua Gregorius dicebatur, obitu admodum mœſtum reperiunt, ac priori poſteriorem multo graviorem adjiciendo dolorem, ob exceſſum ſuæ illuſtriſſimæ amitæ, ex mœſto mœſtiorem reddunt. Reſumtis tamen demum poſt tantam perturbationem ani- mi viribus, grates pro obſequiis ſuæ amitæ exhibitis, grates pro electio- ne ſororis ſanctæ congregationi remandat innumeras, eamque honori & oneri matris ſpiritualis, non ut potuit, imperando, ſed ut pium de- cuit poſtulando ſuccedere poſtulavit. Modici igitur intervallo ſpatii Adelheida præfatæ Machthildis genitrix inclita Romanorum Impera- trix Auguſta, quæ ſtatum imperii terra marique ſibi ſubacti, una cum ſuo conſorte magno auguſto& pacifico Ottone, non minus meritis moribusque inſignierat egregiis quam ille viribus& triumphis conſoli- darat eximiis, poſt obitum itaque ejus& ipſa per totum ſeculo mo- riens quaſi non ſibi nata, ſed inopum uſibus tantum divinitus eſſet pro- viſa, quicquid habere potuit ex regio cenſu, toto orbe tributario jure, vel etiam donario quæſitum, inter cætera virtutum inſignia manibus pauperum in cœleſtes theſauros deportandum, hilari mente& facie commendare non deſtitit. Solebat namque creberrime ſed ſecretiſ- ſime more ruſticarum ad id deſiderabile ſibi opus ſuccincta ne vel ipſa veſtium prolixitas ullam ſibi jungere poſſet morulam, ambabus pro dextra manibus utens, tamdiu huic pio inſiſtere labori, quousque vacil- lante inceſſu non largitate ſed corpore deficiens, neceſſario quietura vel modicum ſeſe cogeretur reclinare, id tantum in votis habens, ne vel ſedendo vel ſtando vel quibuslibet occupationibus detenta unquam à fami- Chronographus Saxo. 211 familiarisſimo ſibi miſericordiarum opere ceſſaret. Hæc igitur poſt- poſitis quæ eſſe videntur, non quod verè ſint quia transeunt, ſed quod nobis ſenſuum qualitate degentibus eſſe videanturut diximus, nobili illa hominis prærogativa ad ea quæ verè ſunt, quæ nec ortum ſui reſpi- ciunt nec finem; toto ſe erigens anniſu, ac meliori oculo ſuperna ſemper intuens, tandem emeritæ admodum ætatis, ad eum quem me- dullitus ſitiverat XVI Kal. Januar. laborum ſuorum centuplicatum re- cepit præmium, angelico ſtipata cœtu glorioſe migravit, atque iν Baſi- lica Salinenſi, quam ipſa in honorem ſancti Petri Apoſtolorum princi- pis pio labore conſtruxerat, honorificè tumulatur. III. Annus Dni. DpccccM. Ottonis XVII. Gregorius Apoſtolicus, Imperatoris cognatus, II Non. Februar. migravit ad Dominum, cai ſucceſſit Gerbertus, cujus ſuperius mentio- nem fecimus. Imperator äutem poſt modicum comperto ſuæ aviæ obitu, ultra quam credi posſit mœroris nimietate afficitur, ſanctam Dei Eccleſiam, quæ continuato trium lapſu columpnarum, quibus mira firmitate ſubnixa hactenus inconcuſſa ſteterat, Domini ſcilicet Apo- ſtolici aviæque ſuæ præfatæ Imperatricis auguſtæ, nec non amitæ ſuæ Machthildis Imperialis Abbatiſſæ diſcesſibus vacillare, ſibique jam ſoli inniti conſpiciens, curarum pondere gravatus, his tamen quæ ibidem vel in publicis rebus vel in aliis agenda erant diſpoſitis, patriam deſola- tam quaſi conſolaturus citato curſu viſitare maturat, non paucis ſe- cum ex Romano ſenatu una pergentibus. Transſcenſa verò Alpium difficultate, ut primum Galiiæ partibus pedem inferre potuit, tota ei Gallia, Francia, Svevia, equeſtri& pedeſtri agmine turmatim obviam ruit, ſorores quoque ipſius Sophia& Adelheida cum Saxoniæ& Thu- ringiæ utriusq; ſexus primis occurrenòèo, velut unicum unice dilectum, ac merito diligendum ipſo ut ita dicam corridente mundo, unanimi gratulatione ſuſcipiunt,& cum eo pariter, quamdiu deſtinati itineris ac- celeratio patiebatur, debita caritate morantur. IIle verò Evangelici non immemor præcepti, quo dicitur, primum quærite regnum Dei, * 2 juxta 61² Accesſiones Hißtoricæ, juxta morem parentum ſuorum Imperatorum, omnia ſua regi ac meliorari divina exoptans clementia, humili devotione in Scla- viam, ſicut ſuperius diximus, ſanctum Adelbertum Epiſcopum nuper pro Chriſto laureatum adiit, ejus interventum obnixius poſtulans. Deinde in patriam revertitur,& in Quidilingburgenſi civitate una cum ſorore ſua Adelheida, Abbatiſſa cœnam Domini, paraſceven quoque& Sabbatum ſanctum, nec non Dominicam noctem reſur- rectionis debitæ venerationis obſequiis feſtivè peregit, unde in ipſis horis matutinalibus ad curtem ſuam totius ſenatus ac plebis expectationi ſatisfacturus rediit, illamque ſeptimanam regalibus impendens officiis, regendo, indulgendo, largiendo, ac remunerando conſummavit. Deinde profectus, ſororem ſuam una ſecum Aquis- grani, quam etiam cunctis tunc poſt urbem Romam urbibus præferre moliebatur, ſumma veneratione fraternaque caritate comitante per- ducens, aliquantulum temporis quæ cepto itineri congruere videban- tur ibi parando quievit. Sed dum nec curſum longius protrahere deli- beratum, nec ſororem, quam arctius diligebat, præſentialiter relinque- re poſſet, promiſſo tandem poſt ſe Romam veniendi compacto pau- lulum lenito dolore, ille uti decreverat in Italiam ultima proch dolor! profectione acceleraturus, illa monaſterium cui ſpecialiter præerat re- viſura, uterque caſſa ſpe ulterius ſeſe in hac luce videndi diſcedunt. Eo- dem anno præfatus Imperator facta cum Epiſcopis in Magdeburg ſy- nodo ſecunda feria palmarum Giſilerum ejusdem civitatis Epiſcopum convenit, ut dans honorem Deo, priori ſuo uno& legitimo contentus eſſet Epiſcopio. Ipſe autem non ratione ſed pecunia reſpondens hujus cauſæ mediatoribus usque in frequentiorem curiam paſchæ Quidilin- giburg agendam protelari rogavit. Qu dum præ languoris inſtantia venire non poſſet, quendam Rotmannum clericum ſibi familiarem& Walthardum Magdeburgenſis Eccleſiæ præpoſitum, ut eum excuſa- tum haberent, direxit, ubi nichilominus inducias ad concilium Aquis- grani coram Imperatore congregandum accepit. Huc ergo cum fau- toribus ſuis profectus ab Apoſtolicæ ſedis legato de prædicta cauſa bis terque —— ——————¼-— 4 4 1 Chronograpbhus Saxo. 22 terque convenitur, nec minus ille renitens defenſiones molitur, ſed tandem ſententia omnium convictus hæc usque ad generalem Roma- næ Eccleſiæ ſynodum differri callide precatur. Talibus machina- mentorum artibus impedita res nec terminata intercipitur. 111 Annus Dni. MI. Ottonis XVII. Imperator poſthæc emenſis iterato Alpibus peragrata Italia Pa- piæ aliquantulum remoratur. Inde Romam proficiſcens ſacroſan- tum Dominicæ reſurrectionis feſtum debita ibi veneratione celebrare inſtituit. Interim callidus nequitiæ autor, totiusque doli repertor mille ut eſt nocendi artibus inſtructus, reinduto quo primos homines decepturus quondam ſibi adopteverat colubrino amictu, inter Roma- norum præcordia ſerpit, venena inflat, linguis triſulcis, ut manus im- probas ſine cauſa ipſo Cæſari inferre moliantur, perſuadet. Sed dum oppoſito illis divinæ pietatis clypeo à læſione Imperatoris ſeſe cœlitus repelli conſpicerent, quoscunque juſtæ parti faventes reperire pote- rant cruenta cæde multabant, nec ab illa ſeditione nefanda aliquo mo- do ſedari valebant, donec invitus Imperator collectis ſuorum viribus ab urbe prius præ ceteris amata, ſed ulterius præ cunctis deteſtanda, moſtus, ut ferunt, in cujusdam caſtelli munimina diſcederet, ibique pro ulciſcenda injuria asſiduo tractatu inſtantem penitus conſummavit annunm⸗ 111 Annus Dni. MIl. Ottonis XIIX. In ipſo introitu hujus anni Otto tertius Imperator auguſtus, de- cus Reipublicæ, ſectator juſtitiæ immatura heu! morte defungitur an- no regni ſui XVIII,& ut credimus in gremio Patriarchæ Abrahæ, ma- gnæ reſurrectionis tempore ‚melius coronandus ac felicius regnaturus angelicis transvectus manibus collocatur. Cujus rei eventus nè pro- cacitati hoſtium citius intimaretur, hi qui aderant occultando tege- bant, quousque convocatis qui per caſtella diſperſi vagabantur ſociis facto agmine funebri profectionte Domini ſui corpus efferentes im- proviſt prorumpunt, pluribus tamen ibi ob penuriam equorum ſine *Dd 3 ſpe 214 Acceſßiones Hiſtoricæ, ſpe vivendi relictis. Cum verò res tanta diutius latere non poſſet, ho- ſtes Romani his mature compertis indebito auſu execranda omni ævo commovent bella, armis inſtructi velut pro vita patriaque certaturi, defuncti corpus Imperatoris impudenter diſtrahere, mirisque injuriæ modis ſine more mortuum excruciare, quem vivum nocere nequie- rant, terna belli invaſione pertemptant. Quos divina pietas totiens nece crudeli multari permiſit, adeo ut vix pauci latibulis fugæ ſeſe de- dentes inglorii diſcederent, noſtri verò felici ubique victoria uſi, depo- ſitum pretioſi ponderis theſaurum fideli devotione trans Alpium nivo- ſa cacumina jam tandem ſecuri deferunt. Quo comperto, Heinricus Dux, ad quem ſumma Imperii pertinebat, maxima comitante caterva, funeri miſerando omnibusque digne plangendo admodum triſtis oc- currit,& ad Aquasgrani, quo vivens ſitiverat, gemitibus multis mor- tuum corpus tandem perducit. Nec mora, itur in templum magno hujusmodi honore, mixto intolerabili dolore, terræ commendatur ſinui, plurimis clauditur magnum ſolatium. Interea diverſi diverſa ſentientes dum maxima pars procerum Herimanno Duci Svevorum auxilium promittunt ad regnum acquirendum, Heinricum mentien- tes ad hoc eſſe minus idoneum, ſtatum pacis& Imperii perturbare non metuunt. Dum enim quique ſibi pro ſua parte jus Imperii raptum ire molirentur, Eckihardus Marchio in Palithi à Sigifrido& Udone pesſime occiſus eſt, plurimique ſuorum cum eo. Dehinc intrante Ju- lio, præfatus Dux Heinricus nepos regalis in regnum eligitur à Francis, inſciusg. Saxonibus Mogontiæ à Willigiſo unctus coronatur. Fama volat ſuper his, dicens pariter Merſeburch illum quam citisſime ven- turum, quod& factum eſt. IIlo Bernhardus Dux& Saxonum prima- tes cum dedecore ſuorum convenientes benigne ab eo ſuſcepti ſunt, moxque Dominum ſibi illum ac Regem elegerunr. Sed& Bolizlavonem Poloniæ Ducem occurriſſe,& regis gratiæ ibi ſupplicaſſe pacis fœdere promiſſo reperiunt, quæ quia firma non fuit poſtmodum patuit. Inde digreſſus per urbes& loca provinciæ aliquantisper commoratus, quæ agenda erant prout tempus& res poſcebant, prudenter diſponebat. Domi- —— — Chronographus Saxo. 2 Dominæ quoque Imperiales filiæ Sophia& Adelheida honorifice tanti nominis novitatem accipientes, quanta potuerunt caritate occurre- runt, congaudent regi nepoti, quia non licuit fratri. Quas ſecum di- no cum honore ducens, Cunigunda contectali ſua una cum eis comi- tante, Paderbrunnenſem ventum eſt civitatem, qua periculoſa inter Bavvarios& Saxones orta eſt ſeditio, multorum morte ſubſecuta. Poſt- hæc in nativitate ſancti Laurentii imponitur corona benedictionis Ku- nigundæ reginæ, datur etiam Sophiæ Imperatoris filiæ benedictio Ganderesheimenſis Abbatiæ. Quibus peractis, rege Heinrico Khe- num transmeante, quique in ſua rediere. Herimannus autem Dux cum Svevis regi reſtitit,& Francorum pars quædam refragari cepit multa inutilia perpetrantes, ſancta loca exurentes aliaque devaſtantes, quos tamen Deus citiſſime humiliavit. Annus Dni. MIII. Heinrici Secundi I. Heinricus Rex Sclavos Milkianos hiemali tempore invaſit,& cruenta cæde devaſtans, ſibi ſubjugavit. Quadrageſimali autem tem- pore Magdeburch venit, diem palmarum ibidem acturus, deinde Qui- dilingenburg paſcha celebrat, pentecoſten Halverſtad: Poſt hæc Heinricum Marchionem& alios ſibi reſiſtentes cum exercitu petit. Inde in ſylvam Spetheshart quæ Bavariam à Frantia dirimit veniens, poſt laborem expeditionis, delectatione recreatur venationis. De- hinc per Frantiam moroſe transiens, in Saxoniam venit,& Saxonibus atque Thuringis in Milzaniam expeditionem indixit. Eodem anuo Herimannus Dux ad extrema pervenit& diſcordia Svevorum qui- evit. 11 Annus Dni. MIv. Heinrici II. Igitur Rex Heinricus cultor æquitatis inclitus,& religionis di- vinæ præcipuus, quæcunque regni negotia à deceſſore ſuo tanquam puero& ipſo intempeſtivo obitu præoccupato relicta fuiſſent minus caute ordinata, ipſe ſecundum Domini timorem reſtaurare juſteque diſponere ſtuduit. Huic igitur ut innotuit Merſeburgenſis Epiſco- patus 216⁶6 Acceſßionées Hiſtoricæ, atus deſtructio, ob tam incorrigibilem longo tempore Giſilleri Ma- gdeburgenſis Archipræſulis ambitionem non mediocriter dolens omni anniſu ſe armavit ad ipſius reparationem. Unde& cum regni ſui an- no ſecundo nativitatem Domini Polithi celebraſſet, inde Thorne- burch profectus, Willigiſum Archi-Epiſcopum cum aliis ſapientibus & idoneis viris Magdeburch direxit, ad præfatum Archi-Epiſcopum, qui jam præ diuturni languoris vexatione à multis deſperatus erat, mo- nens& obteſtans per Deum, ut rediens ad cor, divinæ ſaltim correptio- nis tam liquido in ſuo corpore perſpicabilis flagella animadverteret, ut uſubpatam injuſtè ſedem relinquens,& legitimam reſumens, quicquid in deſtructione ejus erraſſet vel nunc in extremo vitæ ſuæ ſatisfaciens pœniteret. Ille autem quæ facere nolebat vix ipſo auditu/uyꝑferebat. Pauca tamen pro tempore locutus, promiſit ſe abiturum& die tertia indubia reſponſurum. Sed õ male dilata bona poft hæc ſæpe negata. Curru igitur quo aliter ex multo jam tempore non valebat impo- ſitum ſeabduci in curtem ſuam Thriburi juſſit, ubi biduo com- moratus, morbis excruciatam, quia non eſt conſilium contra Domi- num, VIII Kal. Februar. animam reddidit. Quo audito Imperator ipſe funereis præſens exequiis, corpus Magdeburg proſequitur, à quo Wipertus Capellanus ſuus de eligendo Taginone voluntatem regiam legaturus ad fratres præmittitur. Walthardus autem ſupra dictus præ- poſitus coadunatis fratribus, ut eis antiſtitis mortem,& regis ad illos viſitationem innotuit, quid ſuper electione idonei proviſoris cenſe- rent, conſuluit. Qui omnes unanimiter ipſum licet humiliter recu- ſantem ſe eligere reſponderunt. Corpus autem delatum ad ſancti Jo- hannis Baptiſtæ monaſterium prima nocte honorificis vigiliis conſer- vatur, nec minus ſequenti die ad ſanctum Mauritium deductum, à ſu- perveniente tunc Rege, clero& populo ſuſcipitur, circaque illud pro- penſiori ritu pſallentium ſecunda nocte excubatur. Mane autem fa- cto, Arnulfus Halverſtadenſis Epiſcopus, ut fratres de electione Tagi- nonis conveniret, à Rege mittitur. Walthardus itaque præpoſitus reſpondere rogatus pro omnibus, quamvis ab eis ipſe fuiſſet ad hunc honorem — Cbronograpbus Saxo. 2 77 honorem pontificii electus, tamen à ſe primo removet hujus ambitio- nis ſuſpicionem, ſed de alio eligendo cum dicat omnes regis ſentire intentionem, profitetur eos velle& petere, ut mereantur canonica au- ctoritate habere liberam, nec poteſtate regia coactam electionem, nec pati poſſe ſuo tempore detrimentum ſubire ſuæ Eccleſiæ dignitatem. Rex igitur his auditis accerſito eodem præpoſito& reliquis ſeorſum ma- joribus benigne obſecrando,& multa pollicendo, tandem ipſius& omnium voluntate ac conſenſu electo Taginoni commiſit Epiſcopa- lem in qua& ipſe eum honorifice collocavit cathedram, cujus, ut mos eſt, laude univerſorum favore celebrata ad defuncti exequias alio car- mine conveniunt, quem& coram altari auſtrali cum multo luctu& la- crymis ſepeliunt. Dehinc Rex Merſeburch diu paſtore viduatam con- ſolationis gratia adiens, priſtinis eam reſtitui honoribus quam maximè conatur. Ibitunc Tagino venerandus in purificatione ſanctæ Mariæ unctus eſt à Willigiſo Archi-Epiſcopo Mogontino, utriusque ſuffraga- neis qui tunc aderant honorifice ſuffragantibus, Apoſtolicæ autem ſe- dis legato& Hilderico tunc in ordine ſuffraganeorum primo conſen- tientibus. Ordinandus enim ab ſolo Apoſtolico fuerat, ſed hunc adire cauſa inſtantis necesſitatisnon poterat. Tunc Rex coram omni- bus tradidit Merſeburgenſem Epiſcopatum ſupradicto Wiperto Ca- pellano iuo, dato ei novi Archipræſulis baculo, per quem illi omnia reddidit, quæ ab Giſilhario injuſte hinc ablata didicit. Quem nichilominus illis diebus conſecravit idem Tagino cum quater- nario aſtantium ſuffraganeorum ſuorum numero. Poſtquam igi- tur Rex beati deſiderii ſui explevit votum, reverſus Magdeburch, ne quod ex hac inſtitutione Archi-Epiſcopo incuſaretur intuliſſe dampnum, quoddam /ui juris eidem cum legali teſtamento tradidit prædium, cum omnibus pertinentiis ſuis, in Zeudici provincia ſitum. Nam ipſe in Domino magnæ devotionis Rex de capella ſua ſumens non modicam partem reliquiarum beati Mauritii hieme tunc forte re- divivo frigore ſæviente, terramque glaciali aſperitate& nive coope- riente, à monte ſancti Johannis Baptiſtæ ubi ſervabantur nudis pedibus, ut fertur, calore pietatis illum animante triceſimo die depoſitionis Gi- 3*Ec filha- 214 Acceſliones Hißloricæ, ſilharii Archi-Epiſcopi in civitatem detulit, cunctis feſtivo ritu, ut par erat, eas ſuſcipientibus quas& ſancto altari cum prædictis donatiis ob- tulit, ipſumque diem in honore præfati martyris ejus Eccleſiæ celebra- re, quemadmodum adhuc habetur, inſtituit. Poſt hæc per Franciam in Italiam veniens, ſanctum paſcha ibi acturus, ſed adempto gaudio multa milia rebellium juſſit interire gladio, ob uleiſcendann injuriam ab eisdem Romanis Theotonicis jamdudum illatam, omnibus ſimul ædificiis Papiæ exuſtis, quæ veterum conſtruxerat induſtria illuſtris. Fulgura& tonitrua hoc anno fimul cum nimia& terribili turbine ve- nerunt, perterritis ubique terrarum populis,& Rex de Italia regreſſus parvo poſt tempore Boëmiam, quam Bolizlaus Polnienſis injuſte poſ- ſederat, pugnaturus intravit, ſed Deo adjuvante tota illa gens ſeſe cum pace, ſuaque omnia regi dedere,& ille Tirannus Bolizlaus contume- lioſe evaſit. Deinde reverſus Rex Merſeburg venit, ubi pro remedio animæ cujusdam Bconis Comitis prædium quoddam, Uppuſin dictum, cum candelabris duobus argenteis altari tradidit, inſuper& Wiperto Epiſcopo mercatores& Judæos ab Giſilhario primitus acquiſitos ac diu commutatos reddidit. 11 Annus Dni. Mv. Henrici III. Rex ira permanente contra Bolizlavonem, reparato agmine Po- loniam accelerans fugientem inſequitur ſuam quaſi injuriam defenſu- rus, ſed proch dolor! multos perditurus Bernhard,& Ifi, Thietbem, & Bernhard cum aliis multis occiduntur. Rex cum exercitu ſecum deferens corpora mortuorum revertitur. 11 Annus Dni. Mvl. Henrici IV. Balduinus in Gallia elevatur contra regem cum Lamperto, in Va- lentia civitate non ſua. Quod Rexegre ferens eò in expeditionem pro- perat plurimo ſuorum ſudore& longo tempore fruſtra ibidem com- moratus, tandem facta pace revertitur. Annus Chronograplus Saxs. 21G II Annus Dni. MvII. Heinrici V. Rex Ratisponæ Dominicam reſurrectionem celebrans recenti ſuorum nece cordetenus tactus mittit legatos ad Bolizlavonem, bel- lum ſe ſitire bellum demandat contra ſe parari, ſed fama iterum de Baldwino non bona percrebruit, quæ id ne fieret, prohibuit. Tandem celeriter in Galliam reverſus,& ſanctæ Eccleſiæ precibus adjutus, quem reliquerat hoſtem, gaudet recepiſſe imbellem. Bolizlaus interim in- curſu Saxonum exlegatione regis concitatus, audaci animo elatus pro- pe Parthenopolim, pergens omnem Sclavoniæ eo loci provinciam de- vaſtat, incolas aut neci tradidit aut captivos colligari præcepit, donec ripam Albiæ fluminis attigit, ubi ſuperba quædam jactans verba ob- ſtante ſummi Regis milite ſancto Mauritio, ſuæ non compos volunta- tis revertitur in propria ducens ſecum in vinculis fortes viros Savonum Ludolffum, Thadilan& Tadi. Rex talia audiens animo dolet& hor- tatur ſuos, ne id inultum ferrent, ſed hujusmodi affectum neſcio quo obſtaculo nullus etiam nunc ſubſequitur effectus. Bavenbergenſe Epiſcopium à Rege Heinrico conſtruitur,& Everhardus ibidem primus Epiſcopus ordinatur. Conſiderans namque Rex ſe filios non habitu- rum, quippe qui, ut multi teſtantur, conſortem regni ſui Kunigundam nunquam cognovit, ſed ut ſororem dilexerit, omnium bonorum da- torem Dominum habere delegit heredem, ſapientique uſus conſilio prædictum Epiſcopatum Bavenberch in honore ſancti Petri ſanctique Georgii conſtituit, locumque ipſum prædiorum divitiis& omnis or- natus decore, ut in præſentiarum cernitur, c«opioſiſſime ditavit. In meridiana quoque parte civitatis monaſterium in honore ſancti Ste- phani Protomartyris ſub ordine Canonico conſtruens, ex altera verò hoc eſt Aquilonari aliud monaſterium ſub monachali regula in hono- re ſancti Michaélis Archangeli ſanctique Benedicti conſtituens ſibi ſuæque civitati ſupra petram Apoſtolicæ firmitatis fundatæ, muroque& propugnaculis meritorum ſancti Georgii cæterorumq; ſanctorum mu- nitæ ac exornatæ, contra incentivos vitiorum jactus turrim fortitudinis AEe 2 in Ste- 6 h — 22⁰ Accesſiones Hiſtoricæ, in Stephano& contra refrigerantes flatus illius qui in aquilone unde malum omen pandetur ſedem ponere diſpofuit, refrigerium certum in angelico præparavit præſidio, ut à dextris& ſiniſtris juſtitiæ armis vallatæ, in nullo fufficiat prævalere. Aliis quoque ſanctorum locis per regni latitudinem non minus prout opus erat munificentiæ ſuæ impertivit largitatem quædam jam dilapſa in melius reſtituens, qur- busdam quæ minus ſuppetebant adjiciens. 11 Annus Dni. MVvIII. Heinrici VI. Adelbero Clerieus reginæ frater, regi factus adverſarius, ablio- minationes multas concitavit contra omne jus& fas, Treverim ſibi- met cum ſuis ſequacibus mancipavit ſicque diſceſſit. Quod cum Rex comperiſſet, ſuas ilico copias colligens advenit, Lotharingos ſibi reſi- ſtentes palatio obſedit XVI ebdomadas ibidem faciens. IIli verò tan- dem fame coacti falſo dextras dedere, regem remcare fecerunt, ipſi nichilominus in ſua perfidia permanentes, Stella paſchalis ebdomadæ feria ſecunda media die viſa eſt VI Idus Aprilis. * 11 Annus Dni. MIX. Henrici VII. Subita& noſtris temporibus inſolita aquarum refuſio facta eſt III Idus Januar. IIferia, luna X multis dampnum inferens& ſeptem diebus permanens. Sanctus Bruno Archi-Epiſcopus qui& Bonifa- cius, primum Canonicus ſancti Mauritii in Magdeburch, deinde mo- nachicum habitum ſuſcipiens, tempore iſtius Cæſaris Merſeburch ve- nit, benedictionem Epiſcopalem cum licentia Domini Papæ ab eo pe- tens, ejusque juſſione ab Archi-Epiſcopo Taginone conſecrationem, & quod ĩpſe detulit pallium ibidem ſuſcepit. Dehinc XIl converſio- nis ac converſationis ſuæ anno in Pruciam pergens, ſteriles agros ſe- mine divino ſtuduit fœcundare, ſed ſpinis pullulantibus horrida non potuit facile mollire. Tunc in confinio prædictæ regionis Ruſciæ& Lituæ cum prædicaret, primò ab incolis prohibetur, ſed plus Evan- gelizans capitur, deinde à paganis primo manibus ac pedibus præciſis tandem — — 1 Chronograpbus Saxo. 221 tandem capite plexus cum ſociis ſuis numero XVIII VII Idus Mart. Martyr inclitus cœlos petiit. Pater præfati Epiſcopi Bruno dicebatur, mater Ida, frater Gevehardus. Gevehardus genuic Burchardum& Idam, Burchardus genuit Gevellardum patrem Conradi Magdebur- genſis Archi-Epiſcopi. Ida verò genuit Gevehardum Comitem, pa- trem Lotbarii Imperatoris. Hoc anno Dominica Palmarum guttæ ſan- guinis in quibusdam locis veſtimentis hominum inſtillabant: Sol quoque nebula horribili obſcuratus, mirantibus intuentium oculis velut ſanguineus ac minor ſe viſus, terrorem incuſſit tertia Kal. Maji, feria VI, luna prima, duobus diebus tales minus oſtendens, tertio die proprio vix lumine veſtitur. Peſtilentia& mortalitas graves ſecutæ ſunt. Wipertus Merſeburgenſis Epiſcopus obiit, cui Thietmarus ſue- ceſſit. Incendia inſolita facta ſunt per plurima loca. Eodem anno obiit Alfkerus Abbas de cœnobio ſancti Johannis Baptiſtæ Magdeburg, cui mox Sigifridus frater prædicti Tbietmari Epiſcopi ſucceſſit, electus de eadem congregatione. 11 Annus Dni. MXx. Heinrici VIII. Heinricus Rex in expeditionem ſuas contrahens copias, Bolizla- vum Poloniæ quæſiturus, ſed quo velle ducebat minime perventurus, gravi ingruente ægritudine, media revertitur via, cæteris ut erant bel- lo parati, plurima devaſtantibus loca, multamque prædam ſecum re- portantibus. Theodoricus Metenſium Epiſcopus, dotem& patri- monium Reginæ Kunigundis quæ ſoror erat ſua, Bavenbergenſi Eecle- ſiæ dolens delegari à rege contra ipſum rebellat. 11 Annus Dni. MXI. Heinrici IX. Rex Metenſem urbem prædictumque Theodericum Epiſcopum tamdiu obſedit, quousque mediante juſtitia pax inter eos convenit. Bo- dem tempore inter milites Balderici Leodicenſis Epiſeopi eo præſente & Lambertum Comitem Lovanienſem apud Villam, Hugardis di- ctam, conſerto prælio Epiſcopus Lamberto vincente, multis ſuorum *EO 3 captis 222 Acceßhiones Hiſtoricæ, captis vel occiſis, gravi atteritur infortunio. Peſtilentia& mortalitas inaudita, tempeſtates ubique locorum Monaſteria, caſtella& oppi- da devaſtantes deſæviunt. Hiemps quoque pruinarum aſperitate im- portunè longa, ita ut ſolis ardore inſolubilem multo tempore glaciem retineret, ac multa hominum corpora languida redderet. Tertia etiam Kal. Auguſt. ſecunda Feria, luna XXVI, grando glacialis cecidit ingens& horrenda,& ventus ingens plurima ædificia ſubito turbine ſubvertit,& multa alia dampna commiſſit, 11 Annus Dni. MXII. Heinrici X. Peracta in civitate Bavenbergenſi Eccleſiæ majoris conſtructione cum natalicius dies Regis Heinrici adeſſet II Nonas Maji, omnis pri- matus ad dedicationem illius aulæ continuo congregatur,& ſponſa hæc Chriſti per manus Johannis Patriarchæ de Aquilegia,& aliorum XXXVI Epiſcoporum miniſterio conſecratur, quæ ut ſummo decuit regi in omnibus ornata fuit. Intererant etiam regio gaudio dominæ ſorores Abbatiſſæ Sophia& Adelheida, quod erat inſigne decus Im- peratoriæ aulæ. Aderat& incredibilis frequentia cleri ac populi, inter quos multis Regis indulgentia à Rege donata eſt, aliis venia repromiſſa. In quadam villa Saxonicæ Syeviæ Cokſtede nomine nati ſunt gemini fratres cum dentibus os habentes, quaſi aucæ, alter verò dextrum bra- chium dimidium ut ala aucæ. Tertia die nativitatis dicuntur inter ſe riſiſſe, quos civili contigit conſenſu mori, quia eos diu vivere omnibus erat timori. Magna à piratis devaſtationis clades facta eſt in partibus Aquilonis in provincia Unna, ita ut multis interfectis, aliis miſerabili- ter captis, exuſtis etiam plurimorum ædificiis cum pertinentibus bo- nis pauci vix veluti nudi evaderent. Terræ motus quoque per pluri- ma loca fiebat,& commotio aëris cum tonitruo& fulgure,& inunda- tio pluviarum tanta facta eſt IV Idus Auguſt. ut biduo perſeverans plu- rima dampna perageret, domos multas cum ſuis utenſilibus, nec non acervos frugum peſſum daret, homines quoque periclitarentur. Wal- thardus Magdeburgenſis Archi-Epiſcopus extrema ſortitus eſt cum Domi- ——— ——.,:ͤ—— Chronograpbus Jaxo. 22„ Domino felicius regnaturus. Vixit autem poſt obitum Taginonis An- tiſtitis ter terno ebdomadarum numero& nocte una, ſedit verò in Epiſcopatu VII ſeptimanas noctesque binas, trinum& unum Deum ore prædicando, unctus Spiritu fancto, pacem in invicem& †*† Eccleſiæ Dei, in dilectione Dei& proximi præparando. Poſt ejus mortem Bolizlavo multis milibus ſuorum contractis Dalamantiæ ter- minos occupavit, urbem eo loci noviter inſtauratam doloſe expugnavit, & utrinque magna ſtrage peracta cum captivis domum reverſus eſt. Henricus Rex poſt feſtum ſancti Martini Confluentiæ veniens magnam ſynodum habuit, Theodericum Metenſem Epiſcopum cæterosque ſibi rebelles cauſa dampnandi, ſi nollent converti,& alia perplura actu- rus. Quod Regis decretum illi aliquantulum timentes, legatos pacis causa miſerunt, veniam precantes; ſed Rex recenti vulnere ſaucius, per omnia voluntati eorum ſatis non fecit, conſilio tamen fidelium ſuorum Magontiæ ſe videndi licentiam dedit. Quo quidam ex illis venire neglexerunt, alii verò regio Imperio, ut decuit, paruerunt,& inde non integræ pacis gaudia reportantes, ſed firrmandæ adhuc ſuſpen- dia exſpectantes reverſi ſunt in ſua. Expulſio Judæorum facta eſt à Rege in Mogontia,& quorundam bareticorum refutata eſt inſania. Hoc etiam anno inchoatum eſt fundamentum Eccleſiæ ſancti Jo- hannis Baptiſtæ in ſuburbio Parthienopolitanæ civitatis à Domino Sigi- frido Abbate anno IV ordinationis ſuæ. 11 Annus Dni MXIII. Heinrici XI. Heinricus Rex natale Domini in Palith feſtivis peregit gaudiis, ubi Walkerus Treverenſis Eccleſiæ Epiſcopus ægrotavit& aliis inde euntibus ibidem relinquitur, III Idus Januar. procli dolor! moriturus. Eodem anno duæ lucernæ ardentes mundo ſubrractæ reconduntur ccœ- 10; Lievizo Hamanburgenſis Archi-Epiſcopus& Wonleph presby- ter& Monachus ſolitarius: Epiſcopus namque vi febrium detentus cum laboris ſui præmium imminente jam morte à Deo ſperaret, ut erat nimiæ caritatis providebat ſuis portum ſalutis. Erat inter cxæteros clericos 224 Acceßiones Hißtoricæ, clericos quidam Oddo ei ſpecialis familiaris, quem nobiliter Epiſco- patu digniſſfimum eſſe prædicans, ipſe primus ſancta oratione in hoc opus elegit, deinde cleri ac populi unanimiter acclamantis eadem vota perſenſit, ac ſic lætus obdormivit in Chriſto II Nonas Februar. In- terea Rex de Alſtede diſcedens, ubi Epiphaniam Domini celebravit, Merſeburg venit,& Bolizlavi nuncios pacem poſcentes,& confirma- tionem çum Miſecone ejusdem filio fieri promittentes audivit,& ibi- dem prædicti antiſtitis obitum comperit, recordationem ejus ſummo- pere faciens. Poſthæc tranſiit à Merſeburch& purificationem ſanctæ Dei genitricis in Magdeburch celebravit,& in ipſa die prædictus Oddo, clericis comitantibus ac laicis, ſupplex venit,& regis gratiam ad com- pletionem electionis per fidos interceſſores poſtulat. Quos Rex nul- latenus audit, ſed capellano ſuo llnuano cum laude advenientium, et- ſi non ſpontanea, Epiſcopatum dedit, Oddonem per manus ſuſci- piens& promiſſa ſibi pietate demulcens. Tunc juſſu Regis, in præſen- tia ejusdem à Gerone Archipræſule cum conſenſu& auxilio Epiſcopo- rum Ekkehardi& Thurgati Unuan ungitur. Interpoſitis diebus pau- cis Miſeco Bolizlavi filius cum magnis veniens muneribus regis effici- tur,& fidem ſacramento firmat. Dehinc cum honore magno remit- titur,& ut iterum veniret delectatur. In his diebus tempeſtas magna poſt Solis occaſum contigit, homines ſubitò perterruit, quam fragor &ignis ſubſequuntur,& in locis quibusdam Eccleſias ſubvertens multa alia dampna commovit, Idus Maji luna I. Diruit etiam tunc Eccle- ſiam extra urbem poſitam, quæ de rubro facta eſt ligno, regnante pri- mo Ottone. Incendium quoque plurima Archipræſulis bona con- ſumpſit. Interea pervenit ad Regias aures, quod Werinzo ſive We- rinharius quondam Marchio cum Ekkehardo, Hermanni Marchionis fratre, ad Bolizlavum ſine licentia pergeret, ibidem quoque multa gra- tiæ ſuæ contraria loqueretur, ejusque nuntios hic ſæpe in ſecreto habe- ret. Hoc omen Rex graviter ſuſcipiens utrosque venire juſſit in ſuam præſentiam. Tandem Werinharius gratiam& incolatum cum præ- dio ſuo& auro comparayit, alter verò longe poſt eum fideli interventu Tevyer- Chronographus Saxo. 225 revertitur. In proxima XL Rex ad Werlu veniens diu colica paſſione ibi infirmatur& multa per viſionem ſibi revelata ſunt. Statuit etiam, ſe ſanctum paſcha Aquisgrani celebrarurum, quod ne fieret, gravis& repentina infirmitas obſtitit, quæ divinitus rantum ei timorem mor- tis incuſſit, ut alios dignitate exutos, alios ſuæ gratiæ dulcedine injuſte privatos remittendo priori ſuo redderet loco. Ad ultimum lacrimis & oratione multorum convaleſcens, quia in tam brevi intervallo ad prædeſtinatum non valuit pervenire locum, paſchale feſtum cum Mein- Werco ſibi admodum familiari in Patherbrunnun digna veneratione peregit, Pentecoſten autem Merſeburg; in cujus vigilia Bolizlavo cum ſecuritate obſidum apud ſe relictorum venit& optime ſuſcipitur in die ſancto, manibus applicatis miles efficitur,& poſt ſacramenta Regi ad Eccleſiam ordinato incedenti armiger habetur. In ſecunda feria Re- gem magnis muneribus à ſe&à contectali ſua oblatis placavit, deinde- que regia largitate his meliora ac multo majora cum beneficio diu opta- to ſuſcepit,& obſides ſuos cum honore& lætitia remiſit. Poſthæc verò Ruciam noſtris ad hoc auxiliantibus petiit,& magna regionis il- lius parte vaſtata, cum commotio inter ſuos& hoſpites Pezineigoy fie- ret, eosdem quamyvis ſui eſſent fautores juſſit interfici omnes. Rex ſtultorum depravatus conſilio, Fuldenſis monaſterii bona mirabiliter diripuit, dum ſibi fratrum vita diſplicuit,& data occaſione corrigendi, invaluit poteſtas deſtruendi. Diffugiunt hac& iſlac vagantes, qui erant cœnobitæ, jugum Chriſti ferentes. CCLXX annis à Carolo primo eo loci Deo militabant, illis autem temporibus proch dolor! ſpecta- culum facti mundo,& ſibi dolori& aliistimori. Commotio quoque aëris valida hoc anno fiebat, ut per plurima loca ædificia ruerent,& res quædam pretioſæ àfulmine tacta interirent. In civitate etiam Bern- hardi Ducis, Luniburg, dicta horribilis hiatus terræ apparuit, ipſi tem- plo minas ruendi præbens,&, incolis timore perterritis, confugii tem- pus funditus aufferens, Rex autem occidentales pergens regiones, iter ſuum ad Longobardiam diſpoſuit, rurſumque Merſeburg repedavit, K& inde XI Kal. OQctobr. diſcedens, per Bavvariorum atque Svevorum *Ff fines 226, AMcceßiones Hifforicæ, fines tranſivit. Mox inundatio nimia facta eſt aquarum, multa dam- pna inferens XIX Kal. Januar. luna IX, feria III. Quod Rex flocci- pendens iter inceptum peregit,& natale Domini Papiæ honorifice ce- lebravit, Regina comitante. Ad ſupplementum hujus itineris Boliz- lavus ante invitatus, nil aſpiravit,& in bene promiſſis more ſolito men- dax apparuit. Inſuper antea Domino Papæ quæſtus eſt per Epiſtolæ portitorem, ut non liceret ſibi propter latentes regis inſidias promiſ- ſum principi Apoſtolorum perſolvere cenſum. Tunc verò misſis illo nunciis tacite rimatur, qualiter Rex in his partibus haberetur. Quos- cunque potuit ab ejus ſervitio amovere conatus eſt. 3 Annus Dni. MXTv. Heinrici XII. Heinricus Dei gratia Rex inclitus menſe Februar. ebdomada tertia, anno autem regni ſui tertio decimo, à ſenatoribus duodecim vallatus, quorum VI raſt barba, alii prolixa incedebant myſzice cum baculis, cum dilecta ſua conjuge Cunigunda, ad Eceleſiam ſancti Petri, Papa exſpectante venit,& antequam introduceretur, ab eodem interroga- tus, ſi vellet Edelis Romanæ Eceleſiz Patronus eſſe, ſibi autem ſuusg ſuc- eeſſöribus per omnia Edeli, devota profeſſione reſpondit,& tunc ab eo- dem unctionem& coronam cum contectali ſua ſuſcepit, priorem au- tem coronam ſuper altare Principis Apoſtolorum fuſpendi juſſit. In octavo verò die inter Romanos& noſtrates magna naſcitur commotio in ponte Tyberino& utrinq; plures occubuere, nocte eos adex tremum dirimente. Hujus rei auctores erant germanitres, Hug videlicet, He- eil ac Ecilin, qui poſtea capti& in cuſtodia detenti ſunt, è quibus unus in his partibus evaſit, Secundus ad Fuldum Abbatem deductus eſt, Tertius in Varauſtene caſtello diu ſervatus. Dominicam reſurrectio- nem Imperator in Pavia civitate celebrans, inſtabilem Longoebardo- rum mentem caritate cunctis exhibita confirmavit. Dehinc ſedatis nuimultibus univerſis, reverſus eſt ab Italia,& Harduigus ob hoc ad- modum gaviſus Vercellenſem invafit civitatem, Leone ejusdem Epi- ſcopo vix effugiente. Omnem quoque hanc civitatem comprehen- dens — ————— Chronograpbus Saxo. 227 dens rurſum ſuperbire cœpit, quem, ut in ſequentibus patebit, divina majeſtas nimis humiliatumn, ſe culpabilem cognoſcere coëgit. Hoc anno imperator Corbejæ venit ad viſitandos fratres, quorum ſibi vita diſplicuit,& eam Imperiali auctoritate corrigere voluit. Unde plu- res illorum inſtituta patrum defendentes,& plus juſto contra jus Im- perii ſxvientes eheu! miſere deſipiunt, cum percuſſi in maxillam non præbent alteram, ſed ſine conſilio rebelles male parant pugnam. Quid deinceps actum ſit noſtris temporibus, magis eſt ſtupendum, quam- ſtylo demandandum. Sedecim tamen ex illis capti cuſtodiæ tradun- tur,& cæteri Imperatoris mandata ſectantur. Res miranda& nimium ſtupenda contigit III Kal. Octobr. in partibus occidentalium regio- num, Walachre,& Flanderæ. Horrendæ nubes apparuere, quæ per tres noctes miro modo immobiles minas intuentibus intulere. Ter- tia verò die tonitrui inauditus fragor adveniens turbavit maria, ita ut horribiliter intumeſcerent,& incredibiliter creſcendo nubibus cohæ- rerent. Cumque gementes incolæ repentinæ calamitatis miſeriam in tantæ inundationis mole conſpicerent,& ſicut poſt mortem Julianĩ Apoſtatæ naves ad prærupta montium penderent, vel in antiquum chaos redirent, timore mortis perculſi terga vertere cœperunt, ſed peccatis præpedientibus multa milia hominum ſubito fluctibus interie- runt, quam vultum Domini iratum effugere non valuerunt. Hoc etiam anno Sol& Luna aliaque ſidera dant metum triſtium ſignorum, quæ mox ſæva peſtilentia& mors ſubitanea ſequuntur. Stella multis in medio die apparuit. 11 Annus Dni. Mxv. Heinrici XII. Heinricus lImperator in Valbike diem palmarum agens, nuntios de Italia ſibi in Sacramenta conſtrinxit,& inde digreſſus, Merſeburg pa- ſchale feſtum peregit, ubi Bolizlavo omnia munera, quæ illi miſerat, ſimul cum gratia perdit, dum illum legatione ſuperba infeſtum reddi- dit. Commotio aëris& ictus fulminis hoc anno periculoſa dampna intulere, quibusdam partibus monaſterium ſanctæ Mariæ in monte IEf 2 Occi⸗ 225 Acceſüiones Hiftoricæ, Occidentali* † Imperator fratrum Corbeigenſium privilegia& con- ſuetudines aliquas priores, quas CCXXX& IX annis Ludovvico pio dante habuerant, poteſtativè mutavit, amoto monaſterii patre, igno- tum& fortaſſe bonum illis præfecit„ qui quaſi doctior errata corrige- ret,& devios ſanctæ regulæ tramitem cautius doceret. Ex hoc illi nimium merentes, vitam ſuam quæ cunctis pene Monachis exemplo claruerat, vileſcere ingemiſcunt, ſeque mutuo hortantur potius diſce- dere, quam tantæ injuriæ ſubjacere. Sicque factum eſt, ut pauci ad- modum ſupereſſe viderentur, cæteris ſeculo mirabiliter occupatis, ſed poſtea Dei gratia decenter converſi, divinis rurſum ſe m ancipaverunt obſequiis. Addidit etiam hoc anno Imperator legationem mittere, ad Bolizlavum pro reſtituendis regionibus quas abſtulerat. Ille vero nore conſueto ſuperbe reſpondit, ſe non ſolum propria retinere velle, quin potius non ſua diripere malle. Ad hæc Imperator merito indi- gnatus, bella parat, fortiaque virorum milia vocat in arma, cum quibus ſine mora Poloniæ attigit fines, cum in primo aditu divina aſſunt ſola- tia. Hoſtes enim terga verterunt, ſed alibi nongenti ceciderunt, ipſe quoque Bolizlavus à facie ejus eminus fugit, ſicque Rex exhilaratur ſal- vo ſatellite, excepto uno juvene egregio, qui viribus imbellis cum pau- cis fortibus intrepida morte laudabiliter occubuit. Imperater verò dolet ſibi quenquam periſſe, cui prius contigerat triumphaſſe, conſilio ſuorum exercitum jubet redire. IIli ut erant ignari viarum per ſyl- vam quandam tendunt ad locum, qui vix tantæ mulritudinis capax un- dique interfluente palude,& frondium cingente corona, brevem laſ- ſis conceſſit quietem. Conveniunt primates& laſciva juventus ſuis viribus victoriam jactantes,& pro iteranda ſtrage, abſentibus inaniter minitantes, nullus ut decuit Deum Deorum pro collatis beneficiis laudi- bus ſtudet attollere, vel de futuris preces effundereal ahideo contigit no- bis deflere. Cingitur interim miles collectus ſubita belli formidine, nam aſſunt hoſtes de inſidiarum latibulis, memores injuriæ civium& hos receſſus gladiis, illos ſpiculis jaculisque excludunt. Exoritur cla- mor,& ſi quod fuit gaudiun, mærore confunditur, dum utrinque ſæ- viſſime — — — Chronographus Saxo. 229 viſſime præliatur,& pars inimica ceſſiſſet, ſi peccata noſtra non revocaſ⸗ ſent. Sarcina cujusdam Fritherici periclitabatur,& ipſe dum niti- tur ſuccurrere ſuis, coram cunctis proſternitur, redintegrato dolore, Gero autem Comes miſerans caſum morientis amici, medios fertur in hoſtes, nunc hos valida dextra, nunc illos frementi proterit equo. Tandem nimia cæde laſſatus, glorioſæ mortis pocula inter multos de- guſtavit primus, cæteri verò ut ſe in arto poſitos vident Deum, ſibi pla- cari optant, quem jam cognoſcunt iratum, ſed non poterat ſententia evelli, quia conſtat illos pro Chriſto mori. Cæſar Oderam transmeans, reluctantem poloniorum multitu- dinem admodum proſtravit,& nemo de exercitu regio, niſi Oddo in- clitus juvenis, cum aliis duobus ſatellitibus ſauciatur. Hic cum Sigifrĩ- do flio Oddonis Marchionis ab Imperatore accuſatus, eo quod Bo- lizlavo nimium hactenus familiaris fuiſſet, eodem die viriliter ſe expur- gat,& à ſuis eminus digreſſus; cum hoſtes ſolus fugientes inſequeretur, ſagittta per tempora immiſſa primo ocellum,& poſt vitam amiſit; eo- rum autem qui ex parte hoſtili oppetierunt ducenti fuere prædam re- linquentes copioſam. 11 Annus Dni. MXvI. Heinrici XIV. Imperator natalem Domini in Pathelbrunnun feſtivis peregit gaudiis, poſthiæc Popponem Luippoldi Marchionis filium& Bave- bergenſis Eccleſiæ præpoſitum Treverenſi præfecerat urbi. Et cum is ab Erckenbaldo Mogontienſi Archi- Epiſcopo juſſu Cæſaris& licentia Virdunenſis Epiſcopi,(qui primus horum in ordine confratrum) con- ſecrari debuiſſer; à Thiederico Metenſi antiſtite, eo quod aſe juſtius hæc ordinatio fieri deberet, aſſidua acclamarione, humilique petitio- ne id in caſſum prohibebatur. Nam Imperator hunc ſeripta demon- ſtrantem,& banno id interdicentem, non exaudivit, ſed unctionem fecit compleri. Egregius antiſtes Cantuariæ civitatis Dunſtan à North- mannis innocenter interemptus eſt,& glorioſus Chriſti martyr effe- ctus. Wigmannus Comes Occidentalis Sæxonig, ſpe inter ſe& Balderi- AEf z cum 239 Kccesſiones Hiftoricæ, cum Comitem reconciliatæ pacis, perſuadente callicda, perfida& avara conjuge ejusdem, inſidiis peſſimorum in itinere doloſe i interemptus occubuit. Luna XXX colliſiones nubium horriſonæ, cum crebra coruſcatione, Fimbrium nimietate plurima ſubruunt ædificia. 11 Annus Dni. MXVvII. Heinrici XV. Heinricus Imperator hoc anno in Ingilaheim paſchalibus gaudiis interfuit. Eodem anno in cœnobio religioſorum Monachorum VIII Kal. Mart. dedicata eſt Eccleſia ſanctæ Mariæ ſemper virginis,& exuſta eſt Eccleſia ſancti Iohannis Baptiſtæ cum uno Monacho. Imperator caſtra movit contra Bolizlavum, ſed mira peſtilentia& mortalitate po- puli obſtante, ſine bello rediit, cui ilico venienti nuntiatur Gerhardum in Francia, plurimis civili gladio peremtis, mala grandia concitare, un- de commotus illo diſpoſuit ire. Eclipſis facta VII Idus Novembris. Ppalatinus ComesBernbardus forte Burcliardus, de quo Ditmarus lib. 6.] paralyſi percuſſus eſt. Magdeburcha Bernlrardo Marchione cum ma- gna multitudine appetitur noctu,& ibi miles quidam Archi-Epiſcopi innocens capitur, alter vero rulne atur, 11 Annus Dni. MXVIII. Heinrici XVI. Tempore Heinrici Imperatoris& Geronis Archi- Epiſcopi ĩ in ur- be Parthenopolitana duæ conſorores fuere, quarum prior AlwVred& ſequens Ermengarth dicebantur, ambæ admodum laudabilis vitæ, non cum cæteris ſanctimonialibus converſando, ſed ſingulariterj in Bccleſia, quæ rotunda dicebatur, Chriſto ejusque dilectæ genitrici ſedulum ex- hibebant obſequium. jJunior lumine privata interiori acie æterno ſplendorę*, nec longè poſt ad patriam ſemper optatam VI Idus Febr. migravit. Hujus ſenior Germana nepti ſuæ innixa Fritherunæ& cre- bro amiſſæ ſororis,& asſiduæ infirmitatis dolore deficiens, nil niſi qua- tuordecim ſeptimanas& tres dies ſupervixit. Hæc pridie quam carnis debitum perſolveret, in exceſſu mentis effecta, in præſentia ſanctæ Dei genitricis delata eſt, ubi Taginonem& Walthardum Archi-Epiſcopos, KEi- —— — Cbronograpbus Saxo. 221 & Eidum præſulem venerandum magno lucentes honore ſibi indul- gere promeruit. Cognovit quoque ibidem materteras Geronis Af- chi. Epiſcopi Miriſuidam& Emnildam& Eddilam nomine, quæ Abba- tiam reliquens Chriſti amore juxta monaſterium doctoris gentium ſancti Pauli Romæ includitur,& aliquam quæ Oda vocabatur, omnes llud Pſalmigraphi canentes: Placebo Domino&c. Interim præſen- tibus cunctis quaſi mortua videbatur. Tandem expergiſcens oculos- que elevans viſionem palam edidit. Hactenusinquiens libenter com- morabar, nunc conſideratismulto his melioribus, piget jam in hac lu- tea me amplius manere caſa. Novi enimvere, quod cras vos relictura locum mihi prædeſtinatum, munere divino poſſidebo. Sicque factum eſt. Nam felix anima ejusdem tranſiit ad Dominum XI Kal. Junii, Hæc vera eſſe fratres in Chriſto eredite mibi,& has Eccleſiæ adjutrices admodumutiles eſſc pro certo ſcitote. Cometa viſa eſt, quæ luctum nimiæ vaſtationis per Thiedericum Galliæ partibus peſtilentiam inſu- per& mortalitatem miſero mundo nuntiavit. Qua elade obiit Bal- derieus Leodicenſis Epiſeopus, cui Fullodo præclarus ſuecesſit. Thiat- dag Pragenſis Epiſcopus obĩt, cui ſuccesſit Eckehardus Nienburgenſis Abbas, huic fubrogatur Herdiggus ab Imperatore, Imperator nata- lem Domini Patherbrunnun celebravit,& Goslariæ quadrageſimale- tempus peregit. Inde Walbike iter agens eomitante Imperatrice, ac venerabili nepte ſua Adelheida, Quidilingeburgenſi civitate uria cum Epiſcopis ac collecto utriusque ſexus populo, familiaque Dei laudes divinas ſtudioſius alternante, diem Palmarum ſolempniter, celebravit, deinde Merſeburclrpaſchalia feſta peracturus venit, quo plurimorum infamia cognita, dignaeſt pœna multata: Bolizlavo Ruſciam auxilio ſtrennuorum Saxonum ſibi ſubegit: Kal, Januar. Gero Archi-Epiſco- pus juſſu Imperatoris Bernbardum Marcbionem nudipedem emenda- tionem pollicentem ſuſcepit,& ſolutis pluribus ab eo impoſitis bannis Eecleſiæ præſentavit. Cæſar aPalithi exiens, in Altſtede Epiphaniam Domini decenti honore peregit. In eadem ſacra nocte Eritbericus Comar fidelis Chriſto obiit in urbe ſua Bburg dicta. Hic quia vir ſa- piens 222 Acceßionés Hiftloricæ„ piens fuerat,& finem ſibi præſentis vitæ jam vicinum intellexit, prædi- ctam urbem fratris ſui filio Wiederico nomine ea ratione dedit, ut cum Jaude ſua, quia hæres fuit,& Hoc aliter legittime fieri non potuit, liceret ſibi tribus filiabus ſuis omne prædium quod remanſit tradere. Hujus Comitatum& poteſtatem ſuper Siuſile pagum, isdem Thiedericus Im- eratoris munere ſuſcepit. Poſtquam ergo duo Archi-Epiſcopi ſcili- cet Erkenbaldus Magoncienſis& Gero Parthenopolitanus, Arnulfus quoque Halverſtadenſis Epiſcopus, cum comitibus duobus, Sigifrido videlicet& Bernhardo, aliisque quam plurimis ob contemtum Bolizlavi ſe fallentis, commoti adveniebant, Imperatoris mentem aperris lega- tionibus incendunt. Itaque tum ibi de futura expeditione tractatur, & fidelis quisque ad hanc præparari monetur,& ut nullus inter nos& publicum hoſtem nuncius mitteretur, ſive ſuſciperetur, firmiter ab Auguſto prohibetur,& quisquis hochactenus agere præſumeret publi- caretur. Dehinc Imperator à Merſeburch proficiſcens, Magdeburch adiit, ubi glorioſe ſufceptus eſt. Poltera vero luce, idem Dominica die, qua ſeptuageſima inſtabat, carnes depoſuit& ſecunda feria Archi- Epiſcopus capellam ſeptentrionalem benedixit præſente Rege. Inca- thedra verò ſancti petri Imperator cum Regina ab Archi-Epiſcopo Ge- rone magnis muneribus honorantur. Craſtino autem pergentes in- de Halverſtade venerunt. Interea in monte beatisſimi JOHANNIS Baptiſtæ, qui Parthenopoli vicinus eſt, res admodum lamentabiles XII Kal. Auguſt. nocte Dominica contigere. In dormitorio namque ve- nerabilium fratrum lucerna quædam ardens major ſolito illuxit,& proxima quæque occupans voraci flamma conſumplit, juxta quieſcen- tibus, proch dolor! ſero nimium intelligentibus. Cumque tamen omnes tale jam evaſiſſent periculum unum ex ſuis cauſa eripiendi ſa- cerdotalem apparatum ſubito regreſſum,& in medio ignis peccatæ con- fitentem amiſerunt. Huic nomen fuerat Hennico. Dehinc mona- ſterium ab ejus loci Abbate Sigifrido, VIII annos decentisſime ela- boratum, ardens, omnibus timoris magnitudinem infundit. Duas nichilominus cappellas cum refectorio cæterisque cohærentibus offi cinis Chronograpbus Saxo. 2 cinis ignis late circumvolans conſumſit. Corporis denique reliquias peruſti mane fratres ſummopere colligentes, ſuis prædeceſſoribus ap- poſuere. Itaque Abbati ſuo abſenti per internuncium miſerabilem indicavere eventum. Quibus agnitis venerabilis Abbas ſuis impoſuit commiſſis,& quia corrigere in præſenti nequivit, honeſta fronte ſub- portavit dicens: Dominus dedit, Dominus abſtulit, ſicut Domino placuit, ita factum eſt, ſit nomen Domini benedictum. In omnibus ergo tribulationibus his ſuis non peccavit patiens Pater labiis ſuis, ne- que ſtultum aliquid contra Deum locutus eſt. 11 Annus Dni MXIX. Heinrici XVIII. Cæſar à Bavenberch pergens per Wirciburg venit Franckenvorde, ubi natalem Domini regio more peregit. Sed ne hujus nominis anti- quitas te prudens lector lateat, ſicut à veridicis viris audivimus, ſic tuæ diſcretioni intimabimus. Regnante Karolo magno Imperatore Pip- pini Regis filio bellum ſit inter ſuos& noſtros, in quo certamine Franci à noſtræ fortitudinis juventute devicti, cum flumen Mogin dictum pa- lantes tranſire cogerentur ſine aliqua itineris certitudine cervam præ- cedentem& divina miſeratione quaſi viam eis demonſtrantem ſecuti, optati litoris ſccuritate hilares potiuntur, ex hoc locus hic dictus Francorum vadum. Piæ memoriæ Wiermarus Bpiſcopus Merſebur- genſis migravit ad Chriſtum, cui ſuccesſit Bruno, 11 Annus Dni. MXX. Heinrici XIX. Hoc anno hyemps ſolito aſperior inhorruit, adeo dura, ut ipſa vĩ algoris plerique extincti occumberent, quam etiam prius inaudita cla- des mortalitasque ſubſecuta, totum pene orbem ſubitaneo vaſtans oc- caſu in momento inque ictu oculi, incolomes ac ſua quaſi deſoſpitate certisfimos in ipſis nec non epulis lætiſſimos inopinate ſubtraxit. Do- minus Papa Benedictus cum Henrico Imperatore cœnam dominicam, ipſumque paſchale feſtum in Bavenberch decenti fertur excoluiſſe mi- niſterio, ibique Imperatoris ac Principum debito obſequiorum ritu *6 hono- 1 b 4 1 , 24 Acceßiones Hiſtoricæ, honorifice ac multiplici opum copia donatus, dominam mundi Ro- mam locuples ac ſoſpes reviſit. Deinde XV Kal. Auguſt. Februar. II luna XXIII incipiente hora diei III usque poſt VI apparuit circulus ma- gnas circa ſolem, colorem jris habens, quem alii quatuor lucidiores eir- culi binis loris in modum crucis comple xi ſunt, ſedtamen tribus rareſcen- tibus. Duo idem medius& aquilonalis diutiſſime perſtiterunt. Inte- rim res mira cunctisque retro temporibus inaudita incolis ſeptentrio- nalis plagæ accidiſſe fertur. Nam Albis& Wiſara fluvii, inſolita inun- dationis mole non ſolum alveos ſuos egresſi, ſed ab ipſo imotenus fun- do, neſcio qua immani ventorum violentia evulſi, Appia rura cuncta ceircumjacentium late confinia terrarum ipſis quoque collibus& mon- tibus, quos natura quadam præ cæteris ſublimitate munierat, altius in- ſurgendo merſiſſe,& quod his mirabilius ac omnimodis incredibilius eſt auditu, villas integras nequaquam ſoluta ædificiorum compage cun inibi degentibus, de alia in aliam transvebendo ripam, eadem qua prius poſitione conſtituiſſe inter hæc Eccleſiam quandam opulentis fidelium ibidem confluentium votis rite dicatam, eodem quo reliqua impetu priſtino funditus ſtatu evulſam alibi translatam refertur. Supradicti quoque fluvii Wiſara& Albis ternis dierum vicibus ac noctium flam- mivomis contra naturam ſuperficietenus viſi ſunt arſiſfe vaporibus, quid de cadaveribus dicam? quorum numeroſitas omni humanæ æſtima- tioni difficilis in plures quaſi aggerum cumulos concreta, decreſcente diluvio, dum pia quorundam ſollertia debitum humandi præbere ſtu- duerunt, tantis tamque tenacibus ſerpencium colubrùm, cunctarum- que id genus peſtium involucris ita connexa reperiuntur, ut nec ferro nec cujuslibet artis inſtrumento, ea diſſolvendi ullam timida mortali- tas viam invenire quiviſſet, ſed de his quid fuerit, ſit vel fiat ipſi qui eandem gentium preſſuram præ confuſionc ſonitus maris ac fluctuum futuram prædixerat, diſcutiendum relinquimus. 11 Annus Dni. MXXI. Heinrici XX. Imperator pro conceſſa ſibi divinitus victoria, Deum Deorum Domi- — Cbronograpbus Saxo. 2 Dominum collaudans Saxoniam properat, ſollempnitatem palmarum Walbike peracturus gaudiaque paſchalia Merſeburch debita celebra- turus devotione. Hoc itinere venerabilem Heribertum Archi-Epi- ſcopum migraſſe felici curſu cognovit, celeri intimante legato. Hic ergo piæ memoriæ præſul quam asſiduus in oratione, quam pernox in vigiliis, quam ſollicitus curatione pauperum, quamque in omni reli- one Eccleſiaſtica ſtudioſus extiterit, quia humana facundia proferre non fufficit acta divinitus ad tumulum ejus proteſtantur miracula. E- menſa verò Imperator Auguſtus inchoata via, cunctis ut ita dicam Eu- ropæ primis ad eum confluentibus diverſarumque gentium miſſaticis ad Imperiale ejus obſequium undique properantibus ſacroſanctum Dominicæ reſurrectionis gaudium toto jam conridente mundo eximia celebravit gloria. His igitur omnibus conreniienter expletis Impera- tor Parthenopolim profectus ſacros dies Pentecoſten apud famoſisſi- mum ejusdem civitatis Archi-Epiſcopum Geronem non inferiori gau- diorum dignæque venerationis ſtudio glorioſisſime peregit. Inde cur- tem regiam Alſtidi dictam repetens, habitoque inibi colloquio cum totius ſenatus plebisque concurſu pios lenitate permulcendo prædulci, ſevera diſtrictione reos terrendo, totaque induſtria patriam muniendo, intra hujus provinciæ civitates totum illum annum feliciter perduxit, Ekkehardus quidam in cœnobio beatisſimi Johannis Baptiſtæ mona- chus paralyſi depreſſus loquelam perdidit. Osto Comes in præſentiam Imperatoris ſupplex veniens, conjugem ſuam quam fœdere illicito ſibi copularat tribus ſacramentis amilſit. 11 Annus Dni. MxXII. Heinrici XXI. Imperator de loco in locum proficiſcendo primum urbi munitiſ- ſimæ, Trojæ videlicet, cujus moœnibus indigenas, provincialium lega- tione, ditioni regiæ cognoverat, rebelles, bellicoſam invexit aciem. Quam licet obſidione longa ſuorumque ſudore plurimorum more avorum attavorumque Regum, namque glorioſisſime devincens, in- colasque hujusce aut neci tradens aut captos colligari præcipiens, quos 1Gg2 antea 236 Mcceßioues Hiftoricæ, antea eontumaci animo fibi ingemuerat renitentes, ſuo poſtmo- dum dominio Deo cooperante gaudebat ſubjugatos. Sed his pro- ſperitatibus non elatus verum Dei miſericordia præditus hujusmodi victoriam non ſuis, ſed Domini virtutibus aſſcribens, Romanæ ſedis apicem acceleravit, ubi aliquantulum moratus, regni illius optimati- bus pace gratiaque ſui redimitis nivoſa Alpium cacumina veloci trans- greditur curſu, tanta mortalitate ſubſecuta, quæ vix aut nullatenus vo- cum nutibus, vel etiam officiis ſtili valeat enucleari. Quam videlicet cladem Imperator Auguſtus evadens cœlitus obumbratus, ſed raro mi- lite comitatus exceptis his quos ſibi mater Europa occurrendo admiſe- rat, germanicas pervenit ad horas, magnumque ſinodale colloquium confluentibus undique diverſarum regionum Epiſcopis in partibus ha- buit occidentalibus. His itaque prout res tempus poſcebant peractis Grona dictum perventum eſt adlocum, quo regali in præſentia inter geminos præſules, Geronem videlicet& Arnulfum, nefanda omnique ævo execranda oritur ſeditio, ideo dico nefanda, quia periculoſa, ideo periculoſa, quia non peritura, ſed ut vereor illos perditura amborum- que necem* perdurabat exſpectatura. 11 Annus Dni. MXXIII. Heinrici XXII. Heinricus Imperator albas feſtaque paſchalia principibus turma- tim undique concurrentibus Merſeburch rite peragens, quod rarum vel penitus inauditum videtur, terna unius ejusdemque templi dedicatione gratificatur. Gero Magdeburgenſis Archi-Epiſcopus multis confe- ctus doloribus Xl Kal. Novembr. ſeculo moriens, ſed Chriſto vivens migravit. Hic cum conſilio fidelium ſuorum commutavit xenodo- chium, quod primus Otto conſtruxerat in villa, quæ dicitur Rothartde- ſtorp,& facto infra urbem monaſterio in honore ſanctisſimæ Dei geni- tricis Mariæ, eadem prædia, unde prius Chriſti militibus, ſcilicet egenti- bus, neceſſaria præbebantur, cum aliis bonis pretio proprio acquiſitis ei- dem Eccleſiæ contulit& præpoſturam ibi conſtituit. Aliam præter- ea Eccleſiam in honore beari Johannis Evangeliſtæ conſtruxit& dedi- cavit, — &ᷣd Chronographur Saxo. 227 cavit, Canonicisque ibidem Deo ſervientibus de ſua proprietate, unde ſufficiens illis victus& veſtitus efſet, deputavit,& ſtatum loci cum illis Ecclefiis honorifice amplificavit. Muros nichilominus urbis, quos Otto piusImperatorimperfectos reliquit, hic conſummavit, domum etiam ſancti Mauritii cum variis ornamentis& ædificiis Epiſcopii reno- vavit,& omnia in ſua dioœceſi tam exterius quam interius meliorando refecit. Decesfit autem in villa Vaddarroht vocata, in parochia Hal- verſtadenſi, relinquens poſteris plurima ſuæ induſtriæ monumenta. Arnulfus Halverſtadenſis Epiſcopus Chriſti fidelis famulus ſapientia di- vina præditus, ſcientia humana facundus cunctis perpetim ſeclis lu⸗ gendus, cœli collocatur palatio. Is acquiſivit ſancto Stephano divina favente clementia mille& ducentos manſosmultaque alia in molendi- nis, in areis, pratis, ſilvis, in foſſis ſalenarius, in palliis, in misſalibus indu- mentis adomnes ordines pertinentibus admodum auxit. Tabulam altaris ſupremi auro puro& gemmis decoravit. Thuribulum aureum & thuris receptaculum aureum& calicem magnum aureum cum pate- na& varia ornatuum genera ſancto Ste phano contulit. 15 Annus Dni. Mx XIv. Heinriei XXIII. Imperator natalem Domini Bavenberch peregit. Ibi turba con- venerat paſtoribus deſtituta, quia omnes ſuſpenſi manebant eujus pro- videntiæ cura Imperiali poteſtate committerentur, Igitur cum his quos ſummos habitos cognovit inito deſtinationis decreto fubſtituit Hunfridum in vice Geronis Magdeburgenſis Archi-Epiſcopi aſſum- ptum de choro Wirciburgenſi: Eadem die Brandagus V uldenſis Abbas Arnulfi antiſtitis ſucceſſor conſtituitur. Cæſar diverſis dolori- bus vexatus eodem loco crebra infirmitate diuturnas protraxit moras, reſumptisq; demum viribus, citato curſu Parthenopolim ire propoſuit. Tandem poſt longam deliberationé laborioſi itineris diem palmarum in loco qui dicitur Alſtede feſtive celebravit. Die verò reconeiliationis exigente infirmitatis gravedine, remota à ſe quæ convenerat multitu- dine, paucis comitantibus Nienburg cœnam dominicam peregit. In *Gg 3 ſancto 25„§ Kctesſiones Hifloricæ, ſancto verò Sabbatho contracto totius ſenatus conventu, contectali ſua Cunigunda comitante Parthenopolim venit, ubi cum grandi honore ſuſceptus eſt, Dominicæ quoque reſurrectionis gaudia celebri honore transegit, deinde ab antiſtite ejusdem loci auri ſericorumque varietate lurimum donatus, Halverſtade adiit. Inde nichilominus Goslariam profectus eſt, ubi diebus decem peractis ad locum quendam Grona di- ctum properat, ibique forti ægritudine depreſſus,& amaræ mortis po- culo debriatus vitalem emiſit ſpiritum. Dehinc flebili querimonia ſecundum quod ipſe decreverat Bavenbergenſi caſtello defertur,& cum mœrore terræ matri commendatur. Facto autem in brevi totius ſenatus conventu, Conradus Princeps in Regem eligitur atque à Mo- gontino Archi-Epiſcopo Aribone unctus coronatur. Sublimatus au- tem in regni ſede, conſilio Brunonis Auguſtenſis Epiſcopi, fratris Heinrici Imperatoris, qui ut dictum eſt ſemper felicibus ejus invidebat actibus, Bavenbergenſem Epiſcopatum meditabatur deſtruere, quia Idem Bruno Epiſcopus pollicebatur Giſilæ Reginæ omnia prædia hære- ditario jure ad ſe pertinentia filio eſjus Heinrico tradere. Locus verò & tempus conventui ſtatuitur, ubi hæc res ad certum perducatur. No- cte igitur quæ diem præceſſerat, in qua hæc ventilanda erant, Everhar- dus Bavenbergenſis Epiſcopus adtentorium prædicti Brunonis clam acceſſit, lecto ejus aſſedit, multa ſuper hæc monendo, obſecrando, me- moriam fratris in animo conculcando, cum eodem ſollicitus egit. Qui ubi jam multa noctis hora transacta receſſerat,& Epiſcopum pro auditis ſollicitatum ſomnus oppreſſerat, viſus eſt ei frater ſuus Henricus Imperator lecto ſuo aſtare, faciemque ſuam barba ex una parte dipilata turbatam objicere. Cui ſuper hac re miranti ac quis tam temerarios auſus in eum præſumeret interroganti, tu ait ille, hæc feciſti, qui me& ſanctos Dei quos rebus à Domino mihi conceſſis dotavi deſpoliare di- ſpoſuiſti, cave jam ulterius ſuper hac temeritate, ne incepta luas magna infelicitate. Ad hæc ille expergefactus ac de viſione non parum perter- ritus, membrorum quoque horrore non leniter eſt attactus. Mane autem facto, cum diu exſpectatus ad conventum procerum non ve- niret, 1 4 Chronographus JSaxo. 239 niret, Regina pro filio ſollicita nuntiis miſſis obnixe precabatur ac de- vots, ut adveniens promiſſa perficeret. IIle verò affirmabat, ſe tanta infirmitate gravari, ut nec de lecto ſurgere, nec pedem quoquam poſſet movere. Cumque rogaretur, ut in lecto ſe ad conventum ferri con- cederet, quo vel ſic propoſitum perficeretur, omnino abdicavit, ſed ſe in Deum& in ſanctos ejus, in fratremque ſuum peccaſſe teſtarur. Sic itaque divina pietas per merita famuli ſui, ne ſpe quam in ſe poſuit frau- daretur, omriia illius pravæ conſpirationis machinamenta represſit, idque quod ab eo bene ceptum eſt confirmando ſemper exinde ad me- liora provexit. Annus Dni. MXXV. Conradi I. Conradus Rex primum ſuæ felicitatis annum in natali Domini Mindæ initiavit,& Epiphaniam Patherbrunnenſi civitate more regio peregit. Inde poſt Epiphaniam Hildinisheim venit, ubi prædictus Aribo Archi-Epiſcopus, qui vivente Heinrico Imperatore per bien- nium conticuerat inventa occaſione, ſanctum Godehardum ſuper Gan- dusbeim inquietare cepit, quam tamen ejus machinationem novus Rex primatum conſilio diremit. Bolizlavo Dux Poloniæ obitu Heinrici Imperatoris comperto elatus animo, fuperbiæ veneno perfunditur, adeo ut uncto imponi ſibi coronam temere ſit uſurpatus. Poſt hunc Meſeco filius ejus natu major haut disſimili tumens ſuperbia, virus ar- rogantiæ longe lateque diffudit. Res admiranda noſtrisque tempori- bus vehementer ſtupenda prid. Non. Februar. contigit. Siquidem Sol aureis invectus quadrigis, dum mediam poli axem mira ſui ſplendoris claritate perfunderet, ſubito ſub terra igura viſus eſt fulſiſſe. Quod mirabile prodigium rei eventu conſtat probatum. Hoc anno fames prævaluit, multaque loca incendio periére. Obiit Marquardus quin- tus Abbas ſancti IOHANNIS Baptiſtæ, cui ſuccesſit Bruno frater Sigi⸗ fridi Abbatis Religioſi. Annus Dni. MXXVvI. Conradi II. Rex natalem Domini Leodii celebravit,& Heinricum filium ſuum Regem fecit, cui etiam filiam Cnud Regis Danorum mediante Unwano 245 Accegſiones Hhoricæ, Unwano Bremenſi Archi- Epiſcopo depoſcens uxorem, dedit ei Sles- wigh civitatem cum Marcha quæ trans Egdoram eſt in fœdus amicitiæ, & ex eo tempore fuit Regum Daniæ. Eodem anno memoratus Aribo Archi-Epiſcopus, in natali ſancti Matthæi Apoſtoli Seligunſtat conci- lium generale duodecim Epiſcoporum concivit, in quo præſulem Hil- dinishenſem ſuper prædicto Gandinisheimenſi territorio publice con- venit, quam tamen Synodum unanimitas fratrum in annum futurum diſtulit. Obiit Riddagus ſecundus Abbas ſancti Johannis Baptiſtæ, qui depoſitus à Taginone Archi- Epiſcopo, poſt Luniburgenſi Abbatiæ præfuit. Annus Dni. MXXVII. Conradi III. Rex nativitatis Domini feſtum Yporeæ initiavit, inde ad limina A- poſtolorum tendens feria IIl ante cœnam DominiRomam proſpere in- travit atqʒ in ſacroſancta reſurrectione Dominica coronam imperialem Abeato Johanne Apoſtolorum Vicario ſuſcepit. Inde in proxima Do- minica regreſſus, ac pervaſa circumquaque poteſtative ea regione in pace repatriavit, atque nativitatem beatiſſimi Johannis Baptiſtæ Im- bripoli regaliter celebravit, ubi defuncto in bona ſenectute Heinrico Duce Bavvariorum, filio ſuo Heinrico eundem Ducatum Principum delectu commendavit. Eoitem anno Aribo Mogontinus concilium ſynodale habuit præſidente Imperatore cum Epiſcopis XXIII, in quo iterumn beatum Godehardum de ſæpius præventilata cauſa more ſuo inquietavit. Ubi præſul tandem ſumma veritate, quæ Deus eſt, mi- ſerante Epiſcopatus ſui proprietatem ſuper totum Gandisheimenſe territorium teſtimonio ſeptem Epiſcoporum, qui pactionem in Gan- disheim& audierant& viderant, Canonice retinuit. Annus Dni. MXXVIII. Conradi III, Imperator natalem Domini Leodii celebravit; Paſcha verò Aquisgrani feſtivè feriavit. Ubi filius ejus Henricus egaltr nominis coronam à Billigrino Archi-Epiſcopo cleri plebisque electione hono- rifice percepit. Eo iterum anno ſæpe dictus Aribo Synodum ſuam Geizlicæ concivit, ad quam beatum Godehardum inquietandum lega- tis& Chronograpbus Saxo. 2 411 tis& ſcriptis vocavit, quo ille diſſimulans venerabilem virum Tadilo- nem Decanum illius Eccleſiæ cum fratribus ei obviam miſit, qui eum- honorifice ex parte Senioris ſui ſalutando de præteritæ Synodi diffinĩ- tione commonuit,& plurali altrinſecus auctoritatum collatione pro- fuſa, Epiſcoꝑorum auxilio eum ab ipſa repetitione compeſcuit. Annus Dni. MXXIX. Cunradi IV. Imperatore Palithi in nativitate Domini conſedente, prædictus Aribo Archi-Epiſcopus ibidem Synodo habita, veterem querelam contra beatum Godehardum præſente Rege incepit, ſed poſt multa& varia diſceptationum colloquia, vix tandem commonitus ab Epiſco- pis deſtitit, Conradus Imperator Stephanum Pannoniæ Regem cum- exercitu petit, difficili& laborioſo itinere eandem regionem invadens. Item hoc eodem anno ducere multimodas legiones in Poloniam de- crevit. Imperatrix autem reverſa Merſeburch præſtolabatur eventum rei. Deluſus ergo Rex cum exercitu ſilvis deviis, paluſtribus deſertis periculoſisque locis admodum laceſſitus, nec quo voluit, pervenit, ſed quorundam conſilio Budaſin urbem quandam ſuo regno non pa- rentem obſedit. Circa quam multi ex utraque parte interiere. Vi- dens igitur Cæſar adverſarios ſuperari non poſſe, proximo anno diſtu- lit, ſeque Saxoniæ partibus recepit. Annus Dni. MXXX. Cunradi V. Imperator natalem Domini Patherbrunnæ celebravit peractis- que diebus feſtis ultra Renum ire propoſuit. Septima Kal. Februar. orta eſt res miſeranda, cunctisque Chriſti fidelibus ſtupenda. Miſeco Dux Polonorum qui contra Romanum Imperium regale ſibi nomen uſurpavit, falſus Chriſtianus, homicida, tyrannus comperto obitu Thietmari Marchionis clam aſſumtis ſatellitibus diaboli exercitum pa- ganorum in ſanctam duxit Eccleſiam. Nam inter Albiam& Salam centum villas incendiis cædibusque vaſtavit, novem millia& ſexaginta quinque virorum ac mulierum Chriſtianorum ipſe miſerabilis miſera- biliter captivavit, reverentiſſimum quoque Brandeburgenſem Epiſco- pum Luizonemut vile mancipium cepit, nec ſacris pepercit altaribus, 1H ſed 242 Acceſſioner Hiftoricæ„ ſed omnia cæde ſanguineque polluit, matronas etiam nobiles armata manu ſibi vendicavit. Hoc ergo ſolum fuit levamen malorum, ſcili- cet pretioſa& exoptata mors. Honeſtas enim mulieres& gravidas violenta dextra paganorum gladiis lanceisque proſtravit. Interea Theodericus Comes cum robuſta militum caterva ſuperveniens alios occidit, alios verò effugavit. Talis ergo eſt Rex Meſecho, hæc viarum ſuarum abhominanda ſimplicitas, hæc innocentiæ dampnanda puritas, hæc juſtitia, hæc fides falſiſſima ejus Chriſtianitatis. Si ergo Rer, qua- re prædo; ſi ſimplex, quare apoſtrophus, ſi fidelis, quare apoſtata ac ty⸗ rannus. Quid tibi cruenta belua regale ornamentum in corona& lancea deaurata? Qux conventio Chriſti cum Belial? Quæ te tu- mide vexat veſania, ut in regnum Romanæ virtutis temere duceres ar- V ma? Quod quam tibi ſit perieuloſum, tum ſero percipies cum tuĩ im- belles plurima muftitudine armati, noſtris bella ſcientibus immo& fa- cientibus, ut digni ſunt conterentur- Annus Dni. MXXXI. Conradi VI.. 1I Conradus Imperator natalem Domini Pathierbrunnæ, paſcha au- V tem Nieumago celebravit: Hocanno Imperator& filius ejus Heinri- cus& Dux Bavvariæ& Stephamus Rex Ungariorum cum juramento pa- cem invicem firmavère. Aribo piæ memoriæ Mogontinus Archi- 1 Epiſcopus celebrante Cæſare feſtum natalis Domini ut dictum eſt in Patherbrunnun in ſancto die inter miffarum ſollempnia publico ſer- 1 mone habito licentiam ab Imperatore& fratribus Romam pergendi 2 rogavit, ſimul à clero& populo indulgentiam ſibi à Deo impetrari po- ſtulans. Sicque poſt purificationem beatiffimæ Dei genitricis Mariæ 1 iter aſſumens Romam adiit. Inde verò poſt aliquot dies digrediens B Idus Aprilis iter univerſæ carnis ingreſfus eſt, ordinationis fuæ anno 8 undecimo, cui vir ſimplex& rectus Bardo Hersveldenſis Abbas ſucceſ- ſit, qui Deo provellente ad brevi ad culmen ſummæ perfectionis feli- citèr proceſſit, qui propter dulciſonam prædicandi melodiam Bardo Cbriſoſtomus dicebatur. Imperator Conradus cum parva manu Sa- xonum, Sclavos autumnali tempore invaſit& Miſeconem diu ſibi reſi- 1 ſtentem 1 Cbronographus Saxo. 2 42 ſtentem regionem Luiſizi cum aliquot urbibus& præda, quæ priori- bus annis in Saxoniæ partibus facta eſt, reſtituere pacemque juramento firmare coëgit. Qui Miſeco poſt menſis tantum ſpatium à fratre ſuo ſubita invaſione perturbatus, ad Othelricum in Boëmiam fugere compulſus eſt.. Annus Dni. MXXXII. Cunradi VII. Imperator natalem Domini Goslariæ glorioſe peregit. Hoc an- no Miſeconis frater ob immanisſimam ſuæ tyrannidis ſævitiam à ſuis interfectus eſt machinatione fratrum ſuorum. Miſeco verò domum rediit cognoſcensque ſibi propter immoderatam ſui inſolentiam, quam prius exercuit, omnia quæ perpeſſus eſt per divinum judicium merito eveniſſe, nuntios adImperatorem direxit,& tempus ſe præſen- tandi digneque ſatisfaciendi poſtulavit, Cæſare autem annuente Mer- ſeburch venit,& coronæ ac totius regalis ornamenti oblitus ſemet- ipſum Non. Julii Imperatoriam inclinavit poteſtatem. Quem Impe- rator clementius quam ipſe opinabatur ſuſcepit, eique& patrueli ſuo Thederico regimen, quod prius hig ſolus poſſederat, diviſit. Udalri- cus verò eadem regali jusſione invitatus venire contempſit, quem Im- perator poſtea ad ſe tandem venientem& rationum veritate convictum in exilium miſit. Annus Dni. MxXXIII. Conradi VIII. Imperator natalem Domini Patherbrunnæ, paſcha Niumagan feriavit,& æſtivo tempore Burgundiam intravit, Udonem reliſten- tem ibi obvium accepit, qui regionem eandem illicite ſibi uſurpave- rat, ſumptisque ab eo de pace juramentis& obſidibus pacifice rediit. Hoc anno ad caſtellum Wirleni Luidegerus Comes cum aliis quadra- ginta duobus occiſus eſt, multæque clades ibi per aliquot annos factæ ſunt in homicidiis, in incendiis,& deprædationibus. Piæ memoriæ Cunigund Imperatrix V Non. Mart. obiit.[vid. ann. MXXXVIII] Eclipſis ſolis facta eſt III Kal. Jul. VI hora. Annus Dni. MXXXIV. Cunradi IX. Imperator natalem Domini Mindo, Paſcha verò Reinesburch *Hh 2 cele- —— 244 Acceßiones Hiſtoricæ, celebravit. Ibi Odalricus Boëmiorum Dux obtentu Reginæ nec non & procerum de exilio rediit,& ducatus ſui medietatem fratre ſuo Ger- miro alteram partem retinente ſuſcepit. Meinhardus Wirciburgen- ſis præſul migravit ad Dominum, cui Bruno patruelis Imperatoris ſuc- ceſſit. Miſeco Dux Polonorum immatura morte interiit,& Chriſtia- nitas ibi à ſuis proavis bene inchoata, ſed à ſe melius roborata, flebili- ter proch dolor! diſperiit. Prædictus quoque Odalricus Dux poſt re- verſionem fratre cæcato, filio fugato, iterum ſacramenta infringens infidelitati more conſileto inſtitit,& tandem cibo& potu ſuffocatus interiit. Hujus filius Kazimer cum matre ſua à Polanas de Provincia expulſus diu in Saxonia exulavit. Nam mater ipſius ſoror fuerat Colo- nienſis Archi-Epiſcopi. Interim Polonia à vicinis nationibus& ma- xime à Boëmiis multum devaſtata eſt& reliquiæ ſancti Adelberti ſan- ctorumque Benedicti& Johannis cum cæteris de eadem provincia translatæ ſunt. Annus Dni. MXXXVv. Cunradi IX. Imperator natalem Domini Goslariæ, paſcha Patherbrunnæ, aſcenſionem Seliganſtad, pentecoſten autem Bavenberg celebravit, unde expeditionem ſuam in Liutizios mandavit. Otto Comes de Swinvordi filiam Bolizlavi Polanorum ducis deſponſavit, Imperator cum validiſſimo exercitu regiones Liutiziorum intravit, quaslonge la- teque incendiis& populationibus devaſtavit. Gevehardus Ratisponæ Epiſcopus obiit, pro quo item Gevehardus. Annus Dni. MxxXXVI. Cunradi X. Imperator natalem Domini Argentinæ feriavit, purificationem beatiſſimæ Dei genitricis Mariæ Auguſtæ peregit, ubi publicum con- ventum tenuit, in quo Conradum patruelem ſuum Ducem Carentino- rum conſtituit, à quo ducatu priori anno Adelberonem majeſtatis reum amovit. Hoc tempore Adelbero Willehelmum Comitem in- terfecit, ſicque in caſtellum ſuæ munitionis confugit ſanctæ Agrippi- nenſis Eccleſiæ metropolitanus Biligrimus ad omnia in divinis& hu- manis religioſisſime ſtrenuus migravit ad Dominum, in cujus locum nobi- —— Chronographus Saxo. 2 49 nobilisſimæ indolis juvenis Hermannus nomine intravit. Sibertus Mindenſis præſul ſpiritum in manus Domini perhenniter victurum tradidit, nobilisque proſapiæ tyro Bruno Imperialis capellanus cum generali omnium tripudio idem antiſtitium glorioſe ſuſcepit. Bran- dagus Halverſtadenſis Epiſcopus obiit in Domino, cui Burchardus re- gius capellanus ſubſtituitur. Hic fecit duas præpoſituras Halverſtadæ, unam in honore ſancti Johannis Baptiſtæ, alteram in beati Johannis Evvangeliſtæ, ſanctique Bonifacii Epiſcopi& martyris. Annus Dni. MXXXVII. Cunradi XI. Imperator natalem Domini Veronæ celebravit,&Regina eos- dem dies cum filio Henrico Rege& nuru Inbripoli egit. Eo temporé conſccratus eſt Burchardus Halverſtadenſis Epiſeopus. Igitur Cæſar Alpes transſcendens cum regni illius majoribus conventum tenuit de corrigenda Republica. Contigit quoque& Mediolanenſem Epiſco- pum, qui eidem colloquio interfuit, ab Imperatore de quadam infide- litatis nebula notari,& à conprovincialibus in multis accuſari, Cum- que ab Imperatore amoneretur, ut talia emendaret, primo ſeceſſum petiit, indeque regrediens ſpiritu arrogantiæ perflatus, audenter ait: Si quid in proprietate Eccleſiæ ſancti Ambroſſi invenerit, vel quoquo modo acquiſiverit ſe ſemper vita comite firmiter habiturum, nec ul- lius juſſione ſive petitione vel minimum quicquam dimifſurum. A rimatibus autemut velſolam Cæſaris perſonam exciperet amonitus, prædictum ſermonem iterando peroravit. Imperator ergo commo- tus conſiliante ſenatu injuſte ufurpata reſtitui præcepit, eumque ap- prehenſum Aquilegienſi Patriarchæ Popponi ſervandum commiſit. A quo liberius debito habitus, poſt aliquot dies fuga lapſus eſt, quodam Monacho ſuo machinante, qui ſolus cum eo miſerationis cauſa per- miſſus eſt habitare, Sicque Mediolanum rediit& munita civitate, quæ tamen per ſe fatis muniminis ac firmitatis habet, totum illum an- num temeraria transgresſione legum contemtor reſedit. Deinde con- ſentientibus ſibi tribus Epiſcopis misſis clam nunciis cum Ottone Bur- gundiæ tyranno conſiliatur, quomodo ipſe in Romanum Imperium * Hh 3 ſuo 246 Acceſtiones Hiſtoricæ, ſuo ſuorumque juvamine Auguſto necato introducatur. Quod ipſe libenter audiens ejusque conſilium hianti cupiditate evidenter ad inte- ritum feſtinando promptus arripiens diem locumque determinat quo eorum omnium legati convenirent, qui ejusdem ſacrilegæ teme- ritatis conſpirationem juramentis invicem confirmarent. Quod& factum eſt. Sed ut quidam ſapiens ait: Conſilium contra Deum infatuatur. Nam ſocrus Hermanni Svevorum Ducis, legatorum con- ventum reſcivit, misſisque ſatellitibus omnes ſimul comprehenſos ve- titatemque confeſſos, Imperatori ubi in publico conventu eisdem præ- nominatis tribus Epiſcopis præſentibus conſederat transmiſit. Au- guſtus verò cum fidelibus Chriſti condignas Deo qui revelat archana gratiarum actiones agens, ex ſenatus decreto prædictos Epiſcopostrans Alpes conſervandos contulit, ſicque illa conſpiratio deperiit. Item ſæpe dictus Epiſcopus Mediolanenſis, ſ[potius Otto Comes] quia in priori machinatione condignum exitum ſibi non invenit, alia via divi- na eum propellente ſententia perire temptavit. Nam ante ruinam corde elato Aquisgrani Palatium invadere decrevit, ſeque nativitatem Pomini inibi ſeſſurum præjactavit. Sicque menſis tantum ſpatio an- te idem feſtum urbem Imperatoris, quæ Bera dicitur, circumquaque de- bachatus prædando obſedit, ibique à Gozilone Duce& filio ejus cir- cumyventus inter vulgares occiſus inglorius occubuit. Annus Dni. MXXXVIII, Cunradi XII. Imperator natale Domini Parmæ celebravit, ibique civibus ejusdem civitatis contra Imperialem Majeſtatem tumultuatis famoſa inclitaque eorum urbs de prædatione& incendio cum innumerabili multitudine funditus deperiit. Præſcriptus autem Mediolanenſis Epiſcopus adhuc in incepta permanens transgresſione, quia nec minis terreri, neevenialibus promisſis, quæ ei dignæ compasſionis gratia à Domno Apoſtolico, quam etiam à cæteris Epiſcopis offerebantur, ad pœnitendi ſatisfactionem conduci potuit, Domnus Apoſtolicus illum generali pontificum conſenſu anathematis condempnatione per- puſſit,& in ejus ſedem Ambroſius vir nobilis ſucceſſit, illo infra muros reſi⸗ Cbronographus Saxo. 247 reſidente, iſto deforis pro poſſe res ſuas contrahente. Sanctæ mie- moriæ Godehardus Hildinisheimenſis Epiſcopus migravit ad Domi- aum, cui Thietmarusregius capellanus ſuccesſit. Nobilis etiam regi- na Cunigunbt, Hioc anno carnis debitum perſolvit,[ĩmo jam ſupra ann. MXXXIII.] 1— 1 Annus Dni. MIXIL. Cunradi XIII. Imperator natale Domini Goslariæ cum reverentiſſima proce- rum congratulatione decenter celebravit. In die ſancto dum ad Miſ- ſam indecore regio proceſſurus præſtolaretur, horrendum dictu inſo⸗ lita& terribilis nubium colliſio ab horatertia in ſextam ab aſtantibus cum timore ſimul& admiratione conſideratur. Item Auguſtus ad celebrandum ſanctum Pentecoſten Trajectum venit, ubi ſumma cum- Iætitia converſatus eſt primum diem. Sed ſequenti die, id eſt ſecunda feria hora ſexta, II Non. Jun. menſæ reficiendi gratia asſidens ſubita defectione præreptus vix, confesſionis ſententia prolata, flebiliter ex- ſpiravit. Poſthiæc Heinricus filius ejus communi electione paterno inthronizatus eſt ſolio. Annus Dni. MXIL. Henrici Tertii I. 9 Novus Rex Heinricus incarnationem Domini Ratisponæ& puri- ficationem beatiſſimæ Dei genitricis Mariæ Auguſtæ celebrans, ibique aliquamdiu degens placitum liabuit, cum alpinis primoribus de Reipu- publicæ ſtabilitate, cunctisque pro velle diſpoſitis Franciam repetens, tempus quadrageſimæ juxta Renum conſedit.- Metropolikanus Medio- lanenſis advemiens& de controverſia ſua, quam contra Cæſareni exer- euit, ſatisfaciens interventu procerum gratiam regalem recepit, rurſtis- que juramentò pacem ſervaturum affirmans, patriam remeavit- Rex autem aſcenſionem Domini Niumago, Pentecoſten verò Leodio cele- bravit, dehinc expeditionem in Boëmiorum regionem coadunato exercitu deſtinavit. Inde Comitatuin eadem regione digrediente,& Ortone Marcbione cum Bavvariis explorandi cauſa per ſaltuioſa& invia irrumpente, quidam exlatere regis emisſi ſperantes ſe fortiter factu- ros, obſtructionem quandam in ſaltu expugnaturi inconſultè proceſ- ſerunt, 4 244 Aceeſiiones Hiſßtoricæ, ſerunt, ibique prætenſis in ſidiis Iſagittariis circumventi. Werrtherus Comes primicerius& ſignifer Ragus cum aliquot ſatellitibus,& Rein- hardus Comes cum electiſſimis ex familia ſancti Bonifacii cruenta, proch dolor! cæde procubuère. Poſteriori verò die exlegione Ot- tonis, quæ prætergreſſa eſt, eandem obſtructionem ex alia parte ag- gresſi cum Bavvaricis pluribus militibus peremti ſunt. Saxones autem cum Metropolitano Mogontiaco Bardone& Ekkebardo Marchione convenerunt,& eandem regionem divina eos ut claruit protectione comitante, cum parva admodum manu, die Dominica IX Kal. Septemb. violenter introierunt,& per IX dies poteſtative peragrantes cæde, præda, incendioque vaſtaverunt, donec venerabili viro Guntario Mo- nacho cum legatione Regis adveniente, pace data& accepta, victores redierunt. Eodem tempore aquæ longe lateque inundavere, unde multi per diverſa loca interiere. r p 111 Annus Dni. MXLI. Heinrici II. Heinricus Rex natalem Domini Mumigarde vorde feſtivè peregit. Ibi Dominus Suittergerus Bavenburgenſis præſul Pontificalem promo- tionem à venerabili Bardone Archi-Epiſcopo glorioſe percepit. Se- quenti verò die V Kal. Jan. ibidem Monaſterium præclarum, ab Her- manno ejusdem loci Epiſcopo noviter conſtructum, generali omnium Epiſcoporum conſecratione in honore beatiſſimæ ſemper virginis Ma- riæ dedicatur, 111 Annus Dni. MXxLII. Heinrici III. Imperator in aſſumptione ſanctiſſimæ Mariæ Boëmiam cum maximo exercitu intravit, Eodem tempore Efkebardus Marchio cum Mogontino Archi-Epiſcopo aliisque Epiſcopis& primatibus al- tera ex parte expeditionem Saxonum invexit Boëmiam, ipſamque re- gionem multis modis vaſtantes, caſtra metati ſunt penes regium exer- citum. Item Rex& Marchio inde moventes caſtra in ſuperiori parte Pragæ Domino largiente victores honorabillime convenere, ibique data yy——— Chronographus Jaxo. 2 1 data& accepta pace reverſi ſunt. Dux quoque Boëmicus, quantocius ſe fidei Marchionis committens humillima ſatisfactione venit ad Re- gem, offerens cenſum Boëmicæ regionis. 111 Annus Dni. MXLIII. Heinrici IV. Rex natalem Domini Auguſtæ peragens Burgundiam venit, ibi reſurrectionem glorioſisſimè celebravit. Hoc annollngarii Ovonem Regem ſibi eligentes priorem expellunt. Qui profugus Heinrici Re- gis cui priori anno rebellaverat gratiam invenit. Ovo autem Rex ob ſuſceptum ab Henrico Rege à ſe expulſum fines Bavvariæ præda& incendiis depopulatur, ſed magna pars exercitus ejus ab Adelberto Mar- chione deleta eſt. Adelbrandus Bremenſis Epiſcopus obiit, cui ſucceſ- ſit Adelbertus præpoſitus. Hic ⸗cens inextremus fertur gratulans di- xiſſe, quod amplius quàm duo milia manſorum acquiſierit ſuæ Eccleſiæ ex ſua hæreditate vel proprio Jabore. IA Annus Dni. MXLIv. Heinrici V. Heinricus Rex Pannonias invadens duas populoſisſimas civitates evertit, plures deditione ſubjecit. Sed cum Petrum Regem quem ſe- cum dugcebat provinciales nollent recipere, alterum quem volebant ducem eis conſtituit, quem Ovo poſt diſceſſum ejus in Boëmiam ex- pulit. Gisla Imperatrix mater Heinrici Regis XVI Kal. Martii mi- graVif. 111 Annus Dni. MXLv. Heinrici VI.. Heinricus Rex iterum Pannonias invadens ſatisfactionem, obſi- des, munera, pacis per jusjurandum confirmationem, accipiens diſceſ- ſit. Inde reverſus Conſtantienſi S&ynodo affuit, ubi debita cunctis dimi- ſit, deſtructisque omnibus inimicis pacem confirmavit. Deinde A- gnetem Wilebelmi Picta vienſir Principis filiam reginam apud Magun- tiam ungi faciens ſibi in matrimonium copulavit Ingelenheim, unde infinitam multitudinem hiſtrionum& joculatorum ſine cibo,& mu- 111 nere 250 Acceghiones Hifioricæ, nere vacuam& mœrentem permiſit abire. Hoc anno maxima pecu- dum peſtis propter algoris immanitatem fuĩt. 111 Annus Dni. MXLVI. Heinrici VII. Heinricus Rex tertio Pannonias commotus ingrediens Domino favente& beato Udalrico impetrante victoriam obtinuit, Ovonem- que cum uxore& hliis effugabat,& Petrum reſtituens honorifice rever- titur. Godefridus Dux Lothariorum Regi rebellans ad dedirionem coactus cuſtodiæ mancipatur. 111 Annus Dni. MxLVII. Heinrici IIX. Heinricus Rex domitis Pannonum ſeditionibus Eccleſiaſtica ne- cesſitate Romam tractus eſt, comitem habens cumſ cæteris regni ma- gnatibus Adelbertum Bremenſem Archi-Epiſcopum, ubi ſynodaliter depoſitis qui pro Apoſtolica ſede certaverant Benedicto, Gratiano,& Silveſtro Sciſmaticis, Svidgerum Bavenbergenſem Epiſcopum Papam conſtituit, à quo ipſe cum conjuge Imperiali benedictione eadem die ſublimatur. Interea Petrus Ungariorum Rex à quodam tyranno ca- ptus& eæcatus eſt. le autem qui eum expulit regnare cepit. Cor- pus ſancti Widonis de Italia allatum eſt Spiram ab Imperatore. Da- maſus qui& Poppo obĩit eodem anno quo conſtitutus eſt. 111 Annus Dni. MXLVIII. Heinrici IX- Bruno qui& Leo poſtea dictus eſt, Tullenſium Epiſcopus, Papa conſtituitur. Hie Conradi Imperatoris conſobrinus cum ad capeſ- ſendam ſedem Apoſtolicam Romam tenderet, audivit nocte voces an- gelorum in ſublimi dicentium: Dicit Dominus, ego cogito cogita- tiones pacis&non afflictionis&. De hoc inter cætera legitur, quia cum pauperem leproſum ante fores domus ſuæ offendiſſet, eum fotum & curatum diligenter in lecto ſuo collocavit, quem reſerato hoſtio cum non inveniſſet, in paupere ſe Chriſtum fuſcepiſſe obſtupuit. Hic undecunque doctisſimus, cantus dulci& regulari modulatione compoſuit de aliquibus ſanctis, Gregorio ſcil. Papa, Cyriaco Martyre, Gorgo- —— — Chronograpbus Saxo. 251 Gorgonio martyre, qui etiam in Gallia& Germania ſynodis canonicè habitis ſtatum Eccleſiæ refecit. 111 Annus Dni. MXLIX. Heinrici X. Henricus Imperator anno Imperii ſui quarto quasdam Galliæ par- tes invaſit contra Godefridum& Baldewinum Duces, quibus ad dedi- tionem coactis& regno his in partibus pacificato cum honore reverti- tur. Synodus Mogontiæ habetur. 3 111 Annus Dni ML. Heinrici XI. Ungarii item rebellant, quibus Gevebardus Ratiſponenſis Epiſco- pus, qui fuerat Imperatoris patruaus, obviam veniens vice Regis in fu- gam converſos, non modica cæde afflixit, inſuper urbem Heimem- bureb in Marca poſitam ædificiis reſtauravit,& militari cuſtodia mu- niri fecit, ipſeque ſumma cum pace regreſſus eſt. . 114 Annus Dni. MLI. Heinrici XII. Bartho Archi⸗ Epiſcopus in Chriſto quievit, cui Liupaldus ſucceſ ſit. Græcis in hæreſim multiformem declinantibus auctore Michaële Patriarcha Conſtantinopolitano& Leone Acridano Bulgarum Archi- Epiſcopo. Leo Papa errores eorum redarguens ſcribit contra eos li- brum firmis ſcripturarum teſtimoniis roboratum. Nicetas Monachus Conſtantinopolitanus, qui agnominabatur pectoratus, ſcripſit contra Romanos librum plenum erroris& ſtultitiæ prætytulatum de Azymo, de Sabbatho, de nuptiis ſacerdotum. Leo itaque Papa per Epiſtolam ad Imperatorem Conſtantinum conſcriptam animum ejus ſibi conci- lians apocriſarios ſuos, Humbertum videlicet Cardinalem Epiſcopum ſilvæ candidæ, Petrum Amalfitanorum Archi-Epiſcopum, Fridericum ſeptimum Levitam& Cancellarium, Conſtantinopolin dirigit, ad confutandas Græcorum bareſes, qui ut Symoniaci donum Dei vende- bant, ut Valeſii hoſpites ſuos caſtratos etiam promovebant ad Epiſco- patum, ut Arriani rebaptizabant Latinos baptizatos in nomine ſanctæ Trinitatis, ut Donatiſtæ in ſola Græcia orthodoxam Eccleſiam eſſe *Ii 2 jacta- 252 Kcceſſiones Hiloricæ, jactabant, ut Nicolaitæ nupeias ſacerdotibus concedebant, ut Severiani maledictam dicebant legem Moyſi,& Pneumatomagi procesſionem fancti Spiritus à Gmbolo abſcindebant, ut Nazareni Judaiſmum ob- ſervabant; parvulos ante octavum à nativitate diem baptizari, mu- lieres in partu vel menſtruo periclitatas communicari, vel ſi paganæ fuerint bapcizari prohibebant, de fermentato ſacrificabant, Latinos azimitas vocabant,& eos nimium proſequebantur,& eorum Eccleſias claudebant,& filiis ſuis Romanam Eccleſiam anathematizabant, eique Eccleſiam Conſtantinopolitanam præponebant. Legari ergo ab Im- peratore benigne ſuſcepti, Nicetani Monachum ante eum convicere, adeo ut librum, quem contra Romanos ſcripſcrat, incenderet. Mi- chahele verò Patriarcha eis colloqui denegante, carta excommunica- tionis corarn clero& populo ſuper altare ſanctæ Sophiæ poſita receſſe- re. Michahelcartam ipſam corrumpens populoque legens, illos re- vocatos ad ſynodum abſente Imperatore convocavit, ut& populo lapi- darentur, quod Imperatore prohibente Michahel commovit populum contra eum, ſed convictus cartam excommunicationis falſaſſe Micha- Rel, omnesque ſui à gratia& palatio Imperatoris remoti ſunt. 11 Annus Dni. MEII. Heinrici XIII. Imperator Pannoniam petiit& inacte rediit, ſecum habens in Comitatu Brunonem Apoſtolicæ ſedis præſulem. Qui Papa veniens Ratisponam, reliquias ſancti Dionyſii martyris, de quibus diu dubita- tum eſt an ibi haberentur, præſentibus Paryſiorum legatis proſpexit, ibique teneri probavit, ſanctum quoque Wulfgangum ejusdem urbis Epiſcopum de tumulo levavit, indeque Bavenberg cum Imperatore tranſiens privilegia ejusdem loci à Cancellario perſpici,& palam pro- nuntiari mandavit ſuaque auctoritate confirmavit. TIT Annus Dni. METII. Heinrici XIV. Apoſtolico& Imperatore natalem Domini divino& regio eultu Wormatiæ agentibus miſſarum celebratione in ſancta die peractay ut opor- Cbronograpbus Saxo. 20 oportuit ab Apoſfolico in ſequenti die Liupoldum Mogontinum Ar- chi Epiſcopum, utpote in ſua dioœceſi præcipuum, huic ſubrogavit af⸗ ficio, qui peracta procesſione&, ut ad hoc ventum eſt, dicta oratione, poſtquam ſe in ſua ſede locavit, quidam ex Diaconibus ſuis nomine Humbentus, ſicut multi ob ilius venerationem feſti ſolent, lectionem decantavit. Quod quidam ex Komanis Papæ aſtantibus vituperantes perſuaſere ei, utadeundem Diaconem mitteret,& decantationem in- terdiccrer. Quod cum ille juvenum more contempneret;, iterum mittendo interdixit. Hic autem eadem vocis ſonoritate, qua prius decantavit, legens decenter usque ad conſummationem lectionem. Papa veròè illum ad ſe accerſiens quaſi pro inobedientia degradavit. Archi-Epiſcopus autem rogavit fibi reddi miniſtrum, quod verò Papa abnuit, Pontifex ut erat antiquæ diſciplinæ licet ægre, patienter tamen interim tacendo ſuſtinuit. Perlecto autem Evvangelio& decantato offertorio, ut ſancti ſacrificii tempus advenit, Pontifex in ſua ſede refe- dit, verè conteſtans nec ſe nec alium quempiam completurum illud officium, niſi reciperet miniſtrum. Quod ut Apoſtolicus intellexit, Pontifici cesſit, reindutumque miniſtrum remiſit continuo. Quo re- cepto, debito præſul ſe injunxit officio. Qua in re& Ponrtificis aucto- ritas& Apoſtoliei confideeranda eſt humilitas, dum& lle officii ſui di- gnitatem defendere contendebat,& iſte licet majoris dignitatis, me- ropolitano tamen in ſua dioceſi cedendum perpendebat IE Annus Dni MIIV. Heinrici VW. Religioſus Brun Papa qui& Leo glorioſæ præſentis vitæ clauſit diem XIV Kal. Maji, honorifieæque traditus fepulturæ Romæ, miraculis euruſcat. Cono Dux Noricorum fœderatis ſibi Ungariis graviter rebellat. tl. ä Annus Dni. Mr v. Heinrici XVI..„ Henricus Imperator Italiam cum exercitu petens omnia in pace diſpoſuit, revertensque neptem ſaam Beatricem matrem Maibildæ ſe- *Ii 3 cum 254 Accesſiones Hiftorieæ, cum duxit, indignè eam tractans, propter quasdam inſolentias ejus quibus vivere conſueverat, mortuo ipſius marito Bonifacio Duce. Co- no Dux antea Noricorum ab Imperatore perfidiæ ſuæ culpa pulſus in Pannoniam, exul obiit. 11i Annus Dni. MLvl. Heinrici XVII. Hermanuus Comes Orientalium Francorum VI Kal. Februar. obiit. Gevehardus Ratiſponenſis Epiſcopus Henrici Imperatoris patruus ho- ſtis occulte pesſimus deprehenſus& convictus, atque cuſtodiæ manci- patus, ſed miſerabiliter tractatus de exilio remittitur ſedique priſtinæ reſtituitur. Magna cædes à Luiticis in Chriſtianos facta eſt, quorum, quidam gladio, quidam fugientes in aqua periere, inter quos Willebel- mus Marcbis occiditur. Hisdem temporibus multi diverfarum in- teriere provinciarum, fames multas regiones afflixit, egeſtas& penuria undique prævaluit, multaque mala evenere. Henricus verò Impera- tor pro his rebus cordetenus dolore conpunctus extremam ſortitus eſt horam relicto filio Heinrico in negotio regni, poſt cujus obitum quia proles Heinrici adhuc puerulus erat, Domina Imperatrix Agnes ma- ter parvi regnum ſub ſua cura tenuit,& ſapienter rexit, donec Principes aliqui invidia ducti eam ab hoc regimine alienavere, quorum numero Dominus Anno Colonienſis Archi-Epiſcopus ſe immiſcuit, qui par- vum in loco qui dicitur Werida navi imponens matri abduxit. Quod ille qua intentione fecerit, vel qualiter divino judicio placuerit, diſcer- nere non valemus, multa tamen incommoda orta& deinceps aucta certum tenemus. Nam perinde diſſenſiones in republicà, Eccleſiæ perturbatio, monaſteriorum deſtructio, clericatus deſpectio, totius ju- ſtitiæ conculcatio& cæpit& permanet. Annus Dni. MLVII. Heinrici Quarti I. Heinricus quartus, Heinrici Imperatoris filius admodum puerilis patri ſuccedens regnare cæpit LXXXI loco ab Auguſto& regnavit an- nis L. Agnes Imperatrix mater ipſius ducatum Bavvariæ ſuſcepit. Gevehardus qui& Victor iter univerſæ carnis ingreſſus eſt, Romanus 1 Ponti- — — Cbronographus Saxo. 25† Pontifex laudabilis, pro quo Fridericus nobilis monachicam profeſſus religionem communi ommium procerum utriusque partis electione Romanam glorioſe ſuſcepit Eccleſiam regendam. Qui etiam Ste- phanus eſt appellatus. Saxones congregato exercitu gentem efferam- Luiticorum invaſere hoſtiliter, diverſisque malis affligentes Romanæ ditioni ſubdidere. Eodem tempore quidami Fridericus& fratres ejus Germaniæ partibus tyrannidem exercentes, ab Agnetelmperatrice& Principibus victi ad deditionem venere. Iv Annus Dni. MLIIX. Henrici II. Stephranus Papa migravit, cui Gerhardus qui& Nicolaus ſucceſ- ſit. Henricus Rex Galliæ obiit, hærede relicto filio ſuo Philippo- — 1y. Annus Dni. MEIX. Heinrici III. Rex natalem Domini Merſeburch celebravit, Paſcha verò in Ma- deburch cum matre ſua Agnete Imperatrice. Burcliardus Halber- ſtadenſis Epiſcopus obiit, cui Bucco Goslarienſis Præpoſitus ſucceſſit- IV 1 Annus Dni. MLX. Heinrici IV. Otto futer: Willebelmi Marcbionws ſed matrimonio impari matre ſcilicet Sclavica natus, vir acer ingenio& manu impiger ad regis cur- tem Merſeburg pergens à Brunone& Egberro Comitibus circumventus eſt juxta villam, quæ dicitur Nienthorf ſecus fluvium Salicam, mox Bruno& Otto ambo pleni irarum tam concitatos in ſe viciſſim impe- tus dederunt, ut uterque alterum primo incurſu equo excuſſum letliali vulnere transfoderet. Statimque Egbertus quamquam graviter ſau- cius, dolore interempti fratris efferatus, Bernhardi Comitis filium egregium adoleſcentem vix militiæ maturum interficit- 1V Annus Dni. ME XI. Heinrici V. Heinricus Rex E ilebelmum Marchionem Tuaringorum& Eppo- nem Cicenſem Epiſcopum cum Duce Boëmiorum& exercitu Bavvari- co miſit in Ungariam ad ferendum auxilium Regi Andreæ. Luipoldus Mogon- 290 Acceßhiones Iiſtoricæ, Mogontienſis Archi-Epiſcopus obiit, pro quo Sigifridus Euldenſis 6 Abbas conſtituitur. Albuinus Nienburgenſis Abbas migravit, eique Folcmarus ſucceſſit. 4. IV Annus Dni. MLXII. Heinrici VI. Willehelmus Marchio reverſus in Thuringiam dum redire in Ungariam& ſponſam ſuam cum magna opum ſuarum oſtentatione abducere pararet, inter eundum ſecunda manſione morbo correptus exſpiravit. Marcam Otto frater ejus optinuit. Sed is beneficia Mo- gontini Epiſcopatus aliter optinere non potuit, ni promitteret deci- mas ſede ſuis in Thuringia poſſefionibus daturum,& cæteros Thurin- gios ut idem facerent coacturum. Quæ res multorum malorum ſe- minarium fuit. i 1v Annus Dni. MEXIII. Heinrici VII. Nicolaus Papa obiit, cui Alexander Lucenſis Epiſcopus ſucceſfit, quodam tamen Parmenſi Epiſcopo principatum turpiter ambiente us- que ad ſanguinis effuſionem Chriſti Eccleſiam ſcandalizante, ſed poſt per Annonem Colonienſem Archi-Epiſcopum Ultra-montanarum partium tunc legatione fungentem ac univerſos Italiæ præſules eadem eſt controverſia dirempta. Parmenſis abdicatus. Alexander, ut jus erat, confirmatus., Eggilhardus Magdeburgenſis Archi-Epiſcopus obit, pro quo conſtituitur Wezelo qui& Wernherus frater Annonis Colonienſis Archi-Epiſcopi. Agnes Imperatrix ſacrum vyelamenac- cepit.[imò vid. MLXIXx.] 1v Annus Dni. MLXIv. Heinrici VIII. Sigifridus Mogontienſis Archi-Epiſcopus, Guntherus Baven- bergenſis, Willehelmus Trajectenſis aliique quam plures præſules vel nobiles multo comitatu in Hieroſolymam tendentes grandes infeſta- tiones à barbaris perpeſſi ſunt, tandemque perventione optata fruen- tes numero& rebus admodum attenuati redierunt, Annus Chronographus Saxo. 257 IV Annus Dni. MLXv. Heinrici IX. Guntherus Epiſcopus Bavenbergenſis ab Hieroſolimis rediens in Pannonia moritur perlatusque Bavenberg ibi ſepelitur, poſt quem Hermannus ordinatur. Gorwinus Comes in Epiſcopio Wurcinbur- genſi tyrannidem exercens, à comitibus Adelberonis præſulis occi- ſus eſt. IV Annus Dni. MLX vI. Heinrici X. Cometes per totum orbem diu apparuit. Eodem anno Anglia per Willehelmum Nortmannicum miſerabiliter afflicta, tandemque ſubacta, ipſe Rex ejus effectus eſt, qui mox omnes penè regni ejusdem præſules exilio, nobiles verò morti deſtinavit, mediocres autem ſuis mi- litibus in ſervitutem, uxores indigenarum univerſorum advenis in ma- trimonium ſubjugavit. Nam poſt mortem ſancliſſimi Regis Anglo- rum Edwardi, contendentibus pro illo regno Principibus, Haroldus quidam Dux Anglorum vir maleficus ſceptrum invaſit. Hoc frater ejus nomine Toſtin moleſte ferens contra eum Regem Nortmanno- rum duxit Haroldum, Regemque Scottorum,& occiſus eſt ipſe Toſti, & Rex Hiberniæ,& Haraldus cum toto exercitu eorum à Rege Anglo- rum. Vix quoque ut ajunt dies octo tranſierunt,& ecce Willehelmus, cui pro obliquo ſanguinis cognomen eſt Baſtardus, ab Gallia transfre- tavit in Angliam, laſſo victori bellum intulit. In quo Angli primo vi- ctores, deinde victi à Nortmanno usque ad finem contriti ſunt. Ha- roldus etiam ibidem cecidit& poſt eum ex Anglis fere centum millia-. Baſtardus autem victor in ultionem Dei, quem ipſi offenderant Angli, omnes ferè Monachos& Clericos absque regula viventes expulit. I1 V Annus Dni. MLXVII. Heinrici XI. Heinricus Triburi nuptias celebrat. Eodem tempore interfectus eſt Godeſchalcus à paganis, quos jugo Dominico ſubjicere conabatur. Et quidem vir omni ævo memorabilis magnam partem Sclavoniæ converſam habuit ad divinam religionem. Paſſus eſt autem in civi- Rk tate 254 AKcceſiones Hißtoricæ, tate Leontia VII Idus Junii, cum presbytero Eppone, qui ſuper altare immolatus eſt,& aliis multis tam clericis quam Laicis, qui diverſa ubi- que pro Chriſto pertulere ſupplicia. Anſverus Monachus cum pluri- bus apud Razziskurg lapidatus eſt- Fertur autem idem, cum ad paſ- ſionem duceretur, flagitaſſe paganos, ut prius ſocii, quos deficere me- tuebat, lapidarentur. Quibus coronatis ipſe cum Stephano poſuit genua gaudens. Johannes Epiſcopus ſenex cum cæteris Chriſtianis in Magnopol civitate captus, ſervabatur ad triumphum. Iſte ergo felix pro coufeſſione nominis Chriſti fuſtibus cæſus, ac per ſingulas civitates Sclavorum tractus ad ludibrium, cum ab hoc Pronoſito flecti non polſ⸗ ſet, truncatis manibus& pedibus in platea ſacrum corpus eſt proje- ctum. Caput verò ejus deſectum eſt, quod pagani conto præfigentes in tytulum victoriæ Deo ſuo Redigoſti immolarunt. Sclavi totam Hammanburch provinciam ferro& igne demoliti ſunt, Sturmarii ferè omnes aut occiſi aut in captivitatem ducti,& in deriſionem Salvatoris noſtri etiam cruces truncatæ ſunt. IV Annus Dni. MLXIIX. Heinrici XII. Heinricus Rex adoleſcentiæ uſus libertate, ſolam Saxoniam ex omni Romano Imperio cæpit incolere, Principes deſpicere, nobiles opprimere, inferiores ſuſtollere, venatui, luſibus, cæterisque hujus- modi exercitiis plus quam juſtitiis faciendis, ut accuſatus eſt, operam da- re, filias illuſtrium quibuslibet obſcure natis conjugare. His diſcor- diæ ſeminariis contigit Regi quamplurimos inſidiatores tam regni quam vitæ ſuæ creſcere. Qui tamen cum maturitatis nec dum attigiſ- ſet annos, erant qui non tam ipſum quam Adelbertum Bremenſem Ar- chi/ Epiſcopum culpandum judicarent, quod ejus conſilio hæc omnia ageret. Sanctus Cono Treverorum Epiſcopus martyrizatur in de- ſerto loco. IV Annus Dni. MLXIX. Heinrici XIII. Agnes Imperatrix mater Regis Heinrici tædio affecta, vel potius divi- —— — Chronographus Saxo. 20 divinitus conpuncta, Ducatum Bavvariæ depoſuit,& regni gu- bernacula penitus ſpernens pro Chriſto, Romam ſe contulit, ibique dignis pœnitentiæ fructibus mira inſerviens humilitate, poſt aliquot annos in Domino migravit.[vid. tamen MLXIII.] 8 IV Annus Dni. MLXX. Heinrici XIV. Dedi Marchio non ſine Principum conſilio tyrannidem in partes Regias orditur, quæ tamen cœleſti& terrena Majeſtate compeſcitur, duobus caſtellis ejus à Rege deſtructis, filio ſuo æque militari viro à proprio mancipio interempto, 1 pſoque Lommdun morte functo. Annus Dni. MLEXXI. Heinrici XV.. Otto Dux Bavvariæ Ducatum amiſit. Hic ergo Saxo genere, vir amplisſimæ nobilitatis, rebusque bellicis perpaucis erat compara- bilis&in tanta apud univerſos primates excellentia habitus, ut Rex, qui jam Saxonibus omnino ſuſpectus& inviſus erat, ipſum contra ſe in re- gni faſtigium elevari poſſe formidaret. Hinc perverſitatis materiam arripiens, quidam Egino mediocriloco natus, rebus admodum tenuis, audacia tamen& nequitia ſatis diffamatus, patrocinantibus ſibi quibus- dam Regis fidelibus curiam irrepſit,& magnum illum heroa, qui ſe nunquam noverat, ſecum de nece Regis tractaſſe commentatus eſt, ſe ipſum etiam, ut mos eſt, regiæ poteſtati vadem obtulit, quousque campionis duello cum Duce confligens vera comprobaret, quæ retulit. Quid multa? placitis vel colloquiis Regalibus uno Mogontiæ, altero Goslariæ condictis, Otto cum Eginone, utpote Duxcum latrone, pri- mas cumignobili congredi contempſit, ſua tamen innocentia vel Egi- nonis improbitas minime latuit. Sic ducatum Bavvariæ Otto ut reus majeſtatis amiſit, quem Welefe quidam illuſtris& acer atque bellico- ſus natu Svevus accepit, idque principalis diſcordiæ ſemen in perpe- tuum præliorum& prædarum fructus lamentabiles germinavit. IV Annus Dni. MEXXII. Heinrici XVI. Rex Ottonemusquequaque perſecutus, quamplures ejus muni- Kk 2 tiones 200⁰ Acceßiones Hiftoricæ, tiones deſtruxit, prædia vaſtavit,& ut verè Reipublicæ hoſtem omnino eum delere nitebatur. Econtra lle militibus electis inſtructus ipſe quoque manu fortisfimus animoque nimis efferatus, qui regis copiis confligere non poterat, nunc præda, nunc flammis, nunc etiam ferro, quacunque ſe fors obtulit, ulciſci ſuas injurias non diſtulit. Ipſo nam- que mediante non ceſſat gens Saxonum, ut eſt animis acerrima, con- jurationem adverſus Regem unanimi conſpiratione confirmare, accu- ſationes inauditas ad ſedem Apoſtolicam referre, ſociosque ſibi ex omni regno Teutonico litteris& nuntiis aſſciſcere. Quorum Rex in- ſidiis perterritus Saxonia cesſit& in aliis regni partibus agendis rebus inſtitit. IV Annus Dni. MEXXIII. Heinrici XVII. ANNO Colonienſis Epiſcopus& Hermannus Bavenbergenſis Romam miſſt ſunt, pecuniam, quæ Regi debebatur, congregandi gratia. Quilegatione peracta reverſi, litteras Alexandri Apoſtolici detulere, Regemque vocantes ad ſatisfaciendum pro Symmoniaca hæreſi, aliis- que nonnullis emendatione dignis, quæ de ipſo Romæ fuerant audita. Poſt hæc Saxones adjiciunt etiam præſidia multa conſtruere, nec dum enim plures habebat munitiones, inſuper caſtella quæ Rex dudum ædi- ficaverat, funditus evertunt, interque præcipuum illud caſtrum, quod Hartesburg dicebatur, diruunt, monaſterium& clauſtrum Canonico- rum, quod ibi erat, multa furentes audacia ſolotenus dejiciunt,& quod dictu nefas eſt, innocentis cujusdam Regis filii ibidem ſepulti oſſa in contumeliam patris de ſepulchro projiciunt. 1 Annus Dni. MLXXIVv. Heinrici XVIII. Beatæ memoriæ Alexandro Papæ defuncto, Hildebrandus qui& Gregorius dictus eſt, profeſſione Monachus& Archidiaconus, Roma- næ ſedi ſuccesſit, ſub quo Romana Respublica& omnis Eccleſia novis & inauditis ſciſmatum erroribus periclitari cœpit. Qui cum abr que Regis conſenſu ſolis tantum Romanis faventibus hunc apicem conſcen- diſſet, Cbronographus Saxo. 201 diſſet, fuerunt, qui illum non canonice conſtitutum, ſed tyrannice Pa- patum ſibimet aſſeverarent uſurpaſſe. Pro qua re& à nonnullis Epi- ſcopis abdicatus eſt. Hic regem Heinricum crebris nuntiis& epiſtolis denuo ad ſynodalia reſponſa vocavit.— 1Vv Annus Dni. MLXXV. Heinrici XIX. Heinricus Rex manu valida tam ex Alamannia, quam Bavvaria& Germania atque Boëmia congregata, Saxones petit; eisque juxta Un- ſtrot fluvium congreditur,& non modica ſtrage utrinque peracta tan- dem victoria potitus revertitur. Ibi Rodulfus Dux Alemanniæ atque Burgundiæ, qui poſtea regnum tenuit, fortiter cum ſuis pro Rege dimi- caſſe fertur. ANNO Colonienſis Archi-Epiſcopus plenus ſanctitate defunctus eſt& in monaſterio Sigibergenſi, quod ipſe conſtruxit, poſitus. IV Annus Dni. MLXXVI. Heinrici XX. Bernhardus Abbas ſancti]OHANNIS Baptiſtæ vita diſcesſit, cui Bernhardus junior ſuccesſit- Concilium Wormatiæ congregatur, ubi Hildibrandus abdicatur, Bodem itaque anno circa XIIX Kal. Octobr. colloquium maximum apud Oppenheim factum eſt, ubi pene totius Regni prineipes, ſed maxime Saxonum& Alemannorum, ſubje- ſtioni Regis renuntiabant, cauſam prætendentes, quod à duobus Apo- ſtolicis vocatus ad ſatistactionem non veniſſet,& pro hoc contemptu ſententiam exeommunicationis in Romana Synodo à Papa accepiſſet- Hac commotione coactus Rex humiliter KRomam, utpòte veniiam po- ſtulaturus ab Apoſtolieo, inimicis non ſperantibus tetendit, invento- que Papa in oppido Canuſio, ibi per triduum anté portam caſtri depo- ſito omni regio cultu diſealciatus& laneis indutus perſtitit; iiec prius cum multo ffetu Apoſtolicæ miferationis auxilium implorare deſtitit, quam omnium qui aderant precibus& lacrymis intercedentibus, laxato randem anathematis vinculo, in communionis gratiam& finum ma- tris Eccleſiæ receptus eſt. Inter hæc quæ geſta ſunt totus mundus ſui commotione teſtatur.*KK 3 Annus 262 Acceſliones Hiſtoricæ, 1v— Annus Dni. MLXXVII. Heinrici XXI. Rodulphus ndigena Sueviæ, quæ Regalis omnino ſtemmatis R aliena, mediantibus Sigifrido Metropolitano,& Adelberone Wirci- burgenſi Epiſcopo, Bertolpho quoque Duce Carinthiæ, ac Ottone aliisque nonnullis principibus in præſentia quorundam Romanæ ſedis legatorum non voluntariè annuentium apud F orcheum elevatur in re- gem, à quibus etiam deductus Mogontiam in media XL. XII Kal. April. à sigifrido Epiſcopo ungitur in Regemi. Ubi eodem die peſſimo au- ſpicio ſeditione facta, multa turba vulgi cæſa eſt ab ejus militibus, ipſe autem cum Sigifrido Epiſcopo Mogontia egreſſus eſt in Saxoniam, ubi collecto exercitu copioſo Wirciburgenſes, Heinrico Regi fidem ſervan- tes, obſedit, ſed diverſis machinis ad urbis oppugnationem inſtructis terrore Heinrici Regis circa Kal. Jul. ab Italia reverſi inacte regreditur. Heinricus verò Alamanniam cum exercitu petit, ibique quendam ex indigenis Hugonem aliosque rebelles expugnat. Beretholdus autem de Zaringon Dux quondam Carinthiæ, dum videret impune cuncta va- ſtari, dolore plenus exſpiravit. 8 Annus Dni. MLXXIIX. Heinrici XXII. Heinricus Rex properanti contra ſe cum valida manu Rodulpho juxta Strowi occurrit, initoque bello non pauci utraq; parte ſternuntur atque incerta fit victoria. llbi à vulgaribus hominibus Wecil Magde- burgenſis Archi-Epiſcopus in fuga occiditur. Magnus Dux ſpoliatur, Hermannus Comes ejusdem Magni patruus& Adelbertus Worma- cienſis comprehenſi, ac plurimi de militibus Saxonicis interempti ſunt. Ex parte quoque Regis Heinrici Poppo quidam cum plurimis occubuit.“ IV Annus Dni. MLXNXIX. Heinrici XXIII. Rodulphus Rex conſtituit pro Wernhero, Magdeburgenſi Archi- Epiſcopo, Hartwigum eodem die poſt annum, quo prædeceſſor ſuus in- terfectus eſt. Bellum fit iterum inter Rodulphum& Henricum, hyeme Chronographus Saxo. 26„ hyeme nimis aſperà, ubi in primo congreſſu Saxones terga vertunt. Ibi Dux Boẽëmiæ Fintizlaus regalem lanceam Rodulphi adeptus eſt, quæ exinde permisſione Regis Heinrici ſemper quemvis illius gentis ducatu inſignem in omni feſtiva procesſione præcedit. At Rex Henricus pro- priis redditus, de armigeris, quos reliquerat, pene nullum invenit. Una quippe ex legionibus Saxonum caſtra regis invaſit, multosque comprehendens ſtrangulabat, magna rapiens ſpolia abcesſit. Rex au- tem dimiſſo exercitu in orientalem Franciam divertit. 1V Annus Dni. MLEXXX. Heinrici XXIV., Apud Brixinam Noriam triginta Epiſcoporum magnæque par- tis optimatum regni conventus contra Papam Hildibrandum injuſtè habetur: Rurſum inter Heinricum Regem& Rodulphum Regem bella geruntur, in quo idem cecidit Rudolphus,& poſt paululum ibi⸗ dem defunctus, à ſuis Marſeburg delatus honorifice ibidem humatus eſt. Hocetiam prælio ex parte Heinrici Ratbodo Comes Regi ſatis fi- dus interit. Fertur prius quam ingreſſus ſit bellum, ad Epiſcopos di⸗ xiſſe: Videte qui me ſolium Heinrici Regis feciſtis conſcendere, ut re- cta via me veſtra monita ſequentem duxiſſetis. Bellum juxta Flade- cheim commiſſum eſt, V Kal. Februar. II fer. ubi Magenfridus Comes Magad. interemptus eſt. Apud Brixinam Synodus Noricam XXX Epi- ſcoporum&c. habetur. Bellum juxta Elſtrit committitur Idus O- ctobr. feria V, in quo Rudolfus Rex qui& Duxceiditur. 1V Annus Dni. MXXXI. Heinrici XXV. RexHeinricus Italiam cum exercitu petit Romamque perveniens, reſiſtente ſibi cum Romanis Hildebrando, ante caſtellum ſancti Petri caſtra poſuit, ubi& crebris per biennium incurſionibus urbanorum in- feſtatus, parva manu multa viriliter peregit. Interim in Palatino mon- te munitionem inſtituens non paucos, quos in præſidio poſuerat, ingra- veſcente ſuper eos æſtatis inſueto fervore amiſit, ſed& de exercitu multos eadem mortalitas abſumit. In vigilia Paſchiæ monaſterium Baben- Accesſiones Hiſtoricæ, Babenbergenſe crematur., Saxones& Alamanni in orientalem Fran- ciam ad colloquium venientes non ſine magna clade ejusdem provin- ciæ ad propria redierunt, Bellum geritur inter Alamannos Bajoarios- que Hoiſtetetin.[Hohenſtedin mox.] Heinricus Rex Romam obſedit& Wicbertum Papam ſubſtituit Gregorio. Bellum inter Luipoldum Marchionem& Conradum fra- trem Ducis Boẽmiæ IV Idus Maji. Item bellum inter Svevos& Bavva- rios juxta Danubium ĩ nloco, qui vocatur Hohenſtedin, III Idus Auguſt. Monaſterium ſancti Martini Mogontiæ exuſtum eſt,& tria monaſteria prope poſita,& pene omnis civitas exuſta eſt. Heinrico Regi natus eſt junior filius, I V 6 Annus Dni. MLXXXII. Heinrici XXVI. Hermannus quidam vir præpotens ac nobiliſſimus ex Germania à Saxonibus& Alamannis Rex conſtituitur. Cui cum in ſuis partibus, hoc eſt, in Lotharingia& Germania nemo rebus in bellicis atque divitiis poſſet æquiparari, ſumpto Regis nomine tam ſuis, quam alienis cepit in brevi deſpectus haberi. Ildoſenior Marchis obiit IV Non. Maji. Mo- naſterium ſancti Iohannis Baptiſtæ in ſuburbio Magadeburg. civi- tate conſecratum eſt à Hartvvigo Archi-Epiſcopo& Godeſcalco& Gif- frodo Epiſcopis. IV Annus Dni MLXXXIII. Heinrici XXVII. Hermannus cum paucis orientalem Franciam hoſtiliter invadit, & per eandem partem viſus eſt, quaſi equitum difcurrens exercitus, quorum tamen veſtigia nullo modo poterant agnoſci. Roma ab Hein- rico Rege capitur, expulſoque Papa Hildebrando Wicbertus Rave- nenſis Epiſcopus, qui& Clemens introducitur, à quo ipſe Rex& Ber⸗ tha nxor ejus in Paſcha imperiali benedictione ſublimantur, IV Annus Dni. MLXXNXIV. Heinrici XXIIX. Defuncto Sigefrido Archi Epiſcopo Magontino Wecil ſucceſſit. Heinricus Imperator de Italia reverſus Auguſtam ab Alamannis inva- ſam obſedit& cepit. Annus Chronographus Saxo. 20⁷ 1 v Annus Dni. MLXXNXV. Heinrici XXIX. Nativitatem Dominicam egere, Herimannus Rex Goslariæ, Heinricus Coloniæ,& fluentibus ad ejus curiam multis, utpote novi Domini cupidis. Gregorius Papa ſalerni, ejus ſupplantator Romæ. Utriusque dehinc partis primates ob diſcutiendam tam immortalem- controverſiam XIII Kal. Febr. apud Perteſtad Thuringiæ villam cor- venerant. Hinc Archi-Epiſcopi: Otto Oſtienſis à ſuo Gebehardo Con- ſtantienſi digreſſus, Hartvvich Magad.& inproperium Chriſti the- ſauris Egyptiorum præferens Gebehardus Juvavienſis; Epiſcopi: Udo Hildenesheimenſis, Burchard Halverſtadenſis, Hartwig Wridu- nenſis, Guernhere Merſeburch. Gunthere Cicenſis, Benno Miſnenſis, Heinrich Patherbrunnenſis deſignatus& adhuc tantum ſubdiaconus, Illinc Liemarus Bremenſis& qui à Papa illius partis pallia acceperant, Mogontinus, Colonienſis& quicunque eis faverant eorum ſuffraga- nei. Suſceperunt defenſionem cauſæ. Hinc Archi-Epiſcopus Ju- vavienſis, illinc Mogontinus legendo, Trajectenſis ſermonizando. Stabant ut arrectis auribus diverſæ ſecularium perſonæ velut in turbu- lentiſſimi temporis cauſa angelico quodam examine diſcutienda. Ju- vavienſis exordiens dixit: Venimus probare prout condictum eſt, li- citum nobis non eſſe ut communicemus his qui nobis nunciati ſunt excommunicati,& maxime quos Papa poſſeſſa absque contradictione Apoſtolica ſede in publica Synodo excommunicavit, nobisque& eos à ſe excommunicatos cum cauſa excommunicationis,& ne eis commu- nicemus per literas demandavit. Hæc dicendo ut fidem verbis daret, mandati ejusdem indices ſigillatas Apoſtolici Epiſtolas complures præ- ſentat,& obediendum ejus edictis, nec communicandum his, qui nunciantur excommunicati Evangelica, Apoſtolica, decretali Apoſto- licæ ſedis præſulum,& diverſorum canonum auctoritate probat. E contra Trajectenſis: Sententiæ, ait, veſtræ nullus noſtrum refra- gabitur, ſed Dominum noſtrum, cujus hic cauſa diſcutitur, negamus excommunicatum, quia Apoſtolicus injuſte ſecum egit, excommuni- *LI cans Accegſiones Eiſzoricæ, cans quem excommunicare non debuit. Cujus ſermocinationem cum Mogontinus jam probaturus eſſet legendo, Juvavienſis reſponſuam non differens aſtipulatur ex inſtitutis Gelaſii& Synodorum Nicenæ& Sardicenſis, nulli quamvis injuſte excommunicato communicandum, ante utriusque partem juſtam excommunicationem,& non reconcilia- to per ſuum excommunicatorem. Et ecce Mogontinus exſpectato pctitus ſilentio legerat capitolum. Nullum rebus ſuis ſpoliatum ad Symdum poſſe vocari, judicari, dampnari. Et hoc Laicis exponens teſtarus eſt, quia nec potuerit Apoſtolicus excommunicaſſe Dominum illorun, poſtquam Saxones& aliqui Svevorum ab eo defecerant magna parte rezni ſpoliatum. Ad hæc Juvavienſis, capitolum, ait, hoc, nec univerſaluer verum, nec hujus auctoritate illum, de quo agitis, ab excommunicatione Apoſtolica defenſum facile probaremus, ſed de noſtro periclitaremur gradu, ſi contra Apoſtolicorum Gelaſii, Nicolai & aliorum multorum edicta Apoſtolicæ ſedis retractaremus judicia, cum illius ſit de omni judicare Eccleſia, nullius de illa. Et ideo cum primum hæc indicta eſt dies colloquii hujus, actionem hoc cautelæ re- ſpectu determinavimus, ut de alia re nulla nobis hic reſpondendum af- firmaremus, niſi catholica lege nos conſtriagi, ut eis non communi- cemus, quos nobis Præſul ſedis Apoſtolicæ& à ſe excommunicatos,& ne eis communicemus certa legatione demandavit. Et hoc non alio nos pacto ad hunc conventum inductos veſtros hujus colloquii teſta- mur mediatores. Sic iſtis edicta patrum exorbitare nolentibus, illis quod Romæ oportuit eſſe deſinitum in bivio,& ſub alieno auditore re- tractare poſcentibus, infecto diſceditur negotio- Sequenti die Saxones, item& Thuringi convenere ſcituri, qui ſecum usque ad ſanguinem reſi- ſtere, ſi qui ab eis vellent deficere. Accuſantur Uto Hildenesheimen- ſis Epiſcopus& frater ejus Conradus& Comes Thiedericus Heinricum hoſtem eorum infeſtiſſimum conveniſſe,& patriæ traditionem eiĩ pro- miſiſſe. Sed cum proteſtati dicerent, ſe nullam adhuc fubjectionem Heinrico pollicitos, non negarent autem ſe ei Iocutos, expetuntur ob- ſides dare ad certificandum compatriotas de promiſſa fide. Illis re- claman- Chronographus Saxo. 207 clamantibus, non eſſe nominatæ eorum dignitatis, ut ad patrocinium Pätriæ cujus ipſi primates& hactenus defenſores erant ab his, quorum- id minus referret cogerentur, Thiedericus egregiæ dignitatis Comes, à quibusdam præcipitati impetus interficitur, Epiſcopus& ſuus frater &eorum complices fugantur. Nec mora Epiſcopus hanc vindicatu- rus injuriam, ad Heinricum Fritislariæ ſibi obviantem venit ſubjectio- nem ei firmavit. Et ut Saxones ſollicitandi& Hermannum deſerendi peroraturus mediator eſſe poſſet, ſacramentum accepit ab Heinrico, ſi Saxones ad eum converterentur, eumque paterno uti regno pateren- tur, ipſe nunquam eis illud;us infringeret, quod à tempore expugnato- ris eorum Caroli aptiſſimum honeſtiſſimumque habuerant, ut ſi quis- quam ſuorum cum aliquo de Saxonibus contra legem ageret, ipſé à di factæ ſibi proclamationis infia ſex foptimanas digna illud ſatufactione componeret. Juraverant alii ejus primates Epiſcopi& ſeculares, ut ſi Heinricus hoc ſtatutum unquam poſtponeret, ipſi nullum ſibi ſuble- mentum contra Saxoniam eſſent. Epiſcopus mox in ſa reverſus compatriotis, quod ſibi juratum eſt promittendo, multos conciliave- rat parti cui ipſe accesſit. Heinricus ne ſibi in tam optata oportunita- te ipſe deeſſet, expeditione indicta Saxoniam erat aggreſſurus. Her- mannus ei cum eisdem, qui ſibi remanſerant erat obviaturus, ſed utriusque collectam impedierat inſtans tempus ſeptuageſimæ, in quam propter juratam usque in octavam pentecoſtes Dei pacem, nec licitum erat velarma portare. Delſignati alter jam ſeptimo, alter quarto an- no Sigefridus Auguſtenſis, Norbertus Curienſis, conſecrati ſunt Epiſcopi apud Mogontiam, ab illo Mogontino in purificatione ſanctæ Mariæ tenente adhuc magnam partem Auguſtenſis Epiſcopatus, Guigone quem Goslariæ Sigefridus Archipræſul conſecravit ſub Rudolfo Rege. Videres tunc temporis faciem Saxoniæ irrevocabiliter alteratam. Qui enim ſe antea pro ſolo Apoſtolicæ ſedis patrocinio Heinrico adverſa- tos affirmaverant, qui ſe ei niſi per ſuum excommunicatorem Papam-, ſcilicet Gregorium hujus nominis ſeptimum, reconciliato nunquam communicaturos juraverant, jam obliti Papam eundem violenter ex- *L.I 2 pulſum, 204 Acceſfiones Hiſtoricæ, pulſum, Hermannum Regem inhumane deſtitutum, Heinrico per crebras legationes non ſolum communicant, verum etiam Imperato- rem, quamvis ab excommunicato conſecratum appellant, in captanda ejus benivolentia altero alterum præoccupante,& illum ſibi ipſi defu- turum judicante, quicunque Heinricum jam Saxonia& integritate- Teutonici regni potiturum ſibi debitorem ſuæ reſtitutionis non face- ret. Conſpirans quippe omnis ferè Saxonia tanto excommunicatum repoſcit affectu, quanto prius nondum excommunicatum expulit im- petu. Reclamant Archi-Epiſcopi cum Epiſcopis; ſed narratur fabu- la ſurdis utpote tunc defunctis, qui robuſtioris ætatis& ingenii erant, Ottone ſcilicet, qui Dux erat Bavvariæ, IIdoue Marchione, Thiederico Comite, Saxonici principatus ceſſerunt fluctuanti pueritiæ. Cu- jus multis allecti promisſis hæc concordat ſententia, nullatenus alicui eorum intereſſe, ut Heinricus per eos avito exhæredetur impe- rio, cum ipſe experta Saxonum vi correctus, eos velit ſecuros reddere de nunquam infringendis patriis eorum legibus. Nec bellandi ſcau- ſam] ſupereſſe expugnato propter quod pugnavere. Hac negotiorum exeeutione pacifica exſpectatur ſtatutæ pacis terminus, æſtas ſcilicet me- dia. Notum eſt, quòd eandem ſententiam Wezelonis Moguntini Epiſcopi, Regis adverſarii tanto inſequebantur zelo, ut habito poſtmo- dum in Kviddelingeburch concilio, ubi Otto Epiſcopus Hoſtienſis in- terfuit, legatus Hildebrandi Gregorii, ipſam nimium ventilantes, hæ- reſin Wezelonis, ipſumque, quod dictu nefas eſt, hæreſiarcham appel- larent, contra fidem ſcil. illum dogmatizaſſe culpantes, quod quamdiu quis ſuis ſpoliatus ſit rebus, divinis non ſubjaceat legibus: Synodus Mo- gontiæ habetur, cui interfuit Heinricus, ubi præſentibus legatis Wic- berti hæreſiarchæ& Romanorum omnes ſibi rebelles Epiſcopi depo- nendi judicantur. Hic etiam communi conſenſu atque conſilio con- ſtituta eſt pax DEI. Non multo poſt ſubſtitutis ab Imperatore per parrochias abdicatorum Præſulibus, in locum Adelberonis, Mein- hardus converſatione probabili litteris etiam& ingenio atque facun- dia nulli pene ſecundus, Wirciburgenſis Eccleſiæ præſul ordinatur. Eodem Chronographus Saxo. 209 Eodem anno circa æſtatem ipſe Heinricus in Saxoniam venit& caſtris poſitis juxta Magad. in pratis virentibus cum optimatibus ſuis intravit urbem, ibique ſuſceptus eſt regio more. Sed quia propter metum ipſius advenientis Archi-Epiſcopus Hartvvigus cum Halverſtadenſi Epiſcopo & Hermanno Rege ad Danos abierat, ſicut prius animo conceperat, in locum illius Hartwigum Abbatem Hersfeldenſem ſubſtituit,& pro Burchardo Halverſtadenſi Hamozonem ejusdem EccleſiæCanonicum conſtituit, avunculum Lotbovvici Comitis de Turingia. His itaque geſtis, illoque abeunte Epiſcopià Dania regresſi ſunt,& ipſe Heinricus cum illis ſuperpoſitis mox de patria effugatus eſt. Hildibrandus qui& Gregorius, uti apud Salernam exulatus moritur,& ibidem in Eccleſia ſepelitur, cui Northmannorum& Mechthildis potentiſſimæ per Ita- liam fœminæ, cunctorumque ejusmodi ſectam æmulantium aſſenſu Deſiderius Cardinalis Romanus& Abbas Caſinenſis verus Chriſti fa- mulus licet multum corde ſimul& corpore renitens ſubſtituitur, Victor nominatus. Etenim cum infirmitate gravi laborans ad ſummum hunc apicem invitus imo captivus proveheretur, precibus optinuit, ut infra non multos diesex hac vita tollererur. Poſthæc per eosdem Electo- res,& ordinatores Otto Oſtienſis Epiſcopus eidem officio delegatur. Recepto jam à Saxonibus pacificè Heinrico quidam Eggibertus Marcbio Regus etiam propinquus, armis ſtrenuus,& animoſus atque ditiſſimus iterum in Saxonia contra Regem tyrannidem ſuſcitavit. His Rex co- gnitis in Franciam propere rediit. 1v Annus Dni. MLXXXVI. Heinrici XXX. Heinricus Saxoniam vaſtat. Wirzeburc à Saxonibus& Ala- mannis obſidetur, ad quam liberandam Henricus copioſum tam equitum quam peditum congregat exercitum,& juxta Bleichfeld pu- gna commiſſa ab hoſtibus victus fugatur. Ab ipſis urbe mox occupata Epiſcopus Adelbero introduũcitur, relictoque cum eo militari præſidio ad propria quisque proſciſcitur, ſed paulo poſt eadem urbs ab Heinrico recipitur expulſoque Adalberone cum ſuis Meginhardus intronizatur. *LI 3 Annus 270 Acceſßhiones Hißtoricæ, . IV Annus Dni. MLXXXVII. Heinrici XXXI.. Hermannus Regis nomine depoſito, permiſſione tamen Henrici ad propria reverſus poſt paucos dies in cujusdam oppidi obſidione in- teriit. Bertha Imperatrix obiit. Peſtilentia facta eſt. Heinricus Marchio obiit. IV Annus Dni. MLXXXIIX. Heinrici XXXII. Obiit Bertha Imperatrix. Buggo Halverſtadenſis Epiſcopus Goslariæ in quadam ſeditione occiditur. Auguſta urbs Svevorum in- ſidiis in cœna Domini capta, ſecunda feria paſchæ deſtruitur,& Sige- fridus ejusdem urbis Epiſcopus cuſtodiæ mancipatur. Wigoldus ejus- dem Eccleſiæ invaſor intra paucos dies moritur. Meginhardus Wir- ciburch. Epiſcopus obiit, cui ſucceſſit Emmehardus adhuc Adelberone vivente: W ecil Archi- Epiſcopus Mogontin. obiit, cui Ruther ſuc- ceſſit. I V Annus Dni. MLXXXIX. Heinrici XXXIII. Otto Radisponæ obiit, pro quo Gebehardus adoleſcens conſti- tuitur, Imperator Coloniæ nuptias celebravit, quandam kitonis Mar- chionis viduam filiam Regis Ruzarum ducensuxorem. Poſt hæc con- gregato exercitu oppidum quoddam Ekberti Marcbionu, quod Glicbi dicitur, in Thuringia poſitum nimisſfirmum obſedit, quem Ekbertus ſuis confidens in vigilia natalis Domini, quia jam magna pars primatum ob diem feſtum abierat, audacter invadit,& naviter primo reſiſtentem tandem cedere compellit. Ibi Burchardus Loſannæ Epiſcopus, qui ea die ſacram Imperatoris lanceam ferebat, occiſus eſt. Welf junior habitu peregrini Italiam ingrediens Mathildam accepit uxorem, hanc prius habuit Godofricdus Dux gibbolus. IV 1 Annus Dni. Mxc. Heinrici XXXIV. Heinricus Imperator rurſum Italiam ingreditur. Prædictus Ekbertus Marchio à quibusdam Imperatoris fidelibus in quodam mo- landino Chronographus Saxo. 271 landino pauſandi gratia deprehenſus turpiter occubuit. Heinricus natale Domini Ratisponæ celebravit. Spiræ conventum habuit de- agenda pace, Herrandus Abbas qui& Stephlanus, Halverſtadenſis Epi- ſcopus electus eſt. Huizmannus Spirenſis Epiſcopus obiit, pro quo Iohannes conſtituitur. Ludolfus Dux obiit, item Bertolfus Dux filius Rudoſi, Hermannus Metenſis Epiſcopus obiit. Adelbero viceſimus oſtbeatum Burchardum ſacroſanctæ Wirzeburgenſis Eccleſiæ Epiſco- us defuncto Domino Brunone III Kal. Julii conſtitutus vixit poſt ac- ceptum Epiſcopatum, annos XLV, menſes III, dies VII, ſubſtitutis duobus tamen Epiſcopis Meinhiardo juniore& Emehardo. Obiit II Non. Octobr. in prædio patris ſui, ſepultus in monaſterio ſui Lam- bach, ubi in pace requieſcit. Hermannus Mettenſis obiit. I V Annus Dni. MXCI. Heinrici XXXV., Viſi ſunt per multas regiones vermiculi nimis ignoti non longe à terra volantes, hoc eſtut vel manu vel virga tangi poſſent, grosſitudine quidem muſcis æquales, ſed longitudine deductiores, quorum tam in- finitus extitit exercitus, ut unum pene miliarium in latitudine II vel III in longitudine viderentur occupare, denſitate verò ſua ipſam ſolis lu⸗ cem terris denegare, per quam prodigioſam viſionem, quæ poſt qua- drigennium facta eſt Iheroſolymam tendentium profectionem, qui- dam interpretantur præfigurari. Mahthild de Longobardia Heinrico Regi rebellat. 1v Annus Dni. MXC II. Heinrici XXXVI. peſtilentia magna fit hominum atque pecudum. Hoc anno ræſidente Romanæ Eccleſiæ Urbano Pontifice ipſo ortante& Domi- no noſtro IESU Chriſto cooperante ab omni populo Chriſtiano ſanctæ Jeroſolimitanæ viæ cepit eſſe origo, regnante Heinrico Imperatore in Germania, in Francia Rege Philippo. IV Annus Dni. MXCIII. Heinric XXXVII. Conradus filius Imperatoris patri ſuo rebelat. Viſus eſt ſplentor quaſi 272 Acceſiones Hiftoricæ, uaſi facula volans per aërem aboriente. Emehardus ordinatur VI Kal. April. Eclipſis ſolis facta eſt tertia hora die& viſus eſt draco. Fra- trislaus Dux Boẽmiæ in venatu de equo cadens ſubitanea morte re- cesſit. IV Annus Dni. MXCIv. Heinrici IIXL. Eccleſia mortalitate immenſa incredibiliter eſt devaſtata, inſuper peſtilentia turbinibus ymbrium inundationibus& diverſis cladibus ni- Saxones& Thuringi inter ſe pugnaverunt. IV mium afflicta. Annus Dni. MXCv. Heinrici IXL. V Lidizlaus Rex Pannoniæ miſericordiæ operibus plenus in Domi- no vitam finivit. Item Luppoldus Marcb.& Heinricus Palat. Comes obierunc. Sopbia Dustrix piæ memoriæ XIV Kal. Junii obiit. 3 I V Annus Dni. MXCVI. Heinrici XL. Velf Dux antea Noricus, qui ab Heinrico jam dudum abjurave- rat,& ob id Ducatum perdiderat, in gratiam ejus redit, ducatumque recipit. Signum in ſole apparuit V Non. Martii, id eſt ſecunda fe- ria initii quadrageſimæ, diverſa quoque prodigia mundus parturiſſe ubĩque referebatur. Moxexomnibus pene terræ ſed maxime ab oc- cidentalium regnorum tam regum& nobilium, quam etiam vulgi utriusque ſexus innumerabiles turmæ armata manu Jheroſolimam, tendere ceperunt, excitati ſcilicet in zelum frequentibus nunciis ſuper oppreſſione Dominici ſepulchri, ac deſolatione omnium Orientalium Eccleſiarum, quas gens ferocifſima Thurcorum per aliquot annos ſuo ſubactas dominio inauditis calamitatibus jam jamque deleverat. Qui- bus ut dictum ſubventuri, ſicut diverſis agminibus, ita diverſis& in- certis plerisque ducibus properantes primi quendam Petrum Mona- chum ſequentes XV milia æſtimata, per Germaniam indeque per Bavvariam atque Pannoniam pacifice tranſierunt, quam plurimi na- vali per Danubiam vel per Alamanniam pedeſtri itinere aliique XII milia per Saxoniam atlue Boëẽmiam à quodam Folckmaro Laico& prius Ohronographus Jaxo. 27½ prius incluſo, itemq; nonnulli à Godeſcalco presbytero per Orientalem Franciam ducti, qui& ipſi nefandisſimas Judæorum reliquias ut veræ in- teſtinos Eccleſiæ hoſtes per civitates, q 1as tranſibant, aut omnino dele- bant aut adbaptiſmatis refugium compellebant, plurimis exinde manu- biis onuſti Pannoniam vel Ungariam attingentes quibusdam ſeditioni- bus ut videbatur indigenis inviſi facti, re autem vere facultatum ſua- rum abundantia eosdem ſemibarbaros in avaritiam accendentes juſſu Regis eorum Colomanni dolis potius quam armis capti, plurimi morte multati, pauci armis& rebus nudati, fugam pro maximo lucro reporta- bant, quamvis&lisſima utriusque ſexus multitudo à quodam mi- litari ſeducta, vel potius ut Iſraëliticus quondam exercitus ſpiritu for- nicationis decepti paucis ſibi Pannoniæ ingreſſum in præſidio Miſe- burch obſtantibus, fuga nemine perſequente repatriaverunt. Hoc anno aliquid ante nec viſum nec auditum ſeculis imminere ſignis à cœ- lo præſagabatur frequentins, de quibus unum ponatur, ut de reliquis ſides certior habeatur. Die quadam adveſperaſcente, ſicut hi, qui vi- derunt, teſtari ſunt, nulla in acre apparente nubecula, diverſis in locis lobiut videbatur ignei emicuerunt, rurſumque alia in cœli parte ſe condiderunt, quod non ignem, ſed angelicas fuiſſe virtutes animadver- ſum eſt, vagatione ſua eam quæ poſtea totum pene corripuit occiden- tem ſignificans commotionem& de locis ſuis populi præmonſtrantes profectionem. Ut ergo hæc manifeſta fierent quæ ſigna portende- rent, quidam cui Petrus nomen erat in finibus emerſit Hiſpaniæ, qui ut ferebatur primum recluſus, inde clauſtris exiens prædicatione ſua totam commovit provinciam,& non ſolum viros plebejos, verum etiam Reges, Duces, cæterasque mundi poteſtates, ad majora veniam, Epiſcopos, Monachos reliquosque Eccleſiæ ordines, ut ſe ſequerentur, perſuaſit, quandam circumferens cartulam, quam de cœlo aſſerebat lapſam quaque continebatur univerſam de cunctis mundi partibus Chriſtianitatem Jeroſolymam armis inſtructam migrare debere, in- deque paganos propulſantem eam cum finibus ſuis in perpetuum poſ- ſidere, hocque de ilio Evangelii teſtimonioc onfirmabat, ubi IES US * Mm deſtru⸗- 274 Acceſſiones Hiſtoricæ, deſtructionem urbis illius faciens ſermonem ſic concluſit,& eruſalem inquit calcabitur à gentibus, donec impleantur tempora gentium.. Conſentientibus igitur dictis illius omnibus, regna rectoribus, urbes paſtoribus, vici vaſtantur habitatoribus; non tantum viri ſeu pueri, ſed& mulierum quam plurimæ iter hoc ſunt aggreſſæ. Judæi bapti- zari compulſi ſunt, rennuentes immenſa cæde profligabantur. Apud Mogont. Judæi numero virorum ac mulierum& infantum, mille & XIV, interfecti ſunt,& maxima pars civitatis exuſta eſt. Judæi per diverſas provincias Chriſtiani facti ſunt,& iterum à Chriſtianitate re- ceſſerunt. Iv Annus Dni. MXCVII. Heinrici XIL.I. Heinricus Imperator ab Italia Radisponam Bavvariæ urbem ve- nit, ĩbique aliquamdiu moratur,& Judaus, qui baptizati fuemnt, Ja- daizandi ritum conceſſir. Interea Godefridus Dux Eotharingiæ, vir genere, armis& ingenio clarisſimus, qui dudum& priori anno cunctis quæ poſſederat in pretia redactis militibus copioſis fideque non modi- ca inſtructus, iter per Orientalem fecerat, neque ab Ungaria fugienti- bus territus, ſed tam Imperatoris Heinrici, quam Regis Colomanni permiſſione Pannonias Bulgariamque permearat, Conſtantinopolita- no fæderatur Imperatori; ejusque præſidiis fultus Romaniam attigit, ibique ſociatis ſibi tam Siciliæ quam Græciæ, Danorum, Normanno- rum, cæterorumque transmarinorum exercitibus, immò univerſo- rum Chriſtum colentium auxiliis frequenti aggreſſu barbaros atte- rere cœpit. Etenim cum capta Nicea civitate exercitus inde diſce- deret, plusquam CCCmilia armatorum ibi fuerunt,& licet hæc tanta multitudo univerſam Romaniam occupare, flumina epotare, depaſce- re ſegetes omnes una die poſſet, tamen cum plenitudine tanta eduxit cos Dominus, ut de ariete nummus,& de bove vix XII acciperentur. Præterea etſi Principes& Reges Saracenorum contra eos ſurrexerunt, Deo volente facile victi& conculcati ſunt. Ob hæc itaque feliciter acta quia quidam intumuerant, oppoſuit illis Deus Antiochiam arbem uma- Chronographus Saxo. 27F humanis viribus inexpugnabilem, ubi per novem menſes detentos in obſidione ejusdem ita humiliavit, ut omnis ſuperbiæ eorum tumor in humilitatem recurreret. Illis igitur ſic humiliatis, ut in toto exercitu vix centum equi boni reperirentur, aperuit Deus copiam ſuæ benedi- ctionis& miſericordiæ, induxitque eos in civitatem atque Turcos at- que omnia eorum poteſtati uorum tradidit. Cumque hæc quaſi viri- bus ſuis acquiſita optinerent, nec Dominum qui hæc contulerat digne magnificarent, àtanta multitudine Saracenorum obſeſſi ſunt, ut nullus de civitate egredi auderet. Præterea fames ita in civitate invaluit, ut vix ab humanis carnibus ſe aliqui continerent. Reſpiciens autem Do- minus populum quem tamdiu flagellavit, benigne conſolatus eſt eum. Itaque primum quaſi pro ſatisfactione tribulationum lanceam ſuam- munus inviſum à tempore Apoſtolorum pignus victoriæ illis optulit. Deinde corda hominum adeo animayit, ut& ipſis, quibus ægritudo vel fames ambulandi vires negaverat, arma ſumendi& viriliter contra ho- ſtes dimicandi virtutem infunderet. Exin cum iterum hoſtibus fame & tædio exercitus deficeret, Antiochiæ maxime propter diſcordias prin- cipum in Syriam profecti Barram& Marram urbes Sarracenorum ex- pugnaverunt, caſtellaque regionis optinuerunt. Conradus patri ſuo Heinrico rebellat Imperatori,& ob hanc injuriam juniori filio ſuo re- gnum injungit. Magontiæ conventum de inſtituenda pace habuit,& natale Domini apud Argentinam cęlebravit. 1v Annus Dni. MXCVIII. Heinrici XLII. Cum in Syria populus Dei facere diſpoſuiſſet, tanra fames fuit, ut corpora Saracenorum jam fœtentium nonnulli comederent.. Pro- inde cum divino monitu in interiora Hiſpaniæ progrederentur, largiſ- ſimam maximè& victorioſam manum omnipotentis patris ſecum ha- buerunt. Cives namque& caſtellani regionis, per quam procede- bant, ad eos cum multis denariis legatos præmittebant, parati ſervire& oppida ſua reddere. Atilli qui jam exercitum non multum habebant, qui& ipſi unanimiter in Jeruſalem feſtinabant, acceptis ſecuritatibus * Mm 2 tribu- 276 Accegsſiones Hiftoricæ, tributarias eas fecerunt, quippe cum unaquæque de multis civitatibus, quæ in maritimis illis ſunt plures homines haberet quam inillorum ex- ercitu fuiſſent. Conradas Comes de Hoenburg regi rebellat, idcirco ex- ulſus eſt, Rothardus Archi-Epiſcopus Mogont. gratiam Regis per- didit,& ſimulata indignatione clam ab urbe diſcedens in Thuringiam- venit. IV Annus Dni. MXCIX. Heinrici XLIII. Cum auditum eſſet Antiochiæ, Loodicie& Rohas,[vid. infra ad ann. MCXLVII] quia manus Domini eſſet cum populo ſuo, plures de exercitu ſuo, qui ibi remanſerant, conſecuti ſunt eos apud eos, ſicque Deo conviatore& cooperatore cum ipſis ab Jeruſalem usque pervene- runt. Cujus in obſidione cum exercitus laboraret maxime propter aquæ inopiam, habito conſilio Epiſcopi& Principes circinandam, eſſe civitatem nudis pedibus prædicabant, ut ille, qui pro ſuorum ſalva- tione eam humiliter ingreſſus eſt, pro ſe humiliatis ad faciendum de- fuis hoſtibus judicium aperiret. Qua Dominus humilitate placatus VIII die poſt humiliationem civitatem cum fuis hoſtibus illis tribuit, eo videlicet die quo primitiva Eccleſia inde abjecta fuit, cum feſtum- de diſperſione Apoſtolorum A multis fiaεlibus celebratur. Et ſi quis ſcire deſiderat, quid de hoſtibus ibi repertis factum fuerit, ſciat quia in- porticu Solomonis& in templo ejus Chriſtiani equitabant in ſanguine Saracenorum usque ad genua equorum, inde cum ordinatum eſſet, qui civitatem retinere deberent& alii amore patriæ& pietate paren- tum ſuorum redire voluiſſent, nunciatum eſt eis quod Rex Babylonio- rum Aſcalonem veniſſet cum innumerabili multitudine paganorum ducturus Francos qui Jeroſolymis erant in captivitatem& expugnatu- rus Antiochiam, ſicut ipſe dixerat, aliter autem Dominus ſtatuerat de ſnis. Ita cum in veritate comperiſſent exercitum Babiloniorum Aſcalone eſſe, contenderunt obviam illis relictis ſatcinis& infirmis ſuis in Jeruſalem cum præſidio. Cumque exercitus Dei hoſtes conſpexiſſet, genibus flexis adjutorem Deum invocaverunt, ut qui in aliis ſuis neceſ- ſitati⸗ Chronographus Saxo. 277 ſitatibus legem Chriſtianorum confirmaverat, in præſenti bello con- fractis viribus Sarracenorum,& Diaboli regnum, Chriſti& Eccleſiæ à mari usque ad mare usquequaque dilataret. Nec mora, clamantibus ad ſe Deus affuit, atque tantas audaciæ vires ſubminiſtravit, ut qui eos in hoſtem currere videret fontem, aquæ vivæ ſitientem cervum ſe⸗ gnem aqjudicaret, miro videlicet modo, cum in exercitu eorum non plus quam V milia militum& XV milia peditum fuiſſent,& in exer-= titu hoſtium centum millia equitum& Nl. millia peditum eſſe potuiſ⸗ ſent. Tunc mirabilis in ſervis ſuis Dominus apparuit, cum antequam confligeret, pro ſolo eorum impetu hanc in fugam multitudinem ver- tit,& omnia eorum diripuit, ut ſi deinceps illis repugnarevellent, non haberent arma in quibus ſperarent. De ſpoliis verò non eſt quæren- dum quantum captum ſit, ubi theſauri Regis Babiloniæ occupati ſunt. Ceciderunt ibi plus quam C milia armatorum gladio. Timor autem corum tantus erat, ut in porta civitatis ad duo millia ſuffocati ſint. De his verò qui in mari interierunt, non eſt numerus, ſpineta etiam ex ipſis multos optinuerunt. Pugnabit certe orbis terrarum pro illis,& nĩſpo- lia caſtrorum ex ipſis multos optinuiſſent, pauci eſſent de tanta multi- tudine hoſtium, qui renunciare potuiſſent de bello, Pridie autem quam bellum fieret, multa milia camelorum„boum,& ovium cecidit exercitus. Cumque juſſu Principum liæc populus dimiſiſſet, ad pu- gnam progrediens mirabile dictu multas& multiplices turmas cameli ecerunt, ſimiliter boves& oves. Hæcautem animalia cum eis comi- tabantur, ut cum ſtantibus ſtarent, cum procedentibus procederenta L cum currentibus currerent. Nubes etiam ab æſtu ſolts eos defende- runt& refrigerabant. Celebrata itaque victoria everſus exercitus Je- ruſalem,& relicto ibi Godefrido duce Regimunt Comes fancti EÆgidii & Ruotbertus Comes Normanniæ& Rubertus Flandrienſis Laoditiam reverſi ſunt, ibi claſſem Piſanorum& Boimundum invéenerunt. Cum- que Archi-Epiſcopus piſanus Boimundum& †*† reliquos concordaté feciſſet, regredi Jeruſalem pro Deo& fratribus Comes Regimundus diſpoſuit. Urbanus Papa obiit,& in Eccleſia ancti Petri ſepultus elt, *Mm 3 cui 7 275 Acceßiones Hifzoricæ, cui poſt paucos dies Reinherus Cardinalis& Abbas de ſancto Clemente vir boni teſtimonii in ſedem Apoſtolicam ultra quam credi poteſt re- nitens, à Romano clero& populo ſubſtituitur,& octavo die electionis ſuæ juxta morem conſecratus, Paſchalis appellatur. Viſus eſt glo- bus igneus miræ magnitudinis ab occidente in orientem per aërem, deferri. IV Annus Dni. Mc. Heinrici XLIV. Heinricus Imperator natalem Domini Coloniæ celebravit, in epiphan. verò Aquisgrani filium ſuum juniorem Heinricum quintum Regem fecit reprobato majore filio Cunrado, quem prius coronaverat. Ipſe verò per quasdam lItaliæ partes& nomen& dignitatem Regis an- nis ferè IX optinuit, Paſcha Radisponæ celebravit, ubi iisdem diebus mortalitas magna exoritur, in qua Rarbbodo Palatinus Comes cum aliis innumerabilibus moritur. Conradus Trajectenſis Epiſcopus IV feria Paſchæ à negotiatore Freſico crudeliter occiditur, cui Burchardus ſuc- cesſit. 1V Annus Dni. MC I. Heinrici XLV. Fames magna per multas regiones invaluit. Mortalitas etiam non modica ſubſecuta eſt. Congregatio Hisſineburgenſium Monachorum Friderico Halverſtadenſi invaſori& excommunicato ſubdi& obedi- re recuſans hac de cauſa ab ipſo coacta eſt clauſtrum egredi. Ido Mar- chio& alii plures Saxonum Barbaros qui Luitici vocantur invaſit,& ur- bem, quæ Brandeburch dicitur, obſedit,& honorifice cepit. Hiemps dura. Obiit Godefridus Dux apud Jeroſolimam qui exercitum Chri- ſtianorum regebat, pro quo frater ejus Baldevvinus ad regendum po- pulum conſtituitur. Rex Wilehelmus de Anglia ſagitta interfectus eſt. Heinricus verò frater ejus in eodem Loco pro remedio animæ ſuæ vo- lens monaſterium conſtruere, apparuit ei& duo dracones ferentes eum, dicens, nichil ſibi prodeſſe eo quod ſuis temporibus omnia de- ſtructa eſſent, quæ anteceſſores ſui in honorem Domini conſtruerent. Annus Chronograpbus Saxo. 279 IV Annus Dni. MCII. Heinrici XLVI. Heinricus Imperator natalem Domini apud Mogontiam cele- bravit. Ibi multi Principes convenerunt,& conſilium Imperatori fe- cerunt, ut Romam mitteret nuntios propter unitatem Eccleſiæ,& Pa- pam conſtituere ſecundum electionem Romanorum& omnium Ec- cleſiarum. Comer Heinricus gratiam Imperatoris acquiſivit,& ipſe Imperator Marcbiam Freſonum ſibi tradidit, qui ſtatim illuc pergens cum uxore ſua, ibi interfectus eſt& illa vix evaſit, Imperator Leodio paſcha celebravit, filius ejus junior gladium accepit. Heinricus Comes regi rebellat,& Tbeodoricus Comes idcirco caſtellum ſuum Lintburch obſedit,& fregit, poſtremo ipſe Comes ſe in poteſtatem Regis dedit. Congregatio Monachorum apud monaſterium ſanctæ Dei genitricis Mariæ in Roſenvelde cepit inſtitui,& Dominus WVernerus Abbas primus electus eſt, Conradus Rex, adoleſcens, IX poſtquam à patris palatio di- ſceſſerat anno, immaturo præventus occaſu plena fide& bona confeſ- ſione migravit. Mabibitais magnæ illius& nobiliſſimæ obitus[vide MCXVI.] IV Annus Dni McII. Heinrici XLVII. Hoc iden Monaſterium libertati conceſſum à Marchione Udone & à matre ipſius& fratre datum eſt Romæ ſancto Petro. Hartwigus Magadab. Archi- Epiſcopus obiit ſubitanea motte, cujus inteſtina apud St. Johannem, reliquum corpus in Eccleſia ſancti Mautitii ſepelitur. Huic ſuccesſit Heinricus eodem anno electus à clero& populo. Rut- bertus Epiſcopus Babenbergenſis obiit, cui per Imperatorem Heinri- cum Otto Cancellarius ejus ſubſtituitur, vir bene religioſus. IV Annus Dni. Molv. Hefrnrici XLVIII. Cono Comes occiſits eſt, Heinricus de Ilburg Marckio obiĩit. Principes Saxoniæ contra Üdonem Marchionem congregantur,& Alesleve obſident. Patria ab utraque parte nimio incendio va- ſtatur. Annus Acceßiones Hiftoricæ, 259 IV. Annus Dni. Mcv. Heinrici XLIX. Heinricus Imperator natalem Domini Radisponæ celebravit, ubi- Comes Sigehardus Amilitibus Kegis occiſus eſt. Monaſterium in A- lesleve igne flagravit, Humbertus Bremenſis Epiſcopus obiit, cui ſuc- ceſſit Fridericus. Conradus adoleſcens filius Beatricis Marchiſiæ, poſtquam ſpretis literarum ſtudiis, quidus adprime imbutus erat, armis operam dedit, juxta Chriſti præſagium: qui gladium accepit, gladioper- zit. Nec multo poſt etiam ipfa Beatrix obiit, juxta patremm ſaum Otr*ο- nem Ducem caſtello Svinfurti ſepulturam accepit. Annus Dni. MCVI. Heinrici Junioris I. Heinricus Heinrici Imperatoris filius cepit regnare vivente Patre. Voluit autem Saxoniam propter quosdam Catholicos hoſtili manu in⸗ vadere, quod minime potuit, quia filius eum deteſtabatur, quemadmo- dum& cuncti fideles, quia denuntiabatur excommunicatus ab Apo- ſtolicis Gregorio, Urbano, Paſchali. In ipſa autem expeditione, qua Saxoniam moliebatur intrare, filius quadam nocte de exercitu ejus cum paucis aufugit. Hac igitur injuria ſtimulatus pater infecto nego- rio revertitur. Ille verò Sveviam petens à legato Romano, ſcilicet Ge- behardo Conſtantienſi Epiſcopo, de excommunicatione eſtlabſolutus, &matris Eccleſiæ gremio reſtitutus. Inibi ergo Eccleſiaſticis rebus ſatis prudenter ordinatis, aſſumto ſecum legato Romano Bavvariam Saxoniamque adiit, invaſores ſinodaliter depoſuit, reliquos verò hære- ſiarchas ab officio ſuſpendit, ac ſubjacere examini Domini Apoſtolici coëgit. Rothardus Mogontinus Archi-Epiſcopus propriæ ſedi reſti- cuitur. Heinricus Magadab. Archi-Epiſcopus conſecratus eſt à Ge- vehardo Conſtantienſis Eccleſiæ Epiſcopo, qui erat legatus Apoſtolici & àſuffraganeis Magadab. Eccleſiæ. Fridericus Dux Svvavorum, cui nupſerat filia Imperatoris Heinrici, obiĩit. — Annus Dni. MeVII. Heinrici junioris II. Heinricus Rex natalem Domini Mogontiæ celebravit, ibique sonventum habuit de rebus agendis. Communicato conſilio prin- cipum Chronographus Saxo. 291 cipum præſentavit curiæ ſuæ patrem, ibique multis ſuaſionibus ac pre- cibus aggreditur. Qui tandem confeſſus eſt, ſe innodatum vinculo anathematis Apoſtolicæ maledictionis. Expleta autem confeſſione cœleſti Regi& Apoſtolico nuntio, nec non& Principibus ibi aſtantibus lanceam atque coronam omniaque ornamenta regalis dignitatis relti- tuens viſitare limina Apoſtolorum vovebat, atque in decretis& præce- ptis Domini Apoſtolici perpetua ſtabilitate permanere. Et licet hoc peregiſſet, tamen nequaquam ea quæ pacis ſunt à filio adipiſcitur. Nam inter cæteras eorum diſſenſiones acceſſerunt quidam manu valida oc- cupare Leodium, ubi tunc pater conſederat jam regno deſtitutus. Fau- tores verò patris ex hoc incitati eruperunt de ſedibus ſuis irruentes ſu- per ipſos repente. Qui terga verterunt& præcipitio fluminis interiit multitudo maxima eorum. Cometa viſa eſt. Eodem anno Lude- gerus Marchio qui& cognomine Ildo habita conventione cum Magno Duce& Bremenſi Epiſcopo vehementi infirmitate repente cepit labo- rare. Qua ingraveſcente ad locum qui dicitur Roſſevelden deporta- tus ibi vitam finivit. Rudoſfo fratri ilius commiſſa esi Marchia per IIII amnos ab Heinrico Rege, ut nutriret filium ejus Heinricum. Gebe- hardus Hirſungenſis Abbas obiit, pro quo Bruno conſtitutus eſt. Ma- nus Dux obiit, cujus Ducatum optinuit Lutgerus Comes. Heinricus junior Coloniam obſidet ad injuriam Patris. Interim pater ejus Hein- ricus Imperator Leodio VII Id. Auguſt. moritur,& Spiræ ſepelitur. Thiedericus Comes de Karalanburg obiit. Annus Dni. M CvIII. Heinrici Junioris III. Heinricus Magadab. Archi-Epiſcopus obiit, cui Adelgotus eodem anno ſucceſſit. Heinricus Rex, dum i Goslarienſi oppido conven- tum habuiſſet& jura regni prout voluiſſet diſpoſuiſſet, ſubito nimia tempeſtas,& horribilis fulgurum& choruſchationum& tonitruorum exorta Regem& omnem populum perterruit: Adeo enimvehemens fuit, ut enſem regalem tempeſtas perſtringeret, partem non modicam in acumine cum balteo clippei regalis abſumeret coriumque interius ejusdem clippei per partes in rugam contraheret. Deinde Rex Flan- *Nn driam 7 292 Acceſſiones Hiiſtoricæ, driam cum valida manu intravit, ferro& igne cuncta domans, Ruber- tum etiam Comitem cum omni populo ſubjugavit. Annus Dni. MCIX. Heinrici Junioris IV. Heinricus Rex Pannoniam cum exercitu aggreditur, ubi ob infi- delitatem quorundam nichil memoriæ dignum ab eo agitur. Eodem b anno Boëmiorum fere adtria milia à proprio Duce ſunt necati. De- dicatio baſilicæ ſanctæ Dei genitricis in Roſſevelde. Obiit Sifridus Comeg. Annus Dni. MCX. Heinrici Junioris V. Rothardus Magont. Archi-Epiſcopus obit, cui ſucceſſit Adalber- tus. Heinricus Rex Poloniam cum exercitu ingreditur, eamque præ- da& incendio depopulata revertitur. In illa expeditione Dux Boëmi- cus nomine Zvedebolt inter ſuos furtive occiditur. Monaſterium Ca- nonicorum Hamersleve inchoatur. Annus Dni. McXI. Heinrici Junioris VI. Gebehardus Conſtantienſis Epiſcopus obiit. Ode Marchioniſſa obiit. Hæc fuit filiaſtra Osronis Ducis de Nortbeim, qui, ut prædictum eſt, ex matre ipſius Richeza nomine tres filios procreavit& filias III, ex quibus unam nomine Ethilindam accepit Welfus Dux Bavvariæ,& poſtquam illam repudiavit, duxit eam Hermannus de Calverla, genuit- que illa Hermannum Comitem, II nomine Ida nupſit Thiemoni Co- miti de Witin, peperitque illi duos filios Dedum Comitem& Cunra- dum Marchionem. Tertiam verò ſumpſit Cunradus Comes de Ar- nesberch quæ dicta eſt** genuitque ex ea Fridericum Comitem. Heinricus Rex Italiam valida manu ingreditur ejusque oppida, caſtella, municipia ferro ignique depopulatur. Præpoſitura in Hildesleve mutatur in Abbaciam, ubi primus ordinatur Alvericus Abbas. Annus Dni. MCxl. Heinrici Junioris VII. NHeinricus Rex Romam pro imperiali benedictione pergens datis & acceptis obſidibus pacifice à Romanis ſuſcipitur. Poſtquam verò ingreſſus eſt urbem, rupit pacem ac multos trucidar s Dominum Papam cum aliis principalibus viris cepit, ab eo extorquens regnandi privile- gium Chronograpbhus Saxo. 29 gium Eccleſiaſticæ fidei contrarium: Sed Dominus Paſchalis Ponti- fex concilio habito decretum promulgavit, ſoque ad completurum cum juſtitia& autoritate affirmavit, ſcilicet Eccleſias decimis& oblatio- nibus contentas, Regem verò prædia& regalia à Carolo ejusq; ſucceſſo- ribus Eccleſiaſticis collata recipere& detinere ea conditione, ne Pon- tifices regali manu anulo& virga inveſtirentur. Cum verò Rex ſupra- dictæ propoſitioni annueret, ſi confirmaret promiſſa, ecce repente or- tum eſt bellum,& ſicut prædictum cæſus eſt populus Romanus maxima contritione,& captivatus, ipſo Papa detento cum Cardinalibus& cle- ricis, populis nimio terrore diſperſis. Rex verò potita victoria miſit ad papam imprecans reconciliationem quod adipiſcitur, relaxata ca- ptivitate atque diadematis impoſitione ab eo coronatus Imperator& Auguſtus efficitur. Exegit autem ab eo privilegium, ut inveſtitura ad ipſum Epiſcopatum pertineret,& niſi ab co inveſtirentur, à ne- mine conſecrarentur, ſicque roborata amicitia viciſſim cum pace re- vertitur. Annus Dni. MCxXIII. Heinrici Junioris VIII. Paſchalis Papa congregato CXxXV Epiſcoporum& plurimorum, Catholicorum cetu, favore ipſorum promulgavit edictum, ne aliqua ſpiritalis dignitas regali manuinveſtiretur, caſſans omnia dicta ſcripta- que privilegii prioris, ducens privilegium ab Imperatore per violentiam extortum non debere dici privilegium, ſed pravilegium, quod noſci- tur ad redemtionem captivorum factum fuiſſe,& ne quid auctoritatis & efficacitatis haberet;, penitus excommunicavit. Commotio ad- verſus Imperatorem concitata eſt à Duce Luthgero& Marchione Ro- dolfo propter Fridericum Comitem de Stathen, quem captum vinculis mancipaverunt. Quod lmperator graviter accepit,& tandem poſt plura diſcrimina datis obſidibus pacificantur. Adalbertus Mogonti- nus Epiſcopus capitur ab Imperatore& cuſtodiæ mancipatur. Hoc tempore obiit quidam de Saxoniæ Principibus nomine Odelricus, La- devvici Comiti dudum gener, jam propter ejusdem filiæ repudium in- viſus. Cujus poſſeſſiones pradittus(omes Palatinus hereditaria ſibĩ *Nn 2 vendi- 294 Aceſiones Hiſioricæ, vendicabat ſucceſſione, ſed Heinricus Imperator easdem in jus regni conabatur attrahereeꝶ Quæ cauſa recidivæ diſcordiæ fomitem cepit miniſtrare. Annus Dni. Moxlv. Heinrici Junioris IX. Werra inter Heinricum Regem& Principes Saxoniæ, in qua Ficbertus& Sigifridus Palatinus Comes ejus gratiam perdunt, qui fu- gientes ab eo ab Hagero in quadam villa deprehenſi Wichertus quidem capitur& regi offertur, Sigifridus verò vulneratur, ex quo vulnere non multo poſt moritur. Barbari qui dicuntur Luitici conſilio Rudolf Marchionis propter odium, quod habebat adverſus Milonem, multas ſtrages patriæ intulerunt. Dominus Hildeboldus omnium bonorum memoria dignus Magadab. Abbas deceſſit, cui Hugo eodem anno ſuc- cesſit. Wernerus Roſveldenſis Abbas obiit. Annus Dni. Mexv. Heinrici Junioris NX. Heinricus Imperator aſſociatus eſt Regi Anglorum, ducens fi- liam ejus Mathildamuxorem celebrans nuptias apud Mogontiam ma- gnifice. Fridericus Colonienſis Archi-Epiſcopus alienavit ſe ab Im- peratore, nec non& alii multi principes. Rodolfus Comes remiſit Heinrico filio fratris ſui Marchiam, expletis VIII annis. Annus Dni. MCXVI. Heinrici Junioris XI. Factum eſt bellum in Saxonia Welfesholtz inter Imperatorem& Principes III Idus Februar. ubi Cæſar victus aufugit ſuorum plurimis amisſis. Adalbertus Mogont. Archi-Epiſcopus priſtino honori reſti- twitur. Mathildis præpotens fœmina de Longabardia obiit[ vide MCII.] Otto Comes de Ballenſtede cum LX de Theutonicis vicit duo milia& octingentos de Slavis in loco qui Cotbine dicitur, ex quibus ibi- dem corruerunt mille ſeptingenti& amplius V Idus Febr. Annus Dni. MoXVII. Heinrici Junioris XII. Gertrudis Dadtrix obiit, avia Lotharii Imperatoris. Annus Dni. MCXIIX. Heinrici Junioris XIII. Terræ motus factus eſt adeo, ut plurima mœnia corruerent. Ger- ibrudis Marcbioniſſa obit. Bernhardus Diaconus etiam obiit. E- geno Chronographus Saxo. 2 9F geno ſenior de Conradesburch genuit Burchardum ſeniorem, Bur- chardus ſenior genuit Eginonem qui interfecit Pallertum Comitem de Balenſtede, habuitque duas filias, quarum una nomine Gerburch nupſit Folcmaro de Domensleve procreavitque ex ea Alvericum& Bernhardum. Alvericus interfectus eſt relinquens fratrem heredem-, Frater autem Bernhardus omnem hæreditatem ſuam tradidit ſancto Mauritio& ſancto Nicolao,& ipſe Monachus factus eſt. Annus Dni. Mo XIX. Heinrici Junioris XIV. Paſchalis Papa obüt, cui ſucceſſit Gelaſius, quem Heinricus à Ro- ma expulit& Gregorium, qui& Burdinus Papa ſubſtituit. Defuncto Gelaſio Caliſtus prius Viennenſis Archi-Epiſcopus ſubrogatur, à quo Heinricus cum ſuo Papa excommunicatur. Heinricus ab Italia re- vertitur. Bernhardus Havelbergenſis Epiſcopus obiit, cui Hemmo ſucceſſit. Helpericus Comes de plozeke& Hermannus Comes advoca- tus Magadab. Eccleſiæ obierunt. Bernbardus Presbyter ſolitarius de la- pide St. Micbaelis in Chriſto obiit. Annus Dni. Mox x. Heinrici Junioris XV. Adelgoz Magadab. Archi-Epiſcopus obiit, cui ſucceſſit Ru- kerus. Hugo Abbas obiit, pro quo Arnoldus fubrogatur. Hemo Havelbergenſis Epiſcopus obiit, cui Gumbertus ſucceſſit, Cono obiit de Wippera& Thiedericus Comes ſenior de Ameneslove. Annus Dni. Mcxxl. Heinrici Junioris XVI. 1 Burdinus à Caliſto Papa capitur, monaſterio cui nomen eſt Ca- vea intruditur,& ipſe in ſedem Romanam excipitur ab omnibus hono- rifice. Bruno Hirſaugenſis Abbas obiit, pro quo Folcmarus ſtatuitur. Annus Dni. MoxXXII. Heinrici Junioris XVII. Caliſtus Papa revocavit in communionem Eccleſiæ Heinricum, Imperatorem dudum anteceſſoribus ſuis Paſchali& Gelaſio excom- municatum. Canonica autem autoritate ſancitum eſt, ne amplius ſibi regalis poteſtas uſurparet inveſtire ſpiritalia, ſed libera electid fie- retà Clero& populo,& ſic inſigniretur regalibus per ſceptrum. Quod utrique confirmaverunt, ſicque facta eſt pax& concordia inter ipſos. *Nn 3 Annus 296 Accesſiones Hiftoricæ, Annus Dni. MCxXXIII. Heinrici Junioris XIIX. Fridericus Epifeopus Bremenſis obiit III Kal. Febr. cui ſucceſſit Adalbero. Obiit etiam Reginhardus Halverſtadenſis Epiſcopus Kal. Mart. cui ſucceſſit Otto. Heinricus Marchio juvenis veneficio interiit. Item obierunt Lodevvicus Comes Monachus factus,& Ozto Comes de Ballenſtede. Theodericus Epiſcopus Cicenſis, Adela Comitiſſa obie- runt. Præpoſitura in Ballenſtede mutatur in Abbatiam, ubi primus ordinatur ſohannes Abbas. Gertrudis Comitiſſa de regione, quæ pulgo Hollandt vocatur, ſoror Lotbari Saxonici Ducis Imperatoris re- bellat. Annus Dni. MCxX Iv. Heinrici Junioris XIX. Eridericus Comes de Arnesberch moritur. Eclipſis ſolis facta eſt III Ildus Auguſt. hora quaſi ſexta. Rudoffus Marcbio obiit. Caliſtus Papa obiit, cui Honorius ſucceſſit. Annus Dni. MCXXV. Heinrici Junioris XX. Heinricus Imperator obiit anno regni ſui XXI, LXXXIII Ioco ab Auguſto. Luitgerus Gebehardi Comitis filius Dux Saxoniæ Mogon- tiæ Rex eligitur. Rukerus Archi-Epiſcopus Magadab. obiit. Annus Dni. MCXXVI. Lotharii I. Rex Lutgerus Paſcha Magadab. celebravit& prius Boëémiam ma- nu valida ingreditur, ſed mox in ingreſſu à Duce illius gentis per inſi- dias circumvenitur, occiditurque multitudo nobilium de Comitatu Regis cum aliis pluribus. Adalberrus etiam Marchio cum aliis multis capitur, demum dux cum Rege pacatur, indulta in ipſo exercitu inju- ria, ſicque revertitur. Rukero ſuccedit Norbertus in ſedem Magadab. Heinricus Dux Bavvariorum obiit. Annus Dni. MCxxvIl. Lotharii II. Luitgerus Rex obſedit Nurenberch cum Duce Boëmico,& non otuit debellare munitionem, quæ tamen poſtea ei tradita eſt. Caro- jus Comes de Flandria in Eccleſia à ſuis ſervientibus occiſus eſt. Wil- helmus Comes Pictavorum obiit. Meinfridus Slavus de Brande- burg occiſus eſt. Heinricus Dux Bavvariorum Gertrudem filiam Re- gis du- Chronogęrapbus Saxo. 297 gis duxit uxorem. Eodem anno XV Kal. Jan. Cunradus frater Fride- rici Ducis Svavorum regium nomen machinantibus quibusdam prin- cipibus tirannice ſibi im poſuit, propter quod à tribus Archi-Epiſcopis Mogontino, Salzburgenſi& Magadaburgenſi,& eorum ſuffraganeis excommunicatus eſt,& ab omni Eccleſia anathematizatus. Annus Dni. MoxXVIII. Lotharii III. Rex celebravit paſcha Merſeburch& Pentecoſten Aquisgrani. Conradus falſo nomine Rex,& Fridericus frater illius cum ſuis compli- cibus à Domino Honorio Papa in paſchali die extinctis luminibus à ſancta Eccleſia dampnati& excommunicati ſunt. Lothario autem- Regi expanſis ad cœlum manibus benedicebant,& eum collaudabant, vitam& ſalutem,& pacem, victoriamque ei à Domino exoptantes. Otto Halverſtadenſis Epiſcopus Romæ ab Honorio Papa deponitur. Heinricus Marchio filius lldonis Marchioni obiit. Spira à Rege poſſi- detur, quia Fridericus Dux Svavorum meditans rebellionem cum ſuis eam præoccupaverat. Annus Dni. MoXXIX. Lotharii IV. RexPaſcha Goslariæ celebrat,& Pentecoſten Quidelingeburch monaſteriumque ſancti Servatii ipſo inſtituente conſecratum ac dedi- catum eſt fer. II ab Epiſcopis Hildinisheimenſi& Mindenſi. Adalber- tus Marchio Hildegesburch quadam nocte cepit& combusſit. Spi- ram Rex iterum firma obſidione circumdedit& honorifice recepit. Eodem anno incommemoratione ſancti Pauli Apoſtoli facta eſt com- motio maxima civium in Magad. contra Norbertum Archi-Epiſcopum, eo quod majorem Eccleſiam, ſicut ſibi dictum erat, pollutam noctur- no tempore purificaverit. Creſcente itaque tumultu aſcendit in ſu⸗ periora antiquioris monaſterii cum Miſnenſi& Havelbergenſi Epi- ſcopis& Præpoſito majoris monaſterii, ibique multum diu obſeſſus eſt, ſævientibus atque objurgantibus adverſariis quod altaria fregerit Sereliquias ſanctorum furto abſtulerit. Sed hos divina gratia mirabili- ter de inſidiis corum eripuit,& perſiſtentes in malo excommunicans eos ſibi ſubjecit. In feſtivitate ſancti Michaẽlis magna violentia vento- rum extitit. Annus 259 Aæcéſßſiones Hiſtoricæ, Annus Dni. MOXXX. Lotharii V. Rex Paſcha Bavenberch celebravit& Pentecoſten in Quidilinge- burch. Ido Comes de Fankenleye ab hominibus Adalberti Marchio- nis occiſus eſt,& Conradus de Eikſtede apud Hallam à civibus ejus- dem oppidi cum aliis multis miſerabiliter occiſus eſt; Honorius Papa obiit. Tunc Romani diviſi elegerunt duos Cardinales, Gregorium- & Petrum Leonem, factaque eſt inde magna perturbatio& diſſenſio per totam Eccleſiam. Heinricus Comes& ſagnifer Regis, fiater Ludevvi- ei Comitis de Thuringia, clam vulneratus& confoſſus immatura morte obiit,& Burcbardus de Lukenem Comes Freſönum, in quodam cimi- terio à militibus Domini ſui, ſicut ipſius vo'untas fuerat, inſidioſe cir- eumventus infideliter eſt interemptus. Hujus perfidiæ vindex fuit Lotharius Rex, qui urbem illius Wincenburg dictam obſedit& fregit, & Comitatum ipſius dedit Lodevvico prædicto de Tburingia. Marchia etiam ſeptentrionalis tradita eſt Conrado filio Helperici de Plozeke. Gregorius qui& Innocentius, qui Petro Leoni in electione prævaluit, in Wirzeburch à Lothario Rege& ab omnibus ibi congregatis eligitur & confirmatur. Annus Dni. McXXXI. Lotharii VI. Habita eſt Synodus generalis in XL. apud Leodium præſidente Papa Innocentio cum numeroſa multitudine Epiſcoporum, Abbatum & Clericorum diverſorum ordinum præſente Rege Lothario& Regi- na R.ibique ab ĩpſo Apoſtolico& omni Eccleſia inibi collecta excom- municati ſunt Petrus Leonis, Conradus& frater ſuus Fridericus cum- omnibus illis faventibus. Otto etiam Halverſtad. Epiſcopus ab Ho- norio Papa depoſitus, ibidem propter petitionem Eccleſiæ& Regis priſtinam reſumpſit ſedem. Heinricus Magadab. præfectus filius Wiperti Marchionis Marchiam, quam patre ſuo defuncto Comes Adel. bertus à Rege acquiſierat, legati jure recepit. Rex Paſcha celebrat in Treverenſi civitate,& Pentecoſten in civitate Argentina,& Bruno ejusdem loci Epiſcopus paſtoralem curam amiſit, Gevehardo ſibi ſuccedente. Et quia Fridericus Dux cum illis comprovincialibus Regi Chronograpbus Saxo. 299 Regi maximè conabatur reſiſtere, plurima caſtella in eadem provincia ab ipſo codem tempore obſeſſa& confracta ſunt. Rex Saxoniam re- greſſus exercitum duxit contra Danos, eosque datis obſidibus potenter devicit. Innocentius Papa iterum collectis Eccleſiaſticis viris& fide- lium turbis apud Remenſem urbem in feſto ſancti Lucæ Evangeliſtæ, generali Synodo per aliquot dies præſidebat. Fridericus Archi-Epi- ſcopus Colonienſis obiĩit. Annus Dni. MoXXXII. Lotharii VII. Rex celebravit natalem Domini Coloniæ& purificationem ſan- tæ Mariæ Bavenb. Ekbertus Monaſter. Epiſcopus obiit, cui ſucceſ- ſit Wernherus Canonicus Halverſtad. Eccleſiæ, fratruelis St. Annonis Eccleſiæ[Colon.] Archi-Epiſcopi. Rex Aquisgrani Paſcha celebra- vit& Pentecoſten in Fuldenſi Monaſterio. Bruno ſucceſſit Friderico Colonienſi Archi-Epiſcopo. Corpus St. Godehardi Hildinisheimen- ſis Epiſcopi IV Non. Maj. elevatum eſt honorifice de tumulo. Obiit Cuno Ratisponenſis Epiſcopus& Hermannus Auguſtenſis Epiſcopus. Rex celebravit aſiumtionem ſanctæ Mariæ in Werzeburch,& inde cum exercitu Longabardorum fines intravit. Et quia Arcbi- Epiſcopus Co- lonienſis defuit, qui jure debet eſſe Cancellærius in ili partibus, Nor- bertus Archi- Epiſcopus Magadab. huic officio deputatus eſt. Annus Dni MoXXXIII. Lotharii VIII. Rexcelebravit natalem Domini in Italia apud caſtrum quod di- citur Medicina,[forte Modoetia]& Conradus Marchio de Plogeke poſt feſtivos dies in obſequio ejusdem regis pergens ſagitta transfigitur, ſic- que egregius juvenis heu immatura morte obiit. Cujus corpus in pa- triam delatum commendatum eſt terræ in Kakelinge cum parentibus ſuis. Rex autem inde progreſſus ſanctum Paſcha celebravit apud ſan- ctum Flavianum, ac poſtea in Kal. Maji Romam veniens ad ſanctum/ Iohannem in Lateranis à Papa& Clero ac Romanis honorificè ſuſcipi- tur, ibique Pentecoſten celebrat,& in ĩpſo ſancto die in monte Adven- tino ad ſanctam Sabinam coronatus procesſit. Ibidem ergo per ſex continuas ebdomas commoratus tandem ex conſilio& voluntate *00 prin- 296 Acceſüiones Hifloricæ, principum mediante Norberto Archi-Epiſcopo in præfata Baſilica Conſtantini à Papa Innocentio Imperialem ſuſcepit benedictionem- cum conjuge ſua II Non. Jun. die Dominica, quæ tunc tertia exſtitit, poſt ſolempnitatem adventus Spiritus ſancti. His ita geſtis Imperator tranſcenſis Alpibus celebrat nativitatem ſanctæ Mariæ in Werzeburch, habuitque glorioſum occurſum, ad curiam ſuam ex principibus diver- ſarum provinciarum, tam Eccleſiaſtici ordinis ſublimitate, quam& ſeculari dignitate præfulgentibus. Ibi confirmantur electiones Epi- ſcoporum Heinrici Radisbonenſis& Walteri Auguſtenſis. Et quia Heinricus Baſilienſis Epiſcopus omnino degradatus fuit, Adalbero Nienburgenſis Abbas eidem Canonica lectione cleri& populi per con- fſilium Imperatoris ſucceſſit. Annus Dni. MCXXXNXIV. Lotharii IX. Imperator natalem Domini celebrat Coloniæ, Epiphaniam A- quisgrani. Adelbertus Comes ſaccedit Cunrado Marchioni. Impera- tor celebrat paſcha Halverſtad. Ubi quidam de primoribus Danorum Magnus nomine advenit,& in die ſancto manibus applicatis miles Im- peratoris e;ficitur,& regnum ipſius patrieæ abipſo percepit,& post Sa- cmamenta Cæſari ad Eccleſiam procedenti circulo illius[corona] deco- mlus enſem Imperatoris bonorifice portavit. Qui in patriam reverſus à quodam Herico& fratre illius occiſus eſt, cum V Epiſcopis& LX Clericis. Pater etiam ejusdem Nicolaus nomine in civitate Slieswich ante Eccleſiam cum ſuis miſerabiliter occubuit, inſidioſe invitatus& infideliter interemptus. Imperator celebrat Pentecoſten Merſeburch in feria quarta ejusdem ebdomadæ Norbertus Magadab. Archi-Epi- ſcopus obiit,& in feria II ſequentis ebdomadæ in Monaſterio fanctæ Ma- riæ eſt ſepultus. Feſtivitatem Apoſtolorum Petri& Pauli celebrat in Magadab. Imperator& Conradus ejusdem Eccleſiæ Canonicus ipſo Imperatore conſentiente, generali electione Cleri& populi Archi-E- piſcopus conſtituitur. Adelberoni Nienburgenſi Abbati ſuccesſit Ar- noldus Abbas ſancti Johannis Baptiſtæ. Berthou Fuldenſis Abbas ve- neno vitam finivit, eique Cunradus ejusdem cœnobii Monachus per conceſ- Cbronographus Saxo. 291 conceſonem Imperateriſuccedit. Aſſumptionem ſanctæ Mariæ cele- brat imperator in Werzeburch,& inde cum exercitu Sveviam intravit, propter Fridericum Ducem& fratrem ejus, qui& quoddam oppidum ejusdem regionis lma dictum contra eum munierant,& cives ad re- ſiſtendum eidem incitaverant. Sed Heinricus Dux Bavvariorum præ- veniens Imperatorem oppidum expugnavit, deprædavit atque incen- dit, absque Eccleſſis, duce& fratre ſuo inde fugientibus,& XII de præ- ſtantioribus captivos ſecum adducentibus. Poſtea plures ex eisdem- comprovincialibus ad Cæſarem confluxerunt, quibus& gratiam ſuam dedit,& ipſi è contra ſibi fidelitatem promiſerunt. Devaſtata autem ex plurima parte regione Imperator ad Fuldenſem Abbatiam divertit. Fridericus verò Dux cernens ſe à pluribus derelictum& deſtitutum,& ſibi adhærentes valde afflictos, necesſitate compulſus adiit Imperatri- cem in prædicto loco cum Imperatore degentem, nudis pedibus ſatis humiliter flagitans gratiam ipſius ſimulque ſperans, ſe per illam, quia neptis ſua erat, in gratiam Cæſaris deventurum. Quod& ſic factum eſt. Nam ipſa fecit eum abſolvi per legatum Apoſtolici, qui ibi tunc præſens fuerat ab excommunicatione, qua per ſeptem annos conti- nuos fuit ſeparatus à communione ſanctæ Eccleſiæ Primum enim fuerat excommunicatus cum fratre ſuo in Theutonicis partibus à tribus Archi-Epiſcopis: Mogont. Salzburg.& Magadab.& fuffraganeis il- lorum, deinde in ſequenti anno à Papa Honorio& aliis Eccleſiaſticis viris, qui Romæ ad Synodum congregati fuerant, in cæna Domini, ter- tio in Leodicenſi Concilio à Papa Innocentio& omni Eccleſia. Re- ceptus ergo in conſortium ſanctæ Eccleſiæ, magnis Sacramentis ſê ob- ligavit, quod Imperatori fideliter& devote inpoſterum vellet adhære- re,& ad proximum placitum coram principibus gratiam illius cum il- lorum auxilio exquirere. 1 Annus Dni. MoXXXV. Lotharii X. Imperator natalem Domini Aquisgrani,& purificationem ſanctæ Mariæ Quidilingeburch celebrat. LodeW icus Augenſis Abbas occi- ſus eſt in Eccleſia à miniſtralibus ſuis, per inſidias, ſicut fama fuit, Othel- 1002 rici 292 Accesſiones Hiftoricæ, rici fratris Friderici Comitis de Zolre qui ei ſucceſſit, ſed ipſe eodem anno veneno vitam finivit. Caæſar venit in quadrageſima ſicut pro- miſerat à Bavenberch, ubi facta eſt permaxima confluentia principum & populi& Fridericus Dux cum ſuis, licet aliquamdiu retinuiſſet gra- tiam lmperatoris, publice provolutus pedibusillius humiliter exquiſi- vit& mox impetravit. ui etiam ſe profecturum cum ipſo Impera- tore in Italiam in proximo anno ſpopondit,& pacem per totam Sve- viam, ſicut decretum fuit, firmiter obſervari præcepit. Imperator ce- lebrat Paſcha Quidilingeburch, Pentecoſten Magadab. ubi Odelricus Dux Boëmiorum& legati Bolizlai, Ducis Polanorum& Godefredi Ducis de Lovene, Ungrorum etiam& Danorum, nec non& Sclavo- rum cum Principibus illuc confluentibus affuere, quos omnes cum di- gnis reſponſis remiſit. Congregatio ſanctimonialium Canonicarum in Luttere ab Imperatore commutatur in regularem vitam ſancti Be- nedicti,& Eberhardus de Monaſterio ſancti Johannis Baptiſtæ illuc cum Monachis miſſus primus ibi ordinatur Abbas;& eodem anno à Cæſare& Imperatrice poſitis in fundamento ab ipſis primis lapidibus novum Monaſterium incipitur. Imperator commemorationem ſan- cti Petri ad vincula Nuenburch,& feſtivitatem ſancti Laurentii,& aſ- ſumptionem ſanctæ Mariæ in Merſeburch celebrat. IIluc conflue- bant cum primariis regni Bolizlavus atque Othelricus Duces& legati Græcorum Imperatoris, honorifica ſecum munera ferentes, pacem- ab Imperatore& amicitiam ac auxilium eontra Rukerum tyrannum, ꝑoſcentes, qui partem Romani lmperii& etiam terram Græcorum ni- mis vexaverat. Quibus decenter remuneratis cum ſuis legatis Havel- bergenſi Epiſcopo Anshelmo& cæteris eis remiſit in propria. Soliz- laus verò poſt ſacramenta in die ſancto manibus applicatis milts ejaus ajficitur,& Cæſari ad Eccleſiam proceſſuro, gladium illius ante ipſum portavit. Poſtea cauſa orationis perrexit ad ſanctum Godehardum, indeque rediens in Magadab. propter petitionem Iinperatoris feſtiva procesſione ſonantibus campanis ſuſcipitur, quod nullus meminit prius unquam fuiſſe factum, ut talis ꝑerſona ibidem ſuſciperetur, niſi tempore Chronographus Jaxs. 295 tempore Adalberti primi Archipræſulis, qui Hermannum Ducem Sa- xoniæ, virum prudentem& juſtum& ſtudioſum, in defenſione ſancta- rum Eccleſiarum ibidem ſimili modo ſuſcepit, in quo tamen ipſum Imperatorem Ottonem auctorem& fundatorem illius loci nimis of- fendit,& ut ſcriptum invenitur, vix tandem placavit, licet ille majori⸗ revereutia eſſet, qum Sclavus& alienigena. Imperator poſt feſtum ſancti Michaélis Mulehuſen venit, ubi Conradus frater Friderici Ducis Coro- næ ac totius regalis oblitus ornamenti humiliter per Cunradum Archi- Epiſcopum Magad. ab excommunicatione ſolvitur, ac deinde per in- tercesſionem Imperatricis Cæſaris pedibus provolutus gratiam illius promeretur. Annus Dni. McxxXXVI. Lotharii XI. Imperator natalem Domini Spiræ celebrat. Heinricus Marcbio & Magadab. Comes tunc ad curiam pergens Mogont. obiit, cuĩ in- comitatu Magadab. Burchardus frater Archi-Epiſcopi fueceſſit, Mar- chia verò conceſſa eſt Cunrado Marcbioni. Caæſar paſcha celebrat A- quisgrani, Pentecoſten Merſeburg, natalitia Apoſtolorum Petri& Pau- Ii Goslariæ, ibique Ansbelmus Hapelberg. Epiſcopus rediens à Con- ſtantinopol, quo mifſus fuerat, venit ad eum. Havelberga capta eſt A fkis Widekindi& Eccleſia deſtructa. Imperator celebrat aſſum- ptionem ſanctæ Mariæ Werzeburch, indeque iter ſuum direxit ad partes Italiæ. Annus Dni. K cXXXVII. Lothiarii XII. Imperator celebrat natalem Domini in eampeſtribus Boloniæ civitatis,& paſcha Firmæ, deinde ingreſſus eſt Apuliam. Ibi apud civitatem, quæ Tranadicitur, Bruno Colonienſis Epiſcopus ſanguine minutus efi feria IV ante Pentecoſten,& terzia die ſubiranea morte defunctus eſt. Caæſar verò tranſiens per Romaniam& Campaniam, ingreſſus eſt Barum civitatem ibique pentecoſten celebrat,& in die ſancto Papa miſſam cantavit, in monaſterio fancti Nicolai æſtante Im- peratore. Ibi ſepultus eſt Bruno Colonienſis Archi-Epiſeopus, eui Hugo ſucceſſit Decanus ejusdem Eccleſiæ, qui ibidem conſecrationem *1O0 3& pal- 294S5 Acceßiones Hiſtoricæ, & pallium à Papa ſuſcepit. Eodem tempore obiit Adalbertus Mogon- tinus Archi-Epiſcopus. Imperator natalem Apoſtolorum Melphiæ celebrat, ubi Hugo Archi-Epiſcopus prædictus ſanguinem ſibꝛ minui fe- cit& IVy die obiit, ibique ſepultus eſt. Deinde non poſt multos dies in eodem itinere obiit Adalbero Baſilienſis Epiſcopus. Imperator Tridentinam veniens, feſtum ſancti Martini celebrat gaudens& ibi- dem infirmari cœpit. Dum verò cottidie languor ingraveſceret, nec ob hoc iter ſuum intermiſiſſet, tandem prævalente mortali infirmitate apud Breduvvan villam in faucibus Alpium conſtitutam II Nonas De- cembr. à ſeculo migravit. Corpus ejus in Saxoniam perlatum, in ſua propria Abbatia, quæ Lutere nominatur, terræ commendatum eſt. Annus Dni. MCXXXIIX. Conradi I. Meingotus Merſeburch. Epiſcopus de prædicta expeditione us- que in Sveviam languens perductus obiit, cui ſucceſſit Ekkilevus ejus- dem Ecclefiæ præpoſitus. Eodem tempore Lambertus Hilſenburgen- ſis Abbas& Brandeb. Eccleſiæ electus revertens à Roma alatronibus occiſus eſt. Huic ſuccesſit in Abbatia Sigebodo ejusdem loci Mona- chus, in Epiſcopatu Wikkerus ſanctæ Mariæ præpoſitus in Magadab. Pro Hugone etiam Colonienſi Archi-Epiſcopo conſtitutus eſt Arnol- dus St. Andreæ Fuldenſis[hæc vox recentiore manu lineæ ſuperſcripta] præpoſitus. Petrus Leonis, qui contra Innocentium Papam Apoſtolicam ſedem uſurpaverat, obiit. Primates regni decreverunt generalem con- ventum fieri Mogontiæ in Pentecoſten, ut communiter ibi regno præ- ficerent, quemcunque Deus ad hoc præordinäſſer. Interea quidam ſequeſtrantes ſe ab aliis mediante Thietwino Cardinali Epiſcopo in medio quadrageſimæ apud Confluentium oppidum Conradum fra- trem Friderici Ducis Svevorum privatim ſibi Regem elegerunt, unde deinceps non modica diſſenſio& perturbatio exorta eſt. Eodem an- no obiit Bolizlaus Dux Polanorum relinquens v filios ſuperſtites, qui- bus& diviſit hæreditatem ſuam coram Epiſcopis& Principibus illius terræ. E quibus Bolizlavus, quia ſenior erat& gener Conradi Kegus, du- catum illius terræ obtinuit. Folcmarus Abbas Corb. obut, cui ſuc- ceſſit — —O//O—üyyy— Cbronograpbus Saao. 295 cesſit Adalbero fiater Heinrici Ducis electus de eadem congregatione. Eodem tempore caſtrum quod Berneburch dicitur igne crematum eſt propter tyrannidem, quam exercebat inde Eilica Comitiſſa cum, ſuis--- Annus Dni. MCxXXXIX. Conradi II. Rex natalem Domini Goslariæ celebrat, ubi& publicum con- ventum habuit, ſed nichil ibi de rei publicæ ſtabilitate tractatum eſt, ſicque nonnullis dedignantibus curia defluxit, illo ibidem per inte- grum menſem inutiliter degente. Intrante verò Februario Quidilin- geburch venit, purificationem ſanctæ Mariæ peregit. Cunradum Magadab. Archi-Epiſcopum cæterosque Principes Saxoniæ, qui Gosla- riæ deerant& illuc ſe venire ſpoponderant, exſpectans. Quibus ve- nientibus& prope ipſum locum hoſpitantibus ipſe ſubito recesſit& expeditionem ſuam fieri in Saxoniam in proxima æſtate firmiter jusſit. Poſt paſcha Cunradus Magadab. Archi-Epiſcopus cum Duce Heinrico & aliis Principibus ſibi auxiliantibus caſtrum Bernubarai Comitus Plozeke [add. MCXLVII] obſedit, cepit, deſtruxit. Appropinquante verò feſtivitate aſſumptionis ſanctæ Mariæ idem Archi-Epiſcopus cum Du- ce& prædictis principibus apud Cruciburch contra Regem convenit, qui ut prædictum eſt Saxoniam hoſtiliter intrare ac devaſtare ſummis viribus conabatur. Ibi facta per internuncios conventione pax fir- mata eſt usque ad condictum tempus. Deinde facto colloquio in Quidilingeburch Heinricus nobilisſimus atque probisſimus Dux Ba- vvariorum atque Saxonum veneficio ibidem infectus XIII Kal. Novem. vitam finivit. Corpus ejus Lutteræ ad dextram Lotharii Imperatoris poſitum eſt. Annus Dni. MCXL. Cunradi III. Obĩit Lothowigus Rex Franciæ relinquens duos filios ſuperſtites, quorum alter Lothowigus nomine regnum obtinuit, alter verò perfe- fectionem* vitalium vitam finivit. Item Osto obiit piæ memoriæ Ba venberg. Bpiſcopus, qui ſua prædicatione Pomeraſsios convertit, cui ſuccedit Heilbertus ejusdemEccleſiæ Canonicus. Obiit etiam Don- na 296 Kccesſiones Hiforicæ, na Cunegund de Aldeslove. Obierunt Lodevvicus Comes de Thu- ringia& Wilbelmus Palatinus Comes. Item Sivvardus Mindenlis Epi- ſcopus, Goldeboldus Miſnenſis Epiſcopus& Bernhardus Werdinenſis Abbas. Pro Sivvardo electus eſt Heinricus Abbas de eodem loco,& pro Godeboldo conſtitutus eſt, Reinvvardus ejusdem Eccleſiæ præ- poſitus& Bernhardo Abbati ſucceſſit Lambertus Monachus ejusdem monaſterii. Eodem etiam anno obſeſſæ ſunt& deſtructæ munitio- nes iſtæ, Groninge, Anehalt, Gebelinzi, Witekke Annus Dni. MCxLl. Cunradi IV. Richbeza Imperatrix obiit& Adalbertus Mogont. Archi-Epiſcopus, cui ſuccesſit Marcolphus præpoſitus de Aſſchaphanburch, vir per cun- cta laudabilis. Annus Dni. MexXLII. Cunradi V. Obiit Cunradus Magadab. Archi-Epiſcopus& Silica Comitiſſa,& Otto Epiſcopus,& Marcolfus Mogontinus Archi-Epiſcopus, cui ſucceſ- ſit Heinricus præpoſitus majoris Eccleſiæ eodem anno. Conrado ſuc- cesſit Fridericus in Archipræſulatu, cuſtos majoris Eccleſiæ& præpoſi- tus Biveræ, 1 Annus Dni. MCxLIII. Cunradi VI. Innocentius Papa obiit, cui Cardinalis Wido qui& Cæleſtinus ſuccesſit. Ekkilevus etiam Merſeburg. Epiſcopus obiit, eique Rein- hardus ſuccesſit. Obiit A dalbero Corbienſis Abbas& Gertrudis Ductrix & Agnes Marchioniſſa mater Cunradi Regi‧. Annus Dni. MoxLIV. Cunradi VII. Obiit Cæleſtinus Papa eique ſuccesſit Cardinalis Gebehardus mu- tato nomine Lucius. Rotbulfus Comes de Staden interfectus eſt àtrans- Albianis Saxonibus qui Fedmarsgoi dicuntur, propterea quia oppreſ- ſiones ejus diutius ferre noluerunt. Sigifridus Comes de Bouminiburg etiam obiit,& in ambobus ceſſavit miferabiliter deducta antiqui- tus prolis fuccesſio. Obiit etiam Salome Ductrix conjux Bolizlavi Pucis,. Annus Chronographus Saxo. 297 Annus Dni. MoXLVv. Cunradi VIII. Cunradus Rex celebraturus natalem Domini, Magadab. venit, & quia ſecum habuit Hermannum Comitem de Stalekke à Mogonti- nenſi Archipræſule excommunicatum, à Clero regali more ſuſceptus non eſt. Lucius qui& Gerhardus Papa obiit, cui ſuccesſit Bernhardus Cardinalis& Abbas de ſancta Analtaſia mutato nomine Eugenius. Obiit Bertrada Comitiſſa& filius ejus Cunradus Comes de Hoenſteino. Obiit etiam Lutbgart Marchioniſſa. In eadem nativitate Domini Fride- ricus Magadab. Archi-Epiſcopus magnam partem de allodiis Domini Hartvvici& matris ejus Richardis datis beneficiis, data copioſa pecunia in proprietatem Magadab. Eccleſiæ contrahens magnum& glorioſum memoriale nominis ſui poſteris reliquit. Intererat quoque eidem cu- riæ quidam princeps poloniæ nomine Petrus, Chriſtianæ religionis ſe- ctator devotiſſimus, qui ad propagandum ſub ſuo principatu catholicæ religionis cultum, à jam dicto Epiſcopo aliquod de ſanctorum reliquiis munus ſibi impendi petiit,& per Regis interventum impetravit Com- muni enim conſenſu tam Epiſcopi quam& Canonicorum donata eſt magna pars reliquiarums. VincentiiEpiſcopi& confeſſoris. Translatum eſt autem idem donum maximo luctu civium à Parthenopoli IX Kal. Junii, quæ tunc erat dies aſcenſionis Domini, perductum verò ad lo- cum deſtinatum VIII Id. Jun. eſt dies natalis ejus,& ſumma cum devo- tione præfatiPetri ſuſceptum adeo, ut primum omnes poteſtatis ſuæ ca- ptivos reſolveret,& ſic coadunatis terræ illius primatibus decenter oc- curreret. Latores quoque magnifice redonatos ‚transmiſſis& Epiſco- 0donariis, honeſtisſime ad propria remilit. Quod autem ipſe ſan- ctus hanc ſui translationem adamavit, illic crebris miraculis usque ad præſens innoteſcit. Annus Dni. MoxLVI. Cunradi IX. Cunradus Rex dum Cumæ Curiam haberet, Wlodisclazo, qui erat ſenior inter fratres,& qui ſororem Regis habebat in conjugio, Regem adiit, ac ſuſcepta patria ut ſolus ducatum optineret fratres exhæredare- conatus eſt. Denique cum reverſus civitatem Poſnen cum exercitu pPp obſi- 294 Acceſßiones Hiſtoricæ, obſideret, fratres collectis paucis ex improviſo hoſtes ingenti ſtrage vul- neraverunt. Deinde fratri colloquentes jurejurando fidem& pacem cum eis confirmavit. Sed DEUS qui occulta cognoſcit, juramenta ejus detexit. Nam terra in ipſo loco juramenti, ut refertur, disrupta ſanguinei fluminis patefecit abyſſum. Poſtea multas clades inferens fratribus favente DEO expulſus à patria regem adiit contra fratres auxi- lium flagitando. Rex autem cum Principibus Saxoniæ colloquio ha- bito menſe Auguſto coadunato exercitu Poloniam ad reſtituendum- Ducem aggreſſus eſt. Fratres verò præmunitas ingenti exercitu itine- ris ſemitas obſervabant, Regi prohibentes introitum. Tandem con- ſilio Adalberti& Conradi Marcbionum obſidibus datis viciſſim Regem adeunt, juniore fratre obſide dato, aut promiſſa pecunia patriam ab ipſo ſuſcipiunt, ſicque Rex reverſus eſt. Annus Dni. MoXLVII. Cunradi. X. Rex in feſto beati Georgii Martyris Nurinberch habita curia coadunatis fidelibus, qui ſe vivificæ crucis vexillo ſignaverant, una cum Ducibus Welpone& EFriderico aliisque quamplurimis tam Epiſcopis quam Comitibus Jeroſolymam ire decreverunt, ut Roas[(vid. ſupra MXCIX]civitatem prioribus annis à paganis nocte natalis Domini oc- ciſis Chriſtianis incendio concrematam, Chriſtianis reſtituerent, utque Vres barbarorum minuerent, quia Sanguin quidam nomine multas clades Chriſtianis inferebat, ſed heu peccatis exigentibus occulto ju- dicio Dei, dum magis de ſe quam de Domino præſumplſit, res humanis viribus cepta fruſtrata eſt effectu. Eodem anno V Kal. Novembr. E- clipſis ſolis fermè die medio horribili caligine mundum obtexit adeo, ut circulus in modum falcis videretur ipſum, qui eo tempore fundebatur humani generis ſanguinem deſignans. Nam à Rege Conſtantinopo- litano quaſi benigne ſuſcepti ſunt, ſed ſubdole ſeducti, quorum ſexcen- ta& quinquaginta milia annumerata fuerunt, qui cum cupiditate di- vitiarum ſeu gloriæ ſeu victoriæ civitatem quandam Paganorum ditiſ- ſimam aggredi conarentur, à Rege Græcorum per loca deſerta& avia abducti XVIIIdierum fame ac ſiti pene omnis multitudo interiit, in- ſuper Chronograpbus Saxo. 299 ſuper à paganis qui dicuntur Turci circumventi facile ſine congresſio- ne, utpote labore, fame ſitique confecti, ſagittis interimebantur, ubi& Bernbard Comes de Plozeke[add. MCXXXIIXIoccubuit. Rexautem qui longe abierat ab hac cæde tandem cum paucis, qui ſecum barbaros ſæpe invadentes evadere potuerunt, Conſtantinopolim rediit, ibique à Rege Græcorum honorifice ſuſceptus, apud illum natalem Domini celébravit,& usque ad purificationem ſanctæ Mariæ ſecum permanſit. Lochevvicus etià Rex Francorum LX milibus eadem expeditione pene deletis cum paucis rediit. Hujus expeditionis auctor& inſtigator exſtitit Bernhard Clarevallenſis Abbas, qui tunc miraculis coruſcare ferebatur. Annus Dni. MCIIL. Cunradi NXI. Eodem anno circa feſtum ſancti Petri divina inſpiratione& Apo- ſtolicæ auctoritatis exortatione& multorum religioſorum ammonitio- ne magna Chriſtianæ militiæ multitudo contra Paganos verſus aquilo- nem habitantes aſſumpto ſigno vivificæ crucis exiverat, ut eos aut Chri- ſtianæ religioni ſubderet, aut Deo auxiliante omnino deleret. Ubi in una ſocietate convenerant, Fridericus Archi-Epiſcopus Magadab. Rotholfus Halverſtadenſis Epiſcopus, Wernherus Monaſterienlis, Reinhaldus Merſeburgenſis, Wickerus Brandeburg. Anshelmus Ha- velberg. Heinricus Moravienſis Epiſcopi,& Wibolt Corbegenſis Ab- bas, Conradus Marchio, Adalbertus Marchio, Fridericus Palatinus Comes, Hermannus Palatinus Comes cum multis Comitibus& armatis bellatoribus ſexaginta milibus. Interim in alia ſocietate ſe in unum collegerant, Albero Bremenſis Archi-Epiſcopus„Thietmarus Furden- ſis Epiſcopus, Heinricus Duæ Saxonia, Conradus Dux Burgundiæ,[an forte Zeringenſis, ſocer Heinrici Ducis?] Hartvyigus Princeps præno- bilis cum multis comitibus& nobilibus& cæteris armatis numero XIL. milibus pugnatorum. Rex etiam Daciæ cum Epiſcopis terræ illius& cum univerſo robore gentis ſuæ maxima multitudine clasſium collecta circiter centum milibus exercitum paraverat. Item frater Ducis Po- loniæ cum XX milibus armatorum exiverat. Cujus etiam frater ma- jor cum inſinito exercitu adverſus Pruſcos crudeliſſimos barbaros venit, XPp 2& diu- 30 Acceſſiones Hiſtoricæ, & diutius ibi moratus eſt, contra quos etiam Rurbeni licet minus Ca- tholici, tamen Chriſtiani nominis Karacterem habentes inæſtimabili DEInutu, cum maximis armatorum copiis exiverunt. Hi equidem omnes cum maximo apparatu& commeatu& mirabili devotione in diverſis partibus terram Paganorum ingreſſi ſunt,& tota terra à facie eorum contremuit,& fere per tres menſes peragrando omnia vaſtave- runt, civitates& oppida igni ſuccenderunt, Fanum etiam cum Idolis, quod erat ante civitatem Malehon, cum ipſa civitate concremaverunt. Eodem tempore in octava Paſchæ, quæ fuit V Kal. Maji, movit ſe navalis exercitus de Colonia, qui XIV Kal. Jun. venit in portum Angliæ qui Tremunde dicitur, ubi Comitem de[Flandria] cum CC fere navibus tam Anglorum quam Flandrenſium invenit. Ibi per triduum com- moratus vita feria ante rogationes inde navigavit,& per continuos octo dies& noctes in alto mari laborans in vigilia aſcenſionis& in ipſa ſol- Iempnitate ſævisſima quaſſati tempeſtate, octava demum die in por- tum Hiſpaniæ qui Gozin dicitur cum L ferè navibus cæteris circum- quaque diſperſis appulit. Uhi per triduum requieſcens rurſum in por- tum ejusdem littoris qui Viver dicitur, venit. Inde exiens ſexta feria ante Pentecoſten in portum Galaciæ qui Tambre dicitur, applicuit. Qui portus à ſancto Jacobo IIX miliaribus diſtat, ad cujus ſanctum ſe- pulchrum in vigilia Pentecoſtes veniens ſanctam ſolempnitatem cum magna hilaritate celebravit. Unde ad portum revertens in octava Pentecoſtes navigavit ſecundà ferià ad civitatem Portugalim per al- veum fluminis qui Dorus dicitur appulit, ubi Epiſcopum ejusdem ci- vitatis adventum ſuum cum magno tripudio ex præcepto Regis præſto- lantem reperit. Ibi per dies XI adventum Comitis A. qui à ſe præ- dicta tempeſtate diviſus erat, exſpectans æquam venditionem tam vini quam cæterarum rerum& deliciarum, ex benivolentia Regis habuit- Exinde Comite A. cæterisque ſociis receptis navigans alveum fluminis, qui Tagus dicitur, intrans ſecunda die apud Viixibonam in vigilia Apo- ſtolorum Petri& Pauli appulit. Quæ civitas ficut tradunt hyftoriæ Sar- racenorum, ab Ulixe poſt excidium Trojæ condita mirabili ſtructura tam Chronograpbus Saxo. 3ͦ01 tam murorum quam turrium ſuper montem humanis viribus inſu⸗ erabiem fundata eſt, circa quam exercitus omnis prædictus figens tentoria Kal. ulii ſuburbana ejus virtute divina adjutus cepit. Poſt- hæc circa muros aſſultus varios non ſine magno ſuo& illorum detri- mento faciens usque ad Kal. Aug. in machinis faciendis tempus protra- xit. Siquidem duas turres juxta littus, unam in orientali parte ubi Flandrigenæ conſiderant, alteram in occidentali, ubi Anglici caſtra lo- caverant magno ſumptu conſtruxit, Pontes etiam IV in navibus, per quos ſibi aditus ſuper muros civitatis pateret, compoſuit. Hæc omnia in inventione ſancti Stephani Prothomartyris exercitus admovens vento contrario repulſus, nec non& magnellis quodam læſus naves retraxit. Deinde, Colonienſibus ex ſuà parte dimicantibus cum Sar- racenis, Anglici minus caute ſuam turrim cuſtodientes, hanc ex impro- viſo ſuccenſam igne, extinguere non potuerunt. Interim Colonien- ſes quadam machina murum ſuffodere ceperunt. Quod videntes Sar- raceni igne olio admixto eandem machinam in favillam redigebant, magiſtrum etiam machinæ in fractura muri lapidabant: Præterea mortes innumeras tam magnellis quam ſagittis ipſis inferentes illi quo- que ſimili morte multipliciter puniti ſunt. Colonienſes de jactura ma- chinarunt& fuorum contritione aliquantiſper fracti, ſed in miſeri- cordia divina ſperantes ingenia& machinas reparare ceperunt. In- terea Sarraceni civitatis, qui alimentis habundabant, ſuis concivibus egentibus adeo alimenta ſubtrahebant, ut quam plurimi eorum fame./ attenuati morerentur. Quidam autem eorum canes& cattos devo- rare non abhorrerent. Horum pars plurima Chriſtianis ultro ſe ob- tulit& bapriſmi Sacramentum fuſcepit. Quidam autem illorum- truncatis manibus ad muros à noſtris remiſſi, à fuis concivibus lapi- dati ſunr. Multa eis adverſa vel proſpera ſecundum quod varius eſt belli eventus acciderunt, quæ longum eſt enumerare. Tandem qui- dam Piſanus natione vir magnæ induſtriæ circa nativitatem ſanctæ Ma- riæ turrim ligneam miræ altitudinis in ea parte, qua prius Anglorum⸗ turris deſtructa fuerat, coaptavit,& opus laudabile tam ex regio ſumptu, *Pp; 3 quam 9⁰2 Acceſiones Hiftoricæ, quam ex totius exercitus labore circa medium Octobrem conſumma- vit. Similiter quidam noſtras ſub muro civitatis ingentes cavationes ſuo ingenio& multorum adjutorio fecit, quod Sarraceni moleſtè fe- rentes in feſto ſancti Michaélis circa horam tertiam latenter exeuntes cum Colonienſibus usque ad veſperam pugnam ſuper foveam conti- nuabant. Noſtri autem ſagittariis eis oppoſitis vias, per quas redire ſperabant, adeo vallaverunt, ut vel nullus vel vix aliquis eorum ſine plaga rediret. Hinc noſtri viriliter die nocteque laborantes opus ſubterraneum lignis levigatis impletum eadem die conſummabant, ua Rex cum Anglicis turrim ſuam muris applicabat. Siquidem in ipſa nocte ſancti Galli Abbatis igne foſſæ impoſito lignisque ardenti- bus corruit ſpatio CC pedum. Noſtri de tanta ruina expergefacti ſumptis armis cum ingenti clamore asſiliebant ſperantes vigiles& cu- ſtodes murorum fugiſſe. Ad ruinam autem cum veniſſent, mons adi- tu difficilis ſupereminebat& turba Sarracenorum in defenſione parata ſtabat. Nichilominus autem noſtri asſiliebant, nec à pugna media nocte inchoata usque ad diei horam nonam ceſſabant. Tandem va- riis percuſſionibus attriti pugnæ ſe ſubtrahebant, quousque commu- nicato conſilio turris admoveretur,& ſic Sarracenorum populus hinc & inde pugna vexaretur. Et ecce viris bellicoſis turris impleta muro ſupereminebat. Eadem hora exercitus noſtræ partis ad fracturam- muri Lotharingis prima judicio fronte pugnantibus Sarracenos mirabili aſſultu appetebant. Interim milites Regis, qui ab arce pu- gnabant, magnellis Sarracenorum territi minus viriliter pugnabant, usque adeo quod Sarraceni exeuntes turrim concremaſſent, ſi quidam de noſtris, qui caſu ad ipſos venerant, non obſtitiſſent. Hujus periculi fama cum ad noſtras transvolaret aures, meliores exercitus noſtræ par- tis ad defendendam turrim, ne noſtra ſpes in ea annullaretur, trans- miſimus. Videntes autem Sarraceni Lotharingos tanto fervore tur- rim aſcendentes tanta fortitudine territi ſunt, utzarma ſummitterent, & dextras in ſignum pacis ſibi dari peterent. Unde factum eſt, ut Ai- chada Princeps eorum hoc pacto nobiſcum conveniret, ut noſter exer- citus Cbronographus Saxo. 30 5 citus omnem ſuppellectilem eorum cum auro& argento acciperet, 4 Rex autem civitatem cum nudis Sarracenis& totam terram obtineret. 4 Conſummata eſt hæc divina non humana victoria in ducentis milibus 4& quingentis viris Sarracenorum in feſto Xl milium virginum. Annus Dni. MCIL. Cunradi XII d Hyemps nivoſa& aſpera, unde& ſiligo in agris ſub profunditate/ 8 nivis diu ſuffocatis deperiit. Magdeburg. Archi-Epiſcopus Fride- ricus& quidam alii Principes Saxoniæ Polonicis Ducibus Bolizlavo& 9 Miſeconi in Epiphania Domini occurrentes in Cruſavvice fœdus ami- n citiæ cum eis inierunt, ibi etiam Marchio Otto filius Marc bionis Adal- 6 beri ſororem Polonicorum Principum ſibi in legitimum matrimo- 1 nium copulandam ſuſcepit. In media XL Eugenius Papa concilium Remis celebravit, ubi quidam ei repræſentatus eſt, qui ſpiritu pravisli⸗ 5 mi erroris ſeductus nomen ſibi imponens ejus ſeum lin Gaſconia& in 4 finitimis regionibus ſe DEUM eſſe prædicaverat,& gentem illam ſtul- 4 tisſimam in errorem ſuum pertraxerat, quibus& erroris ſui mandata .& ſcripta dederat, qui& plures Epiſcopatus deſtruxerat,& plurima re- ligioſorum virorum clauſtra errori ſuo favere nolentium diſſipaverat. Hic in medio concilio interrogatus errorem ſuum confeſſus eſt& in- 9 caveæ captivitatem deputatus perpetui exilii ſupplicio deputatus eſt. In eodem concilio Magiſter Giſelbertus Gilbertus] ſcripta ſua contra omnes calumpniatores ſuos magnis auctoritatibus ſanctorum patrum defendit ut clericus- Eodem anno Rex Romanorum& Rex Franco- rum Ieroſolimam veniunt, Damaſcum ob ſidione vallant, ſed Jeroſo- 1 lymitano Rege ope ſua eos defraudante nil dignum effecerunt. Rodil- bernus pomeranoruam princeps, Principibus Saxoniæ in Havelberg in- æſtate occurrit, ibidemque fidem catholicam, quam ex prædicatione Bavenbergenſis Epiſcopi piæ memoriæ Ottonis dudum ſuſceperat, profeſſus eſt,& pro Chriſtiana religione ſemper defendenda& propa- ganda toto niſu ſe laboraturum vovit, laudavit& juravit. Annus Dni. MCIL. Cunradi XIII. Reges ab expeditione reverſi ſunt. — — 30 KAcceßhiones Hiiftoricæ, Annus Dni. MCLI. Cunradi XIV. A vigilia nativitatis ſancti Iohannis Baptiſtæ frequenter tonitrua gravi horore plena, fulmina terribilia, tempeſtates horribiles, ymbrium, nimia inundatio aquarum, nebulæ tenebroſæ& fœtentes& ſpiſſæ,& ſe- cuta gravisſima peſtilentia& mortalitas tam hominum quam& peco- rum& magna penuria frugum, unde& ſequenti anno ante meſſem tanta fames ſecuta eſt, quantam ante non viderant homines illius tem- poris. Aſſerunt enim hi qui in aſtronomia aliquid peritiæ ſe acce- piſſe jactitant, illo anno Dominium Saturni fuiſſe, qui completo cur- ſu ſuo quem XXX annis peragit, iter conſummatum reciprocans in ni- mia ſuaperfluentia fluminum, in maxima peſtilentia& mortalitate& famis inedia nec non& aëris intemperie ſeu& aliis diverſis perturba- tionibus dominium ſuum exerget, hyemps aſpera& longa,& in ſequen- tem annum nimis producta. Annus Dni. MeLII. Cunradi XV. Automnus ventoſus. Obiit Colonienſis Archi-Epiſcopus Ar- noldus& ſucceſſit Cancellarius Arnoldus. Rachardis Marcbioniſſa, obiit Lodevvicus de Wippera, Wernherus Epiſcopus de Monaſterio, pro quo Fridericus, 1 Annus Dni. MCLIII. Cunradi XVI. In nocte circumciſionis Domini ventus calidus. Comes Lam- bertus obiit. Comes Hermannus de Wincenburg IV. Kal. Februar. fer. III. LXX occiſus eſt,& conjunx ejus Luichardis. Archi-Epiſcopus Tre- verenſis obiit, Rex Couradus obiit. Dux Fridericus in regem eligi- tur, in media XL communi omnium principum aſſenſu XIIX Kal. Febr. Fridericus Magadab. Archi-Epiſcopus obiit. Annus Dni. MCLIV. Friderici I. Fridericus Rex Saxoniam pacifice intravit. Heinricus Mogon- tinus Archi-Epiſcopus à legatis Domini Apoſtolici deponitur, cui ſuc- cesſit Arnoldus Cancellarius. Item Heinricus Mindenſis Epiſcopus deponitur, cui ſucceſſit Wernherus. Item Bernhardus Hildeneshei- menſis Epiſcopus ab Epiſcopatu abſolvitur& moritur, cui ſucceſſit .. Bruno. Chronograpbus Saxo. 505 Bruno. Eugenius Papa obiit, cui ſuccedit Conradus qui& Anaſtaſius. Wigboldus cum aliis multis in Freſia periit, Vrmingardis Marchioniſſa obiit. Fridericus ab uxore ſua ſeparatus est coram legatis Apoſiolici. Annus Dni. McLVv. Friderici II. Eclipſis lunæ facta eſt, Fridericus Rex Romam profectus eſt: Fri- dericus Rex Magdeb. paſcha celebrat. Anaſtaſio Papæ ſuccesſit Ni- colaus Albanenſis Epiſcopus qui& Adrianus. Annus Dni. MCLV I. Friderici III. FPridericus Rex imperiali benedictione ab Adriano Papa ſublima- tur,& cor onatus cum victoria& gloria magna revertitur, Sveno Rex Danorum à regni primoribus regno depellitur, cujus regnum à Knuto & Waldamaro nepotibus ipſius occupatur. Annus Dni. MCLVII. Friderici IV. VWeremannus Trajectenſis Epiſcopus obiit, cui ſuccesſit Gode- fridus. Fridericus Imperator Monaſterio paſcha celebravit, Conven- tum apud Halverſtad habuit Kal. Maji. Arnoldus Colonienſis Archi- Epiſcopus obiit, cui ſuccesſit Fridericus. Heinricus Dux Fréſiam ho- ſtiliter ingreditur, ſed inactè revertitur. Fridericus Imperator Radis- ponæ conventum habuit, ubi ipſo mediante Heinricus Dux Saxoniæ du- catum Bavvariæ optinuit. Heinricus Bavvaricus Marchiam terræ il- lius retinuit. Marchio Cunradus obiit. Heinricus Dux& venonem Regem Danorum régno ſuo reſtituii. Annus Dni. MeLVIII. Friderici V. Brandenburch obſidetur& capitur. Fridericus Imperator Po- loniam hoſtiliter ingreditur, Kanutus Rexà Svenone doloſe interimi- tur, Waldomarus verò vulneratus vix evaſit. Non poſt multum verò temporis factum eſt prælium inter Waldomarum& Svenonem. Sve- nonis pars victa corruit, ipſe autem fugiens capitur& obtruncatur, Fri- ricus Imperator natalem Domini apud Magdeburch celebrat. Adal- zertus Marchio cauſa viſitandi ſepulchrum Domini Jeroſolimam petiit, habita curia in purif. X Annus 3⁰ AcceßRiones Hifforicæ, Annus Dni. MCLIX. Friderici VI. Fridericus Imperator Franconford conventum habuit, paſcha verò apud Trajectum celebravit. Italiam hoſtiliter intravit. Me- diolanum obſedit. Wigboldus Abbas Corbienſis apud Græciam mor- tuus eſt. Heinricus Dux Sclavaniam terram intrans cùum exercitu fer- ro&igne devaſtat. Eodem anno tempeſtas extitit, ventus turbinis arbores immenſas radicitus evulſit, Eccleſias cum domibus ædificiisque evertit, aquarum quoque inundatio hominum multitudinem cum pe- coribus extinxit: Fridericus Archi-Epiſcopus Colon. obitt. Annus Dni. MoL X. Friderici VII. Heinricus Dux,& cæteri Principes collecto exercitu Italiam in- trant. Friderico Colonienſi Archi-Epiſcopo ſuccedit Reinoldus Can- cellarius. Imperator caſtrum Grimme obſidet rebellantibus Medio- janenfibus. Adrianus Papa obiit, cui ſucceſſit Octovianus qui& Vi- ctor. Heinricus Dux propter multiplicandam Chriſtianitatem con- ſtituendi& inveſtiendi Epiſcopos in Sclavania poteſtatem à Cæſare ac- cepit. MCLX caſtrum Grimme Imperatori traditur, traditum verò funditus exciditur. Sopbia Marcbioniſſa obiit. Arnoldus Mogonti- nus Archi- Epiſcopus in atrio Eccleſiæ beati. jacobi ab inimicis ſuis ejus- dem urbis civibus circumventus occiditur, ipſaque Eccleſia cum omni- bus ædificiis monaſterii igne comburitur. Eclipſis lunæ. Heinricus Dux terram Sclavorum hoſtiliter intravit, ferro& igne totam devaſta- vit, principem eorum Niuclath qui& Nicolaus trucidavit, ipſos rebel- les ſibi ſubjugavit. Odelricus Halverſtadenſis Epiſcopus deponitur, cujus in locum Gero præpoſitus fubrogatur. Wigbodo Corbejenſi Cunradus ſucceſſit. Fridericus Imperator cum Mediolanenſibus pu- gnarit, vexillum beati Ambroſii auferens plurimis occiſis victoriam re- tinuit. Heinricus Dux Epiſcopos in Sclavania ordinatos inveſtivit, Geroldum in Aldenburch, Evermodum in Razzisburch, Berno- nem in Magnopolim, qui translatus eſt in Zuarinenſem urbem. Annus Dni. MCLXI. Friderici IIX. Bruno Hildinisheimenſis Epiſcopus obiit, cui fucceſſit Herman- nus. Cbronograpbus Saxo. 5⁰7 nus. Gero Halverſtadenſis Epiſcopus dignitatem ferendi pallii à Vi- ctore Papa accepit. Magna diſcordia inter Ducem Heinricum& Ra- disponenſem Epiſcopum. Annus Dni. MCLXII. Friderici IX. Eclipſis Lunæ. Mediolanum Imperatori traditur. Fridericus Pa- Qtinus moritur. Conventus apud Biſantium. Annus Dni. Mo XIII. Friderici X. Heinricus Dux caſtrum Sclavorum Werlam obſidens ad deditio- nem coëgit. Pridericus Imperator Mogontiæ conventum habuit, murum civitatis cum domibus deſtruxit, interfectores Epiſcopi quos- dam vita, quosdam rebus abjudicavit. Heinricus Dux congregatio- nem in Lubeke clericorum inſtituit, Eccleſiam ex lignis conſtructam- in honore ſanctæ Mariæ& ſancti Nicolai dedicari fecit. Ubi pacis gra- tia Principes Rugianæ Inſulæ ad dedicationem venerunt. Annus Dni. MCLXIv. Friderici † XII. Commotio aëris nimia, turbines ventorum, fulgurum chorus- chationes multis in locis terribiliter apparuerunt; Sed& fluctus maris in cumulos excreſcentes omnibus circa maritima commorantibus in- teritum minabantur. Ab aquilone verò ventus turbinis exurgens cu- mulos aquarum conquaſſavit, omnia circa maritima flumina aquis re- dundare fecit, ex quibus innumerabiles inſulæ cum hominibus, jumen- tis, domibus, ædificiis, ſubſtantiis EccleſisEccleſiarumque locis fundi⸗- tus erutæ ſunt vel exſtinctæ, Homines veròè numerum omnino exce- dentes aquis ſuffocati, frigore exanimati littora fluminum cadaveribus repleverunt. Quidam etiam vel in lignis ædificiorum velin vaſculis conſtituti in ventorum& fluctuum longè in alias regiones, terras vivi dejecti ſunt, eratque maxima miſeria gemitus& clamores audire& vi- dere pereuntium. Hæc clandeſtina miſeria circa occcidentem& aquilonem miſerabiliter prædicatur, facta XIV Kal. Mart. Ipſo die in Magnopoli civitate occiſa& captivata eſt multitudo Chriſtianorum à Sclavis. Signa quædam in ſole& nubibus viſa dicuntur. Magna diſ- cordia inter Reinoldum Colonienſem electum& Palatinum de Rens *Qd 2 propter 3⁰4₰ KcceſGiones Hiſtoricæ, propter caſtrum Rineke; fruges agrorum multis in locis grandine per- cuſſæ. Victor Papa obiit, cui ſucceſſit Wido Cremonenſis qui& Paſchalis. Annus Dni. McEXv. Friderici XIII. Honorabile monaſterium ancillarum DEI in Herſe flammis exu- ſtum eſt. Diſſenſio inter Regem Angliæ& Regem Karlingiæ, quem- concitavit Reinoldus Colonienſis Archi-Epiſcopus hac de cauſa. Idem Archi-Epiſcopus functus legatione Imperatoris ad Regem Franciæ primo honorifice ab eo ſuſceptus eſt,& fere impetrata cauſa pro qua venerat à Belvacenſi Epiſcopo fuperveniente impedita eſt,& ita Archi- Epiſcopus non ſine indignatione inactè reverſus eſt. Annus Dni. MCLXVI. Friderici XIV. Fulgura& tonitrua terribiliter ſævientia& crebra aquarum inun- datio æſtivis mesſibus importuna,& magna puerorum mortalitas& jumentorum. Arnoldus Magdeb. Abbas felicis memoriæ terrenis ex- emtus, clarum ſui reliquit memoriale. Cui eodem anno ſucceſſit SIFRIDUS electus de eadem congregatione. Werra inter Heinricum Ducem& Wigmannum Archi-Epiſcopum& cæteros Saxoniæ Prin- cipes Annus Dni. MCLXVII. Friderici XV. Caſtrum Haldeslove& Neindorp deſtruitur Imperatore in Italia fortiter agente. Romani ad XL milia congregati Tuſculanum fidelem Imperatori obſidione cinxerunt in vigilia Pentecoſt. Hoc comperto Chriſtianus Magontienſis electus cum Flandrenſibus& Brabantinis ac- cesſit,& juxta caſtra illorum ſua caſtra metatus eſt, Romanis indi- gnantibus& bellum cum eis committentibus. Cum jam in eo res eſ ſet ut terga verterent Romanis, Reinoldus Colonienſis Archi-Epi- ſcopus advenit Rege interim abſente& iſta ignorante, vexillo beati Petri prævio& magnis laudum vocibus ipſius inclamato nomine, tanta virtute eos aggreſſi ſunt, ut VIII milia occiderent& IV milia caperent, & cæteri ſaucii vix effugerent, inter quos ceperunt filium cujusdam Ottonis Frangepanis, quem multis pecuniis redimere volentibus non - — QꝘ Chronograpbus Saxo. 09 non reddiderunf. HæC victoria peracta eſt in ſecunda Feria Pen- tecoſtee.„ Annus Bni. MCL.XIIX. Friderici XVI. Italici Principes Imperatori rebellant. Reinoldo Colonienſi Archi-Epiſcopo ſuccesſit Philippus Cancellarius. Annus Dni. MCLXIX. Friderici XVII. In Syria Antiochia& aliæ civitates terræ motuà fundamentis con- cuſſæ ſunt, quarum una terræ hiatu abſorpta ſtagnantis abyſſi faciem prætendit, Waldomarus Rex Danorum adjunctis ſibi Luiticiorum- Principibus ad Rugianos profectus Deos eorum ſuccidit,& multo auro & argento de præcipuo fano ipſorum ablato umbram Chriſtianitatis eis impresſit, quæ in brevi tam ipſius avaritia quam doctorum penuria & deſidia abolita eſt, Daniel Pragenſis Boëmiæ Epiſcopus obiüit, cui fubrogatur Fridericus, aſſumptus de Choro Magdeburgenſi. Annus Dni. MCLXX. Friderici XVIII. Fridericus Imperator natalem Domini Spiræ celebrat. Eſtatis fer- vorinſolitus adeo, ut in plerisque locis terra ſolis exuſta ardoribus mul- tositinerantes tam equites quam pedites in pulverea præcipitiaimpro- viſe ruentes periclitari fecerit, quam comitata eſt magna mortalitas hominum. Gerungus Miſnenſis Epiſcopus obĩit, cui fucceſſit Martinus ejusdem Canonicus Eccleſiæ. Adalbertus Marchio obiit. Annus Dni. MCIXXI. Friderici XIN. Everhiardus Nienburgenſis Abbas obiit, cui ſabſtituitur SIEFRI- Dus Magdeburgenſis Abbas. Fridericus Imperator in nocte ſancti Martini Goslariæ curiam tenuit, in qua patrimonium Bernbarai Comi- I filii Marchionis Adalberti quod dicitur Plogeke exegit, ex quo gra- tis gravis qinter Imperatorem& fratres ejusdem Comitis diſſeriſio or- ta usque in feſtum ſancti Johannis Baptiſtæ eſt diſata. Repentina mors hominum& gravis peſtilentia pecorum plurimas provincias vaſtat. Annus Dni MeEXXII. Eriderici XX. Eclipſis Lunæ in octava Epiphaniæ, in plenilunio noctu facta in- *g. 3 viſo 310 Accesſcones Hiſtoricæ, viſo modo, per IV fere horas non apparuit. Menſe Januario ingens tragor ventorum&Kin Februario crebra micuerunt fulmina. Lode- wicus Landgravius obiit. Annus Dni. MCLXXIII. Friderici XXI. III Idus Februar. Nube rubea in cœlo apparente ſecuta eſt magna ſiccitas terræ, ut frugibus exarentibus plerisque in locis nec futuri ſemi- nis auxilium inveniretur. Procesſit item de terra nebula craſſa, de qua concepta eſt in hominibus tusſis gravisſima, ipſaque lues graviter invaluit pluribus ex ea morientibus& præcipuè prægnantibus. Mortuus eſtex ea Lothowigus Monaſterienſis Epiſcopus. Annus Dni. McLXXIV. Friderici XXII. Imperator poſt aſſumptionem ſanctæ Mariæ cum procinctu Lon- obardiam intrat, gentem perfidam digna animadverſione multat, tandem Alexandrinam civitatem obſidione vallat& obpugnat,& diver- ſa fortuna uſus nec ſuperior nec etiam inferior congreſſu invenitur, ſicque totum hiemis tempus hac obſidione conſumptum eſt. Hoc anno multa ædificia vi ventorum diruta ſunt, annoſa robora evulſa fru- ges habundabant, vinum deperiit. Annus Dni. MCLXXV. Friderici XXIII. Exacta jam ferè iſtius anni Xl. adverſarii Imperatoris de diver ſisci⸗ vitatibus validum exercitum conglomerant& quaſi pugnaturi contra Imperatorem acies dirigunt. Cæſar hæc audiens obſidionem ſolvit & contra adverſarios imperterritus tendit. Et ecce terribilis caſtro- rum acies mutata repente voluntate arma ponunt, gladios jugulis im- ponunt,& ſine conditione veſtigiis Imperatoris ſe proſternunt. Quos Cæſar Imperiali clementia in gratiam ſuſcipit,& ſe in Papiam civita- tem recepit. Heinricus Dux cum valido exercitu Bodam fluvium tranſiens& Groningæ initium depopulationis faciens ad injuriam Bernbardi Comitis omnia igne domat, inter quæ& famoſum oppi- dum Aſcerleve conflagrat. Lapideas verò ſtructuras impulſionibus quaſſat, quaſſatas diruit& ſubvertit. Inter hæc& quædam Ecceſiæ cum ſuis cimiteriis conflagrarunt, in quibus nonnulli hominum ſimul inter- „ Cbronograpbus Saxo. 2 interierunt. Caſtrum quod dicitur Helpede 4Lautgrapio capitur in- ſidiis circumventum. Imperator omnibus Epiſcopis cæterisque Prin- cipibus qui ſecum intraverant Longobardiam redeundi dat licentiam, retentis ſecum militibus paucis. Longobardi itaque intelligentes Im- peratotem Teutonico exercitu deſolatum juramentum ruperunt,& ſubjectionem ſponſionis& ad curiam Imperatoris ſtatuto die venire contempſerunt. Unde Imperator gravi permotus indignatione diſ- ſimulata ira, quia exercitum longè remotum tam cito congregare non potuit in Papia& in Ravenna pluribusque aliis civitatibus, quæ ſibi fi- deles exſtiterant, reliquum tempus anni illius in pace exegit. Annus Dni. MoLXXVI. Friderici XXIV. Imperator miſit Epiſtolas per omnes partes regni Teutonici, Archi-Epiſcopis, Epiſcopis& Abbatibus, Ducibus, Marchionibus, Co- mitibus Imperiali auctoritate mandans cos venire ſibi in adjutorium-. Quapropter Wichmannus Magdeb. Archi- Epiſcopus& Philippus Co- lonienſis cum omnibus quos ſibi attrahere poterant Epiſcopis& Prin- cipibus& militibus, celebrata prius domi Paſchali ſollempnitate, cum- magna lætitia poſt octavam ejusdem ſollempnitatis exierunt. Trans- ſcenſisque jugis Alpium Longobardiam intraverunt. Imperator Pa- piæ poſitus adventu eorum cognito exivit obviam eis cum paucis& cum magno gaudio eos ſuſcepit. Subito autem gaudium verſum eſt in mærorem, quia audierunt Longobardos cum magna multitudine ſibi occurrere& inomnibus viis quibus iter erat ad Papiam poſitas in- ſidias. Imperator videns ſe circumvallatum ab hoſtibus& nusquam ad tempus declinare poſſe, donec Chriſtianus Mogont. Archi-Epiſco- pus& Marchio de monte ferrato, nec non& Papienſis cum pluribus aliis ſibi fidelibus poſſent advenire, eligens potius honeſtam mortem quam inhoneſtam fugam, Deo ſe committens ipſos aggreſſus eſt, in quo certamine à paucis Teutonicis benè& acriter pugnatum eſt, de- Teutonicis quidem militibus duo ibi corruerunt, plurimi autem ca- ptivi ducti ſunt, Longobardorum magna ibi corruit multitudo, paucĩ ex ipſis capti ſunt, Imperator ferro per eos iter faciens Papiam inco- . lumis 312 Aecesſiones Hifioricæ, lumis venit cum paucis, cæteri circumquaque diſperſi, aliqui nocte, aliqui die altera, aliqui tertia, aliqui etiam die ſeptima venerunt. Lon- gobardi ſperantes Imperatorem occiſum, eum inter omnia corpora occiſorum diligenter quæſierunt, poſt paucos autem dies cum compe- riſſent, eum incolumem Papiam adveniſſe, nec aliquem de Principi- bus periiſſe nec captum eſſe, ipſam quam adepti fuerant victoriam pro nichilo ducentes deteſtati ſunt. Hæc acta ſunt in Sabbatho Penteco- ſtes, quando agitur jejunium quatuor temporum. Epiſcopi Teuto- niæ& Longobardiæ diſcordiam inter Alexandrum Papam& Impera- torem jam diu habitam in concordiam& pacem reducere ſtatuerunt. Annus Dni. MCLXXVII. Friderici XXIV. Alexander PapaVenetiis adveniens Imperatorem in claſſe manen- tem expectat. In vigilia ſancti Jacobi Imperator Venetiam venit, ubĩ diu exſpectatus& optatus à Cardinalibus& Epiſcopis& nobilibus& populi infinita multitudine honeſtisſimè ſuſcipitur& ante monaſte- rium ſancti Marci cum Papa in oſculo pacis, in concordiam& pacem- firmam rediit. Chriſtianum Moguntinum Epiſcopum, quem titulo ſu- perpo ſitionis notaverat, in Epiſcopatu confirmat. Annus Dni. MCLXXIIX. Friderici XXVI. Alexander Papa à Mogontino& Wormatienſe pluribusque aliis Epiſcopis& nobilibus viris, quos Imperator cum eo direxit, Romam re- ductus honeſtè ſuſcipitur. Inter Olricum Halverſtad.& Ducem Hein- ricum grandis controverſia naſcitur. Urbem, quæ dicitur Nova, Epi- ſcopus juxta Halberſtat exſtruxit. Alexander Papa generale concilium omnibus Eccleſiarum prælatis Apoſtolica autoritate Romæ indixit. Annus Dni. MCLXXIX. Friderici XXVII. Celebratum eſt concilium generale à Domino Papa Romæ in me- dio quadrageſimæ, ubi aderant Patriarchæ tres, Epiſcopi, Abbates& „Prælati Eccleſiarum pene totius orbis, cum innumerabili fidelium multitudine, in quo de ordinatis in ſchiſmate,& diverſa, quæ pro tem- poris necesſitate& corrigenda& diſpenſanda fuerunt, ordinavit. Im- perator curiam habiturus, Magdeburch in Feſto ſancti Johannis venit, & die Chronographus Saxo. 383 et die Apoſtolorum Petri& Pauli cum uxore& filio Rege coronatus proceſſit. Hyems gravis ipſo anno ipſum etiam vernum tempus oc- cupavit, itaut XlII Kal. Julii flores in arboribus primum apparerent. In Septembri à militibus Ducis Heinrici Halberſtad. civitas capitur,& plu- rimis occiſis& igne conſumptis, tota civitas& domus major,& omnes pene Eecleſiæ cum civitate igne conſumptæ ſunt, Epiſcopus Olricus captivus ducitur. Magdeburgenſis Archi- Epiſcopus cum principibus orientis,& Colonienſe Archi-Epiſcopo oppidum Haldesleve obſede- runt, ubi diſcordia inter eos orta ab obſidione inacti redierunt; Hein- ricus Dux oppidum Calve& fines Epiſcopii Magdeburgenſis igne con- cremavit. [Hic deſunt aliquot anni usque ad MCLXXXVI.] Annus Dni. McLXXXVI. Friderici XXXIV. Udo Cicenſis Epiſcopus obũt, cui ſucceſſit Bertholdus Nuenbur- genſis Eccleſiæ Canonicus, Imperator à Longobardia reverſus ma- lamvoluntatem Epiſcoporum Teutonicæ terræ pene omnium contra- ſe, ſed occultam comperit, præcipue Colonienſis, quem Urbanus Papa litteris ſuis& nunciis inter eos concitaverat. Unde Imperator convo- catis eis Wormatiæ machinationem contra Im perium eis imponit, Sedilli negantes cum juramento ſe præter Mogontinum à ſuſpicione abſolverunt, Colonienſis autem nec venit, nec negavit; ſuper quibus Imperator graviter motus curiam ęi Strazburg ſuper expurgatione in- ſtituit. Annus Dni. MCLXXXVII. Friderici XXXV, Imperator pro pace formanda inter Urbanum Papam& Impe- rium legatos Wirziburg. Epiſcopum& Babenberg.,& Abbatem Herſ- veldenſem Veronam miſit, qui bene pro ſperata pace in formam acta legatione lImperatori retulerunt in litteris, Imperator cum Rege Fran- ciæ miſſis utrinque nunciis in multa amicitia fœderati ſunt. Res omni Chriſtianitati lamentabilis orientali accidit Eccleſiæ. Siquidem Rex Saladinus, Rextrium regnorum Damaſci, Ægypti,& Syriæ cum mul- FRr titudine 314 Acceßiones Hißtoricæ, titudine infinita Paganorum terram Jeroſolymorum per fraudem quo- rundam Principum Chriſtianorum infra octavam Apoſtolorum Petri & Pauli intravit, cui occurrit Patriarcha& Rex Jeruſalem cum templa- riis& hoſpitalariis militibus& aliis Epiſcopis de terra& omni exercitu Chriſtianorum crucem Dominicam habentes in Comitatu, ſed Do- mino Deo Apoſtolo ſuo avertente faciem& in ira miſericordiæ non recordato Chriſtiani victi ſunt, crux Dominica capta, Patriarcha, Rex, & Epiſcopi multi occiſi cum omni exercitu: Saladinus Victor totam./ terram cum civitatibus& caſtellis invaſit& furore Barbarico ſæviens Eccleſias Clericorum Monachorum„Virginum martirio coronatis, quæ erant in eis, deſtruxit. Solam civitatem Tirum Conradus Comes filius Marchionis de Monteferrato de Conſtantinopoli veniens, ſe Deo mittente ſalvavit. His ita geſtis Epiſcopus Jeroſolymitanus nun- tios& litteras de his miſit quærens conſilium& auxilium. Proinde pa- Pa orationes& jejunia per Eccleſias inſtituens, Imperatori& cæteris Principibus& fidelibus pro adjutorio illius terræ Heinricum Albanen- ſem Epiſcopum Cardinalem milit trans Alpes. Eclipſis ſolis facta eſt. Imperator pro pace firmanda nuncios, quos pridem Urbano pPapæ mi- ſit. Urbanus Papa apud Ferrariam migravit, cui Gregorius ſubſtitui- tur prius Cancellarius. Ipſe legatione Imperatoris optime ſuſcepta Pacem filius pacis& vere Iſrahelita, in quo dolus non erat, accepit & firmavit. Gregorius Papa Imperatori& Principibus pro adjutorio terræ Jheruſalem ſcripſit,& quia vita ejus mundus non crat dignus, apud Piſas in fata conceſſit, cui ſubſtituitur Clemens prius Præneſtinus Epiſcopus. Annus Dni. MoEXXNXVIII. Friderici XXXVI. Imperator pro legatione Apoſtolica de adjutorio orientalis Ec- eleſiæ omnibus Principibus Teutonicæ terræ& cæteris fidelibus curiam in medio quadrageſimæ Mogontiæ inſtituit. Ad quam Colonienſis Epiſcopus multis ante temporibus cum Imperatore de innocentia ſua tractationibus habitis in gratiam Imperatoris omni conditione re- mota Chronograplus Saxo. 3 4 mota ſe& civitatem ſuam coram omni Imperio dedit. Imperator inſpirante DEO in præſentia Albanenſis Legati& totius Imperii in 1 remiſſionem omnium peccatorum crucem accepit, deinde filius ejus . Dux Sveviæ, Landgravius& multi Epiſcopi, Duces& Comites viri- 3 que nobiles, milites& viri militares crucem acceperunt, ad eam Cu- 3 riam IV milia virorum electorum,& expeditio in annum integrum/ 9 dilata, in die ſancti Georgii Ratisponæ ſtatuta eſt. Magdeb. civitas 7 judicio DEI occulto, tamen juſto in vigilia Pentecoſtes pene tota ex- uſta eſt. Eccleſia ſanctæ Mariæ& Eccleſia ſancti Seba- — ſtiani martyris cum Parochiis& Capellis XII 3 exuſtæ ſunt. E X EPLIGI I. —/ ͦ-C 5 9 GGg bs—x R Dng. 4— NV—— — /G— 2☚ 5 ) 16— 3 L * KOEN, eR A AS 1 SͤS 1 ☛ SSS 88 —=(A— 22 JoHlANNIS VITO DuRANI CHRONICON. Quo ſuorum ac paulo ſuperiorum temporum res geſtas deſcribit. Procçemium. Um rerum geſtarumãn præteritis temporibus& retro- Hactis certa cognitio& fidelis conſcriptio poſteris, per ſ cam imo multam conferatutilitatem, idcirco ego Jo- bannes artus de oppidom interzburn, fratrum minorum SMminimus, decrevi ſcribere rudi tamen& inchoato ſer- mone, cum falaratis& pompaticis verbis loquendi peritiam& eloquen- tiam non habeam, ata& gela meorum kemporum& paulò ante babi- ꝛa, non ſemper ſecundum debitum ordinem, ſed ſecunduùm, quæ mihi occurrerunt, ſummatim, interdum& curtatim, quandoque ſingularius & diffuſius annotare. Quæ autem in principio præſentis operis ſcripturus ſum, ad majo- rem perfectionem ejus faciendam, partim ex quibusdam Chronicis an- te à me perlectis, partim ex relatione hominum ipſa ſcripta meatteſtan- tium& affirmantium hæc compaginavi. Quæ verò poſthæc per totum opus ponenda cenſui, prout viſu proprio vel auditu didici, vel communis& fama celebris me edocuit, diligenter conſcribam-. Novitatem& varietatem inſuper hiſtoriarum ſcribendarum ab initio usque ad finem in margine libri hujus per paragraphuum deſigna- bo,& ſi quando me contingat in proſecutione ĩpſarum aliqualiter ex- orbitare, ac metas plenæ meræque veritatis excedere, vel incautè, veldi- minutè, vel ſuperfluè, ſeu præpoſtero procedere ordine, vel ab aliis, qui forte eorundem etiamtemporummonumenta reliquerunt, diſcre- pare, diſertus teſtor, ſi placet corrigat, ut meæ fictioni veltemeritati (2) 2 non 2 Kcceßisnes Hftoricæ, non imponat, ſed potius meæ ignorantiæ, cùm melius non intellexe- rim, autin memoria non retinuerim, condoneſcat. Summos verò- Pontifices& Imperatores contemporaneos non alternatim more quo- rundam biſtoricorum, ſedmixtim, prout mihi expedire in proceſſu vi- debitur, collocabo. Exordium autem narrationis meæ aſſumere cogitavi ab Innocen- tio Tertio illius nominis Papa,& à Friderico Imperatore Secundo hu- jus nominis, qui von lengè meameorumæ progenitorum tempora anleceſc ſerunt. Quamvisautem de plurium partium geſtis ſcripturus ſim, Præ- ſertim Alemannus cùm ſim, de Alemanniæ partibus. I Innocentius verò tertius fuit vir eruditus valdè& plurimum elo- quens, ſedit annos XXII, dies..ã Hic opera multa famoſa fecit,& li- bros compoſuit. Natus fuit de nobilibus Romanis: Sub eo cœpit ordo Teutonicæ domusoririin Auone. In hujus tempore capta eſtà Francis Conſtantinopolis& à Vene- tis. Amnyrabolynus Sarracenorum cum innumerabili multitudine contra Hiſpanos veniens confuſus ad partes ſuas reverſus eſt. Hic In- nocentius Papa in Lateranenſi Baſilico generale concilium celebravit pro ſubſidio terræ ſanctæ,& pro ſtatu terræ utili. In quo multas con- ſtitutiones edidit, etiam agnus Dei, orationes in Miſſa fieri inſtituit, ro terra ſancta videlicet pſalmum Deus venerunt Gentes&c. cum.⸗ collecta, Deus qui mirabili providentia;& cum his Abbatis Ioachimi ibellum, contra quem Magiſter Petrus Lombardus librum compofuit;- damnavit. Et Almarici doctrinam, ſicut habetur in Decrerali, da- mnamus. Hujus tempore cœperunt duo ordines, ſcilicet Prædicatorum& Minorum. Prædicatorum incœpit beatus Dominicus in Tholoſanis: Minorum initiavit ſanctus Franciſcus prope civitatem Asſinatem., pPrædicatorum ordo inchoatus fuit Anno 1216. Pontificatus Pa- pæ Anno VI. Sed Fratrum Minorum Anno Domini 06. Pontifica- tus Papæ Anno XIV. Iſte Papa ſicut Alexander tertiusſententiam interdicti in perſonas & loca conſtituit. Hic Job. Vito Durani Chronicon. F EIic etiam canonizavit beatum Thomam Epiſcopum Cantua- rienſem& Martyrem; Et ſanctam Kunigundam virginem, ſcilicet Hen- rici Imperatoris ſponſam. 4 Hic Papa declaravit, quòd Principes Teutoniæ jus habeant in eli- gendo Regem& promovendo ut habetur„ Extra de electione Vene- rabilis& promovendo extra. In Peruſio obiit& ſepultus ibidem. Iſte Papa Othonem de Brunſwickcoronavit in lmperatorem,& poſt eundem excommunicavit, ſuſcitavitque illi adverſarium Frideri- cum filium Henrici Imperatoris. Ratio autem movens Papam ad hocfaciendum fuit hæc videlicet. Quòd Henricus per venenum no- viter extinctus contra Eccleſiam Romanam in vita ſuatyrannidem exer- cuit. Ideo eo mortuo Papa iſte, ne Frater ejus Philippus Francus, Rex Alemaniæ, in regnum ſchiſmate promoveretur, ſe oppofuit,& Othoni adhæſit,& eum Aquisgrani in Regem Alemanniæ fecit coronari. Dein- de eum in Imperatorem coronavit, ut& jura Eccleſiæ ſervaret, ab eo ju- ramentum exegit, qur ſtatim ipſa die contra juramentum venit& fecit, nec non Romanæ Eœcleſiæ terras fecit ſpoliari, unde Papa eum excom- municavit& ab Imperio depoſuis,& Fridericum prædictum Henrici filium contra eumerexit,& ipſum ad ſceptrum regni ſublimavit. Sie Otho filius Henrici Ducis Bavariæ& Saxonum imperium adeptus, re- gnavit annis Xl& usque ad mortem fuit excommunicatus. Cum in mortis articulo àPrælatis abſolutus obiit, ſepultus in Braunſwik. Fridericus verò ſecundus hujus nominis ſæpè dictus, de propaga- tione Ducum Sveviæ imperium aſſecutus eſt,& regnavit annis XXX. Hic Fridericus& ſui prædeceſſores progenitores oriundi de Svevia per multa annorum curricula ſine interruptione imperii gubernacula tenuere. Honorius IIdefuncto Innocentio IIInatione Romanus ſedit annos X. Hic eonfrmavitordinem Fratrum Prædicatorum unno Domini 116 & ſequenti anno ordinem fratrum Minorum. Hie Papa Fridericum Regem Siciliæ coronavit& conſecravit Romæ in Imperatorem fed (a) 3 tandem 6 Acceßiones Hifzoricæ, tandem ĩpſum ſibi rebellem& Romanæ Eccleſiæ adverſarium compe riens anathematizavit, atque Barones ab ejus fidelitate abſolvit. Hu- hus tempore Damiatam Chriſtiani ceperunt, ſed Sarraceni fortuito ca- ſu, contingenter eam poſtea recuperarunt. Hic Papa multas conſtitutiones edidit& Decretales com- pilavit. Ejustempore Engelbertus Colonienſis Archi-E piſcopus, occiſus à Friderico de Iſenburg, qui in ultionem ſanguinis in Colonia comite judicialem ſententiam currifragio miſerè interiit. Iſte Papa ſanctitate& virtutibus plenus feliciter obiit, ſepultus Romæ ad Sanctam Mariam Anno 1230. Beatus Franciſcus continens in acre Seraphim in cruce ex tunc in palmis latere& pedibus effigiem plagarum Chriſti tulit usque ad felicem exitum ſuum, multis utriusque ſexus videntibus illa in eo ſtigmata. Defuncto Honorio ſedit GREGORIUIS IX annis XVI ‚natione Campanus. Hic canonizavit Bononiæ beatum Dominicum, item beatum Franciſcum, qui ordinem ſuum incepit ſub Innocentio, rur- ſumque ſub Honorio perfecit glorioſum, ſuccedens his Gregorius ma- gnificavit amplius miraculis famoſum. Hic Papa canonizavit de or- dine fratrum minorum beatum Antonium Paduæ Patronum, item beatam Elizabeth relictam Domini Ludovici Landgravii Thuringiæ. Item excommunicavit Fridericum Imperatorem, ſententiam-, quam ſuus prædeceſſor Honorius contra eum fulminaverat ‚ roboran- do, objiciens ſibi multa mala& conſtituit ſententiam interdicti z nam tertius hanc pœnam Eccleſiæ introduxit. Hie Papa ſecum haduit Prædicatores pro ſæcretariu fuus,& per fra- trem Raymundum ex pluribus voluminibus Decretalium unum volu- men compilavit dividens in V libros. Huic Papæ beatus Franciſcus prophetico Spiritu prædixit, futurum Papam eſſe. Item duos ordines confirmavit, quos beatus Franciſcus ordinave- rat. Unum Dominarum ſanctimonialium ſanctæ Claræ: Unum poœ- nitentium ſerum utrumque ſcilicet virorum& mulierum capientem. Item — 2 Job. Vito Durani Cbronicon. 7 Item confirmavit ordinem de Pœnitentia nuncupatum ſcilicet Mariæ Magdalenæ.—: Hic Papa, cùm ab Imperatore Friderico, qui tunc ex magna par- te patrimonium Eccleſiæ occupaverat, in urbe obſideretur, videns pe- nè omnes Romanos per pecuniam corruptos eſſe, accipiens capita A- poſtolorum& proceſſionem à Laterano usque ad ſanctum Petrum fa- ciens, animos Romanorum ſic revocavit, ut ferè omnes contra Impe- ratorem cruce ſignarentur, quod Imperator, qui jam ſe credebat intra- turum urbem, audiens, timens longè receſſit ab urbe. Item Anno Domini 4r. peregrina militia Barbarorum, gens fe- rociſſima, cultibus idolorum dedita, Tartari, Ungariam& Poloniam- invaſerunt& multa millia hominum occiderunt: Contra quos cru- cem fecit Papa prædicari, ſimiliter contra* Stenges, de quibuso3o in ore gladii occiſi ſunt. Item ut jam dictum eſt, quoniam ſtragem memoratam Tartari commiſerunt in Ungaria& Polonia, ibique Dominos interfecerunt, quo facto tanta penuria ſubſecuta eſt in Ungaria, quod matres ſuos pue- ros manducarent,& pro farina quodam pulvere uterentur homines. Item in Burgundia mons maxgnus ad alios montes longè trans- latus eſt. Hajus etiam temporibus quidam Judæus in Hiſpania volens am- pliare vineam, quoddam ſaxum amovit, in cujus ſpelunca cavata repe- rit tabulam continentem ab Adamo duplicem mundum,& in ultimo Chriſtum naſciturum,& humanum genus redempturum,& ſe inve- niendum tempore judicis tunc regnantisin Hiſpania, propter quod Ju- dæus ad fidem Cathiolicam eſt converſus. Gregorius X demum multis preſſus calamitatibus feliciter obiit, ſepultus Romæ in Vaticano. Hic Papa Cœleſtino ſuceeſſori ſuo, cùm adhuc foret Cardinalis, prædixit, quòd poſt obitum ſuum ſeſſurus eſſet in ſede Apoſtolica. Anno Domini 1243 Cœleſtinus Papa ſedit dies 16. Cuͤm eſſet Cardinalis& Epiſcopus, negotia pauperum Clericorum frequenter pro- movit 9 AKcceſliones Hiſtoricæ, movit apud Papam GregoriumlXx. Coleſtino hoc quarto Papà de- functo feliciter, ceſſavit Epiſcopatus ferè duobus annis,& cùm non eſ- ſent niſi novem Cardinales, in electionePapæ concordare non poterant, & hoc in periculum torius Eccleſæ. Cœleſtino quarto ſucceſſit NNOCENTIUS IV natione Ja- nuenſis, ſeclit annis duodecim.— Hic canonizavit beatum Petrum Martyrem de èrdine Fratrum Prædicatorum, occiſum ab Hæreticis apud Mediolanum; Inquiſitor enim erat hæreticæ pravitatis,& cùm una dierum Cumis Mediolanum pergeret pro inquirendis hærericis, ſatelles Diaboli, nuntius hæretico- rum loricatus ei obvians venerandum caput ejus impreſſis vulneribus ſauciavit& Chriſti Martyrium fecit. Iſte Papa dedit Principibus Teutoniæ poteſtatem liberò eligendi Re- em Romanorum. Iſte Papa contra Fratres Minores& Prædicatores iniquas conſti- tutiones edidit, quas poſtea ſucceſſores ſui retractaverunt. Hic in Lu- gduno celebrans concilium, Fridericum Imperatorem propter crimi- na fua omni honore deſtituit, ipſumque condemnavit& privavit im- perio ſuo, procuravitque Landgravium Thuringiæ in Regem Aliman- niæ eligi,& mortuo eo Comitem Hollandiæ. Hujus Friderici condemnatio& cjus à regno depoſitio patet in VI Decretalium capitulo incipiente ad Apoſtolicæ dignitatis& infra .. guerrarum commotio T itulo, de ſententia& re judicata. Hic Fridericus primò optimas leges pro libertate Eccleſiæ& con- tra hæreticos dedit: Supra multos Prædeceſſores ſuos divitiis& glo- ria abundavit, ſed ei in ſuperbia abuſus fuit, nam tyrannidem contra Eccleſiam exercuit: quamvis enim ab infantia per Eccleſiam tanquam per matrem fuiſſet educatus, non tamen ipſam ut matrem fovit, ſed tan- quam novercam, quantum potuit, laniavit,& ideo in Concilio Lugdu- nenſi convocato ab Innocentio IV, ut dictum eſt, Imperiali nomine& dignitate ſpoliatus eſt. Cauſas autem principales hujus depoſitionis in prædicto concilio promulgavit, ſcilicet perjurium, pacis violatio refor- — matæ —6— Job. Vito Durani Cbronicon. 9 matæ frequens, duorum Cardinalium Romanæ Eccleſiæ captivatio, multorum Prælatorum ſubmerſio, venientium ad Concilium quod Pa- pa Gregorius IX Romæ duxerat convocandum, quod& ipſe Imperator convocari, Prælatos ab Eccleſiæ regimine deſtituit, ſacrilegium com- miſit, nam cruces aureas, thuribula pretioſa, calices, pannos ſericos & Eccleſiarum theſauros diripuit, Clericos angariis& parangariis affli- xit, qui non ſolum tradebantur ad judicia ſecularia, ſed& cogebantur ſubire duella, incarcerabantur, decollabantur, ſuſpendebantur in pati- bulum in opprobrium ordinis Clericalis. De hæreſi quoque ſuſpectus habebatur. Nam poſtquam Gregorius Papa IX ipſum anathematis vinculo innodavit,& poſt captionem Cardinalium, Prælatorum& Cle- ricorum, ad ſedem Apoſtolicam venientium, claves Eccleſiæ contem- pſit, ſibi faciens celebrari, vel potius quantum in eo fuit prophanari di- vina& ſententias Gregorii Papæ IX, ſcripſit vel allegavit non vereri,& eos coẽgit non ſervari. prætereà conjunctus amicitia deteſtabili Sar- racenorum nuntios& muneratorum hilaritate& honorificenter exce- it,& munera eis pluries deſtinavit, ritus eorum amplectens, illos quo- tidie obſequiis ſecum tenuit. Exiſtens quoque ipſe in partibus trans- marinis facta compoſitione quædam cum Soldano Machometi nomine, intemplo Hieroſohmis diebus& noctibus proclamari permiſit. Bacha- rio Regi ſchiſmatico inimico Dei& Eccleſiæ ſolemniter excommuni- cato fiſiam ſuam tradidit inuxorem. Ducem Bavariæ fecit occidi per Aſiſinos, nulla hoſpitalia nec clauſtra, nec Eccleſias conſtruxit, ſed deſtruxit, religioſas perſonas jugiter attrivit, manum, ſicut decet Prin⸗ cipem, ad pauperes non extendit: Poſſeſſiones Romanæ Eccleſiæ ſibi ſubjugavit, ſcilicet Marchiam Anchonitanam, Ducatum Spoletanum, Beneventum civitatem nobilem in Apulia, cujus Archi-Epiſcopus ha- bet ſub ſe XXIV ſuffraganeos, diruit& præoccupavit prætered alias ci- vitates Thuſciæ, hàc de re promulgavit Innocentius Papa in decreto Concilii Lugdunenſis. Hic Fridericus, ut quidam ajunt, cum ſuis exercitibus,& etiam Pa- pæ copiolſis, id inſtanter ab eo fieri poſtulantis ad debellandum Solda- (b) num to Acceſiones Hiſtoricæ, num Regem Fygypti, qui Hieroſolymam cum Chriſti ſepulchro dudum Chriſticolis per vim abſtulerat, dum ſemel transfretaſſet,& in proximo die cum ĩpſo præclarum certamen committere decreviſſet, ab eo cele- riter revocatus eſt à ſuo propoſito. Nam ſibi ſigniſicavit, quod fru- ſtra ſecum bellum inire diſponeret, cum Papam ſuſpicatum cooperato- rem ſuum haberet adverſarium. Dicebat enim, ego accepi Epiſtolas Summi Pontificis certiſſimas, ſuis exercitibus propriis directas& etiam ſibi delatas, continentes hoc mandatum, videlicet quod quàm citò nos Peeliad præliandum contingeret, quod juncti meo populo pro me ipſo contra te& tuum populum ad proſternendum te viriliter dimi- carent. Ergo nullo modo expedit, ut nobis bellum inferas, ne in ma- nus noſtras corruas miſerabiliter cruciandus. His auditis Cxſar terri- tus cum Soldano pacem compoſuit,& mox furore magno ſuccenſus ad perſequendum Papamiter rediturus arripuit, quod Papa audiens Ro- mam reliquit,& in Avenionem ſeceſſit, ut ſub protectione illic Regis Franciæ tutò poſſet iram ejus effugere pertimeſcendam. Et ſic per re- latores memoratos ſedes Papalis in Avinionem translata eſt,&illic ſub multis Apoſtolicis per mulrorum curricula annorum perduravit. Hic Imperaror iniquitatem in excelſo eſt loquutus ponens in cœlo os fuum. Nam dixit audiente Henrico Landgravio, tres ſeduxerunt totum mundum, Moſes Judæos, Chriſtus Chriſtianos& Mahometus Barbaros, quamobrem ſi Principes imperii inſtitutioni meæ aſſenti- rent, ego utique multò meliorem modum vivendi& credendi cunctis nationibus ordinare vellem. Henricus Landgravius electus in Regem Alimanniæ in odium Fri- derici, Conradinum filium ejusapud Francfurt cum exercitu ſuo in die fancti Oſw aldi vicit, confudit& ignominiosè fugavit. Et ipſe Henri- cus in eodem anno Rex exiſtensin profluvioventris interiir,& ſepultus eſt in Imaco,& ſitie hærede defunctus eſt, quamvis feliciter plurima bella fuperaverat. VILHELMUS Comes Hoflandiæ ſimiliter contra Fridericum electus eſt, regnans annis tribusà Friſonibus osciſus eſt. 4 Hic Job. Vito Durani Cbronicon. 21 Hic Imperator, quemadmodum fertur, à quibusdam cum magno exercitu& copioſo tam Svevorum quàm aliarum nationum ad partes infidelium transfretavit, ubi Soldanum per bellum atrociſſimum, quòd ſibi intulerat, debellavit, eum autem pro triumpho accepto tam glorio- ſo ab infidelibus, Domino cœli, à quo habuit, gratiarum actiones rela- turus Monaſterium intrarat Domini Jeroſolomitarum,& victimas ac pacifica hoſtiarum munera unà cum optimatibus& primatibus ſuis& univerſa Catholicorum turma in templo Chriſti obtuliſſet, videns Templariorum& hoſpitalariorum cuneos non ad dandam Deo gloriam & laudem, præconia pro victoria tam ſolenni& laude digna& mirifica, ab omnium Dominatore data, paratos& intentos: ſed æſtu avaritiæ ſuccenſos, non poſſe concordare, in tam pacifica diviſione ac æquali poſſeſſione, vel perceptione libaminum vel oblationum pretioſarum, inæſtimabilium in Baſilica prætaxata, cui præfuerunt, ut aſſeritur ad honorem& Dei reverentiam oblatorum, ſed magis injuriosè diſce- ptare, nec non ad vindicandas& uſurpandas ſibi oblationes, certatim ruere achoſtiliter invadere, eſſe ſtudioſos: ſcandalizatus& offenſus nimis in fide orthodoxà fuit in tantum, quod verba perfidiæ, blaſphe- miæ& erroris multa protulit, quibus fidei detraxit,& ejus ſalutarem ac firmam veritatem penitus annulavit,& ſic id factum à juſtitiæ tramite alienum, cùm aliàs in fide claudicaverit, ſibi non modicum fomentum hæreticæ pravitatis miniſtravit. Unde agens in partibus, ut ſuſpicor, transmarinis, triumpho jam potito, ſecundum opinionem iſtorum ac relationem aſtruitur, quadam dierum ipſum in Pompa præcellenti ſti- patum, undique corona procerum, miſſarum ſolenniis interfuiſſe,& ibidem à Soldano vel Principe quodam alio infideli, inquiſitum ab eo fuiſſe: Quid in manibus ſacerdotis elevaretur& cum adoratione tam reverenda ab eo& cunctis Chriſticolis tam diligenter conſpicaretur, tale dicitur ei dediſſe reſponſum. Sacerdotes noſtri fabulantur id quod ſurſum erigitur fore DEUM noſtrum. Ad quod ille, ſi fuiſſer DEus ille tantæ magnitudinisut mons maximus, dudumà presbyteris veſtris ipſum quotidiè in Miſſa manducantibus, conſumptus fore po- tuiſſet.(b) 2 Quod 72 Accegsſiones Hiftoricæ, Quod dixi jam ultimò, de ingreſſu Cæſaris Friderici ad terram ſanctam, per conflictum habitum cum Soldano ſecundùm aſſertionem quorundam, quod minus veriſimile ſecundum prius enarrata eſt, imò minus ad comprobandum, ſed tenendum eſt, quod per pacta quædam compoſitionis vel treugarum intraverit. uidam etiam de eo referunt, quod ad tantæ dementiæ foveam deciderit, quod ad hoc totis vellet niti viribus, ut ritus ſalutares hoſtiæ ſeu Euchariſtiæ de medio tolleretur,& huic cogitatui maligniſſimo, judicio meo, incitamentum præſtitit, prædicti Principis Pagani vene- noſum verbum& plenum veſania dicentis ad eum, niſi hanc ſuperſti- tionem peſſimam abdicaret, tantam gloriam ſuam deturparat. Fertur& de ipſo, dum tranſiret quadam die cum exercitu ſuo campum propè fluvium Rhenum, plenum ſegetibus uberibus ſpelta- rum, quod dixerit, impiè& perversè ſentiens de altisſimo Sacramento Corporis Chriſti. O quot dii ex hoc frumento ſuo tempore confi- cientur. Quidam quoque ajunt, eum per anni curriculum quotidie jeju- naſſe, niſi ſemel in die comedendo, non intuitu divinæ retributionis, ſed corporalis conſervandæ causa ſanitatis. Fertur inſuper, quod fre- quenter balneis uſus fuerit Deo dicatis, per hoc patet, quod præcepta Dei& feſta,& Sacramenta Eccleſiæ irrita cenſuit& inania. Nihilominus aliqui teſtantur& affirmant de Friderico Imperatore, dum aliquo tempore in partibus remotis ageret, quod miſerit pro con- ſorte ſua Imperatrice, quæ dum Mediolanumurbem tranſierat, à civi- bus ibidem putantibus ipſum forte mortuum, vel aliàs in ſtatu quodam imposſibilitatis redeundi, poſitum eſſe, in odium& contemptum ipſius turpiter tractaverunt. Nam iſtam veſtibus detractis nudam ut in die nativitatis ſuæ ſtatuentes, poſterioribus aſinæ impoſuerunt,& publicè coram univerſo populo ludibrio ignominiæ& extremæ confuſionum tradentes, quia per* ypſima imò quaſi ſcortum vel centonem abje- cerunt: quod Imperator intelligens,& ab hoc ad furorem inæſtima- bilem accenſus, in reverſione ſua poſtea acerbisſimè vindicavit. Nam civi- Job. Vito Durani Cbronicon. civitatem cum grandi exercitu obſedit,& tam graviter& multiplici- ter afflixit, tandem cum eam cepiſſet, ac multum ſanguinem effudiſ ſet hoſtium,& in ultionem injuriæ uxori ſuæ irrogatæ omnes cives dirisſimis ſuppliciis abſumere diſponeret, difficillimè placatus factus eſt: Nam exteri cives perterriti res& corpora ſibi ſupplicisſimè ſubje- cerunt,& emendam dignam cum humilitate profundiſſimam ſubdi- derunt. Fertur præterea de ipſo, qud dum eum quidam Comes Sueviæ quadam vice offendiſſe debuiſſet,& ob hioc ſibi accuſatum, perſequi& infeſtare graviter cœpiſſet,& hoc Comes ultra ferre pertimuiſſet, ami- cos& conſanguineos ſuos congregavit,& cum illis Cæſarem adiens, & ſufficienter ſe à ſibi falsò impoſitis expurgans, ipſum placavit& ad ſui amicitiam gratam flexit. Cui dum poſtea in quodam pomerio revernetiam decentem exhibuiſſet& Imperator cum omnibus ſibi cooperantibus& cohabitantibus illic deliciis, ſolatiis ac gaudiis ope- ram daret, cifum pretioſum optimo vino repletum cum lalvia ex in⸗ curia& negligentia non coopertum locatum in gramine, bufo grandis ſubintravit, quem dum prædictus Comes neſcius de hoc Impératori porrexiſſet,& cifum ori applicuiſſet, bufo ore diſtorto& aperto contra ipſum caput erexit, de quo nimis perterritus, de internecione Comi- tem ſuſpectum habuit, quod timens Comes totus ſtupefactus in argu- mentum ſuæ innocentiæ bufonem illico diſcerpebat,& coxam unam ejus mittens in os ſuum comedit, quod dum Imperator illæſum in hoc pertranſire conſpiceret, eum inculpabilem& alienum à crimine re- cognoſcens, ſibi pro ſuis meritis mox Comitatum donavit. Inſuper fertur de eo, quod dum eſſet in ſede Apoſtolica, mul- ctione anathematis percuſſus propter ſuam contumaciam& rebellio- nem,& cunctus Clerus tam Secularis quàm Religioſus arctatus per ſum- mum Pontificem ad pronuntiandum hoc diſtinctè teneretur,& medio tempore contingeret, eum cum magno comitatu quandam(ut puto) Sueviæ civitatem ingredi& ab univerſo populo ibidem ſibi obviam procedente ſolenniter eſſe ſuſceptum, quidam de Fratrihus Minoribus (b) 3 zelo 14 Kcceßfiones Hiftoricæ, zelo fidei animatus,& anhelans palmam Martyrii attingere, ſibi etiam juxta portam introëundam occurſum dedit,& Spiritu DEI fortiter ſu- per eo irruente, coram tota multitudine habenas equi Imperatoris ap- prehendens, ipſum figere greſſum coëẽgit,& aperta vocé, erecto vultu ipſum hæreticum proclamavit, quod dum ſui ſatellites eum occidendo vel ad minus fuſtigando vindicare vellent, ab ipſo ceſſare cohibiti ſunt & refrænati. Dicebat enim, iſte per me vellet martyrizari, ſed certè per me ſuum propoſitum ferventisſimum nullatenus aſſequetur,& ſic per- miſſus eſt illæſus abire. Tempore illo, quo fuit anathematizatus Clerus& omnes Reli- gioſi de civitate Thuricenſi expulſi præter fratres minores, qui in manu forti retenti ſunt& protecti. Nam propter diſſenſionem Papæ& Im- peratoris ſchiſma grande fuit in Clero: Quidam enim Papæ, quidam Imperatori adſtabant: Tempeſtas itaque ferociſſimæ perſecutionis in Clero ſæviebat illis in temporibus: Tunę Fratres Prædicatores de conventu Thuricenſi ſe receperunt in monte ſancto ad tempus extra muros oppidi Wintbertur ſito. Fridericus Imperator quondam ſic anathematizatus,& Imperia- lis honoris apice privatus, cum Parmam in obſidione cingeret, victus in Apuliam rediit& Anno Domini clo CCLII veneno extinctus eſt,& in die ſanctæ Luciæ virginis& Martyris ſepultus apud Fodiam tam oc- cultè, quod multi per annos XL vadiabant eum vivere, venturum in proximo in manu robuſta: Alii famant, quod ad exhortationem ſuo- rum Aſtronomorum Europam reliquerit,& ad partes terræ longinquiſ- ſimas per mare& per terram cum ſuis familiaribus& ſervitiali- bus dudum ante mortem ſuam devenerit, ne mala ſævisſima incur- reret ſibi imminentia Aſtrologorum ſuorum in aſtris certam per cogni- tionem, ſi remaneret, qui recedens ultra non apparuit in terra. Ppolſt mortem Patris filius ſuus Rex Conradinus, cujus mentio ſed ſiniſtra habetur in VI Decretalium capitulo incipiente Fundamento, Titulo de Electione, poſt breve tempus miſerè apud Patrem mortuus eſt, quemadmodum infra dicetur. Iſte Job. Vito Durani Chronicon. F Iſte Rex per Bregantiam Italiam devenit,& in Ravenspurg, ante- quam iter arriperet, longam contraxit moram, nec ſe ad prælia diſpo- ſu it, quietem enim quæſivit,& de hoc à nuig ignominiam multam ſuſcepitʒ nam de eo carmina prava decantarunt᷑. Fertur quoque de eo, quod ante introitum ſuum in Italiam, unà die mater aſſurrexit,& eam debito aliàs lonore, ſicut decuit, ſuam ma- gnificentiam proſecutus eſt. In craſtino verò dum comperiſſet, quod Dominum de Tyrol in maritum traduxiſſet, commotus nimis& ultra, quod dici posſit, conſternatus eſt, honorem debitum& ante exhibitum ſubtraxit,& nulla reverentiæ indieia demonſtravit: Quod admirans mater& moleſtè ferens,& cauſam ſciſcitans, ab eo reſponſum ejus ha- buit tale: Tibi heri adhuc aſſurrexi tanquam Imperatrici Romano- rum, ſed hodie tibi degeneranti tuam illuſtrem& præcellentem ſtir⸗ pem& Regiam honorificentiam contrahendo matrimonium cum vi- ro longẽ te minore, teque minimè decentem, Ego Rex& Filius Im- peratoris nego& in perpetuum recuſabo. Hic Rex dum veller intrare Italiam, congregavit exercitum copie- ſum& fortem pugnatorum& expeditorum ad prælium, ut fertur, de re- gno Alimanniæ,& profectus eſt in Italiam, ubi dum Romæ& alibi ho⸗ norificè ſuſceptus& more Regio pertractatus in Apuliam properavit. Sed cythara ſua verſa eſt in Iuctum& organum ſuum in vocem flen- tium, nam dolo ipſe ſuique circumventi& irretiti, capti ſunt,& capi- tum abſcisſione deleti. Secundum quosdam verò propter avaritiam ſuam nimiam interierunr: Qui dicunt iplos quandam civitatem ob- ſediſſe, quam cùm jam ferè cepiſſent,& de inimicis triumphare debuiſ- ſent, ipſos concludendo, occidendo vel captivando. Nimis præſumen. tes de ſe adveriarios conglobatos adtuendum ſe& ſua in civitate parvi pendebant, prædam, catervatim inſequendo, quod hoſtes intranei, jam deſperati nimio præ pavore, videntes, confortati in ipſos minus eircumſpectos impetum facientes, eos erudeliter pefcuſſerunt,& ſpo- liis tantum intendentes ceperunt. Quibus Rex ille, dictus Carolus Gallicus, illic à ſummo Pontifice Rex eonſtitutus non pepercit, Nam eos ——— 16 Kcceßiones Hhoricæ, eos variis pœnis puniri& trucidari præcepit. Nam Principes Regis Conradini, cùm de nocte ſecunduùm unam ſatis famoſam aſſertionem fuiſſent repentino aceeſſu convicti: Quibusdam vir̃ilia fuerunt am- putata, quidam decollati, quidam alias malè tractati ſunt. Ibi multi nobiles inſignes, proceres, robuſti& bellicoſi viri de Alimania oriun- di, heu! truncatis capitibus miſerabiliter perierunt: Cujus pectus tam ſaxeum non contremiſcit& ſtupeſcit, attendens& animadvertens, inclytum Regem exſpectabilem tam genere quàm corpore tam crude- liter omni ablatà miſericordià capite jugulari, cum tam egregiaà acie mi- litum, ex millibus electorum; qui ſi circumſpecti& magis cauti fuiſ- ſent, nec ipſos ad deprædandum tantùm acceleraſſent, cum Rege ſuo ſi- ne reſiſtentia devoraſſent hoſtium cuneos. Sermo famoſus longe lateque divulgatus& in ſcripturam, ut dici- tur, redactus teſtatur. Hunc Conradinum Filium Friderici à conflictu inter ipſum& Siciliæ Regem Carolum inito, mortis timore perculſum ad oppidum cujusdam Domini, creati quondam à patre ſuo, in militem confugiſſe, ut ibi latere poſſit ſub umbra alarum ſuæ protectionis à facie inimici, animam ipſius perdere cupientis, qui immemor beneficiorum cunctorum ſi collatorum contra ſuam firmam confidentiam eum Regi Siculorum prodidit& tradidit puniendum, qui gaviſus Conradi- num und cum ſuo proditore ſceleratiſſimo& XXXV Comitibus Ale- manniæ victis& raptis in bello præfato, genere& corpore, ut dixi, ex- ſpectabilibus ad mortem ſententialiter& ordine judiciario, coram ma- xima multitudine populi condemnavit, qui omnes mox capitum ob- truncatione plexi ſunt, cæteris variis cruciatibus& tormentis con- ſumptis..— Fertur quoque, quod dum Rex Conradino optionem dediſſet, primò an in medio, vel in ultimo intra cæteros mortis ſupplicium ob- eundi: primus in ordine acephalandorum mori elegit, ne funeſtam necem glorioſæ ſuæ militiæ gemitibus inenarrabilibus perſpiceret. Adjicitur quoque præmiſſis, quod eſt ſtupendum nimis& admirabi- le in oculis meis, ſcilicet quod una aquila Conradini Regis paſſionis impa- Job. Vito Durani Cbronicsn. 77 impatiens, de alto inimum citiſſimo volatu deſcenderit,& dextram alam ſuam coram omni populo circumſtante& ad ſpectaculum terri- bilisſimum congregato per cruorem ſuum traxerit,& taliter cruentatus effectus, in aëra, unde ſe præcipitaverat, revolaverit. Prætereà fertur, quod poſt decollationem Conradini Regis præ- dicti, miles quldam oriundus de Franconia, veniens de Lombardia, ubi militaverat, ad patriam ſuam reverti voluit, quem videntes cives Thuricenſes, quos in repatriando præterivit, fore ſimilem per omnia lineamenta corporis Regi Conradino tunc noviter perempto, ſuſpi- cantes ipſum eſſe, in cuſtodiam detruſerunt, fortè per ſpatium unius menſis, donec de eo, an eſſet, vel non eſſet, certiores redderentur. Comperto autem quòd non erat, veniam ab eo poſtulantes pro offen⸗ ſa cum magna reverentia& ſumptuum in itinere neceſſariorum exhi- bitione ipſum libertati ſuæ reſtituerunt. Circiter iſta tempora Tartari partes Orientales Soldano ſubactas expugnaverunt, fugatis habitatori- bus illarum regionum tam Chriſtianis quam aliis nationibus, ſcilicet Sarracenis& Judæis, ultra mare: De quo dolens Pharao Rex Ægypti Soldanus reſumptis civibus eum exercitu clam irruit Sarracenus caſtra Tartarorum, multa millia ex eis interfecit, quod factum fuit Anno Do- mini M CC LVI. Anno Domini M CC LXII[L62] Rex Tartarorum milſſit ſolen- nes nuntios circiter xxx nobiles Tartaros, cum duobus fratribus de or- dine Prædicatorum, qui eſſent Interpretes linguarum ad Regem Fran- ciæ Ludovicum, ut ſe& totum regnum Franciæ ditioni ſubjiceret Tar- tarorum, alioquin Franciam impugnaret tempore procedente. Cui Ludovicus Rex habito conſilio cum primoribus ſuis in regno, conſtan- ter reſtitit. Item Anno Domini néa univerſitas Angliæ bellum inferentes Regi ipſorum propter graves exactiones ſuas& violentas populo illatas, ipſum cum fratre ſuo ceperunt,& multis aliis nobilibus, mulraquę mil- lia hominum in ore gladii perierunt. Apopulo itaque Rex cum fratre ſuo& duobus fillis Regis& nobilibus plurimis captivi ducti ſunt. (c) Hoc * — 19 Acceßiones Hiftoricæ, Hoc etiam tempore ferè inter multos Dominos Teutoniæ bellum- acerrimum commiſſum eſt, in vigilia Simonis& Judæ, in quo Dux Al- bertus de Brunſvvik, ſtrenuus in armis, vulneratus eſt,& captus,& cum eo multi magnates& electa militia usque ad D. L. cum amisſione armo- rum& equorum,& in vinculis ſunt detenti circiter tria millia homi- num memorata die in eodem bello prope Halle ceciderunt. Sed Dux Albertus redemit ſe à captivitate cum VIII millibus marcarum argenti & VIII caſtellis in Brunſvvig. Stella Cometes apparuit in illo anno, in Oriente ante ortum diei poſt ſtellam matutinam cum radiis multis, veloci curſu tranſivit usque ad meridiem, præcesſit ſtellam Luciferum, à feſto Mariæ Magdalenæ apparuit usque ad feſtum S. Auguſtini. Innocentio IV ſuccesſit ALEXANDER IV natione Campanus, ſedens annis VII. Hie Papa beatam Claram canonizavit,& Ezelinum tortorem Chriſtianorum& interfectorem LX fratrum de ordine Mi- norum,& etiam aliorum hominum ſanctæ fidei profeſſorum, tanquam hæreticum& perſecutorem ſanctæ fidei Catholicæ condemnavit& ex- communicavit in litera Apoſtolica, quæ ſic incipit: Scandalum fidei, malum Italiæ& macula populi&c. Iſte Ezelinus hæreticus publicus hoſtis Chriſtiani nominis captivatus, cùm crux Chriſti contra eum prædicaretur, traditus in reprobum ſenſum, nequaquam volens cibum capere, ſeipſum fame interfecit. Hic etiam Papa reprobavit duos peſtiferos libellos, quorum unus dicebat, quod omnes Religioſi etiam verdum DElI prædicantes de elee- moſynis vivendo ſalvari non poſſent. Alter quod Evangelium Chriſti & doctrina Novi Teſtamenti neminem ad perfectum perduxit. Et evacuato eo anno Domini M CCLX deberet inchoari docrina Joa- chimi, quam Conditor libri E vangelium eternum nominavit& tan- dem perfectionem hominum ſalvandorum in illo ponendo. Nam- quidam Theologi Pariſienſes duplici corde compoſuerunt librum in- famiæ contra venerabiles fratres Prædicatores& Minores, qui tale ha- buit initium: Ecce videntes clamabunt foris&c. Hunc librum Ale- xander Joh. Vito Durani Cbronicon. 19 xander IV condemnans ſententialiter combuſſit in audientia Dominĩ Alberti ordinis Ftatrum Prædicatorum, eosdem errores principaliter expugnantis, deſtituit eosdem Magiſtros ab officiis& beneficiis, reſti- tuens tratres ſupra nominatos famæ ſanctæ& honeſtæ, ſcribens univerſis regionibus de ſtatu& numero ſalvandorum. Hujus tempore ſcilicet Alexandri Papæ Manfredus filius naturalis quondam Friderici Imperatoris, gerens ſe pro pædagogo Conradi ne- potis Friderici, ipſo Conradino mendaciter publicato mortuo, ſibi ipſi coronam aſſumpfit, quod quia factum in præjudicium Domini Papæ fuit, primò excommunicatus erat, poſt contra ipſum magnus exercitus, ſed in nullo proficiens, mittitur. Hujus etiam tempore Principes Alemanniæ in duo ſe dividentes: Quidam Regem Caſtellæ,& quidam Richardum Comitem Cornubix ad Imperium elegerunt; quod ſchiſma multis annis duravit. Hic Papa in die ſancti Irbani Papæ defunctus eſt,& ceſſavit Epiſcopatus us- que ad decollationem bæaci Johannis Baptiſtæ, diſcordantibus Cardi- nalibus in electione. Anno Domini 1263 elegerunt Cardinales Patriarcham Hieroſo- lymitanum nomine IjACOBUM in Papam& vocatus eſt Urbanus IV. Hic congregata multitudine tam Cleri quàm populi cum Cardinalibus & Pontificibus XIV calendas Decembris ſolenniter incepit prædicare crucem in ſubſidium terræ ſanctæ,& fratribus Prædicatoribus per lite- ras Apoſtolicas datas Viterbii, ſtrictè dedit in mandatis eandem Cru- cem conſtanter& diligenter prædicando per DEl Eccleſiam cum longa indulgentia in ſubſidium terræ ſanctæ. Inter hunc Papam& Manfredum Principem Apuliæ, filium Fride- rici quondam Imperatoris, orta eſt contentio pro regno Apuliæ,& cum Dominus Papa quotidie ſuis ſtipendiariis donaret ſalarium mille mar- cas, defendere ſe non potuit. His etiam temporibus venit quidam cum magno exercitu, dicens ſe eſſe Fridericum Imperatorem, qui ante decem annos mortuus fue- rat, hic impugnavit Manfredum Principem Apuliæ,& ſtrenuè (c) 2 ipſum 29 Kcceßiones Hiftoricæ, ipſum perſequebatur, aſſerens ſe velle rehabere regnum Apuliæ& Siciliæ. Temporibus etiam illis Soldanus Rex Ægypti impugnans Chri- ſtianos in terra ſancta, cepit Azolum caſtrum firmiſſimum: Rabul domus hoſpitalis, quod alio nomine vocabatur Aſſur, in quo habita- bant duo millia hominum, quos omnes occidit, ſed& fratres milites domus hoſpitalis& domus templi 180 captivos ſtrictè vinculatos de- duxit in Ægyptum, cepit Cæſariam& civitatem Raphas, quas nunc te- net violenter. Hic Papa Urbanus IV devotione ſpeciali corporis Chriſti affectus, pié ſtatuit annuatim feria V proxima poſt feſtum Pentecoſtes, me- moriam integro offccio Dominici corporis fieri per univerſam Dei Ec- cleſiam, tribuens largas indulgentias agentibus, recolentibus& fre- quentantibus officium Miſſarum& ſeptem horarum per totam octa- vam ſolennitatis corporis Domini: Sedit u annos tantum& de- functus eſt. 1 poſt hunc ordinatur Clemens IV, qui ante fuerat Archi-Epiſco- pus Narbonenſis, ſedit annos III, hicuxorem& liberos habuit, Conſi- liarius Regis Franciæ fuit, poſtverò uxoris obitum in Papam electus eſt, propter vitam& ſcientiam ſuam laudabilem. Hic Conradinum debellaturum Regem Siciliæ, cui Papa regnum contulerat, ſuperandum prædixit,& tanquam fumum tranſiturum,& ipſum tanquam ad victimam Apuliam intraturum, quod factum fuit, quia captus dein decollatus fuit. Hic Papa bellum habuit cum Manfredo Principe Apuliæ pro pa- trimonio beati Petri. Hic Papa ſub præcepto diſtrictè feſtum corpora Cbriſti fecĩt per Ec- cleſiam ſolenniter celebrari. poſt hæc anno Domini 1265 Ludovicus Rex Franciæ cum Chri- ſtiano exercitu contra conſilium Papæ tunc ſedentis transfretavit& fu- gientibus Barbarisà facie ejus, cepit Damiatam& eam pacificam ha- buit. Poſtea verò in brevi bello ipſe à Soldano Babyloniæ, id eſt, à Pharaone Job. Vito Durani Cbronicon. 21 Pharaone Rege Ægypti captus eſt,& ſuus Chriſtianus exercitus diſſipa- tus eſt& occiſus totus: Dedit autem Soldano pro redemptione ſua C. M. marcas argenti& civitatem Damiatam; arma verò& tentoria-, vaſa pretioſa, equos electos, alimenta Chriſtianorum Sarraceni in illo prælio obtinuerunt. Cuùm autem Ludovicus Rex captus eſſet ultra ma- re, convenerunt multa millia paſtorum, dicentes: quod venire vel- lent in adjutorium Regi Ludovico,& habebant unum Capitaneum no- mine Jacobum, peritum in multis linguis. Hic fuit Apoſtata Ciſter- cienſium ſceleratiſſimus homo, violentas injecit manus in Clerum,& hunc ſequebantur meretrices, latrones, magi, malefici,& plures occiſi, alii disſipati ſunt. Dixit autem hic ſeductor adhuc vivens, ſe vidiſſe in curſu aſtrorumn Regem Ludovicum redimendum fore per paſtores,& ſic ſub tali prætextu allexit paſtores& congregavit. Circiter iſta tempora floruit frater Bertholdus ordinis Fratrum Minorum in Alimania, egregius Prædicator, qui circumeundo& peram- bulando frequenter Alimaniam, ipſam mirabiliter illuſtravit,& pecca- tores innumeros verbo& exemplo pariter ad Dominum convertebat, cujus memoria in benedictione eſt,& adbue recentiſfimo meo iempore perſe verat in hominibus. In campis ſæpius ſolcbat prædicare,& tunc populus ex omnibus partibus finitimis confluebat, qui ſolitus erat am- bonem, cùm in camporum planitie ſibi conſtructum ibidem ſermoci- naturus aſcenderat, quod er pennam filo appenſam,& in abrem pro- tenſam, flatum venti, A qua parte veniret, perpendebat,& ver ſus il- lam partem populum perſuadebat conſedere. Ipſeè fuit linguæ diſertæ, vitæ ſanctæ, magnæ literaturæ, ſicut adhuc evidenter apparet& patet in diverſis voluminibus ab eo compilatis ſermonum, quos Ruſticanos ap- ellari voluit. In ſuis prædicationibus peccatores inveterati, obſtinati ac ſcelera- tisſimi ſurrexerunt, apertè peccata ſua confitentes,& vitam turpem præteritam abdicantes, veniamque poſtulantes,& ſatisfactionem ac emendam dignam promittentes. Hic ab hominibus adbuc praæſenti tempore, ſcilicer Anno M CCOAL, ſuperextantibus, qui ſæpe ſuis ſer- (c) 3 monibus 22 Accesſiones fiſtoricæ, monibus interfuerant, multis& aliis hoc narrantibus aſſeritur habuiſſe Spiritum Prophetiæ, nam multa& diyerſa prædixerat, ſecundum relata eorum, quæ noſtris ſunt temporibus adimpleta. Hic nunquam in op- pido, de quo oriundus ſum, dicto Wintherthur, ſed in pago nuncupa- to Turgöw ſeminare verbum Dei voluit, propter quoddam thelo- nium peſſimum, imo exactionem nefandisſimam, qux illic in paupe- ribus hucusque acta eſt,& quod Burgenſes iſtius oppidi illud thelonium non voluerunt intuitu divinæ pietatis& ob precum ſuarum inſtantiam deſerere, ideò ad eos declinare ſprevit, disſimulans imo repellens pre- conia illorum asſidua& obnixa, ut ad eos divertere dignetur, licèt loca circumpoſita cauſa prædicationis ibidem faciendæ, ſicut oppidum vo- catum Wil,& oppidum nominatum, Klingnow,& civitatem Thure- gum nomine ſæpius viſitaret. Inter cxtera facta miranda ſua unum ponam, in quo patebit, ipſum tam peccatores convertiſſe, quàm etiam ſpiritum prophetiæ habuiſſe; In quodam Ii ſermone ſuo meretrix pu- blica compuncta ſurrexit,& ſuam vitam fœdam& turpem abnegavit. Cum autem Frater Berthoidus in turba copioſa, ſedente coram eo, de eminento loco ſuo, in quo ſtabat, proclamaret, ſi ibi vir aliquis eſſet, qui flliam ſuam peccatricem per eum converſam& renatam in uxorem traducere vellet, obreſpectum amoris divini hanc ipſam ſibi daret& inſuper dotaret. Quod dum ſurgens quidam de multitudine faceret, ſibi pro dote decem libras ſe donaturum repromiſit, quas ut promptas de turba cum alias non haberet, colligeret viros aliquot, turmas po- puli compreſſi præ multitudine perambulare mendicando oratur ſigil- latim ab hominibus poſcendo eleemoſynam, quousque ſumma X li- brarum denariorum compleatur, qui cum partem hominum peten- do ſuffragium dotis percurriſſet,& pars magna hominum adhuc reſta- ret petenda, acclamavit altà voce Pater ſanctus in ambone: Sufficit nos, habemus pecuniam, quam optamus, illi ſicut prius monitis ſuis obtem- perantes ab incepto deſtituerunt,& revertentes ad eum eleemoſynam/ petendo quæſitam dinumeraverunt,& inventa eſt præcisè ſumma præ- taxata, nec plus, nec minus, nec pauciores, nec plures denarii quàm X libræ V pob. Vito Durani Cbronicon. 27 libræ ſunt reperti, quos in continenti dari jusſit illi viro, qui deſponſa- verat præfatam peccatricem, ſibi eam fideliter recommendans. Quis ſibi revelavit& ſuggeſſit hanc occultam& inſcrutabilem veritatem,? Nemo alius niſi Spiritus Sanctus, qui cor ipſius abundanter inhabitan- do iſluſtraverat. Humana enim ratio hoc arcanum& ab humanis ſen- ſibus ſemotum& alienum capere non ſufficit. Poſt mortem ſuam in civitate Bavariæ dicta Ratiſpona, inqua, ut fertur, natus& alitus erat, multis multo tempore corruſcavit miraculis, in loco fratrum Mi- norum, ubi ſepultus eſt. Poſtquam vacavit ſedes Apoſtolica tribus annis, defuncto Cle- mente IV Cardinales in Biterbio concorditer elegerunt in Papam quendam Canonicum Eceleſiæ Leodienſis nomine Theobaldum, ul- tra mare exiſtentem, de Placentia oriundum; Cum in ĩpſa peregrina- tione eſſet, electus eſt,&* miſſum præco ultra mare, hunc Grego- rium X vocaverunt. Hic Papa cum ſolemni comitatu intravit urbem Romam, Carolum Gallicum inſtitutum Regem Siciliæ fovit. Ante- hunc Papam per annos XI nullus intravit urbem propter diſcordiam Romanorum. Dum iſte Papa proceſſionaliter tranſivit per Romam, eum deduxerunt reverenter Balduinus Iimperator Græciæ& Rex Caro- lus Siciliæ ſuper terram ſibi miniſtrantes. Hic Papa ordinavit ut Principes Teutoniæ Regem elegerent & conſecrarent, quod factum eſt. Nam elegerunt Comitem de- Habspurg. Hic in Lugduno concilium celebravit, ubi vir ſanctus muultas edi- dit conſtitutiones. Hoc autem Concilium tertio Pontificatus ſui an- no pro utilitate terræ ſanctæ, quam perſonaliter viſitare intendebat, celebravit: In quo Græcorum& Tartarorum ſolennes nuntii inter- fuerunt. Græciad unitatem Eccleſiæ redire promittentes, in ſignum cujus Spiritum ſanctum ſunt confesſi à Patre& Filio procedere, ſym- bolum in concilio ſolenniter decantando. Tunc Tartari ferè omnes in Concilio baptizati ad propria redie- runt: Numerus autem Prælatorum, qui fuerunt in Conciilio, ſunt quin- 24 Acceſhiones Hiftoricæ, quingenti Epiſcopi, LX Abbates,& alii Prælati circiter mille. Hujus tempore ad ordinationem ſuam, ut prius dixi, Anno Domini MCCLXXIV, menſe Octobri Principes convenerunt& elegerunt præfatum Rudolphum de Habspurgin Regem Alimanniæ, quam ele- tionem Gregorius X apud Loſannam confirmavit, ſed Poſtea conſe- cratus eſt Aquisgrani in Regem Alimanniæ& Romanorum,& concor- diter fuit electus abuniverſis Principibus. Fertur de eo, dum adhuc Comes extiterat, quòd cum quadam vice- per terram ſuam equitaret cum ſuis ſatellitibus, obviam habuit Cleri- cum corpus Domini portantem,& in terra pedibus ambulantem, quod cordi apponens, illico de equo proſiliit,& Clerico in reverentiam cor- poris Chriſti dedit. Qui ſtatim poſt ſublimatus fuit in Regem Roma- norum. Noluit tamenſe transferre ad partes Italiæ ad captivanda& oceupanda ibidem bona Imperii, quocunque nomine conferrentur, territus exemplo Conradini Regis in Apulia, ut ſupra dixi, ne decollati- one mofe ipſius contingeret eum perire& periclitari. Volens potius regno Alemanniæ in tranquilla poſſeſſione potiri& contentari, quàm alias ſe exponere diſcrimini& perditioni. Cum Principes in Frankfurt elegerunt Comitem Rudolphum de Habspurg, ipſe potenter obſedit civitatem Baſileam, cum adjutorio ſuorum civium Thuricenſium,& Thuricenſibus vexillum coronavit cum magnagratiarum actione, ac licet Comes adhuc tenuis rebus fuit, tamen adeo atrociter& hoſtiliter ipſam oppugnavit circumquaque, quod nullus per multos dies ipſis civibus introitus vel exitus evaſionis opportunitas patebat. Nam cives utriusque ſexus de ſpe ſalutis diffi⸗ dentes ſtupore ac timore in eo, quodillis contigerat, medullitus ſunt erculſi. Dum autem medio tempore poſt longam& diſcriminoſam conflictationem& pernitioſum ſchiſma habitum, ut ſupra dixi, inter Regem Caſtellæ Comitemque Cornubiæ in diſcordia electos; Princi⸗ pibus iterum Alimanniæ congregatis in unum ad Regem Alimanniæ eligendum, ſecundùm tenorem Decretalium incipientis: Venera- bilem in Imperatorem coronandum& confirmandum,& intelligenti- bus fa- Job. Vito Durani Cbronicon. 25 bus fama celebri geſta& acta horribilia,& nimis mirifica magnanimi Comitis invictiſſimi& ſtrenuiſſimi militis Rudolphi coram præfata- civitate ipſum, ut dixi, Canonicè elegerunt, ſibi in continenti legatos hæc annuntiantes deſtinando in obſidione, quibus perſpectis à Comite admirabatur præ gaudio de gratia minus præcogitata& ſperata ſibi tam dignitativè in ſui abſentia collata,& exultans in Spiritu jucunditatis, ob- ſidione poſtpoſita abiit cum feſtinatione ad ipſos Principes, ipſisque gratiarum actionem referens, poſtulavit mediante eorum auxilio& conſilio inregno Alimanniæ incanonizari& bona Imperii poſſesſione pacifica obtinere, quod& factum eſt ſecundum ejus votum& omni- modam voluntatem.. Fertur quod tempore Rudolphi quidam Faber per omnia ſimilis Friderico Imperatori apparuit, qui à multis Baronibus& Magnatibus di- cti Regis, nec non à plebea turma Imperator Fridericus æſtimabatur, & valde honorificè& gloriosè tractabatur, qui cum hujuſmodi hono- rem non recuſaret, imo lubenti animo acceptaret, gerendo ſe in per- ſona ĩpſius,& hoc in præjudicium Regis Rudolphi vergeret, commotus Rex dixit toties& tam frequenter, vidi faciem Friderici Imperatoris, quia ſæpe ſibi converſatus ſum,& quaſi in aula ſua enutritus, quod no- lo dimittere, quin iſtum de quo eſt opinio iſta videam, an ipſe ſit vel non, quem cùm ipſum non eſſe comperiſſet, juſſus eſt ab eo occidi,& de memoria hominum tolli nimium credula falſitate. Quidam verò ajunt, quod judicio meo credibilius& veriſimilius eſt, Fabrum jam di- ctum ſimilem Imperatori Friderico dudum ante defuncto& ſepulto totis viribus ſuis renitentem prænominatis honoribus applicatum; ma- luiſſet enim operi, officio& artificio cum uxore& liberis ſuis in domo &commodo ſuo vacaſſe& invigilàſſe, quàm falſo& contra juſtitiam honoris apicem& culmen dignitatis, de quo non erat dignus taliter uſurpare; Cum autem diu reluctabatur ſuæ gloriæ indebitæ,& ad da- mnum ſuum redire anhelaret, exaudiri meruit,& ad propria rediit. Item fertur de Rudolpho, dum adhuc Comes erat, quod uno tempore cum adjutorio civium Thuricenſium bellum commiſerit (d) cum 26 Acceſſiones Hiſtoricæ, cum Dominis nuncupatis de Regenſpurg, tunc quidem in rebus& per- ſonis florentibus: nunc autem quantum ad utrumque in nihilum re- ductis, in quo quamvis victoria potitus fuerit, de equo tamen miſerabi- liter cecidit, nam tam acriter percuſſus& ad terram proſtratus fuit, quod ab hoſtibus mortuus putabatur, unde garconnes more ſuo præ- dam inſequentes, ipſum in conflictu nudum reliquerunt, mortuum enim ſe ſimulabat, ut tempore oportuno devicta morte reſurgeret& de mortis faucibus erui videretur. Quod videns quidam Burgenſis de Thurego appellatus Müller, quem ego vidi, vir corpulentus& pro- cerus fortisque viribus, ipſum defenſavit pro eo, ſe ut clypeum oppo- nendo potenter eum erexit,& in equum ſuum repoſuit, qui poſtea acies inimicorum ſecans& dirumpens ipſos crudeli plaga percuſſit; hoc beneficium Rex factus in Almanno cordis ſui reponens, cum poſt hocuna dierum in Civitate Moguntina demoraretur,& inter mili- tiam ſederet ſuam,& Molitori præfato eivi ad ſe illuc venienti ſereno vultu& alacri aſſurgeret,& eum dignis honoribus& amicitiæ indiciis pertractaret: Et ab eo ſciſcitaretur, cur tam ſimplici viro nullo di- gnitatis apice ſublimato tam reverenter& devotè aſſurrexiſſet, reſpon- dit quod me in uno conflictu, dum adhuc Comes extiteram, cùm in manus hominum incidiſſem hoſtium, de eis eripuit,& in equum ſuum collocavit, per eum mortem evaſi,& hoſtes meos fortiter ſtravi, nun- quam non illum revereri debeo, qui vitam meam, Domino aqjuvan- te, conſervavit. Prætereà fertur, quod tempore ſuo, eo adhuc Comite exiſtenten, unum caſtrum excelſum& firmum in monte dicto Albis prope Thu- regum ſitum erat, quod Thuricenſibus oneroſum& valde infeſtum fuit. Nam ipſos odio habuic inceſſanter, quod tanto pernitioſius fue- rat, quanto patentius introitum& exitum eorum de vertice montis, in quo caſtrum locatum erat, inhabitatores caſtri conſpicere potue- runt. Cuͤm hæc diu toleraſſent,& ſe minimè defendere valuiſſent, ſuſcitavit eis Dominus liberatorem Comitem Rudolphum, qui tunc temporis civibus Thuricenſibus glutine amoris& vinculo znjjeitie colli- Job. Vito Durani Cbronicon. 27 colligatus& conjunctus erat, nam eo tempore domicilium ſeu manſio- nem in oppido ſuo dicto Bremgarten tenens, ſito in Ergõw, ad quod etiam patulus erat aſpectus de caſtro prænominato, mira aſtutia& calli- da adinventione Caſtellanum cum ſuis auxiliatoribus taliter circumve- nit& decepit, nam circiter 30 equos præparari jubebat,& ſingulis binos armatos viros inſidere, qui una cum Comite præcepto hujusmodi ob- temperantes& ad nutum obedientes in fortitudine& audacia magna montem contra caſtra hoſtiliter aſcendentes caſtri ſpeciem tantum unius viri prætendebant, propter quod eos ad exitum contra ſe provo- cabant, nam de ſua multitudine confidebant paucitatem adverſario- rum ſuſpicantes, qui dum ferè congreſſi fuiſſent ad dimicandum parati, poſteriores de equis deciderunt,& ſimul cum in equis remanentibus in hoſtes irruere conati ſunt, ſed alii videntes eos multiplicatos contra ſuam confident a n& in viſu ſe videntes deluſos eſſe, certatim cum fe- ſtinatione fugerunt, ſed ipſi eos celerius perſequentes& tandem ſupe- rantes caſtrum ceperunt,& ipſum demolientes ſolo coæquaverunt; & ſic Thuricenſibus pax per Comitem Rudolphum acquiſita& reddita eſt, quod factum tantum amicitiam, quam habebant Thuricenſes ad Rudolphum Comitem de Habspurg, augmentavit& roboravit, quod poſtea ſecum ad confligendum pro eo contra Dominos memoratos proceſſerunt, ubi proſperati ſunt. Hic Comes Rudolphus Rex factus extitit maximus deſolator& de- ſtructor caſtrorum, ex quibus bomines ſpoliabantur, nam ipſa expu- gnavit,& expugnata confregit, ſolo coæquando; benignus fuit erga Amicos& Domeſticos, ſed ſæviſſimus contra hoſtes; liberalis fuit ſed præcipuè ſuis militibus ſibi fideliter militantibus; uſurpavit ſibi res Dominorum, qui ſpreverunt eum, nec defendit Bonifacium Papam, Vir erat ſtrenuus& ſapiens de confeſſione Fratrum Minorum Hic cum quadam vice in civitate Thuricenſi quandam civem ex- cellenter ſpecioſam uxorem cujusdam Fabri ardenter amare cœpiſſet, & quadam die depoſitis regalibus indumentis in ſimilitudine mercato- ris domum ipſius intravit, marito ſtante ſuper incude ſua ipſum pacificè (d) 2 ſalutavit 25 Accegſiones Hiſtoricæ, ſalutavit& minimè cognoſcente. Cùm autem Rex cumuxore Fabri per modicam horam ſediſſet,& ſibi ſicut concupiverat& intendebat ſolaciosè duleiterque confabulatus fuiſſet, conjunx fabri ivit ad eum di- cens& orans hoſpitem illum, ut majori reverentia reciperet,& honori- ficentius eum, quàm fecerat, pertractaret, quod eſſet Rex Rudolphus, qui in ſpecie mercatoris ipſo vidente intraviſſet, quo audito cum admira- tione& ſtupore Regem acceſſit,& ipſum honore debito& congruo proſecutus fuit, rogans& invitans eum pariter, ut quando ſibi placeret, domum ſuam frequentaret. De hoc verò Rex gratus exiſtens eis viciſ- ſitudinem rependebat ſimilem ambos diligenter commendando,& mulieri immediante per unum famulum ſuum pannum pretioſum& decentem pro novo veſtimento emendo. prætereà cùm quadam die vicum unum Civitatis Baſileenſis per- tranſiret,& quendam cerdonem illic videret cuti rudæ ac fœtidæ ſuper lignum extenſæ aſſiſtentem ei dixit: O quam dulce& ſuave eſſet habere centum marcarum redditus& inſuper formoſam uxorem. Reſpondit cerdo: ambo in plena poſſeſſione habeo. Ad quam reſponſionem Rex cum vehementi admiratione ſubjunxit,& ego quàm citò in hoſpitio meo de equo deſcendero, rediturus ad Te hæc videbo; medio autem tempore abjectis& exutis veſtimentis ſuis ſordidis cerdo induit veſtes decentes& ſplendidas& decoras, quibus amiciri feſtivis diebus ſolitus erat, nec non conſortem ſuam idem facere jubebat, menſam quoque poni præcepit ſolenniter& deſuper in ſcyphis& aliis vaſis aureis& ar- enteis vinum nobilisſimum copiosè infundi,& de cibis delicatis& ex- quiſitis apparatum magnum ſuper menſam fecit præſentari,& matro- nam ſuam pulcherrimam indutam purpura& byſſo atque cultu mulie- bri accuratiſſimè ornatam in capite menſæ locari. His factis expedi- tus, ſicut promiſerat, advenit,& videns ſingula admirans nimis credidit, &non parum magnifi cavit. Cuùm verò Rexomnia perſj pexiſſet& ſibi placuiſſet,& eædificia ſua cerdo& divitias non viſas Regi declaraſſet; nex ſubintulit, cùm his omnibus abundes, cur tam fœtulentum exerci- gnnenon relinquis? Qui ait, me præ- quamvis his affluam, tamen ſicut cum ——,— Job. Vito Durani Chronicon. 29 me præteriiſtis vobis dixi, non minus artis meæ officium fœdum& con- temptibile exerceo, ne divitiæ meæ decreſcantt, ſed potius augeantur, quod per otium& vacationem notabile ſtatim paterentur decremen- tum vel paulatim penitus abſumerentur, quod audiens Rex approba- vit& conſorti ſuæ eximia& pretioſa tribuens receſſit. Item quodam tempore dum adhuc Comes exiſteret in caſtro dicto Déurg reſidens, quidam Domini vocati de Regenſpurg æmuli ſui ab antiquo, una die inunum congregati, dixerunt, iſte vilis Comes non effugiet manus noſtras, nam hàc vice ſibi quamdiu ſumus coadunati, inſidias tendemus,& ſuum naſum longum diſcerpemus, quodaudiens quidam fatuus eorum continuæ vecordiæ iter fuum incontinenti de Re- genſpurg in Kyburg direxit, qui dum importunè in caſtri porta pulſaret, prius incognitus tandem agnitus fieret, intromiſſus fuit; intuens autem vultum Comitis, ait, certè tu non habes tam longur nafum, ficut au⸗ divi hodiè à Dominis meis in Regenſpurg, qui audiens hlæc verba coram familia ſua fibi aſtante dixit: Notate verba, ſignate myſteria, aliquid enim innuit, volens autem ſenſum verborum clarius inveſtigare dixit, quid dixiſti? Ille ait, Domini mei multiplicati plus ſolito ad invicem di- xerunt hæc: Comitis naſum longum conteremus, longum enim, ut dicitur, naſum habuit Comes. Comes autem animadvertens verba illa ab illo prolata& in corde ſuo ponens inſtruxit mox aciem virorum armatorum robuſtam,& cum ea contra Regenſpurg in furore tendens, Dominos illos conglobatos& contra eum conſpiratos obvios habuit, & in eos beſtiali more& indomito cum ſuis clientelis irruens plures ex eis occidit, reliqui verò per fugam, quam inierunt, ſalvati ſunt,& ſic ma- litiam ipſorum funditus extinxit. Magnæ manſuetudinis& humilitatis fuit Rudolphus Rex, quod per tale exempli argumentum luculentiſſimè demonſtratur: Nam cum quodam tempore in civitate Thuricenſi moram ad aliquot dies contraheret,& ſtaret cum magna vallatus parte militum, ecce quidam plebejus ex turba pertranſire cupiens irriſit eum, alta voce dicens: Iſte Rex cum longo naſo ſuo, quem habuiſſe, ut ſupra dixi, aſſeritur, me im- (d) 3 pedit 3⁰ Acceſſiones Hifforicæ, pedit quod ſtratam recto tramite perambulare nequeo, quod audiens Rex retroceſſit,& ſibi locum eundi vultu hilari& verbis paciſicis beni- gnisque dedit. Fertur quoque, dum quadam die Lindaviam veniſſet, quidam Bur- genſis ibidem ſibi magnum piſcem Lucius nominatum erogavit, quem dum coquus exentare vellet, ad decoquendum præparare vellet, inve- nit in faucibus ſuis grandem bufonem, ob hoc opus piſcem coquus ab- jecit,&cum coquere tanquam cibum abominabilem ſprevit, quem dum Rex diu in menſa expectaret, quemadmodum moris ſui erat, ut eum militibus ſuis diſtribueret,& ſibi apportaretur, minimè coquum aſpe- ctu ſuo præſentari jubet, à quo cùm cauſam didiciſſet, quare ſibi pĩſcis non eſſet allatus, reſpondit, bufo ſuuus cibus erat, nec minus edendus. vade igitur& mihi non coctum affer, quod factum eſt. Hic Rex Rudolphus, quanquam fortiter multa bellica facta ſtre- nuè geſſerit, inter cætera tamen virum laude dignum in ſcripturam re- digere ſummatim curavi, quod recenti ac celebri hominum famà& opinione vulgatur. Fertur quod Rex Bohemiæ dictus Odacer ob perſuaſionem con- jugis ſuæ nimis elatæ& de faſtu regalis honoris ſibi ſupra modum in- flatæ contempſit Regi Romanorum parere, Regemque Bohemiæ Ru- dolpho parere, poterat ab eo ſicut meritò debuerat poſtulare, quod cùm tandem ſaniori ductus conſilio facere reluctante ſua uxore diſpo- neret,& ad iter ſe cum ſua militia præpararet,& hoc Regi Rudolpho veraciter innoteſceret, ſuis apocriſariis per.. convocatis ſciſci- tabatur, quali veſte ſe oſtendere deberet Regi Bohemiorum venienti ad ſe,& petituro ab eo regnum Bohemiæ in feudum ſibi concedi, quibus ſibi reſpondentibus, quod Regio cultu& indumento gloriæ ac excellen- tiæ ſuæ deberet coram eo apparere, reſpondit eis, quod nequaquam hoc fieret, ſed in veſte ruſticali& rudi ſed tuaica griſci coloris vellet ſe ſmis obtutibus demonſtrare, ut per hoc ſibi innoteſceret& pateſceret, quod tumorem ſuæ arrogantiæ parumper penderet, imò quaſi pro mi- nimo reputaret, quod dum totum, ſecundùm quod decreverat, eveniſ ſet,& —— „—˖—+ 2—— ͤ ———— Joh. Vito Durani Chronicon. 31 ſet,& Rex Bohemiæ remeiſſet,& conſorti hæc omnia ſecundum ordi- nem enarraſſet, plus quàm dici poſſet igne furoris accenſa Regem con- vitiis affecit,& vituperiis acerbiſſimè laceravit, dicens: quare à tali tibi diſſimili, viliori,& tali veſtimento ſimplici& agreſti in tuum contem- ptum& confuſionem induto, cùm ſis longè præſtantior eo divitiis, glo- rià& honore, regnum tuum titulo feudi petere ac recipere in tuam grandem ignominiam præſumſiſti, his& aliis verbis multis ipſum toto conatu ſuo provocavit, ut Regnum Bohemiæ rejecto titulo infeudario- nis pro ſe proprietatis titulo posſideret,& inſuper Ducatum Auſtriæ, quem ſibi contra juſtitiam diu uſurpaverat, fortiter retineret,& Regi Rudolpho eundem petenti ſibi reſignari, cum ad imperium pertineret, nullatenus reſtitueret, ſed potius ad defendendum eum& ſibi conſer- vandum ſe Regi Rudolpho opponeret, principatum ejus nullatenus for- midando, ſed ad reſiſtendum ſibi& ad rebellandum ſibi quando citius poſſet, ſe totis viribus præpararet, quod intelligens Rex inſtruxit viro⸗ rum delectorum de Suevia& aliis partibus exercitum robuſtum,& di- rectus eſt contra eum in fortitudine& audacia magnà, convenientes in campo quodam magno acriter pugnaverunt, ſed prævalente Rege Ru- dolpho cum ſuo exercitu, multa ſanguinis effuſione ſuorum Rex Bohe- miæ occiſus eſt,& exercitus ſuus contritus,& ſic Rex Rudolphius glo- riosè triumphans, regnum memoratum ſibi ſubjecit,& Ducatum Au- ſtriæ ſuisliberis& eorum poſteritati jure feudi posſidendumn à ſe& ſuis ſucceſſoribus in perpetuum reliquit, filium ſuum Albertum illic collo- cavit& multos Alemannos ibi præfecit,& ſic certè prævaluit. De ordine Fratrum Minorum tunc duo Epiſcopi creati fuerunt, Tulleniſis& Archi- Epiſcopus Moguntinus, frater hujus, ambo de lſnach oriundi oppido in Algavia ſito. Fertur, quod in hoc bello Rudolphus Rex de equo ſuo mĩiſerabili- ter proſtratus in terram pedibus Caballorum& manibus hoſtium expo- ſitus erat, quod cernens quidam miles ſnus vocatus de Rams vvag ipſum non ſolugm à conculcatione equorum& inſiltu inimicorum eripuit, ve- rum etiam ſuper equum alium gloriosè locavit, in quo devicta morte- hoſtem Kcceßiones Hiſtoricæ, hoſtem fortiter cædens ſolenniter triumphavit, cujus beneſicii Rex me- mor exiſtens adjutori ſuo in tribulatione Domino de Ramswag& ſuis oſteris thelonium Lindovienſe XX, ut dicitur, librarum,& thelonium aliud apud Rhenum ſitum 50 librarum contulit in perpetuum posſi- dendum,& ſuper his ſibi literas aſſignavit, cujus hæredes usque ad ho- diernum diem hoc poſſident,& in uſus ſuos convertunt, impetentibus ea inſtrumentum confertum ſuper hoc demonſtrantes& ab impetitio- ne compeſcentes. Ante congreſſum pugnæ prælibatæ per totam er- peditionem, ut multi famant, quidam lector de ordine Fratrum Mino- rum magnæ ſcientiæ& optimi conſilii Regem comitabatur, nam ſibi ſpeciali prærogativa& præcipuè amoris privilegio dilectus erat, hic ex- hortationis verbum fecit ad exercitum Regis Rudolphi, jam hoſtium, cuneis ſe immiſcere volentem, per quod tantum proficiebant, quod victoriam optimè obtinuerunt, per hujus lectoris prudentiam, conſi- lia& ſalubria monita, non ſolum illà vice, verum etiam multis vicibus in periculoſis K&cauſis arduis& plenis vigiliarum negotiis Rex Rudol- hus ſecundum omnem voluntatem ſuam proſperatus eſt, propter quod volens illum pro meritis præmiari, brevi poſteà interjecto tem- poris ſpacio ſibi Epiſcopatum Baſileenſem, tandem Moguntinum ob- tinuit, quibus per eum adeptis poterat efficacius ſibi conſilium dare& auxiliari, ſicut& fecit. e Fratres etiam ſui ordinis confeſſores ſibi& liberis prapter eum adoptavit& præ cunctis religioſis elegit, quod& per multa annorum curricula inviolabiliter perduravit, hic ſuum ordinem intimo&præ- cordiali proſequebatur affectu, quamobrem ipſum ab injuriis defenſa- bat,& in ſuis honoribus fovit ex totis viribus& viſceribus protexit, ſed Sacerdotibus& Clericis ſpiritualibus minus deferens& favoris ſui gra- tiam ſubtrahens, infeſtus nimis fuit. NerL. ee Hic in Baſilea apud Minores, frater adhuc in minoribus a gens, le Kor exiſtens, quandam Dominam ibidem flam confeſſionis habuit, quæ Spiritus maligni per multa tempora illuſiones frequentes ſub ſpecie Angelilucis habuit, quæ putans taliter a Domino conſolari, diu cum gaudio .—. —— Job. Vito Durani Cbronicon. 2 gaudio ſed falſo ſuſtinuit& amplexabatur affectuosè illam viſionem, randem in hæſitationem& ancipitem dubium.... dicto viſionis Domino inſtigante producta queruloſis vocidus cauſa informationis Lectori memorato expoſuit, qui viſionem ejus per propriam ſapien- tiam........ profundam recognoſcens diabolicam, ſibi con- ſilium ſalubre tribuit; fuit autem ut contra eum proferret verbum Pe- tri ſeu per aſperſionem ſanguinis IESU CHRISTI, quo proxima nocte ſequente ipſa utens dæmonemabegit,& eum penitus effugavit, qui do- lens de hoc Dominam, ut fertur, taliter allocutus eſt: ille quem novi, qui te ſuggeſſit ſuis monitis ut me expelleres, talionem à me recipiet; laqueum enim ſibi extendam, in quem incidet, non multos poſt dies hos,& ex quo inde decidiſti per eum, ipſe loco tui cedet in die: cùm verò poſtiſtud factum ſtatim faſtigium Epiſcopalis dignitatis aſcende- rit, conjicitur Dæmonis taliter reſpondentis ex verbis laqueum eſſe prælaturam Pontificatus, quam procurare ſibi Diabolus animo male- volo voluit causà capiundæ ultionis, ut ſictanto profundius& gravius in præcipitium mortis æternæ caderet, quanto præaltius per ſuum inſtin- ctum& ſuggeſtionem in gradum dignitatis tumore exceſſivo ſuperbia. comitante ſcanderet in altum, quod à multis eveniſſe minimè dubita- tur, quia in dignitatis ſuæ culmine poſitus plus quàm dici vel ſcribi poſ- ſit cordis& operis elatione intumeſcens, omnis humilitatis modum& metas penitus abjecit. Temporeillo, quo Rex Rudolphus adhuc Co- mes, ut dicitur, extiterat, quoddam prælium ortum fuerat inter in i- ctiſimos Dominos Comites de Habspurg conſanguineos Rgu,& ciyita- tem dictam Bern ſitam in metis Galliæ& Alimanniæ, quod quantum ad Bernenſes flebilem ſortiebatur exitum: nam cùm utraque pars in campo ante civitatem ſito conveniſſet, pars Bernenſium ſtetit contra hoſtes conglobata in modum coronæ& compreſſa cuſpitibus ſuis præ- tenſis, qua dum de adverſa parte nemo aggredi præſumeret, Comes quæruloſis vocibus valenter& miſerabiliter clamare cœpit: Heu! quod neminem habeo, qui cuneum adverſariorum penetrare poſſit, vel etiam invadere præſumat; quod audiens quidam cordatus miles fi- (e) diſſi⸗ 34 AKccegſiones Hifzoricæ, disſimus reſpondit, ego ſolus meo impetu ipſos attentabo invadene, ve- ſtris deſideriis ſatisfacere cupiens, qui cùm dicto modo in eos efferatus fuiſſet,& in eorum lanceas receptus in fruſta diſe cerptus& conciſus la- mentabiliter periit, cujus occiſione turmæ Comitum nimio furore ſuc- cenſæ unanimiter in turmam hoſtium more belluæ impegerunt,& ipſam ab invicem disjunxerunt, quo facto in jpſas Bernates tanta furia & crudelitate debachati ſunt, quod multi ex eis ceciderunt, multò verò plures pedibus mutilati ſunt, ad quod faciendum maximoè conati ſunt; pauci illæſi de Bernenſibustranſierunt; extranei ergo triumpho ſecun- dum vota ipſorum concinnebant,& alternantibus modulis miſcebant dulciſona carmina, intranei verò è contrario cum luctu& moœrore cor- Pora peremptorum ſepelierunt, ſed mutilatis ex intimo cordis condo- lebant. Statuerunt quoque ſuffragia pro peccatis mortuorum debita iĩmpendi præcipuè anniverſarium diem Miſſarum ſolenniis, oblationi- bus, orationibus& eleemoſynis devotisſimè in perpetuum celebrari, quod fideliter ſervatur usque in hodiernum diem. Poſt iſtud bellum aliquanto tempore decurſo bellorum impetus atrociſſimus excrevit inter Regem Encorum& Comitem Flandriæ, quod ſæpe Flandrenſibus proſperantibus& triumphantibus, Francigenis verò ſuccumbentibus, viribusque reſumptis iterum rebellantibus, nec præ- valere valentibus pernicioſisſime replicatum eſt. Unaà autem vice Flandrenſes taliter Francos ſuperaverunt: cùm enim eſſent proxima die una in quadam valle ad præliandum congreſſuri, Flandrenſes dolum hujusmodi, quo animos adverſariorum minus cautos& inſcios invol- verent, machinati ſunt; foveas ſubterraneas in nocte præcedente con- ffictum occultè parando ſubtiliter, ſolerterque deſuper obducendo, quod Franci neſcientes,& in craſtino commiſſuri prælium, contra ho- ſtes inſultum& impetum facientes in foveas plenas aqua inciderunt, cùm quendam rivum prædictam vallem præterfluentem in ipſas fluere fecerunt, qui ſive in fovea obruti& concluſi, ſive in aqua abſorpti, ſive in ore gladii hoſtium ipſos inſequentium conſumpti in maximo nume- ro perierunt, ut à pluribus inillis partibus tunc temporis dnmoranci us Job. Vito Durani Cbronicon. bous enarratur, ſeptuaginta quoque famoſi& potentes Domini terra- rumꝭ ut didici exrelatione fide digna eorum, qui in eodem bello fue- runt, illic interierunt, qui omnes ſua vexilla diſtincta ab aliis nota& no- minata habuerunt. Quidam ajunt Flandrenſes callidà intentione ſo- las equas aſcendiſſe,& illis, ubi caſtrametati fuerant, ad reſiſtendum pa- rati inſediſſe, ut per eos equos equorum Francorum phaleratos& egre- gios ex adverſo conſtitutorum ad coitus appetitum accenderent vehe- mentem, ut ſic deſiderio nimio commixtionis habendæ cum equabus tanquam furioſi& amentes effecti rapido curſu certatim per præfatam vallem contra ipſos ruerent,& in foſſas præcipites ſe darent cum ſuis ſefſoribus effrenati, quod& factum eſt; quamprimum enim equi equas ſenſerunt, contra eas omnis diſciplinæ obliti concurrerunt,& in foſſas ſibi ſtudiosè paratas deciderunt. Tandem tamen Rex reſumpto& re- cuperato quaſi poſt infinitam ſtragem ſuorum robore, renovatoque exercitu, de Flandrenſibus triumphavit,& eos deſolando proſternens & humiliando ſubjiciens poſt jacturam magnam& ignominiam fru- ctum copioſum& ſupereffluentem gloriam reportavit ad proſe- quendum. Adhuc factum laudabile unum de Rege Rudolpho manum appo- nam: nam licèt ad imperium non aſcenderit, tamen fortunatus exiſtens in regno Alimanniæ mirifica opera& inſignia multa parabat; paulò enim ante finem vitæ ſuæ quoddam caſtrum* Spolum dictum Wiſen- burg ſitum infra Schafhuſam obſidebat, quod quamvis modicæ firmi- tatis& munitionis fuerit, tamen ejus obſidio ad ſex ſeptimanas conti- nuas ſe protraxit, quod remiſsè obſidentes agebant non irruendo in mu- ros ipſos ad dirumpendos. Cuùm autem quidam de familia Regis hoc tacitus animadverteret& Regi diceret, quod caſtrum ſtudioſius& ex- peditius oppugnare juberet,& ut muri frangerentur operam diligen- tiorem adhiberi præciperet, quod cum magno diſpendio& gravibus ſumptibus ibi moraretur. Ad hoc Rex tale fertur dediſſe reſponſum: Ego malo caſtrum tardius capi& demoliri,& prolixiori tempore, cùm alibi conſtitutus ſumptus me habere oporteat, cum ſalute corporum pu- (e) 2 gnato- Acceſſiones Hfooricæ. atorum meorum, in quibus dependet virtus& gloria mea, quàm ci- tius& breviori ſpatio cum eorum diſcrimine ac ingente periculo,& ſic noluit, quod ſe morti muros incautè& importunè more inſipientium & freneticorum invadendo irrumpendoque exponerent,& ſic caſtrum ſine aliqua ſuorum cæde per ſulfoltiones& concaationem montis ca- ptum]& dirutum eſt. Hic cùm regnaſſet XIX annis in die B. Margaritæ virginis defun- ctus eſt, ſepultus regi ſepultura in Spira. Mortuus eſt anno milleno C ter triplicato. Sex minus atque tribus Julii Rex menſe Rodolphus. Circiter iſta tempora oppidum nomine Büchorn ſitum in ripa la- eus Botanici captum& deſolatum eſt ab aliis civitatibus in odium Do- mini ſui, cui obligatum erat. Pefuncto Gregorio X, qui, ut ſupra dictum eſt, electionem Regis Rudolphi confirmavit. Sedit Innocentius V, natione Burgundus de ordine Prædicato- rum menſes quinque, dies duos; electus eſt in Agnetis. Obiit verò in vigilia Johannis Baptiſtæ. Magiſter in Theologia erat& plura opera- fecit ſuper Biblia& ſententias. Fuerunt autem usque ad hoc tempus à heato Petro Apoſtolici CXClIl Lino& Cleto exceptis,& fæmina, quæ non computatur. Innocentio V ſucceſfit Adrianus V natione Januenſis, ſedit men- ſem I, dies IxX. Anno Domini MCCLXXVI. Adriano V ſucceſſit Johannes XXI natione Hiſpanus, qui ſedit pauco tempore: nam cum camera nova, quam ipſe pro ſe in Viterbio circus Palatium conſtruxerat, ſolus corruit,& intra ligna& lapi- des colliſus, die ſexto poſt caſum, Sacramentis omnibus perceptis, exſpiravit; ſedit autem Anno M CCLXXVII. Job. Vito Durani Cbronicon. 37 BREVE CHRONICON ECCLESIEÆ TREVIRENSIS. Nte Romam Treveris ſtetit annis mille trecentis. Hi rithmi leguntur apud 8. Simeonem: Dieſe Kirche/ die..... hudt der Dohmb/ Seyndt dreyzehen hundert Jahr aͤlter denn Rom. Anno Dominicæ incarnationis 958. Henricus Epiſcopus Trevirenſis forum, quod in urbe eſt, inſtituit,& eru- cem erexit. Inforo& cruce leguntur hæc: IN MEMORIAM STGNORVM CRVCIS, QVAK&V PER HOMINES HdPPARVERVNT ANNO DOMINICAÆ INCARNATTONIS DCCCCLVIII. EPISCOPATLVS NOSTARISECVNDO. Io circumferentia: HENRICVS ARCHIEPISCOPVS ME EREAIIT. Videatur Trithem. in Chronic. Hirſaugienſ. fol. 41. 104 5. Poppo Epiſcopus Treverenſis mortuus eſt 16 Junii. 1368. Laus ejus in Eccleſia Sanctorum. 1408. Teclæ cecidit Leodium. 1419. Rufi ſancta dies Moſella colligit uvas. 1458. Reverendiſſimus D. D. Nicolaus à Cuſa Cardinalis&c. fundavit ac do- tavit in vita ſua hoſpitale Cuſa, Anno Dominicæ incarnationis 1458⸗ qui obiit Tudertinæ, anno reſtitutæ ſalutis 1464. Et corpus ſepul- tum fuit Romæ ads. Petrum ad vincula: Et cor cjus in hoſpitali præ- dicto à ſe fundato. 1462. In die SS. Simeonis& Judæ capitur Moguntia; unde legitur; Ecce ſaltat Leo Judæ, Moguntia la... Ecce ruit fato Moguntia capta ſecreto. Ecce lignum crucis. 1474. In die S. Jacobi Dux Carolus de Burgundia obſedit Noveſium ſive Nus- ſiam. 1476. Carolus Dux Burgundiæ occifus, qui obſedit Noveſium anno 1474 24 Julii,& recesſit ab obſidione anno 1475, II Juni- 1477. Dux Carolus ante Nanceum occiditur. 1481. Feria 6 Paſchæ, qui fuit 27 Aprilis, concremata fuit igne cœleſti turris Ee- cleſia B. Mariæ virginis Treverenſis intra tres& quatuor horas⸗ (c) 3 1486. 35 Acceßiones Hiftoricæ, 1486. Maximilianus l Romarorum Rex coronatus die 9 April. Aquisgrani. 1488. Bylſtein caſtrum oppugnatur. 1493. Obiit Fridericus III Imperator Romanorum 19 Auguſti. 1497. Bopardia capitur à Johanne de Baden Archi-Epiſcopo. 1504. Landgravius obſedit Cubam,& eodem anno crevit dulce vinum. 1512. Ecce tunica dilecti filii mei. 1513. Ecce crucem JIESU CHriſti. Eodem anno Colonia occidit conſulatum. Unde verſus: Ecce cadunt gladio ſupremi Colonienſes. 1F17. Eece gelu turbat vites nocte altera Marci. Idem contigit 1576. quoque 20 Aprilis. 1523. Crux occidit Franciſcum Treviri. Culmina Franciſco tulerunt cautè Gi- gantes; Occidit infelix Franciſcus fragmine l gni. O Richarde Epiſcope, qui viciſti Franciſcum hodie. 152 5. Captus erat Gallus cocunt cum rure cohortes. Crux Chriſti occidit ruſticos. 1526. Ecce Gallorum Rex inſignis Paviæ cecidit. 1527. Altera poſt captos Gallos populique furores Eſtas te capta Roma cruenta fuit. 1529. Tabificè occidit multos ſudor truculentus. 1531. Weſtphaliæ Monaſterium capitur. Ecce alienigenæ populique. Ethiopum fuerunt illic. 1540. Ferdinandus Rex Romanorum ingreſſus fuit Treverim 20 Maji. 1546. Ferdinandi Romanorum Regis filius Ferdinandus unà cum Duce Sabaudiæ & Hieron. Verallo Legato Apoſtolico ingresſi ſunt Treverim 8 Martii. 1547. Saxoniæ Princeps nunc eſt à Cæſare captus Landgraviusque miſer triſtia fata tulit. Sicut cera, quæ fluit, auferentur, ſupercecidit ignis,& non viderunt ſolem; Vide Breidenbachium in Pſalterio fol. 57. 1552. Marchio Trevericos vaſtavit belliger agros Et cadit in Sacros Dux ferus, hoſtis atrox. 1557. Quintinum(S. Quintin) à Philippo Rege Hiſpaniarum captum 10Auguſti. Bis quinto Auguſti victoria prima Philippo Obtigit; aſt luctus Gallia victa tuus. 1558. Ferdinandus Rom. Rex electus eſt in Imperatorem Francofordiæ 14 Mart. 1576. Gelu vites perierunt 20 Aprilis. E.IN II 8. — ——————, Job. Eito Durani Cbronicon. 39 LEODIENSIUM CANONICOKRUNM, Qui ex IIluſtribus familiis anno MCXLIII in loco reſidebant, nomina.[Hie Catalogus continet quædam nomina Principum, qui nunquam extitére, itaque fa- buloſitatis manifeſtus eſt, quia tamem aliquid veri ineſt, conſervandum Putavi.] Nno Domini M CXLIII ipſo die Lætare, Præſidente Sanctisſimo Patre Do- mino Innocentio Papa II Eccleſiæ Romanæ, imperanteque Lothario, con- tigit ſieri in civitate Leodienſi, quam S. Hubertus Bertrandi Aquitanorum Ducis filius fundavit, ac Epiſcopus primus rexit DCCXIII, obiit anno DCCXXX ſolen- nem procesſionem de Eccleſia S. Martini in monte ad Eccleſiam majorem, in qua contigerunt quæ ſequuntur. I. Idem Romanus Pontifex in dicta Eccleſia majorem miſſam celebravit. 2. S. Berphardus Abbas Clarevallenſis ibidem prædicavit. 3. RomanusPontifex Lotharium Regem electum inlmperatorem eoronavit. His diebus erant in Eccleſia Leodienſi ſubſcriptæ perſonæ reſidentiam fa- cientes. Alexander Flius Comitis Juliacenſis, Epiſcopus Leodienſis XXIX. FILII REGUM. Otharius, filius Lotharii Imperatoris, Præpoſitus Leodienſis. Anſelmus, filius ejusdem Imperatoris, Archidiaconus Condroſii. Philippus, filius Regis Franciæ, Archidiaconus Hannoniæ Theobaldus, filius Regis Ungariæ, Archidiaconus Ardennæ. Ogerus, filius Regis Daciæ, Archidiaconus Famemiæ. Godofridus, ejusdem Regis filius, Archidiaconus Brabantiæ. Guido, filius Regis Bohemiæ, Archidiaconus Hasbaniæ. Philippus, filius Regis Navarræ, Archidiaconus Campyniæ. Guido, filius ejusdem Regis, ſimplex Canonicus. FILII DUCUM XIV. Ertrandus, filius Ducis Bavariæ, Abbas ſecularis Thudinenſis. Waymo, fcater ejus, ſecularis Abbas Mesſi. nſis. Guillermus, filius Ducis Saxoniæ, Cantor. Conradus, filius Ducis Sueviæ, Præpoſitus Hoyenſis. Guido, filius Ducis Ardennæ, Doctor Sacræ paginæ, Decanus. Cœœleſtinus, filius Ducis Normandiæ, Abbas de Eyke. Carolus, filius Ducis Lotharingiæ, Cuſtos. Guido, Frater ejus, Scholaſticus. Franco, filius Ducis Auſtriæ, Præpoſitus Mechlinienſis. Carolus 40 Kccefiiones Hiſioricæ, Job. Vito Durani(bron Carolus, filius Ducis Burgundiæ, Præ oſitus S. Di 3 Dio Petrus, frater ejus, Præpoſitus 8. P aepe odienſis vnyfülsacj. ſ„Doctor. Ludovicus, filius Ducis Bituriæ, Abbas Daxavienſis. Baretus, frater ejus, Abbas Cellenſis. FILII COMITuM. Odofridus, fllius Comitis Lovanienſis,; Sequinus, filius Comitis de Moabalt⸗ enlex Cohoniens⸗ simon, filius Comitis Hannonienſis, Abbas Anacenſis Balduinus, frater ejus. 5 Rynardus, fllius Comitis Loſſenſis, Præpoſitus Foſſenſis Guido, filius Comitis Sabaudiæ, Abbas Namurcenſis. 4 Adalbertus, filius Comitis Geldriæ 557. * Ppiſcopus.„Præpoſitus S. Martini; poſt Alexandrum depoſitum factus Notgerus, Blius Comitis Flandriæ, Præpoſitus S. Johannis Leodii- Petrus, fllius Comitis de Zeyne, Præpo ſitus S. Pauli Leodii ii. Ogerus, Frater ejus, Præpoſitus 8. Crucis Leodii, 3 Rogerus, filius Comitis Viennenſis in Ardenna. Arnoldus, filius Comitis Claremontenſis, Abbas Dyonenſis. Albertus, filius Comitis Namurcenſis. Henricus, frater ejus. VVilhelmus, filius Comitis Juliacenſis. VValo, filius Comitis de Monte acuto, Abbas Tongrenſis. Falco, frater ejus, Abbas 8. Mariæ Trajectenſis. Henricus, filius Comitis Lutzenburgenſis,(alii L. mbu nem electus Lpilospu 86 gien 9, rgenſis) poſt Adalbertum ſire Albero- Johannes, Slius Comitis de Rupe in Ardenna. Arnoldus frater ejus. Gerhardus, horum duorum frater. Laurentius, Hlius Comitis de Trefte. Paulus, frater ejus. Johannes, horum duorum frater. Petrus, filius Comitis de Polonia, Decretorum Doctor. Guido, filius Comitis Provinciæ. Henricus, frater ejus- EILII BARONUM& NOBILIuM. Boynus de Naſſau. Sebaſtianus de Haſtallis, Decretorum Doctor. Rodulphus de Pratis, hi duo fuerunt fratres,& Godofridus de Pratis, Sacræ paginæ Profeſſores. Iyodericus, Slius Domini de Marialmex, Doctor Theologiæ. Ingerandus de Fleron, legum Doctor. Rynaldus de Falcomonte, adhuc Scholaris. F I N I S. us go. Accesfiones Hiſtoricæ — c O M z b*¹ 4₰* — — ——= GESTA TREVERORUM AB URBE CONDITA USOVE AD ANN. Ch. MCXXXII. Incipiunt Gęſta Treverorum. Cap. I. — — 3— 7 5 80 Mo CCawo Rex Asſiriorum nomine Ny- nus primus ut hiſtorici volunt propa- gandæ dominationis libidine arma foris extulit cruentamqve vitã qvinqvaginta annis per totam Aſiam bellis egit à meri- 2 die atqve mari rubro ſurgens ſub ultimo ſeptentrione Euxinum pontum vaſtando perdomuit, Sciti- amqve barbaricam adhuc tunc imbellem& innocentem- Cf. innocentia] torpentem excitare volens ſeviciam vires ſu- as noſſe,& non lacte pecudum ſed ſangvine hominum vive. re,& ad poſtremum vincere dum vincit, docuit. Novisſimé Zoroaſtrem Bacdtrianorum Regem, eundemqe, ut fertur,, magicæ artis repertorem, pugna oppresſüm interfecit, poſt ipſe — 2 Geſta Treverorum. ipſe dum deficientem à ſe oppugnat civitatem, ſagittæ ictu interiit, relicta uxore Semirame cum duobus filus Trebeta= & Nyna, qvorum primus ſcilicet Trebetas ex Regina qva- dam Chaldæorum quam ante Ssemiramem duxerat. Nynas LNynus] autem de Semirame natus erar. Occiſo autem- Lergo] Nyna[Nino] Semiramis privignum ſuum ſcilicet Trebetam maritum ducere voluit, eumqve renitentem& execrantem, invidia& libidine ſtimulata tam diu perſecuta eſt, donec eum patria pelleret& regno. Pulſus igitur dum ſcum] diu longeqve ſedes vagando quæreret,& non inveniret, cœ- pit ex diuturni itineris fatigatione tædere,& ubinam ſibi fata quieſcendum conſulerent misſione ſortis inquirere. Sors ob- tulit Europam, quæ eſt tertia orbis licet quidam Secundã affir- ment,& Africam non per ſe partem eſſe ſed ad Europam perti- nere contendant. Transfretato mari mediterraneo quod ab Aſia dividit Europam, pervaſta ſolitudinum& invia ſaltu- um venit ad Moſellam in cujus litore reperit vallem ſpecio- ſam aquis irriguam, ſilvis nemoroſam, montibus undique circumſeptam. Captus amæœnitate loci ibidem ſubſiſtere de- legit urbemque conſtituit quam ex ſuo nomine Treberim appella vit. Cap. II. Nno ante Romam conditam M CCmo Lmo. urbs AX Trrbers in Europà ab auctore Trebeta profugo filii Belis, parvo adhuc nomine condita eſt Anno ſeptimo[70.] ætatis Abrahæ, Patriarchæ, Originem- gens qvæ incoluit eam de Gomer filio Jafeth filii Nöe no- mine duxit,& ex candore corporum nomen asſumſit gens& urbs antiquisſima anteqvam in Europa gentes neque urbes fuere, Sed qvæ ſunt vel ex illa vel poſt illam eſſe cœperunt, Nœ Accegſiones Hißtoricæ* Noẽ quippe tres filios habuit, Sem Cham& Jafeth. De Sem nati ſunt Hebræi, Chaldæi& Græci. De Cham Affrici& Getuli, De Jafeth, Ytali, Galli& Hispani. Sem poſſedit Indiam, Meſopotaniam, Syriam, Paleſtinam, Armeniam& ceteras Aſiæ provincias. Cham tenuit Ægyptum, Ethiopiam, Numicdi- am& totam Africam. Jafeth ſortitus eſt Hiſpaniam, Betigam, Bæticam, forte] Luſitaniam, Aqvitaniam, Britanniam, Ger- maniam, Belgicam; Galliam togatam, Braccatam, Cisalpi- nam, Transaſpinam; Pannoniam, Italiam Rurriam If. Hetru- riam]Liguriam, Dalmatiam, Illuricum, Bizemilia Bohemi- am Jcunctamque Europam. Cap. III. Rebeta mortuo Hero filius in principatu ſuccesſit,, Tai patrem ſecundum ritum gentilium gentilitatis] igne combuſtum in vertice Jurani montis tumula- vit, cui& aras inſtituit,& ſibi ſubjectis ut Deum colere, &c adorare præcepit,; Error magnus& à Nyno ipſius Heronis avo adinventus, qvi primus patris ſui Belis ſimula- chrum fudit& hominem pro Deo venerari jusſit. Hero pa- tris ſui merita tabulæ marmoreæ inſcripſit, qvam ad ejas me. moriam pariter& futurorum notitiam cum eo recondidit ad inſtar hujuscemodi. Nini Semiramis, qvæ tanto conjuge felix Plurima posſedit fed plura prioribus addit. Nec contenta ſuis nec totis finibus orbis, Expulit a patria privignum Trebeta regno. Profugus inſignem noſtram qvi condidit urbem Treberis huic nomen dans ob factoris amorem Qvæ † A2 4 Geſta Treverorum. OQyæ caput Europæ cognoſcitur à veritate 1. lanteritate] Filius hujus Hero paiii hæc epigrammata pono Cujus ad inferias hic cum Jove Mars tenet aras Sidere concordi pax eſt non disſocianti&c. Car. IV. Oſt Heronem Treberorum ex ipſa gente orti principes extiterunt& duces. Namque Treberenſes& numero aucti& opibus urbem ſuam munire& modis omnibus decreverunt adornare, Primo itaque ad aqvilonalem plagam urbis ex qvadris lapidibus cũ turribus magnis ædiſics: verunt portam ipſa ſui magnitudine& minaci proceritate mirabilem eamque portam nigram portam martis appella- vere, cujus lapides non cemento aliquo ſed ferro conglutina- bantur& plumbo[f. Dixere portam] martis qvi Deus belli credebatur,[f. quia] ber hanc portam bellum geſturi proficis- cebantur; nigram autem obtriſtitiam, quia quando] de bello fugientes per eandem triſtes revertebantur. Campus autem longitudine& latitudine ſpatioſus Campus Marris vocaba- tur, ubityrones armis inſtruebantur. Secunda deinde porta ad ortum ſolis cum turribus ſpecioſis eſt ædificata ad quam victores de bello revertentes totius civitatis occurſu excipie- bantur&lætitia,& ob hoc alba porta nominata. Tertia por- ta ad plagam meridianam cum turribus firmis& altis in me- dio urbis eſt conſtiruta eaque de cauſà porta media nuncupata. Forum vero venatium maximum ante hanc portam conſti- tutum habebatur. Locus eriam quo mortui ad ſepeliendum efferebantur. QLarta porta verſus occidentem conſtructa eſt ad litus Moſellæ, qvæ mira ſui operoſitate& turrium in . compa- —ͤ— —— +——(&— L2ú Accegsſiones Hiſiorica* comparabilipulchritudine ceteras portas excelluit& ab hoc portæ inclytæ vocabulum ſumſit. Hanc portam ſtellis ex au- ro factis mirabiliter pinxere, qvæ portui navium proximum nocie dieque luminis officium præbuere. Fecerunt ibidem& Capitolium maximum templumq; idolorum, in quo non mi- nus quam centum ſtatuta ydola generaliter ab omni populo colebantur,& per ea miſeri reſponſis dæmonum ac variis præ- ſtigiis deludebantur. Fecerunt etiam in honorem Mercurii quem Deum ſummum inter Deos& homines quaſi media- torem& arbitrum pacis arbitrabantur, Fornicem magnæ al- titudinis, in qva ferream imaginem miræ magnitudinis ejus- dem Mercurii quaſi volantem in aere pendere fecerunt cum ſcriptura hujuscemodi. Ferreus in vacuis pendet caducifer auris. Erat autem lapis magnes unus in ſummitatealter, unus in pavimento fornicis junctus, cujus naturalis vis é regione ferrum ſibi aſcivit ſicque ferrum ingens quaſi dubitans in aere pependit. CaP. V. On longe ab hinc ſuper Moſellam ex magnis lapidibus ferro plumboque compactis pontem conſtruxere qvem nulla vetuſtas labefactare nulli fluctus posſunt disſolvere. Feceruntqueper diverſa urbis loca turres fir- mas& altas, Capitolia, palatia, tem pla, ſtatuas, thermas, lavacra theatra. Sub terra etiam intra urbem& extra& in omni ſua poteſtate ignorantibus qvædam veritatem incredibilia multa fecere. Siquidem aquarum habundantiam habere cupi- entes, rivulum qui à modernis olevia ſolima] dicitur ſub mon- te jurano introduxere, qui diviſus in partes vix mediæ civita- ti ad uſum ſufficere potuit. Tunc rivulum nomine Ruve- rias[Ruvearias] miliario ab urbe ſecundo alterum rivulum † A3 qui 4 Geſta Treverorum. qui ruvora vocatur marmore habundans in fluente primo ſuper eandem ruvoram lapideis fornicibus deinde per divexa montium latera& vallium profunda ducentes, univerſæ ci- vitatis plateas viventibus aquis implevere, qvæ interdum plu- vialibus aquis adauctæ cunctas platearum ſordes in Moſellam vexere. Hunc autem rivulum poſterius nominatum introdu- cendum ſimul& amphitheatrum conſtruendum Catholdus Princeps ſorte acceperat, qui cum heſitaret, quomodo illum tam longe per tot montes& valles circumduceret, ſervus do- meſticus ſumpta fiducia(pondet firmisſimè ſibi datis impen- ſis eum ſe in urbe præſentaturum, quocunque die dominus amphitheatrum foret perfecturus. Reluctari Dominus gra- viter cœpit,& hoc eum nequaquam eſſe facturum asſeverare, tandem hoc pacto finem dedere certamini ut ſi die conſtitu- ta ſervus quod promiſerat minus implesſet, à Domino capite plecteretur. Si verò effectum demonſtrasſet pari modo do- minus à ſervo puniretur. Animaverat ſervum ad hoc facinus uxor domini ſui, quæ mentita fide maritati ſæpius cũ eo in adul- terio miſcebatur, quid plura? Coeptum opus fervebat utrin- que, ſervus interim contrariis conjugis ſtudiis& ſumtibus ju- vabatur, dum maritus necem ſervi vitam ſibi, mulier necem mariti vitam ſervi conrivalis operiebatur. Die denominata perfectum erat Amphitheatrum,& aquæ ductus qui ex inſci- tia undique obſtruſus cum nulla in ſe admitteret aurarum ſpiramina, impeditæ aquæ non per venere ad deſtinata. Anxi- um de hac re ſervum mulier inceſtuoſa nocte die illam præ- cedente occultat ſub lectulo in quo ipſa cum marito hujusmo- di habuit mentionem. Eja inquit maritus ſervus ille noſter quam confuſus& dejectus eſt, qui tam ſuperbe gloriatus eſt. Ego autem novi qua arte posſet ſibi cito conſulere, Tunc mulier virum aggreditur rogat ſibi artem indicari, pollicetur fidem ſilenti illicit[ilicet] perſvadet, poſtremo hoc ab eo re. ſpon. — ——— —— Accesſiones Hiſzorica 7 ſponſum accepit. Si inquit quibusdam in locis quantum ja- ctus eſt lapidis ab invicem diſtantibus parvo foramine aquæ ductumirrumperet, ſine mora curſum ſuum aqua perage- ret. Hoc avido auditu percepto paulo poſt ſoporato domino ſervus clanculo egreditur accitisque operariis celerrime qvod doctus erat implet,& ſecum aquam pariter urbi præſentavit. Qvod ubi Catholdus mane comperit, ejus clamante ſervo, Domine ecce aqua, volens dedecoroſum ſervilis mucronis ju- gulum prævenire ſceleratæ uxori funeſta imprecatus raptam eam ſecum ex amphiteatro præcipitavit& æternum loco vocabulum, id eſt Catholdi ſolarium, indidit. Car. VI. Rat itaque civitas non ſolum humanis laboribus valde urita„ſed& naturaliter Tnaturalibus Ifluminibus ſilvis ac montibus arduum& anguſtum iter pandentibus vix accesſibilis,& munitisſima. Montibus jure[ vel jurano]& Cebenna[Gebenna] quorum alterum Caſtellum ſuper poſi- tum ad tutelam urbis continebat. Succesſu deinde temporum proſperoque eventu bellorum finitimis undique gentibus& urbibus devictis jugum impoſuerunt, in quibus quinque urbes nobilisſimas in ripa Reni fluminis conſtitutas hoc eſt Baſileam, Argentinam, Wangiam, Mogontiam, Coloniam, [Ubiorum urbem Jcum populis ſuis ſubjugaverunt à qvibus & plurimum vectigal annualiter ſanualiter] accepere& eo longe lateque dominari cœpere. Cap. VII. Oſt multos vero annos hæ quinque urbes libertatem ſibi propriam vendicare cupientes, rebellaverunt& cenſum debitum XXXu annis continuis perſolvere noluerunt, ſed grando de cœlo veniens cum maximo agrorum & „ Geſta Treverorum. vinearum detrimento eas populabatur. Hinc rumor& ti- mor magnus increvit civibus illis, putantibus hanc tempe- ſtatem grandinis a diis Trevirorum ſibi propter retentum vectigal adinferri. Et idcirco inito conſilio cenſum triginta annorum collectum Treberis retulerunt,& deinceps ſe ſolu- turos qvotannis ſpoponderunt. Tunc I. reberenſes ſtatuam retioſi marmoris erexerunt& ſuper eam Jovem, ſcutulam IſcutellãJ auream duorũ pedum latitudinis in manu tenentem hoc verborem ordine caraxatam ſcharacteratam] jovi vindici Treberorum ex cenſu qvinque urbium Reni per tria decen- nia denegato, ſed cœleſti igne& terrore extorto placabile holocauffum. Item: ignibus haut mixtus adolet tyiamata di- ſcus. Hoc. autem mechanica arte factum erat, ut thure vel alia qualibet ſpecie ſcutellæ injecta ſine igne fumum odorife- rum flagrans exhiberet. Ne tamen ſpes ipſa in aliqvo minu- ta deficeret, in urbe etiam lingonis ILLingonum] ad usque quam ſuam poteſtatem extenderant, ſuper portam in lapide ad huc ſcriptum legitur. Huc usque jura Treberorum. Cum Remenſibus fœdus& amicitiam iniere propterea quod Re- menſes portam conſtruxere eamque trebericam appellavere. Car. VIII. Reberi& Remenſes principales ſunt in Gallia Belgica. Nam Gallia trifariam dividitur in Galliam comatam braccatam& togatam. Gallia comata poſtea dicta eſt Gallia Belgica à Belgio Treberorum duce, ex cujus no- mine Trevires dicuntur Belgæ Cum qvo& Belgio portio maxi- ma Gallorum in Græciam tranſivit hoc modo: namque Gal- li cum tanta habundarent multitudine ut eos non caperent terræ quæ genuerant, trecenta millia hominum ad ſedes no- vas quærendas emiſerunt. Ex his portio in Italia conſedit qvæ Accesſiones Hiſtoricæ 9 qvæ ſedibus propriis Tuſcos expulit& civitates has Mediola- num, Ariminum, Comum, Brixiam, Veronam, Pergamum, Tridentũ, Vicentiam[¶ Vincentiamꝗq;] condidit. Portio Illiricos ſinus ducibꝰ avibꝰ, nam auguriandi ſtudio Galli præter cæteras callent Tvalent] per ſtrages barbarorum penetravit,& in Pan. nõia cõſedit, gens aſpera, audax& bellicoſa, quæ prima poſt Her- culem cui res ea virtutis admirationem& immortalitatis fidem dedit, alpium invicta juga& frigore intractabilia loca tranſ- cendit. lIbi domitis Pannoniis per multos annos cum finiti- mis varia bella geſſerunt. Hortante deinde ſuccesſu diviſis agminibus alii Græciam alii Macedoniam, omnia proſternen- tes, ferro petivere, tantusque terror gallici nominis erat ut eti- am Reges non laceſſiti pacem ultro ingenti pecunia merca- rentur. Solus Rex Macedoniæ Ptolomæus adventum Gallo- rum intrepidus audivit, hisque cum paucis& incompoſitis, furiis parricidiorum agitatus, occurrit. Igitur Galli duce Bel- gio ad temptandos Macedonum animos legatos ad Pptolomæ- um mittunt, offerentes, pacem, ſi emere velit. Ptoloma us inter ſuos belli metu pacem Gallos petere gloriatus eſt nec minus ferociter ſe legatis qvam inter inimicos jactat, aliter ſe pacem daturum negando, niſi principes ſuos obſides dede- rint& arma tradiderint. Non enim ſe fidem niſi inermibus habiturum. Renunciata legatione riſere Galli, undique accla- mantes brevi fenſurum ſibi an illi conſulentes pacem obtu- lerint. Inter jectis diebus prælium conſeritur; victi Macedo- nes cæduntur Ptolomæus multis vulneribus ſaucius capitur, [cæ ditur] caput ejus amputatum& lancea fixum tota acie ad terrorem hoſtium circum fertur, paucos ex Macedoni- bus fuga ſervavit, ceteri aut capti aut occiſi. XB Cap. IX. 10 Ceſta Treverorum. CAP. IX. Turd fecunditatis ea tempeſtate Gallorum fuit juventus, ut Aſiam omnem velut examine aliquo implerent, de- nique neque reges orientis ſine mercenario Gallorum exercitu ulla bella geſſerunt, neque pulſi regno ad alios qvam ad Gallos confugerunt, tantus terror Gallici nominis& armorum invicta erat felicitas ut aliter neque majeſtatem ſuam tutam neque amiſſam recuperare ſe poſſe ſine Gallica, virtute arbitrarentur. Itaque in auxilium à rege Bithyniæ vocati cum eo regnum parta victoria diviſerunt, eamque re- gionem ex éallis& Græcis compoſito nomine Gallo. Sræciam agnominaverunt. lbi exercitus Treberorum pars in patri- am remiſſa,& pars quæ remanſit Gallicum genus procreavit & duas linguas deinceps in uſu habuit id eſt Gallicam& Græ- cam, denique Gallathæ qui ex Gallo- Sræcis orti funt excepto ſermone Græco, quo omnis oriens loquitur eandem pene pro- prietatem ſermonis habent quam Treberi 5nec refert ſi aliqua exinde corruperint, cum& Afri Fenicum linguam nonnulla parte mutaverint& latinitas ĩpſa& regionibus cottidie immu- tetur& tempore,[temporibus.] CAP. X. Gitur Treberorum ducatus longè lateque diſatatus aduſque Lempola Romanorum manſit inviolatus, Deinde etiam Ro- mani cum totum orbem armis& prudentia domuiſſent, a- micitiam cum Treberenſibus& fœdus firmisſimumjiniere,& hanc urbem, propter antiquam nobilitatem& civium ſibi quodammodo parem dignitatem, ſecundam Romam appella vere. Tunc etiam Treberi romana jura& leges habere cæ- perunt quas uſqve in hodiernum diem habere noſcuntur., Eisdem temporibus venit ad Treberim Arimaſpes LArisma. ſpes] urbis Romæèenator& rector volens auditam Lepins e tre Accegſiones Hiſtoricæ 11 de treberibus virtutũ eminentiam ipſa ſuimet melius expe- riri ſententia. Cui Treberi idem quod in Romana urbe ad- miniſtraverat rectoris officium commiſere,& egregium vi- rum tanta liberalitate& amicitia fovere ut nequaquam ulte- rius cuperet ad patriam remeare. Adhuc autem eo Romæ [Romanum] jus regente contigit quendam nomine Epten re- um ab ipſo Arimaſpe capite condemnari, qui judicium fugi- ens hac& illac incertus vagabatur& profugus. Hic ergo ubi fama volante cognovit qualibus honoribus Arimaſpes in Tre- beri floreret invidit,& mortem ſibi olim ab ipſo deſtinatam ulciſci deſiderans Treberim venit, ubi ſe nemine agnoſcente & ob hoc nihil ſiniſtri ſuspicante, tandem poſt multa Arima- ſpem inventum occidit. Cvi ſentiens hoc ſe vulnere mortem non poſſe effugere in porta Martia ſe rogat ſepeliri,& hoc epithaphium ad gratiam Trebirorum ſepulchro ſuper inſeribi: Exul Arimaſpes hac martis in arce quieſco, Belgica Roma mei non mea digna fuit Jurẽ bono meritorum nobilitate triumphis Dĩi tucantur ei pax ſpars] niſi roma nihil Vulneror Epte reo conſul primusque ſenator A [Senatus Nic gaudete mci, ſic meruisſe mori. CAP. XI. Nno Voo ante incarnationem Domini Lae. Cum julius Nelar ad Gallias de Roma fuisſet misſus treberim, quo- rum inter Gallos opinio eſt virtutis ſingularis, auxilium equitum Cæſari miſerunt, ſed cum apud Attrebatas& Vi- ramandos pugnandum foret,& viderent romanorum ca- ſtra multitudine hoſtium compleri, legiones premi& pene circumventasteneri, calones, eq vites, funditores Numidas di- T† B2 verſus — 12 Geſta Treverorum. vèrſos diſſipatosque in omnes partes fugere vidisſent, deſi pe- ratis Romanis domum contendere voluerunt, Romanos pulſos ſuperatosque caſtris impedimentisque eorum hoſtes potitos civitati renunciaverunt, deinde inito confilio neque ad concilia Cæſaris veniebant neque imperio parere Romano- rum volebant, Germanosque trans Rhenanos contra Roma- nos ſolicitare cæ perunt. Hac de cauſa Cæſar cum legionibus III Jo& eqvitibus Octingentis in fines Treberorum profectus eſt. Hæc civitas longe plurimum totius Galliæ eqvitatu vale- bat, magnasq; copias peditum habebat, Renũ ut ſupra docuim tangens. In ea duo de Principatu contendebant, Inducioma- rus& Cingetorix. Ex quibus alter ubi de Cæſaris legionum- que adventu cognitum eſt ad eum venit ſe ſuosque omnes in officio futuros conſirmat, neque ab amicitia reipublicæ de- fecturos, neque reos ſe, quæque in treberis gerantur oſtendit. At Induciomarus equitatum peditatumque cogere, eisque qui per ætatem in armis eſſe non poterant, in Arduennam fil- vam abditis quæ filva totius Galliæ maxima eſt,& ingenti magnitudine permedios fines trebirorum à flumine reno ad initium Remorum pertinet, bellum parare inſtituit. Sed poſtea qvam nonnulli principes ex ea civitate& auctoritate Cinge- torigis adducti& adventu Romani exercitus perterritiad Cæ- ſarem venerunt& de ſuis privatis rebus ab eo petere cepe- runt, quoniã ſuæ civitati cõfulere nõ posſent; Induciomara ve- ritus ne ab omnibus deſereretur, legatos ad Cæſarem mittit, ſeſe idcirco à ſuis diſcedere atque ad eum venire noluisſe, quo facilius civitatem in officio retineret ne omnis nobilitatis diſ- cesſu plebs propter imprudentiam laberetur. Itaque civita- tem in ſua poteſtate eſſe ſeque ſi Cæſar permitteret ad eum in caſtra venturum civitatisque fortunas ejus fidei permisſu- rum. Cæſar& ſi intelligebat qua de cauſa ea dicebantur, quæ- que eum res ab inſtituto conſilio deterreret, tamen ne æſta- tem Accesſiones Hiſtoricæ B tem in treberis conſumere cogeretur, omnibus rebus ad Bri- tannicum bellum comparatis, Induciomarum ad ſe cum du- centis obſidibus venire jusſit. Hos adductis filiis propinquis- que ejus omnibus quos Cæſar nominatim evocaverat conſo- latus induciomarum hortatus eſt ut in officio permaneret. Nihil tamen egit aliud, ſed principibus trebirorum ad ſecon- vocatis eos ſingillatim Cingetorigi reconciliavit, quod cum merito ejus ab ſe fieri intelligebat, tum magni interesſe arbi- trabatur ejus auctoritatem& inter ſuos qvam plurimum valere, cujus egregiam voluntatem in ſe perſpexiſſet. Id fa- ctum graviter tulit Induciomarus, ſuam gratiam inter ſuos minui& qvi jam ante inimico animo in Romanos fuisſet mul- to gravius hoc dolore exarſit. CAb. XII. Ello igitur Britannico confecto cum frumentum galliæ Drropter ſiccitates anguſtius proveniſſet, coactus eſt Cæ- far aliter quàm ac ſuperioribus annis exercitum in hy- berna collocare, legioneſque in plures civitates diſtribuere. Ex quibus unam cum Tyto Labieno in confinio Treberorum & Remorum hyemare jusſit, alteram cum Titurio Sabino& Cotta in Eburronas quorum pars maxima eſt inter Rhenum & Moſam ſub imperio Ambiorigis ad hyemandum miſit-. Induciomarus misſis nunciis Ambiorigem impulit ut legio- nes cum legatis in ſuis finibus hyemantes occideret, quas cum Ambiorix inſidiis circum ventos funditus interfeciſſet, In- duciomarus magnas armorum copias habens, poſtquam eti- am de conſenſu totius Galliæ certior factus eſt, Labienum-, Legatum legionemq; cui is præerat, quod facile factu arbi- trabatur delere ſtatuit ac deinde Eburronibus Nervisque conjunctus eſt& ad opprimendum Cæſarem pergere. Labi- enus interitu Sabini& cæde cohortium cognita cum omnes adeum Treberorum copiæ conveniſſent, veritus ſi ex hyber- † B3 nis 414 CGeſta Treverorum. nis fugæ ſimilem profectionem feciſſet, hoſtium impetum- ſuſtinere non poſſet, præſertim quos recenti victoria efferri ſciret, literas Cæſari mictit quanto cum periculo legionem- ex hibernis educturus eſſet, rem geſtam in Eburronibus per ſcripſit, docet omnes equitatus peditatuſqve trebirorum- tribus millibus paſſuum à ſuis caſtris conſediſſe. Cæ ſar mi- ra celeritate venit ad Nervios, ibique copias Ambiorigis Cice- ronem legatum cum legione ſecunda delere meditantes, Am- biorige fugato celeriter ſuperavit eaq; de victoria Labieno ve- locisſimum nuncium miſit. Hac fama ad treberas perlata- Induciomarus, qui poſtero die caſtra Labieni oppugnare de- creverat, noctu fugit omneſque copias in trebiros reduxit. Deinde totius ſequentis hyemis nullum tempus intermiſe- runt, quin trans Rhenum legatos mitterent civitates ſolicita- rent pecuniaſque pollicitarentur, magna parte exercitus Romani interfecta minorem dicerent ſupereſſe nec tamen-, ulli civitati Germanorum perſvaderi potuit ut Rhenum tran- ſirent cum ſe ex his expertos eſſe dicerent Arioviſti bello, non eſſe fortunam temptandam. Hac ſpe lapſus Inducioma- rus nihilominus copias cogere, arma exercere à finitimis comparare, exules dampnatoſque tota sallia magnis præ- miis ad ſe allicere cepit; actantam ſibi jam his rebus in Gallia auctoritatem comparaverat, ut undique ad eum legationes concurrerent, gratiam amicitiamque ejus publice priva- timque peterent. UÜbi intellexit ultro ad ſe veniri altera- ex parte Senones Carnotesque conſcientia facinoris inſtiga- ri, altera Nervios Attuaticosque bellum Romanis parare neq; ſibi voluntariorum copias defore, ſi ex finibus ſuis progredi cepiſſet, armatum concilium indicit. Hoc more Gallorum initium eſt belli, in quod communilege omnes puberes arma- ti convenire coguntur, qui ex hus novuſimus venit in conſpectu mul- titudinus emnibus cruciatibus vecatur. In eo concilio Cingerori- gem Accesſiones Hiſioricæ 7 gem alterius Principem factionis, generum ſuum, quem ſu- pra demonſtravimus Cæſaris fidem ſecutum ab eo non ces- ſiſſe, hoſtem judicandum curat bona ejus publicat. His re- bus confectis in concilio pronuntiat accerſitum ſe ab omnibus Senonibus& Carnotibus aliis compluribus Galliæ civitatibus hoc iter facturum per fines Remorum eorumque populatu- rum agros ac prius qvam id faciat caſtraLabieni oppugnatu- rum,& qvæ fieri velit præcipit. CaAk. XIII. Abienus cum&loci natura& manu munitisſimis caſtris ſe L eneretde ſuo& legionis periculo nihil timebat,& ne- qvam occaſionem rei benè gerendæ dimitteret cogitabat. Itaque à Cingetorige atque ejus propinquis oratione Inducio- mari cognita, quam in Concilio habuit, Inuntium] circum- mittit ad finitimas Civitates equitesque undique evocat; his certum diem conveniendi dicit: interim prope qvotidie cum omni equitatu Induciomarus ſub caſtris ejus vagabatur alias ut ſirum caſtrorum cognosceret, alias colloqvendi aut terri- tandi cauſa; eqvites pſerumque omnes twela intra yallum con- ciebant. Labienus ſuos intra munitiones continebat timo- risque opinionem quibuscunque poterat rebus augebat, cum majore in dies contemtione Induciomarus accederet, nocte una intromisſis equitibus omnium finitimarum civitatum quos accerſcendos curaverat tanta diligentia omnes ſuos cu- ſtodiis intra caſtra continuit, ut ea res nulla ratione enunti- ari aut ad trebiros perferri poſſet. Interim Induciomarus ex confvetudine quotidiana ad caſtra accedit atque ibi magnam partem diei conſumit equites tela conjiciunt& magna con- tumelia verborum Romanos ad pugnam evocant; nullo au- tem à Romanis reſponſo dato. ubi viſum eſt ſub veſpero di- sperſi ac disſipati diſcedunt. Subito Labienus duabus portis omnem equitatum emittit, præcipit atque interdicit, perterri- tis hoſtibus, atque in fagam conjectis, quod fore, ſicut Leiie vide- 16 CGeſta Treverorum. videbat, omnes unũ petant Induciomarũ neve quisquam prius aliũ vulneret qvam illum interfectum videret, qvod mora reli- quorum ſpatium nactum illum effugere nolebat; magna pro- onit his qvi occiderint præmia, ſubmittit equitibus cohor- tes ſublidio. Conſilium hominis comprobat fortuna& cum unum omnes peterent in ipſo fluminis vado deprehenſus Induciomarus interficitur, caput ejus refertur in caſtra, rede- untes equites quos posſunt conſeqqantur& occidunt. Hàc re cognita omnes Eburonum& Nerviorum quæ convenerant copiæ discedunt pauloque habuit poſt id factum Cæſar Galli- am qvietiorem. CAP. XIV. Nterfecto Induciomaro ad ejus propinquos à trebiris impe- rium defertur. Illi finitimos Germanos ſollicitare& pecuni- am polliceri non deſiſtunt. Cum à proximis impetrare non posſent, ulteriores temptant, inventis nonnullis, civitates jure jurando inter ſe confirmant obſidibusque de pecunia ca- vent, Ambiorigem ſibi ſocietate& fædere adjungunt. Qvibus cognitis Cæſar concilio habito cum reliqvi præter Senones& Carnutas trebirosque venisſent, totus& mente& animo in bellum treberorum& ambiorigis ſuccenſus, cum Senonibus Carnutisque paciſcitur acceptis eorum obſidibus. Erant me- napii propinqui Eburonum finibus perpetuis paludibus ſilvis- que muniti, qvi uniex Gallia de pace ad Cæſarem non miſe- rant. Cum his erat hoſpitium Ambiorigi, idem per trebiros in amicitiam germanorum pervenerant. Hæc prius Ambio- rigi detrahenda auxilia exiſtimabat quam ipſum bello laces- ſeret. Hoc inito conſilio totius exercitus impedimenta ad La. bienum in trebiros mittit, duosque ad eum legiones profici- ſci jubet, ipſe cum ſuis legionibus expeditis quinque in Me- napios proficiſcitur illi nulla coacta manu loci præſidio fre- ti in ſilvas& paludes confugiunt, ſuaque eodem coneeune lar Kccegfiones Hiſtoricæ 1 Qaæſar partitis copiis cum centurione Fabio& Marco Cras- ſo qvæſtore celeriter effectis pontibus adit tripertito, ædifi- cia vicosque incendit magnoque pecoris atque hominum numero potitur. Quibus rebus coacti Menapii legatos ad eum pacis petendæ cauſa mittunt: ille obſidibus acceptis ho- ſtium ſe numero eos habiturum confirmat, ſi aut treberos aut Ambiorigem aut eorum legatos finibus ſuis accepiſſent. His rebus confirmatis Comitum Attrebatem cum eqvitatu cuſtodis loco in Menapiis relinqvit. CAP. XV. Nter hæc treberi magnis coactis peditatus equitatusque co- Irüs Labienum cum una legione qvæ in eorum finibus hy- emabat, adoriri parabant jamque ab eo non longius via bidui aberant, cum duas veniſſe legiones misſu Cæſaris cogno- ſcunt, poſitis caſtris a milibus paſſuum XV auxilia Germa- norum expectare conſtituunt. Labienus cognito hoſtium con- ſilio sperans temeritate eorum aliqvam fore dimicandi facul- tatem, qvinque cohortibus præſidio impedimentis relicto cum viginti qvinque(triginta qvinque] cohortibus magno equi- tatu contra trebiros proficiſcitur& mille paſſuum relicto ſpatio caſtra communit. Erat inter eos& Labienum diffici- li tranſitu flumen ripisque præruptis. Hoc neque ipſe tran- ſire in animo habebat neque treberostranſituros exiſtimabat. Augebatur quotidie auxiliorum ſpestreveris Labienꝰ loqvitur in concilio palam: cum Germani appropinqvare dicantur ſe- ſe ſuas exercitusque fortunas in dubium non devocaturum & poſtero die prima luce caſtra moturum. Celeriter hæc ad trebiros deferuntur,& ex magno ſuorum eqvitatus nume- ro non nullos Gallicis rebus favere natura cogebat Labie- nus nocte tribunis militum primisque ordinibus coadtis qvid eſſet ſui conſilii“ det hoſtibus ti- moris 13 Geſta Treverorum. moris ſuſpicionem majore ſtrepitu& tumultu qvam publi- cæ rei fert conſvetudo, caſtra moveri jubet. Hiis rebus fugæ ſimilem profectionem efficit. Hæc quoque per exploratores ante lucem ad Trebiros deferuntur. Vix agmen noviſſi- mum extra munitionem proceſſerat cum Galli cohortati in- ter ſe ne ſperatam prædam ex manibus dimitterent, lon- gum eſſe perterritis Romanis Germanos expectare neque ſuam pati dignitatem ut tantis copiis ram exiguam manum præſertim fugientem adoriri non audeant, flumen tranſire & in loco iniqvo bellum committere non dubitarunt. Qod fore ſuſpicatus Labienus ut omnes citra flumen eliceret ea- dem uſus ſimulatione itineris placide egrediebatur. Cum re- miſſis paululum impedimentis atque in tumulo qvodam col- locatis cohortatus milites ſimul ſigna ad Gallos converti aci emque dirigi jubet, paucis turmis ad impedimenta dimiſſis, reliqvos eqvites ad latera diſponit. Romani celeriter clamo- re ſublato pila in trebiros mittunt. Illi ubi præter ſpem quos fugere credebant, infeſtis ſignis ad ſe ire videre, impetum modo ferre non potuerunt ac primo concurfu in fugam con- jecti, proximas ſilvas petierunt qvos Labienus eqvitatu con- ſectatus magno numero interfecto, com pluribus captis, pau- cis poſt diebus civitatem recepit. Nam Germani qui auxilio venerant, percepta treberorum fugà ſeſe domum contule- runt. Cum hiis Induciomari propinqui, qui defectionis auto- res fuerunt, comitati eos ex civitate exceſſerunt, Cinge- torigi qvemab initio permanſiſte in officio demonſtravimus principatus atque imperium eſt traditum CAr. XVI. Flar verò poſtquam ex menapiis venit in trebiros, dua- bus ex caufis Renum tranſire voluit, qvarum erat alte. ra qvod contra ſe auxilia treberis miſerant, altera ne Ambiorix receptum ad eos haberet. Firmo in I rebiris præ- iidio — Qłm(ꝑ— 489* Kcceghiones Hiſtoricæ 19 ſidio ad pontem relicto nequis ab hiis ſubito motus orire- tur, cum reliquis copiis contra Svevos qvi auxilia treberis miſerant Renum tranſivit. Non alienum videtur eſſe, de mo- ribus trebirorum vel Gallorum proponere quibus videlicet morib' ex parte fœdus eſt læſum, quod cũ Rõanis habuerant. In treberis non ſolum in omnibus pagis& partibus, pene eti- am in ſingulis domibus, factiones earum que factionum rincipes fuerunt, qvi ſummam autoritatem ex juditio ha- bebank⸗qrofum ad arbitrium judiciumque ſumma omni- um rerum conſiliorumque redibat, idque ejus cauſà antiqui- tus inſtitutum eſt, ne qvis ex plebe contra potentiorem au- xilii egeret ſuos enim quisque opprimi& circum veniri non patitur, neque enim aliter ſi faciant ullam inter ſuos habent autoritatem. Hæc eadem ratio eſt in ſumma totius Galliæ namque hæc civitas ideo detrimentum ſuſtinuit qvod alte- rius factionis erat Induciomarus, alterius Cingetorix. CAP. XVII. N ea ſicut in omni Gallia, eorum hominum qui in aliquo Irumero& honore cenſentur genera erant duo, nam plebs ene ſervorum habebatur loco, quæ per ſe nihil audebat- nulli adhibebatur conſilio plerique cum ære alieno aut ma- gnitudine tributorum aut in juria potentiorũ premebantur, in fervitutem ſe dicabant nobilibus, in hos omnia jura quæ do- mini in ſervos. Sed de his duobus generibus alterum erat-, Druidum hoc eſt Philoſophorum, alterum equitum. Illi rebus divinis intererant; ſacrificia publica ac privata procura- bant, religionem interpretabantur, ad hos magnus adoleſcen- tium numerus diſciplinæ cauſa concurrebat, magnoque hii erant apud eos honore; nam fere de omnibus controverſiis publicis privatiſque conſtituebant„& ſi quod facinus admis- fum, ſicædes facta, ſi de hæreditate de finibusqve controver- ſia erat, iidem decernebant præmia pænaſqve conſtituebant. C2 Si 20 Geſta Trewerorum. Si quis autem privatus aut populus eorum decreto non obe- diebat, interdicebant. Hæc pæna apud eos gravisſima ‚ ab hiis omnes diſcedebant aditum ſermonemqve fugiebant, ne quid ex communione incommodi acciperent, neque hiis pe- tentibus jus reddebatur, neque honor ullus communicaba- tur. Hiis autem omnibus Druidibus præerat unus, qui ſummam inter eos habebat autoritatem. Hoc mortuo ſi quis ex reliquis excelluit dignitate, ſucceſſit, aut ſi erant pares plu- res, ſuffragio Druidum eligebatur. Nonnunquam etiam armis de principatu contendebant. Hii certo tempore anni in finibus Carnotum, quæ regio totius Galliæ habetur me- dia, conſidebant in loco conſecrato; huc omnes undique qui controverſias habebant conveniebant, eorumqve decretis judiciisque parebant. Diſciplina in Britannia reperta atqve inde in Galliam translata exiſtimatur. Et qui diligentius eam rem cognoſcere volebant plerumque illo diſcendi cau. ſa proficiſcebantur. Druides immunes a bello eſſe conſveve- rant neque tributa unquam cum reliquis pendebant, militiæ vacationem, omniumque rerum habebant immunitatem. Tantis excitati præmiis, multi& ſua ſponte in diſciplinam veniebant,& à parentibus propinquisque mittebantur. Ita- que nonnulli annos vicenos in diſciplina permanebant, ne- que fas eſſe exiſti mabãt, eam literis mandare, cum in reliquis rebus fere publicis privatiſq; rationibꝰ Græcorum uterentur li- teris. Id nobis duabus ex magnis cauſis inſtituiſſe videntur, quod neque in vulgus efferri diſciplinam vellent, neque eos qui diſcebant, literis confiſos minus memoriæ ſtudere, quod plerisq; accidit ut præſidio literarũ diligentiã in perdiſcendo ac memoriam amittant. In primis hoc volebant perſvadere, non interire animas, ſed ab aliis poſtmortem tranſire ad alios. At- qve hoc ad virtutum excitare putabant metu mortis ne- glecto. Multa præterea de ſideribus atque eorum motu 5 mundi Accegſiones Hiſtoricæ 21 mundi ac terrarum magnitudine, denatura rerum, de vi ac poteſtate Deorum diſputabant,& juventuti tradebant. Alte- rum genus erat eqvitum. Hi cum erat uſus atque aliquod bellum acciderat, quod ante Cæſaris adventum fere qvotan- nis accidere ſolebat uti aut ipſi in jurias inferrent, aut illatas propulſarent, omnes in bello verſabantur; atque eorum ut quiſque erat genere& copiis amplisſimus, ita plurimos cir- ca ſe ambactos clienteſque habebat. Hanc unam gratiam po- tentiamqve noverunt. Natio erat omnis Gallorum adeo de- dita religionibus, atque ob eam cauſam qvi erant affecti gra- vioribus morbis, quique in periclis prœliisque verſabantur aut pro victimis homines immolabant, aut ſe immolaturcs vovebant, miniſtrisque ad ea ſacrificia. Druidibus uteban- tur, qvod pro vita hominis niſi vita hominis redderetur nõ poſſe aliter deorũ immortaliũ placari numina arbitrabantur. Publice- que ejus generis habebant inſtituta ſacrificia. Alii magnitu- dine imani ſimulachra habent, qvorũ contectaſcontexta]Jvimi- nibus membra vivis hominibus complebant qvibus ſuccen- ſis circumventi flamma exanimabantur homines. Supplicia eorum qęvi in furto aut latrocinio aut aliqva noxa forent com- prehenfi gratiora Diis mortalibus eſſe arbitrabantur. Sed cum ejus generis copia deficeret, etiam ad innocentum ſup- plicia deſcendebant; Deum maximè Mercuriũ colebant. Hu- jus erant plurima ſimulachra, hunc omnium artium inven- torem ferebant, huncviarum atqve itinerum ducem, hunc ad qvæſtus pecuniæ mercaturaſque habere vim maximam arbitrabantur. Poſt hunc Apollinem Martem, Jovem,& Mi- nervam. De his eandem qvam reliqvæ gentes habebant opi- nionem Apollinem morbos depellere, Minervam opera lope- rum Jatque ſacrificiorum initia tradere, Jovem imperium cœ- leſte tenere, Martem bella regere, huic cum bello dimican- dum foret ea, quæ bello cepiſſent plerumque devovebant, quæ C3 ſuper- 1 ——— — 22 CGeſta Treverorum. ſuperaſſent, capta animalia immolabant, reliqvas res in u- num locum conferebant. Multis in civitatibus harum rerum exſtructos tumulos conſecratis locis olim& adhuc conſpi- cari licet. Namque ſneque] ſæpe accidit ut neglecta quiſpiam religione aut[capta] occultare aut poſita tollere auderet graviſſimumque ſupplicium ibi horum delictorum cum cruciatu conſtitutum erat. Treberi ſe ſicut& omnes Galli à Dite patre prognatos, prædicabant idque à Druidibus proditum dicebant, ob eam cauſam ſpatium omnis tem poris non numero dierum ſed noctium finiebant;& na- tales& menſium& annorum initia ſic obſervabant-, ut noctem dies ſubſequeretur. In reliquis vitæ inſti- tutis hoc fere à reliqvis gentihus diſerebant, qvod ſuos libe. ros, niſi cum adoleviſſent ut munus militiæ ſuſtinere poſ⸗ ſent, palam ad ſe adire non patiebantur, filiumque in pueri- li ætate in conſpectu patris in publico aſſiſtere turpe. Viri qvantas pecunias dotis nomine accepiſſent tantam ex ſuis bonis exiſtimatione facta cum dotibus communicabant. Hu- jus omnis pecuniæ coniunctim ratio habebatur, fructuſque ſervabantur ut cujus vita ſuperaviſſet ad eum pars utrius- que cum fructu ſuperiorum temporum perveniret. Viri in uxores ſicut in liberos vitæ neciſque habebant poteſtatem & cum pater familiæ illuſtriore loco natus decesſiſſet ejus pro- pinqvi conveniebant& de morte ſi res in ſuſpicionem ve- niſſet, de uxoribus in ſervilem modum quæſtionem habe- bant& ſicompertum, igne atque omnibus tormentis excru. ciatas interficiebant. Funera erant pro cultu pro captu] Gallorum magnifica& ſumtuoſa omnia, quæ vivis cordi fuiſſe arbitrabantur, in ignem inferebant& animalia ac paulo ſupra hanc memoriam ſervi& clientes quos ab his dilectos eſſe conſtabat, juſtis confectis una cremahantur. Habebant& hoc legibus ſancitum, ſiqvid de republicà à finitimis rumore accepiſ· — ⏑&————- Accesſiones Hiſioricaæ 23 accepisſent, uti magiſtratum deferrent neve cum alio aliqvo communicarent quod ſæpè homines temerarios atque im- peritos falſis rumoribus terreri& ad facinus impelli& de ſummis rebus conſilium capere cognitum eſt. Magiſtratus qvæ viſa erant occultabant qvæ eſſe utilia judicaſſent, mul- tirudini prodebant de re publica niſi per concilium loqui non concedebatur. CAP. XIIX. Eſar igitur ſicut prædiximus, Cingetorigi principatum reeberorum conceſfit, civitati, ob egregiam in ſe& be- ne meritam Cingetorigis fidem,& ſocietatem priſtinam & libertatem indulſit; Ipſe omni Gallia quæ ſaltu pyrenæo alpibusque& monte Cebenna qui eſt ad Occidentem urbis rrebirenſis,& fluminibus Reno ac Rodano continetur, patetqve in circuitu ad bis& tricies centum millia paſſuum in provin- ciæ formam redacta, ſtipendii nomen impoſuit excepta ut- diximus Trebirorum civitate propter ejus antiqviſſimam- audtoritatem& Cingetorigis egregiam fidem,& ſic Romam- ire diſpoſuit. Sed cum intellexiſſet à Pompejo& Senatutri- umphum ſibi ob invidiam denegari, reverſus in Galliam Ger- manos& Gallos in amicitiam ſibi aſcivit& eorum auxilia-, magna accepit. Cui& Trebiri nihilominus auxilia contu- lere. Grata fuit Gallis hæc belli adminiſtratio videlicet vi- dentibus ad Romam bellum referri, à qua ſibi dudum per- Cæſarem fuerat illatum, qua multitudine victus Caſar Pom- peium& Senatum Roma expulit, poſtea ad mortem coegit- Romanum regnum ſolus obtinuit, poſt aliquantos annos à ſenatoribus occiſus interiit. CAP. XIX. 24 CGeſia Treverorum. CAP. XIX. Uic ſucceſſit Octavianus ejus ex ſorore nepos, qui Clau- dium, Tiberium, Neronem& Druſum privignos ſuos miſit ad Gallos rebellantes pacandos. Iſte eſt Tiberius quĩ poſt Auguſtum imperavit. Hic ergo cum Druſo ad Re- num in loco quodam Bingis, contra allos dimicavit, in qvo conflictu Druſus occiſus eſt. Tiberius poſt magnam ODruſi- ani exercitus ſtragem[cædem] tandem cruentiſſimè vicit„ Ceciderunt in eo prœlio omnes copiæ Trebirorum. Galli uſqve adinternetionem deleti ſunt ibi, ſicut Auſonius dicit, Latias æquavit Gallia Cannas Inflatæqve jacent inopes ſuper arva catervæ. Druſus Moguntiam relatus ibique ſepultus eſt; dicit tamen Svetonius eum Romam relatum Tiberium- qve pedes(peditem] funus ejus proſecutum. CAP. XX. Gitur anno imperii Odtaviani Auguſti XLII, in quo fir- miſſimam veriſſimamque pacem Dei ordinatione idem, Cæſar compoſuerat, natus eſt Chriſtus cujus adventui pax iſta famulata eſt, in cujus ortu audientibus hominibus exul- tantes angeli cecinerunt gloria in excelſis Deo& in terra pax hominibus bonæ voluntatis Cæſare defundo Tiberius ſucces- ſit cujus Imperii anno XVo. Chriſtus jam XXXu annorum à Johanne baptizatus eſt deinde XII diſcipulos elegit,& in- eorum ſolatium LXXII diſcipulos poſtea deſignavit. Poſt- qvam verò Dominus noſter paſſus mortuus,& ſepultus, à mortuis reſurrexit,& in cœlum aſcendit: beatiſſimus Petrus, Apoſtolus, Antiochenam eccleſiam primam confeſſione Chri- ſtiani nominis ſuper ſolidiſſimam petram fundavit& Pon- tum, Gallatiam, Capadociam atqve Bithiniam verbo prædica- tionis illuſtravit. Igitur cum beatiſſimus Petrus, Apoſto- lorum Accegsſiones Hiſtoricæ 25 lorum Princeps ac univerſalis eccleſiæ Paſtor à Domino con- ſtitutus Antiochenam primitus fide, quæ in Deum eſt ca- tholica fundaſſet, eccleſiam, eam VII circiter continuis re- geret annis, urbi qvæ ſicut in gentilitate ita in Chriſtianiſmo meritis videlicet beati Petri totius orbis Principatum ſortita- eſt ejusdem fidei normam paſtorali ſolertia inferre ordina- vit, cujus rei gratia anno, ſicut ab hiſtoriographis accepimus regni Claudii Cæſaris IIIjto illuc ingreſſus largiente Domino ſignis& virtutibus ac per verbum ſacræ prædicationis non modica populorum fruge acquiſita civitates& nationes ubiq; locorum dæmoniorum ne dicamus Deorum cultui deditas eſſe ſæpius ingemiſcens, ideoqve qvod ſine ulla ambiguirate credi poteſt, interpellato ſæpius in oratione ſua Domino quatenus novellæ plantationi ſuæ provideret incrementa-, cœleſtia ſcilicet operarios mitteret in meſſem ſuam, tandem ſalubri deliberato conſilio bearum Eucharium ſuum condi- ſcipulum ſanctitatem ſuam ab leruſalem uſqve Romam pro- ſecutum, qui ſicut nomen indicat ræcus erat, Pont ficatus gratia ſublimatum in hoc opus miſit cui ex diſcipulis ſuis quos per Evangelium ſuum filios Dei genuit probatæ ſancti- tatis viros cooperatores verbo conjunxit, qui populum à ſer- vitute diaboli eruerent& ad creatorem ſuum ſacris eruditi- onibus converti perfvaderent beatum videlicet Valerium& Maternum Sinicium[Sinecium]& Manſvetum; Clemen- tein& Felicem atqve Memmium ahoſqve qvam plures, qvo- rum omnes ad Epiſcopatus promovit dignitatem in pluribus Galliæ civitatibus verbum Dei Evangelizandum beatum vi- delicer Eucharium Clementem, Manſvetum, Sinicium atque Weminium[Memmium] quosdam autem cæterorum Dia- conatus ſive Subdiaconatus habere fecit officium. CAP. rD 26 Geſta Treverorum. CAP. XXI. Erum tamen his omnibus, qvod non ſine remurmu- Vrante invidia dictum noverimus, Beatum præfecit Eu- charium tam copioſiore miniſterio qvam& dignitatis privilegio, quippe qui ſecum pariter ab ipſo Domino in carne commorante ſicut à majoribus noſtris traditum accepimus, ſacræ fidei rudimenta percepit, qvi& in illa ſanctiſſima cœna, qua diſcipulis ſuis Dominus precioſa corporis& ſanguinis ſui myſteria celebranda contradidit conveſcentibus affuit reſur- gentemqve à mortuis ac in cælos aſcendentem cum Apo- ſtolis beata viſione videre promeruit, ſanctumqve Spiritum- ac linguas omnium nationum in ignis accepit apparitione-- Abierunt autem omnes hi ſancti patres ad Galliarum popu- los verbo ſalutis Deo lucrifaciendos, per gentes, per viam, ſa- nam doctrinam cunctis evangelizando. Tunc itaqve di- vertit Clemens cum Felice, Mediomatricum, Manſvetus Tullum, Sinitius, Rhemis, Meminius Catalaunum ceteriqve in loca ſibi à Deo præordinata:& proſperatum eſt verbum- Dei in manibus eorum. Beatus verò Eucharius cum Diaco- no ſuo Valerio videlicet Elegie qui eſt vicus grandis provin- ciæ Galliæ Materni commilitonis ſui per maximam valetu- dinem deſolatus ſubſtitit, qvi creſcente eadem infirmitatis moleſtia animam reddidit quod multorum ſalutis cauſa ac- cidiſſe ſequens lectio demonſtrat. Nam cum eum terræ commendaſſent ſancti viri pié pro depoſitione ejus lugentes concito greſſu Romam revertuntur, magiſtro ſuo ſupra di- cto beato Petro qvæ in via geſta ſunt nunciantes, hoc adji- cientes quod in populum duræ ceryvicis deveniſſent in qvo convertendo niſi virtus Domini noſtri JIEſu Chriſti, Mater- ni reſuſcitatione manifeſtaretur parum ſe profecturos qvos beatus Petrus confolatus ait: Nolite lugere cariſſimi mei quia mortem Fratris veſtri Dominus Deus noſter ad vitam mul- Accegſiones Hiſtoricæ multis providit. Confidite in Domino& nolite deſperare, aderit enim divina Clementia quæ vos ſuper triſtitià veſtrà conſoletur. Dans Euchario baculum qvo ſenilia ſua mem- bra ſuſtentabat ita dixit; Via qua veniſtis in dubitanter re- currentes hunc baculum meum deferte vobiſcum acceden- teſqve ad locum ſepulchri effoſſo corpori baculum ſuperpo- nite dicendo; Materne in nomine IEſu Chriſti ſurge. De- niqve accepta benedictione Magiſtri denuo ad Elegiam cum fiducia properabant, quo cum perveniſſent,& accesſiſſent ad ſepulchrum, multa cum eis turba per voluntatem concur- rente videndi cauſa quid fieret, Eucharius nichil de ſe præ- ſumens ſed magnam auctoritatem Magiſtri commendans præmiſſa oratione dicebat, Materne Frater præ cepit tibi Ma- giſter meus Petrus Apoſtolus ut in nomine filii Dei& Do- mini noſtri JEſu Cbriſti à morte reſurgas& nobiſcum po- ulo huic qvi circumſtat creatorem ſuum conteſteris. Et ille quaſi de ſvavi ſomno evigilans vivus& ſanæ meritis nomi- ne Chriſti aſſurrexit, habens jam in ſepulchro dies XL qvo viſo miraculo non ſolum omnes hi qvi aderant ſed& multi longe poſitorum ad qvos hæc fama perlata eſt eadem hora- Idolis renunciantes ceperunt ad ſanctos Dei confluere,& ut cognitionem fidei Chriſti& Baptiſma ipſis darent poſtulare, confitentes clara voce hunc eſſe verum& tremendum omni- qve nationi Deum adorandum, cujus invocato nomine ſer- vi ejus talia poſſent miracula facere& acceptis fidei rudi- mentis& regeneratione baptiſmatis cum celeritate ipſo in- loco baſilicam in honorem& memoriam virtutis Domini noſtri IEſu Chriſti conſtruxerunt. Cui ex reſurrectione qvæ illic celebrata eſt nomen impoſuerunt tam Spiritualem animarum ſuarum qvam corporalem materni reſurrecti- onem recolentes., Omnibus igitur per gyrum in confeſſi- one fidei ſolidatis aliis etiam io uum gentibus beati viri 4 ver- 28 Geſta Treverorum. verbum ſalutis impertitum ire diſponebant& commendatis omnibus ei cuĩi ſe per fidem ſubdiderant, abeuntes per viam ſemina vitæ ſerendo tandem divino ductu Treverim qvæ magna civitas eſt Metropolis Belgieæ Galliæ pervenerunt Hoc in loco ſalva lectoris caritate libet qvædam de illius civi- tatis antiquitate ac ſitu commemorando aliqvantiſper immo- rari, quod ſeries rerum inibi geſtarum quas dicere conamur aliqua ex parte monſtrabit non eſſe abs re.. CAP. XXII. Icut Gallica narrat hiſtoria ſub temporibus Abrahæ Patri- Oanch⸗ Ninus potentisſimus rex qui ædificavit civitatem — Niniven de qua Jonas Propheta perhibet teſtimonium quod magna ſit itinere trium dierum, de quadam regina Chal- dæorum fliũ Trabetam dictũ procreavit. Cui reginæ, inquã ſi dum ad huc viveret neſcio uxorem aliam dictam Semyramin ſuperduxit quæ poſt longo tempore Nino de functoeundem Traberam voluit ſibi in conjugio copulare, Cui cum juve- nis noluisſer in re tam nefaria conſentire, illa ut erat acris animi multis eum dolis ac veneficiis aggreditur, demum in- numeris bellorum perfecutionibus fatigatum totius regni finibus propulſavit, Qui pervagatis plerisque orbis parti- bus nec invento in quo ſibi remanere placuiſſet loco, tan- dem ſorte ductus Belgicam Galliam elegit, qva perluſtrata, in eum qvi nunc Treviris eſt locum devenit, qvi ad inhabitan- dum fub oculis ejus valde complacuit& digne, erat enim ut nunc eſt delectabilis nulla inhabitantibus aeris incom- moditate nociva, planitie fatis ampla& ut paucis dicamus omni delitiarum ſpetioſitate referta, natura munitiſfima qvam altis muris ac defuper nemoribus ex omni parte circumſepta& ſecus eam verfus occidentalem plagam in pede montis fluvius decurrens cui Moſella nomen eſt gu- ſta dul. Mccegſiones Hiſtoricæ 29 ſtu dulci ac lavationi ſalubris locuples piſcium& magna- rum fertilis navium, in cujus ripa, ea videlicet qvæ ad oc- cidentalem eſt plagam fluviolus eſt quidam qui civitatem intuens Belgis nõine influit à qvotota provincia nomẽ accepit. Hac in valle cum nobilis ille juvenis conſediſſet& placuiſ- ſet ei ut inhabitaret ibi, fretus auxilio non tam iuorum qui ſecum venerant quam& aliorum qui de diverſis regio- nibus tum ob auditam herilium advenarum nobilitatem ac fortiorum factorum quæ de ejus fama diſperſerant patra- tionem, tum& propter loci firmitatem confluebant, cepit ædificare civitatem poſt in proceſſu temporis civitatibus mul- tis honore ac dignitate præeminentem, ita ut omnium dice- retur Caput regionum in Europa tertia videlicet orbis parte conſiſtentium quam in ſui memoriam eo quod primus eam cœpisſet inhabitare eamque moriens Filio ſuo Hero nomine gubernandam dereliquit, Treberim appellavit ex nomine Trebere. Hoc nimirum quod multis totius Galliæ civitatibus eadem Civitas fortitudine prælata ſit earumque gentes ſube- gerit armis, teſtantur usque in hodiernum in pluribus locis earundem devidarum Civitatum ab ipſis triumphatoribus conſtructæ tunc munitiones firmæ nunc autem veteres rui- næ quæ hoe vel huic ſimile in ſuis ſuperficiebus ſcriptum conti- nent: Huc uſque jura Trebirorum. Namque ut ferunt id erat moris victoribus, ut ſi gentem vel regionem armis caperent mox a principiis in finibus ad tutamen ditionis eorum mu- nicipia conſtruerent, gentemque legibus ſuis cum traditioni- bus ſervire cogerent. CAP. XXIII. Revit itaque Civitas illa regia omni ut dictum eſt ex- C cellentia fublimis muris ac vallo circum data turribus al- tis& firmis munita, quatuor habens publicas portas, † Dz. qua- 30 CGeſta Treverorum. quatuor mundi climatibus oppoſitas, quarum prima quæ ad ſeptentrionem reſpicit ex lapidibus quadratis non cœmento ſed ferro mirabili arte compaginatis conſtructa; Nigra porta vel Martis nomen accepit. Martis, eo quod inde viri civi- tatis ad bella proceſſuri egrederentur, Nigra vero pro eo quod cum non bene illis in bello ſucceſſerat per eam triſtes regrederentur, vel quod per eam defundi civitatis ſepeli- endi efferrentur. De ſecunda qua eſt ad orientem porta alba dicitur, quod cum de bello victores revertebantur apud il- lam bubus albis invecti cum laudibus ac triumphis a Con- civibus ſolenniter excipiebantur. Tertia vero quæ ad me- ridionalem ſpectat plagam porta media nominatur, quod per eam ingredientibus per mediam civitatem iter pateat. Quarta autem videlicet ad ſolis occubitum ſita ex lapidibus quadrangulis opere præclariſſimo fuit inſtituta cujus in ex- itibus ſtatio vel portus navium, per alveum ſupra nomina- ti fluminis ſecus decurrentis hinc& inde venientium, pro quibus per noctem illuminandis hæc eadem porta quaſi ſo- le& luna ac ſtellis erat auro ac lapidibus pretioſis artifici- oſe fabricatas inſignita, unde ab operis præclaritate incly- ta porta dicta eſt ex nomine. Adhuc plura de ejusdem ci- vitatis vel decore vel firmitate libet perſequendo comme- morare ſi te ölector non pigeat auſcultare. Hæc utique civi- tas multo eſt Romæ conditione antiquior quæ cum fuiſſet ut dictum eſt muris portis ac turribus circumquaque mu- nita unanimiter omnes inhabitantes populus ac principes ad ornatum illius animos converterunt& extruxerunt in parte occidentali templum ſtudioſisſime intus& koris au- ro decoratum multorum idolorum numinibus illud dedi- cantes, quorum effigies qui adhuc diligenter conſideret in- ſcriptas ĩbi vel affixas parieti reperiet quæ uſq; in hodiernũ dis quod innumeris fuit dæmonibus conſecratum vulgus dicit Cen- ———₰——— —,—⏑—9 ⏑+——j 082 ν—&— +8.——üꝑjÿ— ————— Kccesſiones Hiſioricæ 31 Centifanũ appellatũ. Hujus in veſtibulo ex lapide quadro inſig- nis arcus exſurgens habet ferream Mercurii imaginem dictu mirabile in aëre pendentem ſeorſim autem Jovem marmo- reum, ſeutellam auream manibus tenentem cui thus immiſ- ſum redolebat in naribus circumſtantium tanquam ſi igni mitteretur nec tamen urebatur, quod ne forte noſtris di- ctum verbis tanquam à nobis confictum credere quis detre- ctet, non nos, ſed potius audiat Galbam Viatorem Lucinio Sophis- ꝛ hoc ipſum inter cætera rerum ſtupendarum quas viderat & audierat his verbis conteſtantem. Sic enim ait; Audi præ- terea quod mireris: Treberis eſt civitas Galliæ nobilis, ubi ſenecio quidam cujus hoſpitio uſus ſum per XII dies in ſub- urbio civitatis ferream imaginem Mercurii volantis magni ponderis oſtendit in aäre pendentem; Erat autem magnes ut hoſpes idem mihi oſtendit, ſupra in fornice itemque in pavimento, quorum naturali vi è regione ſua ferrum ingens quaſi dubitans in aëre remanſit. Vidi etiam in eadem urbe ingenti& pretioſo marmore, jovem ſcutellam auream duo- rum pedum latitudinis tenentem, ubi hoc inerat ſcriptum: Jovi Vindici Trebirorum ex cenſu quinque civitatum per tria decennia denegato ſed fulmine& cœleſti terrore extorto. Fa- ctum arte mechanica; Nam thus quaſi prunis impoſitum re- dolet, ſimmiſeris, nec tamen deficit, quod ita probavi eſſe. CAP. XXIV. Ujus etenim ſetiam] opinatiſſimæ civitatis fama cum Hüuixi ſuo ad huc in tempore ubivis divolgata quod es- ſet inexpugnabilis wnhebiantium fortitudine quod- que non eſſet ei ſimilis, jure, bonis, meritorum nobilitate, triumphis. Longe poſt cum fuiſſet Roma condita& viri po- tentes dominarentur in ea, quidam eorum nobilis Ari- maſpes nomine Conſul primusque ſenatus illorum divertit videndi cauſa, ſi vera ſunt quæ de illa fama d. ſperſerat,& ut 32 Coſta Treverorum. ut vidit non ultra Romam rediit ſed conceſſo ſibi illic mag- 1 82 85 5 natorum collegio, ſecundum Romanas conſvetudines eultum & officia ac diverſa dignitatum nomina, conſilium, duces, inſtituit. Hoc equidem à veritate non diſcrepare ſatis evi- dentia ſunt reſtimonia imagines& tituli, qui conſulum aut ſenatorum vel primorum ſ[ Patriciorum] aliarumque dignita- tum nominibus& geſtis ad perpetuandam eorum memori- am lapidibus inſculpti per omnem ferè civitatem ſub colli- bus, aut pyramidibus, vel acervis lapidum defoſſi inveniun- tur. Itemque aſtruunt hæc ruinæ theatri adhuc ſuperſtites quod ut diximus juxta Romanum ritum ad exercendos Cir- cenſium ludos& Palæſtras inſtitutum eſt. CAP. XXV. Taque modo quo diximus Civitas illa Treverica ſe extu- lerat, ut poſt cum Romani totam terram ſuo decreve- runt ſubjugare imperio, ſubactis omnibus regionibus jux- ta vel procul conſiſtentibus, ſola hæc nimium confidens in viribus ſuis cum pertinentiis ſuis tota videlicet Gallia, Francia,& Germania reſiſtere præſumſit. Tempore illo Juli- us qui dicebatur Cæſar apud Romanos conſulatus officium adminiſtrabat, ſimulque à Senatu hoc in mandatis accepit, ut adverſus Gallos aciem dirigeret,& Romanis obedire compel- leret. Venit ergo& obſedit Treverim Metropolim Gallicæ provinciæ. De cujus ſpeciali prærogativa fortitudinis in to- to ut præmiſimus orbe fama pervolavit, ubi per totum fe- re decennium impugnando fruſtra ſlaboravit quam diu namque unanimitatem& concordiam inhabitantes ſervave- runt invicem ab hoſtibus vinci non potuerunt. Mox vero ut hanc prætererunt non ſubſtiterunt. Tunc enim magno qvo- dam infortunio duo de optimatibus qvi civitati principaban- tur, Induciomarus& Cingetorix, quorum alter Patricia, alter Con- ———„ — 2— ⏑̃ͦ— 2ͤͤ-“ Accesſiones Hiſtoricæ 33 Conſulatus dignitate pollebat, inter ſe de ſprincipatu] prima- tu contendebant, quis eorum videretur eſſe major. Cumque hujuscemodi diſſenſio inter eos ageretur Cingetorix clam fo- ras egreſſus Julii caſtra adiit& ſi ei Principatus concede- retur dediturum ſe civitatem repromiſit, quod cum ad pe- titionem ejus firmatum fuiſſet, egit ut hoſtibus pateret in- greſſus ſicque regiæ illius Civitatis faſtus magna ex parte at- tritus. Sed qvid confert ejusdem Civitatis ſecularem glori- am& regiam nobilitatem commemorare? Utilius eſt nam- qve& plus habet ſpecialis lætitiæ ſi eam qva ad meliorem- vitam eſt per gratiam Dei provecta conditionem, ſtudeamus exponere. CAp. XXVI. NNo igitur incarnatrionis Dominicæ LIIII regni autem N Chud Cæſaris IXo Epiſcopatus vero beati Petri Apo- ſtoli in Koma anno VIIlo Sanctus Eucharius tertius in ordine LXX duorum diſcipulorum Domini cum Sociis ſu- is Valerio& Materno ad prædicandum Gallicis gentibus di- rectus, demum Treberem pervenit. Cujus infidelitatis a- ciem[Tarcem] devincens veræ religionis arcem obtinuit& ejusdem urbis Pontificatum XXIIIbw. XXXNIV] annis te- nuit[obũüt autem VI. Ild. Decembr. ac] Sepultus eſt in Ec- cleſia Beati Johannis Evangeliſtæ qvam ipſe ante portam mediam conſtruxerat& in circuitu ejus Cœmiterium bene- dixerat. Poſt cujus obitum Valerius in miniſterium ſacer- dotale ſucceſſit illudqve per XV annos ſanctéè vivendo& verbum vitæ prædicando probatiſſimẽ rexit. Cujus prædi- cationis tanta fuit inſtantia ut jam tunc per Galliam& Ger- maniam Chriſtiani paganos& numero ſuperarent& religi- one.(Obüt autem 1. Kal. Febr. J Sepultus eſt& ipſe in eadem Eccleſia juxta corpus S. Eucharii poſt cujus deceſſum Beatus E Mater- 34 Geßia Treverorum. Maternus Pontificalem ſuſcipiens apicem XL annis talen- tum ſibi creditum ſideliter multiplicavit. Hic Tungrenſes & Aggrippinenſes ad fidem Chriſti con vertit& his tribus ci- vitatibus pontificali jure præſedit in qvibus ſingulis fertur uno eodemqyve paſchali die divinum officium celebraſſe. In hoc tempore fecerunt Treberi ſubterraneam viam ductam- à Treberi uſqve Coloniam per pagum Hedonis, per qvem magnam copiam vini Colonienfibus amicitiæ cauſa miſe- runt. lisdem diebus venit Treberim Sanctus Nazarius præ- dicans Chriſtum ſed à civitatis infeliciſſimo Principe Cor- nelio Domitiano Imperatori delatus eſt. Igitur Stus Mater- nus apud Coloniam obiit Senex(18. Kal. Oct.) anno Domini- cæ incarnationis CXXVIII. Cujus obitu Treberi comperto mox Coloniam profecii ſunt Paſtorem ſuum repetentes. Ade- rant& Tungrenſes qui ſimul cum Coloniis eum ſibi retenta- re faragebant. Certamen diu ab utriſqve erat. Interim ve- nerandus qvidam ſenex in urbe apparuit monens cives ut à lite deſiſtentes ſuis parerent conſiliis,& corpus Pontificis in navi ponentes dein à littore fluctibus impellentes qvo Deus velit abire ſinant. Mira res mox ut Angelus confuluerat fa- ctum eſt, navis ſacro corpore onuſta nullo ſe regente Naucle- ro, angelico remigio contra fluctus dirigitur& parvo hora- rum ſpatio miliario confecto in loco qui ex triſtitia Colonien- ſiu mHoas vocatus eſt littore applicatur. Tunc Treberi cor- pus ſui Pontificis à deo ſibi deſtinatum cum debitagratiarum actione ſufcipientes Treberim revexerunt& in Eccleſia non longe à corporibus Sanctorum Eucharii& Valerii honorabi- liter ſepulturæ tradiderunt. CAP. XXVII. Ein Auſpicius quidam Eccleſiæ regimen tenuit. Dein LD ügnes per legitimas ſuccesſiones, ſalubritate(ſandi- tate) ——— — ͤ ũg.„ ͤ——“ „...8.8G.8.G.GʒGʒGé8⁊8⁊8⁊G⁊ʒ⁊ʒbä8»..ʒ8——e. Accesſiones Hiſioricæ 35 tate)& gratia pollentes extiterunt Felix, Manſvetus Cle- mens, Moyſes, Martinus, Anaſtaſius, Andreas, Ruſticus, Auctor, Favricius, Fortunatus, Caſſianus, Marcus, Navitus, [Havitius] Marcellus, Metropolus, Severinus, Florentius, Martinus, Maximinus, Valentius[Valentinus] quorum VIII ultimi etiam Tungrenſi Eccleſiæ præfuiſſe noſcuntur, quiĩ omnes diverſis temporibus non ſolum in propria provineia ſed in extimis& ultimis induſtrii& illuſtres non ſolum con- feſſione quin& martyrio exiſtentes regna tyrannorum vi- cerunt, qui videlicet Epiſeopi omnes in Eccleſia S. Eucharii ſe- pulti eſſe creduntur. Quorum autem lmperatorum vel Con- fulum ſinguli claruerint temporibus quosque vita eorum habuerit exitus quotque ſinguli annis adminiſtraverint offi- cium Pontificatus, ſeu quantum quisque ampliaverit Eccle- ſiæ ſuæ reditus, quia totius Galliæ ab Hunnis& Nortman. nis facta abolevit everſio, nec à nobis lectorum cujusque re- quirat exactio, cum& antea diris X. perſecutionibus, ſub qui- bus vixere eorum memoriam fama ſcriptorum ſtudio mi- nus potuerit divolgando perpetuare. Primus etenim Nero Chriſtianos perſecutus eſt, Secundus domitianus, IIls. Tra- janus, IVus. Marcus Antoninus, Vtus. Severus, Pertinax, Vltue. Maximinus. VIIus. Decius, VIIIus. Valerianus, IXus. Aureli- anus, Xmus. Diocletianus cum Maximiano. Harum itaque per- ſecutionum temporibus prædicti viri Trebirorum præſula- tum nequaquam manifeſte ſed ſicut ait Apoſtolus in ſolitu- dinibus& montibus& caverins terræ peregiſſe probantur. Ut merito eorum vita tam fervente tunc ubique perſecuti- one quam poſtea exterminata ſæ pius Trebirorum civitate oblivioni tradita fuiſſe credatur. Auxit hoc infortunium hu- manigeneris adverſarius, Poſtquam denique inſeparabilis Trinitas tres Evangelii ſui operarios perpetim remuneran- dos ſeilicet Eucharium, Valerium& Maternum vocavit ad † E2 ſupe- 36 Caßſta Treverorum.. ſuperos: Treberi rectæ fidei credulitatem amiſerunt& ad priſtinum paganiſmi vomitum ex maxima parte redierunt, CAP. XXVIII. Nno Dominicæ incarnationis CCXClIo Maximianus Imperator Romanus cognomento Herculeus pro- pter frequentes Gallorum tumultus Thebæos milites ab Oriente in auxilium accerſivit, Hi Thebæi ab Antiſtite Jero- ſolymitano fuerant baptirati dein à beato Marcellino PP. Ro- mano qualiter ſub armis Romanæ libertatis Chriſtianam in- nocentiam cuſtodire deberent inſtructi, prælati ſunt autem huic legioni duces duo qvorum unus Tyrſus[Thyrſus] al- ter Secundus vocabatur& Mauricius ejusdem primipilarius, qvorum ordine& nomine Secundus apud Victemilium[Vi- ctimilium] Italiæ caſtrum morte vitam finivit, Mauricius ve- ro apud Agaunum oppidum cum ſuis ſociis pro Chriſto vi- Gimatus occubuit. Tyrſus autem& Bonifacius cum ſuis plurimis ſociis& mĩ itibus in Treberim devenerunt ibiqve- in campo Marcio caſtra poſuerunt, ubi ab ejusdem eivitatis Chriſtianiſſimis Principibus Chriſtianitatis& pacis ſigna in ipſis cognoſcentibus Chriſtianiter& amicé hoſpitaliter& honeſte ſumma qvæ in deo eſt ordinante hàc caritate recepti ſunt. His ergo principibus dum cauſam ſuæ ab oriente pro- fectionis ſuæqve ad huc perventionis febiliter retuliſſent eo- rumꝗve conſiſium ſimul& auxilium humiliter poſtulaſſent flagranti adeo Sancti Spiritus ardore corda omnium& civi- um& hoſpitum in dei amore accenſa ſunt, ut ad mortis ma- gis pro Chriſti amore ſuſceptionem qvam ad ĩidolorum vene- rationem vel Chriſtianorum oppugnationem ſe animas præ- bere invicem exhortarentur. Vix dum ergo Sanctæ exhor- tationis armis ſe invicem munierant; Cum ecce Kicei- OVarus —— Acceghiones Hiſtorica 37 ovarus[Rutiovarus] à Maximiniano Imperatore Trebiro- rum præfectura donatus eandem urbem cum maximo mili- tum agmine ſtipatus intravit, qvi vocatos ad ſe inprimis qvo- rum cauſa præcipue venerat Thebeæ legionis Chriſtianos in- terrogavit, utrum& ipſi Romanorum deos adorare eorum- qve detradtores armis vellent ſubjugare, cuiĩ cum dux legi- onis Tirſus reſponderet ſe ſuoſqve omnes& ſocios& milites pro Chriſti amore malle mori qvam hujuſmodi ſacrilegio pollui. Rittiovarus diffuſis per totum campum millitibus omnes præcepit interfici& corpora eorum feris avibuſq; de- voranda relinqvi. Ex his innumeris tanta multitudo ad li- tus Moſellæ juxta Capitolium martyrizata eſt, ut ſanguinis rivuli defluentes in Moſellam aqvæ permixti eam in ſuum- colorem converterent uſqve ad caſtrum qvod Nimmaga- [Neomagum] dicitur, ut naturali claritate remota peregri- no magis qvam proprio colore ruberet. Inhumatis tunc ſanctorum corporibus unda præbebat tumulum, quo rede- unte grata compage membrorum futuro ea repra ſentaret judicio. Hoc idem Capitolium poſtea in honore Sanctæ Ma- riæ ſemper Virginis eſt dedicatum. Et ipſe locus ob memo. riam Martyrum Littus ad Martyres accepit vocabulum. Hanc ca dem KRittiovarus[Riciovarus] exercuit videlicet-, Tirſi& ſociorum ejus die IV Non. Octob. Seqventi autem- Palmacium[Dalmatium] Conſulem cum XI principibus oc- cidit, qvorum nomina hæc ſunt: Maxentius, Conſtantius, Creſcentius, Juſtinus, Leander, Alexan der, Sother, Hormisda, Papirius, Conſtans, Jovianus. III. nihilominus die Rittiovarus [Ricciovarius] cædem exercuit in plebem ſexus utriuſqve- & ætatis totamqve urbem occiſis innumerabilibus Chriſtianis implevit. Pauci ergo Chriſtiani qvi hujus perſecutionis pro- cellas fuga declinaverunt, poſtqvam aliqvantum ceſſavit-, horum martyrum corpora partim ſepulturæ tradiderunt-,, T†EZ& qven- 38 Geſta Treverorum. & qvendam ingentis capacitatis puteum vetuſtate neglectum & aqvis exhauſtum eorum oſſibus repleverunt. Qvrit ali- qvis qvomodo Rittiovarus tantam multitudinem civium& peregrinorum occiderit vel qvare Thebæi vel Treberi ſibi reſiſtere non valuerunt. Sed notandum qvod hæc legio The- bæa primum juravit in Sacramenta Dominica, ſdivina] dein- de in Sacramenta regia hæc duo Sacramenta ſe obſervaſſe de- monſtrat, primum qvod idolis immolare contempſit, ſecun- dum, qvod innocentiam ſuam dum benè potuit armis defen- dere noluit; Alioqvin ſi juncti Thebæi Trebirenſibus ſe de- fendere voluiſſent, non ſolum Kittiovari ſed& Maximiani potentiæ reſiſtere qviviſſent. Sed ſervavit ſacramentum- ſuum patienter moriendo& cives urbis potentiſſimæ ſecum ad contem ptum mortis fideliter invitavit. CAP. XXIX. Oſt Rittiovari cruentiſſimum Dominatum tandem civi- P nobis Conſtancii primo Cæſaris dehinc Auguſti ince- perat imperium. Hic multa clementia erga homines, erga Deum vero religione maxima utebatur, neqve pi- orum ſanguine regnum ſuum maculavit, neque Oratio- num domos deſtruxit, ſed cultores Dei venerationi habuit & honori. Hic non modo amabilis ſed venerabilis etiam Treberibus fuit, præcipue qvi ob Diocletiani ſuſpectam pru- dentiam& Maximiani Rittiovarique ſanguinariam teme- ritatem imperio ejus evaſerant. Hic Alemannos qvi jam àtem- poribus Valeriani Imperatoris Treberorum confinia deva- ſtabant, in ipſis finibus Treberorum aggreſſus magna ſtra- ge delevit. Circa Lingonas die una adverſam& ſecundam fortunam expertus eſt; Nam cum repente barbaris ingruen- tibus intra civitatem eſſet coactus tam præcipiti neceſſitate ut clauſis portis in murum funibus teneretur, vix quinque bo- ris ——— Accegsſiones Hiſtorica b 39 ris mediis adventante exercitu LX fere millia Allemanno- rum cecidit, captis eorum Regibus quos beſtiis cum mag- nificum ſpectaculum muneris paraſſet objecita Anno XVI. Imperii ſui obiit in Britannia Eboraci& inde Treberim re- Jatus in campo Martio honorificée ſepelitur cum Epitaphio hujusmodi; Elius Conſtantius, Vir Conſularis, Comes& Ma- giſter utriusque militiæ atqve Patricius,& ſecundo conſul ordinarius. Hic ex Helena Treberorum nobiliſſima Con- ſtantinum filium procreatum Imperatorem Galliarum re- liquit, qui etiam Romani regni Monarchiam per bella maxi- ma ſolus obtinuit. Beatiſſima vero Mater ejus Helena cum magno exercitu Jeroſolymam perrexit ibique cum Dei ad- jutorio Ligaum Sanctæ Crucis invenit. Qua inventione ce- lebrata Papam Silveſtrum adit magnis precibus depoſcens ut ſibi ſecundum carnem conſanguineæ Trebericæ civitati miſereatur& ejus infidelitatis tenebras aliquo idoneo præ- dicatore illuſtrare dignetur. Magna ergo Doctoris inquiſi- tione habita omnium fidelium Conſilio Sanctus Agricius Antiochenæ Præſul Civitatis evocatur& ad Treberim cum pretioſiſſimis reliqvis quas inferius nominabimus à Papa& Regina deſtinatur, cum privilegio quod idem Papa Silve- ſter ad honorem Treberenſis Eccleſic hoc modo noſcitur conſeripſiſſe. CAP. XXX. Ieut in gentilitate propria virtute, ſortire& nunc Tre- Obi primas ac ſuper Gallos&. Germanos prioratum- quem I Tibi] præ omnibus harum gentium Epiſcopis in primitivis Chriſtianæ Religionis Dodoribus Sanctus Eucha- rius, Valerius& Maternus ac per Baculum caput Eccleſiæ Petrus ſignificavit habendum; Suam quodammodo minu- ens dignitatem, ut te participem faceret. Quem ego Silve- ſer 40⁰ CGeſta Treverorum. ſter ejus ſervus ſucceſſioneque indignus per Patriarcham Antiochenum Agricium renovans confirmo ad honorem Patriæ Dominæ Helenæ Auguſtæ, Metropolis ejusdem in- digenæ, quam ipſa felix per Apoſtolum Matthiam Judæa translatum cum tunica& clavo Domini& dente Sancti pe- tri& Sandaliis Sancti Andreæ,& capite Cornelii Papæ cæte- risque reliquiis magnificé dita vit ſpeciahterque provexit. Hujus privilegii conſcii nocivi æmuli communione diriman- tur quia anathemate maculantur. CAP. XXXI. Nno Dominicæ incarnationis CCC XXVIII. Sanctus Negricus Trebirorum Pra ſul efficitur, hic populum ab antiquo errore idololatriæ velut alter Eucharius eripuit & domum beatiſſimæ Helenæ, excluſis ab ipſa civitate pa- ganismi ſpurcitiis in honore Sancti petri dedicavit& caput Eccleſiæ Trebirenſium ut eſſet, inſtituit. Eo tempore Trebe- ris juſſu Beatæ Helenæ Eccleſia maximi ornarus& ſtru- cturæ in honore Sanctæ Crucis eſt ædificata in modum etiam Crucis. Oſſfa Matthiæ Apoſtoli juxta corpora Sanctorum Eucharii& ſociorum ejus collocata ſunt. Tunica Domini cum clavo& cæteris reliquiis in domo Sancti petri recon- ditæ ſunt. Sanctus autem Agricius officio ſui Pontificatus expleto migravit ad Dominum ſepultusque eſt juxta corpus St. Eucharii. Cui ſucceſſit Beatus Maximinus diſcipulus ipſi- us, qui Eufratan Colonienſem nec dicendum Epiſcopum de- poſuit& Severinum in locum ejus per electionem Eccleſiæ ſubrogat. Athanaſium Alexandrinum Epiſcopum perſecu- tione Conſtantii Imperatoris fugientem honorificè ſuſcepit c intrepidus. Nam antea toto orbe profugus vagabatur; Nec ullus ad latendum ei ſupererat locus. Tribuni præpoſi- ti Comites exercitusque ad inveſtigandum cum edictis lin- peri- Aacegſiones Hiſtoric⸗ ⁷ perialibus moti, totius regni viribus certabant, ſiquidem vivum maximè, ſin minus, certe caput detuliſſent. verum Treberi ſex continuis annis ita latuit in lacu ciſternæ ſupra dictæ non habentis aquam& plenæ oſſibus Sanctorum ut ſolẽ nunquã viderit,& ibi Pfalmum: Quicunq; volt[ſalvus éſſe Ge.] compoſuit. Sed cum per mulierem qvæ ei latebram præbere vi- debatur ſollicitatus fuiſſet, tanquam Spiritu Dei admonen- te nocte ipſa qua ad eum comprehendendum cum judic bus veniebatur, poſt tot annos emigravit ad alium locũ. lgitur Bea- tus Maximinus ad ſuos reviſendos Aquitaniam perrexit ibi- que Domino ſe vocante quievit in pace. Succeſſit in Epiſco- patu Paulinus, qui corpus Magiſtri ſui per Beatum Luben- cium& plures Treberorum ex Aquitania revexit& in cœ- miterio Sancti Eucharii ſepelivit. Beatus verò Lubenſius pri- mo quidem in Eccleſia ſupra montem ſita ſecus oppidum Cuberna vocatum, Presbyterii honore præditus Domino in publico miniſtravit. Poſt modum per revelationem Domini venit in Germaniam ibique ſuper fluvium, qui dicitur Lo- gana[Logona] Eccleſiam ædificavit, quo poſtea defunctus, transſatus requieſcit. Præſul vero& Miniſter martyr] hri- ſti Paulinus à Conſtancio Imperatore veræ fidei cauſa in-, Phrygiam exul deſtinatur, ibique pro nomine Chriſti de- collatur ac ſepelitur. Dum enim veram fidem inſtantius gen- tilibus prædicaret accenſis in iram paganis capite cæſus eſt; Poſt quem Bonoſius Epiſcopus dein Brittonius I Brittovius] In tripertita hiſtoria legitur Brittoni.(aritonis] Romæ fuiſſe cũ Damaſo Papa, quod Lqui] Mars gentiliter appellatur, in vo- hro ſermone fonat virgine dulcem. Horum temporibus Græ- ci cum magna manu Treberim invaſere& cædibus rapi- nis& incendiis graviter attrivére. 4 F CAP. Geſta Treverorum. CAP. XXXII. Nno Dominicæ incarnationis CCCCVI Maximus Vir quidam ſtrenuus,& Auguſto dignus niſi contra Sacra- menti fidem per Tirannidem emerfiſſet, ab exercitu in Britannia invicus Imperator creatus Treberi ſedem reg- ni conſtituit. Eodem tempore Priſeillianiſtarum hære ſis ex- orta eſt à Priſcilliano Habilæ IMabilæ] Hiſpaniæ civitatis E- piſcopo qui mox apud Burdegalenſem Synodum condemp- natus Treberim ad Maximum Imperatorem confügit ubi errore ſuo propalato juſſu Maximi ab Evodio præfecto præ- torii gladio addictus eſt cum Eutrochia delphidi[Delphili] Rectoris conjuge& Latoniano[Latroniano] feliciſſimo& Juliano multisque aliis fui erroris conſortibus. Ad hanc hæ- reſim plenius condempnandam, Concilium Epiſcoporum famoſum juſſu Maximi Treberis congregatum eſt. Inter quos erant Martinus Turonenſis& Ambroſius Mediolanen- ſis& Auguſtinus magnus, quorum Martinus non ſolum tunc, verum& antea ſæpius Treberim verbis& ſignis illu- ſtraverat. Puellam enim Peraliticam rogatus à Principibus ſanaverat, ſervum Tretdii[Tercadi] Conſularis à dæ- monio liberaverat, ipſum quoque Tretdium[ Terca- dium Jadhuc gentilitate ſordentem Chriſti ſervum effecerat, Patris cujusdam familias ſervum à diro dæ mone munda- verat, quodam quoque die dum de metu atque impetu bar- barorum ſubita civitatem fama turbaſſet, dæ moniarum ad ſe exhiberi juſſit, imperat, ut an verus eſſet hic nuntius fatere- tur. Tunc confeſſus eſt XVl dæmonia qvæ rumorem hunc per populum diſſeminaſſent, ut hoc ſaltim metu ex illo Mar- tinus oppido fugaretur, barbaros nihilominus irruptionem- cogitare. Itaqve cum hæc immundus Spiritus media in Ec- cleſia fateretur metu& turbatione præſenti civitas berara eſt. Accesſiones Hiſioricæ 43 eſt. Alio die à Maximo Imperatore multis precibus ad con- vivium invitatus eſt, ad medium ferè çonvivium ut moris eſt pateram regi Miniſter obtulit; Ille Martino pateram dari juſſit cupiens ab ejus dextra poculum ſumere ſed Epiſcopus ubi bibit pateram presbytero ſuo tradidit nullum ſcilicet ex- iſtimans digniorem qvi poſſet prior bibere qvod factum Im- perator& ſui mirati funt, celebreqve per Palatium ſonuit-, feciſſe nartinum in regis prandio, qvod in infimorum judi- cum conviviis Epiſcoporum nemo feciſſet, eundemqve Ma- ximum prædixit poſt aliqvot annos in Italia interficiendum qvod& ita contigit. In eadem urbe reginæ obſeqvis mul- tum honoratus eſt. Ambroſius qvoqve Nediolanenſis cum veniſſet Trebereas LTrrebiros] poſt triduum acceſſit ad Pala- rium. Poſtea cum videret eum Maximus abſtinere ab ipſo. & ab Epiſcopis qvi communicabant ei,& qvod devios licet- à fide idem Priſcillianiſtas hereticos ad necem petebat, ubi& Martinus peccavit, commotus ej juſſit Ambroſium ſine mora regredi Legredi] ipſe verò libenter& ſi eum pleriqve inſidias evaſurum non crederent, iter ingreſſus eſt, hoc ſolo dolore percitus qvod Iminium ſenem Epiſcopum in exilium- duci comperit. CAP. XXXIII. Ongregati itaqve apud Trebiros Epiſcopi tenebantur,, Cor qvoridie communicantes Itachio UlItacio]& Acha- tio communem ſibi cauſam fecerant. Itachius& Acha- tius Epiſcopi erant qvorum factione Priſcillianus& reliqvi occiſi fuerant, qvorum etiam conſilio Maximus Tribunos cum ſummã poteſtate armatos ad Hiſpanias mittere decre- verat, cæteros Priſcianilliſtas inqvirere, deprehenſos bonis& vita privare. His ubi nuntiatum eſt advenire Martinum,, ineunt cum Imperatore conſilium ut miſſis obviam Offciali- +† E2 bus 44 Geſta Treverorum. bus urbem illam propius vetaret[ vetaretur] accedere niſi ſe cum pace Epiſcoporum ibi conſiſtentium affore fatereturz qvos ille callide eſt fruſtratus. Profitetur ſe cum pace Chriſti venrurum. Poſtremo ingreſſus nocturno tempore adiit Ec- cleſiam tantum orationis gratia. Poſtpridie Palatium petiit. Poſt multas, qvas evolvere longum eſt, has principales peti- tiones habebat. Pro Narſete Comite& Leochadio[ Locha- dio] Præſide qviambo fuerunt partium Gratiani qvem dux Maxitni Andragathius Andragethius] occiderat;& ne Tri- buni ad Hiſpanias cum jure gladii mitterentnr. Pia enim- erat ſollicitudo Martino, ut non ſolum Chriſtianos qvi ſub il. la erant occaſione vexan di, ſed ipſos qvoqve Hæreticos libe- raret. Sed primo die& altero Maximus diſtulit ejus preces admittere cum interim Epiſcopi qvibus Martinus communi- care nolebat, cum fletibus Maximum implorant ut uteretur adverſum hominem vi ſua. At ille vim qvidem ſancto vi- ro noluit inferre, tamen ſecreto accerſitum blande appellat Hæreticos jure dampnatos à judicibus publicè potius qvam, Aſacerdotibus edicit;-- non eſſe cauſam qvod Itachii cæte- rorumqve partis ejus communionem vitare deberet. ibus cum Martinus parum moveretur rex ira accenditur, ac ſe de eonſpectu ejus abripuit,& mox percuſſores his pro qvibus Martinus rogaverat direxit. Qvod ubi Martinus comperit nocte Palatium intravit, ſpondet communicaturum ſi Tri- buni ad Hiſpanias miſſi revocarentur. Nec mora interceſſit Maximus indulget omnia poſt pridie Felicis Epiſcopi Tre- birorum poſt Brittonem[Britonium]J ordinatio parabatur- ſanctiſſimi fanè viri& plane digni qvi meliori tempore fi- eret ſacerdos. Hoc die communionem Martinus iniit fati- ns æſtimans ad horam cedere qvam perituris non conſulere. Hæc itaqve eo tempore apud Treberos gerebantur& hoc or- dine Sanctus Felix Epiſcopatum fuſcepit, CAP. Accegflones Hiſtorica 45 CAP. XXXIV. Rant in eotempore apud Treberos multi Nobiles& Ec- Eaiefaſtic Viri. IIle videlicet: Presbyter Jacobus de- Bethlehem& Auſonius Burdegalenſis aliiqve qvam plu- rimi, qvorum Jacobus prolixum valde de ſynodis librum- Sancti Hilarii ibidem conſcripſit, Auſonius verò libellum qvi dicitur Moſella, metricè compoſuit,& poſtea reverſus in Pa- triam grande volumen ad honorem hujus Patriæ edidit, qvod qvi ſcire voluerit in Burdegala reperire poterit. Qa- dam die Maximus Imperaror ad ſpectandos circenſes ludos ad Amphitheatrum egreſſus eſt, tunc qvidam ex militan- tibus Palatio, nomine rontianus, cum aliis tribus con- tubernalibus ſuis exivit deambulatum in hortos muri contiguos illic forte uni illorum ſecum ſubſiſtente alii duo venerunt ad cellam ſancti Eucharii ubi habitabant ſervi dei pauperes[Chriſti) qualium eſt regnum cœlorum,& inve- herunt codicem in quo ſcripta erat vita Sancti Anthonii, quam unus eorum cæpit legere,& mirari& accendi latten- dere] repletus Spiritu Sancto,& mox elevatis oculis ad ſo- cium ſuum ait, dic, quæſote, ſi non videtur tibi melius es- ſe huic deo ſervire qui talem habet famulum quam regi mortali inaniter militare. Dixit& hoc turbidius parturiti- one novæ vitæ. Reddidit& oculos paginis& legebat& mu- tabatur intus ſcotus]& exuebatur Lexurebatur] mens ejus nam dum legeret infremuit& ait amico ſuo: jam abripui me ab illa ſpe noſtra& deo ſervire ſtatui& hoc ex hac ho- ra in hoc loco agredior, te ſi piget imitari, noli adverſari. xunc ille reſpondit: Adhærebo& ego tibi nec ulterius te in tali militia deſeram. runc Pontianus& qui cum eo erant per alias horti partes deambulabant, quærentes eos deveni- untque in eundem locum& admonebant eos ut redirent 413 quia 46 Geſta Treverorum. quia jam declinaſſet dies, at illi narraverunt, eis qualis eis voluntas orta eſſet atque formata,& petierunt, ne eis mo- leſti eſſent, tunc cœperunt flere& pie illis congratulati ſunt & commendaverunt ſe orationibus eorum& reverſi ſunt in pallatium. Illi autem manſerunt in eodem loco. Habe- bant ambo ſponſas quæ poſtea quam hoc audierunt& ipſæ virginitatem ſuam deo dicaverunt. CAP. XXXV. Aximus Inperator de Treberi cum maximo exercitu movens Victorem filium ſuum in infantili ætate Im- peratorem conſtituit eique Quintinum& Nannæum Principes Trebirorum reliquit, Ipſe deinde à Theodoſio in Italia peremtus eſt. Jam nunc aliquid de Sancto Felice di- camus. Hic fecit Baſilicam grandem in honore Dei genitri- cis in campo Martio CCCC& X pedum longitudinis, CXX latitudinis in qua corpora Martyrum à Riciovaro paſſorum ad usque ſua tempora disjecta& incompoſita honorificè tu- mulavit, Corpus quoque Sancti Paulini quod ſuo tempore populus rrebirorum cum copiis ex toto regno adunatis de phrygia detulerat, facta crypta in eodem Monaſterio medio cryptæ cum ferreis catenis ſuſpendit. Ipſe quoque poſt XII annos ſacerdotii in ſiniſtro cornu ejusdem Eccleſiæ ſepul- tus eſt. Eodem tempore ſub Trheodoſio Majore Franci cum ducibus ſuis Sunnone& Gundebaudo in Germaniam pro- rumpentes pagosquosdam populantes& Coloniæ metum in- cuſſferunt quod cum Trebereos peratum fuiſſet Nanneus & Quintinus quos ſupra diximus, quibus infantiam filii& defenſionem Galliarum Maximus commiſerat collecto ex- ercitu Francos de Germania ejecerunt& apud Carbonariam fylvam magna eos ſtrage vicerunt. Hinc ortum eſt odium Francorum contra Trebiros,& ex hoc deinceps transmiſ- ſo Rhe- — G—— — ꝝ—r—..—,=zͤ—:——— ⏑— Accesſiones Hiſtoricæ 4 7 ſo Rheno in terra Trebirorum hyemare cœperunt. Poſt hæc ergo temporibus Honori Imperatoris Crocus Rex Van- dalcrum cum Svevis& Alanis egreſſus de ſedibus ſuis Galli- as appetens conſilio Matris nequiſſimo utens, dum ei dixiſ- ſet, ſi novam rem volueris facere& nomen acquirere quod alii ædificarunt deſtrue,& populum quem ſuperas interfi- ce; Nam nec adificia meliora ac pretioſiora facere potes ne- que plus magnam rem per quam nomen tuum eleves. Qui Rhenũ apud Moguntiam ponte ingenioſo tranſiens primum ipſam civitatem cum populo ejus delevit, deinde cunctas quasque civitates Germaniæ vaſtans Mettis pervenit, ubi muro civitatis divino nutu ruente capta eſt civitas à Vanda- lis. Dein urbem Trebirorum vix jam à perſecutione Fran- corum reſpirantem pari obſidione cepit& magna ejus ædi- ficia ad terram dejecit, Civium pars aliquanta in harena ci- vitatis id eſt in amphiteatro quam munierant, liberata eſt. poſt hæc cunctas civitates Galliarum Crocus pervagans Are- latum obſedit, ubi à quodam Milite Marco IMario] captus & in vinculis conſtrictus per cunctas civitates quos vaſtave- rat ductus impiam vitam morte dignam finiit. Paulo poſt re- gnante Theodoſio minore Attila Rex Hunnorum civitatem rrebirorum bello obrinuit eamque graviter depopulatus eſt. Poſt mortem autem Valentiniani qui poſt Theodoſium cum Martiano imperavit Avitus ſuscepit imperium, ſub quo Ci- vitas Trebirorum ludibrio patuit Francorum. Erat in urbe ſenator nomine Lucius qui habuit uxorem pulcherrimam in quam[qva deperiit Avitus amore turpi. Simulans ergo in- firmitatem præcepit ut omnes ſenatrices Urbis eum viſita- rent, venit inter alias uxor Lucii& ab eo ſtuprata ſilenter domum reviſit Mariti. In craſtino ſurgens de ſtrato ſuo A- vitus dixit ad Lucium. Pulchras thermas habes ſed frigido lavas. Hic Lucius indignatus urbem prodidit Francis à qui- bus 48 Geſta Treverorum. bus direpta eſt, multisque necatis incenſa. Treberi capta& Coloniam Franci ceperunt. Sic finitum eſt nomen& reg- numGallorum& Germanorum& ortum eſt Francorum. CAP. XXXVI. Oſt obitum Sancii Felicis, ut ad id redeamus à quo pau- P ulum receſſimus, Mauritius Trebirorum præſul effici- tur. Poſt quem Sanctus Legontius, dein Aactor, Poſt quem SanGus Severus. Hic Apoſtolicis viris per omnia coæquan- dus Germaniæ verbum dei prædicavit& cum beato Ger- mano Pariſiorum Epiſcopo& Lupo Trecaſeno in Britannia Ppelagianam hæreſin deſtruxit. Cui ſucceſſit beatus Cyrillus. Hic cellam Sancti Eucharii incenſam& deſertam reparavit, Monaſteriumque non longeè à priori loco conſtituit,& illuc corpora Sanctorum Eucharii& ſucceſſorum ejus trans tulit, juxta quos& ipſe requieſcit. Cyrillum Lamnerium Cjaneri- us, janerium] Emerus fubſecutus, Marum poſt ſe conſtituit, ui Monaſterium Sancti Paulini à Barbaris in prædictis urbis vaſtationibus deſolatum reparavit, ubi& ipſe ſepultus requi- eſcit, cui fucceſſit Voluſianus. nic privilegium dudum à Papa Silveſtro huic urbi per beatum Agricium delegatum,[dela- tum] ſed jam ſuo tempore deletum, Romano Pontifici re- reſcribi fecit,& honorem priſcum ſuæ civitati renovavit, Poſt quem Miletus Eccleſiam rexit, Poſt quem Modeſtus, dein Maximinianus; poſt quem Sebicius[Hibuſtus] cui ſuc- ceſſit Abrunculus, dein Ruſticus hic primo reprehenſibiis ſed oſtea per beatum Goarem correctus in Eccleſia beatæ Mariæ,. quæ vocatur Litus ad Martyres quatuor annis recluſus pœ- nitentiam geſſit. Quo decedente Aponoctus[Aponoculus] ſucceſſit. Cujus temporibus Arvernenſi Eccleſiæ Illidius ſa- cerdos extitit, cujus fama cum per diverſos Eccleſiæ evehe- retur aſſenſus,& vicinarum urbium fines penetravit, unde factum + Accegfiones Hiftoricæ 49 factum eſt, ut hæc gloria etiam Trebirici Imperatoris aures at. tingeret cujus filia à Spiritu immundo vexabatur& non in- veniebatur à qvo poſſet erui, beatum lllidium fama detexit& dicto citius ab Imperatore directi pium Sanctum Senem Arver- nis repertum Treberis Regi repræſentant, à qvo venerabili- ter excipitur. Rex de exitu infelicis Conqhverirun filæ. Ille verò confiſus in Domino orationi tota nocte incumbit, dein miffis in os puellæ digitis neqvam Spiritum à corpore abegit obſeſſo. Qvod miraculum Imperator cernens, immenſos auri argentiqve cumulos Sancto offert Sacerdoti, qvos ille- refutans obtinuit hoc ut Arverna civitas qvæ tributaria in ſpe- cie triticea ac vinaria dependebat, in auro ſolveret qvod cum gravi labore penui inferebatur Imperiali. Sanctus vero Illi- dius impleto vitæ præſentis tempore in ipſo vitæ curriculo migravit ad Chriſtum à ſuiſqve delatus in urbe ſua ſepultus eſt. CAP. XXXVII. O tempore Theodoricus Rexex civibus Arvernis Cleri- Eos multos adduxit, qvos Trebericæ Eccleſiæ ad red- dendum Domino famulatum juſſit aſſiſtere. Beatum- verò Gallum neqvaqvam paſſus eſt à ſe ſeparari. Defuncto verò Aponoculo Epiſcopo congregati Clerici Treberici ad Theodoricum Regem ſanctum Galſum Epiſcopum petebant. Quibus ille ait: ite& alium requirite, Gallum enim Ppiaconum alibi habeo deſtinatum. Tunc eligentes Sanctum Nicetium Ab- batem urbis Lemovicinæ Epiſcopum ſtatuerunt. Cui ſucces- ſit Magnericus diſcipulus ejusdem Nicetii. Cujus temporibus in parochia Trebirorum magnæ ſanctitatis Vmi claruerunt, videlicet Paulus ſuper montem Cebennam, qui ex ejus no- mine hactenus Pauli mons vocabatur. Ingobertus, diſtobo- dus, Idiſſibodus] Wandalinus, Carileſſus[ Carileſſius]& qui- † G dam 50 Geſia Treverorum. dam Longobardus, nomine 7uolffi Laicus,& presbyter Be- atus ejusqus ejusdem] Germanus nomine& opere beatus aliique plurimi hermiticam vitam ducebant. Hic Magneri- cus Epiſcopustempla antiqua dei in priſcum renovavit ho- norem,& in honore beati Martini Eccleſiam conſtruxit. U- nam in monte pago vabrenſi,[Nabrenſi] alteram in villa quæ Carto[Caic] Domus dicitur. Tertiam in monte lurano qui ex nomine Sancti Martini dicitur. Quartam in ipſa urbe in qua& ipſe poſt expletum ſuæ vitæ curſum tumuſatus eſt, Cui ſucceſſit Gangericus discipulus ejus, qui in caſtro Tre- birorum Evoſio fuerat educatus. Hoc quoqne mortuo Sabau- dus Pontificatum ſu bĩit. Poſt quem Severinus Ecœcleſiam re- xit Dominaica dignus allocutione. Cui dictum eſt à Domino ut à ſede ſua Burdegalam transmigraret ibique verbum Dei prædicaret. Quo tendente beatus Amandus illius Eccleſiæ Epiſcopus nihilominus à Domino admonitus ex caſtris ob- viam venit honorificeque introductum ſuscepit, ipſeque loco ceſſit Severino ſede relicta, ibi ſepultus requieſcit. Dein Mo- dowaldus Epiſcopatum ſuscepit temporibus Dagoberti quiĩ videlicet Dagobertus plurima beneficia contulit Treberenſi Eccleſiæ& beato Modowaldo. Idem enim Pontifex in pala- tio Dagoberti, quod vocatur horreum, Eccleſiam in honore beatæ Mariæ Virginis conſtruxit, ubi& congregationem Vir- ginum inſtituit, ubi præfecit mulierem quandam Modeſtam vita& nomine ſacratiſſimam virginem alumnam cænobii montis Romoraciſ Romarici] quæ ab aliquibus ſoror Sancti Wübrodi fuiſſe putatur contemporaneam beatæ virginis Gertrudis. Dein nihilominus deo dilectam Virginem Irmi- nam ipſius Dagoberti regis filiam,& poſt Anaſtaſiam virgi- nem, Cui ſucceſſit Baſiſisſa. Itemque aliam in palatio anti- quo in ſuburbio fito congregationem conſtituit, quibus ma- trem ſimiliter Dagoberti filiam nomine Adelam pra fecit& & Ec- Accesſiones Hiſtorica 51 & Eccleſiam Sancti Martini in pago Megene Megine] ltem idem venerandus Pontifex Modowaldus conſtruxit Eccleſi- am Sandti Sympheriani ad littus Moſellæ ibique congregatio- nem Virginum eſſe conſtituit, quarum Matrem ſororem ſu- am Severam nomine inſtituit. Hujus etiam temporibus Pau- lus incluſus ſupradictus migravit ad Theologiam quam præ- fatus Dagobertus Rex in ſuo proprio conſtruxerat& ibi ali- quantulum manſit. Poſtea vero Eccleſiæ Virdunenſis curam regendam ſuscepit, ibique quievit. Sanctus quoque Modo- waldus poſtquam ſororem ſuam beatam Severam ccleſti ſponſo eam vocante obeuntem in Eccleſia ſancti Symphori- ani ſepulturæ tradidit paulo poſt& ipſe migravit ad Domi- num& in eadem Eccleſia juxta eam ſepultus eſt. CAP. XXXVIII. VUic ſucceſſit Nymerianus[Numerianus] cui Baſinus qui fuit Abbas celſæ Sancti Hilarii in territorio Treberen- ſi poſt quem Lutwinus ipſius Baſini ex ſorore Nepos. Hic primo belgicæ Galliæ dux omnia Monaſteria hujus ur⸗ bis largiſſimis honoravit donariis& prædiis auxit. Poſtea ſu- er fluvium Saroam[Aronain proprio congregationem Mo- nachorum inſtituit, ubi& ipſe Monachicæ vitæ habitum ſus- cepit. defuncto avunculo ſuo Baſino Epiſcopo ſuoceſſit ele- ctus& à Remenſibus& Laudunenſibus præfuit, in quibus duobus uno die Deo præſtante ſacrorum ordinum conſe- crationem celebravit, Remis obiit& à Milone filio& Tre- birenſibus relatus divino dato indicio[judicio] Medio- lacum Mediolanum ita alter codex] ſepultus eſt. Qvo de- fundo Clodolfo metenſi Episcopo Sancti Arnolfi filio Eccle- ſia Trebirenſis committitur. Gam dum regeret Milo iam dicti Lutwini Epiſcopi filius, non ut qvidam ajunt Eccleſi- aſtica electione ſed tyrannica invaſione occupavit, in qvo G2 nihil 52² Geſia Treverorum. nihil de clericali honore vel vita niſi tonſura enituit. Ejus ve- ro invaſionis ratio hæc eſt. Eo enim tempore bella gravia in hac provincia orta inter Karolum& Rangifredum de principatu contendentes, quem ut Karolus bello obtineret Laicis Epiſcopatus donavit& Episcopis nullam poteſtatem habere permiſit. Cum hoc Karolo Milo ſupra dictus ad bel- lum profectus eſt ſola tonſura Clericus, habitu& moribus irreligioſus Laicus,& poſt victoriam Epiſcopatibus Trebi- rorum& Remorum ab eodem Carolo donatus eſt. Cujus infelici tempore de his Eccleſiis multa ablata ſunt& res ab Epiſcopiis diviſæ, domus religioſorum deſtructæ, Eccleſi- aſtica diſciplina diſperſa, adeo ut Clerici, Sacerdotes, Monachi & Moniales ſine lege Eccleſiaſtica viverent& refugia indebi- ta haberent. Patet hujus calamitatis indicium in plurimis Treberenſis Parochiæ Eccleſiis in qvibus ſingulis ſingulæ fu- erunt olim Congregationes, qvæ tam a prætfato Milone qvam ab aliis Tyrannis ne dicam Epiſcopis rebus ſpoliatæ vix u- num Presbyterum poſſunt ſuſtentare. Sic ſunt, Eccleſia San- cti Medardi, qvæ ſita eſt prope cellam Euchariũ, Eccleſia ſupra Saroam, qvæ dicitur Ravena[ Tavena] Eccleſia Sancti Sym- phoriani à beato Modowaldo conſtructa, Eccleſia in honore Sanctæ Crucis juſſu beatæ Helenæ condita. Eccleſia Sancti Salvaroris in Capitolio, Eccleſia ad Palatium, Eccleſia ſupra- montem Sancti Beati, Eccleſia Sancti Stephani extra Caſtrum Andernacum, forum quoque erat ante portam mediam con- ſtitutum& frequentia Comprovincialium ſatis celebre& fa- moſum orta inter cives& negotiatores gravi ſimultate ex eo loco in Masgaciam[ Wagaſacram] translatum eſt. Et de his hactenus. CAP. XXXIX. Acharias igitur Papa Beatum Bonifacium dodtrina- 7& operatione clarum Treberenſi& Remenſi Eecle- ſiis —ʒʒꝑ— ——— Accesfiones Hiſtoricæ 53 fils viſitatorem& ſpiritualium negotiorum proviſorem conſtituit, cum Milo Tyrannus res utraſqve tene- ret. Interea Carolus Eccleſiarum deſtructor moritur, de., qvo nocte qvadam revelatum eſt Sancto Euchario Aureli- anenſi Epiſcopo, qvod eſſet in inferno inferiori, qvi accito Domino Bonifacio Romanæ Sedis Vicario aliiſqve boni teſti- monii Viris Sepulchrum Caroli aperuit, ſublato autem- lapide ſerpens mirè magnus exivit de ſarcophago, corpus autem Karoli non eſt inventum ibi. In his diebus Do- minus Zacharias Papa audiens fidem& doctrinam Domi- ni Bonifacii conſtituit eum ArchiEpiſcopum Mogontinæ Eccleſiæ; Nam antea Mogontini Epiſcopi ſuffraganei erant, Wormacienſium Epiſcoporum. Milo igitur Tyrannus his ita peractis venationi inſerviens ab Apro percuſſus moritur; in villa qvæ dicitur Vranc Vrano] primo à Trebe- ri miliario, ubi& ſepelitur, poſt XL annos ſuæ Tyrannicæ invaſionis. Pipinus ergo rex ſuggeſtione cleri& plebis Tre- bericæ Hildolfum, claro Nerviorum genere ortum in Ren- gensburg[(Regenesburg] autem enutritum Trebericæ Me- tropoli conſtituit Epiſcopum. Hic conſtruxit Monaſteri- um in honore ſancti Johannis Evangeliſtæ, juxta cellam ſan- cti Hilarii in campo Martio, in qvod corpus ſancti Maximini de cella ſancti Euchari tranſtulit, cum aliis CCCtorum Mar- tyrum corporibus à Ricciovaro paſſorum, qvem locum& ſua ſupellectile& fundis ditatum& cœnobitis repletum, cen- tenum numerum Monachorum conſtituit, qvæ videlicet- Cella in fundo ſancti Petri conſtructa Epiſcoporum Trebi- renſium multo tempore juri ſubjacuit, donec unus eorum., adulatione dampnabili cuidam reginæ ad Nuptias eandem- Cellam cum Caſtello qvod dicitur Sericum[Uricum] dono dedit,& ſic deinceps à regibus detenta eſt. Hic itaqve poſt aliqvot annos Epiſcopatum ſuum relinqvens in Saltu Voſagi 63 Tullen- 54 Geſta Trewerorum. Tullenſis parochiæ cellas tres conſtituit ſ conſtruxit J in qva- rum media monachus ſanctus[factus] Deo ſub Abbatis im- perio militavit, ubi& reqvieſcit, cui tamen qvam diu vixit alius in Epiſcopatu non ſucceſſit. Defuncto vero ſueceſſit- Weomardusſ Vicmandus]& hic fuit Abbas Cellæ ſancti Maxi- mini. Hic cellam ſancti Goaris ad jus ſancti Petri transfer- re conatus eſt, ſed violentia Pipini Regis impeditus eſt. Præ- ceptum tamen regiæ autoritatis ab eodem Pipino ſuper cel- lam ſancti Maximini& aliis rebus Eccleſiæ Trebirenſis obti- nuit,& à Carolo Magno Pipini filio, qvod qvi ſcire volu- erit invenire poterit-. CAP. XL O mortuo Richbodus ordinatur Epiſcopus, dein Wazo, qvi ambo alter alteri ſuccedens abbates extiterunt Medi- olacenſis Cœnobii. Poſt qvos Hamularius Fortunatus Cardinalis Romanus, qui librum Officiorum conſcripſit. Hic mis- ſus eſt à Carolo Magno Conſtantinopolim propter pacem cum Michaele Imparatore firmandam. Ovi etiam Carolus multum marmor& Muſeum[Muſivum] plurimum de Tre- beri Aqvis palacium vexit& beato Petro ad viciſſitudinem- munera dedit. Poſt Fortunatum Trrebirorum Eccleſiæ Hetti ræfuit Abbas Mediolacenſis. Hic admonitus in viſu à San- to Materno, in XXIIl anno Ludowici Imperatoris aſporta- vit corpus Sandi Caſtoris de loco qui vocatur Cardenna [Cardona! ad confluentiam ad monaſterium, qvod ipſe con- ſtruxerat,& Vto.[prim] ldus Decembris conſecravit in honore Sancti& omnium Confeſſorum,& poſt conſecrati- onem Sandtum Corpus in Eccleſia recondidit ibique Lud- vicus Imperator multa Domino[dona] præſentavit. dicunt eum aliqui res Eccleſiarum Sancti Euchari& Sancti Lut- wini Principibus ſuis in beneficium tradidiſſe. Poſt XXX VII CXXXI] annos(ſui ſacerdoti] obiit& ſepultus eſt in monaſterio Sancti Eucharii ante altare Sancti Johan- Acceghiones Hiſioricæ 55 Johannis Baptiſtæ in abſida aquilonari, ad cujus dextram in altaris[altera] abſida reqvieſcit vir valde magnificus in Ger- manis nobilitate, clarus ejusdem Hetti Germanus, nomine Rutgandus. CàaP. XII. Nno Dominicæ Incarnationis Octingenteſimo LI Ca- N tbedram Hetti Tiergaudus obtinuit. Hic ſimplex ſe- ductus eſt à Lorhario Imperatore& adultero& Gunthe- ro Colonienſi Epiſcopo& conſenſit in deſerrionèn Thier⸗ pergæ uxoris ejusdem Lotharii falſo accuſatæ, imò defini- vit in ſynodo, quod ipſa confeſſa fuiſſet, ſemetipsam fratris Germani inceſtuoſo pollutam fuiſſe concubitu. Hanc enim falſam infamiam Lotharius cum his Epiſcopis compoſue- rat cupiens hoc modo reginam abiicere& waldradam ſo- rorem ejusdem Guntheri Colonienſis Archi Epiſcopi quà ip- ſe adolescens concubinam habuerat, in regnum aſſumere. vod cum judicio Epiſcoporum adeptus fuiſſet, Thietgan- dus& Guntherus à Papa Nicolao Romam prohis cauſis vo- cati ſunt, ibique omni Eccleſiaſtica dignitate privati depoſi- ti ſunt. Hujus qvoque Thietgaudi Epiſcopi anno VI Trebe- ris viſus eſt canis ſedere ſuper cathedram ejus Epiſcopalem, cumque iterum atque Ill Sedem apoſtolicam reſtitutionis gra- tia adiſſent& non profeciſſent; Noviſſimo Nicolao Papa de- functo Adrianus ſucceſſit, Cujus liberalitate Thiergaudus in monaſterio Sancti Gregorii manſionem ſuscepit, cui Sanctus Gregorius in ſomnis ſcilicet& iterum apparens, monuit ut recederet& manſionem Sancti perturbare, quia illicitum eſſe ipſe Gregorius dispoſuit, deſineret& cum hoc facere Thiet gaudus diſſimularet, tertio correptus de inobedientia& de- fatigatione Apoſtolica. Apparuerat enim ſibi ducens dex- trà manu Andream Apoſtolum cujus nomini ipſa Baſilica con- ſtructa tuit, responſum accepit, quod à molmentanca qui- em- 56 Geſta Treverorum. dem morte liberaretur ſed propria cum ſuis privaretur. Quod cum omnibus quibus potuit revelaret,& aliud hospitiũ à Pon- tifice impetrare non poſſet, apud Sabinos concedens eodem anno cum ſuis omnibus vita privatus eſt. Lotharius vero Imperator apud Placenciam divinitus percusſus moritur. Cum qvo paricer totum regnum, quod ex ejus nomine Lo- taringium appellatur corruit. Caſtellum etiam Lothari non longe à treberis ſuper ſaroam(juram] ex illo tempore de- ſertum eſt.. CAb. XILII. Nno Dominicæ incarnationis DCCC LXIIII Berthol- A⁴ fus Abbas Mediolacenſis fit Epiſcopus Treberorum con- ſanguineus Adventii tunc temporis Metenſis Epiſcopi, qui Advencius cum Lotharium regem in Placentiamortuum cognoviſſet, Karolum fratrem ejus, qui in provincia regna- bat Mettis evocatum adjuncto ſibi cum alis Episcopis Hinc- maro Remenſi Archi Epiſcopo, Regem Lotharingiæ Provin- ciæ conſecravit cognatoque ſuo Bertulfo ut daret Archi Epis- copatum Treberenſem obtinuit. Hic villam qvæ dicitur Mar- cia de manu regia comparavit. Anno Vi. Bertolfi moritur Adventius Metenſis Episcopus. Walo ej ſubſtituitur, cui ordi- nationis ſuæ anno II transmiſſum eſt pallium à Johanne Pon- tifice cum literis docentibus, quibus hoc feſtis foret uſurus. Bertholfus vero Metropolitanus audiens Walonem in die Sancto Paſchæ cum pallio procedere miſſis literis Trebe- rim evocatũ percunctatus eſt, quando vel qvomodo vel à quo procedere cũ pallio ſibi fuerit conceſſũ, Walo literis in auribꝰ omnium qvi aderant, qvod ſibi à Pontifice transmiſſum fuerit de uſu pallii privilegium, aſſeruit non ſe primum ſed qvintum fuiſſe quem Apoſtolica ſedes hoc honore dignata ſit ſublimare ſalvà tamen in omnibus Metropolitani fubje- ctione, —„ͤ Accesſiones Hiſtoricæ 57 ctione, primum Urbicum[Urbicium] ſecundum bipini Re- gis ex ſorore Nepotem Crodegangum IIlum. angeſtannum Tangelramum] IV. Drogonem Karoli Magni Iäperatoris fi- lium. Bertholfus his aſſertionibus non ſatisfactus capitulo ca- nonum loco qvo aſſeritur nulli ſuffraganeorum, novum& qvod non ab omnibus in Eccleſia ſua prædeceſſoribus habe- batur absque Metropolitani ſui conſilio& licentia pra ſu- mendum, interdixit ej perſanctam quam in omnibus Eœ- cleſiaſticis negotiis ſibi deberet obedientiam, ne ukerius niſi ab eo petita& conceſſa licentia pallio uteretur. Cumque Walo Apoſtolicam autoritatem prætenderet, Archi Epiſco- pus vero Metropolitanorum privilegia defenderet, grandis utrinqve conflata eſt inimicitia. Hincmarus igitur Reve- rendiſſimus Remorum Archi Epiſcopus& eloquentia claris- ſimus audiens hanc diſſidentiam Epiſtolam Waloni trans- miſit ſapientiæ& ſani conſilii ſale conditam, per quam eum ad Metropolitani ſui inſtruxit obedientiam,& ſic reſtituit concordiam. Fuit enim iſte Bertholfus multum acer& im- patiens in talibus ſuffraganeorum ſuorum præſumtionibus, & ſuæ Eccleſiæ privilegium non paſſus eſt in aliqvo temera- ri. Nam lireras Romani Pontificus pro eddem Walonis præ- ſumtione nec non pro Epiſcopi Virdunenſis contra ſuam vo- luntatem ordinatione ſibi transmiſſas noluit ſuſcipere; Anno Epiſcopatus ejus Xll u.] Ccœleſtis vindicta venit ſuper Lot- ringiam, Regnum Lotharii ſupradicti Regis adulteri& ex- communicati. Deniqve Nortmanni qvi ante complures an- nos exierant& civitatem Nannetis combuſſerant Epiſco- pumqyve ejus Sabato Sancto Paſchæ dum fontes benediceret" cum Clero ſuo trucidaverant, Andegavis, Turonis, bictavis, Leodium, Trajectum, Tungrim, Coloniam, Bunnam, Tul- piacum, Juliacum, Niuſa[ Nuiſam] Aqvis, Hindam, Mal- mundarum[Malmudorum] Stabulaus[Stabulus] Prumi- †. H am, 58 Geſta Treverorum. am, Numago Regium(Rhenli) Caſtrum igne& ferro adni⸗ hilaverunt. Treberiei ergo inito cum fapientioribus con- filio qvicꝗqvid in Civitate Eccleſiaſtici cenſus vel ornatus fu- erat in ſubterraneis oculunt ſpecubus; Sarcophaga etiam⸗ Sandorum altiùs terræ immergunt, ne ſanctorum reliqviæ ludibrio eſſent barbarorum veſaniæ. Erat itaqve in mona- ſterio Sancti Paulini Cripta ubi circa ipſius Sancti Sarcofagum ferreis catenis ſuſpenſum XIII jacebant corpora martyrum, qvorum nomina aureis literis in ejusdem Criptæ parietibus erant deſcripta. Religioſſ igitur, qvi tunc erant Chriſtiani ti- mentes, ne per hujus Scripturæ indicium ludibrio ut dictum- eſt fierent hoſtibus Sarcofaga vel ipſa etiam oſſa martyrum falubre in iere Conſilium, ue ſcilicet ablatis de parietibus lite- ris nomina eorundem martyrum inſuper qvi fuerint, unde venerint, qvando, qvomodo à qvo occiſi ſint in plumbea-- ſcriberetur Tabula, ubi qviſqve poſſet invenire,& horum- nominum translationis cauſam& martyrumn nomina& me- rita, Taliter autem Scripſerunt in Labula plumbea: In hac Cripta jacent(corpora fanctorum ſecundum ſeculi dignita- tem nobiliſſimorum, ſecundum autem Dei voluntatem mar- tyrum pretioſorum. Nam Rictiovarus Maximiani lmpera- toris præfectus Legionem Thebæam juſſu ipſius circumqva- qve perſecutus, hanc etiam urbem propter ipſos ingreſſus eſt. Cvorum innumeros cùm hic oceidiſſet, hos qvoqve hu- jus civitatis Principes fdei Chriſtianæ Confeſſores cumipſis occidit: Qvorum hic corpora circum ſunt collocata, in me- dio verô S. Paulini Epiſcopi Trebirorum Clariſſimi corpus eſt ferreis catenis fuspenfum, qvod ibi factus Felix hujus ſe⸗ dis Epiſcopus à Phrygia totius regni viribus translatum- Fio Id. May honorificé ſuſpendit, qvi& iſtud Monaſterium in honorem S. DEl genetricis, nec non eorundem marty- rum conſtruxit, Nam prater horum Principum corpora innu- Q à Accesfiones Hiſioricæ 59 innumerabilia ejusdem multitudinis corpora in hoc Mona- ſterio ſunt comprehenſa, qvorum nomina ſcilicet innume- rabilis populi& peregrini non potuerunt inveniri, excepto uno Ducis vocabulo, qvi rhyrius vocabatur. Hujas igitur & eorum martyrum vocabula, qvorum hic videri poſſunt Sarcophaga, aureis literis in hujus cryptæ pariete conſcripta fuerunt. Qyæ inde devoti, qvi tunc erant Chriſtiani huc tranſtulerunt, qvando Nortmannos hanc urbem ſicut cateras undiqve urbes depopulatos eſſe præſciverunt; Is ergoqviex dextro latere, latere S. Paulini repoſitus eſt, Dalmatius voca- batur, qvi conſul& Patritius toti huic civitati principabatur. In ſiniſtro autem latere ipſius qvi jacet Thyrſus vocatur, cu- jus nomen ſolius de tanta multitudine ideò eſt notatum qvia ipſus ejusdem legionis gerebat Ducatum. Ad caput autem hujus§. Paulini jacent& hujus urbis Senatores, martyrio cum ipſis Thebæis coronati, qvorum medius vocatur Ma- xentius, juxta qvem dextrorſum jacet propius, nomen ha- bens Conſtantius; Poſt qvem eſt Creſcentius. Poſtea Juſti- nus. In latere autem ſiniſtro Maxentii qvi jacent tres erant fratres Germani qvorum maximus natu, proximè Maxen- tium eſt Leander. Juxta, qvem Alexander, poſtea Sother. Ad pedes verò S. Paulini altrinſecus poſiti ſunt qvatuor viri, genere,& virtute clariſſimi qvi licet tempore pacis occulté Chriſtum colebant, tempore tamen perſecutionis aperté adeò fidem Chriſtianorum defendebant, adeò ipſi Rictiovaro in- faciem reſiſtebant, qvos omnes, ad exemplum aliorum di- verſis tormentorum generibus multum afflictos tandem in- præſenria ſua fecit decollari. Alter ergo duorum verſus auſtrum poſitorum, interior ſcilicet, Hormisda, exterior au- tem Papyrius vocatur. Alter autem eorum, qvorum latera aqvilonem reſpiciunt, interior Conſtans, exterior Jovianus vocatur. Ingreſſus eſt aurem 1en Kictiovarus 4 No. 2. 60 Geßſta Treverorum. Oct.& eodem die occidit Thyrſum cum ſociis, ſeqventi au- tem die Palmatium( ſupra ſcribebatur Dalmatius) cumali- is Principibus civitatis. Tertia verò die, cædem exercuit in plebe ſexus utriuſqve. Cum autem terra de crypta, ubi hæc jacent ſanctorum corpora, portarentur, os qvoddam incau- tè projectum ſanguinem fudit non modicum. Qod mox in præſentia Abbatum Clericorum& Laicorum in vaſculum delatum, qvoties effundebatur, toties cum magna cruoris inundatione replebatur. In hacautem inundatione à nona hora ſabbathi, uſqve ad primam ſecundæ feriæ horam per- manſit. Et adhuc permanet ſanguinolentum) Corpus(cor- pora] qvoqve Sancti Eucharii& reliqvorum ibi ſepultorum altiùs terræ infoderunt idem fecerunt de aliis circa urbem- ſepultis. CAP. XLIII. Nno Dominicæ Incarnationis DCCC LXXX. defun- cto Imperatore Ludowico Nortmanni audita ejus mor- 4 Nte cum omnibus viribus exeuntes urbem Trebirorum Nonas Aprillis die facratiſſimo cœnæ Domini occupaverunt, Bertholfo Epiſcopo cum quibusdam civibus fuga lapfo, in qua usque ad Sanctum diem Paſchæ fesſa ab itinere corpora recreantes omne territorium urbis circumquaque usque ad. ſoſum demoliti ſunt, omnes quoque qvos intra& extra urbem repererunt gladio occiderunt, ipſamque urbem& Mona- ſteria omnia ſuccenderunt igne. Cumque& Monaſterio San- di Paulini ignem multotiens injeciſſent, ſed divinitus ex- tingueretur, catenas ferreas qvibus ſarcophagum ejus pen- debat confregerunt, ſed tamen ſarcophagum catenis con- fractis nequaquam altius terræ inſedit, ſed in aere pendens remanſit. donee poſt multos años à quibusdã infidelibꝰ depreſ- ſum ſubſedit, non ſine vindicta in eos transfuſa. Quicun- qve Accesſiones Hiſtoricæ 61 que enim huic ſacrilegio manibus deſervierunt; ſingulas in- firmitatum plagas ſusceperunt. Igitur Nortmanni civitate omni exuſta& deſolata Mettim properare diſponunt, qvod dum com periſſet ejusdem urbis antiſtes Walo adjuncto ſibi Bertolfo Treberenſi Epiſcopo& Walhardo comite ad Remi- che ultro illis obviã ad pugnam procedit. Inito certamine Nor- manni vicerunt, Walo Epiſcopus ibi cecidit, Bertholfus cum cæteris fugit. Eodem anno Bertholfus Archi Epiſcopus mi- gravit ad Dominum. Cui ſucceſſit Rathbodus Abbas de Me- diolaco venerabilis Antiſtes, qui eodem anno Rupertum in Mettis Epiſcopum conſecravit. Hic acquiſivit Abbaciam San- i Servatii quæ dicitur uaffreiz ab Arnolfo deinde etiam à Ludevico Imperatore hæc caſtella obtinuit: Sericum cum Orkeſuel[Orouſſel] cum villis ſibi ſubjacentibus, poſt quem Rurgerus Epiſcopus præceptum regiæ autoritatis ſuper ean- dem Abbatiam obtinuit. lſte bonæ converſationis exiſtens ha- bito Treberi cum ſuffraganeis Epiſcopis ac reliqvo Cleroge- nerali Concilio librum Canonicorum decretorum ſua induſtria compoſitum in medium protulit atque firmavit. CAb. XIIV. Ein Rutpertus piſcopus exiſtit. Iſte primus, ut ferunt, Trebirenſem Eccleſiam regno, qvod Lotharingium vo- catur, adjecit, pro eo quod ſoror ejus Imperatori in matrimonio juncta fuit cum usque ad ejus tempora Fran- corum regno qvod à Karolo nomen habet ſubjecta multis fuiſlet honoribus illuſtrata. Sancto Martino quædam bona abſtulit Treberi. Poſt Rutpertum Heinricus Eccleſiæ præ- fuit qui regulares officinas& clauſtra circa majorem Eccle- ſiam conſtruxit& vigorem regularis converſationis ibidem exerceri decrevit, forum, in qvo nunc eſſe videtur, inſtituit. Affuit Romæ cum Otione primo damnando Magum non Papam Iohannem, Item Otto Aeale ſupradictam pote- 3 tate 62 Geſta Treverorum. ſtate regia de hàc Eccleſia tulit& aliam qvæ dicitur horrea quod ſua eſſet pro Maſtrerb huic Eccleſiæ delegavit, cum ad eum nihil pertinuerit. Ipſe vero Heinricus LXXX manſos de Sancto Martino tulit& poſtea in Italia obiit. Cui Theo- doricus ſucceſſit, Vir nobilis& magnæ autoritatis Præpoſi- tus Mogonciæ majoris Eccleſiæ, qvi privilegia ſuæ Eccle- ſiæ renovavit& auxit. Eccleſiis Sancti Martini ubi Sanctus Magnericus requiescit& beati Paulini donaria multa dedit & collapſa vetuſtate renovavit, Romæ Cellam quatuor co- ronatorum cum omnibus appendiciis ſuis ſibi ſuisque ſucces- ſoribus in perpetuũ acquiſivit, ſub eoregulares Canonici Sancti Pe- tri eſſe deſiberunt. Mogonciæ defunctus ſepultus eſt in Eccle- ſia[ Baſilica] Sancti Gangolfi Martyris quam ipſe de proprio ſuo conſtruxit ac XIlI fratres ibi peo famulaturos datis neces- ſariis inſtituit. Cui fucceſſit æternæ memoriæ Ekkebertus Epiſcopus hic de Britannia ortus, batre Theodorico Comi- te& Matre. Hiltigarda nomine divitiis& nobilitate Anglorum primoribus, divinitus ut credimus huic ſedi eſt prædeſtinatus. Nam ut primum Chriſto Treberenſibus conſulente hanc ſe- dem conſcendit, multifariam ejus inopiam caritate& miſe- ricordia, quæ in eo abundavit ſic in perpetuum relevat ut qvam diu hic mundus volvitur ejus memoria digne cele- branda judicetur. Mox etenim omnibus ſuis ſecundum car- nem& Spiritum in Britannia propinquis mandat, ut ad ſe inviſendum ſuæqve Generoſitatis indicium declarandum ſe præpararent& proximo natali Domini cum omni pompa d ambitione Treberim properarent, qvod cum ipſi ſtudioſe & ſtrenuè impleſſent ipſe caritate mediante omnibus quas detulerant rebus& pecunia ſpoliavit eisdemqve in Patriam reverſis multoque plura remittentibus& precioſiora adjici- entibus Eccleſiam ſuam Paganorum& Chriſtianorum rapi- na exinanitam largiſſima liberalitate ditavit, aureis& ar- gente- ————a——— ——— Accesſiones Hiſtorica 63 genteis crucibus, plenariis, Caſulis, Dalmaticis, tunicis, pal- Ius, eapſis, velis, cortinisque& poſſeſſionibus auxit. Mona- ſteria urbis rapina& Provinciallum prædiis exhauſta recol- lectis ubique manu poteſtativa poſſeſſionibus, reparavit, Abbaciam Sancti Servarii dono ortonu ſecundi recepit. Item pro ſiccitate terræ imminente& rogationes, Cruciumque& Sanctarum reliquiarum geſtationes per circuitum valli Tre- berici ab omnibus quiſunt in fua parochia tertia poſt pascha hebdomade fieri præcepit; Corpus Sancti Celſi Confeſſoris in Cæmiterio Sancti Euchari reperit. Juſte namque Ekber- tus& Theodoricus Metenſis Epiſcopus Anno Dominieæ in- carnationis D CCCC LXX cum Ottone, Magno& glorioſis- ſimo lmperatore Auguſto cujus conjux rheophanu(rheo- phania) in Italia per triennium fere conſtituti multa Sancto- rum corpora collegerunt, qvæ ad ſedes ſuas transmiſerunt. Ekebertus Sandtum Severum Presbyterum in Terentina valli[Terentia valle ſepultum] de qvo Sanctus Gregorius in libro dialogorum fcribit, adjutorio regis ſupradicti acqviſivit qvi per Moſellæ fluviminis alveum transvectus acquie ſcit,& in Spoleto civitate oſſa Gregorii Martyris & Pontiani Martyris,& in caſtro Taregum[Turregii] reliquias Felicis& regulæ,[ Urſulæ J Epiſcopus autem- Corfinii[Curfinii] Theodorico Epiſcopo Metenſi dedit- corpus Sanctæ Luciæ virginis teſtificantis manu ſua- Evangelio ſuper pofita hanc ipſam eſſe Siracuſanam de- qua reſponſoria& Antiophonæ, cum Miſſa cantantur ubi- que& eo loci per Forardum qvendam ducem Spoletanum translatam, cujus dimidium idem Theodoricus Ekberto E- piſcopo devotiſſime petenti tradidit, CAPXLV. 64 Geſta Treverorum. CAP. XLV. HR* induſtria Treberenſis Eccleſia baculum Sandii Petri jam dia amiſſum recepit, quem qvaliter amiſerit breviter dicemus. Temporibus Sancti Maximini Hun- nis Rhenum tranſire meditantibus, Sanctus Servacius Tra- je tenſis Epiſcopus prævidens in Spiritu cædes& incendia to- tiusque Galliæ futurum excidium. Romam cauſa orationis adiit, ut ſuffragio Apoſtolici patrocinii mitigaret Dominum (iram Domini] Ubi cum triduo precibus& lachrymis inſiſte- ret, reſponſo didicit Apoſtolico, nuilo modo vindictam Do- mini præterituram nilque in Gallia Civitatum vel Eccleſia- rum inuſtum relinqvi, niſi ſolum in Mete IMeti] monaſte- rium Sancti Stephani. Inde ergo reverſus Treberim Sancto Maximino quod audierat retuſit, nec multo poſt apud Tra- jectum obiit. Quicquid igitur in civitate Treberica erat re- liquiarum mobilium prædictæ hoſtilitatis metu ad Mettim deferendum conſilio ſapientium eſt decretum. Porro autem ante Hunnorum irruptionem Treberi Francorum pertule- runt invaſionem, nec multo poſt ille omni fama celebris Attila Rex Hunorum humanarum miſeriarum gurges& ma- lorum, aReno Aurelianis usque omnem Galliam captiva- vit, incendit& vaſtavit. Exin cum pace reddita cepiſſent ur- bes& vici ſecundum priſtinum inhabitari, Treberi res ſu- as à Metenſibus repetentes in vanum fuêre laborantes. Pla- cuit ergo tributum de civitate Treberi Sancto Stephano Me- tenſium Patrono annuatim perſolvi quo per hanc exhibitam venerationem mererentur aliquam rerum ſuarum reſtituti- onem, quibus cum præter baculum alia redderentur, eſſet- ve pudor Trebiros victores quondam gentium tributarios ede Metenſium, rupto fœdere altare in honore Sancti Ste- phani ſuper quatuor columnas in curia erexerunt Trebe- rica& prædictum cenſum annis ſingulis illuc ſolverunt. Dein Acceghiones Hißorica 65 Dein à Metenſibus in Curia Regis orta quærimonia& di- centibus annuum tributum à Treberenſibus ſibi debitum aliquot annis ſibi negatum, iſtis quoque negantibus un- quam ſe alicui tributarios fuiſſe, Metenſes in fidei& que- relæ ſuæ teſtimonium rogant mitti& inſpici quod ſuper columnas in curiæ altare collocatum. Quod cum utrorum- que arbitrio definitum foret, fieri debere: Treberici occul- té celerrimum nuntium miſerunt& altare columnis depo- ſitum Limpoſitum J Monaſterio Sancti Petri collocaverunt. Sic ergo cum res mota quærimoniis probari non poſſet teſtimoniis, Treberenſes hàâc potiti victoria baculi tamen ca- ruere preſentia donec poſt dictas& trium adhuc gentium graviſſimas irruptiones, Wandalorum Francorum, Nort- mannorum Ottone regnante, Frater ejus potentiſſimus Colonien ſis Epiſcopus hàc etiam civitate donatus à Treberen- ſibus rogatus baculum huic Eccleſiæ reſtituendum à Me- tenſibus extorſit, ſed eum eadem, qua clavum Domini, perfidia ſubtrahere voluit, Colonienſi Eccleſiæ dono dedit. Paucis hinc annis tranſeuntibus Ekberti Epiſcopi inſtantia Warinus Colonienſis Epiſcopus partem baculi eum apice ſecans ſuperiorem partem ſibi retinuir, reliquam huc trans- miſit. Ferunt hirundines ab hoc Viro ſciliceto Ekberto Epi- ſcopo maledicente templum Sancti Petri non involare, aut ſi involaverint exanimari, quod ſibi quodam die ſuper al- tare ſacra celebranti ex una earum caput contigiſſet fœda- ri. Adveniente quondam feſtivitate Sancti Eucharii, Ipſe pro celebrando ibidem divino officio ad ejus monaſterium perrexit. Cumque poſt expleta Niſſarum ſolemnia à fra- tribus peteretur obnixé cibi& potus caritatem ſumere, ne eis oneroſum fortaſſe exiſteret, ſi tanta comitatus ambiti- one ibidem reficeret, cepit oblatam à fratribus caritatem omnino refutare& reditum ſuum in Urbem maturare, cum- † que 66 Geſta Treverbrum. que veniſſet ad flumen Oluvam cepit infirmitate gravi defi- cere nec mora ad ſuam ſedem perveniens, diem clauſit extre- mum. Sepultus eſt ibidem in parva Eccleſia quam ipſe in honoremsanctiandreæ conſtruxerat in latere Eccleſiæ dexte- ro. Siniſtrorſum vero depoſitus jacet Heinricus ſupra no- minatus hujus tertius anteceſſor, quem in Italia defunctum huc relatum illic ſepelivit. CAP. XILVI. Uic ſucceſſit Lutholdus[Qudolfus] aatione daxo. hic mu- Hꝰs Eccleſiam Sancti Petri ac fratrum(fœminarum] ha- bitacula circumcinxit,& ut ea quæ intra ſunt uſui Ca- nonicorum cedant, exceptis quæ ad Epiſcopum pertinent inſtituit, qvatenus, qvomodo religione, ita& manſione à ple- be ſequeſtraretur. Qvo pontificante prætuit in Monaſterio Sandti Paulini Præpoſitus nomine Adelbero de Luczelen- burg ortus, vir potens& dives, habens caſtella hæc: Sarburc, Berencaſtel& Rutich[Rotichen] qui inito cum Lutholdo Archiepiſcopo pravo conſilio Eccleſiam Sancti Simphoriant quæ Abbatibus Sancii Martini ſubjacebat partim vi partim dolo ſibi vendicat, Epiſcopo proh dolor ſibi conſentiente,& deinceps eam Sancto Paulino retin nit. Lutholdo autem defun- cto ea fiducia quod ſoror ſua Henrico Claudo Imperatari nupta fu- erat invaſit, Milites in ſua ſacramenta jurare coëgit, Palati- um quod ſitum eſt in urbe occupavit, pontem quoque Moſel- læ curribus munivit. Heinricus autem lmperator Megingau- do Episcopatum dedit, Præpoſito Eccleſiæ Mogontiæ. Quiĩ cum potentiæ Adelberonis reſiſtere pararet LX manſos de rebus ſancti Martini IMaterni] Navengero ſRavengero de Ma- delber c)& Udelberto de ſcalle ſtalle] in beneficium dedit nectamen prævaluit. Tunc Heinricus lmperator cum ex rr. tu Tre- & n d Acceshiones Hiſtoricæ 67 tu Treberim venit& Palatium obſedit à Dominica poſt al- bas usque ad Kal. Septembris qua obſidione non ſolum regio in circuitu Urbis undique vaſtata, ſed ipſa quoque Civitas quæ jam poſt vaſtationem Nortmannicam ædibus ornata& aliquatenus fuerat inhabitata, in priſtinam ſolitudinem pe- ne eſt redacta. Non ſolum deniĩque Obſeſſores ſed& ĩpſi Pa- latini obſeſſi frequentibus eruptionibus ĩpſos obſeſſores& fi- nitima Palatii populabantur. Una die de vertice Juranĩ mon- tis multitudo boum& ovium ad ſervitium Imperatoris ad- ducta cum præſidio militum deſtitueretur Ldeſcendit) quod Palatini ex arce proſpicientes eruptione ſubita facta boves& oves præſidio eorum fugato ante ſe in Palatium com pule- runt. Quos Cæſariani milites perſecuti apertis portis ſimul cum illis ralatium irruperunt. Nec mora Palatini ex abdito ortas clauſerunt omnesque qui irruperant miſſis ex arce ſapidibus alios occiderunt alios graviter ſauciaverunt, reli- quos ceperunt. Tunc Imperator ex materia Domorum urbanarum machinas circa ralatium usque ad arces præce- pit erigi, quo facilius poſſet Palatinos ex ipſa machinarum æquali ſæqua] Palatio altitudine anguſtare. Hæ quoque Pa- latinis fortiter repugnantibus igne immiſſo vel ſuccenſæ vel dirutæ ſunt. Cæſar ergo cum nequaquam proficeretur in e jus expugnatione ad Kal. Septemb. profectus pontẽ dejici jus- ſit quem cuſtodiæ Adelberonis obtinuerant. Et Megingaudo Epiſcopatum confirmavit, quem usque ad finem vitæ ſuæ in Caſtello Confluentia Epiſcopatum adminiſtra it. Adelbe- rone ſupra dicto Invaſore maximam Epiſcopii fam liam re- tinente. Tandem circa finem Megingaudi, gravi infirmi- tate depreſſus omnia Megingaudo reddidit ſed palatium ſibi retinuit. Obeunte Megingaudo Heinricus Imperator Popo- nem in Regensburgk educatum ad offenſam Adelberonis Præſulem conſtituit, ita gie talem Virum debeo dirige- 2 re, 68 Geſia Treverorum. re, qui tuæ veſaniæ ſufficiat reſiſtere. Igitur Adelbero tan- dem ſera pœnitentia tactus Cductus] nec valens vires Popo- nis fufferre ſupplex eidem factus Palatium& ſua Caſtella & omnia ſua contradidit,& dein in Monaſterio Sancti Pau- lini usque ad finem vitæ permanſit. CAP. XLVII. Nno Dominicæ Incarnationis MXVIBoppo[Popo] Ar- N Epiſcopus Trebirorum ordinatur. Hic ſa puis occu- patus in expeditione& procinctu Pexercitu] militum, quædam de Sancto Paulino tulit de Palatio& LX monialium præbendas militibus in beneficium diſtribuit, Berencaſtel quondam Adelberonis à prædonibus defenſum deſtruxit, aliud quoque caſtellum cujusdam Tyranni Adelberti qui dicebatur Sciva[Skipha!] ad terram dejecit, qui videlicet A- delbertus Caſtellum Treberis quondam in honore Sanctæ Crucis conſtructum poſſidebat, inde trequenter cum mul- titudine militum erumpens in Curiam Epiſcopi quidquid ibi ad ejus obſequium parabatur violenter aufferens abduce- bat. Cujus rei ignominia confuſus Epiſcopus videlicet quod hoſtem cottidianum ſibi tam proximum ob munitionem Caſtelli non poffet debellare, multis ad amicos ſuos habitis querimonis ad hujuscemodi infamiam depellendam conſi- lium& auxilium cæpit inquirere. Erat in exercitu ejus Vir potens divitiis& viribus fortis nomine Siko LSicko] qui pro- miſſit ſetentaturum, ſi quomodo poſſet hujus mali invenire medicamentum, Epiſcopo ſibi ſatis congratulante, egredi- tur ille cupiens, quod ſpoponderat adtentare, quadam die pergit ad portam Caſtelli pulſans fores, rogat ſibi ab Adel- derto ad refocillandum poculum mitti quod cum ceſeriter allatum fuiſſet& ebibiſſet, Pincernam nuntium alloqvitur, Domi- Accegiones Hiſtoricæ 69 Domino tuo ait ex mea parte magnas gratias nuntiato pa- riter& hæc verba narrare curato, quod vita ſospite hoc ſi- bi poculum grata voluntate citiſſime rependere ſtudebo; Et his dictis abiit, captato demum opportuno tempore XXX hamas præparat, in qu bus ſinguhs ſingulos milites electos loricatos& galeatos enſibusque præcinctos collocat& de- ſuper linteis opertas funes quibus vectes ad portandum eas inſererentur, componit; Deinde LX viros nichilominus electos& plebeja veſte amictos enſibus eorum in hamas re- conditis geſtatores conſtituit nulloque hominum hujus frau- dis præter prædictos conſcio. lpſe Siko cum his& aliis paucis militibus vallatus ad Caſtellum tendit, fores pulſavit, ſervo ſciſcitante quis ſit& quid velit, dic, ait, domino tuo me ſibi vinum magnæ dilectionis gratia olim promiſſum deferre, quoniam ipſum non piguit mihi ſitienti poculum dirigere. Servo renuntiante Adelbertus juſſit viros in- tromitti, quibus ingreſſis& hamas coram Adelberto ſimul ponentibus poſt eas Siko ſubintrat, jubet auferri lintearum velamina rogat Adelbertum ſuſcipere dilectionis munera, portitores ſicut erant dodi uno momento pariter omnia ha. marum velamina dejecerunt, gladios ſuos diripuerunt, inſi- diæ hamis exiliunt gladios ſtringunt, fortiter undique teri- unt, ipſum Adelbertum obtruncant, cæteros ædituos cru- deliter mactant, Caſfellum in ſolitudinem redigunt, Siko à Boppone pro victoria beneficiis illuſtratus eſt. Simili modo per alios principes ſuos multa Caſtella partim vi partim do- lo cepit, tyrannorum infaniam diu impune bacchantem ex parte maxima refrenavit. Monaſteriis fané eorum violen- tia exhauſtis prout potuit miſericorditer ſuccurrit, qui- busdam non habita dando, quibusdam ablata reſtituendo ex- ceptis duntaxat, ut ſupra diximus duabus congregationi- dus Sandii Pauliui videlicet& Sanctæ Mariæ de Palatio, ex †I3 qui- 70 Coeſta Treverorum. quibus alteri propter Adelberonis inſolentiam quædam ſub- trahendo minime pepercit, alteri propter malitiam ibidem habitantium, de quibus poſtea dicemus, cuncta quæ habu- erat abſtulit, ipſamque de loco eodem exterminavit. Hic rogatus à quodam Hanorum Comite ottone Daxiam[ Daniam] venit gentemque Danorum[(Savorum J(an Svecorum?) ad hac idolu ſervientem ad Chriſtum convertit, ubi incredulis repu- gnantibus chirothecam ferream fieri præcepit, eamque i- gniri qua manu ſua veſtita nec læſa, lineoque panno cera in- fuſo ad carnem indutus fornacem candentem intravit, in- deque panno combuſto illæſus exiens Chriſtum Dei filium Deum eſſe verum, hoc indicio(judicio J declaravit. Hoc usque hodie apud Danos celebri fama vulgatur, à quibus& Ansgarius vocatur; Quo nomine ejus memoria ab eis V. Idus Septembr. celebratur. CAP. XLVIII. Epulchrum ejus Treberi à Danis frequentatur. Sed quia Orantisper ejus mentionem fecimus libet à principio quæ- dam geſtorum ejus breviter narrando commemorare. Regnante Sereniſſimo Heinrico, rege quidem ſecundo, Im- ratore autem primo, anno regni ejus XIIII Megingau- do Trebericæ Civitatis Archi Epiſcopo de medio ſublato do- minus Popo in gaudium& lætitiam univerſæ civitatis ca- thedram Epiſcopalem ſuſcepit, verè inquam in gaudium, quia ut in ipſum Scholaſtici cujusdam verbis utar Almum Turorem ſarum tulit huc Symeonem. Unde in ſequentibus plenius Deo largiente tractabo. Primum autem quibus parentibus qui- bus etiam partibus extiterit oriundus, quantum ad meam notitiam ſeniorum relatione devenit, referre curabo. Pa- ter ejus Liupaldi nomen erat, qui regionis Auſtriæ Marchi- am Accesſiones Hiſioricæ 2 am IMarcam Jtenebat. Mater ejus Richinza[Richeſa] cujusdã Ducis Germaniæ Franciæ filia fuit, ſed& frater ejus patris æquivocus patre eorum defuncto eandem Marchiam ſtre- nue gubernabat. Hi itaque filium ſuum Poponem ætate proficientem diſciplina litterali liberali J erudiendum in Regensburc civitate viris doctioribus tradiderunt,& poſt in proceſſu temporis ſcientia litterarum ſatis imbutum& in virile jam robur adultum notitiæ ſupradicti regis exhi- buerunt. Cui in brevi tam dilectus factus tamque idone- us viſus eſt, ut fic dixi Megingaudo Epiſcopo Trebericæ Metropolis de medio facto Rex ipſe Treberim feſtinato ve- nerit. Erat enim in Confluentia poſitus& impetrato tam Cleri, quam populi conſenſu ipſum Pontificali Cathedra ſublimavit. Proinde ab Epiſcopis qui cauſa regis advene- rant conſecratus eſt ſub die Kalſ. Jan. Anno Dominicæ in- carnationis M XVI. Conſecratorum autem ejus erat unus Theodoricus, ſecundus Metenſis Epiſcopus. Dein diebus non multis interpoſitis KRomam orationis cauſa profectus eſt, ut quod Sancta Romana Mater Eccleſia filiæ ſuæ, Tre- berenſi ſcilicet Eccleſiæ ex inſtitutione Sanctorum Apoſtoli- corum honorum& gratiæ debuiſſet impendere,& fieri ſi- bi poſtularet. Quem Dominus Benedictus VIII. Sancdtiſſi- mæ Apoſtolicæ ſedi præſidens magno cum honore ſuſce- pit, moram que ibi facienti omnem reverentiam& dilecti- onem exhibuit, ita ut pro eo miſſas faceret& cum ipſo ſæ- pius cibum caperet, volenteque inde tranſmigrare ſum mope- re, de ejus quæ in deum eſt fidei conſervatione,& de ſub- ditorum ſibi eruditione atque deprecantium non furioſa ſed paterna caſtigatione, ſed& de munditia animæ& corporis ſolerter ammonebat,& ut ipſa hæc ejus præcepta memo- riæ ipſius non exiderent, dedit chirographum hunc haben- tem modum, CAP. XLIX. CGeſta Treverorum. CAP. XLIX. Enedictus Epiſcopus ſervus ſervorum Dei beatiſſimo Drnfratri& Epiſcopo Popponi Sanctæ Trevericæ ſedis Archi Epiſcopo venerabiſi æternam in domino ſalutem & Apoſtolicam benedictionem. Apoſtolicæ ſolicitudini con- venit, benignum erga fratres ſemper habere affectum eo- rumque petitionibus quæ ratæ rationabilesque eſſe videntur commodare aſſenſum, proinde dulciſſime frater, quia po- ſtulari à me, uti juxta morem prædeceſſorum tuorum u- ſum tibi pallii concederemus, libenter voto tuo annuimus, ſolerter tuam commonentes fraternitatem, ut exterioris in- dumenti habitum morum probitate exornes, talemque te in omnibus exhibeas, ut creditæ diſpenſationis officium pa- ſtorali cura ſemper adminiſtrare ſtudeas. Tunc enim veluti lucerna quæ in domo lucet cunctis apparebisconſpicuus, ſi ut exteriori habitu ita& interiori fueris adornatus. Crucem Chri- ſti quam ſub pallii ſpecie geſtas, in corpore intus decreve- ris portare, in mente clamans cum Apoſtolo. Mihi mundus crucifixus eſt,& ego mundo, deſideranter quoque addens illud Prophetæ: Confige clavis à timore tuo carnes meas. De- bita igitur caritate te admonentes ab Apoſtolica ſede pallium tibi transmittimus hujus privilegii noſtri autoritate, ſtatuen- tes, ut in celebratione Miſſarum his tantum modo ſolennita- tibus eo adornatus incedas, videlicet in Nativitate Domini, in Epiphania Domini, in Cœna Domini, in Paſcha, in Pen- tecoſte, in Aſcenſione Domini& in feſtivitatibus, Sanctæ Dei Genitricis& perpetuæ virginis Mariæ,& in nativitate Sancti Johannis Baptiſtæ,& in ſolennibus omnium Apo- ſtolorum,& in ſolennitate omnium ſandtorum, in feſtis quoque illorum Sanctorum quorum Corpora& reliquiæ in tuo Epiſcopatu habentur,& in dedicatione tuæ Eccleſiæ & in AKccesſiones Hiſtoricæ 73 & in die annuæ ordinationis tuæ,& ſi quando ſacros ordi- nes competenter facere decreveris. Concedimus etiam Ti- bi, cariſſime Fili, licentiom crucem ante Tegeſtandi, Om. nipotens Dominus fraternitatem tuam dulciſſime Frater hic & in futuro cuſtodiat, ſique mentes noſtras in ſuo ſervitio corroboret, ut pro bene adminiſtratæ paſtoralis curæ officio in æterna beatitudine laborem noſtrum remuneret. Bene valete, Dato VIIdus Aprilis Menſis per manus Benedicti Epiſcopi Apoſtolicæ ſedis legati, Anno Heinrici invictiſſi- mi Regis Romanorum XlIII. Imperio vero ejus tertio In- dictione XIIII. CAP. L. Nde verò annis aliquot transactis cum ſatageret, ut juxta 1 pei voluntatem& ſecundum ſupra ſcriptam Romani pon- tificis commonitionem animam ſuam immaculatam Deo offerret; Ecce diabolus, qui ut ſcriptura dicit ſeducit univer- ſum orbem, ſicut arte ſua nequiſſima per mulierem Adam protoplaſtum nosque omnes per eum immortalitatis veſte nudavit, ita quoque& hujus animum fraudis ſuæ integu- mentis à propoſito caſtitatis fubvertere laborat ne poſſet cum Apoſtolo dicere, gloria noſtra, hoc eſt teſtimonium bonæ conſcientiæ&c. verbi cauſa. Eſt in ſuburbio Treverenſi op- pidum quoddam quod vocatur aula Palarii, ubi ex inſtituti- one unius filiarum Dagoberti regis pretioſæ virginis Athe- læ inibi qviescentis congregatio erat puellarum Canonicam vitam profitentium. Accidit itaque ut Epiſcopus uni ea- rum commiſſuram pallii mitteret, ut ipſa ei exinde caligas quibus, cum ad Miſſarum ſolennia celebranda procederet, indueretur, aptaret, quas illa ſuſcipiens& impudicitiæ ſuæ participem fieri Coneupiſcens Keis ſua neſcio qua veneſica infe- ——— —— — 5 74 Ceßta Treverorum. infecit, futas remiſit quibus mox Epiſcopo indutis, mirum dictu non viſum eſt ei ultra decem paſſus viæ ſospita vita procedere niſi ad præſens haberet rem cum muliere. Atto- nitus de tam ſubita mentis mutatione tamque inopinata carnis titillatione, quippe qui diſpoſuerat carnalibus defi- deriis non conſentire, cum feſtinatione exuit ac uni ut ita dicam de principibus ſacerdotum, qui forte illic aderat in- dutum dedit, qui mox ut induit& ipſe feſtinanter exuit ſecum mirans nihil tamen dicens tunc reliqui qui aſta- bant, quid id mirabile eſſet admirati unus poſt unum ſalte- rum] easdem caligas ſecreto cupientes induerunt& fimilia paſſi ſunt, nullus tamen quid pateretur audebat præ pudo- re fateri. Noviſſimè ventum eſt ad urbis præfectum, quiĩ ut ab Epiſcopo juſſus induit, furore incredibbili infremuit& ſe incantatum elfe proclamat ſciſcitantique, quis iniquitatis hujus autor extiterit, Epiſcopus aperuit. Tunc omnes in unum ſententias fuas proferentes dicebant maximum hoc eſſe dedecus Eccleſiæ, quod qui canonica vel etiam Eccle- ſiaſſica cenſeretur profeſſione tali pollueretur iniquitate. Eam quidem quæ hanc rem feciſſet ab ordine ſanctimoniæ projici dignam eſſe, cæteras vero ibi manentium ne ab eis aliqud tam infame procederet mufatis veſtibus ac pro al- bis nigris indutis arctiori vitæ operam dare debere quod ſi erpeti noluiſſent, melius eſſet ut locus iſte careret inhabi- tatione quam ibi tales degerent perſonæ quæ hujusmodi nequitiam geſtarent ſub religionis ſpecie,& ita factum eſt; Ula ejeda eſt, ſed& cæteræ noſentes nec habitum nec converſationem mutare ſimiliter funt ejectæ,& aliæ in Mo- naſterium puellarum quod horreum dicitur, aliæ autem ad aliæ ſui habitus migraverunt loca, vacavitque locus ali- quandiu à divinis laudibus. Cujus rei Epiſcopus poſtea fumma ductus pœnitentia, veritus ne hujus cauſa injuriæ extre- — — Accegflones Hiſtoricæ 75 extrema divini judicii ultione damnaretur, annuente Domi- no Johanne tunc Romano Pontifice, commiſſa ſub ipſius te- ſtimonio conprovincialibus Epiſcopis, ſuis videlicet ſuffra- ganeis, Treverenſi Eccleſia, Jeruſalem ire diſpoſuit unde re- diens in loco ſupradicto ad laudes dei celebrandas clericos religioſos mancipavit. Euntis itaque JFeruſalem quam efficax quamque peo extitit pœnitentia grata, prudens quisque li- quido poteſt advertere, cum didicerit, quod divina reſpe- Ctus clementia virum Sanctum gmeonem ſibi conjunxit ſe- cumque adduxit. Cujus quia mentio ſe intulit, licet de illo prolixior tractatus habeatur,& me libet vel ad modicum ut ſit memoria ejus in benedictione, qui adduxit, cum Do- mino adjuvante ſanctitatem ejus perſtringere. CAP. ILI. Nterea Dominus Poppo, de quo ſermo eſt, Trevericæ hu- Iius Metropolis ſtrenuus proviſor Hieroſolymam tendens ibi loci ubi Symeon morabatur applicuit, eumque ut ſe- cum venire vellet exoravit, quod annuens cum Antiochi- am ſimul deveniſſet Symeon, à primoribus quibus pridie ibi ſe notum fecerat remoratus ſubſtitit donec Poppo H'ero- ſolyma rediens ſecus eam civitatem iter reflexit. Tunc ad- monitus in ſomnis, præfato Præſuli ſe commendat,& ſecum Treverim venit, ubi prout ipſe petit in turri quadam de- ſerta[verum pro ut ipſe petiit intrans qvædam deſera J à Poppone recluſus, ſicut quondam invertice montis Sinai ita nunc quoque hie graves malignorum Spirituum inſidias per- petiit, quos Domino auxiliante ſuperavit. Poſtremo cum ibi recluſus tranſegiſſet VII annos ei qui dedit animam red- didit Kal. Junii Anno Dominicæ Incarnationis M. XXXV. Deus autem eum multis üre ru indiciis magnificavit, ita 3 ut — — — 76 Ceſta Treverorum. ut erectis manibus noſtris in cœlum ſurſum ad Deum ac cordibus noſtris Evangelicum illud exultantes decantare poſſimus, quia viſitavit Deus plebem ſuam. Itaque promi. raculorum frequenti oſtenſione populus totius hujus pro- vinciæ ſæpe dictum Popponem deprecabatur Epiſcopum, uti ad honorem Dei& ſancti illius viri per ſe vel per Epi- ſtolam ſuam Romanum bpontificem conſuleret,& eventum rei nuntiaret peteretque quatenus autoritatis præcepto quem Deus evidentibus miraculis commendaret, hunc etiam fide- lium populus digno Sanctis obſequio frequentaret,& ejus annuam depoſitionis diem ſolemniter celebraret. Super cu- jus rei negotio Archi Epiſcopus habito Comprovincialium Epiſcoporum conſilio, quod ſubditus ſibi populus pie petiit implevit. CAP. LII. 7Erum ut ad ordinem narrationis accedam libet ad ſu. periora parumper reſpicere, Poppone in prælibati iti- neris negotio occupato nec dum reverſo, Giſelbertus uidam Comes de Caßtello Luzelnburc nominato cum filio ſuo Cun- rado non ſic aliter quam ſolet lupus in oves inſanire, ſi quan- do contigerit Paſtorem deeſſe, alius hoc alius illud ſibi ven- dicare, ille quoscunque capere: Iſte autem deprædare ſic- que mala inenarrabilia non ceſſabat perpetrare, quod Epi- ſcopus reverſus comperiens, nec enim ipſo præſente à ma- litia ſua ſe poterant continere cum non potuiſſet ullomodo illis reſiſtere, quippe quibus totius hujus provinciæ valen- tiores, qui hanc in eos[potius] debuiſſent injuriam vindi- care confœderati erant hujusmodi, conjunctione, perſæpe apud Imperatorem Cunradum ſe proclamat de illorum Ty- rannide nihilque potuit proficere ſicut ſupſcripta ejus Pni ola Accesſiones Hiſtoricæ 77 ſtola commemorat, unde quam plures& Regi& Pontifi- ci mittebat Epiſtolas quas quia pro multitudine tædioſum erat ſingulas ponere, verum etiam, quia non omnes conti- git ad meam notitiam devenire, unam hanc tandem ſuffi- ciat præ omnibus potuiſſe. Reverendiſſimo Patri patrum gratia& nomine Benedicto Poppo licet indignus divina ta- men largiente clementia Sanctæ Trevirenſis Eccleſiæ Mi- niſter cum totius affectus dilectione debitam ſubjectionem. Superiori anno cum annuente venerandæ Memoriæ Domi- no JIohanne in hac ſancta Sede Apoſtolica Præ deceſſore veſtro amore viſionis ſepulchri hominis Dei Jeſu Chriſti jeruſalem peregrè profectus fuiſſem, in regione noſtra pravorum homi- num ſupercrevit iniquitas ita ut nec adhuc manus ab ince- pta l inceſta] poſſit retrahere nequitia omnia per circui- tum diripientes& devaſtantes ſuper quo ſæpiſſime depre- catus faciem Domini mei Regis quatenus manum mihi por- rigeret ſuæ animadverſionis, nihilque profeci, ſæpe etiam ſupra nominato Prædeceſſori veſtro pro eodem ſupplicavi, nec quidquam usque huc conſolationis impetravi, quam ob rem deſidero, ut vel nunc ſolacietur mihi Deo amabilis Pa- ternitas veſtra, mittatque virum de honoratioribus veſtris ac prudentioribus qui mihi in neceſſitatibus meis conſilio ſimul& auxilio fuffragetur, auxilietur dico de adverſis conſilietur autem de his, quæ latere non credo veſtræ San- Gtitati, at vero ſi hactenus vos latuerunt jam nunc obſecro uti benignum litteris meis accommodare velitis auditum. Vir quidam vitæ ſanctitate laudabilis apud nos diebus iſtis ex haäc luce migravit quemſi ſignis& virtutibus quæ per e- um Dominus operatur credere debeamus, procul dubio eum cum Sanctis æternæ beatitudinis habere conſortium non dubitamus, ſed non tam ſigna quæ fidelibus& infi- delibus communia ſunt, qnern Alles virtus, qua fideles ab 83 infi- 7 CGeſta Treverorum. infidelibus ſequeſtrati ſunt, qua ipſe cum adhuc in corpore maneret plurimum viguit, de ejus nos ſanctitate certos reddit. Pro inde accerſivit nos tam Clerus quam populus Eccleſiæ noſtræ obſecrantes uti literis noſtris ad hanc Apo- ſtolicam ſedem, cui vos auctore Deo præſidetis cum illius viri Sancti vita& miraculis miſfis peteremus, quod petiti- one dignum credimus, quatenus ſi vobis ita cautum vide- atur, dato nobis veſtri Apoſtolatus decreto nomen ejus li- ceat cum Sanctorum nominibus conſcribi cæterique honores Sanctis debiti ipſi impendi. Itaque qvidſolatii quid conſilii ſu- per alleviatione anguſtiarum mearum hinc&inde obortarum prudentia veſtra mihi ineundum decreverit ſine longa tem- poris dilatione dignemini inſinuare. Honor veſter& me- ritum apud Deum ſemper& homines augentur. Sed quid Papa ad hæc reſponderit quanquam benigne literas ejus ſu- per decurſas accepit mea non eſt opus præfatione ipſum audi, quid dicat: CApP. LIII. Enedictus Epiſcopus ſervus Servorum Dei Popponi tam ſuis meritis quam divino cariſmate Trevirorum Archi Epiſcopo ſalutem æternam cum Apoſtolica be- nedictione. Sumtis reverentiæ veſtræ literis& lectis atque relectis in imo cordis earum vim repoſuimus ut vobis pe- tentibus deſiderata concederemus. Nam illius regulam ju- giter oportet nos in quantum poſſumus imitari, qui ſe be- ne petentibus non eſt obſtinatus, ſe in veritate quærentibus non eſt prolongatus, nec ad fores ſuas perſeveranter pul- ſantibus ad aperiendum retardatur. At nos licet tardius quam cupimus ad ſonum tamen paginæ veſtræ, ut debe- mus pro affectu reſpondemus, neque enim facimus Ine volu —— 49 2 —. ½2 8 —d Accesſianes Hifloricæ 79 volumus cumvolumus, Cfacimus ut voluimus Jſed cum di- vinitus ut faciamus accipimus, quæ que ſuis temporibus ſu- perna diſpofitio coaptavit. Quod igitur meminiſti ſedem A- poſtolicam, cui ex divina d'gnatione præſidemus totius Ec- cleſiaſticæ Paſtoralitatis efſfe refugium, ut votis veſtris ad eam confugientibus annueremus meritis amplexibus, hæc ipſa donavimus, qvippe cum ſit origo& fundamentum Ec- cleſiarum, Domino confeſſionem Petri taliter compenſan- te: Tu es Petrus& fuper hanc Petram a dificabo Eccleſiam meam&c. dignum plane videtur uc omnis Chriſtiana fide- litas ad eam concurſum habeat& ipſa omnibus manum ſo- latii porrigat. Vobis vero in congreſſu poſitis ad iniqvita- tes pravorum hom inum debellandas ac ſpirituali gladio per- cutiendas quoniam in rebus divinitus vobis commiſſæ vicis, Coadjutorem Præſulem à nobis popoſcitis en dirigimus, quem quidem& honeſtas morum ſic nomine indicat,& ſa. gax animi pulchritudo decorat, quem huic negotio aptiſſi- mum cenſuimus, quia Dei fidelem Servum& prudentem cognovimus, cui& aſtutia ſerpentis eſt,& columbæ ſim- plicitas, de cujus quodammodo labiis fluunt mella pro ca- ptu audientium cœleſtis ambroſiæ plena. Quem à corpore noſtro velut dextrum ſeparavimus brachium ‚imprecantes ei ſalutem& gaudium, dirigimus ergo illum ut ſolatietur vobis in- veſtris tam ſcilicet in opere conſecrationis[ Diri- gimus ergo illum& in unctionem confirmationis]& ſi quid in neceſſitatibus aliis Deo favente valebit pro libitu fanctæ veſtræ fraternitatis. Ut illum tractetis uti decet non detradtetis veldiſſimuletis, nulla credimus admonitione in- digetis, cum veſtra benignitas inde ſit profuſior, unde eſt ſanGtior. De cetero ad illum Simeonem veniendum eſt, quem numerofis coruſcantem miracuhs, divinis præful- gentem virtutibus oſtenditis, Ex quo liquet eum in fragili cor- 80 GCeſta Treverorum. corpore theſaurum bajulaſſe ſpiritualis gratiæ, ut non ſo- lum ſibi providerit ad ſalutem, ſed aliis quoque atque aliis ad multiplicem ſanitatem. Quia igitur ad illam æternam bea. titudinem illamque ſumma telicitatis perpetuitatem& cœ- leſte conſortium perveniſſe creditur ſicut opere ſignorum frequentius panditur, noſtræ Apoſtolicæ Auctoritatis ſen- tentia judicium divini arbitrii ſecuta& complurium fratrum noſtrorum ſuffulta decernit eundem virum Dei Symeo- nem poſt hac ſemper& ubique Sanctum debere nominari, ejusque natalem ſicut aliorum Sanctorum reverentiſſime ſingulis annis ceiebrari. Non enim qui ſe ipſum commen dat ille probatus eſt, ſed quem deus commendat dicit Apo- ſtolus, glorietur, laudetur, pigeat, placeat, celebretur, a- metur& colatur nomenque illius Martyrologio inſeratur. Ipſe intercedat pro peccatis& negligentiis noſtris& com- miſſorum nobis apud clementiſſimam divini Numinis Ma- jeſtatem, ut mirabilia quæ viſibiliter exhibet circa infirmo- rum corpora in animabus noſtris oculta virtute dignanter exhibeat. Benedicti VIIII. PPe. CAP. LIV. Ongruum duxi rem quandam dignam valde memoria C quam circa hæc tempora accidiſſe comperi, ſub ſilentio non præterire. Sicut inquam ſupra ſignificatum eſt, ip- ſo Poppone Jeruſalem profecto& pertres fere annos demo- rato, Babyloniam enim usque videndi nominatiſſimæ civi- tatis illius gratia proceſſerat, ubi& detentus aliquamdiu in ca- ptivitate laborabat, ſi recte memini, quidam Metenſis Epiſco- pus, vice quadam in jejunio Junii menſis Treverim pro eo ordines facere veniebat, hoc enim ipſe prius quam de pr ovincia exiret deprecatus fuerat, ut cui Comprovincialium ſuo- —,——— Accesſiones Hifioricæ 8r ſuorum videlicet ſuffraganeorum Epiſcoporum demanda- tum fuiſſet, Treverim veniret& vicem ejus adimpleret. Hic autem quo Treveri cæteris(vicinior) junior eo ibi in hoc opus frequentior. Verum ut dixi ordines fadturus ſub die XV. Kal. Julii petiit ſicut aſſidué faciebat, mitti coram eo in al- tari clavum Domini, qui ibi loci ea collocatione Dominæ Helenæ Auguſtæ haberetur, quique ſic dæmonis teſtimonio credebatur, cum quidam à dæmone vexaretur,& clavus hic ad effugandum illum cum aliis Sanctorum reliquiis illò delatus fuiſſet à maligno illo perhibitus eſt, ipſe eſſe qui pendentis in cruce Domini pro ſalute generis humani fuis- ſet in dextro pede confixus cujus nimia virtute compelli ſe exire. Ante enim nulla certitudo, ſed tantum opinio erat qvantæ virtutis idem clavus haberetur. Porro miſſo eo in altari aſtitit prælibatus Epiſcopus, clam circumſpiciens& quærens locum, ſi forte ea ſibi opportunitas accidere potuis- ſet, qvo corriperet& in ſinum ſuum deponeret, alium au- tem qvem hujus gratia fieri juſſerat& ſub aſcella ſua occul- taverat, hoc erepto impingeret. Quid multas ur concupierat correptum in ſinu ſuo recondidit& actionem cui inſtitit læ- tus peregit. Proinde cum poſt confecta miniſteria(myſte- ria] exutum duceretur, ſic Domino placuit clavus ille ſan- guinem abundantius fudit, qui guttatim de ſinu ejus in ter- ram emanare cœpit, quod videntes Miniſtri ejus qui cir- cumdabant eum ut velocius incederet& exui feſtinaret ur- gebant eum, cujuspiam mali cauſam ei accidiſſe arbitrati. Denique cum cæœpiſſet ſacerdotalia veſtimenta deponere to- tumque vidiſſet ſinum albæ repletum ſanguine, diriguit primum& ultra quam credi poreſt quid ſecum ageretur ad- mirans tandem cum rediſſet in ſe, delictum quod patrarat confeſſus veniam impetravit,& poſt exutas veſtes convol- vit in unum deditque conſilium, ut ſumma cum venerati- one ſervarentur quod& factum eſt. †L CAP. LV. Geſta Treverorum. CAP. LV. Llo itaque tempore cum adhuc famulus Dei Symeon ſu- pra nominatus vitales carperet auras Popponem ſæpe di- tum Archi Epiſcopum ducem ſuum& hoſpitem idem vir Dei ſecreta frequenter collocutione dignos futuræ vitæ actus agere perſvaſit, quatenus in hãc luce poſitus eum Dei adjutorio hoc elaborare niteretur, ut poſt obitum in confortium beatitudinis eorum tranſiret, quorum nunc vi- cem gerere videretur. Fuit autem fames valida in omni terra iſta, ita ut multi morerentur inedia, hiemalium plu- viarum enim inundantia ſed& fluminis ſecus civitatem de- currentis, verno tempore inæſtimabili ſuperabundantia, diutina ſtatione& nimia ſua limoſitate omnes feréè ſegetes abſorbuerat. Cujus cauſam mali inſipiens vulgus Simeoni ſicut in vita ſua legitur imputabat. Tunc Epiſcopus multam egentibus exhibebat humanitatem, illud ſæpius ante mentis fuæ oculos ducens quod dicit ſer mo divinus, qui viderit fra- trem ſuum neceſſitatem patientem& clauſerit viſcera ſua ab eo, cariras Dei non manet in eo. Etenim die quodam in albis paſchalibus cum ad unam Eccleſiarum in civitate conſi- ſtentium divinum celebraturus officium equo nobili vectus incederet, obviam habuit in campo pauperum multitudi- nem copioſam, quĩ deprecabantur eum ut ſolita miſerati- one aliquid ipſis impenderet vitæ ſubſidium., Qui accito mox cubiculario ſuo juſſit ſibi exiberi feſtinato theſauri non modicam quantitatem ad diſpertiendum illis, omnibus igi- tur qui ſecum erant impellentibus& dicentibus, ut pri- mum, cuius gratia venerat adimpleret indeque revertens expeditius quantam voluiſſet pauperibus miſericordiam im- penderet, ipfe reſpondit; Nolite Cariſſimi hoc perſyadere mi- Accegiones Hiſtoricæ 8 mihi, quia ſicut illud, ita& hoc Deo eſt obſequium. Nem- pe ſic oratio noſtra apud Majeſtatem Dei acceptior erit ſi antequam eo veniamus caritas iſta præceſſerit: Credo nimi- rum& ſecurus ſum, quod ſine ambiguitate ſacrificium no- ſtrum divinis conſpectibus præſentabitur, ſi tantæ multitu- dinis fuſa prece commendetur. Interea Cubicularius po- ſtulatum obtulit cenſum quem acceptum ut cœpit in paupe- res expendere una omnes cœperunt voce clamare nummis ſibi opus non eſſe, de nummo enim aut nihil aut parum quis- que ſibi valentis comparare poſſe, quia ſicut ipſe noſſet, Mo- dius unus frumenti appenderet ſolidis XXV quibus ille re- ſpondit, aliud quid ſibi præ manibus non eſſe quo potuiſſet illorum neceſſitatibus communicare, quo contra illi ſi, in- quiunt, ad præſens aliud quid dare nobis non potes, da ſaltem de pinguibus equis tuis ut vel ad modicum compeſcatur e- ſuries noſtra edulio carnis. At ille licet invitus recordatus tamen verbi illius quod vulgo utitur,(i. e. proverbium vocatur] Carum quuque dabit, qui cara recipere quærit. Pri- mum dedit ſuum deinde aliorum non equidem omnium ſed eorum tantum quos ad hoc pietatis opus ſua potuit ex- hortatione inſtigare,& laniati atque devorati ſunt(In mo- mento coram eo.] Poſt hæc ad locum deſtinatum pro- ceſſit. CAP. LVI. Digwe inerat ei permaxima ſolicitudo aut conſtru- endis Eccleſtis aut reparandis dirutarum vetuſtate ru- inis, quorum alteri evidens perhibet teſtimonium Eccleſia beati Petri quæ domus Epiſcopalis dicitur. Haæc ur ferunt, antiquitus fuit domus Dominæ Helenæ, cujus rogatu àbe- ato Agricio primitus dedicata eſt in honore Principis Apo- †L a ſtolo- 34 CGeſta Treverorum. ſtolorum, quatuor marmoreis magnæ altitudinis columnis, in quibus tota illa ſtructura IX arcubus[ cum articulis] hac& illac diſfortis conſiſtebat. Sed ſuperioribus annis non paucis una columnarum illarum longitudine ſui fati- gata& oneris magnitudine prægravata in præceps cecide- rat, ita ut nullus timore ruinæ divinum ibi celebraret offi- cium. Nullus quoque qui tecta reficeret audebat oſtendere, propter quod diutione neglectu ad id rerum devenerat ut jam domus Orationis non diceretur, ſed à paſtoribus pecus ibi paſtum minaretur paſcere muneraretur. Minaretur; i- dem quod duceretur, à Gallico mener.] Hanc ipſe labore magno& impenſa eisdem columnis quaſi circumamictis actis J baſibus quas uſuali locutione pilaros nuncupant, itemque arcubus prioribus laudabili arte ſubſtratis novis a- liis reſolidavit; Ita ut non inconvenienter in ejus laude li- bri ſapientiæ illud debeat perſonare: Ecce Sacerdos ma- gnus, qui in vita ſua ſuffulſit domum& in diebus ſuis cor- rohoravit templum&c. Reſolidatam itaque& in priſtinum reformatam Statum pretioſis beati Materni reliquiis à loco ſepulchri cum Comprovincialium Epiſcoporum coram po- fitorum ac totius diœceſis ſuæ cleri& populi, utpote Syno- dus gratia jam ut ita dicam perendie heri& hodie celebran- te gratia perinde heri& hodie] ibidem Trevere congre- gatorum anniſu XII Kal. Nov. translatis illuſtravit atqve dedicavit, dedicatam donativis pluribus, qvibus ab Impera- toribus videlicet Heinrico II.& Conrado ſimiliter II. Item- qve Heinrico Rege qvidem III. Imperatore autem ſecundo ſicut inpræceptis illorum de Treveri continetur, honoratus fuerat, magnifice ditat. Poſtmodum autem placuit ean- dem Eccleſiam ampliorem reddere fecitqve ut nunc tertia tantum qvantum prius ambitus ejus parte ſit major. Cu- jus ſtructuræ ut audiyi tantam fundamenti juſſit Ger pro- undi. ——8— 2 Accesſiones Hiſioricæ 85 funditatem quantam nunc vides terræ ſupereminentem. Huic etenim operi, cum ſtudioſius inſiſteret opusque jam ad haſtæ longitudinem ſuper terram eductum fuiſſet die quadam cum ſederet ubi opus fiebat, Sol ut ſolito erat ferventior, refulſit in caput ejus. Erat enim calvus& in canduit cerebrum ejus& ſicut ſolet febre correptus, de die in diem ingraveſcente eadem valetudine, fortiter ægrotare cœpit nec multo poſt ad ultima ductus Spiritum reddidit ſub die XVI. Kal. Julii Anno Dominicæ incarnationis M. LXVII. CM. XLVII.] Cujus exeqvias Treverici digne pro- curantes depoſuerunt eum in porta Civitatis quæ cogno- mento nigra vocabatur, in qvà& ipſe beatum Symeonem cujus ſupra mentio facta eſt terræ commendaverat ubi à religioſis Clericis in eodem loco ab ipſo ab honorem Dei& beati illius viri mancipatis, pro ejus reqvie die ac nocte preces funduntur ad Deum; Cui eſt honor& gloria in ſecu- la ſeculorum. Sedit autem in Epiſcopatu annos XXX. Men- ſes V. CIII] Dies X. CAP. LVII. Cu defuncto ſucceſſit in Sacerdotali Miniſterio cum cleri plebisque conſenſu Eberhardus. Epiſcopus. Iſtena- tus patre Hizelino Comite Alamanniæ, cum in virum tu- iſſet adultus pro ingenuitate ſui quam magna morum robi- tas conſilium atque prudentia decorabat, præpoſitus factus eſt Wormatienſis Eccleſiæ ſub præſule N. qui ſubditos ſu- os ſatis idonee gubernabat. Dedit autem ei Deus gratiam invenire in oculis ſupra nominati Heinrici Imperatoris& Principum ejus. Ita ut in Regiis& aliis quibusque magnis con- ſinis non ultimus nec ſpernendus auctor haberetur. Unde contigit ut Treveri orbati ho anbldee ‚ eis ad quos 3 3 io 86 OSDoſa Treverorum. Gio pertinebat petitioni regis convenientibus jam dicdæ Me- tropoli ſubrogaretur Epiſcopus. Hic Vir magnificus& Ec- cleſiæ Trevirenſis prudentiſſimus Rector fuit cujus& pos- ſeſſiones auxit& privilegia renovavit. Cujus etiam tam ſtu- dioſus proviſor fuit, ut Abbatias Sancti Servatii& Sancti Maxi- mini deceſſoribus ſuis ablatas dono Heinrici Imperatoris receperit. Romam ad Apoſtolorum limina viſitanda fre- quenter adiit unde cum honore magno reverſus Leonem Papam qui& Bruno in ſede recepitl ſuscepit. Hic dum qua- dam vice diooceſes circuiret, à Comite Conrado de Luzeln- burc captus eſt, ſacerdotalia veſtimenta direpta, pallium diſciſſum, carisma unctionis effuſum magnumque nefas à perverſis hominibus patratum eſt. Qvo nuntio Treberi per- lato ompia divini miſterii jura celebrari intermiſſa ſunt, donec Romanus papa quid de hoc definiret interrogaretur. vi eundem Conradum omnesqve ejus complices facto ge- nerali concilio excommunicat, ſed ejus abſolutionem pœ- nitentis Epiſcopo commiſit palliumque illi pro eo qvod ho- ſtes conciderant miſit. Interim vero Epiſcopus à captivi- tate datis Obſidibus rediit nec muito poſt Comitem ſuſcepit, cui pro pœnitentia peregrinationem Jeroſolymitanam in- zunxit in qua& obiit. Dein judæis perſecutionem induxit eosqve niſi proximo Sabbatho Paſchæ Chriſtiani efficeren- tur civitate pellendos eſſe decrevit: Huic igitur ejusdem nefandæ gentis qvidam ad ſimilitudinem Epiſcopi ceream imaginem lichnis interpoſitam facientes quendam Clericum de cœnobio Sancti Paulini Chriſtianum nomine non opere ut eam baptizaret, pecunia corruperunt, quam ipſo Sab- batho Epiſcopo jam ad Baptiſmi ſolemnia præparato accen- derunt. Qua ex parte jam media conſumta Epiſcopus ſu- per fontem Sacris inſtans officiis cepit graviter infirmar& ſecedens in ſacrarium cum adjuttorio Miniſtrorum geni- bus⸗ Accegsſiones Hiſtoricæ 25 busqve ante crucem qvæ ibidem picta eſt in oratione flexis in ſacris veſtibus obiit. XVII. XIV.] Kal. Maji& ſepul- tus eſt in Baſilica Sancti Paulini. CAP. LVIII. Uo mortuo Anno Colonienſis Epiſcopus qvem pro- viſorem regni& Tutorem fllii ſui Heinrici Heinricus Imperator moriens reliquerat ſpreto Treberi conſilio& e- lectione, adhibita regis adhuc pueri inveſtitura& confir- matione, Nepotem ſuum Cunonem cum magna ambiti- one& manu militari ſi ſic neceſſe foret inthronizandum ver- ſus Trebirim direxit. Quæ inconſiderata provectio ſicut illi beato mortis occaſio& martyrii fuit ſic Treberenſibus excedere crudelitatis audaciam& materiam præbuit. Nec mora, denique præſidem ſuum Theodoricum cum aliis principibus evocatum ad ulciſcendam tanti contemtus inju- riam clamoſis vocibus inſtigant, ſi Colonienſes hac molitione prævaleant, actum hoc omnium fueceſſorum ſuorum eſſe dedecus& infamiam. Quid multa? coacto quippe exerci- tu frondesque arborum ne arma proderentur præ ſe feren- tes nocte cjara Maji menſis obviam pergunt eosque in pa- go Bedonico quiescentes nihilque tale ſuſpicantes ſubito circumveniunt, qui conturbati advenientis ſonitu multitu- dinis qvia jam hoſtes adeſſe ſenſerunt fugam in pedum ce- leritate ſaltuumque denſitate prout qvisque potuit ſibi elegit. Sic eos diſcurrentes hoſtes invaſerunt multisque captis, com- pluribus fauciatis, omnibus eorum rebus ingentique præda potiti ſunt. Ipfeque dominus Cuno incidit in manus impi- orum hominum, qui eum nequioribus cuſtodiendum, do- nec viderent, quo res vergeret, commiſerunt, qui eum pau- lo poſt ne videlicet regis adhuc Juvenis temerarium 5 . vale- 88 Ceſta Treverorum. valeret arbitrium de rupe præcipitantes in Kal. Junii mĩiſe- rabili morte peremerunt. Qua de cauſa Rege valde commo- to civitatem Trebericam ſe deſolaturum comminante, tan- dem Deo donante à ſapientibus ejus furore ſedato electione Cleri& populi Udo inthronizatur Epiſcopus. Hic ex Aleman- norum proſapia oriundus, Patre Eberhardo comite Ma- tre jta Cida] eisddem cœnobii qvod dicitur Scafhuſen con- ſtructoribus, vir valde venerabilis fuit facie venuſtus, ore facundus, ſtatura procerus, cujus merito humeris ſuſtenta- ri poſſet tantæ moles regiminis. Hic opera à deceſſoribus in cepta ſcilicet Monaſterii Sancti Petri amplificationem per- fecit, Comprovincialium militum audaciam& tyrannidem compeſcuit. Hic in expeditione Regis in obſidione caſtri Alamannorum qvod Tovingia[Tiuga] vocatur obiit re- latusque à Treberenſibus in monaſterio Sancti Petri ſepul- tus eſt. Cui ſucceſſit Egilbertus de cujus Electionis occaſio- ne libet altius parumper edicere. CAP. LIX. Empore illo cum Gregorius qui& Hiltebrant Roma- ni Pontificatus jura diſponeret, hoc decretum anti- qvitus qvidem promulgatum, nunc autem innovatum eſt, ut videlicet omnes in ſacris ordinibus conſtituti, Presbyteri ſcilicet& Diaconilà cohabitationibus fœminarum, ſe ut decer, cohiberent aut ab officio ceſſarent. Simul etiam ne qvis cu- juscunque Ordinis, Laicus videlicet ſive clericus, Epiſco- patus Abbatias ſeu alias qvaslibet donorum Spiritualium dig- nitates, vel per ſe vel per interpoſitam perſonam emere ſi- ve vendere præſumeret, quodque ſi qvis intringeret, hono- rem quemcunque haberet, amitteret. Ubi hoc verbum pa- lam factum eſt in cordibus eorum qvi non ſecundum Deum in — -————„————— —————9———— ꝛö,—;—— Accesſiones Hiſtoricæ 39 incedebant, magnam ſuſcitavit invidiam. Propterea inter regnum& ſacerdotium partes exortæ ſunt,& hinc inde permaximæ inimicitiæ ſuccreverunt,& eousqve diſſenſi- onis hujus& inimicitiarum in invicem fomes invaluit, ut ſi cui Cæſarianorum occurriſſet quiſpiam Eccleſiaſticorum qvi forſitan præ amore Patriæ ccœleſtis ſeculum reliqviſſet, carnem maceraſſet, quemq́ve alias ſ aliqva] corporis mo- leſtia attenuaſſet, ſive qvi ut tunc moris erat barbam quaſi in gnum KReligionis enutriſſet, quaſi regii honoris prodi- tores contumeliis afficiebant, inſultanter eos Eccleſianos appellantes. Nullus enim tunc in ſubrogandis Pontifici- bus el aliis Eccleſtaſticis dignitatibus Canonicæ Sanctionis ordo ſervabatur, ſed qui tantum Regis vel Principis manum impleſſet ſeu aliud qvalecunqve obſeqvium ſibi placitum impendiſſet, regia præficiebatur violentia ubi voluiſſet. At vero ubi Rex ejusqve Conſentanei Principes non eo minus omittebant, ſed veritam venditionem magis& magis inſti- tuebant, præfatus Papa non veritus, omnes ſententia ana- thematis concluſit,& qvicunqve voluiſſet in Catholicorum conſortio numerari, faciebat ſibi hujusmodi verba conſcri- bi: Anathematizo omnem hareſin Heinrici dicii regis& omnium complicum ejus& omnem qvi eum regio nomi- ne vel honore veneratur, Heinricum inqvam quartum hujus nominis Regem. OQyam excommunicationem ubi fama ad aures Imperatoris detulit, ægré admodum ferens & peccatum peccato ſuperadjiciens, convocato ſuæ partis E- piſcoporum, Abbatum& aliorum graduum, concilio ſtatu- it ut Gregorius nulli eorum deinceps Apoſtolicus eſſet, nec decretum ejus qvisqvam reciperet. Et hoc facto ſub omnĩ celeritate Italiam adiit, Wicbertum qvendam Ravennæ civi- tatis Epiſcopum in una civitate Italiæ pro Gregorio Papam fecit, quem& Geidencann enadi. Porro ſi quando M Gre- 90 Geſta Treverorum. Gregorius cauſa cujuslibet rei agendæ Romam fuiſſet egrel- ſus ipſe ſubintrabat, illo revertente iſte fugiebat. Illi Ec- cleſiaſtica, major videlicet pars; iſti Cæſariana pars præ ſi- dio erat. Sed qvi ad nos iſta pertinent? potius in ſua lo- ca abeant; Nos autem propoſiti noſtri ſeriem proſeqva- mur. CAP. LX. Prr idem tempus fuit in Batavia de Optimatibus Barva- riæ ex clero qvidam Præpoſitus Majoris Eccleſiæ& Sco- laſticus nomine Egilbertus[Engelbertus] dvi vice quadam, cum Epiſcopus loci illius ſicut& aliarum civitatum Epiſcopi ex præcepto Romani Pontificis ſupra memoratum decre- tum in Eccleſia ſua pronuntiaret auſu temerario illi in faci- em reſtitit palam dans cunctis intelligere, quomodo&c ipſe cum Heinricianis vinculo teneretur anathematis, conſtat enim teſtimonium perhibente Apoſtolo de malefactoribus qvod facientes& conſentientes una ſint pœnitentia pœna] vel ſententia plectendi. Ille vero conſentit, qvi etſi renuere non valeat favendo tamen qvantum in ipſo eſt malefacien- tium operibus communicat. Dicebat autem Imperatori, lice- re nec idcirco Eccleſiæ conſortium amittere, ſi non ſpiritu- alia ſed regalia ſua gratis pretiove cui voluerat impendat. Qvæ utiqve non ſua ſed juxta Romanam conſuetudinem Beati Petri vel Eccleſiæ potiori jure poſſunt appellari. Sed u- tinam qui ad Eecleſiaſticæ dignitatis culmen venire deſide- rant non ambitioſe, qvod minĩme decet ſe ingerant, neque artificioſe colorem commenti Simoniacæ hærefeos ſibi ma- chinamenta confingant, aſſerentes ſe non ſpiritualia ſed terrena terrenis acqvirere, cum ſicut tempore, ſic& in e- orum mente primũ ſit animale, deinde qvod ſpirituale& non tam Accesſiones Hiſtorica 91 tam appetant curam Paſtoralem quam honorem tempora- lem. Multis itaque ſermonibus pro hujusmodi ad invi- cem collatis cum vidiſſet eum Epiſcopus in corrigibiliter Si- moniacæ parti& nil penitus Eccleſiaſticæ aſſentire, jufſit e- um à communione Eecleſiæ alienum exiſtere, usqve dum univerſali Papæ præſentatus, unitati Eccleſiæ per ipſum meruerit ſociari. Proinde cum diutius intra ſe hæſitaſſet. demum voluntas ei Romam proficiſcendi incidit, verun- tamen Rege inconſulto ire illè noluit, à quo Rege, inquam, ac- cepta ad eũ qvem ſupra poſitũ Papam diximus, mandata detulit & ab univerſali penitus declinat. Et factum eſt dum rediret ad- impletis negotiis pro qvibus à Rege miſſus fuerat, in rede- undo audivit Udonem fideli dignum memoria Treveren- ſem Archi Epiſcopum vita deceſſiſſe& ob hoc Regem Tre- verim adiviſſe, ut alium in loco ejus debuiſſet ſubſtituere. Et hac fama conperta quam plurimum iter acceleravit in- tra ſe cogitans, ſi forte eo maturius potuiſſet pervenire pro impenſa ſæpius Regi ſervitute hunc ei honorem poſſe ſucce- dere quod& factum eſt, ſed qualiter ad id ventum fuerit ignaros docebimus. Porro cum Imperator juſſiſſet, ut quem ſibi placere cognoſceretur hunc ipſum eligerent,& clerus unus poſt unum ex ipſo eorum Collegio hoc utiqve honore digniſſimos exhiberent: Rex autem qvotqvot no- minaſfent, nullum eorum, ſibi placere dixiſſet nullus enim benevolentiam ejus dignataxatione præemerat, jamqve in eligendo tribus diebus tranſactis, quarto nihilominus die iterũ ad idem congregatis; omnibus tanquam à Deo miſſus, ſi tamen dici poteſt à Deo dirigi via hominis, qui culpa fui meruerit ab Eccleſiæ communione ſuſpendi, venit,& fa- Aa Oratione ſua locutus eſt regi de his quæ habebat in man- datis. Cribus finitis dixit Rex, qvam diu in eligendo E- piſcopum concordare non öſhuns ſui in hunc conve- 2 nia- 92 CGeſta Treverorum. niamus. Et conſenſerunt ei ex Epiſcopis, qui electionusr cauſa adve- nerant, ſolus Theodoricus Virdunen ſis Epiſcopus qui cogno- mento Magnus vocabatur& pars aliqua populi Treveren- ſis. Rex ergo nilmoratus inveſtivit eum dans ei annulum & baculum ſub die VIII. Idus Jan. Anno Dominicæ Incar- nationis M. LXXVIII. Pontifices vero Herimannus Meten- ſis,& Bibo Tullenſis& reſiduus Clerus& populus qvan- tum in ipſis erat non aſſenſerunt, quoniam ipſi tam ido- neas perſonas exhibuerunt reſiſtere tamen regis voluntati non potuerunt, verum tamen Clerus& populus multum moleſté ferentes irrogari ſibi violentiam, precabantur eos qvi præſtò erant Epiſcopos& cum interminatione autorita- tis Apoſtolicæ interdixerunt, ne ipſum conſecrarent Epi ſcopum Antiſtitem J commonentes eos Canonici illius decreti qvo præcipitur ut nullus in Epiſcopum niſi Cano- nicée electus conſecretur. Qvo circa Epiſcopis in ſua rede- untibus Egilbertus benedictione non percepta remanſit& erat cupiens conſecrari, nec potuit ab aliqvo Epiſcoporum Eccleſiaſticorum, qui ingreſſum ejus audiſſet diebus qvam plurimis inpetrare. Tribus igitur annis feré tranſactis cum res Regi innotuiſſet, qvi ſub ipſo tempore Roma rediens multa ibi cæde patrata& Papa Gregorio fugato, qvo cer- te nihil in diebus illis celebriori fama ora omnium adimple- bat, ſecus Alpes moram faciebat; Datis[ directis] Epiſto- lis ad ſupra dictum Virdunenſem Epiſcopum, qui ei ſum- ma familiaritate adhærebat, petivit quatenus Treverenſem Metropolitanum qvantocius conſecrare ſtuderet, qva- rum Epiſtolarum exemplar hic inſerere non videtur abs re, qvæ habebat hunc modum: CAP. LXI. Accesſiones Hiſtoricæ 53 CAP. LXI. Ex Heinricus Dei gratia Romanorum Imperator& Auguſtus Theodorico Epiſcopo dilectionem nulli ma- jorem. Imprimis Te ſcire volumus, quia nulli melius qvam Tibi confidimus, nec Epiſcopum Trajectenſem fidei monitorem, ſed ad honorem regni tractandum Tibi mi- ſiſſe Cooperatorem, Deinde ad ſingula qvæ mandaſti nego- tia ſingula damus reſponſa ſed breviſſima qvod infinita tibi reſervamus ore ad os dicenda. Siqvidem l ſed quid J hoc qvod in margine Epiſtolæ tuæ de Romano negotio nobis mandaſti, in primis dicemus Tibi. Romam in die Benedicti intravimus qualiter autem à Romanis recepti ſimus, qva- liter cum Romanis ſteterimus, qvaliter à Romanis re- ceſſimus, Ldiſceſſerimus] ab aliis multis te audiſſe credimus, tum eriam literis noſtris tibi indicavimus qvas Te nondum vidiſſe putamus ſed& mallemus alio qvam noſtro ore te re- ſciſſe qvæ nobis fecit Dominus. Incredibile enim videtur qvod veriſſimum probatur, qvod factum eſt in urbe Roma ut ita dicam cum decem hominibus in nobis operatus eſt dominus, qvod anteceſſores noſtri ſi feciſſent cum X mil- libus miraculum eſſet omnibus. Nam cum in Teutonicas partes de acquirenda Roma jam deſperantes, redire velle- mus. Ecce Roma miſſis legatis ut Romam intraremus ro- gaverunt ſeque nobis in omnibus obedituros promiſerunt, qvod& fecerunt. Summo namqve gaudio nos intrantes receperunt, ſummo ſtudio ſecum manentes adjuverunt, ſummo triumpho& fide ab eis recedentes proſecuti ſunt nos; in tantum ut in Domino fiducialiter dicamus, qvia to- ta Roma in manu noſtra eſt, excepti illo caſtello in qvo in- cluſus eſt Hiltebrand, ſcilicet in domo Creſcentii, qvem † M3 Hil- 94 CGeſta Trewerorum. Hiltebrandum legali omnium Cardinalium ac totius populi Romani judicio ſcias abjectum,& electum Papam noſtrum Clementem, in Sede Apoſtolica ſublimatum omnium Ro- manorum acclamatione. Nosqve à Papa Clemente ordi- natum& conſenſu omniun Romanorum conſecratum in die Sancto Paſchæ in Imperatorem, totius populi Romani exultatione. His ita factis benedictione Dei& Sancti Petri omnium gaudio à Roma receſſimus& qvantocius poſſu- mus ad has partes properamus,& in via reditus invenit nos tuus nuntius. Gaudeant qvi velint, doleant qvi velint, nos Deo propitio aſſumus; Dominus ille quid agat, ſcire non curamus, ſed quod Tu monuiſti libenter ne damnum nobis faciat providebimus. De Saxonibus veròô, de Salzbur- genſe Archi Epiſcopo& comite Adelberto,& de aliis ad nos redire volentibus id tibi reſpondemus, quia conſiliis tuis li- benter acqvieſcimus ut tantummodo pax vera fiat in no- ſtris temporibus, videlicet ut fideles ſint cum ad nos redi- erint Tu autem ſi non gravaris facere qvæ volumus, Au- guſtam ad nos venire poſt feſtum Apoſtolorum Petri& Pauli rogamus, qui Deo favente in feſtivitate eorum Ra- tisponæ erimus. Studeas ergo ad nos venire ut tuo adven- tu poſſis nos lætificare. Inſuper mandat Tibi Apoſtolicus Clemens& Imperator ut ſicut nos diligas, ita Archi Epiſco- pum Treverenſem velociter conſecrare properes. Vale. CAb. L XII. As igitur Epiſtolas cum præfatus Theodoricus acce- ptas legiſſet, noluit quidem quod petebatur libenter adimplere, fed attonitus rerum magnitudine, non potuit in corde credere ita ſe omnia habere ſicut Scriptura refe- rente cognoverat. Sed& recordatus quod à clero Treve- renſi Accegſiones Hiforicæ 95 renſi ne id faceret Apoſtolica autoritate ſibi interdictum fuis- ſet, ne forte adverſus eum exinde potuiſſent qvandoque i- doneæ accuſationes conſurgere, congruum duxit ſuper hoc literas mittere Romano Pontifici in quibus& meminit de- pulſionis ab Epiſcopatu Herimanni ſupra dicti Metenſis ac ſibi in junctæ reconciliationis ut videlicet ipſius interven- tione Herimannus loco ſuo reſtitueretur, quod licet ſatis laboravit non tamen tunc ſed poſtea obtinere potuit. Li- terarum autem qvas mittebat hic erat modus. Gregorio ſummo Pontifici cariſſimo Domino Reverendiſſimo Patri Theodoricus Virdunenſis Epiſcopus, qualiscunque, tamen ſuas, dilectionem quam Patri Filius, fubjectionem quam Præ- lato fubditus, ſervitutem quam Domino ſervus. Poſſe tibi obedire maxima eſt mihi jucunditas, poſſe ſervire non par- va hilaritas, in qvo enim venerabor te, in eo beatum Petrum: In qvo obediendo ſerviendo te mihi conciliabo, in eo bea- tum Apoſtolum. Monitus à Te fuſcepi confratrem meum Metenſem ut teipſum, attendens illud Dominicum: Ci vos recipit, me recipit, cauſam ejus meam feci, negotium ejus meum exiſtimari, eadem nobis adverſitas eadem fuit prosperitas. Ad hoc me invitavit mutua fraternitas debi- ta caritas ſed præcipue juſſio tua, benivolentià tua& habi- ta in me fiducia. Præterea Treverenſis Eccleſia cum gra- vi dolore pedibus paternis advolvitur, filia Dominum pul- ſat, inconfolabile ſui detrimentum his temporibus, me me- diante deplorat vidua per biennium ferè quanta paſſa eſt& patitur? quantum afflicta eſt& affligitur? foris pugnæ, intus timores. Elegit virum de plebe dignum ſacerdotem ido- neum Patrem, communi aſſenſu teſte conſcientia mea co- ram Deo& coram Te, qvod nihil Simoniacum, nihil con- tra jus Eccleſiaſticum intercurrerit, qvod nihil Symonia- cum& petitione remota intervenerit. Conſecrationem e- jus 96 Ceſta Treverorum. jus miramur differri, dilationem tam gravem miramur potu- iſſe tibi inculcari. IIlud maxime, qvod pateris hac deſo- latione nos adeo gravari. Graviſſimum onus eſt mihi, ſo- lum eſſe in medio nationis pravæ& perverſæ: ſolũ Patre& fra- tre illo expuſſo alio non conſecrato. Si Eccleſiam, ſi ſtatum Chriſtianitatis curas, locum noſtrum reſpicias& cum vita Patris in omnibus ſpectata ordinationem mereatur, Meten- ſem& me tuo Ctu] exaudito nullius detractione ulterius remoretur. Perſolvet Tibi qvod Patri Filius, quod Prælato fubditus. Deinde quibusdam interpoſitis in fine ita con- cluſit, qvomodo Rex ſit tecum& tu cum rege, modo mihi reſcribas tuo. CAP. LXIII. Enique his qvæ decurſa ſunt Romam directis appro- pinqvante tempore qvo ſe Rex venturum per epiſto- lam ſupraſcriptam ĩipſi mandaverat ſicut juſſus fuerat veni- re ei obviam parabat, veniensqve Mogontiam ibi complu- res Epiſcoporum in occurſu regis euntium reperit, ad qvos fada oratione, qvoniam confratres ſui ſuffraganei videlicet Eccleſiæ Trevirenſis ſupra nominati Epiſcopi, Heriman- nus metenſis& Bibo Tullenſis ob invidiam Regis Metropo- litani ſui conſecrationi noluiſſent intereſſe, petivit ex ipſis cauſa caritatis ſib5i coperatores fieri,& obtinuit itaque as- ſumtis ſecum qvi plus cæteris erga ipſum benigni videban- tur connivente eodem] ejusdem ſedis Archi præſulem Egil- bertum conſecravit Epiſcopum. Porro cum fuiſſet ordina- tus paucis interjectis diebus Treverim venit,& cœpit cum his qvi ut ita dicam, ipſum noluerant regnare ſuper ſe, Ty- rannico more agere, ut deinceps ab ejus impugnatione- deſiſterent; majoribus, qvibus plus nocere non potuit, ex Re- ge Accegſiones Hiſtoricæ 97 ge timorem incutere, invalidæverò plebis qvæ ſe adverſus eum defendere non potuit, bona quacunque occaſione di- ripere. Tunc hi qvi plus cæteris ei auſi ſunt reſiſtere, dixe- runt. Qvoniam ad hunc Pontificatus honorem& tunc& nunc ingratus nobis acceſſiſti, ſed& quia ab homine Laico& ex- communicato Epiſcopalia ſuscepiſti, Epiſcopalia inqvam an- nulum& baculum, præ ſertim cum in canonicis decretis Lai- cis qvantumyvis religioſis nulla de Eccleſtaſticis rebus aliquid diſponendi ſit tributa facultas, idcirco non poteris epiſcopa- ri, nec nos Tibi communicare. At verò inſuper ſi debes in gradu ſuscepti honoris conſiſtere, oportet Te Gregorio Ca- tholicæ Eccleſiæ ſummo Pontifici obſeqvi& obedire: Hæretico illi ſuprapoſito penitus abrenuntiare Hæretico in quam, juxta illud qvod beatus Gælaſius Papa& Martyr in epiſtola qua- dam univerſis Orientalibus Epiſcopis directa, de hujus- modi ſuprapoſitis ſcribens ait: Quid ergo facimus de tan- tis totque civitatibus, ex qvibus Catholici Pontifices rejecti ſunt, ſi Catholici ſubrogati, cur Catholici ſunt rejecti, ſed evidenter apparet, quia cum Catholici ſunt rejecti non Ca- tholici fuerunt qvi ſubrogati ſunt. Reſtat igitur, ut non ſint Catholici ſed hæretici qvicunque ſucceſferunt. Item quis non videat illos eſſe Catholicos& ab omni peſte hæ- retica prorſus alienos, qui à propriis urbibus detruſi& in ex- iliis ſunt redacti& eos qvi ſuperſtitibus Catholicis ſucceſſo- res fieri auſi ſunt, Catholicos omninò non eſſe. His adde& illos qvi ſe prius talium Communioni conjunxerunt. Cæ contra Egilbertus reſpondit, velle ſe vitam dare(potius] quam illi, qui eum ad hunc honorem provexiſſet, infidelis exiſteret, nunquam velle Gregorio obedire quam diu ipſe nollet amicitiam Regis inire. Interea dum hæc& his ſimi- lia contendentes tractarent, appropinquabat jejunium qua- tuor temporum, qvo conſuetudo eſt Eccleſiæ, promoveri † N eos 98 CGeßta Treverorum. eos ad ordinem Clericatus, qvi ſunt promovendi,& hoc iſte omni niſu affectabat facere, non amore juſtitiæ, ſed ut potuiſſet majorum quempiam ſibi advincire ut videlicet ab ipſo conſecrati poſtea ipſi eſſent obnoxii,& quomodo ſuam ab ordine ſuspenſionem, ita pertimeſcerent ejus ab Epiſco- patu depoſitionem. Cujus intentionem cum reſciſſent, dixerunt, quia pallium quod à Romana Eccleſia Metropo- li noſtræ debetur, nondum es adeptus, impoſitionem manus à Te percipere nolumus. Maxime cum in canonibus de- cretum ſit: Si quis Epiſcopus Metropolitanus ſine pallio conſecrare præſumſerit,& conſecrator& conſecratus gravi ordinis ſui periculo fubiacebit, quod utique ſi debes acquire- re, neceſſarium habes erga Papam, qvem adeo deſpicis Gregorium Te humiliare, ut merearis accipere. Quid mul- ta? expoſitis ei idoneis cauſis pro quibus non debuerit ordi- nes kacere, abſtinuit,& paucis diebus interpoſitis qvendam ſubditorum ſuorum nomine Theodoricum Monachum ſci- entia literarum valde præditum, miſit quæſitum Clemen- tem ſuum Apoſtolicum& inventum transmittere ſibi expe- teret pallium. At ille Clemens, inquam, gaviſus, quod ali- quis ipſum pro accipienda benedictione reſpiceret, quod petebat transmiſit, cum literis docentibus quibus tempori- hus foret uſurus, quas quia autor non roborat at magis verò infirmat, Hæreticorum enim& excommunicatorum decreta fidelis qvisqve non recipit, idcirco commmendare memoriæ non curavimus. CAP. LXIV. Ic autem quem jam nominavimus Theodoricus de ſæpe dicto Gregorio Pontiſice quos libros edidit, in quibus men- datüs multis compilatis, qvod non ipſo melius continuare L com. ———⅓4 ¼* Kcceſiones Hiftoricæ 99 — communicare] quis novit, Gregorium infamem fecit, Regis verò& ſui Papæ innocentiam& Sanctitatem com- mendat. Pro quibus ecitis iſte de quo loquimur, Egilber- tus Abbaciam ſancti Martini ſupra litus Moſellæ, defuncto beatæ memoriæ Sigeberto Abbate, eadem die regendam Äilli retributionem] dedit ſquo utiqve malo, ſi majus non fecis- ſet, ad perpetuam damnationem ſufficere potuiſſet J quam ipſe felix Abbas quantum potuit rexit& Eccleſiam ipſam reparavit. Nam ipſa Abbatia prius qvidem erat in rebus ad- modum ſufficiens ſed peccatis exigentibus ejus temporibus ita eſt deſtituta ſat nunc ab hoc adeò eſt annihilata J quod Monachi qvi ibi Deo ſerviebant[ ibi divinis erant manci- ati ſervitiis] niſi aliunde conqvirerent nec neceſſaria vitæ haberent. Eſt& aliud qvoddam geſtorum ejusdem Egil- berti, qvod ſucceſſoribus noſtris voluimus narrare quod ro facti ſimilitudine iſtic libet inſerere. In Monaſterio uellarum horrei defuncta Imiza ſummæ ſtrenuitatis an- cilla Dei, Matre Cœnobii, renitentibus omnibus ibi loci Deo famulantibus, præpoſuit quandam neptem ſuam fratris fi- liam nomine Luirgardam Ingurdam] corpore qvidem valde juvenculam& ſpecioſam& ſecundum ſuam ætatem literis eruditam, moribus honeſtam;[Ingurdam, quòd cum pace ſalvo honore profeſſionis dixerim, Deus ſcit qvod non mentior, arte magicam, veneficam, incantatricem blasphemam. Hac in altero codice, unde appare: librum mu- tarionem mutaté temporibus ſubiiſſe de qvà cum Epiſco- pus omnibus modis niteretur; ut ibi eam præficeret San- Gimonialibus, omnibus puſillis& majoribus ſine ceſſati- one tam die qvam nocte Deum& Sanctam ejus Genitri- cem,& cui ſerviunt, ne boc fieret orantibus; cuidam ex eorum Collegio, ceteris freqventior orationi incum- behat, inter verba graliomise divinæ erat voluntatis, ob- 2 dor- 100 Ceſta Treverorum. dormienti, talis oblata eſt viſio. vidit Sandam DEl geni- tricem in medio Angelorum ſtantem& beatas Virgines, Irminam, Modeſtam, Anaſtaſiam, quæ in diebus ſuis ip- ſi loco præerant, coram ea conſiſtentes& vultus qvaſi moe- ſtos exhibentes,& ſanctam Dei Matrem ita ſe alloquen- tem: Auſculta, inquit, Filia cum illuxerit dies, erat enim hora matutina, indica ſororibus tuis ex me qvia peccatis veſtris exigentibus decrevit Deus, ut ipſa de qua petitis ab- ſolvi, flagelli vobis loco proveniat, qvousqve pro afflictio- nibus ah ipſa irrogandis de diuturnitate vitæ ipſius pigeat. Ve- runtamen noveritis ipſam ex prælatione iram Dei in ſe provocare, vobis vero non plus officere niſi quod ſu- per deſtitutione hujus loci noſtri videbimini ſufferendo la- borare. Itaqve cum fuiſſet intronizata[ cœpit de bonis Eccleſiæ juxta illud Nacchum, diabolum magnum exerce- re&, ut verum fatear, licet impudenter loquar, alia con- cubitoribus diſtribuere, alia vendere poſtremo ut breviter concludam, paucis Eccleſiæ derelictis omnia in uſus ſuos con- vertere, ut poſſes liquido perpendere veridicam Dei geni- tricis ſententiam ſupradictam exiſtere: Ipſam ex prælatione jram Dei in ſe provocare. Denique aliquantis annis tranſa- ctis Engelbertus cœpit&c.] cœpit Deo ſervire, Sorores Ec- cleſiæ procurare,& rexit illam XL. annis usqve ad tem- pore Domini Archi Epiſcopi Adelberonis, qvi primo fuit Metenſis primicerius poſtea Trevirorum Archi Epiſcopus & Romanæ ſedis legatus. Hujus temporibus Abbatiſſa Luigardis felicis memoriæ obiit& ante Eccleſiam in pace qvielcit. Denique aliquantis annis tranſactis Egilbertus ce- pit ſe ſatis admodum offico dignum exhibere, niſi ſolum quod ab excommunicatorum, Regis videlicet& Clementis ſe noluit communione ſequeſtrare, propter quod Bruno qui ei in Epiſcopatu proximo loco ſucceſſit, omnes quos il- le ordinavit, iſte ab officio ſuſpendit nec remotos ad priſti- num Accesſiones Hiſoricæ 101 num gradum admiſit, niſi qui ſe legitimo Romanæ Eccle- ſiæ Pontifici obediturum ſupra ſanctum Evangelium fidem fecit. Complura memoria digna de hujus Egilberti probis actibus quæ per ipſum vel ſub ipſius temporibus geſta ſunt ſeniorum relatione ad noſtram notitiam devenerunt, quorum aliqua, ſi quidem vel aliquam ejus memoriam cum pace Ec- cleſiæ fieri liceat in benedictione, curabimus inſinuare. CAP. LXV. 4 præpòôtens Matrona comitiſſa de caßello quod A- ralune dicitur, Mater videlicet Comitum Walramni& Folconis, marito fuo defuncto aſtipulantibus filiis& fili- abus ſuis, proprietatis ſuæ bona in Eccleſia Treverenſi be- ato Petro tradidit,& amplius recepit, ſub conditione quam precariam nominant, ita videlicet cum ipſa de hac luce mi- graret utraque data ſimul& accepta in beati Petri& Epi- ſcopi jus libere tranſirent,& quod Epiſcopo ex his facere placuiſſet liberam poteſtatem haberet: Hujus Comitiſſæ neptem filii filiam Reinricus quidam dux, cujus ditionus erat Caßiellum qued vulgo Limpurc[ Lemburg J nominatur in matri- monium duxit, qui decurſo aliquanti temporis ſpatio ea- dem bona Eccleſiæ tollere& in ſuos uſus vendicare ſtude- bat, propter quod cum ſæ pius fuiſſet ab Epiſcopo ad ſatis- fadionem vocatus& nollet deſiſtere, ſequeſtratus eſt à com- munione Eccleſiæ, cumque nec ideo manus ſuas ab ince- pta malitia contineret, imo miagis& alia Epiſcopatus bona devaſtaret, Epiſcopus maledixit ei anathemate Maranatha. Cum nec ſic quidem ab impugnarione deſiſtenti ſed& ad- verſus ipſam civitatem Treverenſem cum magna armato- rum manu venienti, Epiſcopus convocata ad ſe liberorum & Miniſterialium Eccleſiæ wnechne gravi ſtatuto die oc- N3 cur⸗ 102 CGeſta Treverorum. currit& adjutorio Dei& beati petri iſtius partis ſatis ad- modum modico, illius vero permaximo detrimento& confu- ſione, ad propria redire cœgit. Poſt multum vero tempo- ris cum idem dux inflictum ſibi anathema parvi penderet & in malis ſupradictis& ſimilibus perſeveraret, accidit ut quidam de militibus ejus die quadam in domum ejus ve- niſſet& facta hora prandii appoſita menſa coram ipſo pa- nem comedere deveniſſet[ debuiſſet& dux illi illudens, ſurge ait& foras egredere, coram me commeſturus non es, excommunicatus enim es,& ille ubi, inquit,& quis me præ- ter eum qui& Te excommunicavit. Cui dux ait, Ecce nunc vide jam parebit ſi ita ſumus excommunicati, ut ali- quæ nobis moleſtiæ poſſint accidere, ſi hic canis qui torte illis edentibus aderat, bucellam quam illi dedero comede- rit non pertimeſco: Sin autem, timenda eſt nobis excommu- nicatio& petenda reconciliatio. Et hoc dicto miſit bucellam, quam canis ut naribus adhibuit ultra contingere non curat, & nequis hoc canis ſaturitati imputare potuerit, cum alius illi bucellam mitteret, feſtinus arripuit, unde omnes qui a- derant ſumma admiratione ducti una voce dixerunt, opor- tere eos ad ſatisfactionem venire. Et ita fecerunt. Sit er- go nomen Domini benedictum in ſecula, qui Sacerdotum, licet peccatorum, tamen in multitudine clementiæ preces exaudit. Et quod noſtra parvitas in terris ligat, apud ip- ſum quoque ligatum eſſe confirmat, juxta quod ipſe bea- to Petro& per ipſum Eccleſiæ promiſit, dicens quodcun- que ligaveritis ſupra terram erit ligatum& in cœlis. CAP. LXVI. F Atempeſtate populus multus utriusque ſexus ex omniter- ra& natione Jeruſalem ire intenderunt,& totis deſideriis anhelabant pro Dei& fidei amore aut ipſi mortem ſuſcipe- re aut Accegſiones Hiſioricæ 103 re aut incredulorum colla fidei ſubjugare,& hac mentis intencione incitati decreverunt primum Judæos in civita- tibus& caſtellis ubicunque habitarent perſeqvi,& cogere illos aut Dominum jeſum Chriſtum Deum credere, aut ſub ipſa hora vitæ periculis ſubjacere, cumque eodem fervore civitati Trevirorum appropinquaſſent, Judæi qvi ibi habita- bant ſimilia ſibi arbitrantes fieri, qvidam ex eis accipientes parvulos ſuos, defixerunt cultros in ventribus eorum, di- centes, ne forte Chriſtianorum veſaniæ ludibrio fierent, debere eos in ſinum Abrahæ transmittere. Quædam au- tem ex mulieribus eorum, aſcendentes ſuper pontem flu- minis& adimpletis ſinibus earum& manicis lapidibus præ- cipitaverunt ſe in profundum. KReliqui verò, quibus adhuc vivere cordi erat, aſſumtis ſecum rebus ſuis& liberis, in Pa- latium quod aſile Trevirorum, ubi ipſa hora Egilbertus manebat, confugerunt,& cœperunt lachrimis flagitare ſuf- fragium. IIle vero nacta opportunitate ſuper converſione eos admonens ita exorſus eſt: Miſeri, nunc venerunt ſu- er vos peccata veſtra quæ operati eſtis, filium Dei blaſ⸗ phemando& Sanctiſſimæ ejus Genitrici detrahendo, ip- ſum quidem in carne veniſſe negando,& matri ejus ſuper- fluitatibus verborum veſtrorum derogando. Ecce jam hujus rei cauſa ad ſummam vitæ veſtræ deſperationem de- veniſtis,& vobis ego dico, ſi in hac infidelitate veſtra per- ſeveraveritis, corpore ſimul& anima peribitis. Vos pro ſimilitudine Patrum veſtrorum, qui ante Chriſti adventum ipſum in carne venturum crediderunt, vobismet ipſis blandi- entes, profecto niſi jam ipſum veniſſe,& quod redemtionis humani generis ipſum acturum Scripturæ referunt, adim- pleta eſſe cognoveritis, ipſi vos fallitis. Quæ vos ſtultitia vel magis duritia coardtat, ut cum Prophetica ſcripta le- gatis non retractetis, vobiscum cogitantes quam brevis tem- poris 104 Geſta Treverorum. poris ſpatium adventus ejus in carne Daniel commemorat, &c quot ex inde anni defluxerunt. Septuaginta, inquit, heb- domadæ abbreviatæ ſunt ſuper populum tuum,& ſuper ſanctam civitatem ſuam ut conſummetur prævaricatio,& finem accipiat peccatum& deleatur iniquitas,& adducatur juſtitia ſempiterna& impleatur viſio Prophetæ& ungatur Sandus Sanctorum. Nonne ſi ſcientiam literarum veſtrarum bonam haberetis, utique magnum vobis poſſet exiſtere gau- dium& fidei incitamentum de aſſumtione generis veſtri in Deum e Hoc autem dicebat, qvia, ut quidam ſanctorum di- cit: Infidelibus eſt blandiendum, ut ad fidem convertantur, & ipſi de generis ſui nobilitate gloriantur. Et adjunxit: Nunc itaque quieſcite petitionibus meis& conſiliis& convertimini & baptizemini& ego reſtitaam cum pace& ſalute poſſeſſi- onibus veſtris,& deinceps adverſantibus tuebor vos. Cum hæc& his ſimilia ad illos diceret, unus ex illis legis Do- ctor, cui nomen erat Michæas, cepit dicere; Vere ſicut dixi- ſti, neceſſum eſt nobis magis Chriſtianorum nos fidei jun- gere quam de die in diem taliter vitæ noſtræ& poſſeſſio- num periculis ſubiacere. Age ergo quomodo credere debe- amus ediſſere,& adjuva qvatenus liberemur de manibus eorum qui pro foris ſunt quærentium nos perdere: Et ait Epiſcopus: Hæc eſt fides Catholica ſine qua nemo ſalvari poteſt, ut credatur in Deum Patrem Omnipotentem Creato. rem omnium creaturarum& in jeſum Chriſtum filium ejus, qui cum Patre unius eſt ſubſtantiæ, qvem Deus Pater ante omnia tempora genuit nativitate ineffabili, de qua dicit Eſaias Propheta, Generationem ejus quis enarrabit? qui quidem cum homines per multimoda vitia incedentes ad tantam deveniſſent inſipientiam, ut neglecto Crea- teore ſuo debitum Deo idolis manu factis honorem impende- rent; ſicut eſt infinitæ miſericordiæ, condoluit perditioni eo- . rum —— 2 2 Accesſiones Hiſtoricæ 105 rum& ut eos ab errore& perditione, quæ de haâc vita de- cedentes excipiebat, liberaret; manens quod erat, ſuſce- pit quod non erat, ex voluntate patris, cooperante Spiritu Sancto, homo verus per immaculatæ virginis uterum ſine viri ſemine natus eſt, quem quia filium Dei eſſe ſe dicebat, Patres veſtri crucifixerunt& vos ipſorum maledicta devin- xerunt dicentes: Sanguis ejus ſuper nos& ſuper filios no- ſtros. Verum tamen vos hoc maledictum evadere poteſtis ſi in ĩpſum firmo corde credideritis& de peccatis veſtris ĩp- ſum vobis propitium fieri rogaveritis, qui poſt paſſionem ſuam effrado inferno& his qui in adventu ejus credide- runt inde erutis, die III. Deus verus& homo reſurgens à mortuis, ab hinc die XL. videntibus qui digni erant ad cœ- los aſcendit, ubi ſedet in dextra Dei Patris ſui, æqualis eĩi& cœternus in divinitate, inde venturus in judicium in no- viſſimo dierum, Deus verus& homo, reddere unicuique prout geſſit in corpore ſive bonum ſive malum: Nec mi- nus credendum eſt in Spiritum Sanctum, qui ex Patre& fi- lio procedens univerſa condita vivificat, æqualis& conſub- ſtantialis per omnia in divinitate Deo Patri& Filio, pro- pter quod& fides Chriſtiana trium deitatis perſonarum u- nam prædicat eſſentiam, æqualem Majeſtatemn. Hanc fi- dem Catholicam per orbem confitetur Eccleſia, in qua u- num datur baptiſma in remĩſſionem peccatorum credenti- bus, in qua juſté& piè viventes poſt hujus vitæ decur- ſum corporibus noſtris eisdem quibus nunc paremus, immortalitate veſtitis, præterea communionem Sanctorum percipere& fruituros æterna beatitudine; malé verò ope- rantes non confeſſos& inemendatos in æterno arſuros in- cendio. Tunc Michea is videlicet, quo hortante hanc fi- dei editionem Epiſcopus exorſus eſt ait: Teſtificor tibi per Deum quia quod locutus es credo,& ecce jam lidaiſd abre- 106 Geſta Treverorum. abrenuntio,& quæ nunc mihi non ſatis plenè ſunt intelle- cta, cum nobis tempus pacis& transquillitatis adveniet. perquirere curabo, tantum nunc accelera nos baptizare, ur poſſimus manus quærentium nos evadere. Similiter& alii omnes dixerunt. Tunc Epiſcopus baptizavit illum nomen ſuum imponens ei, alios autem Presbyteri, qui aderant baptizabant. Sed ut de cætero taceam aliis omnibus in ſequen- ti anno apoſtantibus iſte adhærens Epiſcopo in fide perman- ſit. Non ergo audebo nunc dicere, quod iſtius converſio ſit animæ convertentis ſalvatio, cum ſcriptum ſit, quia qvi converti fecerit peccatorem ab errore viæ ſuæ, ſalvabit ani- mam ejus à morte, ejus inquam, id eſt ſuam& converſi. Cum ad Ezechielem Dominus dixerit, quod ſi annuncia- verit impio viam ſuam malam& ille converſus non fuerit, ipſe tamen mercedem ſuam non amiſerit. Sic enim dicit: Si autem tu annunciaveris impio& ille non fuerit conver- ſus à via ſua mala, ipſe quidem in iniquitate ſua morietur, tu autem animam tuam liberaſti. Præterea multa alia bo- na operatus eſt, quod enumerare longum eſt. Hoc tan- tum ſciendum quod eleemoſynas pauperibus largas faciebat & Eccleſtis bona plurima conferebat, ſed& ab anteceſſori- bus ſuis aliquibus ablata reconſignavit, quorum teſtamenta in ejus memoriam in bibliothecis usque hodie funt recon- dita, quæ omnia ego puſillus qui hoc ſœribo ad redemtio- nem animæ ejus profutura poſſum optare ſed ſententiæ be- ati Auguſtini non audeo præjudicare. Dicit enim, omni homini qui Eccleſiæ Catholicæ non tenet unitatem neque baptiſmus neque Eleemoſyna quamlibet copioſa, neque mors pro Chriſti nomine ſuſcepta proficere poterit ad ſalu- tem, quoniam in eo vel hæretica vel ſchiſmatica pravitas perſeverat quæ ducit ad mortem. Mortuus eſt autem Anno Dominicæ iacarnationis M. C. primo, Non. Septembr. Et fe- pultus- —— 2 Accesſiones Hiſtorica 107 pultus eſt in Eccleſia majori, domo videlicet Sancti Petri Apo- ſtoli, ſedit in Epiſcopatu annos XX duos, menſes VIII. dies tres& vacavit Epiſcopatus feré menſes IV. CAP. LXVII. N diebus illis fuerunt ex copioſo Trevericæ Civitatis clero quam plures hac ſacerdoti ſucceſſione digniſſimi, inter quos erat quidam Bruno nomine, Francus natione, inſig- nis nobilitate, utpote quem pater Arnoldus Comes ex no- biliſſima Adelheida matre genuerat, forma præſtantiſſimus, literis ſatis eruditus, conſilio cautus, pluſquam dici poteſt mu- nificus. Quibus ita erga ſe Principes devinxerat, ut non ſolum præpoſituris Majorum Eccleſiarum in Treveri& Spi- ra verum etiam beati Florini in Confluentia,& Archidia- conatus eum dignitate ſublimaſfent. De hoc ſuggeſtum eſt Imperatoci, ut eum Trevericæ præficeret Eccleſiæ. Eo ſi- quidem anno Henricus Rex quartus, Imperator tertius ha- bita curia natalem Domini celebravit in Mogontia, ubi eum adeuntes cives Treverici petierunt ſibi Epiſcopum dari, qui- bus mox petentibus principibus& civibus conſentientibus, Brunonem eis conſecrari juſſit. denique ibidem ordinatus- eſt Idus Jan. Adelberone Metenſis Eccleſiæ Epiſcopo ole- um ſacræ benedictionis imponente, Johanne Spirenſi, Ri- chero Virdunenſi cooperantibus, afſiſtentibus Archi Epiſco- pis Burchardo Mogontienſi& Friderico Colonienſi& aliis quam pluribus Epiſcopis. Itaque ordinatus venit Trebe- rim die purificationis Sanctæ Mariæ Dei Genitricis& cum magno populi gaudio ſusceptus eſt. Anno igitur ordinati- onis ſuæ Ill. menſe Martio Romwam profectus Apoſtolorum gratia& percipiendæ benedictionis magiſtri ſui cauſa in- venir Dominum Paſchalem univerſali Synodo præſidentem † O2 Papa- 108 CGeſta Treverorum. Papatus ſui jam annum octavum agentem, à quo honori- ſicè ſusceptus, utpote Belgicæ Galliæ primæ Metropolis Præſul Magnificus. Ad cujus Præſulatum ex permiſſione beati Petri Apoſtoli ſuorumque ſucceſſorum Apoſtolicorum quos enumerare longum eſt, inviolabilium teſtamentorum roboratione totius Galliæ atque Germaniæ pertinet prima- tus. Ita enim ſanctus Sylveſter Beato Agricio IIlito. Epi- ſcoporum Treberenſium, qvorum nomina cognita habemus feribit inter cætera dicens: Sume prioratum poſt Alpes Tre- bir, ubique, Quem tibi lege nova Roma dat& veteri. Ho- norifice inquam ſuſceptus ſed quoniam Epiſcopalia, annu- lum videlicet& baculum per manum Laicam ſuscepiſſet, at- que quia Ecleſias dedicaſſet& Clericos nec dum pallium conſecutus, promoviſſet, multum aſperè correptus eſt& decernente Epiſcoporum ibi congregatorum concilio Pon- tificatus officium depoſuit, quod tamen eisdem interveni- entibus, quia diſcretio ejus& prudentia officio& tempori con veniens erat, poſt tridum non ſine admiſſorum pœni- tentia recuperavit. Injuncta eſt autem pœnitentia, ut quo- tiens in ſpatio trium proximorum annorum Miſſarum ſo- lennia celebraret, dalmatica non uteretur quod ipſe humili- ter implet. Deinde accepta tam Apoſtolici quam totius ſy- nodi benedictione, pallii honore donatus, atque de regula fidei firmiter obſervanda inſtructus, arque de inſtructione commiffi gregis diligenter admonitus, in ſua cum gaudio remeavit. Tum veròô juxta Magiſtri inſtitutionem magis quam ante operibus juſtitiæ cepit inſiſtere& verbum ſa- eræ exhortationis quaſi menſuram Evangelici tritici Domi- nicæ familiæ fideliter erogare& quod prædicavit ore, ſtu- duit operum executione conficere. Attentius illud beati Gregorii mente pertractans, Cujus vita deſpicitur, reſtat ut& prædicatio ejus contemnatur, Fuit enim vonitan in ra- Accesfiones Hiſtoricæ 109 Oratione, devotus in eleemoſynarum largitione, pius in vi. duarum& pupillorum defenſione, excidia domorum Dei nulla ſumtus magnitudine motus reparabat,& ſi quispi- am Deo famulantibus aliquid intuliſſet injuriæ, impune præ- terire non ſinebat. Verum ut breviter concludam talem ſe omnimodis exhibebat, ut in adminiſtrandis quoque regni negotis ex omnibus principibus conſilio ſapientia& auto- rirate nullus eo fublimior haberetur, adeo ut Imperator Patrem ſuum eum vocaverit& majorem cæteris ei hono- rem impenderit, ſed& ab omnibus Epiſcopis, quocunque ſe conventui eorum ingeſſiſſet, ut Pater quidem diligeba- tur, ſed ut major venerabatur. Igitur quoniam in rebus ſi- bicommiſſis ſtrenuiſſimus exſtitit, defuncto Imperatore com- muni conſilio Principium Vvice-Dominus Regiæ Curiæ effectus eſt& regnum regnique hæres Heinricus videlicet nominis hujus qvintus Rex adhuc adoleſcens circiter annos XX ei committititur, ut& regnum ſua prudentia diſponeret& hæredem regni& morum ſuorum honeſtate& diſciplina, qua ipſe maximé] præ omnibus pollebat, informaret, quousque in Virum perfectum ætate& ſapientia ſuccre viſſet, quem fuſceptum tam diu educavit usque dum Adelberti tunc Cancellarii poſtea Mogoncienſis Epiſcopi detractioni- bus exaſperatus regni& hæredis providentiam proceribus reconſignavit. Quantæ autem pietatis exſtiterit exinde quis colligere poterit, qui noverit quod quantum libet ei quis- iam moleſtiæ irrogaſſet, ſi revertens veniam poſtulavit, fa- cilmme ad miſericordiam motus indulſit. Unde factum eſt, ut cum idem Adelbertus, cujus ſupra memini, Mogontienſi- um jam novus[Electus Epiſcopus] ob illatas Regi mole- ſtias à Rege captus& in carcerem retruſus, non inde pri- us exire potuiſſet, quam iſte Bruno, inquam faciendo fidem nunquam illum Regi nociturum pro pſo ſe obſidem Regiæ 03 cuſto- fIo CGeſta Treverorum. cuſtodiæ dedit. Quid multis moror? Denique cum tanta ſo- lertia ac ſapientia ab ipſo res acta eſt, ut cum in diebus ilſis de venalitate Sanctæ Eccleſiæ, ſcilicet de contradictione ven- ditionis, Epiſcopatuum, Abbaciarum& aliarum quarum. cunque Eccleſiaſticarum dignitatum inter regnum& ſacer- dotium ſicut ſuperiori ſermone decurſum eſt, ageretur in- vidioſa diſſen ſio, ita Catholicorum amplexuseſt conſortium, ut Imperatori debitum non negaret obſequium, neqve ita ſe Cæſarianorum communione contaminavit, ut Catholico- rum offenſas incurreret. Propter quod contigit ut novis. ſime ſua prudenti mediatione Imperator Apoſtolieo obtem- peraret,& deinceps deſinerent eſſe diſcordes, quod ut fa- cere non omiterret, quoniam omnibus prominebat aucto- ritate multorum Epiſcoporum exhortatoriæ ad ipſum dire- ctæ ſunt Epiſtolæ. C4P. L. XWIII. N uue autem ſupereſt, ut geſtorum ejus quoddam me- moriale cui me contigit intereſſe, debeam declarare. Ivo- di quod Trevericæ diœceſis appendicium eſt, fuerunt eotem- pore hæretici qvi ſubſtantiam panis& vini qvod in altari per facerdotes benedicitur, in corpus Chriſti& ſanguinem vera- citer transmatari negabant, nec baptismi ſacramentum parvulis ad ſalvationem proficere dicebant,& alia per- plura varii erroris profitebantur, qvæ memorſæ tradere nefas duxi. De his quatuor oblati funt ei, quorum duo presbyteri, reliqui vero duo erant Laici. Presbyterorum unus Fridericus, alter duobus nominibus vocabatur Domi- nicus Guilhelmus, Laicorum vero alter Durandus, alter Hamelricus, quos dum diſcuteret, Hamelricus fuga laplus eſt, Durandus vero hactenus quidem ſe ſceleris hujus aſſen- tato- Accegsſiones Hiſioricæ In tatorem eſſe ultro confeſſus eſt, ſed deinceps in ea aſſenta- tione nolle perſiſtere, adhibitis ſibi ſanctorum reliquiis ju- ramento verbis fidem fecit. Vocatus auten alter Presbyte- rorum Fridericus ad audientiam non ſolum non negavit, verum& bene& recte ſe credere id profitendo aſſeruit. Cui Bruno Epiſcopus ait: Oportebat ut Tu, qui Doctor fide- lium eſſe debuiſti, ſanam doctrinam cunctis evangelizares omittens infidelitatis aſſertiones, quibus mentiri Te cunctis credentibus luce clarius conſtat, cum beatus Auguſtinus di- cat, quoniam Chriſtum vorari fas dentibus non eſt, voluit ipſe Chriſtus hunc panem& hoc vinum miſterio in mini- ſterium] carnem verò ſuam& ſanguinem conſecratione ſan- cti ſpiritus potentiali ſ præternaturaliter] creari& cottidie pro mundi vita myſtice immolari, ut ſicut de virgine per Spiritum Sandtum vera caro ſine coitu creabatur, ita per eundem ex fubſtantia panis& vini myſticè id eſt Lidem] Chriffi corporis(corpus Jconſecretur. In Epiſtola quoque de fide Catholica idem Beatus Auguſtinus dicit: Firmiſſimè tene& nullatenus dubites, parvulos Cparvulis] qui nec propria voluntate credere nec pœnitentiam pro peccato quod originali[originaliter]trahunt, agere poſſunt: Sacramentum tamen] fidei& pœnitentiæ quod fanctum eſt baptisma, quam diu rationis eorum ætas capax eſſe non poteſt, ſufficere ad falutem in capitulo Epiſtolæ XXVII. His itaque aliis ſerĩp- turæ ſacræ Eulogiis in medium prolatis cumque ab aſtan- tibus fidelibus nunc ſingulariter nunc communiter increpa- tus atque ad Chriſtianam veritatem incitatus nollet acqui- escere, ſed magis in infidelitate delegiſſet obſtinata mente perſiſtere, acclamabatur ab omnibus Dominicæ vocis ſen- tentia: Quoniam Eccleſiam non audit ſit tibi ſicut Ethnicus& Publicanus, adjeceruntque gradu moveatur atque damne- tur, quod ut fieret omnibus currentibus, ille nacta fugiendi oppor- 112 Geſta Treverorum. opportunitate ſe interim ſubduxit ſicque evaſit. Proĩnde cum requiſitus non eſſet inventus, juxta canonum ſancti- ones, qui noluerit ad audientiam venire vocatus eademque patiatur abſens, ut breviter comprehendam, damnatus eſt. inquiſitus eſt& alter ille videlicet, qui ob hujus nequitiæ in- famiam obumbrandam duobus vocabatur nominibus, an& ipſe prælibatæ hæreſis aſſertor exiſteret, teſtificatus eſt nun- quam ſe profeſſum eſſe vel profiteri velle, delatoribus ejus affirmantibus& dicentibus ſe quàdam vice(die] inſpiratus inſperato] conventiculis eorundem hæreticorum ſuper- veniſſe, ipſumque illis communicantem, quo contra ille ti- mens ne forte convictus[presbyteri] privaretur honore, reſpondit ſe ob hujus ſuſpicionis abolendæ libenter velle ſummæ examinationis ſubire ſententiam, quod dictum cum placuiſſet omnibus, juſſus eſt Miſſam celebrare& ſacrum ca- nonem qui ſecio vel Acco[Secreta Relaxia] dicitur ſicut cæ- tera excelſa voce decantare, ut qui miniſterio pretioſi cor- oris& ſanguinis Chriſti præſumſiſſet detrahere, ipſius pro- Daretar virtute. Miſſa itaque decurſa ubi ad communican- dum perventum eſt, Epiſcopus verba inprecationis hujus- modi intulit dicens: Si vivificum hoc ſalutis noſtræ ſacra- mentum qvod in manibus tenes non verum corpus Chriſti &c ſanguinem eſſe auſus es impio ore garrire, cum ipſius mi- niſterii(myſterii] conteſtatione interdico, ne quoquo modo præſumas accipere: Si vero non ita ſed Catholicè profiteris accipe;& accepit. veruntamen qualiter idem redemtionis munus ad damnationem ſui in os ejus intravit, referre ſu- pervacuum non judicavi. Cum enim eſſet in examinationis anxietate conſtitutus, omnipotenti Deo de admiſſis pœnitenti- am, de futuris cuſtodiam pollicens corde contrito ſuppli- cavit,& obtinuit ab inſtanti confuſione liberari. Inde vero ubi in ſua rediit, pollicita facere non expavit,& abdicatam hære- Acœceshiones Hiſtorica 1t hæreſin majori quam antea pertinacia roboravit, non reco- lens quod cum ſit Deus judex juſtus fortis& patiens, tanto delinquentium culpas diſtrictius judicat, quanto æquani- miter portat. Contigit ergo, ut de vitio in vitium corrue- ret, ſicut ſcriptum, qui ſordidus eſt adhuc ſordeſcat,& ſpi- ritu fornicationis ſeductus non multo poſt in adulterio de- prehenſus eſt& digna iniquitatis ſuæ morte peremtus eſt. Sæpedictus etiam Pontifex crebris infirmitatibus nunc pe- dum, quod Podagram Græci vocant, nunc ventris fluxu, quod ciliacam nuncupant, vexabatur, propter quod exqui- ſitiſſimos ſemper ſecum habere ſolebat Medicos. Habebat autem inter eos Judæum quendam Joſuæ nomine Phyſicæ artis eruditiſſimum, computiſtam peroptimum, Hebraica- rum literarum& totius Judaiſmi perfectiſſimum, quem cir- cumdabat militaris habirus. Hunc majori præ ca teris fa- miliaritate& dilectione idem Bruno ſibi annectebat, ſata- gens ut qvomodo ille ipſum carnaliter medicaretur; ita illi ipſe ſalutem animæ operaretur. Cum hoc ſæpiſſime de divinis diſputabat voluminibus, ſemper illum ad converſi- onem deprecans& exhortans, in quo tandem Domino lar- giente optatum tenuit effectum. Nam conſiliis ejus ac- quievit& ab ipſo baptizatus eſt. Cui Bruno ſuum nomen impoſuit& in cunctis bonis adjuvit, cunctis fidelibus ſuis ipſum commendans& petens, quia genus illud hominum multum eſt in fide inſtabile, ſemper deſiderat in vitæ neces- ſariis abundare, quatenus ubicun que ille ipſis manentibus ſuperveniret, providerent ei neceſſaria Ccum caritate.] CAP. LXIX. Unc iterum ad ordinem unde dig reſſus ſum, oratio- nis verba convertam. Cum ut dict um eſt Brunoomni- † P moda 184 CGeßa Treverorum. moda probitatis actione XII annis ſerenus extitiſſet, audto- ris omnium prævaricationum diaboli, qvi felicibus ejus acti- bus invidebat, inſtigatione retroconverſus, religioſi iti- neris limitem exceſſit,& incentivis vitiorum avaritiæ vi- delicet& cenodoxiæ plus juſto inhiavit. Ut enim militum interminaté habendi cupidorum muneribus& beneficiis potuiſſet ſatisfacere, non ſolum Clericorum& Laicorum bona diripiebat, verum etiam Eccleſiarum villas& cur- tes Deo& Sanctis ejus veſpere& mane& meridie famu- lantium victui deputatas, ſed& ornamenta pretioſa& va- ſa concupiſcibilia tam aurea quam argentea in ſuos uſus redigebat,& exinde expenſas faciens humanos in ſe favo- res concitabat. Nihil enim laude fuit ei in vita dulcius. Inde eſt qvod villæ duæ, una Dei genitrici loci, qui Orgium dicitur, nuncupata Macharia, diſtans à Treveri verſus a- quilonem circiter tria miliaria, altera beato Paulino, dicta Leſura& aliæ qvam plures, qvas omnes enumerare pro- pter multitudinem diſtuli,[longum eſt à prioribus quo- que Pontificibus ad tempus qvidem ſublatæ ſed freqventer ab omnibus reconſignatæ nunc autem ab hoc ſubtractæ nec reſtitutæ, Epiſcopalibus ſunt addictæ reditibus. Quarum pri- orem Dagobertus Rex Francorum inter cætera quæ Eccle- fiis Dei legitur contuliſſe beneficia, Sanctæ Dei Genietrici ob amorem Sanctiſſimæ virginis Irminæ filiæ ſuæ, tunc ibi degentis, nunc vero quieſcentis cum aſiis quam pluribus contulit, alteram autem quam diximus Leſuram beato Paulino Ludolphus Trevirorum Archi- Epiſcopus donavit & Sacerdotii ſui autoritate obſignavit, imprecans, ut ſi quis Leſuram in ſuccedentibus annis uſui fratrum, in Beati Paulini Baſilica miniſtrantium, ſuſtollere conaretur, di- ſperderet eum Deus de terra viventium. Dbi vero in hunc ejusdem Pontificatus Auctoritas collata eſt, iniquo- rum 4 & 2— —- BX———&⏑— 727 Accesſiones Hiſiorica IS rum ſedudus conſilio, ut diximus, eam cum aliis aliquibus in u- ſus ſuos redigebat, dicens: non licere cuiquã Epiſcoporũ qvid- qvam Epiſcopaliũ redituum alicui Santorum loco aſſignare, & qvoniam prænominatus Liutoldus hoc fecerit, ratum non eſſe, quod utrum ne illi licuerit, vos diſcernite. Eſtimo namq; quoniam Epiſcoporum eſt ſummam Deo famulantibus di- ligentiam adhibere, neceſſaria miniſtrando, ne dum pro neceſſariis conquirendis negociantur, à ſancto propoſito Sdiſcedere compellantur. Ad hoc entm deputati ſunt Ec- cleſiaſtici reditus, ut ex eis ſubveniatur Chriſti pauperibus, qvod ille exegvens melius uſui miniſtrorum Dei aſſigna- verit, quam iſte in uſum ſuperbæ gloriationis abſumſerit. Huc accedit quod cum Egilbertus proximus hujus Brunonis anteceſſor adhuc viveret, inito conſilio cum Optimatibus ſuis, ex qvibus iſte Bruno unus erat, hujusmodi verbis eos compel- labat; Obſecro vos per miſericordiam Dei dilectictiſſimi fi- li mei& fratres, quidquid ego& anteceſſores mei Epi- ſcopi Sanctorum locis injuriæ violentia magis quam ratione irrogavimus, vos me commonefacite& ego reſti- tuam; Ut& meam& eorum animas ab inferis redimam. Quod cum placuiſſet omnibus, diſcretis cuiqve loco rediti- bus banni conſtrictione ligavit& firmavit, ut qui deinceps inde ſubtraheret Deum præſumtionis ſuæ ultorem ſentiret: Et reſponderunt omnes: Amen. Ubi vero Egilbertus ſpi- ritum reddidit& Bruno in Epiſcopatu ſucceſſit, univerſa quæ reconſignavit iſte, reſumſit, dicens nihil exinde ra- tum eſle, quod illi infirmus& jam ſuimet impotens in noviſſi- ma vitæ ſuæhora conſtitutus fecerit. Cum beatus Gregorius dicat: Ultimam pœnitentiam nulli negandam. Beatus ve- ro Auguſtinus dicat ſelnon dicnire, qvod qui ſeram tan- tum egerit pœnitentiam, liberetur per eam. Ego qvidem puto, ſi audeam dicere, Aracri temporanea ſine ſeroti- 2 na 116 Geſta Treverorum. na pœnitentia, male parta reſtituerit& ſi propterea non liberabitur, qui ea poſtmodum in indebitos uſus ufurpa- verit, non minus judicium ſuſtinebit. CAb. LXX. X△ Nno igitur ordinationis ſuæ XIX placuit ei Romam tendere, ut renovaret privilegia ſedis ſuæ, indignatus faper protervia præfati Adelberti Mogontienſis Epiſcopi de legatione ſedis Romanæ ſibi conceſſa ſuperbe ſe efferentis, maxime cum ex conceſſione priorum Apoſtolicorum Epi- ſcopus Treverorum nulli niſi ſoli Apoſtolico vel à latere e- zus ad præſens[ad principes J miſſo debeat obedire, ſicut Hincmarus Remorum Archi-Epiſcopus in Epiſtola ſua Ni- colao Papæ directa commemorat, dicens: Remenſis Eccle- ſia nunquam[inquam excepto J Romano Pontifice Pri- matem habuit, niſi quam diu ejecto ab ea ſine ullo crimine ſuo Pontifice violentia Tyranni Milonis tempore Karoli Principis Paſtore vacans Bonifacio Apoſtolicæ ſedis Legato aliquandiu ſicut& Treverenſis Eccleſia commiſſa fuit. Sed& in tempore illo præfuit Eccleſiæ Metenſi qvidam Stephanus Kalixti Papæ ex Sorore nepos, cui jam dictus avunculus ejus conceſſerat in celebrationibus Miſfarum pallio indu- tum procedere, integra Trevericæ Metropolis poteſtate. vi de pallii honore exhilaratus velut confidens gratiæ con- ſanguinitatis ſupra memoratæ ultra quam oportuit ſe ex- ſtulit, omnimodis innitens, ſi quomodo potuiſſet Trebericam Eccleſiam deprimeret, ſuam autem anteferret& metropolim faceret, ſperans quod qvæcunqve inchoaſſet, Kalixtus as- ſentiret, qvod exinde perpendimus, qvia qvoriescunqvé à Metropolitano vocatus fuiſſet, ut ſicut coukueruag dd ul- 822 d Accesſiones Hiſioricæ I17 ſuffraganeis Epiſcopis, Metropoli obedientiam& ſubjectio- nem fubſcriberet, venire contempſit dicens: Suos qvoqve anteceſſores qvinque fuiſſe Archi- Epiſcopos, qvod nulla- rum ſcripturarum autoritas affirmat& pronuntiat. So- lummodo qvippe Metenſium Epiſcoporum qvinque nume- ro pallio uſi referuntur, qvibus iſte ſextus aſcribitur; ſer- vata camen in omnibus Metropolitano ſubjectione, ſed non omnes qvi pallis utuntur Archi-Epiſcopi ſunt, niſi qvo- rum ſedes Metropolis fubjectis ſibi aliis civitatibus& Epi- ſcopis principatur. Cum igitur propter ſupra memoratas cauſas ſæpedictus Bruno Romam verſus iter faceret,& Au- guſtidinum Auguſtodunum] usqve proceſſiſſet, Kalix- tus Papa ibi ei occurrit& amice ſuſcepit& cum eo in eo- dem loco natalem Domini celebravit. Tranſactis autem diebus follennibus pariter iter Cluniacum dirigunt, ubi Bru- no cauſas ſui adventus aperuit, prolatisqve coram ſedis ſuæ privilegiis eadem ſibi& Eccleſiæ ſuæ Apoſtolicæ ſubſcripti- onis firmamento ſtabiliri poſtulavit quod& obtinuit. Nam facta ei peccatorum ſuorum indulgentia remiſit ad propria dans ei chirographum hunc modum I hujusmodi] conti- nens. CAP. LXXI. Alixtus ſervus ſcrvoram Dei, Venerabili Fratrĩ Brunoni Treberenſis Eccleſiæ Archi Epiſcopo Salutem& Apo- Kolicam benedictionem. Et confvetudo fedis Apoſtolicæ perſuadet& ipſe rationis ordo expoſcit, ut fapientes religio- fasque perſonas& in Romanæ Eccleſiæ unitate& obedientia devotas exiſtentes honorare amplius ac diligere debeamus. Proinde, Frater dulciſſime, poſtulationi tuæ clementer annui- †P mus I8 Geſta Treverorum. mus& perſonam tuam dilectionis brachiis amplectentes eam à cujuslibet Legati poteſtate abſolvimus, niſi forte à no- ſtro latere dirigatur. Confidimus enim in Domino, quod de ſa- pientia& religione tua& Deo& Eccleſiæ honor magnus uti- litasque proveniet. Data Cluniaci III. Non. Jan. Denique non multo poſt tempore viribus corporis ejus ſenio ſimul & infirmitate ad occaſum vergente in omni fere circa re- gione ceperunt viri nequam conſurgere,& res Eccleſiæ, quæ ipſorum defenſioni& ut ita dicam advocatiæ com- miſſæ fuerunt, barbarico more depopulari, quodam comite Wilhelm filio Cunradi ſupra memorati comitis de caſtello quod vulgo Luczelenburc vocatur, ducatum illis præben- te, quos cum ſæpius ad corectionem invitaſſet& non pro- feciſſet, tandem cum non haberet, qui illorum veſaniam armata manu poſſet reprimere, ipſi enim, ſi barbari pro- vinciam hanc impeterent, illis debuiſſent reſiſtere, utebatur in illos anathematis ultione die quàdam Dominica VIII. Id. Decemb. Anno Dominicæ incarnationis M. C. XX, Ponti- ficatus ſui anno XXl. CAP. LXXII. Ujus anathematis verborum ſeries hunc habet modum: pPropter continuas oppreſſiones quas Eccleſia noſtra pa- titur, decernimus& Sancti Spiritus judicio& autoritate nobis conceſſa confirmamus, ut quicunqyve ſive rapinis re- rum Eecleſiaſticarum ſive in combuſtione alicujus Eccleſiæ, ſive in captione alicujus Clerici, vel in quacunqve indebi- ta exactione, ſive in generalis vel ſpecialis pacis violatio- ne, hactenus nos conturbavit, ad ſatisfactionem canonicèé vocetur, paſſurus Sententiam ſecundum merita; Obedi- ens Accegſiones Hiſtoricæ 12 ens judicium cum miſericordia, rebellis judicium ſine mi- ſericordia. Abhoc autem die ulterius gvicunqve ſupra di- ctorum violator inventus fuerit, hodierna excommunicatio- ne prædamnamus& præcipimus, ut ab omnibus ut Sacrile- gus devitetur, fuſpenſo ejus nomine in Eccleſia ad judi- cium excommunicationis jam ſuper eo factæ& ſingulis Do- minicis diebus repetendæ, ita quicunque ei communicave- rit, ſi Laicus fuerit, eodem anathemate feriatur, ſi Clericus, ab ordine deponatur. Spolia qvoqve emens vel accipiens, ei cui& ſpoliator damnationi ſubjaceat. Congregationi- bus autem licentiam damus, ut qvicunque eos in bonis ſti- pendiorum fuorum læſerit, eum cottidiana excommunica- tioue perſeqvantur. Porro Archidiaconis concedo, ut ubi aliis negotiis impeditus adeſſe non potero, pœnitentes Ec- cleſiæ reconcilient, fervato ordine in compoſitionibus& cæ- teris Eccleſiaſticis conſvetudinibus. CAP. LXXIII. Ulta qvidem& alia probitatis fecit inſignia, quæ& V Ii*e Ego vidi& aliorum certa relatione cognovi, quæ enumerare per fingula, gratia vitandæ prolixitatis omiſi; Hoc tamen ſcire ſufficiat, quod appropinqvantem vitæ e- jus terminum laudabilibus admodum operibus antevenit. Etenim per nocturnam qvietem ſolitus erat Sanctorum me- morias ſilenter circuire, illicqve in oratione diutius perſiſtere, & Dei propitiarionẽ cum eorum interceſſione profuſis lachry- mis exorare, ſed& loca ubi ſervi Dei& ancillæ in clauſulis de- gebant uno tantum comite contentus frequentabat,& quæ- cunqve habuiſſent neceſſaria, tam in victu qvam veſtitu mi- niſtrabat, atqve eorum orationibus ſe devotius Socnend⸗ at. 120 Ceſta Treverorum. bat. Nec præterendum quoqve quod in Spirenſi[ Mogun- tina] Diæceſi in prædio ſuo, quod Otenheim dicitur, Mona- ſterium conſtruxit, ubi Deo famulantes Monaſticæ profes- ſionis Cœnobitas adunavit, tantumque de rebus prædiorum ſuorum delegavit, qvantum poſſet illie commorantibus ad cottidianum victum fufficere. Sed nec hoc ſilendum quod in Confluentia Baſilicam Beati Flori[Florini] vetuſtate con- (umtam meliore ſchemate& ampliori ambitu(habitu]& la- pidiis thophis ſectis& politis, ſicut usqve in hodiernum diem conſpicuum eſt, conſtruxit. Sed& in Treveri Eccleſiam, in qua beati Pauli& aliorum confeſſorum Pontificum Treberenſium nec non& corpora plurima martyrũ Thebæorum ſub Kiccio- varo paſſorum requieſcunt, quam ſicut primum noſtrorum relatu didicimus, Sanctus Felix Trevirorum Epiſcopus, qui in ipſa requiescit, magno& ſpatioſo ambitu primus fundavit, poſtmodũ vero vetuſtate conſumtam beatus Marus& ipſe e- jusdem Civitatis Epiſcopus, quique ibidem quieſcit in priſti- num ſtatum reparavit, Iſte quoque noſtris temporibus i- nis concrematione dirutam, Adelberti& Rudolfi ejusdem Ec- cleſiæ Præ poſitorum induſtria datis ſumtibus, nõ juxta primæ qvantitatis am plitudines ſed ſecundum facultatis ſuæ modum reformavit. Anno autẽ Dominicæ in carnationis M CXXIIII ꝗvi eſt annus Epiſcopatus ejus XXIXCXXIII] VII Kal Maji, die VI teria, hora prima animam reddidit. Cujus exequi- is celebrandis affuerunt Trebericæ diœceſeos Epiſcopi Hein- ricus Virdunenſis, Conradus Tullenſis,& eum non longe ab anteceſſoris ſui Egilberti ſepulchro magno cum honore & totius cleri& populi mœrore depoſuerunt: ſedit in Epiſ⸗ copatu annis XXIII dies XXIIIILII& vacavit Epiſcopatus menſes duos dies VIII. CAP. LXXIV. —— ͦ— Acceghiones Hiſtoricæ Ceſta Treverorum. 121 CAP. LXXIV. Pon deceſſum vero Brunonis Epiſcopi Gotefridus Ma- joris Eccleſiæ Decanus in Epiſcopatu ſucceſſit. Hic de Leodienſi Parochia extitit oriundus, Arnoldum vero con- ſanguineum ſuum& majoris Eccleſiæ, Docnus videlicet beati Petri Præpoſitum, virum videlicet religioſum& mo- rum honeſtate præclarum, qui Eccleſiam in honore ſanctæ Crucis juxta albam portam ſitam conſtituit, Treberim ſe- cutus,& Eberhardo Trevirorum Archi Epiſcopo Clericus eſt deſignatus. Hic vero ſicut& anteceſſores ejus, præ- dictus inquam Præpoſitus, morum dignitate& animi libe- ralitate inſignis; prius à Trevirenſi bus Clero ſcilicet& po- pulo dilectus& ab Epiſcopis ejusdem civitatis Egilberto& Brunone multis Eccleſiaſticis honoribus ditatus, ad ultimum decedente Domino Brunone ſicut prædiximus in Epiſcopa- tum eſt ſublimatus. Peracto vero anno Epiſcopatus ſui in- ſurgentibus in eum quibusdam de clericis ſuis,& introi- tum ipſius calumniantibus, quorum calumnia ſi juſta an in juſta fuerit Deus ſcit, ego neſcio, tandem ad hoc cauſa eſt perducta, quod ſentiens ſuam infirmitatem ad hoc onus non ſufficere, jam enim ad decrepitam ætatem venerat, videns etiam quod in Eccleſia fraterna ſcindebatur caritas, quibusdam ſibi adhærentibus, alis reſiſtenribus, ne cau- ſa eſſet hujus ſchĩſmatis circa finem tertii anni ab Epiſco- atu eſt abſolutus. Obtinuit autem ſedem annis duobus menſibus X diebus XI ſupervixit autem poſtea anno uno menſ. V. dieb. XVI. Obiütque XVIII Kal. Decembr. die [VI feria hora noctis IIl. quem ſepelivit ſucceſſor ejus in Baſilica ſancti Petri majoris Eccleſiæ ſub arcu, quæ eſt ad meridionalem plagam. 2. CAP. LXXV. Acceghiones Hiſiorica CAP. LXXV. Ha autem ſucceſſor ejus nomine Meginherus eadem, qua Deceſſor, parochia nobilibus& ipſe parentibus pro- creatus,& à pueritia in Treverenſi Eccleſia educatus, mo- rum honeſtate& perſonæ maturitate ad Præſulatus hono- rem dignus profecto aſcendiſſet, ſi antedictum Gotfridum vel parcius impugnaſſet vel ſuæ rigiditati& indiſcretioni modum impoſuiſſet. Menſe Junio electus ſeqventi autu- mno collecta militia Treverenſi caſtellum novum, qvod dici- tur Hunniag(Bumachen Jprimo impetu cepit, Wilhelmum comitem ad conditiones pacis coëgit, pacemque patriæ in brevi reformavit, veniente XLma. iter ſuum Romam direxit ubi à Papa Honorio ordinatus& pallio dignitatis eſt decoratus; unde reverſus à Clero& populo Trevirorum honorifice eſt ſusceptus. Deinde dum nimio Zelo rectitu- dinis de incontinentia Clericorum multa ſæve diſponeret, ſine condimento discretionis magnam ſibi comparavit in- vidiam,& quam nec dici fas eſt acquiſivit infamiam. CAP. LXXVI. T forte eodem tempore Francorum Respublica valde tur- babatur. Nam paucos ante annos Heinrico Imperato- re hujus nominis V. Rege ſine prole defuncto Proceres Francorum apud Mogontiam Lorharium Leodegarium] Du- cem Savonum in régnum elevaverunt, eorumqve decretum Romani laudaverunt, cum ecce Fridericus Dux Alamanno- rum, ejusdem Heinrici Imperatoris ex ſorore nepos facta conſpiratione cum qvibusdam juſtitiæ inimicis fratrem ſu- um Cunradum regno ſubſtituit, magnamqye belli materi- am undem Cunradum excom municaret, præcepit. Geſßta Treverorum. 123 am& contentionis fomitem hac de re ſuscitavit. Quod ubi Honorius Papa comperit, Cunradum omnesqve ſibi faven- tes excommunicationis vinculo colligavit. Et Meginhero Archi-Epiſcopo ordinato jam reverſuro, ut in ſede ſua e- Anno igi⸗ tur ordinationis ſuæ lle. Menſe Novembris, cum jam erga multorum animos ea qva dixi cauſa eſſet odioſus, Romam ire diſpoſuit, ut conſilio Apoſtolici vel auxilio ea quæ ſe gra- vabant alleviaret. Quo tempore prædictus Cunradus mi- nus in Teutonico proſperatus regnum Italicum tanquùam& illud ſibi deberetur invadere cupidus, ibidem in Italia mora- batur, ubi Meginherum Epiſcopum per exploratores prodi- tum cepit, eumqve apud Parmam civitatem cuſtodiæ depu- tavit, ubi ſeqventi anno jam oculorum lumine ex afflictione amiſſo Kal. Octob. obiit, Epiſcopus Parmenſis veſtibus, quas ſibi ipſi morituro paraverat, corpus indutum in majori Ec- cleſia ſepelivit. CAP. LXXVII Joſt hunc Brunonem Eccleſiæ Trevirenſis Canonicum Brunonis quondam Archi Epiſcopi Nepotem elegerunt VII. Idus Decemb. quod ille omni niſu maxime cauſa ino- piæ hujus Eccleſiæ renuebat. Re autem vera, ut poſt cla- ruit, majoris Epiſcopatus gloriam affectabat& cum gratia Apoſtolici Innocenti faciebat, qvi eo tempore in Galliis com- manens diverſis in locis concilia celebrabat. Nam quando Meginherus Epiſcopus Romam pergens captus& cuſtodiæ traditus fuit, bellum qvoqve inter Romanos conflatum de loco Innocen ii& Anacleti Honorio papa defuncto: Qvorum prior Electione autentica cleri& populi intronizatus& con- † ſecra- 4 KAccesſiones Hiftoricæ Ceſta Treveror um. ſecratus defuncto ſucceſſerat, alter autem factione nobilium Romanorum qvorum ipſe propinqvitate pollebat, Papacus ſibimet honorem aſſumſerat. Maximo autem motu ho- rum gratia concitato Innocentius Papa templum Sancti Pe- tri fugiens,[intravit] qvem Anacletus obſeſſum tormentis machinisqve adhibitis de templo& urbe fugavit. Pulſus ergo Roma Gallias Innocentius petiit, ubi eum Legati Tre- virorum adeuntes ut electionem ſuam firmare& perficere non differret, poſtulabant. Quibus ipſe reſpondit, ut alium ad hoc idoneum qvem vellent eligerent. Nam Brunonem nec ipſi nec alterius Eccleſiæ filii Epiſcopum habere potu- iſſent. Hoc reſponſum apud Leodium in XLama, acceperunt ſegqventi Paſcha cum Rex Lotharius omnesqve Principes Trevirorum Treberi conveniſſent pars Cleri, Primicerium Merenſem Adelberonem eligebat Cpars Cleri N. alii Adel- beronem eligebant] Principes tamen& Populus. [Acriter repugnabant qua diſſenſione per continuum an- num pertracta tandem juſſu Apoſtolico& imperio regali ſe- data, altero Paſcha inthronizatus eſt Adelbero anno Do- minicæ Incarnationis M C XXXII. [Feliciter finiunt geſta Treberorum, ſumma diligentia er manus Petri Weſalentini ſcripta, cujus anima poſt mor- tem hanc cum Chriſto requieſcat in pace, Amen, [Hæc in Codice Scriveriano.] 4 A Accesſ. Hiſtor. Chronicon Holſatiæ. e Sgeg CueriCo or u7 VETUS Iub nomine continuationi Obronici Slavorum Autore presbytero Bremenſi, arque ad annum 12206. CAb. I. NN principio creavit Deus cœlum& 8 terram: In cœlo ſpirituales Angelos ci- Aves; In terra terrenos peregrinos, in cœlum transferendos, hominem ad ima- 5 ginem& ſimilitudinem ſuam rectum& W D. 9 intelligentem. Atque eĩ ut ſubdito man- 2 datum dederat, cui ſi obediret, civis fi- DEs eret; Sin autem; projiceretur& extra cœleſtem civitatem,& civium numerum remaneret in ter- ra. Hic primus homo Adam, mandatum Dei non cuſto- diens, ejectus eſt é Paradiſo terreſtri atqve cœleſti,& inco- la terræ in ſudore vultus ſui veſcebatur pane,& genuit fili- os& filias in æerumnà multa. Duos autem genuit nomi- natos Cain& Abel; Cain primogenitum in peccatorem. (A.) Qui 2 Accesſiones Hiſtoricæ Qui ut in terra dominaretur, condidit civitatem nomine nlii ſui Enoch. Hic invidens fratri fuo Abel, qvi in terra civitatem non condidit, ſed cœleſtem civitatem diligens, Deum ſuper omnia colens, de pinguibus animalibus obtu- lit Deo ſacrificium. Et Cain de minutis frugibus terræ, ad cujus munera Deus non aſpexit. Ideo Abel fratrem ſuum interfecit. Malus bono propter bonum invidens ſecum in- habitare terrenam civitatem non ſinebat. Loco cujus juſti primi ſacerdotis ſpiritualis perſonæ, ccœleſtis civitatis inha- bitatorem ſpiritualem hominem Seth, de qvo Chriſtus car- nem ſumere volens ad redimendum hominem, qvem crea- vit. Hic Seth genuit filios à qvibus Deus& ſuperna civitas diligebatur, usqve ad diluvium aqvarum totius orbis. Et à primo homine Adam usqve Noé, cujus tempore diluvium inundavit fuerunt octo perſonæ intermediæ; Sic qvod in decimo homine juſto nato ab Adam fuit diluvium purgans à peccatis univerſum mundum. Nam primogenitus Cain & ſui filii fuerunt peccatores coram Deo. Et illo tempore fuerunt gigantes in terra& filii Dei(nati à juſto Serh) con- cubuerunt cum filiabus Cain& ab ipſis perverſi facti, ideo Deus per diluvium purgavit univerſum mundum, præfi- gurans peccatores per baptiſmum in aqua gratia Chriſti es- ſe purgandos. Et à principio mundi usqve ad diluvium fuerunt anni mille ſexcenti ſexaginta ſex. CAP. II. Mpnda per aquam purgato Deus dedit præceptum non interficere& effundere ſanguinem. Juſtus vero Noë Patriarcha, tres habuit filios Sem, Cham& Japhet. ASsem primogenito filio, exorti ſunt filii& cives cœleſtis civitatis, à qvibus Chriſtus carnem ſuscepit. Peccatores& Iuiſces piri- Chronicon Holſatie. 5 ſpirituales. Sem genuit Arfaxat, qvi genuit Sale, hic ge- nuit Heber, à qvo Hebræi nominati ſunt. Nam fllius ejus Phaleg in confuſione linguarum retinuit linguam Patris ſui Heber, unde Hebraica lingua dicta eſt. A qvibus Hebræis Prophetæ, Judices, Reges, Sacerdotes,& tandem Chriſtus & Apoſtoli exorti ſunt. Secundo-genitus filius NoëCham qui cum vidit patrem ſuum nudum jacentem,& verecun- diam batris fratribus demonſtrans, qvi tamen eam videre nolentes, ſed veſtibus cooperuerunt. Ideo Pater evigilans, dicti filii, filuum Chanaan maledixit, dicens: Maledictus Chanaan, ſervus ſervorum erit fratribus ſuis. In hoc ma- ledicto nomine prima ſervitus eſſe cœpit, qui etiam Cham genuit Chus, qvi genuit Nemroth gigantem, qvi fuit ro- buſtus venator,& primam civitatem poſt diluvium condi- dit, Babylon inclutam& nobiliſſimam civitatem& turrim in ea, cujus altitudo attingebat ccœlos. Et hæc turris à filiis Noë, nepotibus& pronepotibus ſeptuaginta duobus fuit conſtructa. Et ab illis ſeptuaginta duobus ſunt exorta lin- gvagia, remanente in filio Heber prima lingua ab initio cum homine à Deo data. Et ab his ſeptaginta duobus univer- ſus mundus in linguis ſuis eſt diviſus. Nemroth venator contra verum Deum ædificata prima civitate Babylon poſt diluvium primum dominium in populo gerebat. A Sem juſto primogenito Noë usqve ad Abraham Patriarcham electum à Deo fuerunt decem generationes. Et termina- batur ſecunda ætas, habens annos ducentos nonaginta-, duos. CAb. III. B his tribus filis Noe mundus diviſus eſt in tres partes, Aſiam, Africam& Europam. Aprimogenito Sem major (A.) 2 pars 4 Accesſiones Hiſtoricæ pars terræ ſcilicet Aſia nominata, quæ habet in ſe regna Indiam, Perſiam, Medos, Chaldeam, Meſopotamiam& regnum Asſyriorum. Et hæc Aſia habet qvaſi mediante to- tius orbis in meridie per Orientem ad Aqvilonem. A ſecundo filio Nos Cham ſecunda pars terræ, ſcilicet Africa, poſſeſſa eſt, quæ tendit à meridie ad Occidens,& habet in ſe reg- num Ægyptum, Fthiopiam, Carthaginem& terram Chana- an, in qua jeruſalem& terra promiſſionis ſita eſt. Ab ulti- mo filio Noẽ ſcil. Jjaphet& ſemine ejus tertia pars terræ di- citur poſſideri, qvæ tenditur ab Occidente ad Aquilonem, & habet inſe regna Græciam, Scythiam, Siciliam, Italiam, Hiſpaniam, Franciam Almaniam& Germaniam. De his tri- bus filiis Noë patriarcha prædixit futura dicens: Maledictus Chanaan filius Cham, ſervus ſervorum erit fratribus ſuis & Benedictus Dominus Deus Sem, ſitq; Chanaan ſervus ejus. Dilatet Deus japhet& habitet in tabernaculis Sem, ſitque Chanaan ſervus ejus. Hæc prophetia impleta fuit per Ale- Xandrum Magnum de Græcia natum. Aſcendens in terram Chaldeorum Perſarum& Medorum, qvæ fuit pars Sem & inhabitabat ibi, ac regna illa regno Græciæ adjiciens. Et ſuper omnia in Romanis fuit tota impleta. Nam Roma quæ eſt caput Europæ, vicit& ſubjugavit omnia regna mundi, & terram Chanaan, qvæ prius à filiis Sem ſcilicet Judæis fuit devicta& per eos posſeſſa, à Romanis Principibus Tito & Vesſpaſiano fuit in ſervitutem redacta. CAP. IV. Braham à Sem benedicto filio Noë deſcendens& ha- bitans in Chaldea, cum homines à cultu veri Dei de- clinabant. Thare Pater Abraham ſolus cum filiis ſuis u- num verum Deum adorabat, qva propter odio habitus, De- us Chronicon Holſatie. 3 us illum monebat, ut terram illorum perverſorum exiret. Et mortuo Thare Deus Abraham de Ur Chaldeorum edu- xit,& terram Chanaan, quam ſibi& heredibus ſuis, here- ditariam terram id eſt promiſſionis juſſerat poſſideri. Cui Abrahæ Deus benedixit& promiſit quod in ſemine ejus id eſt in Chriſto benedi erentur omnes tribus terræ. Ci du- os habuit filios primogenitum Iſmael ab ancilla ſecundum carnem natum, à qvo Reges& Duces terræ proceſſerunt. Alium filium dedit ſibi Deus exlegitima uxore, ſterili, ipſo ſene exiſtente, natum Iſaac vocatum, à quo Iſrael id eſt viri videntes Deum ad ſpiritualem vitam cœlleſtem perti- nentes ortum deduxerunt. Hinc Abraham tempore olim Regis Ninive fuit natus. Et non longe poſt conſtructio- nem magnæ terrenæ civitatis Babylon. Et ultra mille an- nos ante alterius magnæ civitatis Romæ in Europa ſitæ or- tus. In civitate terrenà habitationem nullam habuit, ſed hic peregrinus in terra in tentoriis degens ad ccœlleſtem ci- vitatem inſcribi potius eligebat. In hoc Abraham habuit principium tertia ætas, quæ duravit usque ad tempus re- gni ſcil. David& Salomonis& fluxerunt anni nongenti qvadraginta duo, CAP. V. Varta ætas mundi cœpit à David Rege usque ad trans- migrationem filiorum Ifrael, per Chaldæorum Re- gem Nabogodonoſor in terram ſuam, in quà ſeptuaginta annis captivati permanſerunt,& fluxerunt anni quadrin- genti ſeptuaginta tres à David usque ad tranſmigrationem. Nam usque ad illud tempus Reges fuerunt in populo Dei. David Rex eximius Prophetarum, qui librum Pſalmorum Deo in cythara decantabat,& cultum divinum maxime (A.) 3 de- 6 Accegſiones Hiftorica decorabat. Filius ejus Salomon Rex& ſapientiſſimus ho- minum templum Dei miro modo ædificans, proverbio- rum, Cantica Canticorum,& Eccleſiaſtem inſpirata Prophe- tià exarabat. Horum Regum tempore in populo unius ve- ri Dei cultore, in Italia Roma nondum erat cœpta, ſed in ea Latini dominabantur exorti ab Enea Rege e Trojana civitate à Græcis deſtructa. Et poſtmodum tempore Ro- beam filii Regis Salomonis Roma in Ütalia à Romulo& Remo duobus fratribus illegitimè natis condita eſt. Altera Babylon, civitas magna terrena, à qva totus orbis ſubju- gatus eſt, ſecundum Prophetiam Danielis. Rex Nabogodono- Ior videns magnam ſtatuam, cujus caput erat aureum, pectus & brachia argentea, venter& femora ex ære, tibiæ autem ferreæ, pedum autem pars qvædam terrea, qvædam futi- lis: Et abciſſus eſt de monte lapis ſine manibus,& percus- ſit ſtatuam in pedibus ejus& comminuit eos. Tunc con- trita ſunt pariter ferrum, teſta& argentum& aurum,& redacta qvaſi in favillam iſtius areæ, qvæ rapta ſunt vento, nullusque locus inventus eſt in eis. Lapis autem qvi per- cufſit ſtatuam factus eſt mons magnus. Hæc viſio ſic de- claratur. Nam ſtatua ſive imago ex auro, argento, ære, ferro& teſta fuerunt regna mundi. Nam majus regnum in toto orbe nobiliſſimum ac ditisſimum fuit regnum Chal- dæorum auro comparatum tempore Regis Nabogodono- ſor,& poſt eum ſuſcitatum fuit regnum minus ut argen- tum, quando civitas Babylon deſtructa Reges Medorum regnabant toti orbi. Poſt hæc Alexander M. de Græcià conſurgens velut æs regnans, minus argento omnem ter- ram ſubjugavit. Demum Romani Reges velut ferrum com- minuerunt omnia regna mundi. Tunc ſcilicet illis RKoma- nis regnantibus abſciſſus eſt lapis de monte ſine manibus. [Et percuſſit ſtatuam in pedibus ejus& comwinulr eos. unc — 11 2 Chronicon Holſatis. 7 Tunc contrita ſunt pariter ferrum, teſta& argentum& au- rum,& redacta quaſi in favillam iſtius areæ, qvæ rapta ſunt vento, nullusque locus inventus eſt in eis. Lapis autem qvi percuſſir ſtatuam factus eſt mons magnus. Hac viſio ſic declaratur. Nam ſtatua ſive imago ex auro, argen- to, ære, ferro& teſta fuerunt regna mundi.— Chriſtus firmus ut lapis de monte, patre ſuperno ſine manibus ab- ſciſſus de virgine ſine commixcione virili natus in terra omnia regna ſuperioræ deſtruens per ſe ipſum docendo ho- mines non hanc terram& terena caduca diligere, ſed ſe humiliare ſub manu omnnipotentis Dei& per humilitatem aſcendere ad cœleſtem ſupernatam civitatem, cujus regni non erit finis. Hic terminatur in Chriſto qvinta ætas mundi, quæ continet annos quingentos ſeptuaginta qvin- que. — CAp. VI. Hriſtus Jeſus Dominus noſter Rex& ſacerdos utrumque hunc gladium cœleſtem& temporalem tempore ſuæ paſſionis poſtulavit; dicens: Qri habet tunicam vendat eam,& emat ſibi gladium. Ubi tunc Apoſtolus Petrus fucceſſor ejus in regno reſpondit, dicens: Ecce Domine, duo gladii, cui Dominus: Bene, ſufficit, hoc eſt duo gladi, Unus ſpiritualis ſpiritualibus perſonis,& alter gladius ſecularis ſecularibus committatur. Hos duos gladios ferunt ſacerdo- tes& Reges,& ſeculares Principes etiam habent gladium, qvamvis Temporalem à Deo ſibi commiſſum. Qvia o- mnis poteſtas à Deo eſt. Et Dominus Jeſus dixit Pilato. Non eſt tibi poteſtas in me, niſi deſuper eſſet tibi data; de qvo gladio Dominus tempore paſſionis ſuæ dixit, ſpiritua- Ubus perſonis prohibens eo uri. Mitte gladium tuum in Vagl⸗ - —— — —— — — — — 8 Acces ſiones Hiſtoricæ vaginam. Nam qvi gladio pugnant, gladio peribunt. Hanc poteſtatem temporalis gladii, illi duo Conditores Romæ ſimul in ea pacificè nequiverunt poſſidere. Nam Romu- lus ut unicus Rector& Dominus illius novæ civitatis re- maneret, fratrem ſuum Remum occidit. Et ſic origo Romanæ civitatis terrenæ incepit à Romulo. Di natus illegitimè, ut regnaret, fratrem proprium occidit. Illegiti- mus fratricida origo Imperatorum. Petrus Apoſtolus Piſcator pauper illiteratus, Spiritu Sancto illuſtratus, voluntariè pau- per propter regnum cœlorum, hic in terra nihil habere vo- lens, piſcator animarum ad cœleſtem civitatem caput Eccle- ſiæ. Ab his duobus capitibus Chriſtiana membra guber- nantur, qvibus dolentibus dolent& membra ſua. Nam in primĩtiva Eccleſia poſt aſcenſionem Domini petrus& Co- apoſtoli ſui ubiqve terrarum in paupertate altiſſima& vir- tutum opibus regnum ſibi commiſſum Eccleſiam ſanctam congregationem fidelium in hac terra perregrinantem, ut ad cœleſtem civitatem perveniret, fideliter gubernabat. Et &contra Principes Romanorum, caput terrenæ civitatis ſva- ſu diabolico ſe ipſos& qvoscunqve poterant, ne ad regnum cœleſte pervenirent, inſtigabant. Ac Doctores cœleſtis vi- tæ& eis per fidem adhærentes diverſis tormentis trucida- bant. Et Chriſtianum ritum& cultum unius veri Dei pro- hibebant. Quamvis multos& infinitos Deos coluerunt, tamen Chriſtum filium Dei vivi cœli non colebant,& hoc inſtigatione ſpiritus maligni prohibentis& invidentis ſalu- tem humani generis. ia ante tempora Chriſti tantus e- rat error hominum, qvod unum verum Deum creatorem cœſi& terræ, quaſi totus mundus ignorabat, ac Chriſtum filium Dei eſſe,& crucifixum& tertia die reſurrexiſſe, ac humanum genus ſic redemiſſe pauci credere voluerunt. Et qvi crediderunt diverſis pœnis dilaniarentur. Ita alii Sem Chri- Chronicon Holſatiæ. 9 Chriſtianorum recipere formidabant. Sed omnipotens Dominus ita dedit gratiam ſuis prædicatoribus per ſigna& miracula, ut qvando unus per tormenta urgebatur, Chri- ſtum negare, viſis ſignis& miraculis ibidem factis, aliquan- do decem millia ad fidem pervenerunt,& non tot pote- rant interfici propter Chriſtum, quin mille millia plures crediderunt. Et hæc rabies fidem deſtruendi Chriſtianorum à principibus Romanis& in urbe Roma plus facta elt. Et plures Martyres Romæ truncati ſunt, quam in univerſo or- be. Et à tempore Sancti petri vicarii Chriſti, qvi primus in Roma, ubi erat caput ſuperbiæ& cultus ſimulacrorum, fuit Pontifex& caput Eccleſiæ usqve ad tempus S. Silveſtri Papæ inter qvos ſucceſſivé fuerunt XXX Apoſtolici. Et à Nerone Imperatore usqve ad Conſtantinum, qui ſanctos Petrum& Paulum Martyriſavit rexerunt imperium XXVIII. Imperatores, qvi qvaſi omnes Chriſtianum nomen exſtingue- re molientes& à paſſione Domini usque ad idem tempus fluxerunt circiter trecenti viginti anni. CAP. VII. le Conſtantinus Imperator etiam Chriſtianum perſe- quens& ob vindictam percuſſus à Deo leproſus effe- Aus eſt, ita quod nullus medicorum eum aà tali infirmitate poterat ſanare. Et quando Deo placuit eccleſiam ſuam fanctam pacare,& in tranqvillitate præſentis vitæ vivere hunc lapſum lmperatorem Conſtantinum, ſeqventi nocte ſanctis Apoſtolis Petro& Paulo ſibi apparentibus, ad Syl- veſtrum virum Apoſtolicum Romanum Pontificem, in montibus& cavernis latitantem, miſit ſanandum. Qyo primum baptizato& poſtea ſanato à lepra, intelligens vir- tutem divinam, qva à lepra mundatus erat,& qvod du- (B.) rum 10 Accesſiones Hiſtoricæ rum erat ſibi amplius Chriſtianum nomen impugnare, eo quod Chriſtum ſicut Paulus in baptiſmate vidit, virtute Spi- ritus Sancti ſtatim in alium virum à terreno in cœleſtem, à pagano in Chriſtianum verè mutatus eſt. Hæc mutatio dex- træ excelſi. Hic Conſtantinus torius orbis unicus& præpo- tens Princeps& rector dedit mandatum Romanis, quod Chriſtus ſolum verus Deus adoraretur& coleretur. Se- cundo quod nemo Chriſtiano præſumeret injuriari ſub pœ- na bonorum ſuorum. Quarto ſicut ipſe fuerat caput Prin- cipum ſecularium, ita Papa Romanus omnium Clericorum diceretur Princeps. Qrinto quicunqve ad Eccleſias fugeret, de- beret immunis remanere. Sexto quod nemo aliquam Eccleſi- am auderet conſtruere niſi de Epiſcopi ſui licentia. Septimo qvod ædificatione Eccleſiarum decimæ regalium poſſeſſio- num tribuantur. Poſtmodum idem Imperator Conſtanti- nus pro ædificatione Eccleſiarum S. Petri& Pauli ipſe pri- mus duodecim Cophinos plenos terra de fundamento ipſo- rum exſtructa in ſuis ſcapulis portans foras ejecit. Et Ro- manæ Eccleſiæ dedit urbem Romanam cum tota ltalid in poſſeſſionem& ſuum palatium in Laterano infra urbem con- ſtitutum, ni honorem S. Johannis Baptiſtæ dedit in Eccleßam conſecrandum, ſicut& hodie conſecratum eſt. Ab iſto igi- tur tempore Eccleſia crevit in poſſeſſionibus multis ubiqve terrarum usqve in hodiernum diem,& ultra tranquilla& per amplius Apoſtolici& Eccleſiaſtici viri ditati ſunt mul- tum nimis. Attamen Diabolus Eecleſiam Dei perſeqvi non ceſſans, hæreſes inter Chriſtianos veros& falſos multas in- duxit, per qvas ab ovili veri Paſtoris Chriſti Dei quam plu- res oves aberrare inſtigavit. Et ſicut per Martyrium ante Chriſti nomen negari mandavit, ita per hæreſes& ruinas Principum idem facere conabatur. Sed omnipotens Deus Chriſtus Jeſus caput Eccleſie membra ſua non deſerens usqve Chronicon Holſatiæ. 2 usqve ad finem mundi contra hæreticos& hæreſin remedi- um viros illuminatos Doctores Eccleſiæ ſanctos Auguſti⸗ num, Nicolaum, Martinum, Ambroſium, Hieronymum, Johannem Chryſoſtomum, Gregorium, Benedictum& quamplures tales diabolo& hæreticis ſuis membris reſiſten- tes vita ſancta& doctrina caſta Monaſteria inſtituentes,& vitam cœlibem in terra deducentes, nullum proprium in ſingulari poſſidentes, ſed omnia communia ſecundum re- guſam& vitam Apoſtolicam ſolum in genere ut ad uſum ſuum poſſidentes ac ſoli Deo famulantes. Et per iſtos Mo- naſticos viros& feminas diabolus per univerſum orbem fu- it ſuffocatus,& ſucceſſivé à ſuperioribus partibus mundi ad inferiores partes fides Catholica per religioſos viros De- um diligentes eſt deducta. Nam ſanctus Petrus Apoſtolus eo adhuc vivente& in urbe Romana exiſtente habens eti- am curam occidentalis plagæ ſcilicet Germaniæ miſit duos de diſcipulis ſuis ad Treverenſem civitatem ad prædican- dum ibi verbum Dei. Et ſic prope Rhenum inhabitantes Germaniam, citius ad fidem Catholicam, quam Saxones& Weſtphali devenerunt.(uia ante tempora Imperatoris Caroli Magni qui regnavit Anno Domini octingenteſimo nullus prædicatorum legitur de Saxonibus Weſtphalis& Fre- ſonibus aliquem ad fidem Chriſti convertiſſe. Quia Saxones duri& pertinaces qvaſi Saxum nuncupati ad fidem verbis prædicatorum flecti non poterant. Ideo Carolus Magnus eos gladio ad fidem cotgit. Nam legitur quod illo tempore Ca. rolus propter fidem ſæpius contra Saxones dimicavit, tan- dem collecto exercitu magno in Martis urbe vulgariter Mer- ſeborg caſtra metatus fuit, contra Saxones Weſtphali& Freſones ibidem ſibi obviantes,& in campo bellum exſpe- ctantes ante aciem exercitus Caroli, Saxones viderunt in ae- re equites ignitos ignea tela contra ſe mittentes. Tunc in- (B.) 2 ter 12 KAcceciones Hiſtoricæ ter ſe dixerunt, Dii in cœlis& homines in terris ſunt con- tra nos, qvid amplius poterimus, niſi ut credamus& eri- mus ſubditi præceptis Chriſti, qui pugnat contra nos,& ſic Saxones fidem ſuſceperunt, in ea ſemper manentes. Sed Weſtphali à fide ſæpius declinaverunt, ideo idem Carolus eos in ſervitutem redegit,& plures Principes ac Epiſcopos in Weſtphalia mancipavit. CAbP. VIII. OaxoNES unde dicuntur veniſſe, reperi in quadam Chro- nica qvæ tempore ante Chriſti incarnationem, qvo Ale- xander M. in Græcia de Macedonia exiens,& in Aſiam, Me- diam& Perſas veniens, eos fuo imperio ſubjugare volens, ſicut ex permiſſione divina etiam perfecit, per Armeniam ubi Arca Noé requievit tranſiens, reperit in ea quandam gentem robuſtam, audacem& virilem, qvæ gens petrita ac petra dura propter animoſitatem vocata eſt. Hancgentem ubi. cunque erat ſecum ducebat. Et propter gentis hujus belli- coſitatem, mutavit eis nomen petra in ſaxum propter duritiem eandem gentem Saxones vocitavit. Hæc gens propè mare inhabitare conſvevit;& Alexandro mortuo, qviniſi duodecim annis regnavit, cum dicti Saxones propter Alexandrum mul- tos offendiſſent, non audebant in ſua propria(patria) re- manere, ſed cum omni ſupellectile uxoribus& filiis, trecen- tas naves gales(galeas) onuſtabant,& ſe mari occidenta- li tradebant, quærendo locum& terram habitationis faci- endæ. Hæ naves vento flante præter triginta, omnes in mari perierunt, de quibus viginti naves venerunt in Pru- ciam eam fubjugando. Aliquæ etiam in flumen Danubi- um,& in utroque litore circa ripas Albiæ inhabitantes ve- xabant, uſque ad montes Harticos in Thuringiam expellen- tes Chronicon Holſatiæ. tes& ipſorum terram occupantes. Una tamen navis ex dictis navibus major& præcipua in qua nobiliores inerant, applicuit ad Egdoram vel Storam flumen,& ibidem an- choram fixit,& tentorium in terra prope navim erexit, & Thuringos vicinos circumcirca de navi vexabant, quod inhabitantes ibidem illis diebus adhuc erant ſine munitioni- bus& armis. Et illi de tali navi maximi fuerunt in armis periti, & navim pro caſtro rerinebant. Cvare vicinis videbatur bo- num cum illis hominibus bellicoſis pacem habere,& eis potius aliquid donandum quam pugnandum. Saxones autem conſi- derantes ſe ſemper in ſumtibus& victualibus deficere, unus ex illis juvenis& animoſus, dixit conſodalibus ſuis. Cum iſtis hominibus nobis vicinis vivere pacifice erit ultimatim de- fectio,& mors noſtra. Nam ipſi in frugibus& animali- bus augmentantur, nos autem de die in diem de ficimus in eisdemn. Propterea audite conſilium meum, vadam ad vicinos noſtros, rediens qvid volo& fecerim, dicam vobis. lpſe vero omnem prerioſam margaritam, aurum&& ar- gentum, qvantum poterat ad collum ſuum poſuit. Thu- ringi vicini videntes hunc juvenem cum auro& argento incedentem dixerunt invicem, Qvid hoc ingens aurum& argentum in collo hujus famelici? Et appropinquantes Thuringi dixerunt; Vis vendere hoc aurum& argentum? Ipſe reſpondens dixit. Copiam auri& argenti& gemma- rum magnam habemus,& ideo hujuſmodi vendere volo, ſed non niſi majoribus terræ. Cui unus de majoribus dixit; Qvid tibi pro hoc dabo? Saxo reſpondet dixi vobis prius. Magnam hujus copiam habemus, ideo pro nihil re- putamus. Date mihi etiam exile quodcunque volueritis. Cui Turingi reſponderunt, ſi placet Tibi, dabimus Tibi are- nam quantum portare poteris pro hoc auro& argen- to. Saxo reſpondet, ſum contentus,& ſic tradidit illis (B.) 3 aurum 14 Aocesſio Hifloricæ aurum& argentum pro tanta arenâ quam ferre poterat. Quam aſſumens in ſacculum reverſus fuit ad ſuos dicens; Nunc habemus propriam terram emptam ab hominibus no- bis vicinis, illam ſpargere volo in terram ipſorum,& ſic erit communis nobis cum illis. Et cauſam habemus, ſi pe- cora ſua mittant in terram noſtram, pignorare ea. Quia pax vobis diuturna non valet„propter famem, qvam diu pasſi ſumus. Et idem Juvenis Saxo prope dictum flumen & ripas& paludes uberes dictam arenam in diviſis locis ſpar- fit. Et poſtmodum Thuringis intimavit, quod arenam ro auro& argento ab ipſis emptam in ipſorum terram ſparſit,& quod per amplius jumenta ſua, equos oves& boves& cetera pecora ſua cuſtodirent,& in terram em- ptam ſuam non venirent„alias pignorare ea vellent. Ita de- inceps ſemper inimicitiæ fuerunt inter eos. Ad extremum Thuringi videntes, quod non poterant contra prædictos prævalere, conſilium inierunt Saxones dolo in placitis in- terficere velle, quod conſilium innotuit dicto Juveni qui ſuos aviſavit, ut arma abſcondita ad locum placiti ſe- cum apportarent, dans eis ſignum quando dixero, Nemet juwe Saxen/ tuneſi vitam& terram retinere velitis pro a- nimalibus veſtris filiis& uxoribus, neminem ex eis vivere permittentes, viriliter pugnate. Et factum fuit ita Thurin- gis multis pluribus ad locum placiti venientibus& Saxoni- bus paucis ſed latenter armatis. Et cum dictus capitane- us hoc verbum pro interſigno protulerat, Nemet juwe Sa⸗ ren ſtatim in Thuringos irruperunt occidentes& ita Ter- ram Holſatiæ Ditmarſiæ& Stormariæ per amplius fugatis Thuringis retinebant in ſortem ſuam. CAp. IX. Chronicon Hoſſatis. CAP. IX. J Ie Carolus Rex Franciæ, Regis Pippini filius, primus de domo& regno Franciæ Imperator poſtulatus, à Ro- manis& à papa Leone in adjutorium Eccleſiæ ſanctæ, ante- quam in Imperatorem fuit electus, conſenſit eisdem& in Longobardia apud Papiam obſeſſam cepit Regem Deſiderium nomine,& ſecum duxit captivum, quia bona Eccleſiæ ve- Xabat. Nam Imperium à tempore Conſtantini Magni, qvi Papæ Sylveſtro& ſuis ſucceſſoribus dederat Romam& Ita- liam in poſſeſſionem, manſit in reſidentia apud Græcos,& fuerunt Imperatores juvare Eccleſiam valde difficiles de tam remotis partibus. Ideo translatum fuit Imperium de Graæ cis ad Francos per Carolum Magnum& aliquamdiu manſit a- pud sallicos imperium ſcilicet per qvinqvaginta annos us- que ad tempus Ludovici Secundi. Demum Gallici cum es- ſent deſides in adjuvando Eccleſiam, Im perium translatum eſt ad Berengarium Regem Italiæ& manſit etiam apud eos, qvaſi quinquaginta annos. Hi Eccleſiam impugnabant, qvam defendere debebant,& ab eis regimen imperiale dem- ptum& translatum ad Teutonicos, de quibus primus Impe- rator Otto vir nobilis& bonus. Item Secundus Otto& Ter- tius Otto. Et hi fuerunt defendentes Eccleſiam& manſit Imperium apud Germanos uſque in præſentem diem. Et Electores lImperatoris ſunt tres Archi-Epiſcopi, Colonien- ſis, Trevirenſis& Moguntinus,& tres Principes ſeculares Dux Saxoniæ Marſchalcus, Dux Bavariæ,& Marchio Brandeburgenſis, Et quando hi concordant vel major pars ex eis in aliqvem, talis erit Imperator. Si autem tres eli- gantunum,& tres alium, tum Rex Bohemiæ cum qua parte ſe adjunxerit, talis eſt electus. Et antequam à Papa coro v6 Kacesſiones Hiſtoricæ coronatus eſt, non ſcribitur neque dicitur Imperator, ſed Rex Romanorum appellatur. Duces autem de Louenburg non dicuntur proprie Duces Saxonum neque Electores Im- perii, qvamvis aliquando hoc privilegium habebant. Ta- men qvando ultimi Duces Saxonum Electores obierunt tem- pore Sigismundi Regis Romanorum, tunc Fridericus, Mar- chio Miſenenſis, datis centenis millibus florenis pro ducatu Wittenberg in feudum etiam adeptus eſt nomen dignitatis Ducis Saxoniæ ipſe cum progenie ſua. Et ſic à Saxoni- bus hæc dignitas eſt avulſa, quitamen ab antiqvo tempore nobiliores principes totius Teutonicæ fuerunt, qvando de domo Brunfwicenſi Duces Saxoniam habebant: Sed poſtmodum quando ipſi in Imperium fuerunt ſublimati, ti- tulus Ducatus Saxoniæ ſucceſſive decrevit, propter diviſi- onem ipſius Ducatus in plures& multos Epiſcopatus in Saxonia, per Imperatores de novo creatos& erectos. Su- pra dictus Carolus lImperator, Saxones Weſtphalos& Fri- fones, cum gladio ſicut ſupra narratum eſt, fidei fub- jiciens, Epiſcopos in eis multos Viros ſanctos ad ſeminan- dum& prædicandum rudi populo verbum Dei de Monaſte- riis extrahens in diœceſibus, per ipſum diviſis& dotatis in- ſtituit, præſertim in Bremenſi civitate ſanctum Wilhadum de Monaſterio aſfumtum Epiſcopum promovit. Et in Hamburgenſi civitate trans flumen Albiam Heredagum Sanctum virum Epiſcopum deſignavit, proponens eandem Hamburgenſem Eccleſiam cunctis Slavorum Danorumque gentibus metropolin elevare. Poſt cujus Caroli Chriſſi- aniſſimi Imperatorum obitum filius ejus Ludowicus ſucces- ſit in regnum, qui paternis votis erga Dei cultum per o- mnia concordabat,& in Eccleſia Hamburgenſi viduata ſan- Aum virum Anscharium de Corueie in Archi- Epiſcopum fecit conſecrari ſtatuens eandem civitatem metropolin Sla- yorum Chronicon EHolſatiæ. 17 vorum, Danorum, Svecorum,& ab illa Eccleſia etiam ſe- minatum fuit verbum Dei in boreales partes. Tamen poſt obitum dicti Ludowici Imperatoris propter multa bella in Re- gno Franciæ exſurgentia, cum non erat Princeps imperii diligens& exſeqvens cultum Dei, etiam ſeminatio verbi Dei ad tempora multa exinde ceſſavit. Hic ſanctus Anſchari- us Bremenſem Eccleſiam& Hamburgenſem ſimul rexit,& prope Idzeho in terra Holſariæ in Welna parvum oratorium in honorem ſancti Sixti, cujus caput ſemper ſecum de- ferebat, conſecravit. Ubi cum aliquibus monachis aliqvan- do propter ſecuritatem loci ad contemplandum ſolebat re- ſidere. Et legitur in legenda ſua, quod cum communiter in pane& aqua ſolebat carnem ſubjicere, ibidem una die- rum aqua fuit in vinum converſa,& fons, ubi illa aqua extracta fuit, hodierno tempore dicitur fons ſanctus. Illis diebus Dani Barbari de terra ſua exeuntes totam Saxoniam vaſtaverunt, Freſiam depopulantes, ac etiam navibus Co- loniam, Trajectum& Treveros incedebant. Nec non in Franciam intrantes etiam Pariſium obſidebant. Et in ea magnam partem obtinentes, quam Normanniam vocita- bant, ex nomine patriæ ſuæ, attamen Deus miraculoſè centum millia Danorum à Chriſtianis interimi fecit. Poſt obitum S. Ancharii ſucceſſit ſanctus Reimbertus. Poſt hunc Allegarius. Deinde Hojierus. Demum Reinwardus Archi- Epiſcopus Bremenſis& Hambusrgenſis ſimul, ex hoc Unni, Archi-Epiſcopus qvi iterum in Daniam& Gottiam ver- bum Deide novo ſeminabat,& obiit anno Domini non- ningenteſimo triceſimo ſexto. CaAb. XI. Llo tempore Conradus Dux Teutonicorum ad Imperium fuit ſublimatus. Nam ſtirps Caroli tunc fuerat finita. (C.) De- —— — ——— ———- . — — —— —— 13 Accesſtones Hiſtoricæ Demum Henricus ſilius dicti Conradi eſt ſublimatus. Cu- zus filius Otto primus hoc nomine Imperator, qui Ungaris ſimul ut arena maris præ multitudine collectis ante Magde- burgenſem civitatem interfectis, in die ſancti Mauritii,& ob honorem ejus Eccleſiam illam cathedralem& Archi-E- piſcopalem erexit,& magnis divitiis decoravit. Tunc in Hamburgenſi Eccleſia Archi- Epiſcopus fuit Adalgagus, qui Epiſcopos in Dania conſecravit,& Danorum Regem Ar- oldum cum uxore baptizavit. Quia dictus Otto Impera- tor dictum Aroldum Regem in bello captum ad baptizan- dum conſtrinxit,& ſic tota Dania fidem Chriſti accepit. Demum hic glorioſus Otto ſe ad Slavos cum exercitu ſuo convertit, etiam ad ſuſcipiendam fidem Catholicam eos ſub- jugavit,& prædictam Eccleſiam Magdeburgenſem ipſis Sla- vis metropolim ſublimavit. Eccleſiam Oldenburgenſem in terra Waynorum(Wagriorum) nunc Lubecenſem eciam erexit,& populum ad fidem gladio convertit. Huic Eccle- ſiæ dedit Epiſcopum Marconem ſecundum virum, cui etiam Sleſvicenſem civitatem, quæ alio nomine Haddeby dicta fuit, ad regendum in ſpiritualibus delegavit. Quæ civitas illis diebus ditiſſima fuit,& Romano Imperio ſubjecta cum pro- vincia ſua à lacu Slye usqve ad Egdoram flumen habens terram fertilem ſed deſertam. Statim tamen poſt obitum dicti Imperatoris Ottonis, tam Dani quam Slavi receſſerunt omnes à fide Chriſti, circa annum Domini milleſimum. Et Dani fide depoſita cum Rege ſuo Swen cum navibus flumen Albiam intrantes omnem Saxoniam deſolabant,& ante Sta- dium Caſtrum fortiſſimum caſtra metantes, ſed tamen nutu Dei ex eis viginti millia hominum interfecti fuere. Circa idem tempus dictus Otto primus Imperator, qvi in abſentia ſua voluit etiam Saxoniam gubernari. Nam à tempore Caroli Magni non fuit princeps& Dux in Saxonia propter rebelli- onem Chronicon Holſatiz. 19 onem ejus,& ideo Imperio fuit ſolum ſubjecta, quapropter eam cuidam provido viro nomine Hermanno tanqvam Du- catum conceſſit in titulum, cui ſucceſſit filius ejus Benno. Huic Bennoni mortuo ſucceſſit Dux Bernardus filius ejus. Hic Henrico Imperatori rebellare auſus fuit,& Eccleſias defendere non curavit. Et reperto quod auſus fuit Impe- ratori contradicere, Slavi capta oportunitate omnes Eocleſi- as in terris ſuis igne ſuccendebant,& presbyteros Marty- rio trucidabant,& in Aldenburgenſi civitate& Eccleſia poſtmodum in Lubecenſem translata fuerunt ſexaginta pres- byteri Martyrio coronati, iſto modo qvod cutis capitis in modum crucis aperta& cerebro extracto emiſerunt ſpiri- tum. Et apud Hamburgenſem ſimiliter multi de Clericis& civibus propter fidem torti, eæſi& occiſi. Et tunc in Alden- burgenſi Eccleſia Epiſcopus fuit Ezico, quo defuncto Vol- qvardus ſucceſſit ibidem. Poſt quem Reimbertus. In Ham- burgenſi Eccleſia rexit tunc Adolgagus, cui ſucceſſit Li- bentius vir ſanctitate præclarus. Foſt hunc Unwanus de genere nobilium ortus. Qui Hamburgenſem Eccleſiam novam conſtruxit,& duodecim canonicos regulares in ea inſtituit,& in Aldenburgenſi Eccleſia mortuo Reinberto Bennonem de fratribus Hamburgenſis Eccleſiæ Epiſcopum ordinavit. Huic ſucceſſit Meinherus, qvi à Libentio ſecun- do accepit benedictionem. IIlis diebus quidam Gõdſcalcus, Slavus natus ultra modum crudelis totam terram Nordal- wingorum ſcilicet Holſatorum Dithmarſorum& Storma- rorum ſtrage percuſſit, ita ut in omnibus finibus nihil indi- redum remanſit, prater illa notiſſima præſidia Idzehoe & Rokclenborg(v. c.15.) Iſte idem Godſchalcus poſtmodum Deodante Chriſtianiſſimus Princeps factus eſt,& mille millia hominum ad fidem convertit. Hic habuit duos filios Hen- ricum& Butue. Iterum poſt dicti Godſchalci mortem Ec- (C.) 2 cleſi- 20 Accegsſiones Hiſtoricæ cleſia Hamburgenſis funditus à Slavis eſt deſtructa& quaſi omnes Holſati vel occiſi vel capti propter fidem chriſtianam, ſed Slavi hujus Godſchalci filios noluerunt habere regentes. Sed quendam Crito nomine ſublimabant in Principem, ideo filii Godſchalci oppoſiti ſunt Saxonibus quærentes ab eis de- fendi,& in patris poſſeſſionem deduci,& tunc in Saxonia tuit Dux Magnus nominatus, qui filio ſeniori Godſchalci Butue in auxilium Holſatos& Dithmarſos& Stormaros de- dit. Et dictus Butue caſtrum Critonis fortiſſimum planèé vacuum inventum cum ſexcentis robuſtiſſimis in poſſeſſio- nem cepit. Cui mulier una Teuthonica dixit, recede cito, undi- que laqueitibi ſunt poſiti& niſi ſtatim receſſeris morieris Tu & Tui,& tamen dictus Princeps Butue hæc non curans ibi- dem pernoctabat. De mane craſtina die dictus Crito& Sla- vorum paganorum innumerabilis multitudo Plone Caſtrum reobſedit, nec evadendi ſpes fuiĩt, ſed omnes oportuit in Caſtro fame perire. Et cum diutius ſuſtinere famem non poſſent, dederunt ſe ad manus Critonis inimici Chriſti, qui omnes iſtos in ore gladii conſumſit. Junior filius nobilis viri Gotſchalci dictus Henricus, demum de Dacia rediens cum magna potentia& Critonem poſt multa certamina inter- fecit prope Plone,& uxorem ejus in matrimonium ſibi copulavit, cum qua Caſtrum Plone& terram Wagrorum in dotem recipiens Slavinam baptizari fecit,& ſic totam ter- ram pacificè poſſedit. CAaP. XII. Moruo Magno Duce Saxoniæ filios hæredes non ha- V Ibens ſed duas filias, quarum una data eſt Duci Bava- riæ, à qua Henricus Leo poſtmodum Dux Bavariæ& Saxo- niæ genitus fuit. Interim Imperator Ducatum deonis dedit Chronicon Holſatia. 24¹ dedit Comiti Ludero, qui ſuo tempore ſatis benè rexit. In illis diebus contigit, quod Slavi de Aldenborg ante civitatem Hamburgenſem jumenta prædati ſunt, quos Godfridus Co- mes Holſatiæ de Hamborch cum paucis inſeqvebatur, qvo capto& capite ejus à Slavis illis paganis abſciſſo& ſecum deducto vacabat Comitia talis&c. Tunc dictus Luderus Dux Saxoniæ Cometiã Holſatiæ ac Stormariæ nobili Viro Adolpho Comiti Schowenborch con- cesſit in feudum circa annum Domini milleſimum undecen- teſimum decimum. Et ſic deinceps ſemper de illo ſanguine & domo Urſinorum referuntur habuiſſe& remanſiſſe tem- pore Julii Cæſaris, qvi Caſtrum Schowenborch fundavit. Et viſa eſt hic in patria Holſatiæ misſiva à nobiliſſimo& ſolemni Cardinal. Urſinenſi quæ data milleſimo qvædringenteſimo viceſimo ultimo Heinrico Comiti Holſatiæ directa, in qva Cõ- ſanguineum ejus ipſum commendavit. Dictus Adolphusade- ptus Cometiam ut Vir prudens habuit cum vicinis pacem, & præſertim cum Heinrico Principe slavorum in Wagria, qui primo fundavit Civitatem& Caſtrum Lubeke in loco Swartow. Et etiam munivit Caſtrum Plone& Caſtrum Oldenborg cum civitate illa populoſa. Ac etiam demum diverſis victoriis à Slavis potitus,& ipſis attritis propter potentiam magnam& ſæpiſſimam victoriam, dicebatur hic Princeps Heinricus Rex Slavorum. CAP. XIII. Irca idem tempus Sanctus Vicelinus, qui fuit in Ecele- ſia Bremenſi Scholaſticus& in Theologia diſertus, qui multas habuit divinas revelationes tempore juventutis ſuæ. Hic ſemper æſtuabat Barbaris Slavis propé Holſatiam de- morantibus fidem Chriſti prædicare. Nam illis diebus tota (C.) 3 terra 22 Accesſiones Hifioricæ terra Wagrorum, ſcilicet Plone, Oldenborg, Lutkenborch & prope à flumine Egdora& à flumine Sale quod per vil- lam Nigenmünſter tranſit uſque ad mare in Lübeke, in Kyl,& uſque in finem mundi verſus Aquilonem fides Chriſti in partibus illis nullibi habebatur. Et ſt aliquando habita fuerat, tamen quaſi per octoginta annos omnes à fide Chriſti declinabant. Hic Sanctus Vicelinus veſtem re- ligioſam, qvam Canonici Bremenſes cum Regula S. Augu- ſtini abjiciebant, derelinquere volens cum ſancto Viro Thet- maro Gantore Bremenſis Eccleſiæ partes Holſatiæ adiit, de juſſu& mandato reverendiſſimi Viri Domini Adeweronis Archi- Epiſcopi Bremenſis& Hamburgenſis villam Wip- pendorff alias Faldere, in qua capella lignea conſtructa fuit,& per longa tempora deſerta in poſſeſſionem recepit, ac ibidem monaſterium conſtrui fecit. A quo Nigenmũn- ſter per amplius vocitatum fuit. Iſta cappella igitur prima fuit in tota Holſatia,& ibidem quamvis Chriſtiani eſſe di- cebantur, tamen lucorum& fontium error, ac idololatria multiplex habebatur,& eò ſtrictius§. Vicelinus die no- ctuque vigilando orando& prædicando verbum Dei ſervie- bat ſub veſte religioſa& regula ſancta. Et dedit Deus ſibi gratiam in conſpectu populi terræ, ut audita reſurrectione mortuorum, vita æterna poſt hanc vitam, ſubito mutati ſint omnem Idololatriam abjicientes,& ſoli uni vero Deo per amplius devoventes ut infinita plebis multitudo de Wag- ria, Plone, Oldenborch& de Holſatia Stormaria& Dith- marſia ad audiendum novum prædicatorem Verbi Dei vi- tæ æternæ illac advenit, recipiendo pœnitentiam peccato- rum,& etiam multi venerabiles Viri Eccleſiaſtici& Cleri- ci Sancto Vicelino in ordine regula& habitu& ſancta vita ſe copulabant. Acta ſunt hæc circa annum Domini mille- ſimum, centeſimum viceſimum quintum, regnante imperato- re Chronicon Holſatie. 23 re Ludero, qui Dux fuit Saxonum& mutato nomine dictus fuit Lotharius pius& juſtus& Ducatum Saxoniæ obtinuit Heinricus Leo Dux Bavariæ. Sanctus autem Vicelinus cuinon ſolum fuit curæ ſuam propriam Parochiam Nigenmünſter & terram prope exiſtentem Holſatiam, ſed etiam terram Sla- vorum Wagriam, Oldenborch, Lutkenborch, Lubeke, Plone& circumadjacentes partes ad fidem Chriſti conver- tere. Primum in antiquam Lubeke in Swartow ſitam ver- bum Dei ſeminando, perſeipſum etiam illac ſacerdotes de ſuo monaſterio in Faldere erecto conſtituit ſanctos Viros Ludolphum& Wolchardum, qui ſalutem populi procura- rent. Tamen ob Barbarorum furiam non diu poſt urbem antiqvam Lubeke cum caſtro deſtruentes ante dicti ſa- cerdotes Dei Faldere novum monaſterium reviſerunt. Nam quotiens S. Vicelinus quaſi per 30. annos verbum Dei Bar- baris Slavis prædicare cœpit,& aliquando per unum an- num, aliquando per duos vel tres in Wagria, Lubeke, Ol- denborch& circumjacentem terram fides pullulavit, ta- men totiens à fide cœpta Slavi apoſtaraverunt. Et aliquan- do etiam novum monaſterium in Faldera devaſtabant, quo- rum furorem§. Vicelinus cum ſuis declinare volens ad reſervandum perſonas notabiliores& ornamenta Eccleſiæ & libros, habuit Eccleſiam Biſchorſt in palude Haſeldorff in refugium. Ubi etiam oratorium habebat ad exoran- dum auxilium divinum. CAP. XIV. ( llres idem tempus Adolphus Comes obiit circa annum Domini milleſimum centeſimum, triceſimum primum, relinquens poſt ſe heredem filium etiam Adolphum no- mine, virum literatum prudentem& ſtrenuum, qui Theu- toni- 24 Accegſiones Hiſtoricæ tonicæ Latinæ& Slavicæ linguarum fuit peritus. Hic per tempora ſua optimé gubernavit terram Holſatiæ& Storma- rorum. Demum S§. Vicelinus videns nihil poſſe proficere in ſpiritualibus niſi barbarorum Slavorum populus valida ma- nu per vim Principum ſecularium depr meretur, adiit Cæfarem Lotharium virum cultus Dei diligentem in Bar- dewick, ibique ſibi revelavit eſſe in terra Wagrorum mon-. tem perexceiſum, ſuper quem ſi caſtrum fundaretur quod exinde Slavi ad fidem compelli posſent. Et Imperator illuc accedens etiam inveniens, caſtrum deſuper conſtrui fecit ſa- tis forte anno Domini mileſimo, centeſimo triceſimo quar- to. Qvod Sjavi videntes dixerunt ad ſe invicem. Qvis roditor hujus montis apud Cæſarem fuit? Et unus ex eis dixit, quod parvus homo& deſpectus Vicelinus propter verbum Dei hoc procuraſſer. Et Cæſar huic monti ob victoriam nominis Chriſtiani dedit nomen victorialis mons vulgariter Segeberg. At etiam ad inductionem§. Vicelini ſub monte Eccleſiam& monaſterium fundavit, cui ſex villas contulit, fratribus in ſtipendium de propè adjacen- tes. S. Vicelinus de Novo monaſterio fratres ibidem ad ſerviendum Deo ad plantandam Eccleſiam in Wagria col- locavit cum ornamentis, libris& clenodiis neceſſariis pro uſu ſuo. Et Dithmarum Cantorem Eccleſiæ Bremenſis ſuum conſtudentem illis præpoſuit ad regendum. At- que in Lubeke iterum Ludolphum, Brunonem ac Her- mannum ad verbum Dei prædicandum deſtinavit. Impera. tor vero Lotharius in profectione Italica immatura morte cir- ca annum Domini milleſimum centeſimum triceſimum ſep- timum præventus eſt, ejusque corpus dedudum fuit in Sa- xoniam in Lutteram ex nomine ſuo monaſterium prope Brunfwig fuit tumulatum. Qyo mortuo iterum Slavi in Lubeke à via veritatis declinantes ſuburbium ante caſtrum Sege- -- Chronicon Holſ atiæ. 25 Segeberg cum novo oratorio igne conſumebant. Iterum Sa- cerdotes Dei de Lubeke& Segeberg ad Falderam Novum Monaſterium jam ſæpius emiſſum, incrementum ſatore Di- abolo habere non poterat, gravi mœeſtitia confectiſunt, ideo- que fidelius ſe Deo commendabant in jejuniis& orationibus die noctuque orare pro novilla Eccleſia non ceſſantes. Nam tanta fuit in Falderenſi Monaſterio virtuoſa vita fratrum, quod verbo explicari non poteſt. Infirmi illuc devenientes ſanabantur, dæmones ab obſeſſis ejiciebantur clamantes igne virorum ſanctorum uri. Adolphus verò Comes ſecundus circa annum Domini mille ſimum centeſimum triceſimum nonum caſtrum Sege- berg muro cinxit, ac ſuburbium& oratorium de novo con- ſtrui fecit, iterum remiſſis de Falderâ Presbyteris ac cleno- diis pro uſu cultus Dei neceſſariis. Ac etiam miſit Legatos ad Flandriam, Hollandiam, Trajectum, Weſtphaliam& Friſiam, faciens proclamari, quod quicunque agrorum penurià arctarentur, venirent in terram ſuam ſpatioſam& fertilem in terra Wagrorum olim Slavorum exinde expul- ſorum. Et præcipue Holſatis atque Stormaris dixit, quod ipſi in eligendo quamcunque partemn habere vellent, eo quod ſangvine parentum ſuorum eam mercati fuiſſent, præferri deberent. Et dedit Holſatis terram a Bornchovede usqve Segeberg& Polonenzee. Weſtphalis dedit ſolum Dargar- denſem. Hollandrinis Uthinenſem,& Freſis dedit Susle, Aldenborch, Lutkenborch& circa mare terras adjacentes dedit Slavis, faciens sos fibi per amplius tributarios fieri us- qve in iſtum diem. (D.) Cay. XV. 26 Acceghiones Hiſioricæ CAP. XV. Incipit Continuatio HELMOLDl, Ab anno Domini clo cLXlv usque ad annum CIO COCCCXLVIII. †.N nomine Domini Amen. Ad complementum 1◻ E Chronicæ, quam piæ recordationis frater Helmol- 32 dus divinorum Rector in Boſoaw ſancti Vicelini ʒAdiſcipulus tempore ſuo de Holſatorum Principibus & vicinis eorum fideliter compoſuerat. Quidam enim Pres- byter Bremenſis Diœceſis hujus patriæ ſcriba, ex relatione veridicà quæ ſibi occurrebant, dignum duxit apponendum. Nam ab anno Domini milleſimo centeſimo ſexageſimo quar- to, quando tertius Adolphus Comes Holſatiæ de Schowen- borg propter fidem Chriſtianam à paganis Slavis propé Demmynin bellointerfectus fuit, ſcriptores Chronicarum pro- pter deſidiam& torporem ſcribere debentium usque ad tem- pora præſentia, videlicet ad annum pomini milleßmum- quadringenteſimum quadrageſimum octavum perpauca de- monſtrantur. Nam ut idem frater Helmoldus circa finem Chronicæ ſuæ narrat, quod poſt obitum& Martyrium felicis Adolphi Comitis tertii uxor ejus vidua cum tenello filio fuo Cometiam Holſatiæ Sturmariæ& Wagriæ retinuit guber⸗ nandam. Cui tamen Henricus Leo Dux cognominatus, Bavariæ& Saxoniæ gubernator, à quo Cometia Holſatia illis diebus concedebatur in feudum, ad regendam dictam cometiam qvendam Henricum Comitem de Thuringia no- bilem virum& bellicoſum dicti pueri avunculum præfecit tuto⸗ Chronicon Holſatiæ. 27 tutorem. A quibus ſcilicet Henrico Duce Saxoniæ& Hen- rico Comite Thuringiæ multi poſtmodum Comites Holſatiæ Henricus ſunt vocati. IIlis diebus Dithmarſi Principem ſu- um proprium Dominum Rodolphum Marchionem Comi- tem in Caſtro Bokelenborch(v. c. 11.) in Ditmarſia inter- fecerunt,& uxorem ejus Wawurgem abſciſſis nare& au- riculis in flumen prope caſtrum projecerunt, quod flumen ab ejus nomine Wawurgeſowe nuncupatur. Acujus princi- pis nece dictus Henricus Leo Dux Saxoniæ& Bavariæ terram Dithmarſiorum armata manu intravit& ſubjugavit, ita e- tiam quod fecit eos cenſuales ad dandum ſingulis annis tri- ticum, ſiliginem oves& ſimilia. Quem cenſum illi de Su- derhorſtede, Sudervelle& Norderherſtede& præcipue ha- bitationes in ſiccà terra dederunt ad longa tempora ad Ca- ſtrum Hanrove ultra ducentos annos usque ad tempus, quod Dux Gerhardus Comes Holſatiæ cum multis à Dith- maricis in Suderhammen fuit interfedtus. Idem etiam Princeps Henricus Leo Dux Saxoniæ& Bavariæ dedit Ab- batiæ Beatæ Mariæ Virginis in Stadis extra murum villam Lenderen apud Sallingſteden Bockwolde& Sylvam Bor- cholte& antiquum Herpe apud Meldorpe. Sed Dithmar- tici, Abbate dicti monaſterii ab eis interfecto, iſtis villis aliis nominibus nominatis receſſerunt à cenſu prænotato, etiam ſolvere nolentes. Facta autem hæc fuerunt circa annum Domini milleſimum centeſimum ſexageſimum primum. I- dem etiam Dux Saxoniæ poſt triumphum totam terram Dithmartiæ his demptis Archi-Epiſcopo Bremenſi, cui ab- ſtulerat etiam Stadium Caſtrum, ceſſit vice verſa. Unde Dithmartici ab illo tempore alium Dominum temporalem qvam Archi. Epiſcopum Bremenſem habere non volebant. Nam anno Domini milleſimo quadringenteſimo viceſi- mo Sigismundus Romanorum KRex ab ipſis Dithmarticis (D.) 2 tan- — 28 Accesſiones Hiſtoricæ tanquam Imperio ſubditis cenſum pofiulabat. Sed Archi- Epiſcopus Bremenſis Johannes Slameſtorp pro eis Regi Ro- manorum tanquam pro ſubqdiitis ſuis,& ſibi tanquam vero pomino annum cenſum ſolventibus& quod in terra eorum ſuos Judices advocatos ſemper haberet, literis ſuis intimabat. uare dictus Rex Romanorũ ab hujusmodi cenſus petitione ceſſabat. Attamen Dithmarici Archi-Epiſcopum Bremen- ſem ut verum Dpominum non cognoſcebant, ſed quod tunc in ſubdium ſuum, ad fugiendam Imperatoris iram co- gnoſcebant cauteloſe fecerunt,& Archi- Epiſcopo omnia jura ſua in terra ipſorum exiſtentia reſtituere promiſerunt. pe quibus nihil fuit proſecutum. Nam naufragium paſſus ac terra ipſorum trans Albeam, item trans Egdoram item in Inſulam Totel in Albea jacentem, unde multum fœnum annuatim procurant. Item ſtagnum Cuddenſee,& Syl- vam Borcholte cum quinque advocatis& jurisdictione illo- rum,& quicquid illis annuatim poſſet devenire,& ſe ipſos peramplius Eccleſiæ Bremenſi à qua receſſerant, obedien- tes in omnibus procul dubio reſtituere promiſerunt, tamen habita voluntate ſua nihil poſtea ſervaverunt. pictusque Henricus Leo Dux Saxoniæ& Bavariæ poſt multiplicem victoriam contra Slavos, quos gladio& frequenti pugna Ca- tholicæ fidei ſubjecit. Nam Slavi tunc increduli infideles, quotiens à fide Ca- tholica apoſtatantes totiens per Principes Saxoniæ ad fidem ſunt gladio ſubjugati; Quibus& terris eorum ſubjectis par faca eſt firma in omni terra, tam in pacia, Slavia& Hol- ſatia. Nam idem Dux Henricus Waldemarum Regem paniæ reduxit in regnum ſuum. Ideo inter Regem& pu- cem fuit magna fiducia exorta, ita quod pux dedit filiam ſfuam filio Regis Daciæ in perpetuæ fœderationis ſignum. Propterea viventibus Rege& Puce& ſubjugatis Slavis fuit undi- =———— Chronicon Holſatiæ. 29 undique pax tam in terra quam in mari. Et Slavi non-, audebant vires reſumere rebellandi, quoniam terra- latiſſima quondam erat. Nam à flumine Egdora quæ eſt finis Regni Daciæ, erat initium Slaviæ Niwenmunſter, Kyl, Lutkenborg, Segeberg, Oldenborg, Imbria, Lubeke, SwWe- rin& ſic ad Orientem aſcendendo usque ad Pruziam. Et per Marchiam Brandenborg, Mytzen, Bohemiam, Mora- vos& Polonos Slavia antiquitus extenſa fuit. Et tres nati- ones ſcilicet Sturmaria, Dithmaria& Holſatia Nordalwingi ultra Albeam Saxones fuerant vocitati. Quæ nationes to- tius longe ante Slaviam à ſancto Anschario Archi- Epiſcopo Hamburgenſi receperunt verbum Dei,& ſub fide Catholi- ca quamvis non bené fundata totali doctrina, usque ad tempora ſancti Vicelini qui poſtquam Eccleſiam Novum Mo: naſterium in Faldera ſive Vorpendorpe fundaverat in finibus Slaviæ& Holſariæ. Idem S. Vicelinus primo ſuos totaliter ad fidem convertit. Demum operam dedit Domino ope- rante Slavos vicinos ad fidem con vertendo in Luke primam Eccleſiam fundando ſancti Johannis in arena& ibidem ver- bum Dei& circumquaque prædicando. Poſt cujus obitum dictus Henricus Leo Dux Saxoniæ& Brunſvicenſis Cathe- dralem Eccleſiam de Oldenborch tranſtulit in Lubecenſem civitatem, eo quod hanc civitatem ab Adolpho Comite Hol- ſatiæ, qui eam primo conſtruxerat,& caſtrum quod nunc Borch Monaſterium fratrum prædicatorum dicitur pro mu- nitione civitatis erexerat, prece& vi retinuerat dictæ civitatis incolis, jas municipale à ſpeculo Saxonum extractum, quod etiam adhuc habent,& liberatem navigantibus dedit copioſe. ; Cap. KV.. 30 Aocesſio Hiforica CAP. XVI. Pos cujus nobilis Principis Ducis obitum circa annum Domini milleſimum centeſimum ſeptuageſimum quar- tum, qvi etiam Dux erat& propugnator terræ Holſatiæ di- cti Waldemari Regis Daciæ filius, eo quod pater ſuus in ter- ra Slavorum armata manu terram Rugianorum obtinu- erat, prætendebat etiam confinia regni Daciæ videlicet civi- tatem Lubeke& terram Holſatiæ ſubjugare, eò quod Adol- hus adoleſcens tenellus filius Adolphi comitis interfecti heres terræ Holſatiæ erat. Illis diebus mortuo rege qvædam mulier dicta nigra Margarita Regina Daciæ ſceptrum& dia- dema, Regem opera fideliter agens, ſuſcepit, terram Hol- ſatiæ hoſtiliter invadendo caſtrum Gottorpe munivit,& an- te illud magnum foſſatum muratum Dennewerk vocitatum fieri procuravit. Incipiens à flumine Slige uſque ad Freſi- am procedendo, miro& ineffabili opere terram Daciæ ab Almanis concludendo. Hæc regina cum filio ſuo Rege Kanuto obfedit Hamborch navigio& aquam Albeam longis palis ex utraque parte ripæ conſtringens in medio fluminis profundi catenam longam pro clauſura affixit. Dicitur e- tiam quando ante caſtrum Idzeho& oppidum cum magno exercitu caſtra metata fuit,& ſequenti die nativitatis Mariæ virginis flumen Store ponte facto& aggere intrare caſtrum & trans torrentem flumen ire in paludem prætendens una & eadem die contra naturalem curſum dictum flumen Store bis ultra ſolitum aſcendendo effluxit. Ita quod pons& ag-. ger per flumen ſunt effracti,& ſic opus ejus& inceptum derelictum. Et tunc imago beatæ Virginis viſa eſt ſuper caſtrum. Ware incolæ dicti oppidi& caſtellani ſequentem diem nativitatis beatæ virginis ob memoriam hujus& libe- rati- ſ—— 9— rgL/,——,— Chronicon Holſatiæ. 31 rationem ſuam devoverunt continué ſingulis annis ſolen- niter celebrare. Et obinde nomen hujus diei etiam, hodie dicitur civium dies, vulgariter Borgerdach. Etiam caſtrum Segeberg obſedit,& ante illud parvos colliculos& deſuper munitiones ſicut hodie apparet, fieri fecit,& tandem ca- ſtrum pro ſua voluntate rerinebat. In quo caſtro ſuum poſuit Advocatum& capitaneum terræ Holſatiæ quam ſi- bi ſubegerat uſque ad caſtrum Idzehoë& flumen Store& paludem ab aliâ parte jacentem, in qua palude multi de Holſatis nobilibus ppopter tutum locum timentes panorum potentiam, neque Danis ſubjici volentes ſe locavere. Vole- bant enim Dani ſicut cœperant totam terram Holſatiæ ſub- jicere ſibi& legibus ſuis. lta ut Lex Holſatorum in jus vul. gare extingueretur in toto. Et quod deinceps ſecun. dum legem& librum Danorum Lœbock deberet judica- ri. Super quo Holzatenſes Danis ſubjecti ſunt, multum conqueſti quod legibus ſuis ſolitis ab antiquo deberent pri- vari, Et nova incognita uti, ita etiam quod remurmurare contra capitaneum in caſtro Segeberge poſitum inceperunt. Quando aliam legem& aliud jus quam ſuum ſolitum im- ponere niſus fuit, dicentes uti lege ſua velle Holzatenſi. Ad quos idem Capitaneus reſpondit. Oſtendatis mihi jus ve- ſtrum,& ego ſecundum illud dijudicabo vos. Nam dixit ex proprio capite fingitis jus veſtrum. Noſtrum autem Da- norum eſt jus præ ſeriptum ſecundum ſcripturas: ſcio vos& me regere, veſtrum jus neſcio quia non ſcriptum eſt, divinare non valeo. Oportet ut canem adducam, qvi jus veſtrum latrabit. Deliberetis igitur qvale jus habere volueritis,& mi- hi certa die jus veſtrum edicatis. Ilis diebus non erat Prin- ceps in terra Holſatiæ, ſed dicitur quod fuit qvædam no- bilis Domina in palude Crempis juxta Idzehoëin Caſtro Kel- lingdorpe, nomine Domina Deeſtz de Kellingdorpe. Hæac — tran- 32 Accesſiones Hiſtoricæ tranſtulit ſe ad Dominum Comitem Schowenburgenſem, & petiit ab eo ſibi& terræ Holſatiæ& hæredem cum gau- dio magno reportavit. In cujus adventum Holſatis in pa- ludem Itzeho,& etiam ſub pominio panorum poſitis ex- ultatio,& lætitia exorta eſt. Tunc Holſati conglobati hinc inde reverſi& Capitaneum& Advocatum prope Segeberge etentes iterum jus ſibi Holtzatenſe miniſtrari, reſpondens eis dixit. Quale jus elegiſtis habere in patria veſtra? Lunc expri- mis& majoribus& nobilibus Holtzatenſes extractò gladio vi- brante imperterrita voce clamabant, jus noſtrum ſolitum ab antiqvo retinere volumus,& gladiò tueri, à quo facto vulgare verbum poſtmodum in Holſatiâ dicebatur& hodie adhuc dicitur: Jus noſtrum gladio defendimus. Unde dictus Capiraneus videns Holtzatorum tam præſumpram audaciam inſolitam, neſciens quod aliud caput novum Do- mini& Principem ſuper ſe ſtatuerunt, timens in fugam ſe vertit. Et ipſi Holtzatenſes ipſum interfecerunt. Subſequen- tes exinde Holſati erecto capite& educto Domino ſuo A- dolpho Comite de Schowenborg in publicum adhuc ado- leſcente ſe& patriam ſuam reſumptis priſtinis viribus ad- jutorio divino ſubſecuto& gladio magnanimiter defende- bant, Danos ſucceſſive de finibus ſuis expellentes Nam omnipotens& miſericors Deus non finit afflictum ſemper afHigi, ſed aliquando dat reſpiramen. Ita& illis diebus Holtzatis per Danos tribulatis dedit conſolationem,& ſuſci- tavit propugnatorem dictum Comitem Adolphum, alter- num jJudam Macchabæum. Nam ut Judas divino kultus ſubſidio, ſuperbum Regem Antiochum legem Judaicam deſtruentem devicit, ita& hic Comes Adolphus Canutum Regem vpaciæ jus Holzatenſe vi ſupprimere nitentem ener- vavit, dictusque Canutus Rex paciæ poſt obitum matris ſuæ Nigræ Margaritæ magnam partem Holtzatiæ terræ vi deſti- —&¶⏑⏑ᷣ c-— Chronicon Holſatiæ. 33 detinens civitatem Hamborg à longo tempore obſedit. E- converſo dictus Comes Adolphus contra præpotentem Re- gem Daciæ pro victoria obtinenda Deum cœæli ſupplex o- rabat. Et regem Hamborg obſidentem acceſſit, eumque cum ſuis exinde infugam convertit, multis de Danis inter- fectis nobilem& antiqvam civitatem in priſtinam duxit li- bertatem. Hoc initium victoriæ dedit ſibi Deus cœli Anno Domini milleſimo, centeſimo, nonageſimo nonò. Attamen dictus Canutus Rex cum Danis à perſecutione non ceſſans, non ſolum terram Holſatiæ, ſed etiam civitatem Lubeke vexabat terra marique. Nam ut ante dictum eſt, dictam civitatem Lubeck primo Adolphus Comes, poſtmodum il-. luſtris Dux Henricus Saxoniæ& Bavariæ fundaverant. Poſt quorum obitum Rex Daciæ Kanutus non contentus regno ſuo hanc civitatem Holtzatiam& Hamborg cum Dithma- ricis ſimul habere volebat. Nam de regno ſuo, cujus limes fuit in Egdora ante Rendesborg nunc nominatum per Fre- ſiam, quæ tota ſpectabat ad regnum, intravit Dithmarci- am, quibus evictis cum ipſis Dithmaricis init per Holtzatiam usque in Bornchovede, in via omnia ſubjugando. Ubi di- us Comes Adolphus cum Holtzatis& Lubecenſibus dicto regi occurrens hinc inde caſtris ordinatis& vexillis erectis, Ditmarticorum in fine exercitus Regis exiſtentium clypeis ſubverſis Holtzatis in ſubſidium magno fuſo ſangvine ex utraque parte& Danis quam plurimis interfectis Deus cœli dicto Adolpho dedit triumphum& Regem vicit& cœpit an- no pomini milleſimo, ducenteſimo, duodecimo pro quo tri- umpho ſit Deus ſemper benedictus Amen. (E.) CAP. XVII. 34 Kccesſiones Hiſtorica CAP. XVII. Arratur ſupra de Dithmarticorum clypeis ſubverſis vel converſis: dicitur communiter quod quando Dithmar- tici à dicto Rege fuerant ſubjugati, quod miſerunt certos ſu- os nuncios ad Adolphum Comitem nunciantes ſibi quod Rex fuit propoſiti, ſicut illarum terram& ipſos ſupeditas- ſet& tributarios regni Daciæ feciſſet, ita vellet& Holtzatos eorumque hereditatem poſſidere. Attamen intellexiſſent, quod comes vellet, quando poſſet ſe tueri. Unde ſi ĩta con- tingeret, quod ad bellum ſimul convenirent Kex& Comes, ipſi Dithmartici cum eſſent in extremitate Caſtrorum Re- gis poſiti& congreſſu belli ipſi à tergo Regem& panos vel- ſent fortiter percutere. Cum Holtzati ab acie Caſtrorum bellum inciperent peragere,& hoc pro interſigno ſi ſimul contra Holtatos inopinate venirent, quod eorum clypei in- venirenrur retroverſi; ſcilicet quod acutum clypeorum eo- rum inferius ponendum ſecundum communem modum ordine é converſo ſuperius ponere vellent. Hac tamen conditione appoſita ſi Comes Adolphus& Holzati victores fuerint ipſi pitmarici priſtina vellent frui libertate. Et ita Comes Adolphus ſpopondit& ſervavit. pictusque Adol- phus Comes ob victoriam obtinendam Deo vovit, quod ſi daret ſibi contra Regem triumphum, ordinem§. Franciſci fratrum minorum intrare vellet, conditione appoſita, datis ſibi hæredibus à peo& ipſis terram regere valentibus votum fuum perficere vellet. Nam circa idem tempus ſcil. mille- ſimo ducenteſimo ſexto, hi duo ordines ſcil. fratrum præ- dicatorum& fratrum minorum in Eccleſia Dei originem ceperunt. Nam Eccleſia Dei illis diebus ab hæreticis mul- tipliciter vexabatur,& cultus divinus per Italiam diminu- tus Chronicon Holſatiæ. 3 tus erat. Ideo Deus hos ordines contra hæreticos& ad augendum cultum ſuum ordinavit,& habitis& datis ſibi à Deo duobus filiis& hæredibus ſcilicet Comitibus Joanne& Gerardo ipſisque adultis& terram gubernare valentibus, dictus Comes Adolphus Deo cœli votum ſuum adimplen- do ordinem fratrum minorum in Monaſterio civitatis Ham- burgenſis ab ipſo fundato cum duobus ſuis militibus dictis de Gikow humiliter& devoté Deo ſub regula& obedientia intravit ſerviturus. Factus autem frater minor curiam A- poſtolicam ad videndum pominum Papam& ad ſecum di- ſpenſandum ſolerter intravit, ubi tunc pominus Papa ad recipiendum ordines ſacros,& Presbyteratum ſecum miſeri- corditer diſpenſavit,& unum ordinem ſacrum à dicto po- mino Papa met recepit, ac in eadem via ad S. Franciſcum fundatorem ordinis ad videndum, ad colloquendum& conſiliandum tam ad S. Virum ſe tranſtulit multum devoté. A quo ſine dubiè ſancto Viro benignè eſt receptus, in cari- tate firmatus, verba conſolatoria ſecum ſine fallo reportan- do. Et anno pomini milleſimo ducenteſimo qvadrageſimo quarto in civitate Hamborgenſi ſuam primam miſſam de- cantavit. O mutatio dextræ excelſi, qui primo miles ter- renus fuit, Regem paciæ Kanutum Magnum tyrannum de ſuo territorio vim vi repellendo expulit, nunc miles ſuper- cœleſtis Regem inferorum tyrannum maximum diabolum pedibus propriis ſubſtravit,& evicit non gladio ſed lacrymis & humilitate. Nam dicitur de eo quod pio qvæſtu eleemo- ſynarum pro butyro& lacte cum amphora ut alter frater de conventu ire ſolebat.Et contingebat, qvodin oppido Ki- lone, ubi etiam Monaſterium fundaverat ipſo exiſtente in platea cum amphora plena lacte in manu tenente,& filiis fuis comitibus cum magna ſequela per dictum oppidum& plateam equitantibus, ipſe obviam filiis veniens amphoram (E.) 2 cum 36 Accesſiones Hiſtoric cum lacte tegere præ verecundia veller, ſed ſpiritu fortitu- dinis roboratus per rationem ſenſualitatem vincens, lac de amphora ſuper fuum caput effudit, per totum dicens intra ſe, miſera caro noluiſti portare lac in amphora niſi vere- cundabaris, nunc porta ſuper caput ut confundaris, me- mor dicti Apoſtoli dicentis; Nos ſpectaculum facti ſumus Deo& hominibus,& vixit in ordine annis quatuordecim, & anno pomini milleſimo ducenteſimo ſexageſimo primo obiit in pomino feliciter& conventu fratrum in Kilone in humo ſepultus. Hic Comes Adolphus fundavit Eccleſiam Nigenkerke in terra Oldenborch in honorem§. Antonii ſui ordinis fratris minoris, non illius Magni Antonii ſancti, qvamvis plures putant illum eſſe patronum,& etiam ejus imaginem in Eccleſia prædicta habent, ſed non eſt ita. Et debet imago ejus eſſe fratris minoris. ldem hic Adolphus viſitavit una oum aliis Prælatis fratres in Monaſterio novo ſuper ſororibus rejiciendis à ſe. Hic etiam dedit oppidanis in 18 zehoé privilegium habendi jus Lubecenſe. Et libera- vit illud oppidum in paſcuis& ſylvis anno pomini milleſi- mo ducenteſimo triceſimo octavo. Et eſt veriſimiliter cre- dendum, quod caſtrum in Kyl& oppidum conſtrui fecit. Et oppidanos per terram Holtzatiæ ſeilicet in Plone, Olden- borch& in Kylone liberaſſe à Jure Holtzatiorum& faviſſe eis jus Lubecenſe, eo ut eorum oppida citius munirentur propter libertatem fori& filii dicti Adolphi ſcilicet Johan- nes& Gerhardus eadem privilegia oppidanis in Idzehos, Kylone& cæteris data rata habentes confirmarunt, anno pomini milleſimo ducenteſimo ſexageſimo. CAP. XVIII. Chronicon Holſatie. 37 CAP. XVIII. Iduo Comitesohannes& Gerhardus in Loheide etiam contra Danos commiſerunt bellum magnum in die Pan- taleonis& vicerunt Danos auxilio divino anno pomini mil- leſimo ducenteſimo ſexageſimo primo. Hi duo Comites Jo- hannes& Gerhardus diviſerunt terram& hereditatem pa- ternam. Nam ſenior Johannes Comes recepit in partem ſuam Wagriæ ſeilicet Kyl, Lutkenborch, Oldenborch, Nie- geſtad, Plon, Oldeslo, Trittow& Segeberge,, ac partem in palude usque ad Albeam. Alter autem frater Comes Gerardus ur junior minorem partem recepit, ſeilicet terram Holtzatiæ, Idzeho paludem Wiſſtriæ, Hanrowe, Rendesborch& attinen- tia illorum. Propter hanc indiſcretam diviſionem, qvia ſenior quaſi duplum recepit fuerunt hi fratres facti inimici. Et Gerardus contra fratrem ſuum Johannem ante oppidum Kyl caſtra meratus fuit cum adjutorio Alberti Ducis Brun- ſvicen ſis& civitatis Lubecenſis ſed nihil ibi proficientes ſi- ne fructu revertuntur. Et ideo dictus Comes Kylonenſibus dedit multa privilegia& libertatem in foro, in terra& in a- quis. Comes Johannes genuit multos filios, qvi poſt obi- tum patris in parte hæreditatis ſuæ diviſerunt terram Wa- griæ. Nam alius in Kyl, alius in Segeberg, alius in Oldes- ſo, alius in Bramhorſt domicilium habebat. Et habuit eti- am in uxorem Reginam Daciæ, quæ mater fuit Regis Chri- ſtophori. A qua genuit Johannem ſilium largum Comitem, Comes autem Gerardus genuit Henricum Comitem filium ſuum. Qui Henricus impoſuit Hnamburgenſibus telonium ſolvendum ſibi& ha redibus ſuis.0 Hic etiam Henricus fun- davit in Webna vieariam pro confraternitate Calendarum bis in anno congreganda. Anno Domini milleſimo, tri- centeſimo tertio. Hic Henricus filios habuit hæredes Gis- (E.) 3 ber⸗ 33 Kccesſiones Hiſioricæ bertum Archi. Epiſcopum Bremenſem, qvi turrim rotundam in Rendesborg fratri dedit, item magnum serardum Comitem & Iohannem fratrem ejus. Hic etiam filiam dedit ↄuci Sleswi- cenſi. A qua filia natus tuit Dux Woldemarus poſteà nomina- tus Rex Daciæ qui caſtrum Gottorpe Gerardo Comiti ſuo avunculo impignoravit poſtmodum. Inter hunc magnum Gerhardum Comitem ex una parte,& Comites Wagriæ fu- it magna controverſia mota. QOvoniam in terra Wagriæ multi fuerunt Comites,& præ multitudine non poterant ſine rapina& injuria ſubditorum vitam ſuam ſine penuria deducere cum pace. Nam Adolphus Comes in Segeberge miſit una dierum ſuos triturantes ad curiam cujusdam de progenie Splyt, ad triturandum avenam& alia frumenta, & ſibi ad caſtrum granum apportando, quorum trituran- tium per patrem familias domus de progenie Splyt, pedi- bus obtruncatis eosdem triturantes cum pedibus abſciſis in carra remiſit in Segeberge Comiti Adolpho ſuorum Domi- no. Conſimiliter& alii Comites ſuis ſubditis fieri deman- darunt. Etiam illis diebus progenies magna de Ditmarcia orta dicta de Reventlo, à dicto Comite Adolpho fuit injuriata,& læſa enormiter, ita quod Capitaneus de progenie tali dictus Hartwicus de Reventlo miſſos de Gerardo Comiti adjun. xit. Nam dictus Comes Adolphus erat in culpa multa, quod ad deſtructionem patruelium ſuorum adhuc Juvenum Ge- rardi& Johannis Comitum filiorum Comitis Heinrici ad- junxit,& confœdaverit ſecum Marchionem, qui erat ini- micus capitalis dictorum Gerrardi& Johannis Comitum. Item conſpiravit cum Chriſtophoro Rege Daciæ contra di- Ktum ſuum patruum, ideo Gerardus dictus Comes Hart- wWicum Reventlo muſit nocte ad caſtrum Segeberge ad ca- piendum Comitem Adolphum. Tunc dictus Hartwicus excedens mandatum volens interfecit Comitem Adolphum in — —++— —-*— ͤ —„———————— v—e———————— Chronicon Holſatiæ. 39 in caſtro Segeberge,& dictus Gerardus Comes ſtatim asſi- ſtens caſtrum recepit in ſuam posſeſſionem. Acetiam dicti Adolphi patrem Johannem in Bramhorſt captivari fecit. Ac ejusdem filius Chriſtophorus ex nomine Regis Daciæ eodem anno de cœnaculo Caſtri Kyl cadens expiravit. Et ſic tota terra Wagriæ& hereditas multorum Comitum redi- bat in unum, ſcil. Johannem Comitem fratrem Chriſto- phori Regis Daciæ. Et hic Comes Johannes ob magnam prodigalitatem multa donavit,& potius, ſi fas dici eſt, di- japidavit bona Comeriæ. Nam Lubecenſibus donavit tur- rim lapideam poſitam ante oſtium portus in oſtio Trave- munde, Item ibidem uni civium donavit Gürguſtum piſci- um in Traveam ſupra Lubeck, in quo erat captura eſo- cum vel ſalmorum. Et non ſolum hæc quaſi pro nihilo concesſerat, ſed etiam conſimiliter multis aliis plura largi- tus eſt ſine cauſa. Hic confœderavit ſe Regi Danorum Chriſtophoro contra Comitem Gerardum& fratrem ejus Johannem. Item Adolphus Comes de Schowenborg vo- lens vindicare patruum ſuum Adolphum interfectum, ar- mata manu cum magna potentia intravit terram Holtzatiæ, & venit cum exercitu in Branſtede. Ubi Comes Gerardus & frater ejus cum paucis militibus cum Holtzatis ruſticis de palude Wilſtria, de parochiis Hademarchen, Swencvel- de, Norrorpe, Kellinghuſen, Weſtede, Bramſtede& Kol- denkerken, cum his obviam venit Comiti Adolpho in die Decollationis S. Johannis Baptiſtæ Anno Domini milleſimo, trecenteſimo decimo ſeptimo,& divina favente clementia dictum adolphum victoria belli præhabita cum centum& viginti viris captivavit, reliqua in congreſſu belli interfecit. IIlis etiam diebus Ditmarici ex ſua terra exierunt in adjuto- rium Johanni Comiti contra dictos Gerardum& Johannem, & dicti Dithmarici in exitu ſuo tranſierunt per parochias Ste- “ — 40 Aocesſioner Hißtoricæ Stenevelde, Nortorpe, Nigemünſter, quas incendio& rapi- na deſtruxerunt& venerunt in Kyl oppidum, ubi Kylonen- ſes Dithmaricorum timentes perfidiam dictos Dithmaricos ſubtili ingenio extra oppidum cum cantu& fiſtula coriſan- do deduxerunt ad vaccarum montem. Quibus ſic eductis & ſuis rehabitis Dithmaricos extra oppidum dimiſerunt re- manere,& quare fuit? Namfcapto Comite de Schowenborg Gerardus Comes animoſior factus eſt,& ſochannes Comes pufillanimis. Ideo Dithmaricos ſine honore remiſit. Quibus ad patriam redeuntibus in via de Kylone tranſierunt per a- liam partem terræ Holtzatiæ deſturendam, videlicet per Pa- rochiam Bornehovede, ubi aliqui ex illis in dolio novæ ce- reviſiæ balneaverunt,& redeuntes ad flumen Buntzingt in Merica per noctem quieſcentes, mane Comes Gerardus& Johannes cum ſuis ponte trans flumen Buntzing, quilibet de Holtzatis habens ante ſe ramum virentem cum tfoliis ita ut ſylva appareret, totus exercirus appropinquabat,& Dith- marici esſe ſylvam æſtimantes improviſi contra eos bellum venit inopinatum, ita ut omnes nutu Dei in fugam verſi ſunt. Multi ex eis flumen tranfire volentes ſunt ſubmer- fi. alii ſunt interfecti ad quingentosviros. Et fuit hæc pugna contra Dithmaricos valde magna, ita quod perpauci redi- erunt ad terram ſuam. Et hic triumphus factus eſt Anno pomini milleſimo tricenteſimo decimo nono in die Alexi Sancti. Poſt hæc ſequenti anno pomini milleſimo trecenteſimo viceſimo idem Comes Gerardus convocato magno exerci- tu Principum vicinorum ſuorum ſcilic. Archi- Epiſcopi Bremenſis Giſelberti fratris ſui, Henrici Ducis Megapolenſis, Comitum de Wunſtorpe& Buſrow Johannis Ducis Saxo- niæ, Comitis de Reppin& aliorum multorum in uno qua- tuordecim Principum in vigilia nativitatis Mariæ virginis in- travit —„— 4 Chronicon Holſatiæ. 41 terram Dithmariæ per viam Suderhamme& per vadum. Hemmingſtede venit cum toto exercitu ad paludem Nor- derſtrant, ad cor terræ Dithmaricæ,& commiſit cum eis bellum& bis victor factus fuit, una& eadem die interfici- endo ex Dithmaricis mille& ſeptingentos viros, ubi tunc multi fugam capientes Eccleſiam Olderwarden intraverunt; Quam Eccleſiam pars exercitus obſedit& ignem apponen- tes conburere voſuerunt. Dithmartici ad intra petierunt gratiam ſibi dari, promittentes ſe ſubditos Comitis Gerardi fieri& tributarios fideles. Sed Comes Gerardus non confi- debat eis ſed plus ignem applicari fecit,& igne fortiter in- cenſo,& tectum Eccleſiæ quod erat de plumbo reſolutum guttatim cadens ſuper Dithmaricos incluſos vi januam ape- rientes Eccleſiam exierunt,& cum exercitus totus non e- rat ſimul ante Eccleſiam, ſed erant partes exercitus hinc inde in villis& ædibus ſpoliantes ciſtas& capſas, Dithma- rici reſumtis viribus de locis abſconditis, de focis in agris exeuntes, totum exercitum unum poſt alterum ſucceſſivéè, cum de veſpere ad caſtra vellent redire& omnes Princi- pes præter Henricum Ducem Megapolenſem,& Gerardum Comitem, qui caſtra& tentoria ſua habuerunt, quaſi ad duo millia hominum,& ita Dithmarici illa vice ſunt ſal- vati. CAP. XIX. Ex Daniæ Chriſtophorus, qui erat frater Comitis Jo- hannis ex parte matris conceſſit fratri ſuo Comiti Jo- hanni terram Fimbriæ in feudum perpetuis temporibus re- tinendam. Hic etiam Rex annuebat ob preces fratris ſui, Comitis Johannis, qui Kylonenſibus erat gratioſus, quod forum per navigium venire conſveverat in Lubeke ad tem. pus (E) 42 Accesſiones Hiſtorica pus deveniret in Kylonenſem portum,& vice verſa de Al- bea per Egdoram usque Ulammehude,& illis diebus ob di- tum forum oppidum Kylonenſe erat Domibus& lapidi- bus, fulcitum valde pulchré, quia divitiæ creſcebant,& ex conſequenti affectus civium in domos pulchras. Hic etiam Comes Johannes dedit Kylonenſibus privilegia multa, quia oppidum Kylonienſe plus dilexit aliis. Etiam dictus Rex Chriſtophorus anhelans regni ſui dilatationem Waldemarum Ducem jutziæ exterminare cupiebat,& fraudulenter Ca- ſtrum Sunderborg ab eo tanquam ad fideles manus recepe- rat. Quo habito non contentus, quod Caſtrum reſtituere nolebat, ſed etiam Caſtrum Gottorpe& alia Caſtra Duca- tus habere ſatagebat. Quare dictus Dux Waldemarus Co- mitem magnum Gerardum avunculum ſuum contra Regis tyrannidem aſſumſit adjutorem. Et aliquandiu hinc inde conflidiibus habitis, Rex cum magna potentia ante Caſtrum Gottorpe ſe in Heſterberg montem collocavit, ubi Comes Gerardus cum auxilio fratris ſui Seſewarti Archi-Epiſcopi Bremenſis& Weſtphalenſium, ac cum Holtzatis occurrens Regi Caſtrum Gottorpe& ducem deſuper obſidenti, Regem cum ſuis de campo fugavit multis de Danis captis& inter- fectis. Et pro hac viétoria& ſumtibus dictus Dux Volma- rus Caſtrum Gottorpe Comiti Gerardo ſuo avunculo pri- mo in pignus pro magna ſumma pecuniarum argentearum collocavit. Et facta fuit hæc victoria Anno pomini mille- ſimo trecenteſimo viceſimo nono,& dicitur quod illa die quando Comes Gerardus bellare voluit, quod imaginem beatæ Virginis de Idzeho in humeris ſuis habuit,& flexis genibus ter orando Dominum Deum trina vice hunc ver- fum decantavit: Nos hac die Tibi congregatos ſerva virgo in lucem mundi qua&c. Qvidam ſtantes ſuper montem Heſteberg cum turribus oneroſis circumamicti, clamabant de- ——.—— ſũſgͤ———————„ GHN N, Chronicon Holſatis. 4 deriſorié, Mulieres venient contra nos. Cum Holtzatorum exterior veſtis ſemper alba eſſet. Et videbantur panis eſſe mulieres. Sed unus de Holtzatis qui affuit in ſervitio apud Danos, dixit. Videbitis hodie non eſſe mulieres quia video ſigna& clenodia, galearum virorum& non mulie- rum. Et quando bellum urgebat, unus Holtzatorum clama- bat, pani fugiunt, pani fugiunt,& ſic omnes fugam ceperunt. Ut profertur quod dictus Gerardus Comes habuit in uſum quod qvando bellum intrare deberet, qvod imaginem par- vam Beatæ Virginis Mariæ de clauſtro monialium in Idze- hosè ubi ſepulturam habebat, in collo ſuo portare conſvevit. Et regniam cœli ſemper in auxilium ſuum precibus invoca- bat, qvod tunc in illo bello tali imagini fuerat à Danis ex caſu una manus abſciſſa, quam manum artifices pictores poſtmodum reſtaurare volentes. Et quando una die appo- ſuerunt, altera die invenerunt ſemper abjectam. Et talis imago adhuc hodie in memoriale ſignum caret manu tali. Et Deus omnipotens ob merita beatæ virginis miracula vo- ventibus ſe imagini tali multa operatur in illa. Unde ab il- lo tempore usqve ad tempora præſentia inolevit, quod Prin- ceps Holtzatiæ talem imaginem ſemper in collo portare conſveverant, quando bellum intrare volebant. Quia bea- ta Virgo Maria terra Holtzatiæ à Principibus ſunt fundatæ videlicet in Hamburgenſi civitate& Principalis& ſumma Eccleſia Canonicorum nunc ſecularium, ſed antiqvitus e- rat regularium ſub habitu, ſicut multæ Eccleſiæ cathedra- les inſtitute erant Bremenſis, Monaſterienſis, Mindenſis Verdenſis& Lubecenſis. Ab iſta Eccleſia majori Hambur- genſi fides Catholica pullulavit. Nam in ea multi Marty- res propter fidem ſangvinem fuderunt. IIlac erat ſedes æ- qve principalis ſicut Bremenſis Archĩ- Epiſcopus ob multo- rum Archi- Epiſcoporum& tota Dania Swecia& Norwe- (E.) 2 gia 44 Accesſiones Hiſtoricæ gia originaliter per Anſcharium ſanctum fidem receperunt. Monaſterium in villà Wippendorpe vel Faldera ſecundum Slavicam linguam antiqvitus dicta, nunc Nigemunſter vo- citata,& per Adeweronem translatam Archi Epiſcopum Bremenſem in Inſulam Bardesholm fundatam poſt Ecceleſi- am Hamburgenſem per primum Adolphum Comitem-. Tum primum fides Chriſtiana in terra Wagriæ tunc Slaviæ, Holtzatiæ per ſanctum virum Vicelinum incrementum ce- it anno pomini milleſimo centeſimo, decimo. Hæc Ec- cleſia Novum Monaſterium in Eccleſiis in honorem Beatæ Virginis Mariæ fundatum eſt, ab eodem Comite Adolpho fundatum etiam fuit Monaſterium Reinevelde. Nam ipſe Comes eum fuerat de domo Schowenborgenſi,& in finibus terræ illius eſt Monaſterium Locken ſituatum Ciſtercienſis Ordinis. De quo Monaſterio monachos recepit& in Reine- velde ſtatuit permanendos. are adhuc illi Monachi in Locken habent viſitare in Reinevelde hodie,& eorum ſunt ſuperiores. In hoc Monaſterio primus Johannes Comes eſt ſepultus,& alii etiam in Hamburg, videlicet duo Adol- phi,& præſertim ultimi. Et poſt Adolphus Comes frater minor factus, Monaſterium in Kyl in honorem Beatæ vir- ginis Mariæ fecit dedicari, circa annum Domini milleſimum, ducenteſimum ſextum, exinde hujus Adolphi filius Comes Gerardus Monaſterium monialium, quod prius pofitum fuerat in palude Crempis, prope Storam& Albeam in Villa Ule- te tranſtulit, ante nobile& invicibile antiquum Caſtrum Idze- ho in honorem Beatæ Mariæ Virginis conſecrari fecit,& dotavit ſecundum Ordinem& regulam§S. Benedicti Abba- tis ad ſerviendum Domino Deo in ævum. In quo idem primus Gerardus Comes ſuam elegit ſepulturam,& ab illo tempore usqve in præſens omnes de illa progenie Gerardi poꝛ ns Comitis deſcendentes, ſcilicet:. Hen- — Chronicon Holſatiæ. 45 Henricus ejus filius, Magnus Gerardus Comes hujus Henrici filius,& frater ejus, Johannes: hujus Gerardi magni Comitis filii fuerunt, Henricus ferreus, Nicolaus& Johan- nes,& una ſoror clauſtralis in Elten Abbatiſſa, prius copu- lata Regi Swetiæ,& in mari prohibita. Et loco ejus Rex Da- ciæ dedit filiam ſuam, ob quam cauſam hæc virgo perman- ſit. Johannes domicellus non diu ſupervixit vulneratus in inguibus à Danis obiit. Comes Nicolaus ſine filiis maſculis plenus dierum bonorum,& omni gloria dignus vitam in Idzehoë finiit. Comes Henricus ferreus frater ejus ante eum obiit. Hic habuit tres filios Gerardum primum Du- cem Sleſwicenſem manifeſtè cum ſolennitate creatum à Dith- martiis,& Albertum& Henricum Comites remanentes. Hi omnes in Idzehoë ſunt ſepulti. Dicitur etiam quod Hart- wicus Reventlo miles, qui Comitem Adolphum in Sege- berge interfecerat, pœnitentia ducus in abſolutionem pec- caminum ſuorum limina Beatorum Apoſtolorum Petri& Pauli in Romana urbe viſitavit. Ubi ſibi pro pœnitentia in dicto clauſtro Idzebo pretioſam domum Refectorium inte- rius, ſuperius dormitorium de ſuis ſumtibus conſtrui pro- curavit. Et extrema parte Nobilis Nicolaus Comes, qui cum inimicis ſuis Danis in Manemberge fuerat in conflictu tempore Regis Waldemari. Et ipſe Comes Nicolaus per- dito uno oculo& à ſubditis Regis capto,& die ſibi ad rede- undum in captivirate à capiente conſtituto, veniens ad quendam de ſuis, qui eum ulterius de terra illa in propri- am terram transportaret, vovit in illo die ut Deus ipſum ab inimjcis ſuis eriperet, qvod unum clauſtrum monialium in honorem beatæ virginis Mariæ in terra ſua de novo fun- dare vellet, quod etiam perfecit. Nam in Arendesbocken tundavit monaſterium& dotavit,& virgines moniales de Idzehoë, Poreze& allis monaſteris illis convocavit. Sed (P)z tamen 46 KAccesſiones Hiſtoricæ tamen monaſterium non ita fuit copioſè in bonis temporalibus inſtitutum& dotatum, quod illac virgines permanere potue- runt. Unde& poſt quidem venerabilis Vir AlbertusRodenborg Canonicus Lubecenſis cum adjutorio aliorum civium Lu- becenſium reditus ampliavit dicti monaſterii,& de conſen- ſu primi Gerardi ducis Sleswicenſis immutatum fuit mo- naſterium prius virginum poſtquam de loco receſſerant, ut er amplius Carthuſienſes illic habitarent. Et translatio æc fadta fuit Anno Domini milleſimo quadringenteſimo ſecundo. Monaſterium autem prius in Ciſmar locatum fu- it in Lubecenſi civitate& ab ipſo Lubicenſe fundatum eſt ad S. Jochannem, in quo Monaſterio Monachi nigri ordinis S. Benedicti inhabitabant. Sed poſtmodum per conſules Lubecenſes& conſilio& voluntate Johannis Comitis trans- latum fuit in locum Cismar, in terra Oldenborg, ubi nunc degunt. Et monaſterium in Lubeck quod dimiſerunt Mo- nachi, virginibus impleverunt. Et ideo propter ædificia in- fra civitatem in Monaſterio Monachorum ad ipſos ſpectan. tia dicti conſules integrum Monaſterium& Eccleſiam in Ciſ. mar conſtruxerunt, prout hodie apparet illac venienti. CAP. XX. Ræterea Magnus Gerardus Comes habito Caſtro Gottor- pe primo in pignus pro ſumtibus ſuis expenſis ſtrenuius & diligentius agebat opera Ducis Waldemari, qui erat de Stirpe Regia panorum natus. Nam in Regno Daciæ antiqui- tus fuerant Ducatus, ſcilicet terra Sanderjuciæ(Suder-Juciæ) ad cujus diſtrictum pertinet à flumine Egdora& Levenge- ſow, Denſcheworck usque ad flumen Slig, Gottorpe& Swaſtede, Freſia usque ad Ripen& Koldinge, Angelen, Alzen. Item fuit pucatus in Inſula Lalande item Lange- lan. Chronicon Holſatiz. 47 lande. Et hi Ducatus proptereà fuerunt in pacia, quia Regnum paciæ per electionem ſuperiorum totius regni ac- quiritur. Et quando contingebat aliquem Regem habere plures filios,& electo uno de filiis in Regem ceteris daban- tur Ducatus. Et inter hos Ducatus potior& ditior fuit Ducatus Sunder-Judland. Qui à tempore Gerardi ducis no- minatus eſt pucatus Sleſwicenſis à civitate& Epiſcopatu Sleſwicenſi utpote nomine digniori. In hac Sunder- Jutzia, fuit Dux Waldemarus ex parte patris natus de ſtirpe Re- gia Danorum, ex parte matris fuit filius ſororis dicti Ma- gni Gerardi Comitis. Et dicebatur Magnus Gerardus exinde, quia omnipotens peus concesſerat illi multiplices varias victo- rias magnas, non meritis ſuis& divitiis vel potentiæ ha cat- tribuendo. Nam magna erat potentia æmulorum ſuorum patruelium, Comitum Holtzatiæ filiorum Johannis Comi- tis, quorum mater quondam Regina Daciæ,& ideo in elati- onem ſuperbiæ inſurgentium,& adeo pauper& impotens in primis ſuis annis, quod Hartwicus Reventlo miles eqvos & arma fibi contribuerat. Quia usque dum viginti quatu- or fuit annorum ſcholas viſitare, ut acqvirere poſſet Epiſ- copatum, conſveverat, prout frater ejus Giſewertus, qui factus fuit Archi Epiſcopus Bremenſis conſimiliter fecit. Fueruntque hi fratres ſcilicet Gerardus, Giſewertus& Jo- hannes pomicellus filii Henrici Comitis& habuerant ma- trem de Rbeno exortam de Brunckorſt, Wunſtorp, Ghe- mele. Apud dictos avunculos ſuos Gerardus Comes juvenis aliquandiu remanſit, quorum auxiliis& faiis ſui Archi- Epiſcopi Bremenſis potius cum Holtzatis de palude Wilſtriæ & aliorum intra Storam commorantibus peo favente con- fecutus eſt triumphos, ita inops fuerat quod penitus nul- lum caſtrum in tota terra habuit Holtzatiæ& in Rendef borg morabatur inter oppidanos in Hakenſpicker caſella gra- —— 45 Accesſio Hiſtoricæ granario ſuper aquas& nil proprii habuit. Præter canes gryſeos venaticos cervorum, qul illis diebus nobiles ad ve- nandum dicebantur, prout venatores dicere conſueverunt. Hic Gerardus habito primum triumpho& capto Adolpho de Schowenborg, recepto etiam primum caſtro Segeberg& etiam Rendesborg, qvod oppidani ſibi reddiderunt,& ha- bito tandem triumpho contra pithmaricos& poſtremo in Heſterberge,& tunc ſibi tradito caſtro Gottorpe cum atti- nentiis ſuis paulatim crevit in virum magnum& ad tan- tum, quod magnus Gerardus vocari poteſt ad differentiam aliorum hoc nomine dictorum. Videns autem Chriſtopho- rus Rex paciæ, qvod res proſperabatur in manu Gerardi Comitis collegit magnum exercitum terreſtri itinere ponens caſtra in Ppannenwerck ante Gottorp percludens viam Holt- zatis ad ſubveniendum obſesſis: vice verſa præſentiens Ge- rardus Comes advenientem contra ſe exercitum tam vali- dum, quem Rex etiam non paucis diebus colligere pote- rat, habuit nuncios ad cognatos ſuos de Brunckhorſt Ge- mele& Wunſtorp etiam ad fratrem ſuum Archi Epiſco- pum Bremenſem Ghiſewertum. Nec non convocari fece- rat ſtipendarios de Rheno& Weſtphelia& venerunt hi o- mnes uno anno in auxilium Gerardo Comiti, cui etiam multi de Holtzatis ſubditi curiales Johannis Comitis adhæ- ſerunt. Et facta eſt expeditio exercitus ex parte Gerardi Magna& convenerunt contra Regem ad bellum. Attamen ſtipendium pro expenſis& ſumtibus in hoſpitiis factis in-, Rendesborg remanſere,& Comes non habuit tantam fidem, qvod ei de ſumtibus credebatur, qvi rales ſtipendiarios exi- am in auxilium ſibi comportaret& talis miſſus à Comite fu- it Marſchalcus, cui vexillum belli fuerat tradendum, qvare eum expectare volebat& hic nominabatur Borchardus de ldzchude miles ſtrenuus& potens. Sed tamen Dani cum uis „ ³²————ꝰ—,ꝰ———& Q0Q———— „ 72—— Chronicon Holſatis. 49 ſuis urgebant exercitum. Ita qvod Comes etiam neceſſita- te compulſus niſi declinare& terga vertere voluiſſet, opor- tuit eum inire bellum, ubi Dominus omnipotens de cœlo dedit Comiti Gerardo& ſuis victoriam qvamvis per grande opus. Et tanta fuit ſtrages inter fectorum in bello, quod cam- pus plenus fuit cadaveribus ex Danis. De Holtzatis unus no- bilis interfectus nomine Wedeke van der Oſten, quem Co- mes ad tantum dilexit, quod ploravit propter eum. Et a- lius etiam nobilis interfectus, propter quem opidani de Ren- desborg ſemper tenent crucem ſuper Satesſowe. Et hoc fuit alia vice prope Rendesborg, quod Rex obſedit à parte Holtzatiæ. Nam dictus Comes ſuppreſſus, unus rußticus de villà Buttele, ex parochia Brochtorpe de palude Wilſtriæ di- ctum Comitem fublevavit dicens ei: Utere priſtinis viribus tuis, ob quam cauſam didtam villam Butrele ob meritum unius villam ejusdem totam liberavit ab exactionibus com- munibus terræ, ſed quod ſolum eſſent peramplius inſeqven- do eum fideles,& ita habita victoria Rex Chriſtophorus fu- gere voluit ad Comitem Johannem in oppidum Kyl. Quia alia via ad Daciam ſibi fuerat perclufa. Et ita cum aliqui- bus in nocke equitare volens per Seſtede, dictus Borchardus de Idzehude audiens aliquos equitanres,& percipiens ru- morem de bello peracto, neſciens quo fine concluſum, di- Gtos equitantes cum ſuis& aliquibus ſtipendiariis inſequens & congrediens eos invenit eſſe Danos,& ibidem Regem Chriſtophorum cum ſequela ejus cepit& captivavit. Et ſtatim habito Rege eqvitavit ad Caſtrum gortorpe, clamans magna voce ad vigiles, qvod necefſario haberet loqui Co- miti gerardo. Comes autem derardus audiens hæc, quam- vis graviter vulneratus furgit de lecto loquebatur ſibi. Et ex oppoſito dixit prædictus miles. Sum in via redeundo vulneratus& captus, vis me redimere? hoc volo ſtatim (G.) ſcire. 30 AKccesſiones Hiſtorica ſcire. Cui Comes reſpondit ſine dubio, eſto pariens volo te libenti animo ſicut& omnes alios captos liberare. Nam gra. tia Deo habeo plures captivos& locupletes. Tunc Domi- nus miles Borchardus reſpondit. Bonum eſt tibi verbum hoc. Nam dixic, nuntio tibi bona nova. Porto mecum Re- gem de bello profugum, captivum ad manus tuas. Surge & fac cuſtodiri eum. Tunc ſtatim portis Caſtri apertis, ad- ducto Rege& poſito ad cuſtodiam, novum gaudjum omni- bus exortum eſt,& hic triumphus factus eſt Anno MiHeſi- mo tricenteſimo triceſimo primo in die S. Andreæ Apoſto- Ii. Hic autem Rex Chriſtophorus volens ſe redimere à ſer- vitute Comitis gerardi,& à vinculis oportuit eum pro certa ſumma pecuniæ dare pignus totam terram cum Caſtris& civitatibus Confiniæ quam Holtzati poſſederunt usque ad tempus Regis Waldemari, qui terram illam ſolvendo pecu- niam de manibus Holtzatorum quitavit& redemit. CAP. XXI. Poa hunc triumphum Holtzati amplius contra Danos ſic afflictos inſurrexerunt& quotidie in valuerunt, ita ut pu- cem ſupra dictum Waldemarum Comes derardus in Duca- tum ſuum reduxit. Quo reducto Juthi creaverunt hunc Ducem in Regem ſuper ſe,& dictus fuit Rex Waldema- rus. Quo Rege creato avunculum ſuum Comitem Ma- gnum Gerardum Ducem etiam creavit& inſtituit,& ſu- per creatione tali ſibi literas conceſſit ſigillatas ſigillo Regio ac majorum de conſilio regali, videlicet viginti qvatuor ſi- gillorùm appoſitorum. Attamen de Selandia Dani ſuperveni- entes hunc Regem in odium Holtzatorum habere nolu- erunt. Et alium Regem illegitime natum de genere regali ecrcavere,& ita diſcordia in Danos exorta Holſati totam Da- ciam — 2 „ 2—— Nͤ——,—*0„ —————„— 1 —— 2* Chronicon Holſatis. 51 ciam exceptis paucis caſtris duobus in Selandia& uno in Nort- Jutzia cœperunt poſſidere. Nam dictus Gerardus Comes Magnus plures prioribus fecit accerſiri de Rheno& Weſtphalia ſtipendarios promittens de menſe in menſem folvere cottidie flipendium. Et tales ſtipendarii venientes & intrantes terram Holtzatiæ brevibus veſtimentis fulciti & induti dicebantur Ghaushover. Hos ſtipendarios cum Holtzatis duxit in Nort Jutziam tranſiens de caſtro ad ca- ſtrum vincens& ſubdens omnia. Et in opido Randeshu- ſen poſuit caſtra ſua. Ubi quidam præpotens vir de Juczia nomine Negels Jebſis miles& pro tempore ſubditus factus Obediens dicto Comiti Gerardo, tamen quo ſpiritu interveni- ente facta fuit diſcordia inter Comitem& Nicolaum jebſis. Nam dixit quod Comes in juriabatur ſibi& ſuis, ideo in no- e intravit. Et cum uno præpotente viro Dno Haſen de Ju- tzia Anno Domini milleſimo trecenteſimo quadrage ſimo ſub- batho in quadrageſimo ante Dominicam oculi:[Deeſt ali- uid] Tamen occiſo Comite prædicto non propterea ſibi Ju- fziæ dereliquerunt. Nam fuerunt ei tres filii ſuperſtites Henricus, Nicolaus& johannes. Senior filius Henricus Co- mes accepta parte exercitus intravlt Selandiam. Nicolaus Comes manſit in jutzia& ob vindictam præa clari viri Magni Gerardi occiſi. Eodem anno dictum Negels jebſis in Caſtro Schaudelemborg Holtzati obſidebant. Evicto caſtro in cräftino omnium Sanctorum interfectis Danis ad duo millia & capto dicto Negels jebſisipſum rotantes diviſerunt,& ſu- per quatuor rotas tanquam proprii Domini interfetorem poſuerunt. Utrum etiam aliqui de Holtzatis majoribus no- bilibus fortunam tantam dicti Comitis Gerardi ſuſtinere non valentes procuraverunt mortem,& proditores extiterant, non eſt meum diſeutere. Nam illo tempore ut prius narra- tum eſt omnia Caſtra dicti Gerardi nominibus terræ impi- (G.) 2 gnora- 1 Accesſiones Hiſtorica gnorata fuerunt,& ipſi majorem coquinam& comitatum ferebant, quam eorum Dominus& Princeps terræ. Diei- tur etiam quod dicto magno Comiti Gerardo vivente, tam magnum& copioſum exercitum de Soldatis& ſtipendariis colſegerat, requiſitus unde ſtipendia de mnenſe in menſem eis ſolvere poſſet& valeret. Ad quæ reſpondebat, quod vo- luiſſet ſi ſupervixiſſet eos induxiſſe ad terram Dithmartico- rum, ubi ſi victores facii fuerint, invenirent copioſum ſti- pendium, ſin autem victi fuerint, interficientur,& ſic ab eo- rum ſtipendiis liberabor. Attamen dicti ſtipendarii vacuis manibus mortuo Comite redierunt in rerras ſuas. Henri- cus Comes dictus Ferreus intravit cum potentia Holtzato- rum multorum terram Selandiæ,& in ea Domino pro tem- pore tavente, retinuit multas victorias. Nam omnia caſtra Selandiæ præter duo oppugnavere habitis caſtris& civitati- bus, prout eſt moris terræ Daciæ Capitanei ſolum locentur in caſtris alii vadunt, hinc inde hoſpitandum cum equis& ſervis. Et tandem ab ſuperbiam Holtzatorum cum ipſi ſemper victores extiterant, Deus dedit eis repulſam. Nam unus nobilis de Danis, qui huic Henrico ſatis erat fidelis, Se- landis etiam multum carus, per traditionem unius de Hol- tzatis fuit interfectus. Ob quam cauſam Dani nobiles in Selandia ſe congregantes,& Holtzatis in villis hinc inde di- ſperſis, una nocte plus quam trecentos armigeros in ore gladii occidebant. Et ſic ceteri de Holtzatis territi fugi- erunt in terram Selandiæ,& ita redimentes terram ſuam ca- ſtra receperunt. 119709 trr Car. XxI. Llo tempore fuit in terra Meckelenborg prænominatus Vir Henricus Comes Bellicoſus& fagax. Hic à Carolo quar- 4 Chronicon Holſatia. 8 quarto Romano Rege acquiſivit ſibi titulum Ducatus in ter- ra ſua, ut per amplius Princeps& Dux, ipſi& ſui hæredes ſcriberentur& non Comites. Hic habuit filium Albertum nomine, quem voluit in regnum Sweciæ introducere, cum illis diebus Rex Sweciæ iners& puſillanimis erat. Unde à qua ſito dicto Domino Comite Henrico ferreo in adjutori- um ſuum iniit ſecum pactum, quod ſ filius ejus fieret Rex Sweciæ, ipſe Henricus partem Sweciæ terræ videlicet ca- ſtrum Calmeren cum advocatia& terram Vindland pro ſua parte libere poſſidere deberet, donec& quousque ſolveret ipſe, vel hæredes ſui, unam magnam ſummam pecuniari- am dicto Henrico& ſuis hæredibus, prout hanc promiſſio- nem in teſtimonium poſteris literas& ſigilla ſua communi- ret, prout hodie Princeps Holtzatiæ hanc literam habet in ſignum veritatis. Et ſic Principes præ dicti ſuis ſimul colle- tis Sweciam intraverunt regnum obtinentes,& capto Rege puſillanimi prædicto&. poſito in cuſtodia in manicis terreis ſfeptem annis. Dictus autem Henricus Comes recepit præ- dictum caſtrum Calmeren in poſſeſſionem& terram Vin- land. Inhabitantes terram Vinland erant rebelles& dicto Henrico Comiti triburum ſolvere denegarunt. Quare col-⸗ lecto exercitu voluit eos ſubjugare, cum autem eſſent in iti- nere devenit in Wuſten Curiam præ nominatæ mulieris& magnæ devotionis Brigittæ viduæ, quæ dicebatur Sancta. Et ſi interro garetur poſſet ipſi Henrico Comiti futura belli præ- dicere, unde Henricus Comes ipſam obſecrans, ſi quĩd ſibi de futuro eventutran ſitus ſui prædicere poſſet, quod hoc fa- cere dignaretur. Ipſa autem reſpondit ſibi, quod ſi dictam terram Vinland intrare vellet,, absque armis hoc faceret. Henricus Comes vertens ſe ad ſuos dicebat; Hæc mulier hujus nationis eſt, ego autem alienigena, quæ cura illi, ſi interficerer à Vinlandis, cum armis me expediam in nomine 1(G.)J3 Domi- 4 Accesſiones Hiſtoricæ Domini. Et ita contingebat: terram Vinlandiæ cum poten- tia armatorum intravit,& pro libito ſuo uſus fuit,& rever- fus in caſtrum ſuum apportato tributo nihil mali exper- tus. Nicolaus Comes Holtzatiæ fratre Henrico abſente re- manſit in patria& quædam retinuit caſtra in Füne, quæ im- pignora vit& præſertim Hakenſowe Benedicto de Alevelde militi viro diſerto& bellicoſo. Et in Jutzia quædam habuit caſtra jam victa alia etiam vincenda. Nam quidam nomine Ealef(Calef) miles cum dug. bus caſtris Regni, ſe Comiti Nicolao tanquam homagialis ſe ſubdiderat fidelem. Cui Nicolaus unum aliud caſtrum tra- didit ad fideles manus cuſtodiendum. Tunc in Dacia ado- levit Rex Waldemarus, qui ſucceſſivé recuperavit omnia caſtra Regni. Nam dictus Calef miles togam vertit& Re- gi Waldemaro prædicta tria caſtra reſtituit. Tunc Rex de- riſorié dixit Tergaghe bonus vitulus eſt, cum duobus ca- ſtris abibat, ut bos cum tribus reditt. Hoc nomen hujus militis Calef eſt nomen Judaicum. Nam jJudæi hoc nomi- ne vocitantur. Item jeſſe eſt nomen Judaicum,& terra vo- catur Jutzia. Et ipſi inhabitantes Juten. Et nomen- regni Daniæ in habitantes Dani à nomine Judaico Dan. Et iſtis nominibus arguitur,& veriſimiliter præſumitur, quod antiquitus Dani& præſertim Juten de Judæis ſunt orti de tribu Dan. Unde Antichriſtus dicitur naſci fu- turis temporibus. De iſto Dan, qui fuit unus de duode- cim filiis jacob prophetavit pater ejus dicens. Judicabit Dan populum ſuum, fiat coluber in via, mordens ungulas equi, ut cadat aſcenſor ejus retro. Hanc proprietatem hujus Prophetæ Dani,& præſertim Juti habent, quia deſiderant& anhelant magnum Dominium& judices ſint. Sint etiam Coluber vel ceraſtes abſconditus in via mordentes occulté ungulas equorum, ut retro cadant aſcenſores, hoc eſt, ſunt falla- Chronicon Holſatiæ. 3 fallaces in placitis ſuis, hoc qvod prætendunt, abſcondent, do- nec eveniat. Dicitur ſecundum chronicas, quod in verita- te ſunt judæi ab antiqvo. Nam antiquo tempore ita popu- loſa fuerat terra Daciæ, qvod in terra propria ſuà non po- terant ſe continere& ſorte miſſa ad decimum hominem per totam terram decimum emiſerunt id eſt decimam par- tem hominum ſuorum, qvi egredientes de terra ſua in plu- ribus partibus mundi multas fecerunt ſtrages. Pariſios in Regno Franciæ navigio devenerunt, totam Angliam ſub- diderunt,& civitates in ea nominabant nominibus ſuorum civitatum. In Dacia maximam civitatem Lunden& inſu- lam propè Angliam nominabant Seland. Et totam terram Angliæ nominabant nomine Anglen, ſecundum nomenter- ræ inter Sleſwig& Flensborg. Ipſi etiam venerunt Romam per flumen Tybrim. Etextremo in Longobardiam. Inte- rim remanentes in propria terra propter conflictus multos cum Slavis& Saxis multis deperditis hominibus,& præſer- tim in jurzia, cum illa pars terræ regni Daciæ ſicco pede pot- eſt iniri, tota illa terra fuerat deſerta. Ideo fuerant judæi ab Imperatore mifſi in hanc partem terræ, qvare juti, id eſt judæi ſunt nominati in hodiernum diem. Dicitur etiam quod Regibus ſuis ſunt communiter plus aliis Danis infeſti & infideles. Nam rarò Rex eſt, qui cum ipſis eſt pacificus. Et multi Reges narrantur ab eis occiſi. Nam Reges ad fa- cies eorum audent dicere, ob perfidiam judæi eſtis, ju- dæi permanebitis: Quaſi dicere volentes. Infideles eſtis ſicut judæi, proprium Dominum ſuum Jeſum Chriſtum ſine cau- la interfecerunt, ita& vos Reges veſtros. CAP. XXIII. 56 Accesſiones Hiſtoricæ CAP. XXIII Unc fuit in jutzia nobilis Domina in caſtro Dorningh, qvæ nupſit cuidam Holtzato nomine Nicolao de Lem- becke militi. Quæ Domina habuit, ut relicta, multa bona pa- trimonialia& dotalia, qvæ defendere non poterat, ideo hunc præpotentem Virum ſumſit in maritum. Qvi Nicolaus Lembecke cum vellet viſicare ſubditos uxoris ſuæ, invenit omnes rebelles, monita ſua pro nihilo ducentes, ita etiam qvod nec hoſpitio eum recipere vellent. Reverſus ad ux- orem, qvaliter ſucceſſerat, revelavit ſibi, qvæ reſpondit. Ego fum mulier menſalia præparare potero, etiam ſatis longa videatis vos ut habeatis menſam longam& longam. Et tunc ad ſubditos veſtros revertamini cum multà ſeqvela,& tunc apparebunt qvi ſunt noſtri ſubditi. Nam vulgare eſt verbum quod Dani ruſticos non recipiunt paucos, ſed plures oportet recipere, quando per vim ſe oſtendant. Et ita Ni- colaus Lembeke adduxit de Holtzatia plures ſodales in ar- mis ſecum militantes,& tunc acceptum Ruſtici ſuĩ eum ha- bebant. Hic Nicolaus Lembeke fuit poſtmodum factus præclarus& prænominatus vir in tota Jutzia. Nam plura alia caſtra ad ſua adquiſivit, propterea Rex Waldemarus Tergage ipſum odio habuit,& ſæpé niſus fuit in mortem ejus ſed non poterat propter potentiam& benevolentiam, qvam circa plures habere conſvevit. Nam dicitur quod Rex inſtiterat quod dictus Nicolaus debebat ſibi homagium præ- ſtare, cui cum Rex juramentum fidelitatis prædixit, Ni- colaus reſpondit. Juro qudd nunqvam Vobis& Regno ve- ſtro ero fidelis. Cui Rex reſpondit, verum juraſti. Nun- quam fuiſti nec eris nobis fidelis. Altera vice Rex fecit eum ad ſe vocari ſub ſalvo conductu ad caſtrum Wardingborg bi KT= Cmonicon Holſatiæ. 7 Ubi dictus Nicolaus æſtimans ſalvum conductum Regis es- ſe firmum, venit ad ipſum navigio. Cum autem Caſtrum aſcenderet, unus juvenis Camerarius dixit ad eum, Nico- laë eſt ſecretum qvod revelare vobis volo, niſi cito declina- veris in aqua ferventi jam poſita ad ignem comburamint. Nam ipſe Nicolaus erat beneficus in muneribus dandis fa- mulis aliorum, propterea hic Juvenis hoc revelavit ſibi. Co vero audito ſtatim retrocesſit ad navem ſuam multum ma- gnam,& fulcitam armigeris& baliſtariis. Rex poſt eum iterum miſit nuncios, ut reverteretur ad eum in pace, ſed ſpreto ejus imperio, amplius non viſitavit eum. Hic Nicola- us erat in magna amicitia cum Majoribus de Jutzia. Et uni Epiſcopo ex illis, qui Regi fuerat ſecretior ſub magna fide revelavit verbum abſconditum& ſecretum, quod nun- quam etiam veniret propalandum. Scio dixit illi ſfecretum verbum, quod ſunt aliqui die noctuque in hoc laborant, quod Regem poſſint intoxicare,& rogo quod hoc verbum omnino maneat ſecretum. Ile autem cui revelavit hæc verba ſtatim Regi intimavit. Propterea dictus Rex exivit Da- ciam, neſciens à quo forte infici veneno poſſet. Et venit ad lIm- peratorem Regem Carolum quartum in Bohemiam in Civi- tatem Pragenſem, ubialiquandiu penes eum manebat. Hic etiam Rex Waldemarus impignoravit caſtra in Marchia Lo- tow& Dalemborg in quibus moram traxit. Comes Johannes prodigus de quo ſupra, qui fuerat frater Regis Chriſtophori ex parte matris. Hiic poſt obi- tum ſuum reliquit filium hæredem Comitem Adolphum, qui duxit uxorem ſiliam dicti Henrici Ducis Megapolenſis Alberti Regis Sweciæ fororem nomine Annam Sterilem permanentem, unde illa progenies Comitum terræ Wa- grenſium ſcilicet Kyl, Oldenborg, Plone& paludis Crem- pe, deceſſit ſine hærede,& poſt deceſſum hujus Adolphi (H.) Comi- ———, 9 1. 58 Accesſio Hiſtorica Comitis tota terra Holtzatiæ devenit in unum, ſcilicet Ni- colaum Comitem, prout infra plenius narratur. Hic A- dolphus erat ſtrenuus vir,& civitatibus Lubecenſi& Ham- burgenſi contra prædones& in juriatores in ſtratis terræ ſuæ habuit confœderationem, ita quod Holtzati prædones tempo- re ſuo non audebant ſe movere. Tempore hujus Adolphi Comitis contingebat, quod duo famuli Hennecken, Lembe- cken Nicolai Lembecken filii in opido Kylonienſi innocenter fuerant tanquam latrones capitibus truncati, propter quod fore factum factus dictorum Kylonenſium inimicus poſt fe- ſtum Michaelis cum nundinæ ſunt in Eckerenvorde apud campum Geſebecke multos de Kylone cives interfecit& ca- ptivavit. Quare dictus Comes Adolphus una cum Nicolao Comite facti inimici ejusdem Henneken, Lembecken,& ex conſequenti etiam Ducis Henrici Jutziæ uxoris relictæ, quæ tenuit in dotem caſtrum Hadersleve& Tunderen. Dicti autem Comites in expeditione exercitus ſui collecti intran- tes Jutziam, Comes Adolphus obſedit Tunderen& retinu- it, Comes Nicolaus Hadersleve& etiam expulſa Duciſſa in caſtro vicit& caſtrum. Et ſic illa duo caſtra evicta vene- runt in ſortem Holtzatorum- CAP. XXIV. (Domes Henricus ferreus, qui fuerat magnanimus& glorioſus in factis dimittens gubernationem terræ Hol- tzatiæ Comiti Nicolao fratri ſuo pro acquirenda gloria no- minis ſui, cum aliquibus de Holtzatis baliſtariis& armige- ris tranſtulit ſe per mare ad Regem Angliæ nomine Ede- wardus in auxilium fibi contra Regem Franciæ. Nam di- Aus Rex Angliæ Edewardus qui antiquitus natus de ſtirpe regia Franciæ nitebatur rehabere regnum Franciæ& redu- cere —— 8 „—ͤ— ͤ————-8— —— d Chronicon Hoſſatiæ. 59 cere in unum cum regno Angliæ. Et hi duo Reges veluti magnæ potentiæ ex utraque parte fecerunt ex remotis par- tibus terræ bellicoſos viros in auxilium ſibi convocari. Rex autem Angliæ navigio venit in regnum Franciæ,& obſedit munitam civitarem& caſtrum Caleciis apud quam civita- tem fuerat,& eſt portus maris, quod interjacet inter Re- gnum Franciæ& Angliæ, habens in latitudine quatuor mi- ſiaria. Nam navigare volentes de partibus Almaniæ ad Hi- ſpaniam ad S. Jacobum;, terram ſandtam, jJeruſalem, Ro- mam, Venetias, Barbaros& ad gentiles oportet per iſtud brachium maris, quod inter Franciam& Angliam interja- cet omnes navigare. Et apud hanc civitatem Caloyes eſt, ut dixi, optimus portus pro navium ſecuritate hinc inde tranſeuntium. Ante iſtam civitatem Rex Angliæ in campo& ad longa tempora ad annos caſtra metatus erexit tentoria. Viceverſa Rex Franciæ nobiliſſimus& ditiſſimus Princeps & Rex mundi habens etiam ampliſſimum Regnum,& mul- tos Reges& Regulos, Duces Marchiones, Comites, Nobi- les& cives ſub ſe& terram fructiferam etiam collegit ultra hos ſubditos exercitum peregrinum& Regem Bohemiæ Jo- hannem virum bellicoſum cum Bohemis viris vi ctorioſiſſi- mis in adjutorium ſuum, volens civitatem ſuam præadi- Gtam Caloyes ab obſidione liberare adducens exercitum ſu- um ad ſupra dictam civitatem, cives autem inhabitantes ci- vitatem& caſtrenſes in caſtrocum ipſi circumdati fuerant à Rege Angliæ terra marique, ſuſtinebant ciborum in- tolerabilem penuriam,& ad tantam devenerunt famem, quod mures& glires libenter comediſſent ‚, ſi venales fuis- ſent,& præfame amplius ſe continere non valentes ca- ſtrum cum civitate ad voluntatem Regis Angliæ tradiderunt. Rex autem Angliæ& Rex Franciæ ex utraque parte pro juſtitia obtinenda convenerunt ad bellum. In cujus bello (H.) 2 tam — 4—. 60 Accegſiones Hiſtoricæ tam multorum hominum convenientium in unum confli- Gtum acies belli ex parte Regis Angliæ Comiti Henrico cum Holtzatis tanquam viro Juveni forti& bellicos fuerant com- mendata. Ex alia parte belli cuneus Regis Franciæ fuerat Regi Bohemorum etiam victorioſo viro cum Bohemis com- miſſus. Aggredientibus exercitibus Deus omnipotens in acie belli Comiti Henrico dedit triumphum,& ex conſequenti toti exercitui Regis Angliæ. Et Comes Henricus Regem Bo- hemiæ catenatum duabus catenis aureis, duobus ſuis militi- bus in bello cepit. Sed à ſequentibus in bello fuit propter invidiam, ne dictus Henricus nimiam gloriam conſeqvu- tus fuiſſet, interfectus. Et hoc glorioſo opere, quod Deus Comiti Henrico hoc die conceſſerat, dictus fuit& cognomi- natus ferreus. Rex autem Angliæ ultra omnes ſuos Prin- cipes ſui regni Comitem Henricum exaltavit,& Capitane- um exercitus ſui voluit eſſe, propter quam cauſam Anglicæ ſibi tanquam advenæ& ignoto principi invidebant multum. Nam una dierum obtenta civitate Caloyes, ex ea equitan- tes pro pabulo equorum dictus Henricus& ſui ſubditi An- glici æmuli ſui fecerunt ſibi inſidias ſubito in via in eum ir- ruentes tanquam inimicus contra inimicum. Ipſe autem Henricus noſcens eos eſſe Anglicos, ipſi autem vice verſa nolebant eum agnoſcere,& ſic mutuo extractis gladiis& lanceis appoſitis convenientes, Baliſtarü autem Henrici ex Holtzatis optimi præcedentes, jacientes jacula obtinuerunt campum. Et plures de Anglicis interfecti& vulnerati, que- relam de Henrico Comite facientes. Sed Rex novit ſuorum calliditatem, ac quod propter invidiam haæc fecisſent præſumptivé non curavit verba e- orum, ſed eò amplius Heinricum Comitem diligebat. Atta- men Zelatores in malitiis& fictitiis contra Heinricum Co- mitem non cesſabant, fingentes Henricum dictum Comi- tem —ͤe—ͤ Chronicon Holſatiæ. 61 tem non eſſe Principem natum, ſed ob fortunam nomen Principis uſurpaſſet. Et ad probandam hujus dicti verita- tem dixerunt Regi& Reginæ, quam attraxerant in partem ſuam. Eſt natura leonum, qvod nobiles principes non lædant, & ſi Henricus eſt talis videamus experientiam facti. Rex autem huic dicto non conſenſit, ſed in abſentia ejus regina ex inductione æmulorum volebat factum experiri. Nam dictus Henricus Comes habuit in uſu, ubicunque in caſtris eſſe conſveverat ſemper omni mané in diluculo& ante di- luculum de lecto ſuo ſurgere ſolebat,& aſpicere portas& muros& audire vigilum diligentiam; etiam propter naturæ ſuæ commodum ſuperfluum rejiciendo. Propter hanc conſvetudinem una noctte leonem, qui ſtabat in medio caſtri in cancello tranſire& exire ad Caſtrum permittebant, ſtan- tes cum Regina volentes videre ſpectaculum, Henricus Co- mes ex more in diluculo de ſtrato ſuo asſurgens, Indutus longa tunica ſuper nudo& asſumto cultello, cum corrigia pendente in collo, init inferius ad caſtrum. Statim Leo horribilis ſentiens ſe liberum uſus natura ſua feroci in Co- mitem Henricum infiliit. Comes imperterritus dato ſibi à Deo ſpiritu fortitudi- nis cultello evaginato dixit ad Leonem. Tu Canis qvieſce & jaceas,& ita factum fuit miro modo: ſtatim Leo audito verbo ejus obmutuit& qvievit. Nam legitur in naturis a- nimalium, quod Leo talis eſt naturæ, quod nullius anima- lis adventum timet, ſed ſolum audacioris ſe natura. Et ita arguitur, quod non ſolùm divina virtute Leo pedibus ejus ſe ſubſtravit, ſed etiam naturæ inſtinctu, cum dictus Co- mes fuerat valdé audax à natura. Henricus Comes percipi- ens hoc vice verſa tranſiens ad ſtratum& Commodum ſu- um fuit male contentus& quam cito habuit Regis praſen- tiam narrabat ſibi factum, addens dicto ſuo: Domine Rex (H.) 3 mul- — 8 —— ——— ‿———— 4—— 5— ——.—— —— 8—— ———*————.— ——— 4. 8—— ————— 6² Accesſiones Hiſtorioæ multas ſum perpesſus in Curia veſtra inſidias, ſed iſtæ ex- tremæ ſunt mihi intolerabiles, alia fuiſſet via expellendi me, qvam per canes veſtros, rogo licentiam veſtram. Et ſi pla- cet pro ſervitiis vobis impenſis me elargi, ſtabit in arbitrio veſtro, habeo patrimonium& terram in qua vivere valeo, hic diutius manere nolo. Rex autem ſuper facto multum contriſtatus,& quod tam bono& virili Principe carere de- beret, promiſit ſibi multa dare caſtra& civitates ſi apud eum manere vellet, ſed flectere eum non poterat. Quare pro meritis ejus aſſignavit ſibi multam promtam pecuniam, & ultra illam annuam dedit penſionem de Regno Angliæ ſcilicet centum nobiliones qvolibet anno ac ſuis heredibus ſolvendam& literis& ſigillo regio roboravit. Quam pen- ſionem ipſe Comes Henricus& ſui heredes ſublevabant, præ- ſertim ejus filius Dux Gerardus per mercatores ſibi de Re- gno Angliæ apportari fecit. CAP. XXV. Omes Henricus rediens in patriam ſuam duxit uxorem filiam ſupradicti Henrici Ducis Magnĩpolenſis, cujus ſo- rorem Comes Adolphus ſibi etiam copulavit. Hæc autem filia Ducis Magnipolenſis prius nupta tuit Marchioni Bran- denburgenſi nobili viro Romano, à qvo Domina hæc large ad tempus vitæ ſuæ fuit dotata cum Caſtris Arndesburg& opido Perleberghe. Ab iſta uxore, qvæ fuit ſpecioſiſſima mulierum genuit Henricus Comes tres filios, Gerardum Du- Cem Albertum& Henricum Comites,& unam filiam qvæ tradita fuit nuptui Duci Pomeraniæ, quæ ibidem genuit fi- Jios& filias à ſuo Domino. IIlis diebus contingebat, quod Carolus quartus Romanorum Rex& Imperator viſitavit ci- vitatem Lubeke, illac etiam conveniebant multi Almaniæ Prin- Chronicon Holſatia. 63 Principes, ibidem etiam Hamburgenſes Conſules aderant poſtulantes civitatis ſuæ libertatem,& inſcribi per amplius immediate ſub imperio eſſe ſicut Lubecenſes, ad quod con- cludendum Henricus Comes cum adjutorio Henrici Ducis Megapolenſis qvi fuerat Imperatori multum carus, contradi- cebant hoc fieri non debere. Allegans quod esſent ſui ſubdi- ti,& in territorio ſuo ſituati. E converſo Hamburgen- ſes dicebant, quod dudum esſent de manibus principum Holtzatenſium libertati dediti,& quod ad nullum ſervitium tenerentur, vellent literis& ſigillis Comitum Holtzatorum claré docere. Imperator autem interlocutus pro ferendà ſententia dictavit, Bamburgenſes ſub Dominio permanere Principum Holtzatiæ. Nam Hamburgenſes in ſignum liber- tatis imaginem Rolandi in Civitate ſuæ dudum elevabant, ſed hac ſententia reportata Rolandi imaginem projecce- runt. Et in hodiernum diem dicitur in memoriam hujus facti Rolandi pons. Contingebat illis diebus, quod ſummus Pontifex Papa cesſit ab urbe Romana in Bononiam non va- lens ſuſtinere Regis iram. Hic Papa audita Henrici Comitis Holtzatiæ in regno Franciæ victoria, qvia ejus nomen erat glorioſum, ob inde in diverſis mundi partibus prædicatum, fecit ipſum ad ſe ſuis literis bullatis accerſiri, ut Capitaneus ſuorum ſtipendiariorum& in campo& ſui exercitus esſet, multis donativis& beneficiis promisſis evocari. Cujus tan- quam ſummi Principis literis& verbis confidens,& ut eti- am peccaminum ſuorum veniam conſequi mereretur; caput eccleſiæ& ſancti Petri vicarium, eà intenrione ut patrimoni- um S. Petri defendere valeret, Italiam intrando viſitavit, & ad bapam Bononiæ devenit, ubi à Papa benigne fuit re- ceptus,& ſicut prius literis ita& tunc propriis verbis Papæ multa fuerunt dicto Henrico Comiti promiſſa& ſtipendia larga eâ conditione, quod capitaneus Eccleſiæ in bonis S. Pe- tri — 2————2— —— S 64. Accesſiones Hiſtorica tri apud urbem Romanam contra Regem Apuliæ exiſterer, & bona Eccleſiæ defenſaret. Conſenſu per Comitem Henri- cum adhibito, Papa Urbanus Sextus ipſum ad urbem Ro- manam Solemniter emiſit,& capitaneo ſuo quem ſuper ex- ercitum in campo habuit ſcriptis ſuis præcepit, ut ab officio deſiſteret& Comiti Henrico traderet Principatus nomen, ac etiam mandavit exercitui toto, qvod in ipſum tanquam in caput Eccleſiæ attenderent& ejus mandatis obedientes es- ſent ſine morà. Cum autem Comes Henricus exiſteret ali- quandiu in urbe Romana habuit hoſpitium in ea publicum, prout moris eſt ltaliæ. In cujus hoſpitio hoſpes& procurator dictus ex ſigno ante januam, Ad gladium, Theutonicus na- tus vir prudens intelligens mores Romanorum fraudibus& dolis plenos, exiſtens ſecum in via, qvando Comes Henri- cus, ſuper exercitum ſibi per Papam commiſſum volebat acceptare præesſendi onus. Capitaneus autem cum esſet cum ſuis in campo, præſciens adventum Comitis Henrici no- vi Capitanei,clam de ſuis aliquibus emiſſis armigeris per devia & extra communem viam, tanquam ſi eſſent vigiles& cuſto- des viarum,& longinqvo apparentibus in cacumine monti- um, ita ut remotéè poſſent appareri. Hoſpes Comitis Hen- rici dixit, Domine mi videtis illos in montibus apparentes, aviſo vos quod iſti ſunt capitanei exercitus emiſſi famuli,& neminem qværunt niſi vos, nam per illam viam oportet nos tranſire, ingraté vult officium dimittere. Ipſe eſt Ro- manus plenus omni dolo, ſvadeo, ſi placet conſilium meum, quod revertamini ad urbem Romanam& prius plenius ap- probatis ejus voluntatem, antequam ad eum accedatis. Re- ſpondit Comes Henricus habeo ſummi Pontificis volunta- tem& aſſenſum, qui ſibi ſcripſerat. Nihil habeo ſecum a- gere, ſi placet ſibi mihi præſentare officium capitaneatus ſto contentus, ſin autem noluerit revertar in viam meam unde i— —2ͤ——— — ——&„ Chronicon Holſatis. 65 unde veni. Non habeo aliquam inimicitiam, quod eum& fuos fugere debeo. Neque mihi asſcriberetur in laudem, quod fugerem nemine terrente, neque etiam aliquando di- ebus vitæ meæ fugam de campo cepi, viſitemus in nomi- ne Domini facies illorum,& videamus quid velint, dum- modo ſcis me certificare quod apparentes ſint de exercitu Papæ. Reſpondit hoſpes: Domine, certifico vos quod ita. Quia nullius alterius hominis ſaltem de regno Apuliæ eſt hic aditus propter arctitudinem viarum, ſed timeo videbitis mortem veſtram, quia Romani ſunt doloſi. Attamen ſi non vultis retrocedere mutetis habitum veſtrum, ut ſi quærant vitam veſtram, quod non ita cito extinguimini. Comes autem faciens juxta conſilium hoſpitis mutavit veſtem, qua cognitus& indutus erat,& tradidit uni de ſuis famulis,& illius veſtes reinduebat,& conſimiliter de armis. Conve- nientibus hinc inde ſimul, apparitores ſubito in Comitem- Henricum& in ſuos tanquam in hoſtes irruebant, econver- ſo Comite& ſuis clamantibus, Amici ſumus, nihil profe- cerunt. Sed interfecto in conflictu, qui erat ut Comes ve- ſtitus, ceſſfaverunt à plagis, audientes clamores& verba qui eſſent, ipſi autem reſpondebant: De urbe Romana venirent & miſſi eſſent à Papà,& quod ille interfedus eſſet, quem Papa Capitaneum conſtituisſet ſupra exercitum ad quem- tranſire volebant. Audito hoc verbo quod talis Princeps fuiſſet interfectus, apparenter multum dolebant, dicentes quod neſcientes hoc fecerant,& de hoc multum triſtaren- tur. Attamen dixerunt, miſſi ſumus à Capitaneo,& quos- cunque invenientes, ſibi debemus praſentare, oportet vos ire nobiscum. illis euntibus ad Principem exercitus,& audito verbo quod factum fuerat, Capitaneus ut videba- tur, triſtis fuit dicens: O utinam viveret Princeps veſter! eſſem multum gaviſus, qabe afiokt uuinm quod ipſe præ. 4 Cl. ſens 66 Accesſiones Hiſtoricæ ſens in congreſſu eſt occiſus, ſi viveret benigné eum recĩpe- rem. Alii éconverſo dicebant, mortuus eſt Dominus noſter, nihil habemus agere, niſi reverti per viam noſtram, non auden- tes confidere verbis capitanei. Tandem Capitaneus per jura- mentum confirmavit, ſi viveret Dominus illorum, quod ſecuré revelarent, nollet eum offendere. Tandem inito conſilo, quia captivi fuerant, eligerunt rei veritatem ma- nifeſtare ſibi. Et ita fecerunt& dixerunt, Dominum Co- micem vivere, oſtendentes perſonam ejus. Quem Capita- neus ut Principem decuit, cum honore magno acceptavit. Et inter multa verba dixerat Comiti, quod Papa defraudas- ſet eum. Quia officium capitaneatus erat ſibi ad certum tem pus commiſſum irrevocabiliter. Et quare ipſum de re- motioribus partibus advocaſſet ad officium tale, antequam tempus ſuum exſpiraſſet,& ſi tempus reſiduum expectare vellet, ipſum ad hujusmodi officium admittere non cura- ret. Unde Comes Henricus liber dimiſſus& honoratus à Capitaneo Bononiam ad loqvendum ſuper hoc facto cum Urbano Papa reverſus eſt. Ubi per aliquot dies fuerat,& Papæ præſentiam ad loquendum ſibi omni die expectaret, videns ſe deluſum,& in ſumtibus deficere,& à Papa nullum habere ſolatium, etiam vix ſibi loquendi ſemel annuit adi- tum, præmiſit nuncium ad Comitem Aureolanum, nunc Ducem dictum Mediolanenſem, quia Carolus quartus eum prius Comitem creavit Ducem. Ad hune Ducem miiſit, cujus notitiam habuit, quia ſolebat illi de Holtzatia aliquan- do mittere Slaviones& venit ad eum Mediolanum, ubi ho- nor ficè acceptus dictus Dux ulterius miſit eum in Coloni- am. Ubi Mercatores ſibi usque in Lubeck pecuniam ſub fi- de præſtiterunt, tali conditione quod Lubeck antequam pro- priam terram intraret, maneret, quousque pecuniam mu. tuatam ſolveret in toto& ita fecit. CAP. XXWI. —·—— Chronicon Holſatiæ. 67 CAP. XXVI. le Henricus Comes dictus, ob magnifica opera ejus ferreus nuncupatus eſt, obiit Anno Domini, milleſi- mo trecenteſimo octugeſimo primo ſepultus in ſepulchro patrum ſuorum in Itzehoë honorifice, ut decuit Principem, præſente fratre ejus Comite Nicolao& Nobilibus terræ cum largis muneribus& oblationibus terræ commendatus. Co- mes Nicolaus Princeps benignus& humilis erga ſuos ſub- ditos& fideles, hic fratre Henrico exiſtente in remotioribus partibus ſupermanſit in patria, defendens eam clypeo& gla- dio contra Danos, Dithmarticos,& alios invafores, qua- ropter multum collaudandus. Nam ut ſupra narratur, Rex Wldemarus extra terram pro tempore exiſtens, tamen re- gnum ſuum anhelavit gubernare. Et dicunt aliqui, quod una cauſa fuit, quare extra regnum eſſe voluit, ut magnam colligeret pecuniam ad redimendum Caſtra in Fune& Got- torpe cum attinentiis ſuis, quamvis ſine pecuniis ea liben- tius ſuſcepiſſet, prout ſæpius probavit. Nam caſtrum Ha- ckenſchow, quod Benedictus de Alvelde tenuit, cum ma.- gno exercitu oppugnando circumdedit. Ante quod Ca- ſtrum Kex in propria perſona fuit,& una die belli tempe- ſtatem prope Stormen attemptavit, primo cum ſcutiferis ſervitoribus, loricis Dominorum ſuorum indutis, quibus occiſis cum ruſticis idem fecit. Tandem nobiles curiales ejus dixerunt, quare gratis ſuos exponere vellet, quia di- Xerunt, non videtis, qvod non poterunt illis reſiſtere in ca- ſtro, nec eos expugnare cum ruſticis, reſpondit eis, video vos nolle adire, ideo hos quos potero, volo anteferre. Nam mater ſcutiferorum& rüſticorum non eſt mortua, plures ſunt tales. Tamen coram caſtro prædicto, pluribus inter- .(1.) 3 fectis 68 Accesſiones Hiſtoricæ fectis de ſuis fruſtratus voluntate ſua receſſit ab eo. Item in eadem Inſula Fune ante Vobarch, ubi Nicolaus Comes caſtrum ſtruxit in monte Manbarghe Rex Woldemarus Co- mitem Nicolaum adjuvit. Ubi Nicolaus Comes cum ſuis econtra expectavit Regem omni die. Et una die cum uxor præ dicti Benedicti mortua eſt,& ſepulturæ traderetur, quaſi omnes Holczatici ad exequias properabant, Rex percipiens hæc venit cum exercitu ad Nicolaum Comitem& bellum ſibi movit in monte prædicto Manberghe, vincens campum multis occiſis& captis de Holtzatis. Comes Nicolaus ex- tincto in bello ſibi uno oculo, etiam per quendam millita- rem de parte Daciæ captivatus eſt. Extracta lorica& as- ſumpta promiſſione ad redeundum capiens& vidior Co- mitem Nicolaum licentavit ire quo vellet. Qvi reperi- ens notum ſibi, ſic vulneratus de campo receſſit ad ſu- a. De veſpere vel altera die cum Rex facta& obtenta vi- ctoria vellet ſcire qvaliter res in bello ſe habuit,& quid captum eſt,& qui captivi esſent, venit unus cum armis, cli- peo& lorica Comitis Nicolai. Rex autem videns hæc in- ter ſigna inquiſivit ubi manſisſet ille, cujus hæc fuerat lorica, & qualiter ſe nominaſſet. Reſpondit Ledis, Nicolaum Hol- tzatum de Rendesborg ſe nominavit. Ad quod Rex re- ſpondit, verum nomen ſuum impoſuit ſibi, ſed ſi retinuis- ſes eundem, ſecurior de ipſo fuiſſes. Nam dicitur Me con- ſvetudinis, quod Principes cum in bellis capiantur; niſi dili- genter cuſtodiantur, redire non tenentur, etiamſi promiſe- rint reiterare. Idem eriam Rex Woldemarus obſedit civi- tatem Flensborch multis vicibus. Et ſemel una dierum ip- ſam incendio combusſit. Prope hanc civitatem eſt mons altus& longus extendens ſe ſuper totam Civitatem. Hunc montem Nicolaus ad defendendam Civitatem Flensborch propter Regis inſultum fecit ſæpius cuſtodiri. Nam ruſtich — de 2——— Chronicon Holſatiæ. 09 de Parochiis, Struevelde, Hademerſch, Weſtede, Nortor- pe, Bornebovede, Bramſtede Koldenkerken de Kellinghu- ſen cum inhabitantibus paludem Wilſtriæ, hi dicuntur ve- ri Holtzati. Et horum auxilio ſeniores Comites Holtzatiæ obtinuére triumphos. Ex his elegit certos viros de magnis villis unum villanum, de parvis duabus villis unum. Hos qvando indiguit, habuit ſecum in armis. Nam dictus Comes Nicolaus ſic ordinavit, quod dicti ruſtici non offendebantur ab advocatis,& quod eqvos valentes tenerent,& arma ha- berent, præſertim pileum ferreum, ſeutum& trogam ſive diploidem ferrea brachialia& chirothecas ferreas circum amicti baltheis latis& amplis. Ruſtici autem remanentes domi ſtabant, expenſasque illorum qui fuerant cum Domi- no terræ in campis uſque ad reditum ipſorum in domos ſu- as. Illis diebus hæc civitas non fuit murata,& qui civitatem voluerit retinere, oportebat quod montem cuſtodiret. Hic Comes Nicolaus concesſit civibus dictæ civitatis, ut eam muro cingerent pro tutela. Hic etiam Comes ad retinen- dam civitatern prope eam Caſtrum fecit novam domum, Nigehus conſtrui, ur rege veniente per terram poſſet pro- pe eſſe. Hic Rex Woldemarus Caſtrum Dorninghe, ſuper quo Henneke Lembecke vi patrimoni posſeſſor ‚duobus ex- ercitibus circumdedit. Cum autem diu ante Caſtrum ja- cuiſſent,& Dominus caſtri in victualibus defeciſſet, ad ſub- veniendum ſibi emiſit clam de caſtro aliquos de ſuis ad a- micos ſuos Holtzaticos, ut intrarent ad eum clam in tempo- re noctis& ita factum eſt. Habuit etiath famulum Raſpe nomine, quem omni nocte de caſtro ad exercitus introm ĩſit erſerutando quæ in illis aègerentur,& quam haberent di- Tgentiam in vigiliis& cuſodiis fuis. Et cum cibaria peni- tus defeciſſent,& diutùs obſervare non poſſet, nocte cum trecentis armigeris electis ex omni Holtzatia, committens (1.) 3 claves 70 Accegiones Hißtoricæ claves cuſtodi portæ dicens illi. Qui prior reverſus fuerit ad caſtrum, hunc intromittas. Exereitum majorem cum cla- more magno Holſtenland Frowe von Hemmelricken introi⸗ vit cum impetu,& ſubito cadens ſuper improviſos relin- qvens aliquos pro cuſtodia exitus de exercitu, interficiens & captivans totum exercitum ex una parte ſituatum, cui alter exercitus ex alia parte Caſtri ſubvenire non poterat, retinens omnem ſupellectilem, omnia Clenodia arma& ci- baria, avenam, ſiliginem, molitam, cereviſiam& medo- nem, baliſtas& breviter quicquid habuerunt. Et captiva- vit ultra ducentos validos& divites captivos. Alter autem exercitus his auditis fugam cito recepit,& non reſpiciens qvaliter abiret. Fertur etiam qvod hic Nicolaus Comes cum ultimus de progenie Weſtenſee obiiſſet, rogatus ab ali- qvibus fuerat, qvod uni de tali progenie illegitimo is vellet arma reconcedere,& non ſinere ita eum ſepeliendo in ſe- Pulchrum. Quibus reſpondebat, miſericors Deus(hoc erat commune verbum ſuum,) aſpriolus amplius non aſcendit arborem. Arma horum defunctorum fuerunt nobis valdée dura, amplius non reviviſcant. Nam rubeuur aſpriolum deferebant in armis. IIli de Weſtenſee fuerunt militares valdè præpotentes& ſuperbi,& unus de tali progenie, cum qvodam Ludero Crummedick habuit caſtrum Rendesborg impignoratum per magnum Gerardi Comitem, quod fili ejus Henricus& Nicolaus volentes rehabere non potuerunt. Tunc opidani Henricum Comitem fractis ferris valvarum opidi intromiſerunt Dominum ſuum Comitem,& obinde- dicti opidani fuerunt ab eodem Henrico& fratre ſuo Nico- lao libertati dediti, quod exactionari non deberent. Et ha- bito opido unus ſagittarius Comitis Henrici capitaneum in Caſtro ſagitta interfecit,& ita caſtrum reſtitutum fuit Do- minis ſuis. CAP. XXVII. „„Sͤ——————————· dA—— △έ- Chronicon Holſatia. 71 CAP. XXVII. Ictus Nicolaus Comes habuit uxorem matrem Alber- ℳ ti Ducis Saxoniæ, qui machina ante Rekeling erat in uno crure percusſus& obiit, ob cujus amorem eam ipſe fu- it Letiam ipſe affuit cum] Dux Saxoniæ, Marſchalcus Ele- Gor Imperi,& Dominus Lunæburgenſis cum Lunæbur- genſibus, Caſtrum ZLuneburg fregerunt, Et Magnum Du- cem Brunſvicenſem ranquam Dominum abjecerunt, iſtum Ducem Albertum revocaverunt in Dominum ſuum. Atta- men Magnus Dux retinuit caſtrum Harborch, unde Lune- burgenſes multum vexabantur. Ovare ad petitionem il- lorum Dux Albertus didum caſtrum obſedit. Et Comi- tem Nicolaum in auxilium poſtulavit. Cujus petitioni annuens, venit cum multis Holtzatis,& præſertim cum Villanis de palude Welſtriæ, quos cum rogaſſet ut ſecum in Hamborg tranſirent, ita proni& fervidi fuerunt ſibi ad famulandum. Cum Comes non plures quam ducentos in expeditionem poſtulasſet ipſi reſponderunt, quod non tam paucis ſed cum pluribus ſcilicet miſle ſibi ſuccurrere non formidarent,& ita mediantibus illis de Wilſtrià cum pro illo tempore hæc palus fuerat plena hominibus& divitiis, ca- ſtrum Harborg cum machinis vicit. Et aliquandiu proex- penſis proinde factis in pignus retinuit ad cuſtodiendum. Hic Nicolaus Comes poſt obitum Regis Waldemari in terra ſu- a ad tempus ante finem vitæ ſuæ pacis reſpiramen habebat, & Deum cœli glorificabat, qui eum à tam potente Rege& inimico fuo liberabat. Hujus etiam tempore contingebat, quod Comes Adolphus ab hac vita ſine herede decesſit. Nam dictus Comes Adoſphus majorem partem Holtzatiæ terræ hereditatio jure posſidebat ab antiquo. Nam pro- avus ——— 72 Kccesſiones Hiſtoricæ avus hujus Adolphi, etiam Adoſphus vocatus, qui exinde ut terram Holtzatiæ, qvæ fuit quaſi tota ſub poteſtate Re- is Canuti Daciæ poſſet eripere de manibus ejus, quod ſibi imposſibile humano modo fuerat, voto ſe aſtrinxit recurſum habens ad Deum omnipotentem, ut fi triumphator exiſte- ret, ordinem Franciſci Sancti fratrum minorum intrare vellet, prout etiam prius narratum eſt, Dea cooperante ad implevit. Hic Adolphus Comes erat de domo schowenbur- genſi natus, prout etiam plures ante eum de tali domo na- ti, etiam nominati Adolphus rexerant terram Holtzatiæ in magna virtute ab initio Chriſtianitatis. Qvando intravit or- dinem habuit duos filios, unum dictum Johannem, alium Gerardum. Ab his fuit terra Holtzatiæ diviſa. Senior Jo- hannes majorem& pingviorem partem rerinuit ſeilicet ter- ram Wagriæ, Kyl, Plone, Lutkenborg, Oldenborg, Oldes- lo, Segeberge,& partem paludis ab una parte fluminis Sto- re à Bredemberge usque ad Albeam& Hamborg. Alter autem frater junior Gerardus reliquam partem, qvanquam invitus recepit Idzeho, paludem Wilſtriæ, Hanrow& Ren- desborg. Iſte Johannes Comes, qui majorem partem ter- ræ retinuit, fuit avus hujus Comitis Adolphi fine heredi- bus defuncti. Comes Nicolaus ſuperſtes, qvi erat prone- pos primi Gerardi& posſeſſor terræ Holtzatiæ de conſenſu feniorum Conſiliatorum terræ, totam terræ Holtzatiæ re- duxit in unum Dominum datis pecuniis,& certa parte ter- ræ in palude Crempis ipſis Comitibus Adolpho& Bernar- do fratribus Dominis Schowenburgenſibus, qui in uno gradu proximiores fuerant pro parte hereditatis ſuæ. CAP. XXVIII. — n„ͤ—ÿ» 2— 4 ˙⁹. Chronicon Holſatia. 77 CAP. XXVIII Oſt mortem vero Waldemari Regis Daciæ filia ejus Mar- garetha habens filium unum ex Rege Norweyhaken, cujus uxor, erat nomine Oleff, adole ſcentem in Regno Da- cis aſfumto diademate& ſceptro regni valde aftute cepit regnare,& regnum Daciæ; Sweciæ& Norwegiæ duxit in unum. Nam Albertum Regem Sweciæ in lites movit ex eo, quod regnum per vim occupaverat, addudo exercitu in bello vicit,& ſeptem annis eum in vinculis tenuit,& totum regnum revocavit. Regnum autem Norwegæ jure hereditario ad regnum Daciæ cum aliis regnis cumulavit. Iſto tempore dicta Regina aſtutiſfirmna mulier plures ignes ſi- mul eodem tempore accendere nolebat, advocans Nicola- um Comitem Holtzatiæ& cum eo perpetuæ pacis fœdera-, ſtabilivit,& ipſum in patrem elegit,& ſupernominavit. Ac Comitis Henrici ferrei fratris ſui filio Gerardo de conſenſu Conſiliariorum totius regni cum ſolemnitate debita, cum banderiis in caſtro& oppido Nuborch in terra Fumia totum ducatum Jutziæ ſive Sleſwicenſem ſibi& hæredibus ſuis ipſa Regina, cum prædicto ſuo Rege Olavo tunc adolco in thro- no majeſtatis ſedentes coram multis aſtantibus Epiſcopis, Pralatis& nobilibus regni Daciæ ac terræ Holtzatiæ conces- ſit in feudum perpetuo poſſidendum. Dictus Gerardus tunc Dux Sleſwicenſis creatus& intitularus, flexis genibus co- ram Rege Olavo, inveſtitura ducatus accepta dicto Regi Olavo& Regni fucceſſoribus fecit homagium pro ſe& hæredibus fuis,& fidelitatis præſtitit juramentum: Conſimiliter ſenior Comes Nicolaus& Albertus di- ti Gerardi Ducis fratres Jurementum fidelitatis præ- ) ite⸗ — 24 AKccesſones Hiſtoricæ V ſtiterunt. Dux vero Gerardus illuſtris pro ſe& ſuis ve-. i ris hæredibus armis ſubſequentibus demum fuit inſigni- 1 tus&c.: Comes Nicolaus ſtrenuus in armis cum Dithmarticis ſ ſæpius habuit conflictum, quia Dithmartici ſunt in conſvs- f tudine, quod ſua omnino volunt illæſa retinere. Et quan- do injuriantur à ſuis vicinis in modico damno, per vim du- plum rapiunt viceverſa. Et cum ipſi damnum inferunt ter- ris adjacentibus pro nihilo reputant,& dicunt quod non ipſi ſed eorum fatui hoc fecerunt. Si ex eis aliquis ab extrane- is interficirur, hunc pro centum marcis antiqvis ſolvi vo- lunt,& idem jus obſervant in occiſis ab eis, ſed cum diffi- cultate jus ab eis haberi poteſt. Hi Dithmartici ſine Prin- cipe& capite viventes faciunt, quæ volunt. Et una dierum exierunt aliquando de eis rapinam in terra Holtzatiæ facien- do. Et Comes Nicolaus cum pro illa vice propter ibidem adeſſet,& audito hoc cum paucis ſuis curialibus de menſa ſua triginta,& Collectis Holtzatis de parochiis, Stenevelde, Hademerſchen inſecutos eos propè terram ſuam in loco, qvi . dicitur Tipperslo, rapinam ducentes. Oyi Nicolaus unum de ſuis præmiſit ad videndum potentiam,& multitudinem ipſorum. Ovi reverſus dixit, tot funt qvod impoſſibile 1 eſt nobis, illos vincere poſſe. Cui reſpondit: Miſericors De- 1 us, cur incutis nobis timorem, volumus approximare illis, AI& videre eos qui rapinam ſubditorum noſtrorum ſecum du- eunt. Dolemus enim& eſt crimen noſtrum, ſi ſic nobis præſentibus evadant,& ita cum ſuls acceſſit propius. Et V ipſi Dithmarci ex adverſo ſtabant, lanceis ſuis ante ſe fixis b 9 W in terra, acies lanceorum folum oſtendentes. Ubi dictus Nicolaus Comes dixit. Hic ſunt juvenculæ choreas ducen- 55 tes, qui per amplius voluerint honorari intret mecum no- 1 mine Domini hanc choream. Ordinata acie& diſ polſas a- iqvi- ͤ———————— —— — Chronicon Holſutia. 5 liqvibus eqveſtribus, qvià retro Dithmaricos invaderent, in Dei nomine bellum intravit. In qvo bello unus ex Dith- marticis forte indutus dyploide Comitem Nicolaum præ a- ſis pugilem diu ſecum pugnando elegit, quem non pro- pria vi, ſed divina reverſa manu cum gladio à ſummo us- que ad ſellam eqvi uno ictu per medium diviſit. Er tan- dem victis& occiſis multis de Dithmarciis in bello ipſe Co- mes Nicolaus victor permanſit. Et tot de Dirhmarcis ma- joribus tuerant percuſſi, quod eo vivente non amplius exi- re ſuam terram præſumebant. Et ex poſt ipſi Dithmartici cupiebant pacem cum Holtzatis. Literæ treugarum inter iĩpium Comitem Nicolaum& ipſos Dith marticos in hunc mo- dum fuerunt confedæ. Qvocd ipſi Dithmartici debent eſfe liberi in terra Holtzatiæ ab omni novo telonio& exactione & eorum navigia in Egdora& Trejia,& qvod nullum dam. num per terram Holtzatiæ ipſis debebat inferri, qvod ſi contingerer Holtzatii hoc reſtituere debent. Et quando Holtzati ipſis damna ingerunt infra menſem debent com- penſare. Et ita viceverſa. Omnes articulos ipſi Dithmar- tici literis& ſigillis ſuis Comiti Nicolao ſigillarunt. Iſtis ſer- vatis debuit pax eſſe inter ĩpſos ſemper. Et qvi alterius vo- luerit fieri inimicus, debet ad ſex hebdomadas ante parti adverſæ notificare diffidationis diem. Et ita ad tempora-, Gerardi Ducis, obſervatum fuit., Idem Nicoſaus Comes clemens& humilis fuit erga ſubditos ſuos, qvando ruſtici offenſi ab advocatis ſuis fuerunt, ipſum Comitem in pro- pria perſona viſitabant, proponentes coram eo verbum ſu- um. Et pro conſvetudine habuit ex clementia libenter eos audire. Et qvando ruſtici leniter ad eum acceſſum habere non poterant, ipſe declinavit ad eos inqvirens, ſi aliqvid eis obeſfer. Et qvicqvid ei dicere habebant, ipſe audiebat,& ſæpius ſententiam pro eis contra advocatos ſuos tulit. Nam (K.) 2 anti- 76 Accesſiones Hiſtoricæ V antiqvam libertatem voluit eis omnino ſervari. In officiis 4 divinis cum ſenuerat erat ſedulus,& perſonis Eccleſiaſticis& Monaſticis erat benevolus. Nam in Monaſteriis Comes A- f dolphus fuos venatores cum canibus tenere ſolebat. De, qvibus tam venatoribus quam canibus Monaſteria grava- 4 bantur nimium. Hunc abuſum delevit,& Monaſteria à„ tali onere liberavit, qvare Monaſticæ perſonæ pro eo ad De- um intercedere ex debito ſemper tenerentur. Hiſtrionibus & adulatoribus non attendebat. Nam ſemul unus magnus 3 Hiſtrio& adulator de regno Daciæ venit ad eum in Idzehoës portans ſecum plures veſtes pretioſas& ornamenta aurea 4 ſignorum armorum Danorum nobilium quem introeun- 1 tem ſuam curiam ad infimam menſam fiſtulatorum juſſit b ſedere. Poſtmodum prandio facto miſit quatuor ſolidos 4 ad bibendum pro quo fadio unus de conſiliariis ſnis dixit. Domine non decet vos tam magnam perſonam quam o-. mnes ita clenodiis ornaverunt& honoraverunt, tam exi- G guo munere ſalariare. Ipſe enim veniens ad alios Princi- 1 pes redarguet parcitatem veſtram,& vos infamat. Cui reſpondit, miſericors Deus, qvid ille Ribaldus qværit à me, cum ipſe prætioſiores veſtes me portat? Et in qvo vilis ne- qvam me poſſet infamare? Nihil à me amplius habebit. Comes iſte Nicolaus obüt in Curia Oſterhoff prope Idzeho, b Anno Domini milleſimo, qvadringenteſimo, plenus di- erum bonorum& bonæ famæ. Et ibidem in ſepulchro pa- 1 trum ſuorum terræ commendatus. Hujus ſolemnes exe- . qviæ factæ non fuerant, ſed remiſſio modo, qvi Domino 5 jeſu feliciter nunc,& in ævum reqvieſcat in perpetua pa- 1 ce Amen. . 1 CAP. XXIM. Chronicon Holſatis. 27 CAP. XXIX. Erardus Dux Sleſwicenſis&. Holtzatiæ Comes duxie uxorem de ſtirpe regia& imperiali de Domo Brunſvi- cenſi fororem Ducum Bernardi, Henrici,& Friderici no- mine Eliſabeth, de qua tres filios generavit, Henricum, Adolphum,& Gerardum. Et duas filias. Una copulata fu- it Baſthazero Domino Slavorum, de quo non generavit. Sed demum poſt Viri obitum, ſecundo fuit tradita Comni The- odorico de Oldenborg robuſto, à—qꝓvo genuit filios tres, Chriſtianum, Mauritium& Gerardum,& filiam unam no- mine Alheydis traditam nobili Comiti Erneſto de Arnſten & in brevi obiit in Domino. Secunda filia fuit per Marga- retham Reginam Daciæ tradita Chriſto in matrimonium- in clauſtro Waſten in Swetia ordinis S. Brigittæ virgo conſecrata. Hæc virgo Jugeborch nomine, tranſactis ali- quibus annis electa fuit in matrem dictæ domus Waſten cum majori reverentia qua decuit,& tam in ſpiritualibus quam in temporalibus domui& perſonis monaſteri præ- fuit glorioſe. Gerardus Dux Slefwicenſis habuit fratres duos Albertum& Henricum. Iſte nenricus init ad Stu- dium Erfordenſe,& electus fuit Epiſcopus Oſnabrugenſis, facta ſecum diſpenſatione à ſede Apoſtolica manſit fine or- dine ſfacro. Albertus Comes duxit uxorem de Domo Du- cum Saxoniæ, ſed non diu ſupervixit, ideo heredem non reliquit. Nam Ericus Dux Saxoniæ gener ejus Dithmar- ticorum inimicus intrans per terram oltzatiæ ſpoliavit Dichmarticos& recesſit per-terram Comitis Alberti in do- mum ſuam, ducens Dithmarticos captivos nemine prohi- bente, ea de cauſa Dithmartici conquerentes Duei Gerardo Archi Epiſcopo Bremenſi,& conſulibus civitatum Lubi- cenſis& Hamburgenſis, atque aliorum, quod contra De- K.) 3 um 4 8 Accesfiones Hiſtoricæ um& juſtitiam& contra eorum privilegia à Duce prædicto per terram Comitis Alberti forefacti conſcii erant, ſubfide prædati, rogantes prædam reſtitui, damna reſarciri atque ta- lia emendari. Qvapropter Dux Gerardus fratre ſuo Alber- to ad ſe vocato, coram conſiliariis utriusque quod ſic pu- cem cum rapina permiſisſet quiete per terram tranſiſſe, ip- ſo non conſcio& ſine culpa ſua non eſſe potuiſſe, publicè fratrem ſuum inculpavit, allegans honorem parentum fu- isſe, ſemper ſervaſſe fidem. Et quod jam à Dithmarticis fidei fractores dici deberent, eſſe conturbatus. Ad quæ Co- mes Albertus reſpondebat,& juramento affirmabat, quod neſcius fuiſſet facto& conſilio Ducem Ericum Dithmarticos velle ſpoliare,& hæc per terram ſuam duxiſſe eo etiam ne- ſciente. Qvo audito Dux multum fuit gaviſus,& ſtatim uterque tam Dux quam Comes reſcripſerunt talia per Dith- marticos querelata fuiſſe,& eſſe non vera,& Dithmarticos propter figmenta prædicta ſtatim diffidabant. Dithmarti- ci audita Comitis Alberti innocentia pœnitentia tacti per conſules Civitatum Lubecenſis& Hamburgenſis& cœtero- rum ut dicitur pacem requirebant. Addentes ſi in aliquo per ſcripta ſua peccaverunt, vellent emendare arbitrio bono- rum virorum. Iſto non obſtante Dux& Comes non con- fiſi verbis adulatoriis Dithmarticorum ſolam vindictam con. ſequi prætendebant. Et in hoc iſtorum Principum appa- rebat, ut timetur, Zelus vindictæ, non humilitas neque cle. mentia. Iſti Principes fuerunt Juvenes,& inexperti: E- orum conſiliarii, potentes, divites elati, ambitioſi,& dictos Principes ſe ad vindicandum multum induxerunt, ut dice- batur. Conſules dictarum civitatum pro concordia erga Principes prædictos ſæpius niſi ſunt. Ponentes dies placi- tos inter eos, ſed nihil proficere potuerunt. Tandem Prin- cipes prædicti Dux& Comes cum magna potentia terram Dith- ———ͤ—,—+—— ⏑————— 2Q⏑⏑— 22— ⏑ — N—„„ͤ— Chronicon Holſatiæ. 2 Dithmarticorum intraverunt, caſtrum ante Meldorpe in Delsbrugge ſtruxerunt ſatis forte. Ad quod poſtmodum deponendum, Dithmartici ſe congregantes, mulros ante caſtrum iſtud interfectos, plures vulneratos reportabant. Al- tera vice iterum cum potentia venerunt in Meldorpe Dux & Comes, ubi milites percuſſerunt plures ob victoriam op- idi talis. Sed eadem die nullus ex Holtzatis in eo aude- ant pernoctare. Caſtrum Hanrowe ante terram Dith- marciæ Dux& Comes munierunt palis longis& ligneis& novis domibus atque foſſatis. In quo caſiro Henricus de A- lefelde miles capitaneus,& quaſi totius exercitus exiſte- bat caput. In quo caſtro erat præ ſidium contra Dithmar- ticos pugnantium. Inſuper de caſtris Svaveſtede& Tilim- burg Dithmartici vexabantur,& vice verſa Dithmartici quot- qvot comprehendebant crudeliter ſine miſericordia neca- bant. Pluries& ſæpisſime Holtzati cum Dithmarticis habe- bant conflictum, aliquando iſti, ſæpé illi perdiderunt. In- ſuper Dux cum Comite intravit terram Dithmarciæ in Northamme. In qva expeditione Comes Albertus præ ni- mia commotione iracundiæ, eò quod majores de exercitu noluerunt eum audire, datis calcaribus eqvus curſum fecit,& improvidé cadens cum equo læſit ſe multum poſtmodum in breve obĩit videlicet Anno Domini milleſimo, quadringen- teſimo tertio in profeſto Michaelis& ſepultus in Idzeho. Atta- men peus illa vice reſpexit Holtzatos in laqveo poſitos& concluſos per ventum validum flantem aquas maris ad Eg- doram ita ut agger Ulendam inter pithmarticos de Heide, & illos de Northamme à vi& inundantia aquarum rumpe- barur. Alias illo tempore in Northamme omnes occiſi fuiſfent. Et eſt illa pars terræ circumamicta palude ce- ſpido molli ab una parte, reliqua parte Egdora,& parva ſemita,& aditus ejus per quam oportuit omnes intrare &X exi- „—— 30 Kccesſio Hiſiorica & exire. Et ita Deo dante exibant cum rapina magna vi- ce illa. M CAP. XXX. Am dida terra pithmarciæ à parte Albeæ eſt flumen magnum, intrans mare Occidentale& invincibile na- vigio accedendo eam. Et bis in die naturali, h. e. ab ortu ſoſis uſque ad ortum talis habens fluxum& refluxum, pro- prie Ebbe und Floth. Terra Dithmarciæ extendit ſe in longi. tudinem penes ripas Albiæ,& in fluxum creſcit usque ad aggerem, in refluxu diminuitur,& decreſcit in rece- dendo quaſi ad medium milliare converſo ab aggere, ita quod tunc terra illa eſt ſine aquis. Et illa terra per quam bis in die iſta aqua pertranſit manet humida, mollis, ut lu- tum lubricum, ita quod nec pedeſter neque eqveſter eſt il- lac tranſitus. Etiam navigio non poteſt fieri acceſſus,& recedente aqua manebant in humo naves. Et non poſſunt applicari naves magnæ etiam in pleno refluxu. Qvare à parte Albiæ non eſt acceſſus ad eam ſaltem cum multis con- tra velle ipſorum à parte meridiana, ab occidente eſt flu- men Egdora, etiam habens fluxum& refluxum, fluens inter Friſones& Dithmarciam,& ab Albea munit terram illam, usque in Tilemborg, à Tilemborg usque Alverſtor- pe ſunt deſertæ paludes immeabiles. Et ab inde à parte a- quilonari à terra Holtzatiæ eſt acſenſus ſatis largus ſicco pede in terram illorum. Et ex conſequenti ab oriente eſt palus Wilſtriæ, etiam ſatis ſtrictus acceſſus ad eam. Hæc eadem terra Dithmarciæ inter ſe ipſam hinc inde, in diverſis ſuis angulis eſt multum firma& paludibus cuſtodita, multis no- minibus nuncupata, Suderherſtede Bocklemburg, Norder⸗ herſtede/ Alverſtorpe, Tellingſtede. Leviter hæ parochiæ ſunt d Chronicon Hollatiæ. 31 ſunt deſtruendæ in ſicco ſine munitione poſitæ. Aliæ autem pa. rochiæ in Suderſtrandte/ Eiderlande Brunsbuttel& Merue dit. ficulter, parochia major totius terræ Meldorp minus difficul- ter deſtrui poteſt. Sicut parochiæ infra Hammen conſtitutæ, Honningſtede, Lunden& Weddingſtede veluti in Northam- me, ſed tam cum magna potentia oporteret has partes ag- gredi. Sed quid hæc? Nam tota potentia& cor terræ toti- us eſt in Nortſtrande in parte parochiæ Melderpe, Olden- wurden, Weslingburen, Buſen, Nigenkerke& Hemmel, In his parochiis majores honorabiliores& ditiores morantur, & acceſſus valde difficilis eſt ad eos. Inſuper Dithmartici ſunt fortes viribus audaces& agiles, communiter longæ ſtaturæ ſine multis carnibus complexionati,& hoc ſemper præſupponentes terram& patriam ſuam liberam ſine ex- actione ſemper retinere, aut mori in continenti pro liber- tate patriæ. Etiam cum inimicitias in terram habuerint, omnis diſcordia inter eos ſemper& tamdiu manebit ſopi- ta, quo usque finem abextra habent litis ſuæ, ſunt infideles ſi capiantur, fidem non ſervant, pecuniam pro redemptione corporis ſui ſi captivi deportantur, etiamſi divites ſunt, da- re non habent poteſtatem. Immitiſſimi homines quotquot reperiunt necant crudeliter, occiſa corpora non tradunt ſe- ulturæ neque ab amicis occiſorum permittunt tradi. Fru- ftra contendunt dicti pithmartici,& minantur in propria in invicem verbis contumelioſis, ſpicula-*& non auſi ſunt gladium evzginare. Immorigerati, cætera proprias ædes, alimenta vorant, ut canes, illudansur etiam corporibus ex- animatis, nudant illa. Et mulieres pithmarticorum ſunt ut feræ,& lupæ rapaces, pro majori parte capita oblongata- ut ſues habentes, audentes interficere, illudere. Et etiam ſtomachos ex corporibus defunctorum extrahere& ſuper altos baculos ponere ivinantes in illis. Etiamſi terram il- (L.) lorum —— 82 Accesſiones Hiſtoricæ jorum qvisqvam devicerit, fides non eſſet eis adhibenda. Et ſicut priores ſuos Dominos interfecerunt, ex conſequenti foret timendum& ſeqvaces. Dicitur commune verbum in-⸗ propria terra illorum deriſoriè, oſtende manum, creſcunt crines in ea, eſt tibi credendum. Unde qvidam Carmina- tor dixit de eis. Eis tu credideris, crines ſi non inveneris in ſu- js manibus? Eſtimatur qvod Dithmartici citius per cau- telam& attractionem aliquorum majorum de ipſis datis muneribus& exaltatis illis contra alios, qvam per potenti- am ſubjici poterint. Sunt avidiſſimi homines,& libentis- ſimé capiunt munera,& ita forte perpetrarent inaudita. Unum etiam attendendum qvod terra ipſorum eſt multum populoſa,& ad ſex millia virorum electorum, ad bella va- jentium,& ad minus cum tot electis armigeris exercitatis, absqve vulgo foret eis occurrendum, qvod potius mori cu- piunt liberi, qvam in ſervitute vivere. CAP. XXXI. ſta diſcordia inter hos de Holtzatia& de Dithmarcia ali- qvamdiu ſtante. Ac etiam Conſules de civitatibus Lube- cenſi& Hamburgenſi interponentes ſe libenter vidiſſent pa- cem inter eos. Dux autem Gerardus præ mortuo fratre- ſuo Alberto noluit pacem cum Dithmarticis, niſi ipſi fubje- Kis& factis tributariis, qvod Dithmartici annuere nolu- erunt. Neqve Conſules civiratum hoc conſulere voluerunt. Et ſic ſuſpicabatur contra prædictos Conſules per Dominum Ducem non immerico. Interim Dithmartici convenerunt ad demoliendum caſtrum in eorum terra noviter in Delff- brugge conſtruqum. Ubi pluribus ex ipſis interfectis& Capitaneo Baleff Boykenſſorem pixide eliſo& capite ejus ſu- per — —— 2— —.,.— —„————ͤ— —„„2„—— ͤ Chronicon Holſatie. 83 per palo poſito confuſi receſſerunt. Vice verſa Holtzatici totam terram Dithmartiæ in ſicco poſitam igne combuſſe- runt. Vaccas, eqvos, oves& boves, capras& porcos,& multos homines captivos reducentes. Reliqvi autem de-- ſicco inpaludem hinc inde fugiebant ibidem ſervientes. De- mum dbithmartici Domino puci per prædictos Confſules de Lubek& Hamborg, ut pacem habere poſſent magnam ſummam pecuniarum ut dicitur ſolvere& dare una vice- præbuerunt. Dux autem ratione motus noluit ita, ſed quod ſemper annuatim tributum ſolverent,& eſſent ſubditi ſuĩ poſtulabat. Habuit enim à progenitoribus ſuis privilegium antiqvum forte& magnum ſigilſatum per univerſitatem di- ctæ terræ pithmarciæ. In quo proteſtantur fide pra ſtita- corporali, perpetuo ſe obligaſſe nobili viro pomino Gerar- do Comiti Holtzatiæ& ſuis juſtis hæredibus ipſis aſtare, e- osdemque manu juvare in diſtrictu pominii ſui& extra, contra qvemlibet hominem ipſos infeſtantem, ac pacis eo- rum tramitem modo aliquo perturbantem. Audi hic no- vum mirum illud privilegium eſt, de datis milleſimo, qua- dringenteſimo quadrageſimo octavo, inter alia privilegia Principum terræ ſanum& illæſum. Hoc faciendum pith- maxtici renuerunt, ſed propter pacem ultra ſummam pro- miſſam ipſi puci& ſuis hæredibus diſſimulabant velle ut- apparuit contra inimicos terræ Holtzatiæ in aliquibus perſo- nis de terra ſua ſubſidium deferre, ut& ipſi vice verſa es- ſent defenſi, ſed non expreſſè ut tenebantur juxta teno- rem privilegii, de quo, ut ſupra. Super iſtis placitis parti- bus dehberantibus pux Gerardus magnum interim collegit exercitum,& quod placitis verbis habere non poterat, per vim jure ſuo medio conſequi anhelabat. Et in die Oſwal- di Regis& matris, anno pomini milleſimo quadringente ſi- mo quarto in manu forti in Suderhamme bello ordinato (L.) 2 cum ——‿—᷑ᷣ— 84 Accesſiones Hiſtoricæ cum pluribus intravit. Hæc Suderhamme habet munimen foſſata duo vel tria in palude& ſylva condenſa poſita,& tali ſylva eſt ſtricta via lapidea ad baliſtæ jactum poſita, ubi dictus pux Gerardus cum ſuis intravit,& vexillum Sagit- tariorum cuidam Henrico de Alvelde militi commiſit. Al- terum vexillum Nicolao de Alvelde ſuo fratri præſentavit ad habendam tutelam ſuper ſagitrarios. Dictus autem, Henricus de Alvelde pompoſè ſe habens collecto ſpolio vac- carum& incendio facto aliquarum domorum de Parochia Lunden& Weddingſtede, etiam unum molendinum ad ventum ſeu flemulam deſtruere aliquandiu nitebatur. Ita ut pithmartici interim colligere ſe valebant,& hi duo fratres Henricus& Nicolaus de Alvelde milites nullus alteri deferre volebat, neqve præire, quamvis Henricus præire debuis- ſet, ſed ut virilis& intimidus appareret, diutius expectavit. Duce autem Gerardo in dicto loco Hamme manente cum ſuis& expectante, ſpolio ante emiſſo, cum ruſticis terræ Holtzatiæ verſus Hamrow. Et illis fratribus de Alvelde ad- ven ientibus ſcutiferos ante ſe exire coëgit. Ex quibus ſcu- tiferis à pithmarticis ſuper foſſatum advenientibus aliqui- bus interfectis,& rumore facto inter juvenes, Dux æſti- mans quod ſcutiferi ut ſolent inter ſe diſtrigarent ac vo- lens eos compeſcere, veniens ad locum rixarum, ut ſibi vi- debatur, deferens baculum, proprié einen Plochſtoͤcker in⸗ manu, pithmartici ipſum videntes vulnerando in caput, ſu- per quod pileum ferreum non habebat, ſtatim occidebant, nemine de ſuis armigeris ſecum exiſtente. Quo occiſo ſta. tim horribilis inter juvenes clamor& rumor inopinatus factus eſt omnibus per prædictam ſylvam Hamme ad ter- ram Dithmarciæ retrocedentibus, unus contra alium, ſe- invicem prementibus,& ad terram de equis cadentibus præ anguſtia& timore ſpes ſalutis eſt adempta. Aliquibus con- Chronicon Holſatia. 35 conſulentibus& dicentibus equos abjiciendos& pedeſter- abeundum, aliis vero renitentibus& in ſuos eqvis manen- tibus priores& ante ſe proprios ſuos commilitones multos ſupprimebant. Et qvotqvot de equis deſcendebant in dicto loco interfecti manebant. Et quilibet de Holtzatis& exer- citu Ducis elegit, qvomodo extra dictam Hammen exire- valebat. Aliqui dimiſſis equis ad paludem immeabilem ex utraque parte Hamme tranſeuntes æſtimando ſe poſſe per- tranſire, aliqui etiam equitantes ad Heidam,& ſic evadere poſſe arbitrari qui omnes interfecti ſunt;, alii& quam plures per viam Hamme qua intrabant ubi à dextris& ſiniſtris fuper fofſatum ſtabant, Dithmartici lanceas in manibus ha- bentes pertranſientes vulnerabant, plures de equis dejicie- bant ad terram occidentes. Et in hac via plures equi vul- nerati jacentes& calcitrantes, ita quod inæſtimaliter à ma- nibus Dithmarticorum divina favente gratia evaſerunt. Et dicebatur quod pauci ſcilicer duodecim nudi de Dithmarti- cis à principio ſcilicet Ducem& juvenes ſcutiferos invaſe- runt,& quod Deus cœli dedit illis triumphum tali die. Et omnes electi de Ducatu Sleſwicenſi& terræ Holtzatiæ, tam in Nobilibus quam in civibus& Colonis remanſe- runt. Nam gemma& lucerna Holtzatiæ in præclaris- ſimis viris fuit proſtrata, illuſtris Princeps primus Dux Gerardus Slefwicenſis devotus& pius non demeritis ſu- is ſed Conſiliariorum ſuorum irrecuperabile damnum illis remanſit. Hennecke Lembecke bellicoſus& victorioſus contra Regem Daciæ. Hic ut agnus occiſus fuit. Wolff Poggewishe miles bonus dictus ab omnibus. Ambo illi præ- divites fratres Henricus de Siggem, miles Marſchalcus, & ove de Siggem,& quamplures milites in numero ul- tra duodecimum de Hokzatis, de extraneis Gerardus Schulte miles, ita quod in Mennee ultra trecentos Mohiles (L.) 3 illo —— —— 8 36 Acceshiones Hiſtoricæ illo die in hoc loco fuerunt trucidati. Qyorum& omnium interfectorum animæ requieſcant in pace. Hac ſtrage facta inventi fuerunt duo ſcilicet Wolff Poggewiſche junior& u- nus Ranzow inter interfectos viventes, quos pro victoria in vita reſervabant, per quorum redemptionem caſtrum in pelffbrugge conſtitutum viceverſa demolitum. Corpora vero interfectorum, præter corpus pomini pucis, quod magnis precibus fuit redemptum,& forte aliorum trium vel quatuor, quaſi canibus ad devorandum data inſepulta remanſerunt. Corpus pomini pucis in Idzeho tradicum fuit ſepulturæ: vexillum unum pucis in Meldorpe in Eccle- ſia allud in cor terræ, hoc eſt in Oldenworden in Eccleſia pro memorabili facto alte in baculo ad videndum colloca- bant. Multa Spolia in electis equis armis veſtibus& ar- mamentis de margaritiscongregabant. Cia nunquam an- te neque etiam poſtea ad longa tempora recordabantur, jta Holtzatos cum clenodiis margaritis, aureis& argente- is veſtibus ad bellum procesſuros. CAP. XXXII.„nm Ho bello peracto iterũ fuerunt treugæpithmarticosin ter- ra Holtzatiæ in Egdora& Treya ſine telonio libergs esſe, atque nullum damnum per terram Holtzatiæ ipſis ingeri à quocunq;& ſi factũ fuerit ſtatim reſarciendum fore,& ita vice verſa Holtzatos in terra pithmarciæ ſine telonio eſſe, atque. nullum damnum ipſis per eorum terram Holtzatis fieri ali- quo modo. Et iſtis ſervatis debeat inter Holtzatos& Pith- morticos firma pax eſſe. Ita videlicet quod cui non placuerit ſexta hebdomada ante parti inimicitias nunciabit& diffida- bit. Et ſi alicui ex utraque parte aliquid nocitum fuerit, de- „„ ͤ—„——————— Chronicon Holſatiæ. 87 debeant majores terrarum Holtzatiæ& Dithmarciæ ſuper hoc in termino in loco placito convenire& damnum planare ſine mora. KRelicta Domini Ducis Gerardi Eliſabeth flebilis & mœſta hæc placita treugarum ſub brevi ſtilo Dithmarricis ſigillo ſuo robaravit neceſſitate urgente. Ac pithmartici vice verſa ſigillo terræ ſuæ conſimiliter fieri decre erunt. Pa- tria Holtzatorum iſto tempore ſub triſtitia remanente.&c. Dicus pux Gerardus reliquit poſt ſe tres filios heredes, Henricum ſeniorem ſeptem annorum, Adolphum quaſi trium annorum,& Gerardum adhuc in utero matris exi- ſtentem, ac duas filias unam per Reginam paciæ in Mo- naſterio Waſten in Swecia, ubi S. Brigitta dicitur eſſe ſepul- ta, ibidem perpetuo ad ſerviendum pomino peo fuit religi- oſa tacta. Altera autem fuit pomino Balthazaro de Wen- den& eo mortuo Comiti de Oldenborg nuptui tradita, à quo filios generavit, prout ſuperius totum narratum eſt. Horum trium filiorum mater asſumpſit rutelam,& totius terræ dominatum tam pucatus quam Cometiæ Holtzatiæ una cum aliquibus tutoribus, quos pux ante obitum ſuum conſtituerat, videlicet Ericum de Krummedick militem, Siefridum, Laurentium Heeſten etiam milites cum ſociis ſu- js. Henricus Comes Epiſcopus electus Oſnabrugenſis diœ· ceſis dicti Gerardi pucis Frater germanus in ſacris non exi. ſtens, percipiens necem fratris Iui relicto Epiſcopatu ſe ad terram Holtzatiæ ut heres tranſtulit abſque mora. Qo terram intrante aliqvibus fibi faventibus primo opidani ter- ræ ſibi portam aperiebant,& caſtrum etiam Segeberge re- ſtitutum fuit,& demum Rendesborg quamvis renitentibus Puciſſa matre patruelium ſuorum& tutoribus eorum, ta- men terram in parte gubernavit. Et unum de capitaneis Hart- wicum Heſten in Barmſtede manu forti proſtravit. Qvo vi- co reliqui Capitanei ipſum regere permiſerunt; Ei ſic fue- runt l l 1 5 8 3 ’ 4 1 4 4 3 .* 2 2 K 1 1 9 1 „ 38 Kccesſiones Hiſtoricæ runt bella inteſtina in terra Holtzatiæ& etiam Ducatus. Ovia mulier& multi tutores ſimul regere non valebant. Neque etiam Comitem Henricum ad regendum in tota ter- ra admiſerunt, quam vis in ſe bonus ex toto fuerit, itaque disſenſiones regentium, prædones viarum, exactiones ſubdi- torum,& talis error in terra& in vicem malorum futu- rorum. CAP. XXXIII. Nam Margaretha Regina Daciæ, quæ trium regno- . rum ſceptrum gerebat, poſt obitum filii ſui Regis Ola- vi, non habens in regno ſuo ſuccesſorem de domo& ſtirpe Du- cum Pomeraniæ, qgvi ejus cognati fuerant, unum in Re- gem Daciæ, Sweciæ& Norwegiæ, qvem Ericum in coro- natione nominavit, ſolemniter aſſumſit, cum quo dictorum regnorum jura posſidebat. Hæc Reginaultra modum fuit aſtuta, videns& ſentiens poſt obitum Ducis Holtzatorum regentium multitudinem& diſcordiam æſtimans Ducatum Jutziæ Sleſwicenſem recuperare poſſe,& ſuoccesſive ilload Re- gnum Daciæ rehabito cum caſtris etiam habere viam ad Hol- tzatos terra marique Civitates de Henſa Lubek, Hamborg fore ſubjugandas: cum conſiliariis regnorum ſuorum tale — fubiit Conſilium, inter duo quid eligendum. An pro- pter necem dicti Ducis Gerardi in Dithmarticos filios Ducis orphanos vindicaret,& terram Dithmarticorum ſubjugaret? An ſuccesſive per bonam fidem caſtra pucatus per pecuni- am in pignus acquireret?& majores terræ datis muneri- bus attraheret ſibi,& tandem habita voluntate ſua in ter- ra Holtzatiæ etiam civitates ſuppeditaret?& concluſum fu- t hoc ultimum ſanius eſſe. Ex poſt dicta Regina Dominum Pu-⸗ .——S——— Chronicon Holſatis. 39 Duciſſam cum tutoribus ad ſe vocari fecit,& datis aliqui- bus de muneribus majoribus& promiſſis multis facta fult tutrix& protectrix totius Ducatus. Et caſtrum Lutketun. dern pro pecuniis in pignus accepit, iſta ſub conditione, quod quandocunque rehabere vellent reſtitui deberent ſine da- mno. Attamen de Friſonibus ejusdem caſtri ſubditis contri- butum tantum eodem tempore recepit, quantum pro pi- gnore expoſuerat. Dicebantur inſuper Dpominam Eliſa- beth filiam Comitis Nicolai, qvæ caſtrum Oppenra habu- erat, pomino puci Erico de Lovenborg in matrimonium col- locavit. Et pro caſtro Oppenra& allis reditibus de ducatu eidem puci Erico pecuniam copioſam numeravit, ca- ſtrum Grodersbui pro pecuniis redemptum Canonicis Ec- cleſiæ Sleſwicenſis pro memoria ſua& Regum,& præſer- tim Erici tunc moderni caſtro deſtructo reditus aſſignavit, quæ miſſa hodierna die in matricula Eccleſiæ Sleſwicenſis infra ſummam misſam per unum de Canonicis celebratur, & vocitatur Miſſa Reginæ. Seniorem fHenricum filium pu- cis Gerardi miſit ad regnum paciæ, adhibitis tribus ad ſer- viendum ſibi. CAP. XXXIV. Omina pucisſa& ſui conſiliarii interim in Ducatu re- gnabant. Et Conſules oppidi Flensborg ſub fide voca- tos ad ſe capiebant, quæ perfidia operabantur, cives Flens- burgenſes timoroſos ac eriam majores nobiles Nicolaus Lembeke pominus caſtri porninghe& certi alii& Ericus Krummedicke inter ſe diſcordantes fecerunt occaſionem mali. Regina autem longe ſe in regnis abſentabat. Et fi- lius ejus adoptivus Rex Ericus ut rector regni propter præ- dam, qvæ facta fuerat ab Holtzatis ipſis Danis pominum (M.) Henri 8 1 90 Aacesſiones Hiſtoricæ Henricum Comitem,& omnes majores terræ ad diem pla- eiti ante ſe Koldingæ vocari fecit,& damnum undecim mil- lum marcarum per rapinam irrogatum reſtitui poſtula- vit. Henricus Comes cum ſuis reſpondebat plura immiſla& Danis ipſis Holtzatis damna, quæ nondum reſtituta fuerant. Unde dictus Rex ad Comitem Henricum dixit: pomine a- vuncule, vultis tamen in jure ad prædicta reſpondere Ad quæ Comes aſſeruit ſe ſemper paratum, qꝗvo verbo prolato, quod paratus esſet in jure reſpondere, ſibi: Rex dixit ſibi pa- ratus fum propter cauſas me urgentes navigare in Funi- am, ubi pomine Comes me ſequimini, ſi verbum veſtrum verax eſt& firmum. Rege navigante Comes propter ver- bum prolatum Regis aſtutiam non intelligens cum paueis de fuis Conſiliariis ſecutus eſt Regem ad caſtrum quoddam in Funia Hinſegagel, ubi Rex comparente Comite aſcendit tribunal judiciale,& judicialiter conqueri fecit contra Co- mitem Henricum, ita etiam ut apparuit vitam ejus adi- mendo. Quare inter Regem& Comitem aliqui ſe interpo- nentes confuluerunt Comiti ſe dare ad Regis gratiam. Et obinde Rex poſtulabat civitatem Flensborg cum caſtro Ni- gehus in pignus pro dictis undecim millibus marcis per rapinam à ſuis per Holtzatos ablatis ad unum annum impi⸗ goorandum. Et anno elapſo vel pecuniam pradictam fol- vendam, vel civitatem cum caſtro pro pignore remanen- dam. Et hæc oportuit Comitem promitfere ſub bona fide, ſi vitam volebat retinere. Ac etiam Rex viceverſa promi- fie ſi aliqui de Holtzatenſibus per panos fuerant damnifica- ti retro actis annis, quod tale damnum elapſo anno deberet compenſari. Et ita factum fuit. Nam dictus Henricus Co- mes f5idei fractor fieri nolens, quamvis liber de manibus Rę- gis fuit,& ſibi aliquoties prædictum fuerat, in Rege& Da- nis ———— r——— 82a————-—— ⏑☛——— Chronicon Hoßlſatiæ. 91 nis non eſſe fidem,& quod civitatem& caſtrum nunqvam ſponte reſtituerent Dani, ſi ad eorum manus devenirent, Hæc non curans voluit credere Regi, qui ſibi promiſerat civi- tatem cum caſtro reſtituendam. Et perpetuam pacem ex- inde conſecuturam, quia Rex cum magna potentia appro- pinquabat civitati Flensborg. Et niſi tradita ſibi fuisſet civitas videbatur aliquibus posſe per vim civitatem accepiſſe. Comes Henricus fidelis in promiſſo civitatem Regi ut præ- dictum eſt tradidit, cum caſtro Nigehus quod ad medium milliare prope civitatem per Comitem Nicolaum ob deten- ſionem ejus primo fuit conſtructum. Et civitas Regi iſta vice tradebatur, Conſules& commune civitatis bene trina vice prædixerunt Comiti& ſuis, quod non traderent ſic levi- ter civitatem Regi,& ſi ſemel jurarent Regi fidelitatem non faciliter revenirent ad manus Holtzarorum. Rex autem ha- bicis civitate& caſtro ſtatim fecit civitatem foſſato profun- disſimo ſicut hodie apparet,& altiori muro circumduci& muniri. Ac etiam montem qui eſt ſuper civitatem conſimi- liter circumfodi foſſatis,& palis& aggere invincibiliter præ- cludi. Anno autem elapſo Comes& tutores prænominatam ſummam pecuniarum undecim millium marcarum volentes exſolvere ſicut promiſerunt,& civitatem cum caſtro retinuit, neque illata Holtzatis damna conſcripta reſarcivit, ſed ſem- per de die in diem novas diſcordias& diſſenſiones adinve- nit. CAP. XXXV. Nterim Regina quaſi hæc ignorans appropinquavit& ad Duciſſam venit in Sleſwigk& omnia componere volens mulra bona promiſit,& ſe dolere de facto Regis ſimulavit, & ſi ſibi fides totalis attribneretur, Duciſſa cum filiis& o- (M.) 2 mnes 92 Accesſiones Hiſtoricæ mnes ſui benè ſtare deberent. Et poſtulavit ſibi ſub ſide præ- ſentate caſtrum Gottorpe niſi ad unam horam ea de cauſa quod Dani audientes talem eſſe inter eos concordiam fi- erent per amplius pacati cum Holtzatis. Ducisſa confidens verbis& promiſſis Reginæ, eam ad caſtrum venire permit- tebat cum aliquibus Conſiliariis majoribus Regni Daciæ, & cum multa ſequela, quamvis hoc interdictum fuit. Re- gina caſtrum intrans turrim facta cruce oſculabatur& cla- ves poſtulabat, quibus traditis Regina cum Ducisſa ad men- ſam ſimul manducabant. Regina autem cum uno de ſuis Conſiliariis nomine Henning Scharpenberg milite habuit ver- bum abſconditum. Qvi Henningus Scharpenberg reſpexit ad turrim& vidit ibi aliquos bibentes& ludentes. Nam Ad- vocatus caſtri eo quod commodum haberet propter nimi- am multitudinem populi Keginæ, unam lagenam cereviſiæ duci fecit ad turrim ex caſa, at dictus Scharpenberg æſtima- vit turrim plenam eſſe armigeris& haliſtariis ex providentia factum, ad Reginam intravit,& Regina ad eum dixit, eſt? i- pſo reſpondente, non, eum ad ſe vocavit ſecrete, qvi retulit vidiſſe turrim plenam hominibus. Qvo audito, cor Reginæ expavit& flere amare incepit, exſurgens dixit ad Ducis- ſam, non invenio fidem, male ſtabis tu& tui,& niſi viſi fuiſſent tales in turri, caſtrum per dolum retinuiſſet ſemper- ſed gratias Deo ſic receſſit inanis. Demum Duciſſa intel- ligens dolum Reginæ amplius de ea non fidebat,& mittens nuncios repoſtulavit filium ſuum ducem Henricum de Dacia, qvo remiſſo factæ apertæ per amplius inimicitiæ in- ter Reginam, Regem& Holtzatos. Kegina iterum longe ſe in regno Sweciæ collocabat,& interim Rex congregarit ex- ercitum ante caſtrum Sunderborg. Ubi qvidam præpotens miles Abraham Broderſon de Swecia, etiam cum ſuis ante caſtrum prædictum poſuerat, Rex appoſitis machinis& bom- — 7——— Chronicon Hoiſatiæ. 93 bombardis ante caſtrum in aggeribus nihil proficere pote- rat, hæc videns ad extremum dolum, quem in corde gere- bat, contra dictum Abraham militem ipſum de ſtupro ac- cuſari fecit,& obinde decapitari. Qvia hic miles pluresha- buit in Swecia famulos qvam Rex,& Regina interim caſtra qvæ tenuerat dictus miles, reaccepit ſibi. Et ita Rex de ca- ſtro prædicto Sonderborg confuſus recesſit. Ex poſt Da- ni de jutzia, Scharpenberg, Magnus Muncke, præpoten- tes milites cum mulris alis complicibus ſuis in Flensborg magnum collegerunt exercitum ante caſtrum Swaffſtede, qvod ERpiſcopus Johannes Regi tradiderat, Freſiam intra- bant& exinde ſpolia afferebant: Illo autem tempore Comes Adolphus de Schowenborg fuis patruelibus impuberibus ad. juror exiſtens in Gottorpe, audito hoc cum Holtzatis nec non Bremenſibus ad campum obviam Danis prorupit,& conſtantes unanimes voluntate in plano campo prope villam Eggebecke in Danos irruerunt,& multos ex eis occiderunt. Reliquos vero captivantes& tot qvot captivi ad redimen- dam vitam ſuam ſexaginta millia marcarum ſolvebant. Et unus omnibus dictior Magnus Munckocciſus, Scharpen- berg caprus, qui pro ſe ſolum decem millia marcarum ex- ponebat. Ibi in ſpolio ſortiendo fuerunt eqvi Danorum præ electi in numero qvaſi mille& octingenti,& arma mul- ta& tot fuerunt eorum, quod diqus Johannes Epiſcopus Sleſwicenſis, qui partem Regis tenuit& in Flensborg fuit, qvando eos ad ſpoliandum exire vidit, quod dixerat ad Con- ſtantes ſibi, Deus benedicat hos euntes ad ſpoliandum. Nam tot ſunt& ita armati& bellicoſi quod in vincendo Rhenum viſitare poſſent. Hos Deus altera die remiſit inermes, in- equeſtres manu ad manum ſèe tenentes. Et hic triumphus dedit poſtmodum ſemper cor magnanime contra Danos Holtzatis ad pugnandum. Nam unus Holtzatenſis fuit in (M.) 3 bello 94 Accesſiones Hiſtoricæ bello bene contra Danos qvinque. Etiam Holtzati videntes civitatem Fleasborg eſſe propugnaculum Danorum,&cqvod Dani eam reſtituere nolebant, Ericus Krummedick cum ali- quibus Holtzatis clam in nocte prope aqvas intravit eandem & accepto monaſterio& ſuccesſive civitatem obtinebant: vi- ceverſa Rex obtento monte prope civitatem& caſtro deſu- per navigio ante civitatem cum magna potentia ſuorum ſe congregavit ad expugnandam civitatem. Ducisſa autem vo- cans fratres ſuos Bernardum& Henricum Duces Branſvi. cenſes cum magno exercitu ultra mille& quadringentos e- qvos, venerunrt in ſubſidium ſororis ſuæ& filiorum ejus. Ubi Regina& Rex pereipientes adventum tantorum dere- motis partibus terræ, placita cum Domino Henrico Duce Brunſwicenſi ſtatuerunt,& montem Flensborg reſtituere promiſerunt, ſed abeunte exercitu peregrino, Rex mon- tem retinuit poſt ut ante. Attamen Holtzati civitatem non deſerentes cuſtodiebant eam,& iterum vocatus dictus Hen- ricus Dux Brunſwicenſis cum aliquibus ſed non tantis re- venit in Flensborg. Qvo in tempore facta fuĩt peſtis in ci- vitate fluxus ſanguinis, quod oportuit eos recedere ſine fine. Tunc Rex reasſumta civitate, aliqvos de conſulibus fecit propter perfidiam, qvam præſumebat de eis in rotis trunca- ri& civitatem cum caſtro ſupra montem fortius commu- niri atque cuſtodiri. CAP. XXXVI Ricus Krummedick miles prædictus qui fuerat potior Capitaneus inter tutores& major conſiliarius forte quod non erat à Duciſſa ita gratus reputatus, ut aliquis alter,& quia etiam plura expoſuerat pro ea quæ ſibi reſtitui poſtu- ans, forte etiam æſtimans, terram Holtzatiæ contra po- tentiam Chronicon Holſatia. 95 tentiam Kegis non poſſe ſubſiſtere; cum aliquibus terræ Holtzatiæ Ottone de Knop, Timmone& Elero Ronnouwen militibus& etiam aliis armigeris, Marquardo& Nicolao de Wiſch& uno Seſtede facti fuerunt ſubditi& homagia- les Regi,& à Rege caſtra& munitiones cœperunt contra Holtzatos. Ulis diebus Rex fecit conſtrui caſtra plura, u- num prope Sligeſmunde dictum Koningesborg in Swantze, item Wildrſpange. Item prope flumen Treya caſtrum à parte Ducatus. Qumibus cattris munitis collegit iterum ma- gnum exercitum tam terra qvam navigio ante civitatem Sle- fwicenſem& in Infulam Jurgensborg tentoria ſua ſtravit- Dominus cœi dedit Holrzatis ire fuper aqvas cum equis,& ad naves applicuerunt,& ad Inſulam Jurgensborgh ſine na- vibus& omnes ſpoliabant& necabant. Ex quorum pano- rum una navis Archi-Epiſcopi Lundenſis à piratis Kylo- nenſibus fuit deducta, in qua navi fuerunt multæ ciſtæ cum veſtibus prerioſiſſimis& ornamenta Archi.: Epiſcopalia ſci- licer mitra, baculus, miſſalia, balſamum, lapides pretioſi, biblia& libri& multi ludi Schacki nec non multæ parvæ banderiæ Regis. Et præſumebatur in ea fuiſſe etiam aurum & argentum multum. Cum hac navi Archi-Epiſcopus vo- luiſſer fuiſſe in Slefwigk& in ea exercuiſſe officium pon- tificatus Archi Epiſcopalis Eodem tempore fuit demolitum caſtrum Wildtſpange. Et poſtmodum caſtrum Freſenberg & caſtrum Koningesborg vacuum remiſerunt,& etiam ca- Krum Lidkerundern à Danis fuit recuperatum. Pro qvo facto Ericus Krummedick tunc verrtitoga multum doluiec. Nam Regina& Rex illi hoc caſtrum commiſerunt. Etip. ſe ulcerius cuidam Nicolao de PTynen, à quo Holtzati hoc capiebant. Tapropter ex juſſu Regis dictus Ericus cum TimmoneRonnowen magnum exercitum collegit,& ante ca- Krum pradictum ad expugnandum illud bellum moyebant. Et 96 Accesſiones Hiſtoricæ Et cum acceſſerunt ad caſtrum dictus Timmo Ronnowe miles vertitoga in fosſato ſagitta percuſſus expiravit, quo defuncto reliqvi receſſerunt. Sed poſtmodum Holtzati di- tum caſtrum fortius munierunt, etiam Rex alium alio tempore collegit exercitum magnum navigio contra illos de ymbria, quorum terram primo aggreſſu vincens,& illi de terra ſibi omagium fidelitatis præſtiterunt. Et caſtrum in quo Henneke Ratlow advocatus fuit, cum exercitu aggre- diens vi expugnavit,& dictum Henneken deſuper capti- vavit. Oyo caſtro in poſſeſſionem adepto fortius per ag- gerem circum amictans fieri fecit. Illis diebus cum Confu- les Lubecenſes à Communitate ſua fuerant expulſi,& que- relam contra communitatem apud lmperatorem deponentes, & per ſententiam ejus reſtituendos eos demandaret, nemo ſententiam imperatoris executioni mandando paruit. Sed ſolum Rex Danorum Ericus una dierum omnes cives de Lubeck in Schania inſimul captivavit,& eorum bona rapu- it violenter, qva de cauſa ſi cives Lubecenſes à captivitate liberari deberent, oportuit Communitatem ſuos Conſules reaccipere ſine velle ſuo. Ideoque dicti conſules inierunt cum Rege confæderationem,& ligam contra qvoſcunque. Iſtomodo: qvod Cives de Lubecke, Hamborg, Luneborg, Wiſmar, Roſtock, Sundis, Gripeſwald& Anklen deberent & posſent omnes perpetuo tempore viſitare terra& mari regna Daciæ Sweciæ, Norwegiæ ſub antiqua libertate,& ſi Regi incumberer gverraâ quocunque,& ipſe Rex paratus esſet in jure reſpondere, tunc ipſi Conſules civitatum prædictarum ipſi Regi mille armigeros ſuo damno& ſumtibus Regis quando ad eum applicarent, deberent Regi procurare. E- odem modo ſi civitatibus prædictis emergeret bellum, Rex ĩpſis cum mille armatis ſuccurrere deberet. Et qvod quolibet anno in Schancœr Conſiliarii Regis& conſules prædictarum civita- ———.+—————— ͤ—— —,* —. —8+A—— — 2 Chronicon Holſatiæ.„ civitatum deberent in unum convenire,& ſi cuiquam da- mnum illatumab altero fuerat, ipſum hinc inde deberent a- movere& planare,& iſtud pactum ſive conventionem Rex ſuo juramento, Conſules ſimiliter nec non literis& ſigillis ſibi in vicem confirmabant,& indictam ligam Rex Dithmar- ticos etiam ipſis ad ſe vocatis attrahere ſatagebat, ſed Dith- martici prudentiores in hoc conſulibus civitatum nolebant conſentire, quamvis Rex eos ſæpius ad ſe accerſiri fecit,& muneribus datis ipſos honoravit,& ſemper ad hunc finem ut ſimul ſecum contra Principes terræ Holtzatiæ conſpira- rent. Et ita fieri promiſerunt, iſta ſub conditione, qvando ipſe Rex terram Holtzatiæ cum potentia intraret, tunc ip- ſi Dithmartici ante caſtrum Hanrowe ſe ponere vellent,& illud expugnare. CAP. XXXVII. Terum didus Rex collegit exercitum majus omni videli- cet centum millia hominum& ante Sleſwik& Gottorp caſtra metatus fuit. Qnid factum eſt. Divina diſpoſitio, quæ ſemper Holtzatis favebat, etiam tunc inſpirabat Comi- ti Henrico ut intraret civitarem Hamburgenſem ad peten- dum ab eis ſubſidium trecentarum marcarum vel circa& quod patrueli Duci ſuo Henrico totidem in victualibus pro- retinendo caſtrum Gottorp contribuebat. Et cum intra- bat civitatem habuit paucos penes ſe conſiliarios. Cum to- ta expeditio terræ Holtzatiæ ad defendendum Gottorpe& Schleſivick fuerat ibidem. Cum quo q́; vidam Henricus Brock- torp præſens fuit. Qui Henricus Brocktorp conſuluit. Do. mine non ſvadeo modicum& exiguum ab ipſis petere, ſed petatis ut cum omni potentia ſua, armis, baliſtis, machinis, cum expenſis& omnidus civibus ſuis perſonaliter contra tam (N.) poten- 98 Acce qiones Hißtoricæ potentem Regem procedentem ad deſtructionem totius ter- ræ, nos& patrueles veſtros impuberes adjuvare velint. Et melius hoc fore in Gottorpe qvam ante proprias portas ſu- as,& niſi fecerint, vos peramplius nos defendere non vale- tis,& ſvadeo quod perſonaliter loqvimini ad eos hæc verba. Hoc conſilum bene placuit, quamvis finaliter pecuniam ni- ſi adoptabat. Comes vero de mane cum curru ſuo cum claudus& contractus in membris fuerat, magnanimus ta- men animo ante palatium Conſulum ſe duci fecit ubi in pon- te Treſtebrugge capitanei ſexaginta illo tempore electi ſta- bant cum civibus,& ante palatium ſtabant conſules,& in eorum medio Comes Henricus de curru loquebatur& pe- tivit, ſe& patrueles ſuos tota potentia contra Regem adju- vari, Conſules improvide dixerunt, magna eſt hæc petitio. Cives ex oppoſito dixerunt, Grandia poſſe peti& poſſibilia & neceſſaria ex audiri. Et longe utilius fore ante Gottorpe caſtrum Regem expugnare, quam ante civitatem Hambur- genſem. Et ita Conſules ſeorſum,& cives inter ſe conſili- um inierunt. Revertentes Conſules in pecuniarum ſumma ſubvenire deſponderunt. Comes autem recepta fiducia ver- borum, civium, propoſito primo mutaro, reſpondit, ſolum eſſe necesſe cum potentia tota fuccurrendum, viceverſa Conſules allegabant libertates, quod non tenerentur ſeqvi ex debito, neque ſubvenire& receperunt cives ad ſe propo- nentes eis, faciliter poſſe perdere privilegia quibus tutierant principibus terræ, quo ad hoc in nullo teneri,& incipiendo cum Rege Daciæ gverras,& ſe facere principales poſſet ci- vitatis effe perditio. Tandem qvicqvid Conſules allega- bant, cives ſemper dixerunt, non eſſe curandum, ſed eſſent omnes proni ſuis Dominis etiam eum tota potentia fubveni- re Enaliter concluſum fuit, Regem velle diffidare,& usque ad finem htis adjutores perſeyerare, Itaque qvod Holt zatiab eis „ r„ ——y———————— Chronicon Holſatis. 99 eis viceverſa nunquam declinarent,& literis ſuper confœ. derationem hinc ſcriptis& ſigillatis vix eisdem partibus præ- ſentatis, venit nuncius, quod Rex civitatem Sleſwick expug- nasſet,& in ſua eandem haberet poſſeſſione. Et quod Do- minus Albertus Dux Magnopolenſis cum ſuis, ac Holtzati nobiles multi, qui in civitate eadem fuerant, videntes tam ingentem Regis potentiam, ſe cum rebus ſuis liberabant,& Regi ad nutum ſuum civitatem tradiderunt. Qos tamen Rex antequam eos abire promiſit, ſtrinxit promiſſo, qvod pro illo tempore contra eum nihil facere deberent. Comes vero Henricus hæc audiens adhuc in Civitate Hamburgen- ſi exiſtens, currum præparare fecit, Hamburgenſem lite- ram diffidationis una cum portatore literarum earundem ſecum aſſumſit, atque in auxilium patruelium ſuorum ad caſtrum Gottorpe properavit. Veniens in Rendesborg Domina Duciſſa cum filio Duce Henrico in hoſpitio exi- ſtens& caſtrum Gottorp, eo quod civitas Sleſwick victa eſſet, pro derelicto habentes, Dux Henricus triſtis exiſtens, asſurrexit Seniori Domino Henrico Comiti eum ſalutando. Vice verfa Comes Ducem de triſtitia redarguit dicens Pa- truelis cur triſtaris, recipe fiduciam, quamvis Rex civita- tem Sleſwick expugnavit, tamen caſtrum Gottorpe nun- quam habebit. Qvo retento& habito totus Ducatus Sleſ- wick recuperari poteſt, nuncio tibi bona nova. Ecce hic mecum porto Hamburgenſium contra Regem diffidationis & inimicitiæ literam. Ideo gaude,& eſto lætus. Qvo ver- bo audito, cum pro illa vice alia non erat ſpes retinendi Gottorp caſtrum, juvenis Dux gaviſus eſt valde,& omnes, qvi audierant hæc nova, lætati ſunt. Altera die Dux as- ſumtis ſecum omnibus ibidem in Rendesborg exiſtentibus in Gottorpe equitando, nuncium Hamburgenſem cum li- tera aſſumens miſit per exercitum ad Regem ſibi volunta- (N.) 2 tem *— —-————- 100 Acœcesſio Hiſtorica tem Hamburgenſium intimando. Hic nuncius fuit caute- loſus cum venit ad Regis exercitum maximum ad centum millia hominum literam unam ſigillaram in alto baculo af- fixit, dicens ad ſe venientes, Date mihi viam,& reducite me ad Regem, porto literam pacis. Et ſic per exercitum tranſiens, eqveſter venit ad Regem& præſentata ſibi litera & perlecta, cor Regis expavit,& nuncium diligenter cuſſo- diri fecit. Statim congregatis Conſiliariis regni, conſulu- it, qvid faciendum. Nam fama volavit, qvod Hambur- genſes una cum Dithmarticis& aliis multis ſtipendiariis, cum tota potentia jam fuiſſent in via proximantes. Qvare viſa etiam litera diffidationis Hamburgenſium, æſtimabat famam eſſe veram. Illa nocte ſua caſtra& tentoria fregit, & ante caſtrum Gotrorpe per Dennewerck, dimiſſa civta- te Slefwicenſi confulibus cuſtodienda ad opidum Ekernfer- de expugnandum ſe tranſtulit ſine mora,& opido capto& combuſto per flumen Slyg muleis de ſuis ſubmerſis fugam cœpit,& reverſus ad ſua. Et illa vice Deus omnipotens ca- ſtrum Gottorpe cuſtodivit. Hoc caſtrum Reges Danorum quamvis ſæpe conabantur habere, tamen Deus Holtzatis in præſidium terræ ſuæ incolume cuſtodivit. CAP. XXXIX. H Enricus Dux Braunſvicenſis, de quo ſupra cujus ſoror Duciſſa Sleſwicenſis erat, pro expenſis& damnis fuis, eo qvod ſororem adjuvabat habuit caſtrum Gottorpe, Plo- ne, Haſeldorpe& Hanrowe pro pignore ſuo. Et hic Dux com putabat damnum ſuum ad ſexaginta millia marcarum Lubecenſium. Qui pro his folvendis pecuniis multas ex- actiones& collectas in terra Holtzatiæ fieri fecit. Qvibus non ſufficientibus caſtrum Gottorpe Regi Daciæ pro nar- rata —— 2—2 2 Chronicon Holſatis. Io rara ſumma pecuniarum impignorare deliberavit. Ita vi- delicet quod Ericus Dux Saxoniæ de Lovenborg ad Regis imperium& ad fideles manus juvenum pucum donec pe- cuniam ſolveret, obſervare deberet. Qvod Rex fieri de- crevit faciendum. Sed Ericus Krummedick miles, æſti- mans dictum caſtrum ad manus Regis alia vice ſeilicer per potentiam venire poſſe, confuluit Duci Erico non traden- dum caſtrum, ſed per ſe ipſum capiendum. Margareta Regina Daciæ prædicta inventrix horum omnium, trium regnorum Domina cum in fine vitæ ſuæ,“ ſicut Deo placuit, cum ex hac vita exire deberet. CAP. XXXX. rea idem tempus diqus Ericus Dux Saxoniæ multa metuenda machinabatur, mediis deprædationibus& in- cendio contra Holtzatos,& corruptus pecuniis Regis Eri- ci Oldesloo combuſſit. Attamen Deus non permiſit hoc nefas Ducis de Lovenborg inultum, cum ipſe ſolitus fuit colligere raptores& ſtratilegos, ſicut ex communi verbo di- citur: Similis ſimilem ſibi qværit: Lubecenſes& Hambur- genſes per vim receperunt ab eo duo caſtra. Et ſicut iſte Dux Saxoniæ, ita& alii principes de Stettin, Wolgaſt, Wen- den& Mecklenborg ſæpe fecerunt. Nam illi duo Johannes & Albertus non habentes legitimam cauſam diffidandi Hol- tzatos, occaſionem qværebant repoſtulantes dotem pominæ Annaæ relictæ Comitis Adolphi, qvæ dictorum Principum fuit matertera ſex millia marcarum, qvæ tamen dudum præ mortua fuit. Et niſi ſolveretur eis dicta pecunia in certo die nominato,& niſi ſuper his Henrieus Comes& Henri- cus Dux ad diem placiti in Prigwalch prope Travemundus reſponderent, vellent exinde eſſe eorum mnitnici Anno Do- (N.) 3 mini 102 Accesſiones Hiſtoricæ mini milleſimo quadringenteſimo decimo qvarto, feria qvar- ta proxima ante feſtum beati Jacobi Apoſtoli: CAP. XXXVIII. Itmarci fidei ſponſionem ratam iterum non tenentes, pacis fœdera qvæ ſub Treugarum certo tempore jura- verant inviolabiliter cum IIluſtribus tribus Ducibus Germa- nis Dominii Sleſwicenſis obſervare, temere diſſolverunt. Nam interim quod Rex Ericus ex copioſa multitudine armorum de tribus regnis ſuis collecta dirigeret varios exercitus per mare ſimul& per aridam, ſive terram ad devaſtandum ſive ſubjugandum ſibi pucatum Schleſwicenſem pariter& Co- mitatum Holtzatiæ; prædicti Dithmartici navigio potenter cum armis& inſtrumentis bellicis intraverunt Egdoram ani- mo ſeu intentione vindicandi mortem quatuor virorum Dithmarticorum, qvi ratione furti dudum ante ſecunaum le- ges Friſonam judicialiter ſententiati ſuſpendio interierant. Applicatis itaque navibus ſuis ad ripam fluminis juxta villam Tunningen memorati Dithmartici rejecto juris tramite, qvo requirere debuiſſent juſtitiam pro ĩnjuria, ſi qva fuiſſet eis ab incolis terræ illata, dirè ſæviebant in eos, terram ĩipſam totam cum incolis ſuis depopulando deſtruere molientes. Sed Friſones Dithmarticorum impetum repellere ſatagentes, ſeſe fortiter ad invicem hortabantur, ur pro defenſione patriæ ſuæque propriæ ſalutis obtentu, vim vi repellendo auda- cter concurrerent ſeu reſiſterent inimicis. Atque ita ad pugnam congreſſi belli commiſere conflictum. In qvo ex utraque parte plurimi corruerunt. Friſonihus tamen ces- ſit victorioſe triumphus, Dithmarticis ipſis qvi vivi ſuperfu- erunt in fugam converſis,& in Egdora timore deſperati- onis ſe ipſos ſubmergentibus. Naves qvibus illuc advene- rant Friſonibus, ſunt relictæ. Poſtqvam vero perceperunt in Chronicon Holſatiæ. 103 in Dithmarcià ſuorum ſtragem& interitum ſicut præmitti- tur factam recenter in bello contra Frifones commiſſo, con- venerunt Dithmartici qvaſi Vir unus ad deliberandum qvid facto opus eſſet. Et habito communi conſilio ſuper novo bello ſine pugna contra Friſones celeriter expediendo mox cum eorum tota potentia ad Egdoram prope terminos Borthſand navigio pervenerunt. Oos ut Friſones vide- runt in armis bellicis jam paratos& potenter compoſitos in campo ad inſtruendum contra eos bellum fugere cœpe- runt, terga vertentes. Dithmarcici vero ſine mora Friſones inſeqvuntur fugientes& captivantes& inhumaniter truci- dantes, qvos apprehendere potuerunt, igne ac ferro totam pene patriam grasſando devaſtare cœperunt, in tantum quod incendio ſeu per incendium deſtruxerunt domicilia Freſonum ſcilicet Vollerwick, Welte, Loten, Katter, Men- kerſpel Cotſerbul, Tunning, cum villa Tunningen, demta ſola Tunning. butbach Parochia vero Adenſwerd,& vice- verſa terra Everſchop& Utholm perſecutionis rabiem eva- dere volentes Dithmarticorum præveniendo ſe prece& pre- cio redemerunt, dictis pithmarcicis dare vulgariter Dingthal paciſcentes. Incolæ ſiqvidem in Everſchop communi vo- to dare promiſerunt qvingentas marcas. IIli vero in U- tholm ſeptingentas marcas. Et parochia Uluesbul ſexcen- tas marcas. Quibus peractis Dithmartici celeriter ad pro- pria ſunt reverſi. Ceterum proximo&& ſequenti tertio anno Dirmartici promiſfam ſibi pecuniam à præfatis Friſo- nibus per vim expetere properantes nocte devaſtarunt pa- rochiam Widdeswurdt. Et in ſequenti die Parochias Al- denswurdt, Uluesbul, Grote, Aluerſel igni combuſſerunt. Quod illi qvi Tonningen inhabitabant proſpicientes, ſe ite- rum magnis pecuniis& precibus redemerunt. Similiter Parochia Coten, Cotſebul& Vullerwick pro ſui redempti- one —————-⸗-———— E is ædibus juxta. 104 Aacesſiones Hiſtorica one pecuniæ ſumma promiſerunt, Parochia cum Ca- tharinen Karſpel de tota fuit combuſta,& Tetenbul in parte. Qvibus itaque peractis ſæpe dicti Ditmartici cum ſuo crudeli exercitu iterato circa terminos Parochiæ Gardingen hoſti- liter apparuerunt, ubi majori ferocitate qvam in aliis ter- minis prius tecerant debacchantes nemini parcere volu- erunt unde ſacerdotes Domini ſperantes eorum furiam miti- are, cum adorando corpore Chriſti obviam eis proceden- tes, ipſorum Friſonum copioſa multitudine de Everſchup contra Dithmarticos congregata prope cœmiterium retro ſacerdotes remanente miteſcit mirabiliter Dei virtute rabi- es& furor hinc& inde. Sed Friſones imbecilles ac impo- tentes ad reſiſtendum& bona patriæ defendendum ſe vi- dentes, tradtatum concordiæ ſive pacis inire coacti ſunt. Cujus rei gratia obligarunt ſe juxta Ditmarticorum verbum folvere magnam& numeroſam pecuniæ ſummam videlicet triginta miſlia marcarum pro qvingentis, ſive qvindecim vigenis Ditmarticorum in priori conflictu circa Egdoram, & in eo alto necatorum. Ad perſolvendam autem hujus- modi promiſſam pecuniæ ſummam, ſupradicti Friſones, pro duobus necatis unum obſidem vivum de Friſia libere poſuerunt, pro Friſonibus vero, qvi bellicoſe circa Egdo- ram qvaſi in proprio foco perierant numero quaſi ſeptimo vigenario nulla pecunia à Ditmarticis ſolvebatur, verum tamnen Parochia Simensberge& Lundenberge per pithmar- ticos fuerunt ſpecialiter exactionatæ, utpote ad nonaginta qvatuor marcas. Ad hæc tamen præmiſſis non obſtanti- bus aſtringebantur Friſones in Eiderſtede, ſcilicet igne& ferro ſicut præmittitur devaſtati fuiſſent, ad ſolvendum per triennium, qvolibet anno ſpeciale tributum pro ſuis propri- 4 De Chronicon Holſatis. 105 Deeſt hic folium unum. b CAP. XII. Omes vero Henricus in cujus ſorte erat terra Fimbria, quam Rex vi poſſidebat, eodem anno pomini milleſimo, qvadringenteſimo decimo ſexto doluit de perditione illius, & congregari fecit populum ſuum valde ſecrete, fama vo- lante quod caſtrum Plone, quod tunc Fridericus Schulte ex parte dicti Domini Henrici Ducis Brunſwicenſis poſſidebat & retinebat expugnare vellet. Et congregato exercitu Hen- ricus Dux Sleſwicenſis etiam cum ſuis advenit,& in villa Grotenbord ante paſſagium maris ad terram Fimbriæ cum exercitu pernoctabant, prope feſtum Simonis& Judæ poſt medium noctis Comes& Dux cum conſiliariis ſuis conve- nerunt, tractando qvaliter terram capere poſſent absque pœna. Ubi aderat quidam Vir gnarus& prudens conſili- arius Domini pucis nomine Schacko RantzowW miles prædi- ves& dixit: Domine Comes, veſtra eſt hæc congregatio nobis neſcientibus habetis aliqvos ſcientes qualiter terra hæc ſit vincenda. Tunc unus presbyter nomine Johannes Ke- ding, qvi dixerat omnia eſſe ad eorum nutum diſpoſita,& qvod nullus vigil prope pasſagium maneret, neque aliqva campana dabat vocem nocte iſta. Iterum dictus miles Scha- cko dixit, Domini mei, magna res eſt ad unius presbyteri vocem Principes noſtros& duas terras perdere poſſe. Nam incolæ in terra Fimbriæ ſunt Kegis Daciæ ſub præſtito jura- mento fubditi.& noſtri inimici. Didus autem presbyter reſpondit: Qui timet ſe, hic manet. Affignentur mihi ba- liſtarii pyratæ& ego cum une Carren ingredi auſus um. 106 Accesſiones Hiſtoricæ Ad qvod verbum multi Holtzati dixerunt. Qvyando hoc opus fuerit, non indigerent eou neque eüm antecedere de- bere. Interim qvidam miles Paulus Breide, Capitaneus in Oldenborg cum quodam nauta de Wismaria, nomine Ty. deke Reeper advenit. Wi nauta verbum dicdii presbyteri confirmavit, addens qvod in eadem hora fuisſet in terra,& Vigiles receſſerunt à cuſtodia. Et de ipſorum adventu in terra Fimbriæ nondum erat rumor,& qvod navis ſua adeſſet Prope eos, de qva lumen vellet tranſeuntibus revelare. Et ita ante ortum diei major pars exercitus venit ad ſiocum Fim- briæ ipſis in terra neſcientibus. Mane autem facto& reper- to qvod Holizati adeſſent, omnes campanæ fuerunt in terra compulſatæ,& apparebant habitatores terræ in campo o- mnes eqveſtres. Sagittarii Holtzatiæ adverſus eos procede- bant. Tandem nuncii inter mittebantur, inter qvos Domi- nus Hermannus Burenkcorn Eccleſiæ Parochialis Borch, con- ſiliarius dicti Comitis Henrici,& qvæ pacis fuerant poſtula- bant,& ſe ſubdiderunt,& œum hoc fex millia marcarum exſolvere promiſerunt. Capitaneus in caſtro Iwen Bruscke mijes qvi priore die Barcam de Travemunqdis in ciſtis, in qui- bus fuerant pixides& ſpecies pro eis, ac baliſtæ& arma Pro defenſione ſua habuit ut dicebatur à proconſule Henri- co Rapeſulner& aliis Lubecenſibus miſſam cum litera cu- Kodiæ. Hic per totam noctem fecit duci ad caſtrum cere-. viſiam, braſium, farinam avenam& hordeum. Ante quod ca- ſtrum ComesHenricus Dux Henricustentoria figebant,& per octo hebdomadas ante caſtrum illad omne die impugnando cum machinis& bombardis jacuerunt. Lubecenles ante caſtrum habuerunt magnam navim Holk nomine vel Rog- ge, in qvam navim dictus Iwen Bruſeke una nocte clam receptus fuit,& ad terram Daciæ miſlus pro velle fuo. Di poſtmodum cum multis navibus reverſus caſtrum volenls Chronicon Holſatiæ. 107 volens redimere, ſed non poterat, ad ultimum qvan- do non amplius habebant in victualibus ſe& caſtrum tra- diderunt. CAP. XLII. Orptimo anno Rex iterum collegit magnum exercitum navigio ad recipiendam dictam terram expeditionem fe- cit,& qvaſi totam terram navibus circumdedit,& prope inſulam Vlugge majores naves collocavit, in qvibus armati multi aꝑparebant,& ibidem aliqvandiu dimicavit. Et ſubinde dimiſſis magnis navibus cum apparentibus armigeris in par- vis navibus Pincken ad commune paſſagium properabant, & illico anteqvam omnes de terra congregari poſſent naves, exeundo, pluribus hinc inde interfectis, pani ſiccam terram receperunt. Et poſtmodum eqvis adductis, qvotqvot inve- nerant maſculini ſexus in ore gladii crudeliter occiderunt, aliquibus fugam capientibus ad Eccleſias, pra ſertim in opi- dum Borch, extractis inde veſtibus qvoq; exutis in Cœmi- terio lacrimabiliter ducendo nudos ferociter necaverunt, ſa- cra loca, Ecœcleſias& cœmiteria una cum Sacramentis& ſacro ſancto corpore Dominico heu, heu exſecrando enormiter in- audita faciendo, violabant omnem terram, omnes domos ſpoliando. Et demum omnes domos& Caſalia totius ter- ræ comburendo,& neminem in ea permiſerunt remanere. Sed captivos ducentes omnes viros remanentes mulieres, virgines& infantes. Ex quibus, prohdolor propter inopiam pejores effecti, viri facti piratæ, virgines meretrices& adul- teræ, tanta inhumanitas à paganis& barbaris nullibi legi- tur, qvanta in hac terra facta ab his qui Chriſtiani dici de- bent. Hic Henricus Holtzatiæ Comes ultimus qvamvis de- bilis in membris ſuis fuerat, videlicet podagricus& artriti- cus, tamen utilis terræ fuit. Dilexit cultum Dei,& etiam pa- (O.) 2 trueles 2 2—————, · ⸗ ,—, 108 Accesſiones Hißtorica trusles ſuos, quamvis conſiliarii utriusque partis aliquando aliter ſentiebanr. Hic etiam fecit revocare patruelem ſu- um Ducem Adolphum, qvi miſſus fuerat ad Burchgravi- um Nürcembergenſem. ei in vita ſua Caſtra Segeberg& Rendesborg fradi fecit. Cem etiam plus aliis Fratribus dilexit æſtimans& conſiderans per hunc ſalutem patriæ procurari. Nam de dicto Adolpho Duce, dum adhuc puer erat, dicebatur, qvod ſupra dicta Margareta Regina Daciæ una dierum fecit Ducis Gerardi filios impuberes ante ſedu- ci,& ſeniori Duci Henrico dedit clenodium ad pile.m ſu- um, eriam duci Alphonſo dedit conſimile ad pileum. Qo vifo juvenis pileum ad caput habere noluit, fecit idem cle- nodium ad manicam alligari, qvod cum manibus fricando ibidem ſuſtinere noluir. Tandem retro fuit illud afficxum veſtibus ipſius, tunc puer ſedit dorſum ad ſcamnum ſæpi- us reprimendo. Quod ſupra dicta Regina videns dixit& for- te prophetavit. Tu eris inimicus magnus regni mei. Co- mes Henrieus una dierum exiſtens in monaſterio Bordes- holm fnerat ſibi relatum de quadam voce angelica, qvæ ibi- dem inter pſallentes in choro ſæpius ab aliqvibus multum dulciter audiebatur, qvam vocem ut etiam audire poſſet multum deſiderando ſe ad Eccleſiam duci fecit. Et tunc vo- vit ſi Deus ſibi hanc vocem audire permiſerit, vellet dona fua monaſterio pro ſui& parentum ſuorum memoria elar- giri. Et cum vocem hanc audiverat; reddidit vota ſua& judicium villæ in Looppio perpetua memoria ſua& paren- tum ſuorum omni anno ſingulariter eum vigiliis& miſſis ſolemniter peragenda memorato monaſterio tradidit ad u- ſum, dictusque Henricus poſt plurima ſua bona opera non ſolum patriæ& lucri temporalis, ſed ſpiritualium perſona- rum athieta fortis circa annum Domini 142:. obiit inpace& ſepultus eſt in Itzehcœ ſepulehro parentum ſuorum. . XLIII. Ericus Chronicon Holſatiæ. 109 CAP. XLIII. Ricus Rex Daciæ, qvi ad longa tempora fuit inimicus Holtzatiæ, circa prædictum tempus colligi fecit exer- citum ad deſtruendum terram Altzen, ſicut Fimbriam,& capitaneum conſtituit, dictum Iwen Bruſeken magnumty- rannum& quando applicare volebant terræ, dictus Iwen fubito expiravit& ventus validus naves hinc inde diſperſit. Et ſæpius Dani congregati fuerant ad hanc terram deſo- landam, ſed ſemper Dominus Deus pugnavit pro eis- Nam inhabitantes terram Altzen voverunt omni anno ad ſau- um eruorem in Wilsmarcke munera ſua mittere,& ſemel mi- ſerunt ibidem calicem unum penſantem ſexaginta marcas, & ipſi in rerra ſua erexerunt unam capellam, in ho- norem ſacro fancti corporis Chriſti& ſanguinis Chriſti: Ad cujus cultum peragendum qyvilibet in terra illa omni anno dat dona ſua. Rex Ericus percipiens Hamburgenſes eſſe contra ſe, aliam viam vincendi terram Holtzatiæ quam propria vi excogitavit, qva Hamburgenſes excluderet,& cĩ- vitates& Principes ſibi in auxilium convocaret,& propo- ni querelis fecit. Quomodo Comites Holtzatiæ contra ju- ſtitiam terram Ducatus Sleſwicenſis ad regnum Daciæ per- tinentem poſſiderent, hanc querelam proponi fecit in curia Romana& Papa ſignavit& cauſam commiſit& reportaba- tur de curia Romana reſcribenda conqueſti illius. Inſupe, r in curia Regis Romanorum,& coram Principibus& Civl- tatibus& etiam Dithmarticis multas querelas proponi fecit. Conſules civitatum de Henſa, Lubeke, Luneborg, Wiſ- mar& Roſtock cum Sundenſibus fuerunt adjutores Regis, in tantum quod Luneburgenſes una dierum publice inter- dicebant, neminem de civibus ſuis ſub pœna inhabirationis (O.) 3 eorum 110 Acceshiones Hiſtoricæ eorum Holtzatis contra Regem adjuvare. Proconſul Lu- becenſis Jordanus Pleskow qui prius à Civibus expulſus& noviter per Regem reſtitutus in præſentia Danorum Henxri- ci Comitis& Henrici Ducis adoleſcentis,& aliorum conſili- ariorum videlicet Schackone de Rantzow qvi fuerat pro par- te Ducis in Eccleſia UÜcinenſi primo, ut moris eſt, inter Con- ſiliarios ſecrete poſtmodum manifeſte coram omnibus in Ec- cleſia exiſtentibus propoſuit. Rex Daciæ Dominus meus glorioſus ſeripſit& ſupplicavit nobis Conſulihus civiratis Lubecenſis veſtris Dominis terræ Holtzatiæ intimare pro- parte ſua, quod velint ſibi reſtituere Duatum Sleſiu igenlem, Civitates& caſtra in eo exiſtentia, qvam vi olim Principes Holtzatiæ à Regno Daciæ rapuerunt,& injuſte poſſederunt, &c veſtri Domini hadie poſſident minus juſte: Et qvod ſu- per hoc in judicio coram Imperatore velint reſpondere. Ef dico vobis pro parte Civitatum de Henſa, ex quo Kex nihil aliud petit niſi juſtitiam,& ſi veſtri Domini ſibi noluerint in Judicio de juſtitia reſpondere neque reſtituere ablata, nos Conſules Civitatum erimus juſticiam poſtulantis adjutores. Nolumus, enim has gverras terra mariq; diutius ſuſtinere, Ad qyæ dictus Dominus Schacke miles reſpondit: Scio quod noſtri Domini Ducatum Sleſwicenſem habent& poſſident juſte,& quod pater eorum hereditrio jure Ducatum eis re- liquit,& ſuper bonis paternis in poſſeſſione habiris æſtimo Dominos noſtros cogi in judicio reſpondere non poſſe. Iſto modo qvod Rex Daciæ ſolum periit juſtitiam& Holtzatiæ Principes injuſtos poſſeſſores Ducatus fuiſſe& eſſe, attraxit multos Principes, Civitates& terras in partem ſuam Nam ipſe confœderavit ſe cum pithmarticis, quos ad ſe vocavit. Et majoribus terræ larga numera dedit, Scyphos, vaſa, clenodia, cochlearia aurea& argentea, necç non aliquibus dedit veſtes tunicas& togas vario ſubductas,& uni de ca- pitaneis Chronicon Holſatiæ. pitaneis Hibbeken Hanſe dedit unam navim perpulcram proprie Sniken cum omnibus correqviſitis. Qui ſeripſerunt Henrico Duci Adoleſcenti& fratribus ſuis, qui ſupplicium pro parte Regis, qvod ucarum& caſtrum Gottorpe qvod injuſte rerineretyreſtitueret,& niſi ſic faceret, oporteret eos Regis fferi adjurores. Tunc Dux Henricus una cum fra- tribus unum ſpecialem ſuorum cbnſiliariorum ad ſe accer- ſiti fecit, rogans ut terram Dithmarciæ intrare vellet,& qvæ pacis eſſent, tractare inter eos. Qvi intrans Dithmartico- rum terram, illis ſe adjunxit, qvos ſciunt tenere partem ali- qualiter Holtzatorum,& qvi Regis munera nondum rece- perunt, quibus ad libitum habitis, manifeſte coram omni- bus majoribus de terra negotium ſibi injunctum expedivit. Ex quibus aliqui ita ſimplices erant, qvod huic legato in manifeſto audebant replicare dicentes Dominum Re- gem jus habere. Et ſi ducatus aliqvando fuiſſet conceſſus uni ex pominis Hohzatiæ imo deberet reſtitui, adducentes exemplum. Si vobis concesſimus eqvum, nunqvid vobis dedimus eum, nonne reportare deberetis? Qvi quidem le- garus expofuit eis, rem aliter ſe habere,& non eſſe ſimile de equo commodato,& de Ducatuconceſſoin feudum. Tan- dem ipfi finaliter reſponderunt, qvod Rex omne jus ſuum an reſtitui deberet pucatus ultra non depoſuit apud eos,& fuit eis replicatum quod Domini Duces etiam jus ſuum pe- neseos ſtatuere deberenr. Ideo Legatus reverſus ad Domi- nos Duces& procurans literam ipforum, quod omnes Prin- cipes vicini, civirates terræ& ſpecialiter ipſi Dithmartici cum ipſis deberent eſſe judices Danorum& Ducum prædi- Gtorum& copiam hujus literæ Dithmarrici Regi deſtinabant, addentes ſuo ſcripto, ex quo Domini puces eſſent proni in judicio reſpondere, ipſt Dithmartici eis inimicari ſalvo hono- re non poffent,& fic Domino dante ceſfavit illa tem- peſtas r AKccesſiones Hiſtoricæ peſtas quam Rex ſperavit movere Holtzatis per Dith- marticos.&c. Ae t. CAP. XLV. Ex Ericus à concepto ſuo propoſito non recedens con- qveſtus fuit per Ambaſiatores ſuos Domino Sigismun- do Regi Romanorum ac Ungariæ, contra Prineipes Sefwi. cenſes& Holtzatiæ Comites, non nominando eos aliquan- do in literis Duces ſed Comites, qvomodo aliquandiu pos- ſiderent partem regni ſui Ducatum Sleſwicenſem. Rex Ro- manorum vero remiſit cum plena poteſtate quendam Du- cem de Sleſia dictum Romphœt ad tractandum inter Re- gem Daciæ& Dominos Duces Sleſwicenſes. Qvi pux mis- fus ab Imperatore ad tantum practicavit verbis doloſis, qvod Domini puces ſuper jure pucatus Sleſiwicenſis arbitrabantur in lImperatorem, videlicet quod ipſe eum Principibus impe- rii deberet eſſe udex in cauſa prænarrata. puces& eorum Conſiliarii æſtimabant per Principes Imperii intelligi debere Pprincipes Electores Imperii, de quibus ipfi bene confidebant. Sed res aliter geſta fuit, prout poſtea dicitur. Fuit in hoc arbitrio tempus præ fixum& locus. Tempore adveniente dux Henricus aggreſſus tuit locum in terra Bohemiæ, ubi tum cum magno periculo fuit eundum,& qvod Bohemiæ hæretici erant,& Chriſtianorum inimici. Ipſe vero pux veniens ad locum in præfixo ſibi termino, neminem neque zudicem, neque partem adverſam invenit proteſtatus de hoc rediit ad patriam ſuam. Ex poſt Rex Ungariæ miſit qven- dam Doctorem in jure Canonico ad puces Schleſwicenſes habentem in mandato, ſi aliqva haberent documenta ſuper pucatum, qvod illa producerent in Flensborg ad viden- dum&tranfumendum ea. puces reſponderunt tali legato, quod 2 2—* 3 11 8n— n 8—61d— „.—— Chronicon Holſatiæ. 133 quod eorum privilegia in Sleſwig libenter vellent exhibere& facere tranſſumi ſed propter pericula ad civitatem Flensborg, quam Rex eorum inimicus poſſidebat ferre vel portare non poſſent. Doctor autemĩſte& legatus Imperatoris receptis atteſtationibus Regis reverſus eſt viam ſuam. Exinde Rex Vugariæ, qvi fuerat imperator, fecit pominos puces citari coram ſe ad videndam ſententiam in certo termino,& ad locum multo remote ad Ungariam in civitatem Oben. Du- ces vero congregantes Conſiliarios ſuos in fyrt Bornehove- de conſulere volentes, quid in tam arduo negotio facien- dum. Ubi Johannes Schele Epiſcopus Lubicenfis aderat, qui prius perſonaliter Imperatorem ſuper hoc negotio viſitave- rat cujus verba pominis pucibus referens, videlicet quod ipſe Imperator nollet eſſe pronus ad exheredandum juvenes prin- cipes puces, ſed potius congrueret ſibi laborare pro unione pacis& ad placandum pominum Regem paciæ,& interce- dendum pro eis. Quibus verbis Imperatoris puces Schleſ- wicenſes confidentes ad comparendum coram ipſo erant pro- niores. Quidam vero notabilis Conſiliarius quaſi non voca- tus etiam ad illud conſilium apud Bornehövede congrega- tum aoceſſit. Et ĩpſis Dominis pucibus ſtantibus cum tribus ſummis conſiliariis militibus, Schackone Ranzowen, johan- ne Stacken,& Laurentio Heeſten aggreſſus ad eos dixit, po- mini audivi vos eſſe de novo citatos in Ungariam coram Im- peratore reſpondere in arbitrio per Regem Paciæ& vos ſu- per pucatu facto:rogo audiri verba mea. Domini mei, vos arbi- trati fuiſtis ad certum locum, in certo loco reſpondere, ubi vos pomine pux Henrice comparuiſtis,& Judex& pars adverſa il- lac non aderant, ſufficit vobis videre meo, ſatis feciſtis arbitrio, niſi etiam latius arbitrati eſtis, ad locum quem nunc citati e- ſtis ire& comparere non tenemini, neque in Regem Ungariæ vel Imperatorem ut in judicem conſidere propter cauſas. (P.) Primo 8—— 114 Accesſiones Hiſtorica Primo ad hunc locum non habertis tutum acceſſum propter Bohemos Chriſtianorum inimicços, apud qvorum terram o- portet prope tranſire. Item audivi veridice qvod Prineipes Almaniæ habent privilegium. Si aliquando eis cauſa move- bitur, qvodextra Almaniam coram Imperatore vel ejus de- legato non tenentur reſpondere. Et hujus privilegii conſer- vator eſt Comerde&bwWartzenborg. Inſuper Rex Ungariæ& Rex Daciæ ſunt ſimul in ſecundo gradu conſangvmeitatis alligati, qvia mater Regis Ungariæ& pater Regis Daciæ fu- erunt ſoror& frater,& hæc eſt legitima cauſa declinare Ju- dicem. Unde ſi placeret dictum meum, vobis conſulerem, qvod ad Papam appellaretis, qvia æſtimo cauſam hujusmo- di Papam acceptare. Quibus verbis ſuis propoſitis nullus ſi- bi ſuper hoc unum verbum reſpondebar. Dictus autem Hen- ricus Dux Senior proſe& fratribus ſuis cum Domino Johan- ne Schelen Lubicenſi Epiſcopo, ac Nicolao Sachow tunc Ca. nonico poſtmodum autem dictæ Eccleſiæ etiam electo& con- firmato Epiſcopo, ad Regem Romanorum in civitate Owen in regno Ungariæ ſitam ſe tranſtulit, reſponſurus, verifimi- liter æſtimans bono Zelo clementiam didi Regis Romano- rum intervenire,& non ferri contra ſe aliq am ſententiam. ſecundum promiſſa dicti Regis formidavit. Erico Regi Da- ciæ etiam ibidem exiſtente, prohdolor reſpectus munerum & conſang initatis inter eosdem Reges attinentia exccœcabat. ſi fas dici eſt, dicti Sigismundi Regis Romanorum& Ungariæ Juſtitiæ& æquitatis obtutum,& ſine aliqvali audientia legi- tima, non asſumptis Principibus Imperĩi ſicut in arbitrio cau- tum fuit, ſed aliqvibus Baronibus regni Ungariæ ſedens pro tribnnali contra Duces Sleſwicenſes ſententiam tulit injuſtam & iniquam, videlicet quod Henricus, Adolphus& Gerardus dicti Comites Holtzatiæ Ducatum Sleſwicenſem minus juſte pPposſiderent,& adreſtituendum Regi Daciæ condemnavit. XLVI. Poſt Omronicon Holſatia. 1l5 CAP. XILVI. )oſtlatam ſententiam Rex Romanorum ſe interponere volens pro parte Regis Daciæ in vim concordiæ& ami- citiæ dicto Henrico Duci& fuis fratribus magnam ſummam pecuniarum, videlicettricentena millia florenorum acterram unam videlicer Lalande pro evacuatione poſſeſſionis præbu- it ſibi ſolvi. Quæ omnia dictus Henricus Dux renuens ab iniqua injuſta& de jure nulla ſententia ad Curiam Roma- nam& ad Papæ Martini qvinti ſedem Apoſtolicam appella- vit. Qva dicta Regi inſinuata& in Curia Romana per ante dictum Dominum venerabilem Nicolaum Sachow procura- torem conſtitutum generalem, imo Dominorum Ducum Schleswicenſium orphanorum,& totius Holtzatiæ patriæ adamatorem realiter proſecuta Hominusbapa Martinus quin- tus in vim dictæ appellationis dictos Henricum, Adolphum& Gerardum Duces Schleſwicenſes duxit reponendos. Et hac repoſitione ad partes Holtzatiæ reproducta,& hinc inde apud Principes. Civitates& etiam Dithmarticos inſinuata, cau- ſa de novo Colonienſi Archi-Epiſcopo Domino Theoderico de Morrze audienda& terminanda à dicta ſede Apoſtolica fuit recommiſſa,& ſine ulteriori proceſſu manſit, ita& Civi- tates de Henſa Lubecke, Luneborg, Wiſmaria, Sundis, Roſtock.&c. percepta fraude Regum& Dominorum præ- dictorum contra Regem paciæ ſe cum dictis Ducibus colli- gabant,& Regi Daciæ facti inimici ex parte omnium civita- tum de Henſa, literas diffidarionis emiſerunt. Nam ſæpe di- tus Rex Ericus caſtrum Gortorpe cum magna potenria ſui exercitus ante portas ejus aliud caſtrum in monte Heſteberch cum foſſatis profundis& palis longis cireum amictum pro mu. ro collocavit, in qvo caſtro poſuit quaſi totius Regni Daciæ potentum Virorum copiam, ad cuſtodiendum dictum no- (p.) 2 vum 116 Accesſio Hißtoricæa vum caſtrum atque ad impugnandum caſtrum Gottorp& civitatem Sleſwicenſem etiam palis ſtrictisſime conjunctis Dux Henricus hanc civitatem pro muro munivit& etiam pro- fundiſſimis foſſis, accurata aliquali parte de civitate firmis- ſimè circumdedit, ita quod Rex eam vincere ſicut prius fe- cerat non potuerat aliquo modo etiam in Civitate poſitis ar- migeris multis,& etiam baliſtariis à civitete Hamburgenſi illac miſſis pro tutela. Et hoc caſtrum Regis novum firmis- ſimum fuit& invincibile. Sed peus qvi ſemper Holtzatos protegebat, quando nulla ſpes aderat, etiam pro iſta vice eos adjuvit. Nam civitates de Henſa prout ſuperius narratum eſt, qui prius confœderati cum Rege contra puces fuerant, nunc pro pucibus partem illorum tenentes Regi& ſuorum facti inimici& literis diffidationis illorum viſis pani dimiſſo caſtro& omnibus& ante caſtro habitis, etiam pyxide, bom- bardo machinisque à civitate Sleſwicenſi& caſtro Gottorpe fugientes in civitatem Flensborg revenerunt,& exinde ca- ſtrum& civitatem ſemper fortius munierunt. Tunc vero conſules Civitatum Regis inimici facti& ſuorum adjuvare volentes pominum Henricum Ducem Sleſwicenſem civita- tem Flensborg eam impugnando obſidebant, ubi aliquan- diu obſidentes, tandem in vigilia Aſcenſionis Domini in no- cte diabolo inſpirante Stipendiarii civitatum rumorem fa- cientes, pux Henricus ad caſtrum improviſé acceſſit ſuos defendere& adjuvare volens, neſciens quid factum fuerat à Danis in foſſato, ſæpius vulneratus ſicut peo placuit alter Machabeus, fortis& virilis Spiritum emiſit. Hic Henricus pux adoleſcens adhuc vir triginta annorum in obitu multa commendabilia peregit. Nam caſtus verecundus ſuper mo- dum fuit ſobrius, etiam ad tantum quod ad plenos hauſtus non bibebat, neque à ſubditis fieri ſinebat. In dandis mu- neribus ac in menſa ſua erga hoſpites largus fuit valde ſupra modum Chronicon Holſatia. 2 modum, magnus juſtitiarius adeo quod conſiliarios ſuos ro- gabat, nihil ſibi contra honorem& juſtitiam conſuli debere & quicquid promiſerat velprogenitores ſui ſigillabant, om- nino ſervare volebat. Virginem de domo Brunſiicenſi in matrimonium ſibi fecit copulari. Quæ audita morte ejus noluit amplius alicui deſponſari ſed vidua manens ob a- morem tam nobilis Principis usque ad obitum ſuum in vir- ginitate permanſit. Multa alia bona Sibi à Deo omnipoten- ti collata erant, quibus in cumulo brevi tempore uſus fuit& anno pomini 1427. laude dignus migravit à ſecu. lo,& in ſepulcro patrum ſuorum in Idzeho eſt ſepultus. CAP. XLVII. Sto puce Henrico mortuo, omnes de civitatibus ibidem exiſtentes navigio recesſerunt. Ac ſuper omnia volentes mercatores& navigantes per mare Balthicum ſecuros ſer- vare, ſimul convenerunt cum navibus multis magnis val- de. Et in portum maris ante caſtrum Kopenhauen& ibi prope cum manu forti convenerunt. Ac Rex paciæ& ſuĩ tunc habentes naves etiam magnas de caſtro Heysling- borch& Kopenhaven exeuntes,& pro Principe exercitus habentes pucem de Wolgaſt exercitui civitatum obviando. Tunc proparte Conſulum Civitatum Capitanei fuerunt Hen- ricus Hõyer proconſul Hamburgenſis, ac Tideman Sten pro- conſul Lubicenſis, qvi duo Proconſules videntes panorum exercitum appropinquare, coneluſerunt inter ſe panos ex- pugnare velle. Tunec Henricus Höõyer proconſul Hambur- genſis animoſior ad prælium exercitum panorum acceſſit eum navibus ſuis& cum panis diu pugnando, ac Procon- ſule Lubicenſi& aliarum Cwitatum nullum habens ſubſidi- um, ipſe Henricus cum ſuis victus fuit& captus. Et cæte-. (P.) 3 ri ————— 4— 18 Accegſiones Hiſtoriræ ri Capitanei videntes Danos victores terga verterunt,& cum magna verecundia redierunt ad lua. Propter quam fugam civitnatum& Danorum victoriam Dani navigando mare ubi- que locorum poſſederunt. Et mereatores de Livonia, Pru- tzia& alios quoscunque cum mercimoniis copioſis& tri- ginta magnis navibus advenientes de Flandria& Bayen u- na die ſpoliantes captivabant. Quapropter commune Ci. vitatum prædictarum æſtimans fuos Conſules Regis Dand- rum fautores, proconſulem Lubicenſem Tideman Sten,& quod proconſulem Hamburgenſem in bello contra Danos non juvabat incarcerari procurabant. At eundem tanquam fore factorem ad judicium vinctum duci,& ſententiam ad mortem poſtulabar,& ſic propter appellationem inter- poſitam reductus ad carcerem conſules de hoc maturius de- liberare volentes aliquandiu incarceratus remanſit. Tamen poſtmodum gratia ſibi facta propter Domini Johannis Sche- jen Epiſcopi Lubicenſis& Bartholdi Ricken ejusdem Eccle- ſiæ præpoſiti rogatum à carcere reductus in propriam do- mum redire,& ab ea non exire ad tempus viræ ſuæ man- ſit incluſus. Commune Hamburgenſe Johannem Cletzen conſulem qui tempore obitus Henrici Ducis sleſwicenſis an- te Flensborch capitaneus erat, eo quod cum aliis ab obſidi- one civitatis diſcesſerat,& mandatum ſibi injunctum ſcili- cet omnino manere apud Principes Holtzatiæ minime cu- ſtodivit, reverfum in Hamnborgh& incarcerari& decapita- ri procurabat. Commune Wilmarienſe etiam unum pro- conſulem Banskow& alium Conſulem eò quod confœde- rasſent ſe cum Rege Daciæ ipſis neſcientibus capite trunca- ri mandabant. His peractis iterum Confules prædictarum Civitatum de juſſu Comitatis ad mare navigio ſequenti an- no aſſumpto Gerardo Duce Sleſwicenſi cum aliquibus Hol- tzatis in Capitaneum ante portum Kopenhaven ipſum por- tum Chronicon Holſatiæ. 119 tum obſtruendo devenerunt& in eo multas naves onuſtas calce& lapidibus ſubmerſerunt, ſed tamen portus non pote- rat totaliter obſtrui& ita pro illa vice abinde reverſi ſunt ad fua multis laboribus& expenſis inutiliter factis, nihil lucri reportantes ſpe ſua fruſtrati veriſimiliter præſumentes por- tum nautarum ante caſtrum Kopen haven poſſe obſtrui& con- ſimiliter novum caſtrum Helſinghör per Regem conſtru- Gum ad extorquendum telonium inſolitum à nautis per asſagium maris Balrici ad Oceanum deſtrui totis viribus in- jantes,& hæc dicitur fuiſſe cauſa principalis quare conſules civitatum ex inductione civium ſuorum cum Principibus Holtzatiæ inſurrexerunt contra Regem Daciæ nimis pra po- tentem& privilegia eorum auferentem. Et hæc cauſa non ſolum pro iſta vice civitatenſes prænominatos cum Principibus Holtzatiæ colligabat, ſæd etiam ante longa tem- ra idem fecerat& ad huc faciet ſine fallo. Nam opti- mé ſciunt Lubecenſes, ſi porta Holtzatiæ eis fuerat tam in mari quam in terra clauſa, quod male ſtarent,& quod ter- ram prædictam habent ſicut proprium allodium ſuum, quo deſtructo& Civitas illorum procul dubio non diu ſtare polſet. Explicit. fðmo == wW S M= M(ue N „ Ah, K 9 8 EA' —— ꝛ— 2 7 4 cc4on 4 hr der cA —j⁴——— 4α - .ʒ-qeq· —— 2 . — 5 18 OILR eeaed