——— 7 OPEVS, VMM CR RDISMcGvNM S ₰ TINK PAROCRVSFETCON. 5 CIONATORSSTEHFCL. . 6* — * — 2 DocTORANNO M. D. LXXV. 5 „ E 2 „ ₰ Auren ſela meum inſgne etern, Benotat hit turnm co eritil n— S6 Prima mihi cæliyifus ſit nm ſelund Alq iate 3 XTE miniſter symbe — „— ———— ————Ü——————— — &———* 6. — 4* C Q uehoc volumine continetur. Liber de intellectu. Liber deſenſu. Liberde nichilo. Ars oppoſitorum. Liber degeneratione. Liber de fapiente. Liber deduodecim numeris Epiſtole complures. B 13 1 5 8 N [zr— ſhher — qhn 7 — Volr. F. — — ¶Inſupꝑ mathematicũopus quadripartitũ ¶ De Numeris Perfectis ¶ De Mathematicis Roſis ¶ De Geometricis Corporibus (¶De Geometricis Supplementis — 0 , yß vſ. ß. h.—— Aula vhz. p⸗ n6* 8———————————— * CCAROIVS BOVILIVS SANM AROBRINWS CELEBER⸗ KMO PATRI kR AClsc bg — ALLEVVIN AMBIA in i — m animi portionem ampliſſime pater qi ãintellectricem nũ⸗ cupamus: ois qui philoſophie ſtudijs vel puſilã impẽderit ope⸗ ram /pre ceteris anmi dotibꝰ preclariſq; nãture donis: vt longe F maximatẽ vt delectifũimã& precipuã nouit merito extollẽdã. ſepote qua& homo hõ eſt: et qua ſui cõpos effectus/ imorta⸗ litatem& beatitudinẽ fertur natus indipiſci. Fec ereni intelli⸗ endi fagultas tanto reliquis anteẽit viribus quãto mutis animãtibꝰhomò: .& quanto anima corpore euadit preſtantior. Homo ſiquicẽ vnꝰ terreni or⸗ bis lortitus imperiũ adminiſtãde mundanereipublice moderandiq; cũ⸗ ctis animantibus a natura preficitur. Vis vero intellectiua haud diſpari cul⸗ Eodẽ quippe faſtigio& apice „ mine: in minore mundo reſidere conſpicitur. Eoc ſocata: humani totius domicilij rem familiarẽ ab eadẽ natura adminiſtrare eiq; preeſſe iuhetur.tẽperare moderariqʒ quicquid ſupereſt humanarũ vi⸗ rium: quas vt ancillulas in intellectiue virtutis famuletiũ] naturacõdidit ei⸗ demq;ſubeſſe voluit. Igitu rmaximoperepreciũ fuerit vnicã hanc animivim ſupᷣmãqʒ poteſtatẽ:pre ceteris altiꝰꝓfundiuſq;ʒ rimari ·ac trutinatiore diſpi cere indagine: ſoli ne.hominian cuiuis altericreature itellectualis huiuſmodi competat facultas? Promẽdũ inſuper eritſiᷓ lato ab reliquis diſcrimineſea vis qiſſociata: nullo materie cõmercioj nulla corporeorũ organorũ cõione ꝓpri⸗ as ꝑagat füctiões. FHũanꝰ eniitellectꝰſicet materiali cõditꝰ vaſculo/in corpo re deliteat: tñ& iure ĩmortalitatis& ĩmaterialis fũctionis atq; operatiõis li bertate:par angelico abiuncto& ex toto imateriali intellectui cẽſetur. diſtãt duntaxat: ꝙ prior ile ſimpluior ab initio cõſumat᷑/& a ſua ipſiꝰ origine cõ⸗ templatiuus euadit. F umanũ vero imprimis racticũ eſſefublunari mũdo adeiſe ſenſibiliũ rerũ prehenſare& imbib diuina lege cautũ eſt: 3ᷓ glomerari voluiq; in ſeipſum /qᷓ cõtẽplatiuũ eſle proprieqʒ notionis opifi⸗ cem& ſui ſpeculatorẽ eidem ſit indultũ.Si enĩ materieipõdus ſi ima rerum vaturalium hypoſtaſis(vt ſũmaquedã earũ alteritas diſcordia atqʒ diuiſio) orbiculari earum cõuerſioni ac proprie agnitioni obeſſe creditur:iure angeli⸗ cus intellectus qui primus extra materiã factus eſt: vt exors ſui diſſidẽtia& priuationis vmbra: cõclitus in orbe eſt. perſeueratqʒ in ſui glomere gyro& cõtẽplatione euiternꝰ. Portohũa quẽè materieiarcera obtegit quicorpo⸗ qecüch ope re0 dauſꝰ vehiculoꝝ mũdũ circũfert: diſpãſus ꝗdẽ ẽ ab initio edituſqʒautin ngenus linea recta aut in orbe medio atqʒ ĩperfecto. demũ tũ nichil obſtante mate⸗ riei obice ac mole: autſeſe in curuã lineã a recta cõtrahit aut ab orbe medio in totũ& ꝑfectum explicat orbẽ. in quo& pari euiternitate& ſui gnaritudi⸗ necõſumatus:receptui a mũdoin ſeipſũcanit Itaq; paucula que in hoc opu⸗ ſculo de vtriuſq;(preſertim humani) intellectus natura/pertractãda ſuſcepi — e 4. * 4—*— De Intel. mus: tuo nomini dicata hilaro vultu cbuijſq manihus ſuſcipito- mitias qᷓ excultus in tua domo noſtte men animo tbiofierri ſuſineto. Vale 7 Unuszrn n nnuren adlectores d0 Angelicerimati mentis nonores Necnon humane noſcere mentis opus Hunc legat exortum nitidode fontelibellum Q uilitit hinc grato prol uatoramero 8 procul inuidie monitrum liuorqʒ In Hnctuaiam valeant ſcõmmata Khnoe⸗ 0 Hiclicet exiguo textus ſermon eiminiſtrat MAtamene ſpina ſuaueolente roſas. Anhteſtam malis tenuis tibi ſermo neondu ¶REcultevoces lurida ſenſa tegant. ti igitur lector parui ne pende kborese nde ſedi noſcere di tuum. Ricolai Ce arðnis ipeleen 8 Fectaſlcon adlbrum. ꝙ ſeniad nune 2 in S petn exi Grandia prompturus dogmata parue er Pone metus ſi quis liuor tentabit acerbus — Blaterat in doctos lingua proterua viros Siquod Ariſtoteles que vel r ſenſa veutus Aguit hecmaſtix hoc mage rodet opus — immilſos cũctis expande labores S —— tuo. 2. eorũq; pri⸗ tis Ptulit Lrato —————— „———————— ———————— . 5————— ——— —————— ————FTÜG%ñꝗÜ ÜÜ—*———„——— —— — —— ——— mmmm Diuinus — F P.—— F ſ— Intellectus angelicus Humanus intelledus ſ) 2 ſine ſpecie purus& im⸗ j mitus& ſpecie afte⸗& mntus vt ſo dus vt luna 5 „ Mineralia Viuentia Fenſibilia eandide lector:tibi vtrůc intellectum preſẽtat. angelicũ in ſpecie puri et ni⸗ ſincera lux ſine vultu aut efügie/ oculis offertur. humanũ vero in ſpe⸗ laris orhis in circunſtantis luminis medio · maculoſo quopiã vuitu atqʒ ſine ſpecie intelligat ſiteʒ ĩjaddictus mate⸗ didus& infiguratus manetVt ſol. Humanus vero qui& addictus eſt materiei/ & ſpecierum ſuſceptione conſumatur:& in vultũ quendãatq; effigiem concreſcit eſtq; figu⸗ ¶ecfigur a ticiſſimi ſolis:in quo eie lune:cuius ſpeculari inci effigie figuratur Ingelicus quippe intellectus/ cũ riei: purus cã E intellectus. porro intervtrũc; intelledum ex parte fuperiore: ſtat diuinus vultꝰ/ totiꝰ ratusi jucis initium:& a quo in vtrũc; intellectũ intellectualis lux deriuatur.ex parte vero altera cetere creature diſponũtur: materia/ ſubſiſtentia/ viuentia& ſenſibilia: eo ordine quo poſt angelicum intelledum& ante humanum/ eſſendi initium accepere. net mi⸗ in ſpe⸗ ſtu atq; mate⸗ aterieit mfgu⸗ /toti altera uopol item aliꝗjuo pacto conuertuntur: an gelicus ad hum anũ/ prouelie 4 CAngelieus intellectus eſt vt actus jluxiſcientia principium umm CCAROII BOVIILI SAMROBRIp LIBER DEIN TRLLEE LVARKEVERENLWMNM GR 870 FiS5 PE ALEVVINPONNTIECEM AM⸗ ¶ Qtantum eminicreati inteilectus. CAp. I. ¶ Pudſunt a deo creatimntellectus ãgelicus et hu ranus:ilepurus/ſe ara⸗ tus et ſimplex: hic verò porpori/ ſenſui et materieicõiunctus.* 7 E 7 6 ¶ Deus ſumma vnitãs eſti vmnium fons/ mitium et origo. Ab ra autem vnitate et tuper- ipſtantiæ omnium fontẽ tres manarunt ereature: prnmaſimplicitetintelligibuis ſecuda ſenſibilis/ ter naharũ imediainteili bilis et ſenſibilis. Sumplioiter 1 ntelligibiſse 8— angeiicuſue intellectus: natura irenſibilis/ ſeparatus ab oi corpore et materia. Eſteni pr⸗ nituʒ ſerpſum fulciens in ſe fubliſtens perſe operans ſeq; mouenʒ. Senſibilis crgatura eſt quecũq; matexiuli corporeaue mole dt tẽditur. Intelligibilis verò& ſẽſibtlis eſt homo qui ſolus vtrulq; nature et inteſhigibiliũ/& fenſihaiiũ mediũs reperitur. Humauus eni intelle⸗ ctus conunctus fenſui: ĩ materia et corpore fertur/ ſtabilitur/ mouetur. Primũ igitur creauit deus extrema intellectum et corpus:abinuicem ſepatata. Intell etũ per ſe ſine corpore: ct corpus pet ſe/ ex materia ſine inteliectu. Peinde velut conunetis cxtremis/ produxit ex ens mediũ mtellectum in corpore& corpus intellectu preditum. Intellectum autẽ illum primũ ſe ſine corpore ſuhſiſtentẽ:angelicumvocamus. Hu nc veroſecundũ/ corporiconiũctũ: umanum. Et amborũ intellectuũ:rdem eſt officium finis vnus. vt in diuinã illam/ ſümãq; monadem: ugimtentione recurrant/ illi cohereant atq; inſerantur —„ — ¶Angelicus intellectus: a pricipio in omnũ febihũ actu faetus: oĩa nouit. Humanus vero ab initio vt omnium potens& in cmnium potẽtia factus: acti tandem omnium& ſcientia perficitur. ¶ Duoſunt ſimpliciſſima& prima reri tim 8 rum ornmnium æxtrema: eſſe& poſſe actus et potentia. Angeleus inteliectus eſt eſſe et actus oruniumn. Humanus vero: omnium poſſe et potẽtia. Si tut angelicusintellectus ab ſue cteationis initio/ eſt eſſe et actus:dem intellectus ab mnitio/ induſſibiter et ſine tẽpore perfectu eſt/ etex naturã et inomẽto ſue creationiseua⸗ ſit vnueſa. Humanus vero intellectus abmnſtantilue creationis eit potentta omniã:ſecũ- dumtempus angelico itellectuiequanda. Vnde fit vt angelicus ſit vt punctũ: quod eſt linee nitum. Humanus vero vt linea: que eſt explicatio& motus puncti. Angelicus erin intel⸗ lectus:pertectus eſt ſimultotus fimil/ in vnitate/ in puneto in indiuiſibiſi. Humanus vero ſenſimn perficitut:innumerq in tempore et in linea. Fit iterumvt angeitcus intellectus ſit vt curua lunea humanus vxrovt recta. Eſt eni curua lineq naturã priot et ym formior. re⸗ da vero natura poſterior/ ſenſibiioret explicatio curue. Curua item linea idẽtitã ãs inea ẽ: et vmtatis extremorum.Recta vero alteritatis eſt et diuerſitatis. ¶Piltant igitux angelicus et humanus intellectus: iicut& queuis duo op⸗ polita.vt actus etpotentia ſux& tenebre ſcientia et ignoratio printipiũ& knis imobil·& m obileiimmediatum et mediatum natura et ars. COppoſita dicimus nð contraria dut adinuicem pugnantia: ſed que cum ſele ex aduetſo rolhiriant/ adinuicẽ conuertanturietalterum alterius eit perfectꝛo. vt actus⸗ perfectio eſt po⸗ tentie lux tenebarum:ſcientia ignorationis: et natura artis. Intellectus quoq; angelicus; perfectivquedã eſtlnum aniintelleetus. Nam haudaliter humanu sintellectus/ per ſible⸗ miemangolcũ: ad deum Prouelni:ur fitq; diumni lumi is capax. Ft ambo iteklectus 43. 2— endi illius ĩ deã cauã. Humanus vero ad angehcu: vt vnus inędis& arcana inſinuatione diuina illa inuiſibiis lux/ ad ſe vſq́; pertungit. diatum& natura. Humanus vero vt potentia tenebre ignoratio finus— bile mediatum& ars. 1 17„ DPD L. AEE 11 2 ¶Agelieus iteilestus eit actus: quia eſſe. luxelt/ vt quiprimꝰ apparuit:& at 7 7 11 4 R . obile ime- * * 4 5 5 2 amex aiuina vnitate proceſũt. ſemperq deoaſtans: imenſum diuini& ĩmixti luminis odum haurit. Sciẽtia eſt: quia veriſſima omnium et abſtracui⸗ ma concepto.principium rumus: quia prior humanoitellectu/ et initiũ et punctum primũ⸗ ommns creature: a quoxepta ẽexplicari et produci vmuerſorumhnea. Immohbile:nam ſine motu/ ſimpliciet indiuſibil omnium elle perficitur. Immediatũ: vt qui attiguus eſt etyro⸗ pelagus ſupra humanũm ximus deo:et ſine medio ortus a dco. Nãtura:vt qui natura perfectus eſt:nullo motu/ nulla arte/ egẽs: cui nichi addu a quo demi rlil poſſit. Hunanꝰ autẽ intellectus/ potentia eſt: vt qui ab inito mcluleſt, fien tamẽ õᷣma poteit. Tenebre: vt qui lꝛaudquaꝗ ſimplici& pri⸗ no/ſcd permixto/ adumbrato⸗ ſecundoue ſumnei per angeliciintellectus inediũ ja deoil⸗ luftratur. Tins: namãgelico poſterior& qu tantũ nfine perficitur. Mohile:vtquiꝑ ange⸗ hcum intellectumin deum fertur/temporeq; coſumatur. Mediatum: n ab ipſo deo/ ãgelici intellectus capecinæ atq;iteruallo ciſcluſus. Ars: vt qui ichoatꝰ a natura/ àrte perfici eget. et qui productuꝰa naturã ineſſeſimplici: demũ compoſito/ ſecundoſtuckoſoue ellendimo⸗ do fuipſius operatione/ duplicatur. 4 Quunq; tamen angelice illi mentiab initio inſunt: eadem et humane infne. Et vt principium& natura angelicum: ita et linis& ars/ humanum perficiunt intellectum. Nichl moueat quẽpiam:ncs an gelicum itellectum principiũ dixiſſe:humanũ vero finẽ. cum principium omnevidcaturfine eſſe ignobiluus·& finisſ tquedã principii perfectio. An⸗ cucus autamintellectus: natura perſectior ſit umano/ ãtq; eminentior. Namdũtaxat in Fwiecto et ente codem quod principio et fine variatur]Verum eſt ignobilius eſſe pricipuũ: finẽ vero preſtãuorẽ. vt hõ pferꝛiorẽ in fine: in principio · In diueiiis autẽ ſubiectis:vtan⸗ gelo et homine/ aut in eo quod ſemperidẽ etunmutabile eſt/ vt in an gelo:aut principiũ et nis eodẽ ſe habent modo: aut principiũ fine illuſtrius et preſtantius cuadit. Angelus eni pꝛincipiũ eſt creature deiet nobiliſima creatura: a qua explicari cepta eſtcreaturau hnea. omo vcro finis eſt creature dei:et creaturarumomnum petiodus an gelo paulo meror. Sicut 1gitur angehca mens a principio eſt in eſſe et inactu omnium:ita et humana in fine. Ftſicut natura perfectus eſt angelus: ita et homoarte cõſummatur. Etãgelicus intellectus xt mdiuiduus etſimplex:differẽtiis caret perfecti et imperfectiꝰ actus et potentie. Eſt emumn tam in pricipio/ ꝗ̃in fine perfectus et in actu onmiũ:potentiam nullã habens/ actu ipſoan⸗ teriorem. Humañus autẽdifierentiamrecipit vtrãq;tantea iperfectus inanis& in potenti vnuerſrum.tãdem vero perfectus ac plenus: poſteaã ſeipſum mundana natiuationeoĩ rationali actu et intellectuali ſpecie reſerciuut. ¶ Hinc inter angelicum& humanum intellectum eſt ſumma ab initio ine⸗ qualitas. In fine autem ambo intellectus equãtur: tãtuſqʒ eſt ab arte huma⸗ nus quãtus a natura angelicus. ¶ Quanta eſt diſtantia interomne et niclnl:tanta eſt ab initio inequalitas/ inter ãgeliũ atq; humanũ intellectum. hic emmvt dixinus ab initio mchil ẽ:ille vero ab mmitio vit oia Arte autem& tempore perficitur humanus intellectus.fitq; cõtinue ahquid: quo ad omnia factus ſit ·& angelico intellectui cuaſerit equalis. Vnde fit vt intellectus angekcus ſit intel⸗ lectus immobijis: qui in vno· ſimplci& induuduo/ ante omnia et ſfupra omnia ſine omniũ ſpecicbus in propnioſuo elle omnia eſt. Humanus vero intellectus eſt intellectus mobilis per omniadiſcurtens:et qui per ipiòrũ omiuum ſpecies/ omnia fit. ¶Angelicus eni intellectus ſimul atqʒ factus eſt: omnia imobiliter didiſcit. Humãno autem intellectui innata eſi rerum oĩm ignorantia: quem neceſſe eſt actione/ propria circũlatione& arte: in rerũ oĩm peruenire noticiam. 1 Angelicus intellectus eſt purus actus: cui nichil ineſt potentie. is igitur ab initio/ ẽ quic quid eſſe poteſt:et nickul aliud fieri natus ẽ. Nã ſi natus eſſet ahquid feri/ quod non eſet ab initio:ineſſet illi eius entis potentia.& minime eſſet actus purus et ſeparatus: ſod alicui po⸗ tentie pernuxtus. Angehcus itaqʒ ĩtellectus nõ modo omma mmobiliter didiſcit: ſed et eſt onma ſinemotu. Oritur eni omnis motus ex priuatione/ potentia et defectu. Nulla autẽ eſt in angelo priuatio:nulla in eo potentia/ aut defectus. Kurſum intellige ſicut ãgelicus intel⸗ Miipern numn iequrl 4 mnus un m pnnu — „ — tange niohaem ſoomn vetofint. fecno àw ditatn e pricn: cns wtam nncpü et ngeluseni rahlinea, om enot. nainne. intellectus e.Fſtemm tuipſoan⸗ upotentia uatone oi nitoine⸗ euma etägebeũt tioeit oia. doma ſitintel⸗ ne omni Smoblus ridiſcit. nnecelle ciam. tio iqwe n clet 4 dahcuipo⸗ nſoletei huutc — leetun/ eſt purus ab initio actus/ quinichil non eſt: ita& humanũ intelleetun eſe abin fimplicem puramq; potentiã:que actu quidem nichil eſt ſeu oinnia noneit: ji ſit nata. H aucrerum omuũ priuationemtvoeamus ignorãtim intelhectuihumanoinna⸗ tam. Perficitur autem is itellectus: arte motu&actionibusplurimus: quibus ommum rerũ capeſſit/ rectpitq;pceiem fitq; aetu omua. Non eni intellectus liumanus eſtnichii unpli⸗ citer nanex ſimpliciter non ente/ nchil fit Med eſt abnitio/ ſolo actumchil: potentra ero omnia eſt. Eſt enim ab initio nullus actus: eſt tamẽ omnium capax facultas et ſpeculatrix potentia. Vnde fit vt hec duo⸗ actu omnia et potehtꝛa omnia: ſint tanqᷓ angelicus atqʒ lnt⸗ manus mntellectus. Nam hie vnuuerſalis potentia eſt:ille vniuerſalis actus? UEtvt angelicus intellectus/ ab initio omnia eſi& nichulfieri potelt:ita& humanus omnia ab initiofieri poteſt nichileſt. C Simnplex purusetſeparatus actus/ onme eſſe claudit: omne vero poſſe omnt̃ue potenti? excludit.mplexquoq; potentia omnẽ excluditactum v tque poteſtomma:mcłxl eſt. vnm⸗ „ ⸗ k S. uerſalis autem K purus actus:eſt vtdnimus)angelicus intellectus. vmuerſals vero poti⸗ tia intellectus liumanus. Creaur igitur des: vmnia antsꝗj fierent in ãgelcom t eſtactuomnia:et ante ommacreatus eſt rũctis ſublimuor᷑.Statuitquoq́; duotota vnueria⸗ lia/ tanqᷓ rerũ ommum extrema& maxima.vniuerſale affir natiuũet vniueſale ne gatiuũ⸗ etitamen oꝛg omneſcilicet& nichil: illud ante oĩa hoc poſt omnia. An gelicus eni intellectus:eſtpꝛuna et antuquiſſima deicrcatura/ actuomnia. Numanusvero/ creatutarumltima: actu nichij. vnde fit vt omnẽ ſuam creaturã/ concluſerit deusinter duos mtellectus angelicum& hu⸗ „„ 11 manum.velutinter mgentia mundiluminaria ſolem etlunã: vt hoc pacto abvtraqʒʒ pa:de vnmerſum eius opus intellectualilumincillutretur. ¶ Vtrurſum angelicus intellectus eſt omniũ eſſentia:ita& humanus om⸗ nium potentia& nulla eſſentia. In fine tamen eſt& omnium eſſentia. ¶ Angelicusintellectuseſt omniumeſſe:humanus vero omniũ poiſe. formenturi gitur hec duo:ab eſſe/ eſſentra:& abeo quod eſt poſe/ potentia:eritintelleatus angelicus omiseſen⸗ tla /ſiue omnũ eſſentia. Hunanus vero: omnis potentia ſiue potentia oim&nullius eſſen⸗ tia ideſt nullius actus ſiuenichil in actu.qui tamen in fine perfectus:euadit onnus eiſentia⸗ ſiue omniain actu: Perficttur enimtempore/ intellectus humanus: fitq; continue aliud et aliud/ quoad omnia factus ſit. Vnde fit vt perpulcre trifatiam deus oinnia creauerit:ſcilicet in eſſe ſimpliciꝰ in fiert poſſe et in continuefiei. in eſeſimpiti per angelicum intellectum. In poſſe fieri per lumanumintellectum: qu eſt poſſe fier ommum. In continue fieri per ele et poſſe quandò humanus intellectus continue perficitur/ fitqʒ actu: id quod fierinatus eſt. Creauit item deus omnia ante omnia/ omma in omnibus:et omnia poſtomnia. Om⸗ nia ante omnia: per angelicum intellectum. omnia in omnibus/ per ipſa omnia: quando in feipſis a deo ſunt? poſt angelum creata. omnia vero poſt omnia/ per unanummtelle⸗ aum:qui quodam modo omnia eit& poſt omnia crcatus eſ. Fit iterumtomnia finttan⸗ tumtria.duo ſẽilicet extremi intellectus/ quorum vterq; eſt omnia:& rehqua onmntaqueq;: n vtruſqʒintellectus medioclauduntur. Et eorum quodſibet eſt quodlbet:& omnnia on⸗ nia Nam tantumde tribus dicimus onne: et eorũ quodlbet eſt omne. Mantfeſtũ et item vniuerſum deropus eſſe ttinũ: abfolutum/ cõtentũq; duobus extremisintellectibus et am borum medio. Angelcus enim& humanus intellectus funt diuin opetis exttema Medtũ autem:elt ommnis ſenſibilis creatura ſiuc matetia:poit angelũ ãte hominem creata. Omne igitur quod fecitdeus:veleſt actus fimplex velpotẽtia ſimplex vel actus et potentia.& lio⸗ rum trun:vnũquodq; eſt vnũ totumet omne. Actus enim ſimplex eſt totus actus/ potẽtra: ſumplextota& vnuerſalis potentna. Actus et potenti ſimul:totum ſunt ex actu et potẽtia. . 8*. 5—* 14— jterum omnequod creatũ eſt:veleſt omne æxt nichi: autaliquid& alquid non· Nulja eni⸗ cteatura media: per ſeeſt omia ipatamẽ alnquid eſt. igitur omnis media creatuta: aliquid — eſ& aliquid non eſt. omnes tamẽ medie ſimu ſumpte/ ſuntomnia. Creauit igitut deus vni⸗ uerſalia extrem/ afhrmatmũ et negatiuũ:et particularia med ia atfien 1à tiuu Pe ter 8& ne gatiuum. Pt hec rurſum vera ſunt: ante oĩã cretii eft omne: id eſt an gelcus In omnibus/ creata funt oĩa: propter ipa vmnia. Poſt omnia ccatum eit nichul:1 dt hu ma⸗ nus intellectus. qui ab fie creationis initio actu nichil eſt: eſttamen omnium potens. Hec IiEE1 8.. N 17 3zin a:cilie tifeir 8. quo; vcriima ſuut: omuia funt vnumnVt in au gelo. Qmmnia ſint pluima:cii— Piis⸗ * — tedectu.qui 3 * 4 18 1 11 „ 29 1 1 1 3 3 i 5½ 1 1 3 15 1 i 1 ſ 3. — i 6 — 1 1 1 311 16 18 61 1 11 3 11 13 3 * 1 nr„— . 9. 4.— & fn * ₰ eſ T Fi Omnia ſunt nichił vtin homine/ quiab initio vtpote nulla afectus ſpecie omniſue ratio⸗ nalis forme exors)nichi eſſe corũ que funt: veriſume pronunciatur. ¶ Vtruſqʒ intellectus conjjctio& equalitas: haudquaqᷓ ex angeliciſed hũa- 1 niintellectus natura procedit- CAngehcus intellectus ab imeio atq; e fua natura: eſt onnia. N ũanus vero ab initio/ fie⸗ ri omma poteſt. in fine autem cũ omma euaſit: an geiico intellectui factus eſt equalis/ eiq; coniungiur. Hec igitur equalitas atq; cõiuncto: haudquaqj ex angelici intellectus naturã pendet. vtqu femper idẽ eit& unmutabilis nullaſq; pincipu et finis differentias receptat: ſed ex humani natura& demutatione accicht. Peicitur emm humanus intellectus in an⸗ gehcum at; ad angelici perfecnonem · vnat?& equã itãtem cõſcendit. Scutiu humanis hame abinuicem in initio diſtant qui docet& qu diſcit. ille quidẽ actu onnia: hic vero nichu adhuc nouit. Ambo tamẽ in fine:& ſimiles doctruna fiunt& equaies.Hiec autẽ equa⸗ ktas:ex imttione eius pẽõdet/ qui di ẽit. Qui eni docet: imutabi is eit et ſempeꝛ idem. Qui autem diſcit: aſidue in altum nuttur/ quoad norit oiã ſuq; ſunlis ei qui ſe docuit. ¶ Peſimplicitate angelci mntellectus:& ꝑmitione humam. Cap. II. ¶Angelicus intellectus eſi vt omniue preſentia inſtantia& actus. Fuma⸗ nus vt õmnium diſtantia potentia& futurum. albreſens eſtinſtans mediũ:& actus omniumſimplex. Diſtantia autem: abſentia rei eſt et potentia. Pſt 1gitur angelicus intellectus ſimilis preſenti: human? autẽ futuro. dunt eni oia In angelico intellectu preſẽtia: in lumano futura. Pt ſicut ſolum preſens eſt in eiſe:futurũ autem actu in poſſe& potẽtia in eſſe: ita& angehca Smtellectus actu eſt ĩ ommũ eſſe. u⸗ wonnilke k vnu manus vero actu in poſſe ommũ:& potentia in eſſe omnnium. Ft ſicut eſſe/ conſiſtit in indi? unn ſne n ſecun uiſibili& puncto: poſſe vero in quodã ſectili& in linea:ita& angelicusintellectus ſecundũ nimatn nactush indiuſibile& punctum eſt omnia. H umanus vero ſecũdum lneã oĩa fieri natus eſt. vnnco d relk e enim termino vt ſimplici natura: angelicusitellect?; ormnia repẽte factus eſt. Nuorum autẽ c ternotum fluxione natura ſcikcet& arte: liũan intellectus ſenſim ac diuiſibiliter oia fit. Angelicus intellectus ficut a materia abiũctus ẽ: ita& ſine ſpecie itelligit. Angehcus intellectus vᷣtrobiq; inodo eſt ſiunplex: eſſentia ſcilicet& inteſlectione. vnus enim ſimplicitas eſt et alterius. Namſi an gelicus intellectus ſuoipòei le perfectus eſt:vnde neimi. c I aduentabit ſpecies ad eius perfecnonem neceſfaria? Ab eo quidẽ quẽ aſtruis eſſe purũ ſ actum)omnẽ potentiam excludis.Siigitur eum indigere ſpecie& intelligere per ſpeciẽ po⸗ unilo 3* Om ni ſueris: erit ad luuuſinodi ſpeciẽ in potentia.& innatã eidem erit aliqua priuatio: aduentitia 17 & peregiina huiuſinodi ſpecie perficiẽda. Eſtenim intellectualis ſpecies: ad id in quo recipi nata elf vt actꝰ. Id vero quod eam captat& recipit: vt potentia& ſubiectũ. Hſet igitur an⸗ gelicus itellectus aduentãtis potẽtia fpeciei: ipſa vero exotica ſpecies/ vt eiꝰ actꝰ. Et qua ra? rone poſuerieundẽ conunctum ſpeciei: dicas profecto et materiei eſſe permixtũRurſum angelcus intellectus/ ante oĩa factus eſt. igitur& anteqj omnia fierent nouit ipſe oĩa Nam eoipſo quod eſt: omnia eſt.& eodẽ ipſoſuo eiſe: nouit ſe/ nichilnõ eſſe. Non itaq; omnia eua⸗ ſit per omniũ ſpeciæs.vt qui anteqelſent vlle rerũ ſpecies/ eratomnia:& nouerat ſe eiſe oia. Nouit igitur angelicus intellectus omma⸗ nõ per ipſa omnia: neqʒ per ipſorũ omnium ſpẽs. ed ſimplieiter& ꝑſe: intuitu& cõtẽplatione ſui eẽ anteij oĩa fierent. Eſt eni eſſe angelicum purus actus:& eſſe quiddam ommũ ante omne eẽ:primaue& ſimpliciſſima oĩm conceptio. ¶Numanus intellectus vtcõiunctus eſt materiei: ita& per ſpeciem itelligit. ¶ Humanusintellectus: g& ſubſtantia& actione/ permixtus eſt.ſubſtantia: quia in materia degit& ſubiecto in corpore fertur. Actione vero:quia eius intellectio/ haud ſine exotica et aduentitia ſpecie fieri poteſt. Q ui eni deficit a ſimplicitate ſubiecti: deficit& a fimplcitate obiecti.& qui mixtus eſ ſubiecto: mixtus eſt& obiecto. Impoſſibile eni eſt humanum intel⸗ lectum:æ continenti& ex ſemetipſo/ noſſe vniuerſa.ſed per omniũ jpecies/ omma fit. Eſt eni omnium potentia. potentia autẽ perfici& impleri nequit/ mfiab aduẽtante actu. Vniuerſo⸗ rum autẽ ſpecies ſunte uidam actus: quorũ habitus& plenitudo/ nũcupatur humani intel⸗ lectus perfectio/lux et ſcientia Fx his iterũ mam feſtum eſt intellectum angelicũ: eſſe purũ/ eſe imixtum& ſine ſpecie. Nam cum ſit natura ſimplex: vno tantũ exprimitur cõtinetürue ternino· Ht enum omnũ ſimplex eſſe ſne poſſe:ſiie ſola eſſentia ſine potentia. Rurſũ in eo wien . 1 mnn kcs inam tnhumini a: h eo cuteh entateiete Hntenig nelehutri müeſe hu⸗ iutininän us ſecundi zeſt ynco Monmau biieroiaft. ceirelign. 1 ttone. vnun cuseltnde nus eſe pur erſpecit yo⸗ oaduenttn nquotni ſetigturan Ftqhan ü Rurm oci Mn onniaeu⸗ mſeeleoia. 7 mnimſpes eungeltum in onceyno. enitelt.; a nmlena ine etic et aſmpirtate mnunel⸗ naftHen tu. Vnwen umni nr⸗ cüeſepur cötnene § 4 DE Intel. ipſoideni funt eſſe& ſcire/eſſentia& ſciẽtia. que in lnmano intelleetuſvt qui ðeminis clau⸗ tur terminis) reperiuntur diuerſa. Aliud eni eſt eius eſſe/ aliud ſcire: alia eius eſſentia/ ali ſcientia. Ineſt enim illi ab mitio& a natura ciſe:ſcire autẽ nõdũ niſi in fine& ab arte. Siigit veriore quopiã& eminentiore modo/ an gelicus intellectus ẽſt omma/ 35 nus autẽ omnia eſt dũtaxat quia omnia nouit omniũq; ſcientiã indeptus eſt:erit angelicus/ oninia ſscundum eie. Eſt eni eiſe verius quippiã ac preſtantius: ſcire.& eſſentia eminẽtior ſcientia.& quodin homine eft ſcire:eſt in angeloeſſe. ¶ Quicquid eſt:vnum eſtet trinum. ¶ Vnum tantũ eſt creans/ deus. Quod vero creatum: eſt trinũ. omne enim quod creatũ eſt: aut eſt extremũ/ aut medium.ſi extremũ:intellectus eſl aut an gelicus aut liumanus. Dixr⸗ mus enim liec eſſecreaturarumextrema. Simediũ: eſt ſenſibilis creatura poſterior angelo⸗ homnepriorcreatã. Qmne igitur quod ẽ/ vnũ&trinũ eſt. Nã pᷣter hec/ nichil ẽ: deustange⸗ lus ſenſibilis creatura/liomo· vnus ẽ opifex opus eius trinũ.Opifex quidſit/ ſcire xullus po⸗ tei. opus autẽiplius:eſt aut actus/ aut potentia/ aut vtriuſqʒ vmoꝛſiue aut eſſe aut fieri po⸗ ſe aut continue fieri. ¶ Quicquid eſt eſt omne& totum:et quodlibet quodlibet. C n fuperiore propoſitione/ deũ inter ea que ſunt poſuimus. in preſenti vero deum exclu⸗ dentes ea tantũ eſſe dicimus: que a deo faxta ſunt.fHec autẽ diximus eſſe tra: geminos ĩtel⸗ lectus angelicum& humanũ /et omnẽ mediã creaturam. Tantum igitur tria funt que facta ſunt:duoextrema& mediũ.& eorumvnũquodq; eſt totũ& oinne:& quodlibet/ quodlibet. Intellectus quippe angelicus/ eſteſſe omniũ:et vniuerſalis omniũ actus. Humanus intelle⸗ cus /eſt omnu poſſe:& vniucrſalis omnũ potentia. Ft quecũqʒ inter vtrũq; intellectum re⸗ linquuntur: ſunt omnia ſecundũ ſubſtantiã ex actu& potẽtia.Intellectus enim angelicus: eſtvt ſimplex omnium actus.humanus vt ſimplex et vniuerſalis omniũ potẽtia. Quicquid — vero ſupereſt:ſenſibileeſt& eorum mediũ/ e&x actu ex potentia.S unt enim tantum hec tria: adus omnium potentia omnium& ſubſtantia omnium.et eorum vnũquodq;/ eſt totum& omne:et quodiibet quodlibet. ¶ Creauit deus omnia in intellectu. ¶ Creauit deusivtſuperius oſtendimus)tantum tria/ duo extrema: et eorũ mediũ. Eius enĩ opus eſttrinũ.duo extrema:ſunt vtetqʒ intellectus/ angelicus ethumanus: hicvt omniũ por tentia/ ille vt omniũ actus. Mediũ vero eſt omnis reliqua ſubſtãtia inter angelũ et hominẽ: hoc prior/ illo poſterior. Omniũ igitur rerum mete/ fines et naturales termim:ſunt ambo in⸗ tellectus. Atqui omma:ſuis finbus& termims arcentur/ claudũtur& còtinẽ̃tur. omnequoq medum in fuis clauditur extremis. Sunt itaq; omnia/ ideſt omniumrerũ ſubſtãtie:in intel⸗ ecu. Clauduntur erum vna exparte:angelico/ altera humano intellertu. Kurfũ in pricipio et in fine:ſunt omnia. Angelicus autem intellectus:principiũ eſt omnis creature. Humanus vero omnis creature periodus& fiis.Sunt igitur omnia! ĩ intellectu creata: et extra intel⸗ lectum niclil creatum. Angelicus et hãanus intellectꝰ: adinuicẽ rationes habẽt forme et materie. inge actum verũ& perfectum:ſeparatũ ab omni potentia. hucerit angelicus intellectus/ ac ſimplicem: ab omm ſeparatam actu hic erit humanũs intelledus: qui ab mitio nichil ẽ/ preter id quod eſt: ſeilicet omnium potentia. Eſt enim humanus inteſlectus omniũ potentia:& n chi aluud ab initio·j omniũ potentia. Quando enim dicimꝰ humanñ intelledum nichil eſſe: haud propriũ ei⸗ eſſe de⸗ ſruimus Eſt enim propriũ eius eſſe:rerum omniũ potentia ſed nullã eidem a natumn. mus ineſſe ſpeciem: nuilũ in eo naturalem eſſe actũ. cuius habitu: aliquid id eſtalicui reiſi⸗ qu nichil nõ eſt. finge& ex oppoſito potentiam veram milis dici poſſit. Participatiore enĩ ſpeciei intellect?id fiern aut ei ſimilis fieri dicitur cuius ſpecie impregnatur· Inteſlecũ igitur human natura nichil eſſe: non e niefileſſe aut ſimplicitereſſe non ens:ſed eſt ipliun a nãtura nullius rei habereſpeciẽ.potẽs eſt autem omnem exhauritre ſpeciem et omnã fiert:& ad id fnctus natuſue eſt vt omnia fi⸗ eparat) mm ar fit omni⸗ at:& aliquando omnna factus ſit. Ft q naturã leparãt⸗ eſt ab omm ſpecie:arte ſola fit 6. intellectu? s forme et actun huma⸗ tormus/ omniue ſpecie inſigms. Pſt igituran gehcus intellecius ſimilis form nus vero materici& potẽtie. Eſt eni forma eſſe rei naturalis: materia vero eius potẽtia. Die — 3 5 F ſtant autem materia& forma ſemper cõiincta& agglutinãta ſunt:& vnũ abquid conf⸗ S—-— Ar 4 7.„ 3 * 3— Xm— 8— . 1 ½ 3 4 1 § ₰ * 6 3 unt/ vt rem Naturalẽ. Ambo conflant. Et inipſis intellectibus: creatus eſt prior Hum trario a potentiã ad actum a materiaã qui eſtactus motus fit e con materia eſt:ſecunda autẽ pars forma. ¶ Ommia preter ſuam naturam ſublimiore quodã mo angelico.ſecũdũ ſuas ſpecies ia ſunt in intellectu angelico/ alite ter ſuam naturã& lupra natur intellectus omnia: priu vt qui tandẽo a ſecũdum ſe: lico intellectu ſunt omnia ¶ Aliter om: angehco funt pre tia. Erat enim angelicus funt omnia ſecundũ ſuas ſpecies: formis. In ſeipſis autẽi ¶ Rurſum in ange manopoſt eſle. ¶Q. micqðid eſt/ eſt manus vnus. Omnes à tione /dicuntur omna) emm ad vtrũq; intellect intellectuũ medum. Et dam modo oporte in eſie& vnũ poſt eſſe. tamq ſimpliciſima /duuna imn ch eſt omms media cr enim qã in intellectuũ me manus:qui ſup̃mus ate uſſimus/ poſt o bcum intelle e in ommbus omna voſt omma/ humanũ Fliſu nt/ d eſt vniuerſe me ante eſſe:in ſeipſis/ vt in eſe: funt ſecundum eſſe intel ubſiſtunt oi t eſſe vnũ. Vnũ ante eſſe/ eit an & prima eorũ omimum que fa ura: angelico intellectu poſteri dio creatũ eſt:eſt vnũ ĩeſſe. Vnũ v mma eſt factus. Fecit eni fecit:& m ſeipſis ſingu fabricatus intellectum: ab ſua operati die creaturei nã he ſunt omnia) m humano deniq; lectuale. In feipſis ſecundum ſenſibile eat — vnñ:& nichil eſt preter vnũ. utẽ medie creature inter vtrũ; intel licet plurime ſint& vaxie: pari um:ratione et denominatione ſicut in trino rerũ ordine vtrũqʒ Triplex igitur eſtvnum⸗ gebcus intell vero/ ſecũdum rationale cſſe ſubfiſtunt. ¶ Q deus:eſt vtriuſqʒ intellectus obiectum. ellectus idẽ eſt obiectum: fummũ ſcil lilumine illuſtrantur. mterior vnus alius exter ita& mn ſpiritu duo reperiũtu vnus interior/ exterior a ualis& inraterialis ſubſtantia: fons& pelagus totiꝰ lucis. ¶ Vtriuſqʒ int cipium:cuius natura ¶ Sieut in corpore ſunt gemini ſenſus: fenſibilis ſcilicẽt/ materaiſie ſubſtantia: intellectus/ imaterialis et ſpiritus quidã eſt idem eſt obiectũ:ſuprema ſẽilicet intellect ſumme bona cõditiix vtriuſq́; intellectus⸗ vterqʒ intellectus iliuſtratu enm omnis numerus/ hau & ſubſiſtit& vnus eſt nume uelln ac diſſeparari nequeat: perpetua intentionis vin ſũ ſeparabniter coheret atq; inleritur:i ſlectus: ei obieclo eſt imm il deniq; in ¶ Angelicus inte vero ab eodem obiecto: angelici intell angelus eit: temporeo ¶ Prima detereatura Inter igitur deũ& angelũ:nul operis& temporis finis. cus ntellectus/ ſuapte ipfius natu media intercapedine diſcurtit:ſed ſinplie intelleckus(vt qui angelicũ itellechũ recellit/ illiq; ſübſidetan r:& in infinitam huuſmodi ſubſtantiã/ dahũde qᷓ vnitatis(que fons eſt omniũ numerohMãr ticipatione nitati colieretꝰ vt ab eacon⸗ hici et hũani dualitas: precip /t totis ſue ſubſtãne atq; ſciẽtie inittũ. tur/ cõtẽplatur. autẽ intelec ſemper abinuic lunt lep fit motus ab actu · ad potentiã. Ange anus vero( qui potentia) poſterior. in hũano:ſccm materiã& am:ſine ſpeciev ſꝙfierẽt omma. P fpeciebus ſenſibiliter ſecundũ n ante eiſe: in ſeipſis Angelicus intell quoqʒ mo ſenlibilis medij/ funtq; extremũ eſt vnũ: ita et me d creatũ eſt:v nũ ante eſſe vnum us: qui omnia eſt anteꝗᷓ fierent. durus erat deus: conceptio. Vnum or/ humano prior facta. Onine ero poſt eſſe/ eſt intellectus liu⸗ de ante omnia/ ange⸗ ſtremo veroſiue Vniuerſa igitur queq; ſunt ĩ intellectu angelico v In angelico intellectu: ſe. In Humano ect intellectu/ poſt eſfe. ae naturale e Cap. III. icet bonum eorum prin⸗ rus: ideoq; naturalr quodã modo v ita& intellectuũ/ ang mã illã recurrit mona lã iugiter veneratur/ adnura ediatus et proximnus. h umanus ectus medio diſtare comperitur. nun creatura antiquior. VItima homo: la eſt media creat nus ſuo ob ra: coniunctus eſt& proxi no eius radio iluſtrat᷑. ji gehcimedio iimo& prii lectum(qu — õe quieuit zrati:et nichiſvnum licus enum intellect? In re autẽ naturali: d formã. Prima eni rei naturalis pars do ſunt in intellectu 3 ſubſtãtiami feipſis. x in ſeipſis& aliter in humano In mntellectu lla aut materia/ aut ſubſtã⸗ orro in hũano mtellecku/ atficitur/ euaditqʒ omni⸗ ñ materiã& ſubſtãtiani. in eſſei hu⸗ ec⸗ vnus ẽ:ſimiliter ethu⸗ e in preſenti propoſi⸗ do/vnũ alquid funt. vt amborum la. Po jor:& amborũ idẽ obiectũ rintellectomms eni kius.& amborũ vnũ/ at; rerum opifex oim/ cuus partici tendit. Sicut perpetuoi ura. quate& ang jecho. 44 quodnul imanus vero nu on Snehih, eſlteetn breinpnhut Audüut ni uzinin etmüin ianeſemun etanefern. conchn ſun orc Unne ntlas hu⸗ womumg⸗ nenopene eiginge ngeic ptut ſcomeletu unn (. II. oumpun boriiticbiecti ſel onneni nbotümüuß upietcim purnatlue intendt Sct utichinoe er nbenteh⸗ echaglitt egſoineiſlu⸗ un cdipi. sbunzus pent . int alonoiin „ 4 6 0 guodn“ zinans und nuns — — * DE Intel.. eiu ſec. r„ implicilumine a deo iluſtratur/in deũ fertur flch deus. Omns eri intellelis id feti eius aſimilari natus eit: quod vi naturalis intelligentie capeſſit·& poientia omms/ aqidn atu„ initituta& facta eſt: vt trãſeat euadatq; in obicctũ.ſed que piðxma⸗ attigua& cõiuncta eſt obrecto eidẽ duoch ſimilor fit:& pri⸗ 1atqʒ altius iniert?amphoreqʒ lucc donat Que vero 1 ab obieco enunꝰ diſtat: cõgruo ordine ꝑ ꝓpiorẽ: iliĩfeſe lumẽ adnuttiti udqʒ ſubuchit. nus vero mobilis& per multa diſcurrens:priuſq in obiectum perueniat. ¶ Omnis inotus: fit de extremo/ in extremũ/ per mediũ.vbi autẽ nullum fuerit mediũ: exx 1 trema attiguã ſint& proxma oportet /nullumq; ibi motũ poſſibile ẽ reperii. Eſt enim diſtã⸗ tia:cuiufuis motus imtiũ. Angelicꝰ ⁊gitur intellect/ vt attiguus& proximus deo:ſine notu 2 erſecius eſt:& conũctus deo. Nullo eni medio:in eũ nixurit/ ac fertur.fedfixus& imobils: limplici ſtatui quo iugiter deo aſtatin feipſo perficitur. Humanus vero intellectuꝝ:& ange⸗ lico intellectu& omn ſenſibih materiahue creatura poſterior/ cõmuned& admxtus ſenfui: imnprimis per ommũ fenibiliũ creaturarũ gradus diſcurrit/ qᷓ ad angelicã fimplicgatẽ& di⸗ uinam vntatem peruehatur pluribuſqʒmediis ad optatũ finem/ diuinãqʒ noticiam ꝑtendit. ¶ Tantũ in extremis ſui operis jeſi& inhabitat deus: in medijs non eſt. GAd huius ꝓpoſitionis yeritatem: finge deũ haud ahudeſſeqᷓ(vt K& Mercurius& pleriq; aiunt menſã lucem.ſiue(vt diuus Dionyfius ſẽtit infiniti lumiris pẽſagus! quod ipſã mẽtis hebetat aciem. adeo vt tenebrarũ/ potiuiꝭ jumimnis nommecenſeatur. Aio hunc ĩmodũ.des lux eſt: lux autẽi iis eſt ſolis que lucisfũt capacia.& que natura pᷣparata/ atqʒ adſiſcipiẽdã lucem ionea: qualia funt ſpecula. Atqui duo tantũ fůt naturalia diumelucisfpccula/ duoue ingentia luminariaangchcus& hũanus intelledus. angelicus vt ſol humanus vt luna. Ab lus verointellectibus:diximus vniuerſum dei opus claudi/cingiꝰcõtineꝝi.& eſſe vtrũq; ĩtel⸗ ¶Vnde fit vt angelicus intellectus ſit natura immobilis et ſumplex.huma⸗ 5 5n lectũ:diuni totiꝰ operisextrema.angelicũ/ initiũ: humanũ/ finẽ. Tãtũ igitur in extrem Is ſui opers id eſt ĩ angelo atq; hoĩne:ſiue in ãgelco atqʒ hũano intellectu heii& ihabitatdeꝰ.in 1 medus vero vt ĩ ceteris fẽnibilibꝰt materiaſibuſue creaturis nõ eſt.q nullã dei ſpixitalẽ& in⸗ uibilẽ recipiuntlucẽ: nullã eiꝰ ſcientiã et agntionẽ cõſequũtur. Ft ꝓfectodicete tantũ ĩſui ⁊n· ⸗ deA en7ſc opens extremis eſſe deũ:ẽ diceredeũ ſolis exttemis creaturis/ angelo atq; hõi cogmtũ per⸗ eprnn ene ſpectũq; eẽ.& haud plura qᷓ duo:eẽ naturalia diuine lucis ſpecula/ totiuſq; diuimtatis tõpla. Speculũ diuine lucis primũ eſt angelicus intelledus: ſimiis corpori trãſparenti qd in pro fundũ lumẽ admittit/ totũqʒilluſtrat. Speculũ vero dmuine lucis fcm: eſt hũanus intellect?. ſunils hus ſpeculis: que dũtaxat vna ſuiſuperſcie iluſtrata/ rerũ imagines in ſeſuſcipiũt:in)— profundo vero et reſiqua ſupficie/ gnefoſa manẽt& obſcura. Celeſte quoq; dei tẽplũ eſt un⸗v elustemplũ verodei in terris homo. habitat eni deus ꝑ ni in celo/ ꝝ hoiem:imn terra. 3 ½ ¶ Peus vtvtriuſqʒ intellectus obiectũ: actus eſt& fubſtantia vtriuſqʒ. vterq; vero intellectꝰ: vt eiꝰ q̃dã emanatio/ ſplẽdor/ apparitio& cognitiua potẽtia. CObiectum adus eſt/cognitmue potentie.adtus autẽ& obiectũ: natura pꝛjus eſt/ potẽtia& 3 cognitrice facultate. Omnis enim potentia id fit: quod actꝰ antea ſubſiſtit& naturaliter eſt. prius eſt igitur obiectũ/ cognitiua poteſtate. vt inteſligibile/ prius eſt intellecku:& ſenſibile/ 3 priusſenſu. omniſq;veritas ſua fimilitudine:& ſubſtãtia/ accidente prior. Pnximus autem 3 deumivtriuſq; intellectus/ angelci atqʒ humani naturale eſſe obꝛectũ:fontẽc; totiu ipſorũñ i ununis/ ſcientie/ veritatis& agnitioni s. dedit emm ſubſtantiã Lttiq intelerlm: atqᷓ; ad ſui imaginem vtrũq; proẽreauit. quos et circa ſemtentos/ne decidãt: fulcit fouet ſua lampade iluſtrat /iũgitq; ſibi. Vrerq; igitur intellertus ad deũ: eſt vt potẽtia quecã ipſius cognitiua⸗ diuiuminis receptaculũ/ſpeculum diume imaginis⸗ diuinitatis emanatio⸗ ſplendòr& apparitio. Erat enim deus ab eternd: veraeiteret in ſemetiplo ſubſiſtens ſolus anteemne 1 cteaturam. Vondũ tamen vli innotuetat: necdũ extra ſe profectus/ cuiqᷓ apparehãt. Appa⸗ rurautẽ primũ/ in initio& conſũmatiõe ſun operis: binaq;ʒ lãpade prima angelici/ extremã humani intellectus jin fuo opere! ſplendeſcere cepit. ¶ Id funt angelicus atq; humanus inteſlecus: quod eſt actudeus. Omnis potẽtia feri dicitur obiecium:& aſſimilari obiecto. eſt eni obieckũ acus et prius. dus auiem poſitus eſt vtriuſqʒ intellectus obiectum d igitur fiunt perpetus in deũ Inten⸗ tione/ diuinorũq; radiorũ patula fuſeeptione vterq; intelle dus: quod eſt actu de⸗. Nititur eni ſuapte natura vterqʒ intellectus in deu: vt duuinitàtis particeps diuinuſq; fiat. Etenum finis coniumatio& perfectio vtriuſíʒ mtellectus: eſt deus.vt quantũ quiſqʒ diuinttatis eit capax: pro modulo ſuo euadat in deũ. Primus tamenſ vt diximus)ꝛngelicus euadit in deũ:ſimph⸗. cioreq;& illuſtriore radio unmobilirer perficitur. Humanus autẽ haud an ab angelicoĩ“. deũ traductus: deo adunatur fitq; des. Seddicet fortaiſis quiſpiam: cur angẽlcũ intellectũu oſnn ſo ...—— prus vocitantes ſimplicem et purũ actũꝰdixmus eñ nickul fieri poſſe ꝗt eſſe velut omnuium eſſentiam. Nunc autem vtrũq́; potentiã nũcupamũs et ßeri polle deũ. Ad hec dicimus: an⸗ plen gelicum intellectũ quãdo ad inferiores et poſteriores creaturas materales et ſenſihiles cõ⸗ paratur:veraciter exprimivt ommũ eſſe⸗ vt ſimplicẽ actũ:et nicul fieri poſſe. et eẽ ah inutiò vnnerſa: queqʒ in humanũ intellectũ ſenſim/ duuiibiliter et in tempore traducũtur. S autẽ ad deum vᷣtriuſqʒ ĩtellectus comparatio fiat: vterqʒ ad deũ quodã mdo potentia eſt/idq; fi⸗ eii potens/qã eltdeus. Angencꝰ tñ potẽtia ꝓpioreſt. deo attigua⸗ ſiue motu perfecta. Hũa⸗ nus vero potẽtaſecũda, ſemotior a deo motu e gẽs:vt in de euadati diuitateq; repleatur. ¶ Nontodem modo ambo intellectus: addeum etãd diuinum opus ſeſe Fiaberecompetiuntur. in ¶ Ambo intellectus ad deũ:vno tantũ eodemqʒ nominel vt potẽtie Renſentur. Eſt enĩde- actus et fubſtantia vtriuſq;: ambovero intellectus cognitiuequodã dei facultates. Differen tias tamen habent adinuicem/ ſub nomine potẽtic prune et ſecũde: imobils et mobilis/ ab initioet in fine perfecte· Nam pror et ab initio perficitur angelus a deo:poſteror vero et in fine homo. Ambo autẽ intellecꝰ ad du inũ opus/ d eſt ad omnẽ reliquã creaturã/ materiẽ et fenſibilemn/ diuina cognitione et ntcilectu carentẽ:variis cenlentur nominibus habent adinuicemdifferẽtias actus et potentie. Angelcus enum intellectus vtſepe diaumus jeitact? et eſſe omniũ: humanus vero ommũ potenti et poſſe. pio it S5 ¶NAnte omnia eſtdeus fons omniũ nichil omniũ. Dride angelus: omnium actus. Hinc ſubſiſtunt oĩa:poſtremus homo/omnũ potenti. Rurſũ nichil. ¶Vniuerſum quicquid eſt aliquid: aut actus eſt aut potentia.et preter heci nichil eſt alicui? preter ipſum alu uid quod eſt ex actu et potentia. Quicquidenm eſt nam deus eſt ante eile et quid ſit indiſfimbile aut actus eſt aut porẽtia! aut ex actuet potẽtia. Peus autẽ anteriot et prior eſtau: vᷣt qui ipium condidit actũ.deus igitur initium quidẽ ẽ ommũ: ſed nichi eſt omnium.neq; enim actus eſt omniũ: neqʒ ipla omnia neq;o mmuũ potẽtia. Condidit autem deus primitus omniũ actum/ purũ et ſeparath: vt angelũ. qui eũ ſit vniuetſalis et tot actus: omma eſt ab initio/ et fieriniclu poteſt. Eſt enim non aliud Jor ackus er ſiquid aliude⸗ ſet angelus/ qᷓomniũ actus nõ eſſet primact ſunplciſſima deieteatura diuini operis imtiũ. Deinde producto conditoue omnũ actu: ex eius permixtione etvniorie cum potẽtiã facha ſunt omna. quoadſenſim imunui cepit ipſe actus:eocʒ ex toto deficiẽte/fup̃nia orta eñ oium potentia que eſt homo/ vltima dei creaturãet qu actu eſt omnia autem fieri poteſt. Ncluil enim ahud eſt abinitro homo j id quod eiti ſcilicet omium potentꝛa⸗ omn actu perfici nata. Poſt hominem nichil creauit deus: neqʒ actuin neq; potẽttan neq; fubſtã⸗ tiamalquãtotam. Creauit igitur deus hec tantũ tria actumomiũ⸗ ſubitãtiamomniũ/ fine ipſa omnia/ et potenttam ommũ. atq́ʒ horũ extrema ſcilicet actuset potentia omnniũ: ſuntſe⸗ parata ſimplicta et tota. Medta vero(ipſa ſcilicet omnia)conuncta ſũt:ci exadu et potẽttia, Angelicusenim inteſleckus/ ab ini:io omniaeſt:fieri nichil poteſt. l umanus omniã fierrpo⸗ teſt: nichileſt. Medie creature/ aliquid quidẽ funt etaliquid nõ fünt. Nam quãta illis meſtvis actuum:tantũdem eſſe dicantur. Quãta vero eſt ipla potentie participato: hactenus nõð eſſe probantur. Eſt enim actus ipſi um eſſe:potentia vero/ ipſũ noneſſe Sed queretalqus rũ ĩa q- ſubſiſtunt ex actu et potentia/ preter ipla omuũi extrema ãctum jiict et potentiãt quena? tura ſimplicia et ſeparata ſunt)cur deus non prius actũ et potẽtiãm ſtatuirad eſſe Fom nia“ cuim videãtur actus et potentiai ex quibus mpſa media conflãturom niũ eſſeextreta et ptes. ſed primo omniũ produxit actuin⸗ deinde omnia: poſtremã vero vnjuerſorum potentiam? Dncimus deũ ab extremo in extremum! per media proceiiſeeta maxmo jchaſſe: cnfũ⸗& maſſe in minimo. Fũt enim angelcus intellectus(vt qui maxine et upemmẽter omnia eſt) idipfum maximũ nichij f̃eri natũ. Humanusveroivtnhitite nichil eſthiplins winimi tatione finiendus eſt tanꝭ pene nichil: eri tũ omna natus. Et pt ocẽſtincreãtione ominià De Intel. M deus ab vniuerſali/ toto/ ſimplici&e ſi Nne ab Ve Attainplici& epato actu:ad actũ s mixtũ ge c&fcr⸗ lunnſ trario a potẽtia particulari& cõiũcta: ad potẽtiãvni— mixtũ& cũctũ. Et ecõ⸗ nnnfn(u vniuerlalẽ ſimplicẽ ſeparatã& totã. Eſt eni teic vmuertalis actus, angelicus intellectus: adtꝰ vero minor/ actpᷣteicui(ihienorenee ndei tẽtiã/ eodẽ modo vniuſeuiuſq;ʒ; potẽtiã ni Oracreeulut Ibet. Minorẽ quoq;ʒ nz Neeatabn bchrtnücupamꝰ· Maiorẽ& Vniuerſalẽ potẽtiã: humanũi⸗ bangt te atu à— oi actu nulla illitũ ſpecie:& actu nichil.In bſenti ſiquidẽ ſ. u nò volumꝰ itelligi/ ſed humãnũ inteſlectã 8 eluton ö Ss lele habet:vt& materia ad na—— ien 5 ſenſibiliũ oimn naturahũue formarũ eſt————— al— mn man cdꝰ itellectu up⸗ ſliit⸗ 6* nãtur alũ—— fieri poſſũt ta materia/qᷓ itellectꝰ:ſinguli ſuo modo, eichun in intellectu:extra vero intellectũ coniuncta. cu Jut 5 ecaerü neeß potẽtiã neq; ſubſtãtiã:eſſe autẽ ipſũ/ vniuer⸗ ueig. ſorũ fõtẽ atq; initiũ. Diximꝰ itẽ oĩm nuchil eſſe pᷣter actũ& potẽtiã: que ſũt vt rerũ oĩm ex⸗ eeca i trema& primarie particule Sůũt eni ola ex actu& potẽtia. Atquiiitellectu angeligol qui eſt ehnſen ante oia)eſt actꝰ ſine Potẽtia. In humano vero! ꝗ poſt oĩa factus eſ d) eſt potẽtia 1 nopis Porro inter Vtruq́;⸗ poſt inquã angelũ& ante iplũ hoiem)in medijs creaturis:cõſicta ſunt actus be Potetia· Oès eni medie creãture: acrui& porẽtie participãt. Oia igi ſunt xparatai 1 intellectu: cõiuncta extra itelledtũ.ideſt actꝰ& potẽtia ſeparata ſunti— ueni⸗ medio. Sũt eni ackꝰ& potẽtia oĩa;& pᷣter ea creatũ eſt nichil.q̃ cũ ĩ extremis ke Diſren angelico atq; humanoſeparata ſint: in medijs tantũ creaturis reperiũtur cõiuncta. anbls ¶ De vtriuſqʒ intellectꝰ ſpeculari natura:& illuſtratione a deo. C ap. IIII. oeetin 7 Fn— 8 Terqʒ itellectus perpetua/ ac ſtahilicirca deum ſede locatus vt ve⸗ 6 i6e ℳ naturale diuine lucis ſpeculum: beneficos eiꝰin ſe ſuſt pit ra⸗ Sn. Vra— niſi— ita et a deo np̃ter diuinũ deoq; ſimile ortri poteſt.& ab Spz eo quod eſt: nil etiã nii quod ei entie et ſ ubſtãtie participat. Oẽ enĩ quod ab aliquo ortũ eit uſinich initio;diſſimle illi ꝑ oĩa eſſe nequit· ſed quãdã eiꝰ referat naturã oportet. Diuina autẽ ſub⸗ cehticu ſtantia/ vt opifex& cõditrix oim: veritasẽ oim etlubſtãtiale mitiũ. Oiĩa vero ſũt vt ꝑtenuis elurel cius ſimilitudo et exiguũ veſti 1ũ:q ĩ cõſpectu illiꝰ verſanẽſe empꝑ. Eteni nuſqᷓ;abeſſe poſſũt ſ ilu qui poſuit tenehras latibu tifuu;quiqʒ ima& ꝓfunda abyſſi ſcrutat᷑: cuiis oculis nuda ſanilei unt oiã& adapta. Et ſi cunctain cõſpectu illius ſũt:pᷣcipue tamẽ illiugiter aſtãt& corã eo tten verlant ſemp angelicꝰ atqʒ humanus intellectꝰ. ad hoc a deofacti: vt cunctis p̃lint creatu⸗ ettzs is ntq; ingẽtia diuini totiꝰ operis luminaria:& precipua diuine lucis ipecula.ĩ quibꝰ ex⸗ odude ccpta diuina lux diuinaqʒ in eis tudiculata& expreſſa effigies: demũ ſuꝑ reliquũ dei opꝰ geitu fundi& expãdi queat. Vnde fit vt& hac de cauſa/vniuerſũ fuũ opus ſtatuerit deꝰĩ vtriuiq́; hiſtce ellemedio.ne quid hoc packo diuiniſit luminis exors: aut diuina careat effigie aut de⸗ iß cidat ab eſſe. Diuini enĩ totiꝰoperis(vt ſepe dixmꝰ Vtraq; ora et extremitas eſt intellectus: nie c diuinſplendorisemanatio diuinaqʒ effigies et effe.— onn ¶ Permateriale fpeculũ:de vtroq; intellectu philoſophari licet. neubl Materiale fpeculũ: eſt ſpeculũ& receptaculũ viſibilis huis lucis/ arte cx quauis matetia nomnil ſue facũ. Scuteni viſihilis huiꝰ ſolis lux:ſignũ eſt ĩterioris alterius intellectualis& 1 nuiſibilis mnülmle lucisita& corpora ſpirituum/ jenſibilia intelligibiũ:& materialia/ immateriahum ſunt zuetponn ſigna. N ata eſt autẽmens noſtr p ſ cſibilta& eaqᷓ nobis familiaria& cognita fũt:ad ea pe nnfenpo⸗ netrare q ſũt nobis icognita⸗ ſub ficticijs aut naturalibꝰ ſi gnis expſũ. De iglt vtroc;i ntelle nilstelns guſ qui inuiſibilis& incorporeꝰ eſtper materialia ſigna philoſ ophart kcebit:vt Per olaris cientndeſe lucis ſpecula. Eſt eniĩ vterqʒ itellectꝰ: diuine illiꝰ ſpiritalis iuiſibilii; lucis naturale ſpeculũ. uri CSicut ars ex materia et corpore duo fingit folaris lucis fpecula vnũ trã⸗ enilgh ſparẽs alterũ intrãſparẽs: ita& deus oĩm opifex rerũ duo inuifibilis ſue lu⸗ ſeſenn cis ſpecula ĩ ſpiritu cõſtituit angelicũ et humanũ intellectũ:hunc intranſpa nentemſillum perlucidum ac dyaphanum totum. fingi ſtan ſet Cars(rt aiunt imitatur naturam et ad nature ſimilitudinem plerack— tcronn ttexprimit rerum imagines: ex quibus àd verarum?erum atq;ſul danne bet en lurgere. Eſt autem ars poſterior natura:nobis tamen notior. ideoq; et vnuerlum wntem 40 ½ ⸗ ynt ——Z———— opusiſignum quiddam eſt naturalis ac diuini totiꝰ operis illiiſiie cõgrua expreſſio& ima⸗ go · Ars ex fenſipili materta& corpore duo fingit viſibilis huus jucis ſ eculat vnum tran⸗ parens alterum intranſpareꝝs. Trant arens dicitur quod in ꝑrofundum& ſecundum ſe rotumlumen admittit vt aet aquã beriſlus/criſtallus Vittum k plereqʒ gemme · Inttanſpa rens vero:quod vnatantum ſuperficie illuſtratur. vt que ex eadem ferme materiãVtv itro) a ſiſcipiendas preſentandaſq; imagines fiunt· ed vna ex parte luto picei plumbo aut 3 ℳ alia quauis iinperlucida obſcuraue fubſtantia oblita: ab luce lunt impenętrabilia. Hecigi⸗ tur duo ſpecula ſicut ab humana indufttiat uc captandam viſibilẽ folis huuus lucem funt factaitã& vtrũq; intellectum conſtituit deus in ſpiritu ad haüriendum/ continendum& erferendum ſolis inuiſibilis acumen/ diuinãq; exprimendam effigiem. ¶Angelicus intellectus perſimilis eſttr anſparenti ſpeculo:humanus intrã 4 cspeculum tranſparens:ſimplicius eſt& xniformius intt zuſhtetie luci efficitur eruium nec vlla in co eſt partiũ aut fuperficierũ diſferentia:vt alia actut alia potentie ſi⸗ hanis dicipoſſit. Intranparentis autẽ ſpeculi alij quidẽ fuperficies vt queluminoſo obiecta eſt corpori eſtvt adtus:ꝗlia verol ex priuatione lumints vt potentia. Angelicus igitur intel lectus natura ſimplex& mixtu s:funilis eſt tranſparentiſpeculo. Humanus vero natura ma teriei permixtus:ſimilis intranſparẽti. Et ſicut ex cadem materia ſpeculari/ pſpicua luciſue 5 3 ee——————————. — ⸗.— 0e aeſe 8 —— g 5 capaci fit ab arte vtrũq; ſpeculum vtex criſtaſlo aut vitroꝛaddinone autem et permixtione diiſimihs materiei vt plumbi aut picis fit alterum intranſparens:ita et Vterq; intellectus an . gelicus atq; humnanus ex conſimili ſpiritali& ncorporea ſubſtantia/ diuine lucis capaci à — 6* 3 ano intellectui)diſſimilis materiesivtcorpus ellectu/ diſtate cpperitur. cis capax. fub homi⸗ eofacti funt addita tamen eſt alteri vt hun cui permixtus eſt:& qua ab angelicoint ¶ Vnde fitvt ſub angelo:ſit aliqua creatura ſdiuinel ¶ Liquet hec illatio⸗ ex vtriuſq; ſpeculi natura. Nam lucis radius tranſparenti incidens ſpecujo: ad vlterivra& inferiora penetrat. n cidens autemſpeculo intranſpareti ad vte⸗ riora haudquaꝗᷓ pertingit. vt cuius opacitate aut continetur figiturq; immoòh lisaut ad ſu penora reciprocari cogitut Que igitur deviipu lumige lin xilhuione ſegenen — gunt:intelhge& de intellectuali junine in vtroq;ʒ intellectu. Angelicu quippe mitallectus vt ſpecuſum tranſparẽs totus diuino perfuſus lumine; id quoq; R iriferiora(vt ac uma num vlq; intellectum traducit· Humanus autẽ mntellectus vt intranſÿarens fpeculum ob „* relique materie cui coniunctus eſt impedimentũ: diuinufi in ſeſe continet figite; radiũ? ne ad vlteriora protendatur neue inferiori creature rationis expertipelluceat. Piuini i tur totius radij diuineqʒ ſcientie ortus& apparitio: prima eſtin angelo. occafusvero ei dõ et vltima apparitio in hoe:qui diuine ſcientie finis tetminus& cõſummatio eſt. 182 gp CsSicut ſpeculum tranſparenꝰ eſt ſolius ferme juminie capaꝰ inttanpa„ rens vero luminis& imaginisſquã viſibiliter oculo preſentat: ita& angeli⸗ cus intęllectus eſt vt ſolius diuini luminis capax Flumanus vero diuino in lumins diuinã quoq; in ſe effictam Setpfeletteee S CTLux eſt colorũ et viſipiliũ omniũ actus:ſine qua nec; colorifpeci ne üſteptei ſpe⸗ culis rerum imagines oculò preſentãtur. luciſq; preſentia uecunq; videri nata funt: actu Siſibilia fiunt. cunciſc; colorbus& viſibillbus rehus prior eſti ſimpliciot& antiquior lux. Colores vero& cetera viſibilia:ſuntvt lucis fubſidẽtie atq; hypoſtales. Trãſparẽti igj tut ſpeculal que ſimplicia& vniforma elſe dicda ſunt& ypoſtaſi diſſimiliq; materia carei⸗ tiu uplam quidẽ lucem ſine ypoſtaſi ideſt ſine ſpecie& imagine receptant: ſuntq; ſinplici infigurata ac ſolius fuminis ſpecula. Inttanſpareritia auteni que ex tranfpatentibus addꝰ tione ypoſtaſis diſſimiliſqʒ materie fiunt:collecto imprimis contentoue in ſe luminis radio rei demũ viſibilis imaginẽ(vt ipfius luminisypoſtaſin hoculis pteſentant · Vnde fit vt tran ſparentibus ſpeculs/ inſit actus luminis purus:ſine admixtione potentie aut vſibilis ſpe⸗ ciei aut imaginis Intranſparentibus vero ineſt luminis actus cum potentia:id eſt cum viſi vliipecie& rei imagine que in ſpeculo mediante lumine viſitur. Proportionabiliter igi⸗ 6. † 2— S—* 2* * 4. 2„2 r. ² 6 achen acottui iatigntun ſomunm phen ct etpeniun Gintelehnza elichcrs etos ſpecie careat etſine fpecie intelligat/ angelicus intellecius: ſatis in iperioribus oſtẽ⸗ die nit durs vtpote qui erat actu omnia anteqj fierent omnia:& anteqᷓ vMe eiſent rerumſpecies. 1 nih— Sunt enm omnia poſtangelicum intellectũ facta.ipſe quoq; rerum ſpecies/ natura poſteri i i 6 ores lunt rebus ipſis: quarumnſunt fpecies. Omnis item ſenſus/ eſtĩ corpore&materia. An⸗ d gel autem unmateriales& incorporeiſũt. Et matetiaangelis poſterior eſt& poſt angelos wet 6 neata. Abiuncti igitur ſunt naturã angeli:& a fpeeie ſiue abreiimagine/& aenſu& itinpe. teria. Sunt enim fimplices ſpiritus& puri intellectus/& primordiales rer ü omnium actu„ ingel⸗ ntellectus autẽ humanꝰ: natura cõiuncbus eſt materiei& ſenſiuu.& liaud altter&ᷓ in materi 3 —& carpore ſubſiſtere:& ſenſuum admmiculo per fici& intelleciuales rerum haurire ſpecies eoüunn natus eſt. cius item ſcientia/ plenitudoò& perfectio: eſt rei fenſihilis intellectuaiis ſpecies& mago. Intellectus autẽ angelicus: natura abiurctus eſt et a ſpecie/& ⁊ ſenſu— icheiſe unanus vero natura quidem cohiunctus eſt& ſenſui& materie:nõ autẽ ſpeciei Nu ii taſint n quippe teigeſtat in ſe a natura eſũgiem: niſi fortaſſis dune fubſi— Ae ntcuor ocmu Pſtenim 1ntellectus humanus creaturarum omnum ſpeculatrixuedam jdcul⸗ cotse ane dochimu Pſt enim intellectus humanusereaturduum amePe mtet e ſmãtur hautſens& captans rerünin ſriee c eii hmatius vero 1 näertaneus intelecsitotinteſectus werioruwanus vero et iepiteibeten nle uml TX ab iis que extra ſe fũt/ vt a creaturis: ccapit— uitſt——— ſed cõtinẽter& ex ſeipſo diit nouitc; vnuer⸗ zut is ſhe⸗. oa anaturã- ſi nopilis: cumin vno& impertiac minimo ſuper omna vide⸗ ileln to angehcus intellecdus/ non mocio oid pectlar ed eſe vmuerſa pᷣdicat᷑: quo& indiuiduꝰ pyrami tyt ꝑficiat: fit extra ſeipſũ mſceiqʒ niniluminis ypoſtaſis& potentia.. 7WVndekit itetuiyt angelusintellectus perſimilis ſit ſoli: humanus vero orbi ſimplex luminis actus/ ſine ypoſtaſi.lunarivero globo i tietatẽ vniformiter ãbit& ad ynitatẽ colligit Hanꝰ aðů tur& eſt/ angelicum intellectum ſuſ⸗ ci actus: ideſt diuiniluminis ſine ypoſtaſi& ſpecie. humanu actusſeuicet& potentie/tam diuim lununisꝗᷓ diuine ſpeciei. intellectu duuinã effigies: que mediantediuino lumine in eo vi umum autem lumenprtiis vſt lrc pla effigie/& eſt vt eus act eptaculum eſſe ſimpls 3 vero capacem eſſe vtri uiq;: ecepta enim eſt in humano ſitur atq; demonſtratur. Di us:ipſa vero effi gies eſt vt di ſune. neſt lumen/ cum potentia atq; Vpoſtaſi. In fole lux folaviſitur: ſine vllius rei ſpecie imnagine aut maculoſa fatie. Inluna mẽ quidemimeſt: ſeceum admixtione imagirus et fpeciei. que mortaliũ oculis ſeſ viſibiẽ preſtari& quiᷓ maculolam faciem vocãnt. Hecautem maculoſa& pallidula facies/ circun⸗ ſnteſe lumine viſibilis: potẽti eſt& ypoltafis eiuſce luininis/ ſeu diuina quedaq cah go atq; eftigies lune indita& cunctis obieta mortalibus. ſimilis ei ſpecieiatq; imagini que in tranſparentibus ſpeculis vt quedam luminis potentia atqʒ; ypoſtaſis)demonitrdtur Eſt 1gi tur haudimmeritò angelicus intelledus/ ſoli: humanus vero lune/ perſimilis. Ineſt eni an⸗ gelicõ; diuina lux ſincera& pura/ſine admixtiorne ſpeciei.In humano vero diuna eftigies/ nebula& caligo:circunſtãte diuino lumine haud ſecus ac in luna/ maculoſa facies demò⸗ ſratur Et icut fol& luna⸗ duofunt ingentia mundi luminaria:ita& an gelus& homo/due ſunt precipus diuini totius opetis creature& angelus vt ſol/ preeſt diei ideſt regioniintel ligibilium, Homo vero vt lufa/preeſt nocti: id eñ ſetiſibili munido. Eſt enim intelligibihs nundus lucis regio& dies.ſenlibilis vero/ nox eſt& tenebrarum regio. ¶ A angelicus intellectus ſit interior& cõtẽplatiuus: emnus veropteterior& actiuus. Cap· V. Ngelicus intellectus ja tribus ſeparatus eſt& abiũctus: à ſpe ie aſenſuse a materia. quibus humanus addictus eſt& cõ⸗ e nunt Camſolſimilis eſttranſparentiſpeculo:unaverointranſparenti. Ineſt quippe pliobeo — — ſenſibus. quorũ per valuas et aditus: ſpecies a mũdo ad ſe vſc; deferuntur Motu et difcur⸗ u eget: vt qunhaudquaã naʒura in puncio in vno& indiuiduo perficiatur:ſedperipla oia ebrreſenlhaperegnusagatur. vtcominsccta intueãtutl fachtãgemextlor rum omnum ſpecie omniformis. Tit iterum vt angelicus intellectus ſit ſolum contemplatiuus: humanus vero initio practicus/tandem conemplatiuus. ¶Contemplatioeſt i nterna mentis motio et operãtio:praais vero exterior. Fadẽ enimſpi⸗ ntafis vis icemue animꝰ: vt ſine diſũimilis materiei opecula /libere& per ſe in le ipſum fer⸗ turvtue proprios agit gyros: meditari& cõtẽplari dicitur. vt verodit imili aliquo iuuatur? cum famuletio& adminiculo aut ſenfuũ aut corporis vtitur: practicus quodã modò& ne⸗ gocioſus dicẽdus. Atq angelicus intellectus/ nudus eſt intellectus:abiũctus et a ſenſibus& a corporevañ ortũ oĩmĩ ſeipſò cõſumatꝰ& ꝗ iugiter ſeipſo/ ſine ylla intercurrẽte materiei vinbra ſine corporea nocte ligdo& clare ĩtuet vᷣniuerfa. Humanꝰ veroĩ corporis euectiõe —.— motitati/& famulantè imprimis ſenſu/ q̃cunq; extra ſe in mũdo ſuntiintra ſeipfum tandẽ aduehit.& ꝗ ab initio fenſibus obtectꝰ/ extra ſeipſum fpeculatus eſt oninia: valet poſtremo ſine vllo feuluum opitulamine⸗ per ſe& libere eadem omnna inieipſo contueri. Eſtigit an⸗ gelicusintellectusfolum cõtemplatuus.vt cuius eſt ſimplex& vnica opcratio: queinterna „ meditatio& contemplatiovocitatur. Humanus vero in initio /ſimiliseit practico— Fein inexteris& mundanis negociatur. In fine autem refertus g exuberans ſpeciebus: Piuus Dio fimilis angelico quietus ar canus K cõtemplatiuus euadit. eiqʒ vt diuus Dionyſius aitlup⸗ nyſius. luunt cum rebusfenſibilibu setit. ¶Angelicus intellectus eſt diuina omnium precognitio& preconceptio: quam ſecuta eſt omnium creatio& productio.— q Peus eſt ab eterno:& ab eterno omniacreare voluit/ que tamen nõ ab eterno ſed aliquã⸗ do produxit.certiſq; procedens initij 8: angelicũ intellectum ſtatuit/ totius ſue creature ini⸗ tium.Sunt enim angelci illi intellectus primi& puriſſimi dei partus: diuineqʒ omnum opi⸗ ficis mẽtis precognitiones& preconceptiões.& velut eorũ immateriales archetypi& exẽ⸗ plaria prima: que denuocreanda& futura erant ex materia. Preuidit enum precognouit et concepit in angelis deus vniuerſa: que deinceps erat facturu S. Fxtra materiam et ante ma⸗ teriam id in angelicis ſpiritibus proſpexit: quod deinceps in materia ſenſibilitet adimple⸗ Dnplex uit. Duplex tamen eſt diuina creandorum omnium precognitio/& preſcientia · Vnã in⸗ Fx— Lommũ pᷣco ereatã et eterna: qua dicimus deum ab eterno preco gnouiſſe& preſciuiſſe omniãque con gnitio. tingenter erant futura- quopacto etiam& angelos precogt ouiſſe& preſciuiſſe dictitatur. Hec vero precognitio& preſcientia eſt ipſe deus. Nã quicquid in deo eſt /deus eſt. Alia ve⸗ — F——— ro eſt precognitio dei creata: que eſt opus dei primũ/ immateriale& produ 8. cto& actu ſubſiſtente: dicimus vniuerſas dei creaturaslet ſi nondũ ſubſiſtant)eſſe conce⸗ — 4 ptas.diuinãq; mentem primã omniũ creaturarũ conceptionem& abſolutiſſimã formã pe⸗ — periſſe: que eſt angelicus intellectus. Q uẽ̃admodũ nubens mulier:primo/ ſimplicius et fola mẽte cõ cipit habiturã ſe ex matrimonio filiũ. Deide ſecũdo in vtero/a viro ĩpregnata:eũdẽ flium cõcipit priuſqᷓ pariat. Prima autẽ mentalis& ſimpliciſima mulieris defilio precogni⸗ Analogia. ſil tioꝛſimilis eſt prime illi diuine& increate omnium preco gnitioni. S ecunda quoqʒ mulieris preſcientia& vterina filij conceptio: ſecundam omniũ q̃iuinam preſcientiã rite emulatur. Sicut emum prima filij in mulieris mente conceptio/ nchil ad filium ipſum attinet& neq; fi⸗ lij pars eſt:ita& prima illa& antiquiſſina creaturarum omnium/ in mẽte diuina preconce⸗ ptio: pars non eſt creaturarum neq; creatura. Secunda vero que eſt angelorum creatio: ad creaturas ſpectat. Eſt enim angelus creatura:& ſimpliciſimꝰ omnium creaturarum actus. Ft ſicut mulier poſtq̃ concepit in vtero filium/ paulo poſt parit eundem K naſcitur filius/in⸗ tegre totuſq; fuhſiſtens& viſibilis apparens: tta& deus poſtqj in angelo concepit oẽs creã? turas/ eas deinde viſibiliter peperit/ creauit in fua ſubſtantia& matẽria compleuit. ¶Vnde manifeſtum ell/cur angelus ſit natura inuiſibilis:& celi interſtitio a vifibilibus creaturis abiunctus. ¶ Ex precedente liquet angelum vniuerſe nature eſſe conceptũ:& vt flium in matris vtero & conceptionis ſue loco.Filius autẽ in conceptionis ſue loco& matris vtero:inuiſ bilis eſt. nec antea videri poteſt/qᷓ naſcatur: qe minoris mñũditenebris promatur in maioris mundi lucem. Et hoc ſenſibile ſignũ eſt angelicam ſubſtantiam natura elſe inuiſibilẽ. Rurſum ſicut — De Inte in minore mundo hominefieri videmus: ita& buliter fieriintelligenduun eſt. In minore autem: tatis filij thalam interiectodiftareytero cõper ahaß inter vnetſe rſre tituili; tun conceptus& partus: interhiat maioris mũdi n maiore mundo& vniuerſoptoportiona⸗ mundo vt ĩ muliere:conceptionis& natiui nb en enimangeli vniuerſe nature cõceptus& ſimplices ſpiritus natura inutibiles:interftite celòd viſibilibus creaturis abiũcti.vifibiles autem creature/ partꝰ funt maioris mundi:& velut naſcentes angeli extra maigris mundivtetũ(ideſi celũ) prodeũtes corpore veſtiti/ viſibiles& qui ex ſpiritu& materia conflantur. ( Sicut prima mentis humane operatio eſt accidentalis cõceptio: ita& ri⸗ ma diuine menris operatio eſt ſubſtantialis conceptio/ que eſt ſubſtantialiũ conceptionum(idelt angelorumproductio. ¶Arsadſimiltudinem nature:humanã vero mens /ad imaginem diuine mẽtis operatur. Fdiuine autem mentis& ipfius nature ſcatehris proſiliunt fubſtãtie/pſeqʒ rerũ yritates. himanavero mens& ars:in accidentibus& rerum ſimilitudinibus negociãtur. 1dgo& hu mane mentis conceptus: aecidentia ſunt/eidem mentiinexiſtentia.diume autem inẽ̃tis cõ ceptus quos angelos voœcamus)vere funt ſubſtantie: per ſe extra diumã mentẽ ſubſiſtẽtes. & que ab eadem omniũ opifice mente: ante omnia repente emerſerunt. Sicut enim nichil prius /purius& ſimplicius poteſt ab humana mente proferri/ ij interna ipſius cõceptio:que ab eadem luumana mente diſtincta/utq; diuerſa eſt/& illi inexiſtens: ita& id ſincerum/ in⸗ ſeculentunſimplex immaterialei& primũ: quod repente e diuina mẽte ante omnia /in eſſe proſilijt:angelum vocamus/ humane mentis conceptui reſpõdenten ac ſimiẽ. Sicut enim humane mentis conceptus natutaiuſihiles/ ſeſe oculis ab didere:ita et eminẽtiſſimi angeli/ naturã omnẽ ocutorum ſubterfugiunt contuitum. Et ſicut illi humane ſemper imnſunt mẽti: ita et hiiugiter aſtare deo/in celo probantur. 8* S„ 1* ¶ Vndeiterumn anifeſtum eſt humane mẽtinuſlã a natura ineſſe ſpeciem: „— led eã ad diuine mẽtis fumilitudinẽ/ vniuerſarũ ſuarũ notionũ eſſe opificem. CSicutenim diuina illaſubſtãtialis mens: cunctarum opifex eſt ſubſtantialiũ notionum& cõnceptionum vniuerſe nature/ quos angelos nũcupamusiita K humana mens/ opifex eſt vniuerfarũ que ipſi inſunt notionũ.& antea ſubſiitit: jſit vllapfius notio ð& conceptio. Et profectò dicere kumane mentiinſitam eſſe aliquã a natura ſpeciẽ/ ili congentam& cœeuã: en dicere aliquẽ angelorũ eſſe ab eterno/deo congenitum& coeuũ. Et ſicut humana mens non eſſet illius opifẽx notionis: que ilii diceretur coeua/ queueà nãturã eidẽ probaretur in⸗ ſiraita& mens duina iliius ſubitãtialis conceptionis( ideſtangeli)nõ eſſet opifex: que ilii ſatueretur coeterna. Sicut igitur diuina mẽs/ omnes maioris mũdi conceptus( ideſtange os Nuratione trãſcendit/& eorum eſt effciens cauſa:ita& humana mens omnes mmoris nundi ideſt hominis)notiones/ durationeprecedit:& earũeſt efficiẽs cauſa. Intereſt autẽ: ꝙ duina mẽs increata/ mngenita/& eterna: infinito& incõprehenſibili a nob is euo/ ange⸗ os precedit.umana vero mens/ definito temporis ſpacio: ſuas notiones exuperãt. ¶ Adiuina mẽs: oĩa in ãgelicocõᷣcepit inteilectu ſcripſiti hũano. Gap. Vi. cut vniuerſa ſunt a diuina mente in angelico intellectu cõcepta:ita in humanoſcripta& figurata. S Angelivt ſuperiusoſtẽduwꝰ unt ſmpliciſimi oĩm cõceptus. quibꝰ produclis! diuina mẽs oia cõcepiſſe/ ommũ n rerũ ſtatuiſſe initia dictitatur. Sicnen ptura extime diſtat a conceptu:velut rerũvltimũ& fnis Fſi enim criptura ſupremus litte! ratius caracer vltimaue doctrinalis notula ta& hũanusintellectus exttemꝰ eſt ab ange⸗ icotbe eſt/ vt rerũ vltimũ& creaturatũ oim finis. Ft q̃cũq; cepta ſũt inãgelicoĩtellectu: finita 2—„ſ 57 ſunt/cõſumata& pfecta in hũano.Ft ſicut primũ diſciplineſiunit erſit ꝓdii turit eſt cõceptus/ vltumũ veoſetiu& primũ qã à diuina emerſit ꝓdijtue mente? eſ angelicus itellectus/ vltimũ vero quod lã 1piã he ns cõcepiſſe quod eſ cepit/ eſt an gelusvltimũt homo. Et vtin angelodiuma mens cõcehi ſe onu citur:ita& in homine/ſcripſiſſe vniuerſs Nonſicut ang ntia conceptus om emper aſtans mẽti: itase humani intellectus eflentia dicenda ſri⸗ na di⸗ untur. In maigre igitur mundo pari quoq; =Frl.J. d—E+ qã ab humana mẽte ſca? ſa peperit: hüanus intellectus.& pr müens. iclintelleetus eſſentia conceptus omniumdiciturſciuine F7 — —5 q TFametſi ommnia in angelico intellectu cõcepta& in humano feripta dicãtur: diuerſis ta⸗ men hec modis contingũt. on enim in angelico dicũtur oĩa cõgepta! quia i angebco ſint rerũ omniũ conceptus?ſed quin ipſeſit vniuerſorũ prima g ſimpliciſima conceptio/ diuire „ ſemper aſtãs& preſẽtiſima mẽti. In humano veroſdicũtur oĩa ſctipta: haud quiã hoc pactò ſecundum ſuum eſſe/ ipſfe ſit omnium ſcriptura:ſed quia tabula eſt cĩmpreparãtaꝰ& corm⸗ planata a natura: vt in ea pingantur/ſcsibant᷑& figurentur oĩa vtue cũctarũ rerumſpecies cõmodiꝰ ſuſceptet/ geſtetq; vmuerſorũ effigiẽ. Et angelicꝰ intellectꝰ liocipſo qdẽ cũ ſit ſim plex)ẽ oĩm cõceptio· hũanꝰvero nõ hoc iplo qd eſt ſed qũ poteſt: vĩm eſt ſcriptura& figura. ¶ Vnde manifeltum eſt angelicum intellectum eiſe impaiſibilem: humanũ CSatis ĩ ſuperioribꝰ oſtẽdimus angelicũ intellectũ eſſe impaſſibilẽ vtquimullãintꝰ admit⸗ icslen cren tit peregtinã ſpeciẽ: qui nulla inſcu lpipoteſt exteriore udicula ac forma. Fit eni vt tranſpa⸗ nin ti rens ſpexulã in quo viſitur fola lux:ipecies vero aut imago nulla. Ois quippe actus:eſtiua⸗ ſe* qu innm umn pte nãtita impaſſbilis. Angelicꝰ autẽ intellectꝰ eſt actus Humanus verò intellectus ſẽſim rerum vt diximus colligit fpecies:illis iplis afficitur eaſqʒ ſiſcipit et intus admittit.& eſtvt ⸗ tninrn emu intrãlparens ſpeculũ:in quo cũ lumine& in circũſtãtis luminis meditullio:viſit imago.per⸗. üUn + inde atqʒ in lunari globo circunſtante lumine:maculoſus quiſpiam exprimitur vultus. w gan Ar ⸗ ¶ Omnis intellectus vt nuiuſmodi:apathes ideit impaflibilis eii. 7— ¶ Nam oiĩs intellectus/ vt intellectus eſt:eſt actus. eteſt ea vis ſimplex:q̃ oĩm ituitiua/pſpe⸗* ctiua& iudicatiua nũcupai. Omnis autẽ actus! eſt impaiũbilis. nillus 1gitur intelleetus/ vt 1 —— u 7 intellectus:eſt paſſiuus. Hũanus eni intellectus paſſibilis quidẽ eſt non tamẽ ſecundũſe:ſed —pe ſn—e proptermeßriz in dua recipiũtur rerũ imagines& intellectuales ſpecies quas intellectꝰ cũ a mũdo& ſenſibilibꝰ ſubſtãtijs captarit:iternomemorie prõptuario/ ad futuras cõtẽplatio⸗ num& conſiderationũveriſimas intra ſe cõuerſiones& circulates lationes cõmẽdare ſo⸗ 47 6 Ne let. Proprietas autẽ& ratio intellectꝰ/ eſt iuiciũ& intuitio ſpecierũ ſiue in exteriore obie co/ vẽfut iñ p̃rĩcipiõ ſũe iñ ĩntẽriore meõria vt in fine. Q uod verojudicat& intuetur ſpe⸗ ciem vt huiuſinodi eſt ãeam non ſuſcipit/ neq; llius eſt ſubiectum. ſed in alio quopiã eã di iudicat et ĩtuetur. Ipſa cteni imago cũĩvno vt ſubiecto reſideat& collocetur: ab eodeniq; Rnalogia quodeidem ſubiecto circũfulũ eſt/ vt ab eius actu& intuitiia facultãte duiudicatu t. vt ima⸗ ſpeculi.. go eſt equidẽ ipſa in ſpeculo:ſed non videtur a ſpeculo· videtur autẽ& conſpicit᷑ ab oculo: et nõ eſtin oculo. Oculꝰigitur eſt vt intellectus.ð peculũ vt meõria:mago vero in ſpeculo vt intellectualis ſpecies ĩ meõria. Intellige itaqʒ ex oculo& ſpeculo fieri aliquid vnũ: id totũ ſimile erit hñano intellectui.cuius actus/ qui eſt vere intel lectus& vt oculus:eritĩpaſſibilis eius vero potentia que eſt memoria et vt ſpeculum/ paſſibilis erit. —„— 8 ⸗—„—„ 8 c n ¶Vnde fit vt vtriuſq; intellectus tã angeliciᷓ humani:ſit neceſſaria diſcre⸗ tioſin intellectum jatq; memoriam ¶ Vtriq; intellectui ꝓpriũ eſt ĩtelligere& aliquid intueri᷑: ſiue idem fiue diuerſũ/ ſiue pſe ſiue ꝑ ſpeciẽ. Idigi totumquodinteſligit ſine ſue ſubſtãtue diuiſione neceſſatio inſeipfum flectitur/ euaditq; in le numeroſũ. Nempe in eo pars partẽ diiudicat/& pars parti eſt obie⸗ cta. diciturqʒ alia intelligens/ alia intellecta. et eſt aliquid ipſius/ quod dicitur totius intelle⸗ conis actus/ et vis intuitiua:aliud vero eiuſdẽ intellectionis potẽtia que ab altera ſpecta⸗ tu r. Eth arũ du arũ vna eſt vt 1 ntellectus alia vtme öria. Et he ei intelle ctu humano clariꝰ perpẽduntur. Intellectus enin hũanus eſt vna alqua tota fubſtãtia iritalis/juiſibili in⸗ diuidua incorruptibiis. qᷓi cũ per ſpecies intelligat: id ſolũ ipſius quod prełienſat/ iudicat etint uetur ipſas notiones ac ſpecies:actus et intellectus dicitur id vero ipſius/ godeas re⸗ ceptat et ſuſcipit:eius potentia et memoria eſt. Ft hec cuo actus et potentiaintellectus& memoria: veraciter reqʒ ipſa ſine totius humanianimi diuiſione abinuicemdiſeretaet in⸗ ſeparabiliã numerantur. Similiter et in angelico intellecru dicencum/ licet enim ab an⸗ elico intellectu tollantur rerum ſpecies etinagines dicaturq; per feipſuun intelligere vni⸗ uerſa:vis tamen ipſius intuitiua et perſpectiua/adtus eſt et vt intellectus que vero perſpe⸗ ctioni et intuitioni ſeipſam ſubdit: potẽtie et memorie ſimilis dicatur Et hecquoq; an ge⸗ lo ſine angelice ſupſtantie duiſione et diſſectione:eodem moco qu et in hnanore ipfa diſtinguũt et lepari abiucẽnequeunt. atq; idipſũ umplent/quod yocamnꝰ angelieũ itellectũ. Ptio iuie anhene cüſtin aKtgu. iwtänt duseſttig⸗ lenuſin tutett lnago. e nelecyci cipht⸗ ntuem he⸗ Aut ytim⸗ winſpecul ynü:idtotů ſſi ſueple ioinſeiy um urtieſtbie⸗ oisintele⸗ 4tetuſpeca umno dar iuſbils un enſut ilcat nodeisr⸗ mtelecos5 tenmab u nliger A everopoe⸗ unnore DeIntel. Uin angelico intellectuvt& inkumanore lcet tamen eundem purum vocitare CIn angelo reperiũtur actus eſt eiſentna& purus actus eſt& ſepatatus a materia plumet nõ per ſpecies o omnia. Hunianꝰ autemi initio eſtvt Cimũ priua ¶eus antcqᷓ fiere ma protulit& fecit.p ¶nimus ttia eſſe facta: angelicus ſenſibiles cepte funt in angelis:d in humano inte ab humannmente inmmo menteſtria in maiore mundo prodiere: co ptuta& figura vmniũ. Vniue ſunt ipſemet rerũ ſubſtant ¶ Vndefitvt rerũ ſub beſearit& efiluant ahelſe: Cliterconceprum& feriptur perlinilis rerũ ſubſtãtijs quet tellertusꝭ ſimlis eſt conceptui deant · Sicut igitur etrih ſli lunt et ſtabileðin mẽte fer churtis fixe& permanẽtes t actum. eſt intelleetꝰ& meõria. Angel icet propter catentiammatẽi forina. propter carentiam ſpe quia ab iino ante tempota p munctus eſt matetiei& perſpecies intelligit.& ab in fine tamen euaditlvt diximusyommlormis.. ea concepit in ungelico intellectu. deinde om⸗ ea in huniano intellectu deſcripſit. Sſſe vnum in eſſe et vnũ poſt eſſe. que ſunt intellectus iture/& Rumanusintelleetus. Senſibiles creat einde iuxtapropias el cte ſectuquivltim? ommũ et emundo ortũ tus et potentia:id propter trir. ſcil & eſt vt abſoluta amntelligittertio nteiloctus:etcom tio& potentia: nt ommnia: 6 6 us tamẽ ſimplex e. quia abiunctus cierũ: quia perſe⸗ erfectus eſt etadu 1) 3 3 g en eature primitꝰa dro cð ſentias producte/& oborteſunt. Vltn 0 vero e cepit figurate& deſcripte. Ft ſicut tia ſuntqᷓ habent conceptus/vox· ſcriptuta:ita K diuma rei conceptus omnium vox& ſubſtantia ommiũ ſeri⸗ uerſhrum prim& Puriinnconceptus ſunt angeli. omniũvoces ic que a deo poſt angelos manarunt. omnum deniq; fcripture omma deus pingi/ atq; deſcribi voluit. tametſi im feipſis corruptionis reſolutione ta⸗ stame jntellectufixefunt&permanẽtes. xſfapie natura fiuxa et ad momẽtũ euanida triuſq intellectus medio create ſunt. Angelicus enim in⸗ hüanusſcripture Supereſt vt relique fubſtãtie:voci reſpon⸗ itteralibus Hignis cõceptu/ voce ſcri ptura: ſoli conceptus fixi ureveroupgucettã pacto in exteris fubiectis vtſchoedis et Foces cõtinuodiſparent& labuntur:ita et ſenſibiles creature ud: troq; intellectu ꝑſeuer ——— opoſt via ſubſtiterũt⸗ — eteuande Radalter q̃unw uplici actiqrie humaniinte CapVII. mani intellectus duplex eſt actio:vna exterior aliainterior. angelici intelloetus/ vtſepe oſtẽdimus ſimplexeſt& interor operatio quia ex ſmetipſo& ſola irtuitione ſii/ſine vlla aur ſpecie aut unagine deprehẽdit pia. deo enim contẽplatiuus dicitur:& eius actiò cõtẽplatio.vt qui abexteris nchil ſulcipit:ſed ab initio perfectus eſt et actuoia. Hũanꝰ autẽ intellects/ quia ab ini⸗ no potẽtia eſt oimet in fine actu oĩa: aliã in pricipio aliamin fine exercet operationem In ſetſceſſeee ahetipettectägua fraeißifaeus ſeliterö⸗ äctinbhnEienbeeiietrüicsheeieslüſcepentnnepeopfeecohe tatione potitut: quãdò conceptis intraſe ettepoſitis in meõxia peciebus: 0 deinceps exterite eget ohiecto nulloue ſenſuũ iuuatur adminſculo. edimiam perfectus & angelico Himilis intellectui:ad internam ſolã ſui meõriã cðuertit/ et aſſeruata in ea rerũ omnnum ntellectualia ſpectra ſpeculatur:que o perato hũana cõ̃tẽplatio vocai: humaniue electus ad ſeipſum reuocatio ſtatus in feipſo/ finis et q oper ntellectus& omni vero perfectus& mmmobilis: omnia in ſeipfo contemplatur. Cec eſuperlore fatis eſt manieſta. Nã hũano itellectus pe factuſ; eſt: vt aliquãdo fiat oĩa/& oñm ſpeciehꝰ ĩpleai qu eft cõũctu ſEuiud exteriprẽ mũdũ(ĩ quoa natura repoſit ipᷣa oĩadia Siavere factꝰtet exterſorẽ mũdũ& ſẽſuũ o ¶eiplũ remeat& oĩm cõtemplati ttitellectiofit cõtẽpla Ediietiſenecnokeburem t imeſet eſt& inteſlectualipopera uteintell primarie/ mũdane/& iperfecte hũam intellectus operationes: qui electus adſ fit: iteri ehectus ad a fit:iteriore & ad hoc natus oĩm priuatio· Ab initio igitur a ſũt dia cõuertit:& medãt ficia& organa linquẽs:ſimplex inleipſo manetĩmobilis. tiðis iitiũ:& acitellectꝰſit prior actu med vt imperfecum& perfectum. peratio Non omnis autẽ in hũanꝰ itellectus potẽtia eſt ðe in feipſo potitus — Omnis enim cõtẽpla⸗ eſt cõtemplatio. Mã bꝰhaud ſine 5 L. amine per oĩm pecies oĩa fit intellectiones/ non cõ̃tẽplationes dicũtur. Secũde autẽ g in⸗ terne ipfius operationes/ quibꝰ oĩa illi per memoriã preſẽtia fiũt:& cõtẽplationes/ g intelle⸗ ctiones vocãtur. Rurſumintllectun huano propriũ eſt intellectualibꝰ atfici& imbui fpecie⸗ bus. Memone autẽillas aſſeruare& cõtinere propriũ. Et acdus intellectus eſt intellectualiũ ſpecierũ acquiſitio. Actus vero memorie edt ũcontinẽtia& releruatio. Precedit igitur actus humam intellectus/ actum memoriè. NFit iterũ vt mundus/ necellario ſitprior humano intellectu:& is ſit pra⸗ 4 chcus in mundoſcontemplatiuus in ſe. ¶Obiectũ omne/ tẽpore pnus eſt: coguitiuã ſuipoteſtate. Eſt enim obiectũ actus/& in actu ſubſiſtens:quod poteſt& futura ett. Mũdus autẽ qui locus el oim: eſt huinani intellectus naturale obiectũ.& vnu erſa que ſunt in mundo humano intellectui per ſenſus natura innotelſcũt/ preſentãtur/ obuciũtur:vt ab eis ediſcat& fiat oña. Prior igitur mundus ceayi& fieri debuit: 3j hũanus intellectus. Et quãdiu iperfectꝰ adhuc& vacuus hüanus intelleches /perſ enſum circa mũdũ negociatur: practicꝰ& acquiſitiuus dicrt᷑.poſtqj vero per⸗ fectꝰ& plenꝰſpecies acquireredeſit& ad ſeiplũ ſolũ cõuertit᷑: cõtẽplatiuꝰ merito dicẽdus. (¶TIdemeſtnumer oſreq; ipſa vnus humanus intellectus practicus& cõtem⸗ ſatiuus: ſolo diſtans officio& obiecto.—— 3 Nnter humanũ intellectũ prãcticũ& contemplatiuum: nullanumeri/ aut reidifferitudo reperitur. Sunt enim nũero& re ipſa vnus/ atqʒ idem intellectus/ſolo diſtãs reſpectu/ offi⸗ cio/& obiecto. Nã hũanus intellectꝰvt cõiũctus fenſuifertur/ reſpicitq; mũdũ/ vtadhue ſpe⸗ ciebus ditelcit:practicus vocetur. vt vero idem ipſe à ſpecierũ diquiſitione reſedit: vt reli⸗ ttis ſenfibus& mũdo/ ad internã ſui memoriã deflexus: queſitarũ a mũdo ſpecierũ ſpecu⸗ ol⸗n— F latione focillatur/paſcitur/ enutti:tũ primũ: ſpeculatiuis& contẽplatiuus dicat᷑. Obiettũ enim practiciintellectus/ eſt mũdꝰ. Speculatiui obiectũ memoria. Vnde fit vt pꝰabiuicem ambe animi ꝑtes ĩtellectꝰ& meõria:qᷓ intellectus practicus& contemplatiuus. Nam mſeelte ſüa Iktio. intellectus practicꝰ& contẽplatiuꝰ:funtvnꝰ⸗ atqʒ idẽ intellectus ſubſtãtia/re& nũero! ſola tnſt 3 ratione/ relpectu& officio diducti diuerſiqʒ. Intellectꝰ autẽ& meõria⸗ ſiue intellectus agẽs t⸗c & intellectus polſibilis:ſunt vnus& idẽ intellectus hũanus idẽ folũ ſubſtãtia:revero& ra⸗ un tione abinuicẽ diftincti/atqʒ duuerſi. Intellect? rurfũ practicꝰ& cõtõplatiuꝰ: ſunt eadẽ animi ſiediu. g ——— pars: quã aĩ actũVĩ ſpeculatricẽ& itellectũ nũcupamꝰ · Aſtĩitellectꝰ& mẽoria/ gemie quedã csm habt funt et extreme eiuſdẽ animi ꝑtes:q̃rũ hec animiꝓotẽtia illa vero eiuſdẽ actꝰvocitat. inntonl w bttus 1½ 1 ¶Humani intellectus memoria eſt alter mundusqui microcoſmus dicitur!/ uum maioris mundi ſpeculum:verum contemplatiui intellectus obiectum. in ¶Hec ꝓpoſitio inteilgẽda eſt de meõria pfecta/ abintellectu(vt aiunt)impgnata:& oim x 62 um! rerũ ſpeciebꝰ& nmnaginbꝰornatã/dtc; fecũdata. Nã practicꝰ intellectus oĩm q̃ in maiore ſũt wilon bnn — nlci mũdo ſubſtãtiarũ& rerũ: deſumptas ſpecies meõrie cõmendat. in cuiꝰ prõptuario ad futu⸗ 3h 62 tſcie rarũ contẽplationũ officia& pfectas ſui operatiões: reponi etaſſeruari ubet. Repoſitis igit h—* hoc pacto ab itellectu practico/ ĩ meõria rerũ vĩm ſpẽbꝰ&eimaginibꝰ: nichi nõẽ meõriaſnul wi— gren lius eſt exors ratiõis& ſpeciei. Equalhs eni eſt&ſimilis maiori mũdo.vtpoteĩ quo nulla eſt ſubſtãtta:cuius nõ ſpecies& unago ſit in meõria. Et ficut maior& exterior mũdus/ atmanũ eſt& repoſitoriũ ſubſtãtiarũ oĩm? ita& huiuſmodi meõria(q̃& minor mũdꝰ prõptuariũ& repoſitoriũ eſtoĩm imaginũ& intellectuaiiũ ſpecierũ& verñ ipſũ intellectꝰ obiectũ. Sicut enim maior mũdꝰ ola eit/ quia in eo ſunt oĩm ferũ vere et naturales ſubſtãtie:ita& minor mũdus/ ſiue meõria eſt oĩa qa in ea rerũ oim vere& intellectuales ſaluantur imagines. ¶ Aliꝰeſtactꝰ intellectꝰ aliꝰ meõrie: alꝰvtriuſq; cõmunis qᷓ cõtẽplario dicit᷑/ ¶Aliquo pacto actus itellecrꝰ ẽtrinꝰ. Nã itellect⸗ itellectuales acquirit ſpecies: eas reponit 7 imeõria& ſpeculat ĩ meõria. Meõria vero primũ ab itellectu ſpẽs capeſcit/ eas cõieruat:& itelleetui tãdẽ ſpeclatiuo pñtat Pxoprij igit ſut ĩtellectꝰ/ actꝰ hi:ſpẽt acgſitio/ earũ i meõria depoſitio/& ĩ eadẽ ſpeculatio. Proprij vero meõrie:earũ receptio cõſeruatio/& ĩtellectui re⸗ pᷣſẽtatio. Cõmunis aũt actꝰytriuſq;: eſt cõtẽplatio. Nã cõtẽplatio: ſipliciter diffin iri negt:neqʒ per ſolũ intellectum nec; per ſolã memoriam.ſed velut actus mediꝰ& ab vtroqʒ procedẽs: vtrumq; in ſua diffinitione& ratione cõplectit.fieti enim cõtẽplatio dicit/ quãdiu reſeruatãs in memoria ſpecies Ij peculatur intellectus: repreſentante/ atq;ʒ offerente eas illi memoria. — Contemplatio igitut velut preſtantiſima& vltima vtriuſq; anuni partium operatio: per bu zir ütule ndu hec itui utgirih söſipn c kinach eitumn duperſenſs Stumnd shams tehern olj⸗ ſadhut e⸗ eet piri⸗ ecttühe⸗ tphabilcem itiis Mm d nüero ſola telecuags eyetod ra⸗ meadznm geniequed vocita. eut on inmreſut arioadfutu⸗ Repoſtsigt zimezranul iguonlael ils um pöptun& ohier Scut ieitab mino imgns cʒclerunti erüimed kitelecn⸗ niinegtne ſeecks idiurekentis ili memol noyento ſe vtiuulq; actus:ſe mtitub cdleckantur/& adinuicẽ conuertuntur. Quiemm uatas offert inemoriã: nõ las irntellectusij s Cumanus iitellectus quicquidintellexit: iterum intelligit. teriecta dirimit celi moles.· Ois i De Intel.. „„. tertium vtriuſqʒ actũ⸗ ſpeculationem ſcilicet& repreſẽtationem diffinitur. Nã hi duo vltimi ſpeeuletur:non oetentet n fiet/ vt intellectus lpeeuleturronoffetenteili ipecies memori Et quo pacto ſi ſpecies aſſer⸗ qui ppiam intus pectabit? Intellectus quippe& memoria nuq ſibi uuicẽ abſunt· Duo autefm primi actus intellectꝰ et duo primi actus memorie:ſunt actusin⸗ tellectuꝰ Prãctii& practice memorie. Vltimus vero actus vtriuſq;: actus eſt vtriuſq; contẽ⸗ platiu. Et intellectus in duobus prumis actibus vt in acquiſitione ſpecierum et depoſitione earũdem in memotia:operatur per ſe ſine meinotia. Sinmuliter& memoria in duobꝰ primus actibꝰ receptione ſcilicet& conieruationeſ pecierumiper ſe ſine intellectu operatur. Vltimꝰ — autem vtriuiq; actus illꝰ inquãſpeculatio/ huius vero repreſẽtatio: neutrij aute Pt atio: neutri per ſe ſine alte ꝛut altenofficio adeſt. SoreP neutriper ſe ſine altero 3 Mumanus intellectus quirjui intellexit vt practicusuterumvt cõtemplatiuusi ntelligit. & quicquud contunctus ſenfui preuiditin maiore mundo:rurſũ ſine ſenſus e jpe⸗ culatur in minore mundò ideit in interna fui memoria. Vidit autem prius in maire můdo omna: quando vt practicꝰ& negocioſus vᷣmuerſorum ſpecies a mundo deſumpſit. videt& poſterius eadem onnia inſeipſot ideſt in interiore ſiu memoria Quicquidigitur prius in⸗ tellexit umanũs intellectus:iterum intelligit. ¶Vndefitvt meõrja ſitfcaitelligetiaſi e intelligẽtie reſũptio g iteratio. implex& prima alicuius intellectualis ipeciei depreliẽſio! proprie intellectum refe⸗ enda eſt dicendaqʒerus& proprius eius actꝰſiue intellectio. Secunda autem eiusdepre⸗ heno ad memoriãſpectat. vt que ab ipſius ſpeciei in memorie exediis permanentia/ profi dicitur. Qmnis enumintellectualis ſpecies cum prunũ depreherſu eſt ah intellectu ſubla⸗ bratur/ tranſitue ad memotiam vt adpromptuarium& receptaculum ſpecierũqueſi iterũ preltabitur initellectii: ab ſola memoriailli ofteretut. omſium igitur intelleetualiũ ſpecie- rum ſiueitellectioni aut itelligẽtiarũ reſũptioet iteratio: aut eſt memoria aut a memoria. ¶ Fitrurſum vt haudabſq; ratione dixerit Plato: ſientiam eſſememorie Platonis opinio. npiche, Sclens icitrnong dileit led qui petieckus eſl notiontbusplenus& contemplaripo⸗ teiis. cus memõrrà ãb ſitelſeetu impregnata: omnium que in maiore ſunt mundo ſubitã⸗ tiarum rationes/ habitus /ſpectes& imiagines retentat: vt eas in cõtemplationisofficio prè⸗ ſentet intellectui· Eſt enim ſcientia huiuſinodi imaginũ mn amma/ ſiue in memoria plenitu do:& minotis mundi cun mãlõrẽ eqũatio quãdo quidemſicut maiormunduseſt omns ſubſlantia& omnium ſühſtantiatumlocusi actu continens omnem ſubſtãtiã: ita& minor mundus homo!eſt omnis mago omnis intellectualis ſpeciei locus omnem continereſpe⸗ ciem natus. Sigutur ſcientia eſt habitꝰ memorie& perfectio& plenitudo memorie:& ſci⸗ enne actugeſtcoſideratio& contẽplatioipſa vero cõtemplatio eſt memorierelumptio:tan⸗ undiſtabita meinqrie refumptioneſcientia/ quantum d contẽplatione. Atqui contẽplatio aut eſt autcientie actus.igitur et memorie reſumptio: aut eit ſcientiaꝰ aut feꝛentie actus Pſt eni medrie reſũptio contẽplatio:& eorũ que ſunt in meòria/ intellectui repreſẽta⸗ noQ pippetunc relumere meõriãdicitur intellectus: quãdo ad ſeſe reuocat et ea actu Ipe⸗ netener Mnis ſenſbilis ſübflantia: vere eſt& ſubſiſti inmũdoextra inteh eetumhurmanotamen intellectuia natura preſentata. ¶ De ortu intellectualium ſpecierum a mũdo: tranſitu earum per humanũ ell int c8 ſibtle⸗ ſubitãtie fublunares fũt& ſubceleites:ſicutitellectu ales ſuplunares& upceieſtes v traſq; ei fubſtãtias itellectuales& ſẽ ſbues/ viſbiles et iumibiles m oles. Gie igiẽ fiſibilis ubſtãtia · q intra celi ãhitũ vmiiet celo cõtinet⸗ habet eſſe et fubliſtere extra intellectũ ieoquẽ vocam⸗ mũdũ et vmuęrlũ. ꝙ oisi eo verie⸗ tur ſubſtantia: hiecta et pᷣſentata a natura ſiũanointellectui/vt fiat alter mundus:mãiorii .. 4 naturaliue mundo ſimilis eqitalis coniunctus atch vnus. Mundus abinitis actu eſi omnia;ue fierinatus eſthomo. Omnia hicdicins creata:preter vtrũc; intellectũ: angel cu et knan 6w lal-— 5 ℳ„ cilaluein meöra Et hec mebrie refũptio ſiue cõrẽplatioꝛ pfectaſciẽtiaẽ er ctuleiẽtia. A[on ſrſt — * . Liber g hominẽ: que dicta ſunt oim eſſe extrema. Et hoc pacto mundus eſt ab initio actu omniã: ideſt/ oĩs ſub tãtia& oẽm continens ſubſtãtiã. Homo autẽ vt ſepe duximus cauſa ſui intel lectꝰ: per ſenſũ gĩa fieri poteſteet eſt ab initio oĩs potentia: que ꝑ oim ſpecies/ tandẽ oĩa fit· ¶Homo omnia fit: preter ſubſtãtiam& materiam RMundus ommnia eſtſecũdũ ſubſtãtiam& matetiam: vt qui eſt totius materie et fubſtari⸗ tarum omnium/ cõtinentia et locus· homo autẽ neqʒ omnia fieri/ neqʒ omnia eſE poteſt eo modo quo mundus: per verasſcilicet rerũ lubſtantiãs. ſed duntaxat citra mãteriã per rerũ ſpecies/ ratiões et imagines. Nam ſi in materiali et viſibili ſpeculorecipi nequit rei viſibilis veritas et ſubſtãtia/ ſed ſola ipſius im materialis iniago et ſpecies: quãto magis ĩ imateriali ſpeculo(vtin humano intellectu)nulla recipi poterit fubitantia aut materies ſed fola ĩima⸗ terials et intellectuahs vniuſcuiuſqʒ rei ſpecies. Cntellectuales ſpecies per duas homo omnia fit: ortumhab ent in mũdo] 4 tranſitum per humanum intellectum finem& ſtatum in memoria a Sicut ii viſibilis imagoortũ habeta re viſibni:tranſitum per derem finem&ſtatum in Cpeculo/ in quo liquico viibilis demonſtratur:ita& rerum que ſunt in mũdo intellectuales Sipſis:tranſitum per humanum inrellectum/ finẽd ſtatum in meinoria. Nã cum intellectus ſit ĩpaſſibilis: umpoſũbileeſt humuſmodi ſpecies de⸗ morari in intellectu.ſed confeſti pergunt ad memoriã: que cũ ſit intima& penitiſima ani⸗ mi pars etvelut quedã baſis itellectualis apicis:nuſqltta mẽoriãitellectualiũ ſpecierũ ſeſe motus extẽdit. ſed in ea ppetuo ad futuras cõtẽplationes demorãtur/ ſtabiliunt᷑ aſſeruãtur. CVnde fit vt hũaneitellectiõis iitiũ fit mũdꝰ itellectꝰmediũ:finis ſitmẽoria ¶Cuiuſuis motus tres ſunt termini:a quo/per quẽ/ ad quem. Mũdus terminus eſta quo ori unturſpeeies:intellectꝰ terminusper quem feruntur: memoria terminus ad quem feruntut & in quo recipiuntur. Eſt enim ipła totius intellectionis fins. Et ante mundum in humana eruditione& humani intellectus co nſumatione/ nchileſt:& poſt memoriã nichil, diſtãtq;ʒ maxime abinuicẽ mũdus& memora:vrextrema initiũ& finis. Sicut& in ipſfa rerũ ſpecula riiſpectione/ añ rẽ viſibilẽ mchil eſt& poſt ſpeculũ nichil. Ilec eni ſũt inſpectionis extrema. In vtriuſqʒ autẽ medio/ eſt aer aut aqua: per q̃ a re viſibili/ ad ſpeculũ trãſit deferturqʒ ſpẽs. Kerum ſpecies vt in mũdo ab ipſis rebus oriuntur: nondũ intellectuales 6 ſunt ſed ſenſibiles& in ſenſibus primum recipiuntur. ¶Quicquid eſt in mũdo:eſtſenſibilis ſubſtãtia. O ualis autẽ fucrit oĩs ſuhltantia: talis eſt & eius ſpecies& naturalis imago · Aſeſibilibus igitur ſubſtantijs que in mundoſunt: haud alie q ſenſibiles vibrãtur/ procedũt/ oriũturue ſpecies:que primũ in ſãibus recipiũtur.& ex quibus hũanus intellectus/ ſub ipſis ſenſibꝰdelitens.i ntellectuales ſpecies aut defecatione uadã ipfarũ /aut rationali coniectura elicit/ abſtralut⸗ profert. ſpecies · ortum habent in mundoa rebu ¶Sicut ſenſibiles ſubſtantias natura varijs accidentibus operuit: ita& plu⸗ ribus ſenſibus humanũ intellectũ.— ¶Rationabile eſt/ vt qᷓle eſt obiectũ: tale ſit& ſubiechũ ſiue cognitrix eius poteſtas& ſpe⸗ ctatrix facultas.Sẽſibilis aũt ſubã:eſt ſubã ĩpura/ mixta accidẽtibꝰ: quorũ alluuõe ſẽſibilis fit. Subſtãtia enipura/ ꝑſe/ſine accidẽtibus: mſeſibilis& ſoli intellectui puia eſt. quẽadmo⸗ qum K accidẽtia/ ſunt ipſa vere ſenſibilia:ſunt et ꝓpria ſenſuũ obiecta. Sicut igiturſeſibilis ſubſtãtia eſt fubſtãtia accidẽtibus cõiũcta/&accidetibꝰ obtecta: ita& hüanꝰ intellectæ(cui 1pſa ſẽſibilisfubſtãtia obiecta eſt intellectꝰ eſt haud purus/ ꝓpatulus aut nudꝰ: ſed ſẽſibus addictus/ ſub ſẽſuũ organis arcanꝰ/ corporea mole obtectꝰ. Keferendũ igit eſt id mũdi/qꝗ in aperto eſt/ ad id hois qd ẽ in aperto:ideſt accidentia mũdi/ ad fẽſus hols.& id mundi q& occultũ velatũqʒ eſtaccidẽtibꝰ: ad id hoĩs qã lẽſibus elt adoptũ/ ideſt ſubſtãtia adĩtellectũ. Hoc eni pacto totꝰ liomoꝛtotiꝰerit arbiter/ iudeꝝ& ſpeculator mũdi:& ꝑs hoĩs/ ptis munqdi. Senſus arbiter erit accidẽtiũ:intellectꝰvero ſubſtãtidrũ. Extrema hois/ extrema mũdi intue⸗ puntur:illius quoqʒ iteriora/ huius intima& arcana rimabũt᷑. Ad hũc eni modũ /toti ſpecta⸗ trici potẽtie:totum obiectum offeretur/ nudabitur/ pateſcet. ¶ Knundo adſenſiun jrmirisrei ſpecie elſenſbils ab intlectuyeto ad memoriam intellectualis. 1 Cugun z ni— pilhn — io nnh uelufer jm ſuch in ieten i 6ecei Sn⸗ lh i ſct 8 ſfitem 1 ipl Sciröſim erle nelelw— kkun blpe utlut aheh 3 2 uli on ahſi int eeilt 5 vilbil Unatetiq unie neletnes eunii diheces ſe unininr sltnn behagoon lenſunut nnumn ichhdilän netiecua onbemnena. efemuzhi. ulectaes min talel dount heud chitur er tdeiecatone tikpu orelksti ſpe mõe ſeſhils elqidno⸗ iguhilt intelect cui cſſtübis eunit q xmniiq is pnund nanöd inue⸗ teleiu 3 ſtatũ ſuiq; motꝰ finẽ habent. Mutat autẽ ipſa quippe mũdo:ipſa Ipecies enſipilẽ ſortita eſt naturã. in minore autẽ enũdo ĩn naturã ſe in⸗ 9 10 v6 d ante ſẽſũ creatus eſtihũanꝰ vero poſt ſẽſũ. In ãborũ autẽ inte reptionis ſue loco. Neide velur naſcẽtia& foras ꝓdeũtia:e occu ſita extra intellectũ in ſeipſisſi ſua natura& i ſenſu.Sũt eni pi —4 ſe·ſe Pllen Moua De Intel. ec quatt uor in hois cõſumatione/ſe ad hũc moqũ ſequũt᷑. Mũdus ſenſo/ intellects/ me⸗ „ moria. Kerũ autẽ ſpecies oriũ a mũdo:feru ſenſũ& intelledũ/ vſq; ad meõã:in 35 ee pecies ſuã orinẽ primãq; naturã exuit:cum ex maioremũdomiorẽ mũdũ fubit. In vtroqʒ enĩmũdo eiuſdẽ nature eſſe nœquit. In maiore 6 — teiugibilẽ cõuertit. Toto eteniipacio quo ab ſuo ipſius fonte& minore mũdo fertur aduſqʒ hominis lenſũ:naturã feruat ſẽſibilẽ.totov eroreliquo intes uallo quo lares ſubiẽs anim ab intellectu fer tur ad memoriam K ſiat manekq; in memoria:intelligibihs vocatur. ¶ Vnde fit vt cũ alteriꝰnature ſit ſpẽs in ſeſu& alteriꝰ ĩitellectu:ſit aliqẽ me⸗ diũ cõe iter vtrũq;ĩ quoſpẽs ipſa mutetnaturã fiatqʒ ex ſeſibiliĩtellectualis. CSpecies& Imago naturalis reiĩ ſẽſu: ſenſibili nature eſt aſcribẽda. Inintellectuvero na⸗— ture it ellectuali poſcit aleribi Hec autẽ mutatio cũ nõ fiat inſeſu /neq; in itellectu in medo alquo fiat oportet. qd quodã modovtriqʒ ſit cõmune:ſecretiꝰ& abditiſẽſu:intellectuvero extimiꝰ& manifeſtius: Hoc aũt mediũ vt et Remũdꝰ lullius ſentit/ eſt fenſus in rior: qui Remundꝰ cõmuns ſẽſus dicitur ſiue ima ginatio& phantaſia. Kit enin jpſaimaginatione:fenſibiſes Culiius. huiuſmodi ſpecies defecari& euadere puriores. indeqʒ trãſirc cominus ad intellectum: nu datas omni materia& priſca accidentium eluuie ſpoliatas. ¶Fititerum vtipſius ſenſibilis ſubſtantieſpecies& naturalis imago nonfit ſimplex:ſed ex vtraq;ʒ nãtura ſenſibiliet intellectuali. ¶Nam qualis eſt fenſihi ſubſtãtia: talis eſt& eius ſpecies. Sẽſiilis autẽ ſubſtãtia habet aliquid ex vtraqʒ natura: ex inquã ſẽſibili& intellectuali. Quãta eni ili vis ineſt accidẽtiũ: tantũdẽ naturã ſenſibilẽ imitatur. Quãtã vero ſubſtantiã ſortitaeſt:tantum illi ineſſe dein⸗ rellectuali naturã aſſeueramꝰ. Ipſa igiẽ ſẽſibilis ſubſtãtie ſpecies/ habet pari pacto&aliquid ex vtraq; natura: quo vtrãqʒ repreſentet exprimatue naturã. De natura intellectuali habet in repreſentatione ſubſtãtie: de ſoſibili vero in expreſione accidẽtiũ. Ipfa itaq;ſenſibilis ſpe⸗ 1 cies /cũ nõ ſit ſimplex fed vᷣtriuſeß nature: reſolui/ ſpoltari& nudari accidẽtibus poteſt. atqʒ ad intellectuaſẽ natitã reduci.& hoc pacto e ſenſuũ valuis aut pom erijs peruenmre in exe⸗ dras intellectuset memorie. ſi ſimplicẽ dixeris ipſã ſenſibilis ſubſtãtie naturalẽ imaginẽ:= aut nature erit ſolũ ſẽfitiue aut fol ĩtellectualis. Si nature ſolũ ſẽſitue:rep̃ſentabit offeretq; ſolaaccidẽtia/ eritqʒ ſpecies accidẽtiũ. Si folũ intellectualis: erit ſpecies ſ vlih ſubſ ätie⸗ nulla tepſentãs accidẽtia Ipſa autẽ poſita eſt totiꝰ eſſe ſpecies repᷣſentãs ſubſtãtiã cũ accidẽtibus Kaccidentia cũ fubſtãtia A ſi poſueris eã de natura ſolũ ſeſibili: quomõ poterit ex ipſius in* interiote lẽſu defecatiõe reſinqui itellectualis notio qͥ initeljectũ e ſẽu penetrer. Nãdeie⸗ atio;eſt accidẽtiũipoliatio. Et ſi de natura ſolũ intellectuali dixeris:nõ poterit eſe ſeſbilis ſubſtantie ſpecies nec fubſiſtere in mundo& a mundoferri ad hominem. Nichileni intel⸗ 1 lectuale mundus gignit. In eo ml intellecualis ſpiritaliſue nature natum eſt ſubſiſtere. cum 1 ſola mens humanatit ſimplicum& mereintellectualium locus. 2 ¶ omnia prius fuerunt in in tellectu& extra intelecium facta /tandem in intellectum reuertantur. date mundum factus eſt intellectus:& iterum poſt mundum factus Mdus(vt ſuperiꝰ oſtendims ſeſt omnia. Aſt ante omia 3 3 S p.„— poſt omnia vero humanus. Mundus igitur dyademi i m 1 qui in medio duorũ intellecuum angeliciatq; humanieſi factus. ¶Eſt etiam intellectus ſenſu anterior& prior:& intellectꝰ ſenſu poſterior. — licꝰ eni itellectꝰ . infuweri 4ũ ſcoꝛita& de ſẽſu dicẽdũ in pᷣſenti. Angelicꝰ eni c ¶ Scut in ſuperiore ditũ eſt de mũdo: ita& de ſẽ . ata ũt eſt factꝰ. do vt cũ animalibꝰ/ que poſt angelos ante hoĩem creà 7 Nam ſenſꝰ cum mudo fvt cl à Sr„ lectum facta fint ¶ Vnde fit vt omnia prius fuerint in intellectu:& exttaite tandemq; in intelleclum reuertantur ¶ Oia(vt ĩ prioribꝰ ꝓpoſitiõibꝰ docuimꝰ) pri⸗ fuerũtĩ angel e eee e ico itelleclu: vt in vtero& cð⸗ 1 ſtoin aptũ faclafũt& po⸗ oĩaĩ ſeipſi?& ſcũm ſe ſenſibilia. E. Rurſum ex aperto in abditũ reuertuntur: cumin intellectuhumanofiunt· Humanus enim Matio. intellectus f̃eri natus eſt omnia:& ommformis infine eſt factus. Ft ex hac ilatione: poſ⸗ „ſumus elicerc harumduarunkpropoſitionũ veritatem. Michil eſt inſenſu: quin prius fuerit p„„—. XC intellectu. Et mchil eſt in intellectu: quin prius fuerit in ſenſu Prima verã eſt propter an⸗ c Seicd intelleckdt ecunda propter umanẽ· Miclulenimeitſẽlbue aut cfiſtens in mũco⸗ uod nd prius per inteiligibile eife fueritquoquopadtoin angelicointellectu:& duinholte⸗ in homine fiat rurſũ intẽlligibile& extra mundũ. poſſumꝰ etiã relico angelico Intellectu: vtri; p ropoſitioni in ſolo homine dare vexitaris locũ:ſed in eo veritates tranfponũtur· Nã ſecuiida primo vera eſt et ſecũdo prima. Cũ enm per ſenfũ qiſcat homo vniuerſa/aut à na“ tura ſiue a mũdo aut ahus ab alio homne: hoc pacto michileſt in hũano intellectu/ quĩ priꝰ 2 fuerit in ſenſu.nichil in homne/ quin prius fuerit extra hominẽ. P oſtqj vero homoynuerla ꝑedtupa⸗ didicit&factus eſt omnin coniumatus& perfectus tlluallumhomnẽ docere phteſt& tus ludi it alterius mẽtem ſuopte pedotribatu traniferre:qu eq; ſibi prius inſunt. Atqui docẽndi me⸗ magiſterũ qia& inſtrumẽta:ſũt lenſibiha. Voces quippe audibiles füt: ſcripture oculis peruie. Et quãt⸗ Pedotri⸗ cunq; vces is qui docet prolert/ quaſcune; ſeripturas proponit: ab eius mente deriuãt atq; bes prece⸗ oriuntur. Erit igitur hoc pacto mens enſibilũ fons atq; initium.& mclul ertt uſenlu quin ptor. priusfuerit in intellectu. Itaq; conſiderato eo honune dui diſcit: nuchuleſt in intellectu qu rius fucrit in lenſu/ ideſt in vocibus&ſcripturis. ſumpto vero eò qui docet: nichil eſtin lẽ⸗ lu deſtin vocibus& ſcripturis quin prꝰ fuerit inintellectu· Vox enim onmis& ſcriptura: 3 ab eo exoritur conceptu/ qui eſt in mẽte docentis· Etſiytrũq; ſimul perſpexeris qui docet& uidiſcit: diſpoſitis contra ſeſe& ex aduerſo duobus cgnceptibus/ eius qu docet& dui do⸗ cetur velut diſtantibus extremis:& poſitis in mediolitteralibus notis conceptibus/ vocib? ateÿſeripturis:fit motus abintellectudocẽtis adintellectũ diſcentis. Nam cõceptus dui prꝰ mentidocentis ineſt tranſferendus eſtin diſcentis mentẽ. vt fiat mens qiſcentis plena;do⸗ centis mente nichilo inferior. Tranſtertur autem huiufmòdi conceptus de mente in mentẽ non per ſe:led obtectus expreſſuſq; vocibus& ſeripturis. Rurſum igitur in hoc ordine: vera eſt vtraq; propoſitio/ co modo quo prius nicluleiſe in lenſii/ id eſt in vocibꝰ& ſctiptuisꝗᷓ ſunt ſeniibita quedã quin prꝰ fuerit in intellectu docentis.& nichil eiſe inintellectu diſcẽ⸗ tis: quin prius fuerit in ſenſu /ideſt in vocibus& Sc ¶ Nam deus creare inchoauit ab in ĩtellectu:& itellectu creare deſijt. Eſt autẽ circulus:cu⸗ ius Hinis aut idem eſt aut conuunctus principio. Diuinaigitut operatio/ qua ſtatuit deus ad cſſe vniuerſa: facta eſt in circulo. vtpote que cepta ab intellectu:deſijt in intellectu. ¶Vnde manifeſtum eſt cur homo cum vltimus creatꝰ ſit: proxumum tamẽ angelis ſortitus eſt locum cunctis ſenſibilibus creaturis eminentior, ¶Eũ enim ex precedentediuina operatio qua creaui tvniuerſa facta ſit in circulo: coniun⸗ xt deus totius ſui operis finem initlo. Diumi autem operis initium/ angelus eſt:finis homo. Comuncti igitur ſunta deo& proximi loco facti: angehꝰ& homo. Angelus naturafuperior (vt& antiquiorydeo attiguus eſt: homo verò dh angelo patlo mminutꝰ: Rurſum quecũc mi medio diſtantetrema funtſinilia. Et enm duplex diſmilitudo quain ſabee mqum ſie ſinnſitudinis caufa.· Angelſcus autem intellectus& lum anus diſtant abinui⸗ — cem: medio ſenſu ſou medijs ſenſibilibus creaturis. Vmuntur igitur adinucem: ex oppoſi⸗ tiðe& diſſimilitudine medij· Nuplex eniipſorũ ad meqiũ diſcꝛimẽ geminuſqʒ re ceſſus:cau ⸗—„ ſaẽcopule/ ꝓpiqtatis& mutui acceſſ⸗ eorũdẽ · Riuſũ ahã eiuſce reꝛaſferinꝰ caulã: cur hõſuß F ma& nouiſima creatura/cũctis ſẽſibilubꝰcreaturis: ẽbedignitate& loco eminẽtior& ipſis an 7 —% 7 gelis cõiũctꝰ. Pe duos ſpũs creauit:vnũ ꝑſe ſubſiſtere nãtũ ſine corpe/ quẽ vocamꝰãgelũ. Rterum natum in corpore ſubſiſtere: quẽ dicimus humanũ ſpiritum. Quia igitur angelicꝰ piritus vt per ſe potens nullo ad ſubſitendum egebat: creatus eſt ab initio totus& per ſe. Humanus vero haud aliter fubſiſtere qᷓ in corpe natꝰ:creari poſt corpß dehuit. Oportuit enĩ prius a deo fabricari excudi& componi humanũ corpꝰ humani ſpiitus domicilium: ᷓhu manum procteari ſpiritum. Nempe& materies/ ex qua corpus haumodt conflatur: huma no ſpũ creata eſt prior. Sed& lumani corp⸗ haud ahter creari debehat/ poſt omnes ſen⸗ . ſibiles creaturas: que ſunt ipſius materiei& humani corporis paticule: mnis eniin ſenſi⸗ bilis materialiſue ſubſtantiã: àdſalutem humani corporis elt perneceſſaria.& eſtyt quedam ¶ Hiuina operatioſquę eſtvniuerſor um creatio: velut in quodam citculoeſt* ceneinc „ iuntecet= hnes inineſal= proc enictt kten wehcut x huc Kunhtul tum 2 Whuchcei nicicuc unumtame; inino ubſtat De Intel. humani cprporis pars. Id quippe xonflatum eſt ex vniuerſisque funt in mundoeteſtvrom mum ſenſi bil u creaturart materialis apex terminus et finus. Eſt& opus ex materia preſtã tulmu mquod conſeruari et faluari eget ex ommibus que funin mundo. Pebuit igitur! moa deo creari vltimus:& fieri] ius 1 e7 itur ho ee poſt omnia que iplius lalutem procurant queue funt ili ad ei ein mundonece ſaria Creauit enim deus imprimis angelum deinde materiam /hinc matene partes ideſt fenſibiles creaturas:ſine quibus non poteit eſſe homo. Poſtremo ho⸗ minẽ angelo vicinum coniunctum& proximum. In quo creanqi modo proceſſ vtab angelo ad materiã a perfectis ad imperfecta. Vt vero a matena per lenſibilia/ ad ho minem: ab imperfectis ad perfecka. (Manfeltum iterum eſt omnem ſenſibilem creaturamt:eſſe vt per le ho⸗ mins corpus. 3 CHumanum corpus conflatumeſt a deo:in omniũ ſenſibiluum harmonia et medioctita te.ita vt vnaqueq; ſenſihilis crcatura:ſit vt lumai corpotis pars aliqua. humat corpus per ſe:ſit vt omnium totum& centrum. Omnes enim materiei p artes& 1 ereature tribus tantum formis diducunt᷑: eſſentia vita& ſenſu. Nam intellectuaſ forma vt huiumodi: minime actus eſt materei& corporis. quandoquidem ſinevllo matetenet* corpotis comimercio:exerceatur intellectio. Fitenim hec in ſpiritu:vtpote que et intelli⸗ gentie aut anime eiplam motitantis operatio. Et licet intellectualis anima addicta ſit et materiei& corpori: fub ea tamen ratione qua intellectualis vocitatur:a materiu& corpo. te eximtur et neqʒ; materiam neq; corpus:ſed feipfam folam ciet ac mouet. Cetere autem tres forme ſenſitiua/vegetatiuaeſſétialis cum ſibupſi adeſſe/ ſeq; ipſas motirare nequeãt: dutaxat materiei& corpori adſunt ſuaq; motitant fubiecka. Vndeilas merito materiales et corporeus formas nuncupamus:que nichil motionis et proprie aciionis extra corpus⸗ materam et lublecta recipiunt. Omnẽ itaq; materiei partem preter humanum cotpus tme tantum forme complectuntur:eſſentiahs/ vitalis /ſenſitiua. Humaum autem corpꝰ? ceteris materie partibus inſignius: animam geſtat immortalem/prinum intellecbus& mnẽ tis domicihum.a qua eidem corpori:trium ſuperi orum formarum actus:eſſe injuã/viuere et lentite induntur. Eſt igiturhumanumcorpus per ſe vt cetera omnis fenſibis crcatura: & quante cetere omnes materiei partes.& ommnis ſenſibil s creatura/ finẽ hab et in humano corpore: facta proptet human corporis ſalutem. Nichienim quod ex materia eit: 1 mna ne anime ſalutem procurat.nichilmateriale aut corporeum: aledo mmatesaliaut incor⸗ latiovna. poreo enti cõfert. Et exhacillatiòe plurima poſſũt iferri:nichilſcicet a naturaIaniter aut O uodſit ociole factum nichil caſſum eſſe/ aut ſiue fine. Precipuũ verũq; medicine obiectum eſſe manum corpusvt ex omn ſenſibii fubſtantia/ ex toto deniq; mundo falus ipſius ca opiectum neatur. Bt intellectum/ oculũue medici:verfari debere intermũ dum et humanum corpus vtRngula mundi referat ad humanum corpus:velut partes ad totum. ¶Nomo omnia elt:et ſpiritu& corpore. ¶Pnimus quopacto homo omnia fit ſpititu eti ntellectu her omnium 6 pecies qui bo oin⸗ nia fit. Eſt autem omnia etiam et corpore:cum Raudquaqᷓ ſit minus eius corpus /ꝗᷓ fenſibi bs mundus et nulla fite vt diximus)ſenſibilis ſubitantia non humani corpoiis pdrs:non CVnde ſit vt hominis amma in hmano habitet corpore: tanqᷓ equale in equali totum in toto. ñmiliter et hominis corpusin mundo. S CHomimis anima eſt totum intellectus ideſt totum intelligibile quod intellectualiter( en deſt totum ſenſibile. Vtrüc; autem oinnia euadit. liominis vero corpus eſt totum ſenlus: deſt totum fenſibil trnq; aut kominis et eius anima et eius corpus:eſi vt dictum eſt onnia Anima— 4—. ter& citra materiam omna fit: corpꝰ vero cuin materi/rerum ipſarum fubſtantias— ſcit. Et omnia omnbus ſunt equaha. Habitat igitu rhominis annnat in eius corpore:iicut P 8. tõtum intellectus/ in toto lenfus& equale in equali. Identidem& hominis corpus hubi ca. tat/ faluatur ferturqʒ inmundo: vt equale in equali& totumimtotò: Etenim mundus.—. jbilis ſubſtantia cum nulla extra mundum⸗ ſie ſen 1blis ſubſtantia. Et müdi X im ma:ideſt omnis ſenſibi S1ubitantiä c üdibarte& ſubitantia:ſub mani cor⸗ profecto non irrationabilis erat eius opiiiouiab vnua; pare 2 ..— mi conklabat humanum corpus: quokquòt tüt in mundo 1 Oxs. lata detractaue atomo! ex tot atomis& at Mt S ubſtante.& numerũ eundẽ aiebat eile mundi& lumam corporis: umanũ quoch corus mero biles 6 — —. — „— 2 M e eee ee 8 5 w— ——YÜ— —— — — n —— ⸗ e ———=——— ——— — 5 — — ——— ———— S S——————— S—*— . ⸗mpn⸗ ſrl— — lam B al ſi ſtbn lee * L.— 6 ¶ Quopacto huqmanus mtellectus/dicatur eſſe in corpore et non eſfe . P in coĩ pore. 6 N materia& corporè quatuor habitant forme:ſubſtantiua/ vege⸗ S tatiuaſenſitiua et rationalis quam intellectiuam vocamus“ Extra matetiam et corpus:tantumvnã reſiquiturforma angelica⸗ ante oẽm materiã crcata. In materia vero et corpore reperiũtur quatuor ſubſtantiua? ve⸗ tjua/lenſitiua et intellectiua.ð ubſtantiua dat materiei eſſe. Vegetatiua/ vitam eidem unprimit.S enſitiua /ſenlationis eſt cauſa. Intellectiua intellectioms. Omnis enim ſenſibilis cteatura: aut intelligit aut ſentit aut vmit /aut ſubſiſtit. 1 ma aufem rationalis et intellectiua:ſubſtantia quidem et reipſa eſt in corpo re: funbtione et operatione extra corpus. ¶ Supſtãtiua forma:dat corpori eſſe& ſub ſiſtere. Vegetatiua illud viuificatꝰnutrit⸗ dat in⸗ ctementum.Sẽſitiua in corpore/& corporeis organis: ſenſationem perficit. Rationalis au⸗ tem K intellectualis vis: nullũ cum corpore in fua operatione habet cõmercium Nam in⸗ tellectualis operatio/ ſumilis eſt curue linee: cui idem eſt principiũ& finis. ceterarum vero formarum actus et operationes/ rectas lineas imitantur qu arũ funt duuerſa extrema: aliud initium/ alus finis. Senſibiles enim forme:iuitia quidẽ ſunt& efficientes cauſe ſuarum ope rationum.las attamen operationes minimein ſele recipiunt: ſed in mãteria S eaſqem recipi oportet. Vnde fit vt in eis: aliud ſit producens/ aliud recipiens? aliud princi⸗ piũ alus finis. In operatione autẽ& offciointelletꝰ: eadẽeſt caufa efficiens mnaterialis er ſuſceptiua: eadem producens/ eadẽ recipiens: eadem que actus& que potentia. ſpfa eteni rationalis& immortalis anima/ creata in orbe:in actum& potentiãdiducitiũr/ cuius actus agenſue intellectus:in potentia propria poſſibiliue intellectu: intellectiones oẽs profert. ¶ Intellectus ſiue ſit ſuarum notionum opifex ſiue eas recipiat a mundo: intellectiones omnes in ſeſaut profert aut recipit. ¶ Intellectus imperfectus et incouſumatus: notiones omns per ſenſum recipita mundo. quel vt dictum eſthin interiore ſenſu defecantur: a quòĩ itellectũ ſublabrantur ac penettãt. Fuiuſmodi enim deſertus vacuuſue intelledus: cum nõdũ fui cõpos euaſerit neq; rerũ ſtientiam imbiberit:naturam imitari nequit aut aliquid ad natutèẽ ſumuhtudinem in feipſo proferre: cuius nulla a natura ſuſceperit initia. Conſumatus autem int ellectus per leſe bperatur& opifex eſt ſuarum notionumnatutãq; ſolus imitati hoteſt. Vterq; ięttur inrel⸗ leetus et qui ſuarũ notionum eſt cauſa/ et qui non eſt cauſa:intellectiones iplas ſiue notio⸗ nes omnes et ſpecies /in ſeſe nõ in corpore profert aut recpit. Intellectus enim a gens K in⸗ tellectus poſſibilis licet reipſa diſtincti/ atqʒ diuerſi ſint: ſubſtantia tñ ſunt vnus Intellectus et vna numero rationalis anuma imm ortalis:cuus actus à potentia inſeparabilis eſt· Etin⸗ tellectꝰ agens: eſtea animi pars quã ſpeculatricein nuncupamus Intellectus vero poſſibi bilis eſt ipi⁊ intellectualis memoria:omniumi ntellectualium ſpeclerumreceptãtri. (¶ Tantum ſimile a ſimili patitur en ab intellectu. Senſibile a fenſibili:vt corpus humanum a mundo. Omnia etenim que ſunt mũdi:neceſſaria funtad lalutem humani corpors.cum omnis ſenſibihs fubſtantia:ſit ei⸗ dem aut in alimentum aut medicamentum a deo attributa. Intellectuale ab intellectuali: vtanima ſiue intellectus/ ab intelligibilibus ſpeciebus Senlus a ſenſu: vt ſenſus intertor ah exteriore. Eſt enm interiorſenſus? vt quedam exterioris memoria:& vt penitior 10⸗ cus/ in quo ſenſibilia ſpectra& cõlliguntur& reſetuãtur. S enlus quippe exterior/ preeſt ſen ibiivus ſpeciebus a mundo captàudis: eaſq; regeptas a mundo/ ad interiorein fenfum introducit. Interior vero! illas intus aſſeruare iubetur. Intellectus deniq; ab intellectu pa titur:vt intellectus patiens ab intellectu agente. qui ſunt vnus torus ſubſtantialis intelle⸗ ctus& vna mumeroanima non tamẽ eadẽ numeto animipurs; CSicut ſenſibiles ſpecies ſubſiſtere nequeunt in intellectu ſed tantũ inmũ⸗ 3 Nã ſenſibile patitur a ſenſibili/ intellectuale ab intellectuali⸗ ſenſus a fenſu intellectus S uſenpos pn nguehe1 ihn hut utos cumnk bſi lingelcur lec ſomtse ſile ungaut; an⸗ ſums rtre S n nin ſoc wiſci x kſ ¶Ser ſibi es Ipecies aut unt ini iteriore ſenſu/ aut in exteriore: aut in aete aut in aqua/ aut in alijs medt 18 corhortbus Per que a rebus ipſis emicant/ vmbrantur/ funduntur. nec in aliquo alio lubiectoꝛin materia et corpore receptantur. n immateriuli enim& diũm liſubiectolvtinint ellectu: fubſiſtere non poſſunt. Intellectuales autẽ ſpecies licet a mundo et fenſibilibus ſpeciebus cleriuuticie ſint: labent tamen eſſe extra mundum& materiam. Stant enim& permanent in intellectu poibili:a quo emigrare nequeunt ¶Quãuis intellectuales ſpecies fint in intellectu: intellectus in anima ani⸗ main corpore et matełia:non tamen dicuntur intellectuales ſpecies habere£„ ¶ Nam ſeparari poſſunt anin& 1ntelſectus a corpore:permanentibus in intelleu notio⸗ mbus intelligibilibuſue fpeciebus. Nõ igitur habentintellectuales pecies vetũ eſſq& fubſi ſtere in corpore:vt ſin e quo eſſe veraciter poſſimt.ſedin folo unteilectu/fine quo eſſcmeque⸗ unt: licet poſſit ſine iplis eiſe intellectus. Nam inconliumatus et inconditus diciplinis ittel lectus: ab initiovt diximus)inanis eſt rerumq; ſpeciebus deſtitutus. ¶ntellectus humanus etfi lep arabitur a materia non etit ocioſus: nec a propriã ſpeculatione intellectualiue operatione fatiſcens intermittetur. Nam humanus intelechus quãdiu in corpore ſubſiſtit: nullo ad propriam operationem vtitur corporis commetcio fed ine matexieet corporis oflcio:inteliectualem perficit ope⸗ rationem.Si igitur degens in corpore:ſine corporis vfu propria actione potitur et ociolus non eſt: quanto magis extra corpus factus/ eadem operationeſ fine vlla ui unmutatione) potietur& ociolus non ertt. lpſius emm anime ſubitantia/incorruptibilis natura atq; imor talis:tota integra et ſalua extra corpus cum virtutibus omnibus et ſpeciebus intelhgibili⸗ it oioe bus fieri poteſt.atqʒ; in loclicet innatura 1)ſtatu:intellectuales operationes/ in femetipla 1 nin conhue perfi dt vt prius ₰ — —— R⸗ 5 — (Sicut angelicus intellectus natus eſt per ſeſe ſubſiſtere extra corpus: ita et humanus ſubſiſtere in corpore eſt natus. NAngelicus intellectus purus eſt:et per ſe ſubſiſtere natus vt prius oſtendimus. Humanꝰ ro nãtus eſt fubſiſtere in corpore:et in hoc ab ungelo dittert/ pauloinferior. Si igitur hue mani intellectus natura eſt fubſſtere in corpore: non debet natura elſe extra corpus: neq;ʒ quiungi aut ſeparari a corpore. Et ſi quãdo extru corpus het: hoc preter naturã, ala quudã caula bueniet. Pt iterum cum ſit immortalis& incorruptibilis: natus eſt quandoq; corpo⸗ nreſttui. vt in gradu proprio K fuapte mpſius natura/ ſemper fubſiſtat. Et hunc pendere co gnolcunus future reſutrectionis myfiertum: Facta quippeſunt& creataa deovniuerſa:vt De myſte⸗ natura inane atqʒ ocioſũ. At qui nata eſt vt diximus yrationa ls anima elle& laluuri in cor⸗ relurrecto pore. vt pote cui complures inſunt vires: quas niſt corpori addictà& 4 Sel tina Sie nis. nequit. Nonnũꝗ igitur ex honitate& cementia dei fu tur umeſt: vt ei inatomos cor? pus priſcã corporis formamteci piat/ fatq; rurſum etetnum mm. ¶Q vterq; intellectus eo quo creatus elt modo us quo modo ſubſlãtialiter exortus eftnta& ſcien⸗ 1 FRnge c ſpecie plures fůt atq; dierẽtes: generetamẽſit vnus atch Fnellectus- Humanuserointellecrꝰ Ipecxi dicrinuna cfubrerfugtat di⸗ lingulari& idiuiduo duuellit euadiq; plurumꝰ. Singulorũ qppe hoimvnꝰK peculatis intellectꝰ: oẽs tñ lunmnani itellectꝰ/ ad apicẽ& faſtigiũ pecien:VMcus intellectus vocantur. Angelicus autẽ intellectus totus ſimul repenteq; xrtus enöynu quandoquidẽ et oẽs angeli ſumulcreatiſunt:eo crlbie nus autẽintellectus. lecũdũ ſpecꝛẽ dico)diuidue& inteporẽ ſubſtantiã accpititacꝰus no † —— — ———— torus ſimul ſed parte poſt partẽ ideſtindiuiduo ————— ntellectus/ quoad fpecies hamani intellectusſuo numero impleat „* —— ⸗ eteientia fenſim diuidue& 7tpe altere. fübltãtia quidè/ cũ * — * —————— 3 2. — — tificũ vocant. Vtriuſqʒ igitũrintellectus prim ro indetinita. tantũ gerus cõflant. ois autẽ humanus itellectus: per ſe/eſt ſpecies in ſolis indiuiduis. —————— ——————————— 6 ————* 4— ¶Nẽpe queuis —— ⸗ * eſſe cõmunẽ intellectum ja cunctis ſeparatum ſpeciẽ in ſingularia& indiuidua eadẽ jege diſpeſeuit. Et ſicut oĩs *— Argumẽta . ſratur. mẽte reperitur. Angelicũ enigenꝰ/ iſola mẽteſub ſut: angelice — 1 2 e ( in rerũ natura eſſe receperũt. ¶o pere 23 — cuit: dũtaxat ratione& intelligentia cpſſigitur ullũc;aliudeiſe cuius ſingulariaet partes/ extrã mentẽ in mundo veraciter ſubſi turale verũqʒ eſſe aſtribit:id ſimul a partibꝰ aufferat oportet: ijſ; E lanũ& indiuiduorũ numerũ.& huc adhuc iperfectus/ indies exðtitur?fucceditq; ntellectui dus:eodẽ nodo felentiaperficuir quo kelubſtãtiu Angelico quippe intelleckin repenrebe fuhlãttãtet vmuerſorũ ſcientiã ohtigiſſe fãtemur. Humano veto intellectui& ſuhſtantia etcientia ſenſin Inus poſt ahũ Hriat. Icicnti culiaris& ſingularis itellectꝰ. Rurſũ qcquid ple degit ſepatũ& abiãckũ a materia:aut gen aut ſpecieseſt.qcquid vero cõiũctũ eſt materiei: vnũ nũero eſt& ſin gulare& idiuidiit Pſt ẽta eniĩ materies rerũ vltimũ:totiꝰ ſingularitatis et ĩdi uuduitatis caufa. oĩs dutẽ hũan itellectꝰ? quibus im? ꝓddictus eſt et cõiũctus materiei.oisigit᷑ hũanꝰ intellecaꝰ:iĩidiuiduꝰ eſt/ ineſſe. Si vero ſingularia in mundo funt: eius ſpecies K genus ha iuiduũ. Explicitus enieſt per fingu ur. Vterq; igitur intelle⸗ veroicünon ſünul oiaſit firinatus ſeã prius vnã poſtertus aliud fiarguacoa ſiractus· Vtriq; intellectuiſquale obtigit elle prunũ tale& ſecundum. 1 ¶ec eſtferme eadem cum precedente. Nãmn eſe primumiſt eſſe fimpliciter/ dodeſſe q̃eſſe:lex eitſecundi eſſe eorũdẽ. Qual ortu eorũ ſubſtantia emerſit:tali& ſcientia emergit. Cuius enĩ genus repente ortũ elt: huc et cĩs ſciemia repẽte affuit. Quius vero ſpecies/fingularibꝰ& indiuiduis diuidue& in tẽpore explicatur: uiꝰ quoqʒ idiuidua& fingularia/cũctori ſciẽtiã: diuidue piter ſẽſimq; recipiit. Ois angelicus& ſeparatus intellectus: per ſe/ vna quedã ſpecies eſt. oẽs vero ſimul⸗ vnũ eſt ſingulare quiddã. oẽswero hu⸗ mani fimul:vnica tantũ ſpecie claudũtur. Nã cũ angelicus intellectus /ſit paulo eminẽtior humano:hicad humanũſeſeliabet/ aut ſicut genus ad fpeciẽ:aut ſicut fpecies ad idiuicuũ. Q uo enĩ modo angelicũ intellectũvocaueris genu S:dic humanũ eſſe(Hecuem.& Ii an geli⸗ cum dixeris ele ſpeciẽ: humanus abs te ſinguſaris& iidiuiduus eſt appellãdus, Angelicus ſiquidẽ/ vnus eſt genere:ſpecie varius atq;ʒ diuiſus·Humanus vero ſpecie vnucnũro plu rimus ac varius euadit. Et ſicut angelicũ genꝰ habet eſſe in ſolis ſpeciebus:ita et umana ( Omnis humanaintelligentia:eſt vt vnius an gelice intelligentie numerus. angelica intelſigẽtia/ perſe vna ſpecies eſt:oẽsvero fimul:vnum gen. à uehbet hũana intelligẽtia /ſingularis eſt& idiuidua. vẽs vero hüane itelligẽtie fiumul:vni⸗ cã adimplẽt cõflantqʒ ſpeciẽ. Oes itaq; humane itelligẽtie ſimul füt vt vnus angelice ĩtelli gẽtie nũerꝰ. quẽadmodũ& vniuerſa ſingulariũ multitudo: vni cuipiã fpeciei ꝓbat equalis. ¶Vndefit vt non recte ſenſerit impius Auerrois: omnũhoim vnũ eudẽq;; ¶Nã ſcut deus angelicorũ itellectuũ genĩſpecies partito eſt:ita& lumanorũitellectuũ angelicꝰ itellech eſt yna ſpecies:ita et oĩs hũanus/ vnũ hoc aliquid eſt& ens ſingulare. oĩ itaq; hoi:ineſt ꝓprius pe⸗ ſingulãris/ ꝓpriꝰ et rois opinio jaribꝰ/ eodẽ modo fubſiſtat. Nã cuiꝰ generis ſpecies/ actu& vere extra mẽtẽ in rerũ natura —— vero ſpecies extramentẽ t eodẽ modo ſi cuius ſpecieiſingularia ahẽt eiſe extra mẽ tẽ:neceſſeeſt eãipſã ſpeciẽ ſola ratione&intelligẽtia lectam en indiuiduis/mẽtiiheſſe:nul⸗ lãq; in rerũ natura recipere ſubſtãtiã. Humana eteni ſt ecies quã deus in ſingularia diſgel mentis eſſe ſortitã eſftvt ſit. Qu enitoti alicui na iolũ rationis& mmẽtis eſſe relinquat. Ft contra qui partes in rerum natura collocauerit egrum totain ſola mente col⸗ lorare debet. Si enim genus eſt in natura: eius ſpecies& ſinguharta inerüt loli mentit. Si⸗ ter& ſi ſpeciẽ ſtatuis in mũdo aut in eſſe ſubltãtiali: necalſe eſt eius indiuidua mẽti ſoli ud alter ꝗ un mente ſub⸗ S (¶Anelicorum intellectuum genus eſtvnum ſpecies plurime et vatie.rju 3 manorum verointellectuum vnica eſt ſpecies.ſingulariaveromultaet nume 4 pij Auer“ nũero vnus. Deniq; fieri nequit vt eiuſdẽ entis ſimul genꝰcũ ipeciebꝰ; autſpecies cũ ſingu falſa demõ degũt:id genus dũtaxat ratione& intelligẽtia elgit nequaꝗᷓ in rerũ natura: ſed ĩ ſola nneu ſec wpe t nooſci* uitek ncſcn. 2 c rlnguk in uynspc A nnieolu= M 3 ſiſtunt. Gum igitur oĩs humanus intellect jeparatii quiiit tanꝗᷓ ſingulariũ intellectuũ ſpecies:veraciterextra meẽtẽ in rerũ rn cole locatã cũctis hoibus vt arabs Auerrois ipie edocuit Mõis. Sicut eni ſecui t deu sengeliel intelleciũ in ſpecies: ita& humanũ in fingularia. Et ficut nullꝰ eit alus anpelie dtu* teparatus 41 pecialibus intellectibus qui vocet᷑ eorũ genu sſitq; cunlis anꝑelis cðis: ita& nullũ aliũ eſſe humanũ intellectũ a ſingularius iiteſiectibus le—.— tit vt ſingular um vera& ahttracta ſpecies/ cunctis honumbus cõmums. ¶Q uiibet humanus intellectus repente totuſq; fimul exoritur: in tẽpore CHec propolitio adintelligentiam priorũ adiecta eſt. Nã cũ diximus hũanñ intellettũ eo⸗ eit ahus angelicus intel ciẽ loquebamurnon de iphs ſinguks. Totus quippe liumanus itelleckus ſecũdũ ſpeciem: aho edocetur atq; eruditur. Aſt quibet liumanus intellectus aliter fubſtantiã alir fcitrã nancicitur Nã repente quilibet ad eſſe procedit:cũ ſit ĩpers et indiuiduus animus.& neq; prior vna eius pars: alia vero poſtetior/a deo profertut.ed fimul totus animus ſimul gemi Otus s mul gemt ne aninu partes intellectu& memori: onmeiq; eius vires in eſſe producũtur. Eruditur au tem iingularis oisintellectus duuidue K in tẽpotis fuxione:cũ non ſimulomnia fiat led pn us vnius/ poſtea alterius ſcientiam indipiſcatur. ¶ angelici et humani intellectus ſe habent quomodo Kuxe& permanentes qualitates. Cap. XIl. Nelhci intellectus fluxis qualitatibus: humani vero permanenti bus ac ftatis comparantur. Nã fluxe qualitates/repẽte toteq; ſimul intẽdunt. pmanentes vero particulatã Aſenſimq; excteſcũt. Illarũ nũerus i vnitate ꝓfertur harũ veronũerus diuidue& in nũero fuccedit. Angeliciquoq; intellectꝰ ſimul cũcii fũt facti: eodẽq; momẽto oũn ſcie⸗ tiam indepti ſunt. humani vero intellectus alius poſt aliũ creãtur:rerũq; ſciẽtias diſcurſu/ progreiũone ac tẽpo ris fluxione imbibete nati perlubẽtur. Sũt igit᷑ ilii fuxis: uvero ſfatis permanentibuſue qualitatibus merito comparandi ¶Vnde fit vt angelicus intellectus potior ſit berior ac vegetior humano. ¶ Nam fucceſſiua qualitas: potior eſt iberior acvegetior permanente. Vt lux maioris eſt& materiei mãterialibuſue fubiectis addieta ẽ qᷓ color:magiq; ipiã ocu loru aciẽfuo acumune perſtringit. Aſt angehcus intellectus fluxe qualitati humaniu svero 1 la teatq; pmanẽticò⸗ paratur. Pſt gitur an gelicu§ 1n tellectu shu manopottor. Rber or 2 E Ve gettor Hu mane quidem intelligentie vis; pauxiſlũ ex matetia remũor euadit: Sndca pelcend a mntelli⸗ gibia ad finguſa exterebranda:paulo qᷓ an gelica acies hebetiori acuminereperitur. CAngelicorum intellectuum hnea ad lincam humanorum intellectuum: creat angulum rectum. —. 2 Csit rectã linea a be dꝛa dextro in finiſtrũ/ aut aſini ſtro in d extrü g— producta:anc voco lincã humanbrò intellectuũ. Nam celeſlis la⸗ tions delatio atq; ſucceſſio auta de tro in ſi ni ftrum aut 4. mn dextrũ pertrarit. Humamveroi ntellectus temporũ cui— p luncc et d Sit autẽ recta alig a ef̃ g ad priorẽ perpendicularts exc Humarus velut ab Imo fůurlum aut a ſummo decorſum protẽahan dico lueã angelicorũ intelledtuũ Nam cuncti angehci in tellectꝰ aef g: ſimul exòrti funt/ ſimulq;& ſubſtantiã& vnuerfor... 6 g nulla contingit lucceſſio! cii totã zitin n deorfum ceh:contingit vlla ſucceſſio. Ange in deem cectg in furſum aut contra ab eo quod eſt ſurfumin deorium cnc r rectun cu⸗ hcorũ igitur miteilectuũ linen/ ad humanorü mteiiec M ie precipuo lateri: diuidua temporanẽa& ſucceiiug obtigit orho —2 angelicũ Arabs. — . E. — — C Latitudo celi vt aſtronomis placetidiſtantiaeſta ¶Cum ab aſttonomis celi longitudoldefi do vero a meridieiin ſegtentrionem: fitvt in celeſſicirculoſhecdiflerentia an 3„— 1 5 3 — meridie in feptẽttionẽ. Eius vero longitudo:diſtan⸗ tia ab ortu in occal m. F it autẽ vt dixinꝰoĩsceleſtis 51 i delatio oĩſue ſucceſſio:aut ab ortu in occaſũ aut ab — — ente in occidentẽ defertur. Secunde vero lationes ccaſu in ortũ. Nã prima& precipuaſphera: ab ori⸗ 9 8 cbntra ab occaſu conuertũtur in ortũ. Eſt eni oriens 3 dextrũ celu: occaſꝰ vero pars eſt celi ſiniſtra. Eſtitaq;; ea dimhrusnteit ʒpunctũditimit! N —„*„ — B— ₰ — humana inea:qua humani intellectus diuidue et in tẽporfprocreant᷑. Cetera vero dyametiꝰ/ que hãc. ſ perpãdiculariter ſecat/ a meridie ĩ ſeptẽtrionẽ ꝓten—— fa/ que& celi vocat latitudo:cũ ſucceſſi in ea nullaa contingat/ angelicis ſpiritibus ſeparatiſue nitellectibꝰ cõpetit· In latitudine igitur celi/ ſta⸗ tuendus eſt angelorũ numerus: qui vnice atq; indiuidue/totus ſinulin eſſ procelſe Ir ce leſti vero longitudine/ numerus eſt hominũ collocandus: qui ſenſim celeſtiſq́ʒ lationis aii⸗ duo flunu abloluitur/perficitur conſumatur! ¶Ex natura ꝑmanẽtis qualitatis: liquet hu müelle irimhrtälemn. qᷣec ſignũ vnum proponit/ quo humani aninii imottalitatẽ quoquopacto ratione clau⸗ dere liceat/ ex natura pmanentis qualitatis depromptũ. Nã diximꝰ humani intelleus ſpe ciẽ: perſimilẽ eſſe ſtate permanentiue qualitati. Eoenĩ modototius humani intelectus ſpe cies per partes& ſingulares intellectus accreſcit/ abſoluitur cõſumatur: quò& pmanentis tur. Ad totius vero qualitatis intẽtionẽ pfectãqʒ ſublſtãtiã: necellarius eſt priotũ graduũ cũ poſterioribus ſtatus ac ꝑmanentia.Si eni prior aduentante poſteriore dilaberetur:ſtiret p⸗ qualitatis per partes varioſq; gradus abſoluitur intẽtio. Prioreni gradus vh alius exori manensqualitas ſempꝑ imnperfectã/ nunqᷓ tota/ integra abſoluta· Meti reigitur liuinaniitel⸗ lectus ſpeciẽ hacpermanẽte qualitate:ſingulares intellectusſ qui aſidue in eſſe pracedunt]) 2. duũ immortalitatẽ Nã ſinguiares huiuſinodiintellecꝰ ſigilſati ʒferũtur:vt demũ toti luu mani a ſpecies/ ſuũ eſſe recipiat ipſaq; tota ablolui tur.· Stãt itaq; faluãturq́; priores intelle⸗ ctus cũ poſterioribꝰ.quãqᷓ e ſenſibili regione eq; corporũ ſuorũ clauſtris:veraciter abire& * referens ad totius qualitatis gradus:& clãre depreliẽdes ſingulorũ& ndiuduorũ intejle⸗ emigrate aluoij nature ordine)ubeant᷑. Si en ortu poſteriori mtellectuũ priores iteritet abtrentue in nichulum nunqᷓ ſortitura. . (Kurſurm ex eruditione cuiuſuis hůmani num animum eſſe immortalem. Ilec ſignũ aliud affert: quo pariter cõſtet human ũanimũ eſſe ĩmortalẽ. Nã eũ humamitel⸗ lectus erudit/ cũ diſciplinã ipſã oĩmq; ſciẽtiã capeſcit: intellectualiũ ſpeeierũ diuidua& mul“ tifaria fuſceptione oĩa fit. Que autẽſpecies prius in animi thalamos itruperũt: haud cõ̃ti⸗ nuo labũtur/ neqʒ poſteriorũ aduẽtu pellũtur a memoria. ſed ſimul cum poſteris manẽtes ſalue& integre in memorie prõpruario perdurãt. Farũ quippe nũeruseſt& animi nũerus: nec carũ vjla:cõſumato deeſſe poterit angchlnſneieeeee tia/ oja fieri nata. Qꝛ ſi priores ſpecies poſteriorũ adueitu e fimbus aĩ liminari depeſliq; po ſuerisanmũ facis irritũ/ inanẽ atq; ocioſũ. qui cũ ſit fieri oĩa hatuse uadet tamẽ oĩã nunqᷓ; tolliſe; ab eodẽ ĩmarceſcibilẽ ſapiẽtie fructũ. Nã ſapiẽtia/ vim eſt rerũ agnitio. Cũ igitür eo⸗ „ dẽ modo totiꝰ humaniitellectus ſpẽs/ ſubſtãtia pficiatur:quo * piẽtie nitoreilluſtrat: neceſſe eſt vt ſicut ſtata atq; ĩmortalis itellectuãliũ(eceeen simgrtalilte ſingulariũ jtelleuũ nũerus ſit integritas& abſoluta cõſumataue ſubſtãtia toti man intellectꝰ. Pſt eni acci dentariꝰ ſpẽrũ nñerꝰ figurã& vmbra/ ſubſtãtialis ſingulariũ intellectuii pluralitaris. Ft ſi⸗ cæt vnuſquiſq;ſingularsitelleẽtus tellectualiũ pecierunũetoadierurpfieuuchieo la fructus eñt& cõſũmatio cuiuſuis ſingularis aĩ:ita& fixus ĩmottꝗl pꝛentie cãdor: ita& totiꝰ hũani intellectꝰ ſpecies/ ſin gularit itellectuũ nũero fubſtãtialter niatur aß vrtu in occãſum latitu intellectꝰ: perſpicuum eſt huma ₰ &ihnngulatisitteſteck ſa utinick 41 1 hinisoſ ſuebn Maan . veeiic ti i ün tin rintnit nptacein oiin wiglic 10 tunp Pidus nl etnüe 7 * 8 eſtadiplenda ꝑficienda/ cõſumãda. Sicut igititellectualibꝰ ſpẽbus/ĩmortalis ĩ mẽte ſiue in memoria deputata eſt ſedes:ita& cũctis ſingularibꝰ intellectibꝰ inoblitterabilẽ extra mẽ⸗ tẽin ipfa rerũnatura mãſionẽ deũ prouidiſſe atteſtamur. Inteectualũ qppe accidẽtiũ ſiue ſpẽrũ ſedes: eſtipſa mẽoria.ð ubſtãtiarũvero mãſio: ipſa rerũ natura.cõpetit eni vt dixim⸗) vtriſq; tã vmmnbris& ſpeciebus/qᷓ veritatibꝰ& ſingulis intelleciibus: indelebile imortalcq;ʒ domicilium: his in rerum narurã!illis veroin memoria. [Numerus cuuſuis hũani itellectꝰ:eſt vt oĩm hũanorũ ĩtellectuũ nũerus. ¶ Qubet ſingularis itellectꝰ/ fieri oĩa natꝰẽ. cũ itaqʒ factꝰ ẽ oĩa: ĩeſt illi itellectualiũ oĩm ſpecierũ frequẽtia.quẽ accidẽtariũ&vmbratilẽ ſpecierũ nierũ:cuiuſſibet ſingularis intelle ctus nũerũ appellamꝰ. dicimuſqʒ hũc nũerũ:eſſevt ſubſtãtialẽ oĩm fingulariũitellectuũ nu merũ/ quo tõtã Rumani itellecꝰ ſpecies eſt abſoluẽda. Eſt eni accidẽs:vmbra quedã& figu ra/potioris ſubſtãtie.ea quoqʒqᷓ mẽtiiſunt:ſigna& imagines ſũt eorũ/ queaut funt aut futu ra lunt ĩmũdo liue in ipſa rerũ natura.Id eni ĩ quolibet ſingularitellectu/ fub acadẽtario ſpẽrũ numero pᷣſignat᷑: qã deinceps in rerũ natura/ſub verãci& fubſtãtiali fingularũ itelle cuũ nũero futurũẽ& adiplẽdũ. Priꝰ nũerat& exprimit ĩ parte: qã poſtea futuriit᷑ ĩ toto. ¶Vndefit vt vterq; humanꝰ intellectus tam vniuerſalisᷓ ſingularis: abſol uendus& conſumandus ſit in ſapientia. CSingularis intellectꝰ/ eſt quilbet humanus intellectus. Vniuerſalis vero intellectus eſt totus humanꝰ intellectusſcdm ſpeciẽ:ideſt ſingulariũ omniũ intellectuũ numerus.& hoc pacto vtrũqʒ mtellectum in ſapientia abſoluẽdum cõſumandũq; fatemur. Nã quilibet ſin⸗ gularis intellectꝰ perfici natus eſt intellectualiũ ſj pecierum multitudie: que ilꝰ fapientia * htterarmulue theſaurus nuncupatur. Vniuerſalis vero fiue totus intellecrꝰpari ſingularium intellectuum numero/diuidue& in tẽpore eſt abfoluendus. Liquet autẽſ per precedentẽ hunclubſtantialẽ ſingularium intellectuũ numerũ:eſſe vtaccidentariamintelſectuahũ ſpe cierũ frequentiã.Si igitur intellectualiũ ſpẽrũ numerꝰ eſt ſapiẽtia: erit& ſingulariumintel⸗ lectuum multitudo ſapientia quedã. Cõſumandus itaqʒ eſt vterqʒ intellectus/ in fapientia. fingularis in fapientia vmbratili/ figurata& accidentaria: vniuerſalis veroi in fapientiapo tiore/ veraci& ſubitantiali. ¶Fititerũ vt ſicut accidentarius mtellectualium ſpecierum numerusſapiẽ⸗ ta eſt& lux animi:ita& ſubſtantialis fingularium intellectuum numerus ſit lux& ſapientia mundi. ¶Minorfapientia/ minoris mundi ideſt hominis ſiue animieſt fapiẽtia. Maior quoqʒ ſapi⸗ entia: maioris mundi lux eit& ſapientia. Eſt autẽ minor fapientiã: mntellectualiũ ſpecierum Duplex ſa⸗ numerus: qui recipitur& fubſiſtit inminore mundo ideſtin hole ſiue in aio: que eſt accidẽ pientia. tium intellectualiumue ſpecierum regio. Maior autẽ ſapientia⸗ eſt fubſtantialis omniũ ſin⸗ gularũ intellectuũ numerus: quem intellectualiũ ſpecierũ numero/pãrem& proportiona- buem eſſe docuimus. Et hec fecunda ac potiſima fapientia:ſupſiſtit degitq;in mundo/ ve⸗ lut ratio/ numerus& lux mundi. Eſt enm mundus fubſtantrarũ regio: et cõtines omnem ſubſtantiã locus. Et cũ omnis ſapientia ſit lux ratio finis& perfectio eius in duo eſt: crit vt ſicut intellectualiũ ſpocirũ numetusux eſt animu ita& jinguldriũ intellectuum multitu do/ ſit lux ratio finis& perfectio mundi. lntellectualiũ ſpecierum preſentia/ bene eſſe uffert— aio.Humanorũ vero mntellectuũ plemtudo bene eſſe mundoſlar gitur. Exors ſpecierũ ani— musintenebrisverſatur. Müdusvero humana deſtitutu Spᷣſentia:atrã pariter noctẽ ſubit. ¶ Qintellectus ſimulmulta non inteligit. C ap·XIII Ntellectus eſt vnitas memorie:memoria vero numerus intellecꝰ. e Csicut vnitas eſt ante omnes numeros& omniumnumerorum fons numer⸗ ero omnis poſterior eſt vmtate& pſius primarie vnitatis nuiltiplicatio atq; reſumptio: ita et intellectus eſt ante memoriãm fons atq; me⸗ norerbintellectui fuccedit: tan pars aiterior& ꝓfunda:& vtipt⸗iuchrt,.lle 7 multitudo:reſũptio. Licet eni intellectꝰ& memoria quipped n 18& Imo 3. ₰ lis animꝰ natura fint ſimul creata:ĩtellectꝰ tamẽ ob duas Stte Pt raeſſe tronicaun. Pumo duacalofarette niennitre vtanterior animi pars 13 in exedras ammi intellectuales tpecles hr 4 F eſt: iucſlectualb⸗ it opuiã peciebꝰ ilarũc; delatiðes& motus liſtit. 7* — 5 8 irrũpũt. Memoris vero veluti ꝓfundo ſubſi⸗ —.——————— ———— — E — ————————— ——— —— — ——— Analogia aut nu f 6 gicut et vnitas in valuis omnium numerorũ eſt ollocata. Numeri vero in profundo/& po⸗—— tiointellectus/ prior eſt& anterior operatione? p intellecʒu: et omnes ab ilio traduce/ captat recipitqʒ ſpe⸗ dentibus)ſimplex et prima cuiuſuis ſpeciei intelligibilis ſteriore parte vnita memorie. vtque impregnanr à cies. Et cũ(vt dictum eſt in prece tis. Secundo quia opera deprehenſio/ſit intellectio& proprius n 0 3 PR prime intellectionis reſumptio frequentia& iteratio ſpectã sad memor Quippe ſecũdo intelligere recolere eſt:recolere in ſola vnitate& ſimplicitate iudi kKecordatio vero ſiue memoria:in tellectus actus: fecũda vero eius deprehenſio/ ſit vero actus eſt memorie et quiddã memorari) neceſſe eſt vt dicij& primogenie apprehẽſions intellerkio. qualitate& omni demnceps numero/ cõſii ere probatur. Fſt igitur intellectus vnitas memorie:memoria veroduglitas& numerus intellectus. ¶ Vnde fit vt intellectus ſimul multa non intelligat: ſed continue tantum vnhum. ¶ Namntellectus eſt indiuiſibilis& quiddã inſectile minimũ vtvnitas. Impoſſibile eſt au tem quꝝd induuiſibile eſt:ſi mul duoaut plurima contingat/ captet apprehend at:ſed conti nue tamtũ vnũ. Per multa quidẽ& immenſa id diſcurrere poſſe fatemur: ſed nunqᷓ duobus ſimul adeſſe duoue aut plura vn vnum contingit/ fublabrat intro tudinẽ et punctum. Finge enim punct ice complecti.ſed continue tantum vn adeſt: tantum ducitue in animum. Et hec facile intelliges per magni⸗ um mobile: idqʒ per totam rectam lineã ab vno eius extremo ad alterum diſcurrere.aut contra. punctũ immohile:ncãvero rectã ſuper punctũ ferri ab intio ad finẽ. fieri nequit vt recte linee punctis adſit: aut ſimuld autẽ punctiſuper rectã intellectioni& primarie appre puncto& vnitati: intelligibilesv quidẽ analogja:ſi p meroſuper v piuicẽherẽtes /vt puncta in linea:ſed ¶ Etintellectus eſlindiuiſibilis hneã/ aut rec huiufmodi punctũ:ſimul duobus aut plurihus totius uo queuis attangat ſed continue tantũ vni ãdeſt. Hec te linee fuper punctũ delatio atq; defluxus: ſimilis eſt henſioni intelligibiiũ ſpecierũ. Eſt enim intellectus ſimilis eroſpecies ſunt vt linea& numerus. Fadẽ erit& propior uncti& linee loco/ ſumpſeris vᷣnitatẽ& numerũ: vnitate ſuper numerũ⸗ nitatẽ diſcurrente. Nã intellectuales ſpecies/ haud cõtinue ſunt aut ſi⸗ mutuoabiũcke/ diſcrete⸗ diduche /vt vnitates i nũero. et id quod intelligitur indiuiſibile. Exprecedẽtius duabus: manifeſtũ eſtitellectũ eſſe indiuiſibilẽ& partiũ expertẽ Quip quieſt v ſfuapte intelligenti tem illationẽ. Nam vt ſimul duo aut plura intelligat. tvmtas& punctũ.id autẽquod intell acapeſcit. Id quoqʒ vt ſub intelligentiã cadit)eſt impers: per preceden⸗ ſidiuiſibile dixeris/ quia id totũ ſimul capit intelligitue untellectus: erit intelligit autẽ vtpoſitum eſt)aſſidue tantũ vnũ. Quicqd itur eſt eius obiectũ: quod ipſeintellectꝰ igitur intellectus ſublabrat& a pprehendit:vt hoc pacto ſub intelligentiã cadit inſectile eſt & partium expers. F [Vnüm hucintelligimus v eſt Similiters& quicquid inte vnñ non eſt:ſed multa. eſi vete vnũ:& vnum ſi ¶Intellectus n ¶ Sicut non poſſunt intellectus bis idem intellig „ telligit ſedrecolit/ itera on mo t acr mpliciter/ vt quoddiuidi& pluraeſſe nequeat. doſimul multa non intelligit: ſed& neq; bis idem. ſimul duoeſſe in intellectu& ab eoſublabrari atqʒ intelligi:ita& neqʒ it. Nam ſi dixeris/ ſecundo idem intelligit/ dico quonã non in⸗ eſumit: quod primoitellexit. igitur iam non intellecio eſt: ſed recordatio& memorta. Eit eni mẽoria Ft prima dũtaxat rei ei recordatio dictitanda. Naminte intelligere ſiue ſecundo aut tertio inte re& recordari. ¶NIntellectus repent * uſdẽ pertpecti eet in inſtanti intelligit. vnum:eſt indiuiſibile. ere preciſe& ſimpliciter vnũ:vt intellectus hoc pacto vere vnꝰ? tellectus actu deprehendit vere eſtvnũ. Quod eni diuiſibile eſt Idcirco& vnum ſenſibile:nen eſt vere vnũ. Vnũ vero intelligibile . intelligentie dualitãs/ numerus/ iteratio/reſumptio. — o& vnialis apprehenſio: ad intellectũ referendã eſt; et intellechio vocitanda. Secunda veroreferenda ad memoriã:& minime intellectio ſed lligere ſimpliciter vnice& primo:intelligere eſt. At iterum ligere:iam non intelligere eitꝰ ſedrecolere reſume⸗ ¶Nam intellectus eſt impers:& id etiã quod intelligitur: eſt abſ; quantitate& numero partiũ. Quali le obiectum: ta a igitur ſũt totius intellectiõis extrema . e ſpeculatris mquã pott̃tia et ſpectabi⸗ le eſt b&e interſtes temporis meciũ/ in quo coniũguntur kK copulantur. In in⸗ Uueb npetſe K mee mpne inuhp hhöch nn niiter liinen uhningt n rlecus p ſnsme de tiunbis e hu kuuthtd neitn i kendem r ör husenm Ruckn hmeno. 3 ſtiſtinn. hnpoſibit jer hu F 4 ha De Intel. 1 ab iuteiſectu epletie nceiaetremorü copuladetiteleio& intellgibisre b i uia vtrũq; eſt idiuiiibile K itellectꝰs et id qũitelli vtrũq; torurn alteri ſiiiul abloluit& nð parte poit partem. Intelligie quippe rotũ:totijimuleꝛ Pãl citur 3 44 intellectui/ac totũ ſimulſubit intellectũ.adeovt nulla ex parte neq; ipltus intel lectus neq; intelligihilis: fier pollit in intellectione ſucceſſio. ði eninitellecione S etel Nus atq; Iucceſſio: aut intellectꝰ eſſet partibilis aut intellgihile aut vtrũq;. CVnde tit vrn ulla intellectualis ſpecies: duobus momentis aliquoue tein⸗ tempore perſeueret in iteſlectuantellectus intelliget bis idẽ. priina parte tepoxis inte lef —— ellectunintellectus? get bisidẽ. Nã femel in primo momẽto& liget:deinde fecũdo/ in ſecũ domnſtanti& ſecunda temporis parte. rdui Pr? Polutu eitellecti nõ itelligere bis idẽ. Rurſũ oisitellectualis ſpẽs poſiqjĩ itellectũ pucctã& cotinio trãſit ad mẽ̃oriã in qᷓ recipienda ẽ& aſſeruãda.ita vt nequeaptimo& lecundo momẽto manere ſubſiſtere& reſidere in itellectu.Secũdo enim momẽto jieret ſpecietab intellectu reſimptio:qui actus eſtmemorie/ nõ intellectui proprius. Pt ut inter vnitatè et numerũ ron eſt dabile mediũ nam ſola vnitas eſt vnitas: vnitatis vero piima et minimã Iteratioꝰ extemplo ab vntate labitur ad numerũ:& numer? ac dualitas cẽſetur)ita & inrer intellectum atq; memoriã que ſũt extteme animi pattes:mediũ in animo interluat pepun nullum in quo 1pfa intellectualis ſpecies reſideat Hec enim eo dũtaxat quo oritur& cupta⸗ di tous tur mometoperleuerat in intellectu: reliquo vero toto tẽpore/ faluatur in memoria. Eit eni idel He intellectus vnitas primitas: cieri „ He. intellec utas primitas K ortꝰ intellectuahũ ſpecierũ: meðria vero earũ dualtas/ finis⸗ set nnnerusmultitudo. Tantũ eni ſemel ſiue ſecundũ vnitatẽ aut vno tantũ inſtãti:eſt& ſub⸗ ſiltit omms ntellectualis ſpecies in intellectu. pluries autẽ ſiue ſecundũ nũerũ: aut pluribus inſtantibus fubſiltit in mebria. Nec poſſibile eit dicasde eadẽ ſpecie:primo et ſecũdo ſubſi⸗ ſit in intellectu.ſed piimo tantũ et vniceĩ intellectu: lecũdo vero diuidue aut quouis nũe⸗ 1o in mehria.in qua ſtabilis eſt: permanens falua& euiterna. Et hic de intellectu agente& practich loquimur:vtintelligibilẽ ſpeciẽ ab exteriore obiecto emẽdicat! diſquiritꝰ rẽceptat? Scandetm admeöriã cðfeſtim trãlinittit Nã poſſ̃bilis intellecro eit ipfamet meðria. Specu latiuus verointellectus: pluries eandem ſpeciem/ a memoria reſumit. ¶ Noneſtdabile primũ tẽporis inſtaus: quointellectualis ſpecies fubſiſtit inmemoria. ctualis ſpecies: oritur et incipit intellectualis eſſe in intellectu. Ptin eodẽ ¶ Nam oĩsintelle per precedentẽ? ſolo quo orta eſt initãti perleuerat: confeſtiq; trãſit ad memoriũ. Omniigit Aoinſtanti poſj fuit& cepit eſſe in intellectu: cũ ſit in animi thalamos introductaeſt& q; duo inſtãtia:reliquũtur alia inſtãtia/numero infinita. inuicem in tẽpore eſſe attigua&proxima. Poſt igitur fublitit i memotia Sediterquecũq; Impoſſibile enum eſt duo inſtãtia:ſibu tepore coverw illud primũ inſtãs quointellectualis ſpecies repit eſſe in animocaptata K deprehenſa ab ſeei intellectu: nuljũ eſt aliud primum quo ceperit eſſe in wemoria. nnlgit Cintellectlicet intellectualisſpecies primo in eo fubſiſtatꝰpaiũbilis nð eſt fieri paſſio dicii. Fit enim omnis paſioin ¶MNã nichibin inſtanti pati nulſaq; momẽtanea fieri paſſio dicit. Fit enim omnnis Paiioin tempore Intellectuahs autẽ ſpecies: folo inſtãti habet eſſe in intellectu. Getero autem toto tempore& cuo:lnabet eile& itabilitur in memoria igitur K intelle dus ab intellectuali ſpe de manet impaſibilis: fola vero memoria ab ea palſib IIII ¶ Comparationes intellectus& memorje adiuicem. Cap· X. Mnis itelligibilis ſpecies eſt ſucceſſiuaĩ itellectuꝑmanes 1 meoria. zpe intellectualis ſpecies ſolo inſtãti in itellectu perſeuerat:— tnttanſt oniblecies perineilectun Karveronttuchinmemon nteſectus aut nichil eſt aut tantum vnum eſt:& continue aliud et aliud. Memoria vero aut n ichileltaut multaſaut oinnia. Cinteſſectus vtſepe disimus ab initio niclul eſt. Nullam enim. e nulla naturali affectus eſt imagine. Erttamen n Aaihe a intelli gbils k& aliquãdo incipit omnia fieri& cõtinue it allquid: quamiuligillatt audu& ete elin 5 uSterum aliduocintelligibie ſiue aliqua itellectualis ſpecies/ duobꝰ momẽtis aut aliquo vy a 8 2 ymb⸗„ ————— — ———————— — 2 ſpẽs illũ ſubit Pt cũ vt probatũ eſt)duoſimul inteliigere nequeat/ ſed tantũ vnũ impers& minimũ: nõ poteſt ſimul eſſe duo⸗ ſed tantũ vnũ. Impoſſibile eni eſt vt due ĩtelligibiles ipe cies:ſimul& ex equo in ora iʒ ãguſtias& fauces intellectꝰ irrũpant/ ſimulue in animore⸗ cipiant.Et rurſũ cũ nullainte jectuals ſpecies duobus momentis perſeueret in intellectu: intellectus nõ eſt bis idem aut duoh? momẽtis idẽ.ſed cõtinuo fpeciei ſuccedit alia ſpecies: quoad decurſa ſit& abſoluta itelligibiliũ ſpecierũ linea ſitq; fadtus oĩa intellectꝰ.Eit igitur intellectꝰ aſiduo aliud&aliud:& nũqᷓ ſimul duo aut plura. Et hec iterum de practico& ac⸗ quiſitiuo intellectu/ vt prius dicunt᷑. Nã ſpeculatiusintellectus/ qui relictoexteriore obiecto & mundo:in adytis anuni ſolã internã mẽoriã ſpeculat᷑: immutabilis eſt& ſẽper idẽ. Porro memoria ante operationẽ practici intellect? nichul eſt: quippe inanis& vacua.deide fit ali⸗ quid per alicuius ſpeciei ſuſceptionẽ. Poſtqᷓ vero multis ditata eſt ſpeciebꝰ:eſt plurima. De⸗ inde conſũmato ſpecierũ curriculo: cũ 1ã deſijt intellectus eſſe practicus/ cũ circa memonã ſpeculatiuus eſſe incipit:memoria eſt omnia/ perpetuo omnia futura. ¶ Intellẽctus ab initio nichil eſt aliquando fit omnia:factꝰ vero omnia/rur⸗ ſum in ſne nichil eſt. ¶ Intellectus:intellectus agẽs. Nã is(vt diuimꝰ)ab initio nichil eſt. incipit autẽ aliquando ſieri omnia:& cõtinue fit aliquid& aliquidi aliud& aliud:quoad oĩa fackus ſit. Omnia autẽ factus/ rurſũ in fine nichil eſt. Nã vt ab initio nullã geſtabat ſpeciem& niclil erat: ita& m fine nullã rurſũ probatur habere in ſeſpeciem. Omnẽ quippe intelligibilem ſpecien/depo⸗ ſuit ĩ meõria:que ſola eſt oĩa& ſpecierũ oĩm loco. In ipſo vero itellecꝭu/ nulla ꝑſeuerat ſpẽs. (Sicut mũdus per ſenſum/omnia preſentat intellectui:ita& itellectꝰomnia que habeta mũdo memorie imprimit. Memoria veroin fine eadem om⸗ nia] intellectuipreſentat. ¶ Nichil denegat mũdus humano intellectui: nulla ab eius fubſtrahit intuitu.ſed omnem quam in ſe cõtinet ſẽſibilem ſubſtantiã: cidem per ſenſii preſẽtat ſeqʒ totũ cognitioni& lu⸗ ſtrationi eius offert. Similiter etintellectus nichil abſcõdit a mẽoria: nichil nõ illi cõmen⸗ dat& ĩprimit. Quicquid priꝰ per ſenſꝰ in mũdoi vt practicus vidit: in illã traducit. Rurſum memoria/ neq;ʒ mũdo/ nec; intellectu reperitur infidelior.vt aliquid ab itellectu ſuſceperit: quod nõ illius ſpeculationi& arcane actioni obuiam ire iubeat: ſingula in fine referens ac iili perpetuo obiiciẽs. Impoſſibile ei eſt aliquid interire eorũ que recipiũt᷑ in meõria:aut ali⸗ quid eſſe in memoria/ quod ſir ſpeculatiuo intellectui ĩperuiũ occultũ/ incognitũ. Totꝰ enĩ ſpeculatiuus intellectus:eſt in tota memoria/ vt actus in potentia/ totam iugiter perluſtrat memoriam illiqʒ femper adeſt et omnia que in ea ſunt videt. Nẽpꝑe intellectus& lux eſtme⸗ morie:& oꝑifex autorueeorum omniumque ſunt ĩ memoria. ¶Omnia prꝰerãt in mũdoſtranlierunt per inteſlectũ/ facta ſũt in mẽoria. ¶Hec ex precedentibus/ euadit qᷓmanifeſtiſſima. Nã intellectus omnia que ſunt in mũdo/ ir ſuã tranffert memoriã: ſibi cõfubſtãtialem coeuã atqʒ vnã. Eſt enim medius inter mũdũ et ſuãipſius memoriã. vt practicus abinitio⸗ reſpiciens mũdũ:vt vero ſpeculatiuus/ in fine⸗ conuerſus in meõriã. Igit intellectꝰ trãſitus quidã eſt:& defluxꝰ oĩm a mũdo/ ad meõriam. Memoria eſt immutabilis. quod ſemel facta eſi ſemper eſi. ¶ntellectiualis ſpẽs poſtqj recepta ẽ ĩ meõria:pſeuerat ſaluaturqʒ in meõria:& id q ſemel facta eſt mẽotia: nõ mõdiu ſed ſemper eſt futura. Q uoeni ſemelvt canũt eſtibuta recẽs: ſeruabit odorẽ teſta diu. Eſt enĩ mẽoria ſtatꝰ/ cõſeruatio/ futurũ euũq; ſpecierũ. ſicut& itel⸗ ſectus ex õppoſito diciẽ intelligibiliũ ſpecierũ motꝰ/ tranſitꝰ/ decurſus/ tõpus et preſẽs. Nã ſicut de tẽpore nõ habemus(Vt aiunt niſi preſẽs/ nũc& inſtans:et eſt ſolũ tẽpus quando fit & nõ pmanet: euũ autẽ incõſũmabile eſt fixũ et permanẽs:ita et intellectua les omnes ſpe⸗ cies/ in itellectu dũtaxat ſecũdum nũc et inſtãs preſens reſidere dicte ſunt: in meõria vero ſtant ꝑ euũ. Rurſũ oĩs intellectualis ſpecies/ haud in aliquo alio ſubſiſtere nata eſt: qᷓĩ mi⸗ nore mũdo et in hoĩs anima.intrat autẽ ac fubit hoĩs animum/ per valuas intellectꝰ:a quo eueſtigio trãſit ad meõriã et recipitur in meõria. Eſteni intellectꝰ anterior animi pars:& qui olus omnes intellectuales ſpecies/ intus admittit · Með̃ria vero pars eſt anime interior:cui aſſeruãdas ſpecies/ intellectus cõmendat. A memõria vero ad intellectũ⸗ regreſſ fieri negt vllus:yt relinquẽs meõriã intellectualis ſpecies/ ad intellectũ& ad ipſa ai ora nauſeoſa re⸗ O017 nmotut i n kalum= junius itn in miuhn cc mndernrm ie witput w be nenorE ell Mine it umer lle gel ſtad- ze vcbir 5 moria:Si eni di t inalio nulloſubſiſtere poteſt/qᷓ inm eð̃ria. Perſeuera edi et exterminari ab aia/ãtellectualẽ ſpeciẽ ꝑ tvtßate olueris: neceiſe eſt vt fat e a meðria/ ad intellectũ regreſio. ſiq; ſpẽs ad itellectũ reciproc& mũdũ aĩnq;ʒ fubiit ſeſe foris nauſeoſa ꝓripiat. Qmnis autẽ ſpecies oſtẽſaeſt tantũ ſeimcl& vno inſtãti: nata eſſe in yt ijſdẽ valuis quibꝰ miorẽ faucbꝰ intellectꝰ.Rurſꝰ itelbgibiũ entiũ nichilinterit. Inteſſectu —— alis autẽ ſpecies eſt intelligibile quiddã. itetat igi ipla nũqᷓ ſtit vbi eſſe& fubſiſtere eſt nata: ſcilicet ĩ mĩorẽ mũdo/ in animo/ in deniq; meðria.Pi et animus et meõriaĩmutabilis:& quicquid ſemel eſt facta ſeper eſt futura. Intellige rurſu li neam eui/ cuiſimillimus eſtanimus. E Ftſi nũqjiterit:ſepereſt et ſubſi⸗ temm unimus ĩmortalis:creatus in euo/habens du⸗ ui ab certo pariter orta initio: nul⸗ rationis mitmum/ finem nullum habiturus. linea veroe lam periodũ offendit Si igitur totus animus/ſimilis eſt (quam vocamusintellectũimnillima eun mitio id ei origini.teliqua vero animi pars? quam mem oriam vocamsꝰ: ſimilis erit ei toti/q poũt primũ eiuspunctum relinquitur. Hoc autem eſt infimtũ etſine fine. Pſt itaqʒ et memo lis eſt euo:erit prima& anterior animips id eſt primario totiꝰ eui pũcto ſiue ipſiꝰ eui enim intellecu dunta⸗ ria ſine fine:et quicquid eſt in memoria memorieccœxuiternum. Ei numerus conleruatio eteuum. ¶Intellectus ſigilatim lemoria vero earum eſtinfinita linea eſt ornnia: memoria vero eſt omnia ſim ¶Nam per omnia diſcurrit intellectus· et cõtinue eſt aliud& aliud: quoad fit abſoluta in⸗ telligibiſium linea. Omnia autem cont moria.& quecũq; ab initio ad finem in illi omnia inlunt.& eſ ipſa omma ſimul. memoriam reliqua intellectualis. ¶ Figura que ex ralitem:aut e titudo:verſanturqʒin eo cunctã ſimul lectualium ſpecierum frequẽtia:in du mundi et memorie ·& vtriuſq; centrum. vtrãq; partem due pyramides ſenſibilis ſis/ memoria. Intellectusvero conus eſt * nue recipiuntur in memoria& conſeruãtur in me⸗ ta lunt: ſimul in ea perſeuerant.In fine igit nundo ad intellectum/ vna fit pyramis ſenſibilis: ab intellectu vero ad git a tota ſimul multitudine/ad vnitatem:aut ab vnitate/ ad.totam plu⸗ ſt pyrainis aut pyramidi ſimilis. In nundo autẽ eſt et ſubſiſtit tota entiũ mul⸗ ſenſibilia.ð imiliter et in memoria/tota ſubſiſtit intel⸗ a omnes intellectuales ſpecie s funt ſaluãturqʒ ſimul. 10 Intellectus autem nunq eſt num/& impers. Eſt igitur intellectus apex mundo itaq;ʒ et memoria ad intellectum:fiunt in vna:cuius baſis mũdꝰ/ alia intellectualis: cuius ba ommunis vttiuſq;. lis et impartibilis. Mundus igitur ſimul eſt oĩa: itidem et memoria ſimul omnia. omnia ſimul:ſed continue tantum vnumꝰminin ¶Memoria perinde atq; itellectus:eſt indiuiſibi ¶Nã meðria eſt itellecui cõſub ſtãtialis: rei tãtũ& ratiõis diſcrimieꝰ ab itellectu diſtingus da. Sunt enĩintellectꝰ et meðria:vnib rationalis& imortalis aĩe/ vna atqʒ idiuidua ſubſtãtia ipᷣſens · Eſtigit memoria enuſdẽ natu⸗ quel vt alũt tota eſttoti corpori:& tota cuil —..— re/ cuiꝰ& itellectimaterialis ĩcorrupt bilis. Quicquid enim diuidi poteſt:ſe ¶ Vndefit vt in memoria lint d venſibniũ ſupſtãtiarũ& eorũq fũri Nã ſcãm locũ& tp̃s:qᷓttuor fiũt rex el husſimplex/ nõ quãta/ idiuidua& ĩpti⸗ eriale& corruptibile ſit/ oportet. ß ſimui:& tempore& loco. itudmes ac circũ ſtãtie/ ſũt tẽpꝰ& locꝰ. Aut eiĩ ahj k tẽpore et loco diuidũt.vt uior ille poſterior. hic hieroſolimorũ: omnia vtrobiq; n mũdo: diffei ſſedi ſimłmodi. 2— ni 2 Nabuchodonoſor& Dauid. hic eni tẽpore prior&ãtiq ile Babyloniorũ regno potiti fũt. Aut alicua loco qu— k& loſias. Ambo enĩ duerſis etatibꝰ Iheroſolimorũ reges extitere. vero cõiũcta:vt Dauid& Naas ãmonites. r in locis regniſcepttis pfuere Pauſd in I Naasi demũ loco et tempore ſunt ſimul hoe autem modo/ nulla quecunq; in mundoſunt fenſi temporis)differentia/ſub idẽcõida ſũt/ tp̃e diducta:vt Pauid Aut loco diducta fũt/ tpᷣe oni& cõtẽporanei: diuerſis Rabath fili orũ Ammon. Autaliqᷓ in mundo ſubſiſtunt entia. Nam aut alterius(loci ſcilicet aut quit in mũdo: commodius is memoria:ſimulom⸗ Ambo quippe— eruſals Naas in yron que ſine aut vtriuſq; Quod igitur fieri nequit cuius impers& inſciiſi ſiſtere nequeunt. fit et adimpletur in homine/ mundo minore. nia/fuis finibus excipit. omnemintrã ſed& fupra locum& tempus modo qu nõ modo ſinul loco& te; ſe recludit ſpeciem: nð nſibilibus eminentiore. aie paꝝs dnterior:memoria vero interior:& vt anime pre(vitimun Sicut᷑ ſenſibile ſpeculũ/ duabus cõflatur ſuperficiebus: vna illuſtri& anteriore/ ꝑ quã in eo recigitur& ĩtroducit imago.Alia interioreꝓfunda& opaca: que eandẽ ima ginẽ fulcit! ¶ Angulus acutus jintellectui eſt proprius obtuſus cõtinẽtie& capacitatis. Obtuſusvero cũ ad penetrãdũ ſit hebes: que bilo cuptant in ſeſe receptat& ſaluat. Eſt igii anguli acu Fofers Prius c ¶ Queſit fign — * Poſterius Prius t 8 chodono⸗ Daid loſias Dauid ſ5„ e Babſon.[ IRrim erualem apta. Prelestüc— demtempus 2 Hoc modo nulla Ntel⸗ Naas Pauid nmundofunt E lectus R n S cõtinet/ viſui repᷣſentat facitqʒ apparere: ita& in aĩa/ duas pari analogia animaduerte ſu⸗ per ficies duo pũcta/ geminoſqʒ aſpectꝰ. S upficies animi anterior:ea eſt que intra animum ſpecies admittit.interior vero& ꝓfunda que ijſdẽ ſpeciebꝰ it obůiã: queie cas claudit/ cõ⸗ tinet alteti faciei repᷣſentat& apparere facit. Primã/ intellectꝰ:ſecũda/ memoria nũcupat᷑. ¶Intellectus natus eſi per omnia ferridiſcurrere penetrare:memoria vero tare immobilis eſt nata.— ¶ntellectus ex attactu oĩm: oĩa ediſcit. haurit vniuerſorũ ſpecies: refertq;ʒ cunctorũ veſti gia& ſigillaria/ ad memoriã. Debet igit ſenſibꝰ euectus ferri& diſcurrere per můũ dũ& pe⸗ netrare per oĩa. vt ĩ ipſis rerũ adytis facius/ vt intra oĩa receptus xerũ naturã clarius eme⸗ dullatius& intimꝰ riinet᷑ ſcrutetur/ intueatur. Memoria autẽſtare imobilis eſt nata& ſub⸗ ſidere itellectui:vtq̃ niclul a mũdo/ ſed oĩa ab intellectu pᷣſtolatur. Fit eni itellectꝰ eminꝰ: quodã motu& ab ipſo mũdo oĩa. Meõ̃ria vero cominꝰſine motu& ab ipſoiĩtellectu: oĩa fit. Pſt autẽ ſemotior amũdo intellectꝰ: qj ab intellectu mẽoria. breuioreq; radio memoria ab intellectu:qᷓ intellectus a mũdo rerũ ſpecies deſunut. ¶Vndefit vt intellectui ad motũ& penetrandũ ꝑcia:propriũſit acumen. ¶ Nam cuicũq; ineſt acumen et angularis apex: id facilime per omnia fertur/ ac penetrat et intra cuncta/ nulla vi admittitur. Vt angulus acutus/ facilius omnia ſubihit et cuncta ſu⸗ bulabit:qᷓ obtuſus.aptior quoqʒ eſt ad motũ /qᷓ obtuſus. difficilius quippe reſiſtit mediũ acu to angulo ꝗᷓ obtuſo. minuſue ab obruſo angulo/diuelluntur aer aut aquã per ã delatio mo tuſue exercetur)ꝗj ab acuto ¶Intellectus eſt maxime actiuitatis& nullius continentie. Memoria nullꝰ 4 actiuitatis eſt& maxime continentie. ¶ Intellectus eſt ſuapte natura agens: memotia vero paſſibilis· Q uaſcũqʒ enĩ ſpecies cap⸗ tãt a mũdo intellectus/ haud ſibupſiillas imprimit:ſed ſtatim cõmẽdat memorie. que licet nulliꝰ ſit aetnutatis/ nullaſue diſquirat a mundo ſpecies: diſpanſiſima tamen eſt et ampliſi me cõtinentie. Omnia quippe in illã deriuantur/in ea fulcmũtur ſaluãturq;: quecunqʒ practi cus intellectus circa mundum negocioſus/ in animũ introducit. vero memorie. h s1 oansi noun ¶Nã acutꝰ angulus/ eſt ad penetrandũ aptior obtuſo:&minoris cõtinẽtie tñ& capacitatis/ reperitur eſſe maioris. C¶Nntellectus et memoria:adinuicem ſũt tranſpoſiti. ¶Nã finge intellectũ angulũ eſſe acutũ: mẽoriã vero obtuſũ. Intellects velurduxpuius&parochus animi:ſuapte naturatun te ꝑgit/ ꝑ oĩa penetrãs. Mẽotia vero pediſſequa intellectus: oĩa N 2 Intelledus ti¶qui eſt intellectꝰ jacumẽ in ante cõuertẽdũ. Anguli vero oh⸗ 8 NMern— tuſil que eſt memoria)latera fũt in ante cõuertẽda:acumẽ vero poſtrorſũ. Hoc eĩ pacto me⸗ moria ab vtraqʒ parte& latere: cõplectet/ recipiet/ ambibit q̃cũqʒ pᷣuio intellectui occurrẽt. F. — in 2 — Be Frlech enn eletuo I nnn n rdtun „n— 4 tecte „ ALnteles— Nã iguäco an— acutior titanto ee oĩa ſtelle ugdit ſior/ tanto ſiunuhor fuſec⸗ Capaciq; memorie. btuſii & memorie: unt Sünhie 8 it itaq;recta lin ea a bic:& ſit rectabd eã a medio eius pũcto pexpẽdicularis. Linea bdeſt n 1. linea vero 4 b c meſt. Eft igit linea bd/vt intellectꝰ: Nã& linea bdi añ ꝓ pmmnẽs:ad motũiprii us8 Kadtere⸗ brnai cõgruit. linea v ero abc“ ad motum rerũ— net ae terebratiõi fatiſcit.e iſpã lis tñ ivtrãq; p blexibꝰ S cõtinẽtijs venit accõmoda. Q Quutz inea P q ſit gcut mus an ul linea veto a b e obtuſiſſlucliquet.& t angu⸗ bd bſe eũ facio aliũ acutiorẽ h d b:& iterũ acutiorẽ aliũ b db& 1da deice eta eſelatera b d& d bꝛet lineã bd eudb inerlectuale Ang ũ acutiſimũ eſe: oim acuto⸗ rũ finẽ. Snmniiter fiat an gul a bc ſenſibiliter obtulæ. ufacio aliũ angulũ ohu 3 b cꝛ& iterũ obtuſiorẽ aliũ a be quoad linee abK be: erunt ſibuuicẽ qurecte& vnte tota ⸗ ſibiliter acutꝰ. Intra ps·juoad itellgã ciun⸗ nea ab c. quã dico angulũ eſſe nõ enſibiliter obtuſum ſed iteli lectualẽ obtu 4 unumt duo- man gulorum pactuns K& ommum obtuſorum finem. 2 ci S. ve⸗ 10 omemor ie teli ect eſt ante e mem orian vero poſ intellecũ in animi ita ita& tri angulꝰ anteripr eſt circulo:xelut ommũ poligoni rũ dux.circulꝰ vero triãgulũ comitat: velut poligoni arũ finis ꝓfundũ&& oim vltimũ. Kurſũ triãgulꝰ oẽm poligomã/ angulorum precellit acumine:ad motum& penetrandum merito ſuper oẽs aptiſſimus. Circulus vero obtuſit ima& fuliũima poligonia ẽ:& oim angulorũ ſimplegma⸗ coĩcidẽtia& vmformitas: ad motũ& exterebrãda entja incõgrua. Ipſi quoq; triangulo/ minimus aſcribitur captus K continẽtie vis.circulũ veto contra: capaciſimo ambactu& cunctis poligonijs cõtinẽtiorẽ eſN volunt oẽs/& ampliſſime continentie. (TVndefitvt qui acutiſſimo ſunt: in genio minus valeant: memoria:& qui ingenio obtuſiore interdu n tenacior is memorie comperiantur. Sienim plus dede isintellectui fubſtrahis a memoria:& fi plus memorie: tollis ab intel⸗ lectu Quanito enim acutior eſ intellectus:tanto magis ab co rapitur memoria.Tt quanto obtulior&K extenlior memoria: tanto magis ad memoriam et con eruationẽ ſpecierũrapit᷑ hominis animus:vt earũ acquiſitioni minusintendat. Nã cũ ꝓpriũ ſitintellectui diſcurrere⸗ ferri/ moueri: memorievero propria ſit quies& ſuhſidẽtia: difficile eſt animũ motui ſimul K quieti eſſe intentum. Et quanto plus valet animus ad motũ:tãto minꝰ ad qu toq; plusvaler⸗ ad quietem: tanto tardior ad motum cenleatur. [V eqᷓ liſſima animid diſpoſitio: e tippec ẽdicu O K quopꝰ rectis ã gu USttvt prius linea bdſupabe perpẽdicula ris. Fiant ſupneama be Rn Apol ſitonẽꝗ ãlinea bd eſt acutiſimꝰ an gulꝰ/ aptii imꝰ ad penetrã⸗ hſima Si 5 1 pd& a hd que duos cõtinent ãgulos re⸗ eriſſmamet equali imamv triuſq; animi viriũ intelligentie ſcilicet atq;ʒ memoricdi 1 S— 3 1 uentiam& naturam Sprimunt. in wele ctus ad humanum:eſt vt intellectus ad mem 3— an gulireciabd 3. d. dico hanc figurã:eſſe velut optimã& equaliſſmã ellectus diſpoſitio. lmneavero abc⸗ eſt obtuſiſi⸗ ui eke capacitatis:& vt ipfius meðrie verã& equa⸗ —— —— —i —— ——— ———— ————— — F— — gelicus intellectus anterior eſthumano:humanus vero angeli⸗ co poſteriort vt angelici profundum CAngelicus intellectus antiquior eſt humano:& ĩ anteriore ad deũ pãrte col⸗ A ocatus/ velut puuus& duxhüane in deũ ſubuedionis. Humanus vEro poſt an gehcũ factus& ſitus eſt:tanꝗ imũ& ꝓfundũ itellectuũ diuimeqʒ lucis& co gnitiõis vltimũ. ¶Vnde fit vt angelicus mtellectus et humanus: ſefe adinuicem habeätvt mtellectus& memoria. ¶Nã ſicut intellectus eſt/ antetior animi pars/ in ipſius aĩe valuis& aditibꝰ collocata:me⸗ noria vero interior aie pars /reſidẽs ſub itellectu: ita& angelicꝰ intellectꝰ/ humano anti⸗ ſtat itellectui deo vicmior& ꝓpior. Hũanꝰ vero ſtat ſub angelico/ eo paulo ĩferior. Et ſicut primoggnia dũtaxat eiuſdẽ ĩteſli gibilis ſpẽi captatio;ẽ vere ĩtelligẽtia ſecũda vero ei ſpe culatio dð vere& ſimpliciter eſt itelligẽtia ſed intelligẽtie reſũptio& iteratio/ quãvocamꝰ memojã:ita& folus angelicus intelleciꝰ eſt vere ſimpliciter& primogeniꝰ intellectꝰ& vt intellectualis vnitas. Humanꝰ vero haud ſimpliciter& vere eſt intellectus:ſed ſecũdus in⸗ tellec tus& primuitellectꝰ iteratio /reſũptio/ dualitas/& velut quedã angelici itellectꝰ mẽo⸗ ria. Diffiniuimsꝰ enĩ priꝰ intellectũ ſimplicitate/ primitate& vntate:mẽmoriã vero duahta te& alio quouis numero. ¶ Diuine lucis radius ortus a deojrranſit per angelicum intellectũ: ſtat ma? ʒ netq; in humano. CSicut in hoĩe/ intellectꝰ eſttrãſitꝰ oĩm intelleetualiũ ſpecierũ/ que fenſibiliter oriũtur a mũdo:earũ vero ſtatꝰ& vitimũ/ dicta eſt memoria:ita& angelich intellectꝰ? tranſitus qdã eſt& ipluuiũ duine lůcis /q̃ a deoſui motꝰ habet initiũ.hũanꝰ vero ſtatꝰ ẽ& meta eiuſdẽ lucis:q̃ in hũana mente collectã/in duinã quãdã ſpeciẽ vultũqʒ figura. Sicut eni nulla in⸗ tellectualis ſpecies /ꝑſeuerat aut manet in intellectu:ſed penetrãs ꝑ intellectũ/ ferttranſitq; cõfeſti ad memoriã: ita& diuina illa lux/recepta primũ in àn gelico intellectu: in illo haud⸗ — — quaj figit aut immobils cõtinet:ſed ꝑ illiꝰtrãſparẽtiã:i hũanũ vſq; itellectũ defertur. CVnde manifeſtum eſtdeum ad vtrũq; itellectum eoſe modo habere:quo 4 mundus ad humanum intellectum& humanam memoriam. ¶n primaria& excutaned eruditiõe g cõſumatiõe hũani itellectꝰ a mũdopſenſibilium ſpecies:initiũ mot⸗ g& ortꝰ ſpecierũ /eſt mũdꝰ. Mediũ vero earũue trãſitꝰ: hũanꝰ itellectꝰ. Pinis autẽ motus& ſpecierũ ſtatus: hũana mẽoria.In hoc itaqʒ motu ante mũdũ nichileſt kK poſt memoriã nichil.In arcanã autẽ alia potiore eruditiõe& cõſũmatione hũani intelle⸗ gus a deo/ ſiue ĩ ſuſceptiõe ĩtellgibilis iuiſibiliſq; lucis: deꝰ piter eſt totiꝰ motꝰ initiũ& fõs expetite a mẽte claritatis. An elicꝰ vero intellecꝰ mediũ eſt·ꝑ quod lux eadẽ ſuccedit atqʒ) defert. Humansꝰ autẽ finis& diuine eiuſdẽ lucis ſtatꝰ. Eftigitur deꝰ ad angelicũ& humanũ) intelledũ:ſicut mũdꝰ ad humanũ intellectũ humanã memoriã. Vnde fit vt ante deñ/ nul lum ſit duune lucis iubar:& poſt hominẽ iterã nullũ.ſicut neqʒ ante mũdũ⸗ vlla eſt ſẽſibilis ſpecies:neqʒ poſt memoriã vlla. Diuina uoqʒluxĩ deo eſt vtĩfõte. In ãgelo Vti fluuio& delatione ſui.lnhomine verovt in marifiuiie curricuſi periodò. —.—— 5 Peus primum ab eterno ſibiipſi cognitus eſt: deide angelico intellectui ino 7 tuit. poſtea humanoſac deinceps alteri nulli. CLu eſteorũ que apdita arcana& incognita ſũt: appatitioſeiẽtiatreſeratio&e demðſtra⸗ tio. Lux autẽ primũ in deo eſt: qui et iple tota/ ſincera&maculata jux eſſe difinit᷑:q̃ ſbi⸗ pli ab eternoaderat ſemetipſã cõtuebatur/ librabat⸗ appẽdebat. Deide diuina illa lux cre ationis motu extra ſe ꝓfecta:duo ſibi fuſceptacula/ domicilia& naturalia ſ pecula adapta⸗ uit/ angelicũ hanũue itellectũ.& in angelico primũ recepta: demũ ꝑ eũdẽ/ ĩ hũanũ quoq; ntelleceũ deriuari voluit: atqʒ in eo ipſo figi colligi& figurari/ſui ſplẽdoris iubar Nichil gp pe poſt humanũ intellectũ:diuine iluꝰ inuiſibilis efficitur capax. Igitur deꝰ ĩprimis& 6 Thetenaſpupli nodenoeiſino oſcefal peruiꝰ extitit. Angelicò deſide itellectui & humano:perinhabitationẽ diuine ſue lucis/ oſtcreata ſecula innoteſcit. g ¶Vnde fit vt trina ſit diuina cognitio: diuina angelica humana. ¶Q uod pfectũ eſt:trinũ eſt. Diuina ii& ſciẽtiã/ eſt pfectũ qddã. diuina igitur ——— cſeria eſt& trina: diuina/ angẽſicã humana Piuina:eſt Jua deꝰ deo pellucet& peruius fit. . 2————— ——— natemt:c neſtnat lincuc hcopula= uncenin lnsiqudl uupſ ſeovelutfe wwidſe I miccp! kn Mẽsycœ lpidokn= mretei. 4 An gelica: qua deũ angehꝰ cõtẽplat᷑. Humana qua deshoĩ ſuffulget& inoteſcit ſciẽte ſũteiuſdẽ obiectiſcilicet dei:ſed diuerſorũ ſubiectorũ dei/ angeli/ homins. ¶ Sciẽtia dei prima mes eſt:ſecũda intellectus ſtertiagatio. ¶MHectria mẽs/ intellecꝰ/ ratio: licet a pleriſqʒ nullã putent᷑ habere differẽtiã latiſſimo ta⸗ men diſtantiteruallo. Nã mẽs eit ſolꝰdei. Intellectus angeli. Ratio hoĩs. Mẽs eni diciturca vis: qua deꝰ ſeipſũ pᷣhẽdit& intuetur. Intellectꝰ: qua deꝰ ab an gelo captat᷑. Ratio qua de ab hoie. Mẽs eit qua idẽ/ dinoſcitur a feiplo. Intellectꝰ: quo ꝓxunũ ꝓximo et attiguo/ſine medioreuelatur. Katio qua q̃ medio aliquo interuante diſcludũtur: ſibiuicẽ p mediũ nu⸗ dantur. Rationi qppe proprii eſt: vt ꝑmediũ diſcurrẽs lenlũ ad finẽ oggraſſeturIgitur& deus ipſe cũ ſit vnicũ& ſun et ãgelið hois obiectũ: a ſeipſo mẽte dinoſcitur ab ãgeloitelle ctu& ſine medio.ab hoie vero? ratiõep mediũ an gelũ diſcurrẽte ſ ubulãte K pqgrẽte finẽ. ¶ Cognitio ratione humana inferiorſ ſenſus c icitur: ad quam vſq; diuine lucis inuiſibilis radius minime pertingit. CSub hũana ratiõe/ alia eſt cognitioquãſentũ vocamꝰ: ad quã vſq; minime ptingit. diui⸗ nẽ lucis imaculatũ iubar. Et hecvltima& extima eſt cognitionũ oĩim:k velut ois dujne ſci entie nox/ ocœaſus/ tenebre atq; ypoſtaſis. Sicut eni terra/p ſtantioribꝰ tribꝰelemẽtis fubſi dens ſuopte põdere in imo& mũdi cẽtro colligit᷑:ita& ſeniitiua dinoſcẽdi vis/ ⁊ ceteris in⸗ tellectuaſiũ cognitionũ viribus velut abiecta& luumiſtrata terripanij vice calcatur& po⸗ ſtergatur. Ft ſicut terrã cũ ſuperioribꝰ tribꝰ elemẽtis/ cõuemt ferme ſolo noie elemẽti Sůt eni quatuor elemẽta jta K& ſenꝰ cognitiopene ſolo noĩe⸗ ceteris trihus cõtẽplatiuis faculta tibus copulatur:cũ ſit& vocetur cognitio. Sůt enĩ cognitiones quãtuor· ſicut tria preitã tiora elemẽta ignis aer/ aqua:iterna aliqua vimottice& naturali agitatione pᷣdita cernunt᷑ [Ignis fiquidẽ ab actu ꝓprio fertur cõcitaturue in altũ · Ventꝰ quiaer quidã rit inlatirapi tur. Aqua ꝑ ſeipſã vitale actũ gerẽs: in lõgñ duffluitat eq; ſuis fõtibꝰ in mare labitur. Terrà vero velut fex& retrimentũ fuperiorũ e emẽtorũ:ſuapte natura mãnet imota ĩq; nullam locorũ differẽtiã ꝑ ſeipſãdefertur jita& celſiores tres cognitiones Feimi mens itellectꝰ/ ratio/ hãc loin adinuicẽ cognationẽ habẽt: ꝙ ſunt cognitiones diumne/ que circã deũ vt obiedũver ſẽtur- Pe en Meẽs etenim vt ignis tẽdit in altum.Intellectui lateralis aſpedtus cõgruit. Katio/in Iõgumt 5 obee fertur. N ſt. Intelleciꝰ vt fupficies. Ratio vᷣt linea · FtremaVero ſenꝰ cognitio . nitionũ breuiiima. ꝙue ſu r. Mẽs vt corpꝰ eſt & pũcto& terre ſimſis dicat. puncto: ꝙ caret ĩteruallo ſitq; copntin reg n prã aut extra corpꝰ fundi nequeat: ꝙq; nichil aliud/qᷓ corporeũ& materiale:cap S*& in⸗ entia vetet. ꝙue duuino lumine/ nuſij feriatur: ſitq; diuine totius gnaritudinis/ ſcientie& aſſutrectionis expers.— ¶Libri de intellectu finis. Gratie deo vtriuiq; mtellectus opifici totiuſq; lucis fonti 5 B tantum geh creati nc Libride neeletu Kpr Peſmxlatae nglciinele Fuenehumn.—— 5 & deus eſt miug intellectus obiectum Propöne. Pe uelectu naturt amnborum muntone 4 4e.— —. 135 il ele ſti& Sbu⸗ 1 erovt e terior prãcticusactiuus Propoſitiones. Q diuina mens omniain i8 i— numnano. Bropolcones. S nine 5 Cap. vII. pe anl aneluanitelech 6. vcre propöne De ortu intellectualium. pere⸗ mundo: tranſitu earum per humanũ ntelectum& ſuuearimẽ in memoria Propoltiones. 8 Qx omnia prius ſen in extra intelectum lacta tandemi in ieee S5 v Cap& e Quopacto humanus inteleclu dicatur en in Son En non nellei in cor⸗ pore. Propoltiones.— Cap. XI. 6„ 6 &— intelectus eo quo creatus eſtm odo tnnpxehecbe⸗ S Q angelicis j intellectus i ehabent—— et permanẽtes ualitates Propolitiones. Cap XIII. Gitelens ſmul multa non inkeſi it tbetnene. Cap. XIIII. omparauanes intel edus 6.— uen prepoluone. 19 M Cap. XV. Que ſit ßguta intellectui que memorie apta. Pr opoltiones Cap. XVI. Q angelicus intellectus ad hũanũ eſt vt intellectus ad meõriã.— * lu im NV u z n de intellecu u impr imis edidiſſem ſacratiſſime ultar Sen mentis Shabenis 4 opuſcu⸗ cogri 1 tum 13„ O 2 ver ab nto ots Sh ane rei H. e⸗ 4 1tce matreiam aciiſi im ã moderatricem prolo? quuti eflati Fe eram 18 0 8 uphnt ancillule quibui ue illi ini. rãt orc 2 ½ pan t1—— P merer 9. Ra 5 ita q; an uũ iohin 1. 8g tionemm erito cõpeſcen dam atiſq; eſle faciundũ uma pe diꝰ ſequis: vniuer 4 ei dẽtelã ocope eprov üibus rel erandäſ 1 tau ts ſẽſuũ turb⸗ exadis primi ꝑ examine—— ſt dene& tunee ne iſu nos 6 n nuupne o emꝰ Tactus! S *. N. F 2 8 3 2 5 S F 4 *—————— ———ÜꝓYÜÜꝓ⅛Y§YF buli 10 min 8 Sedt as ac o51 4 ortan perel eſt vero ſenſus a 6 h or um quinq; ſenluum materiali af eenztualab— Sabdi? 5 tuſq;i 1 cel ebre— quam nos imagin? tionemvim; i Peetrorum rum rerum ſigillari ia ac ſpecies e pn ius ab eis omnima rum ſcob) in penetr ee in 1totiꝰ hũa ane uren 8 umũ ſecei ur un& eminẽtil im ſmittit. Nã inte agi⸗ acultati& extutanet F. 6t us 8 pre eſi premã hol m defecatiſſmarũ& niu ecerũß luffi en r im ſeptenis cogni Nun commode umanã ub jiantamM —. namnadibis maioribuſue ibꝰ e tia cor atq tur ſ Se intellectuon ide ſenſu dicere in — inominrotclalprel demz. um ſannam ac Rhi dari curauimus. luo& SL nit hil ex 2 1t 11 S TP ſ( b1 lucem ikrn 4„ ze. CaRBOR CO S R dt ℳ 4 — . 5 65 W„ * 3* 6— S *„ 2 „. 2 1 2 4 ½ b..3 8 6 111 . 3 3 1 Pi ———.—————— — 1 min 0 ma— % aal 40 2 Ky. mie cẽt tt aig ee ot 3. terrene mols& profũditatis ſemidy⸗ thot terrer ne ehhe 3 un e— cõᷣue⸗ igi. Minbris quippe ſupßic es mn edo maiòris a natura ſitus. Sxt pt Honẽrecipiat: vtue nhꝰvnde cüq; e müdot id eſt lub firimamẽto)quod nð Mundum ortaiin hominẽ. Fit ei mmor mũch Ppter lio⸗ abitaculd vmuertu qque habet hoi p̃lẽtãs nunẽfactũ. SP es. Et 1 X maiore nũdo:& quueqd eſt maioris mũ Ci: ꝓpter Koin 1 tſu 4. g ndeſt propter hoinẽnd ocioſũ/ inane S ſine fine dicatũp? maiorkn Srch dꝰ maximã adinuicẽ nature cognationẽt 1— talter alteri⸗ totꝰ cut mius ſint aut alterius aut exalo. — minore utpn ecagitq;i in minorem. S mit tde ci creatꝰ eſt m ior muindꝰ. qui cũ ꝓptet initétiore& mẽte diuna vtd ab eterno plpe 8 cepit abitaculũ manſionè ac c&nð vt pſtãtior:ſed u ibüe uu ac pſ — litremimnor eſt alimendus Vnde fit Matio. pẽrlicie. Maior vero minori fupe rficie fui cõ gmsPropri. Concaua vero actionis ẽ terminus. 1* v6 6 Ori nonlibi 11 plim minorvero& maioti ei — ungitur atin etur Mait 4 ne cum totus propte; 3 vr aln u- ttotus nnri tre rtranit; in minorem:& vt princi i On u enin tmaidns inndtinttig elt vnle recta in 16 nexus& vincuſũ: idqʒ quo minor mundus in maiore maioiq; in minore fit Quopa⸗ crohomo adſit mũ⸗ do. L. infundat/ eumq; omni ſua ſubſtantia ſpecierum virtute impleat. Porro nulla maiori mũdo ineſt virtus: quã reciprocari reuerti in ſeipſun/ ſibiipſi adeſſe/ſeq; ĩtueti poſſit. vtqu haud⸗ quaij propter ſe/ ſed propteꝝalium factus/illi ſe totum inſinuet. Mmor vero mundus exte⸗ riorẽ quidem ſenſu maiori aſtat mundo: factuſqʒ extra ſeipſum/ eũ totum perluſtrat. Interi⸗ ore vero ſenſu in ſeipſum reciprocus:relicto mundo ſibiipſi adeſt. atqʒ intra ſeipſũ aſſerua⸗ tis omunium rerum ſpectris& imaginibus:vniuerſa ect ¶Senſus exterior eſt maioris& minoris mundi copula. ¶ Nam per ſenſuum organa/ homims ammus diſcẽdi auidus: quoqi— eſauſtris exerit/ ĩmiſcetq; toti ſenſibil mundo/ ac per ſingula diuidue fertur.& per eadẽ fen⸗ ſoria rerum omniũ ſpecies ab exteriore& maiore mundo: in nunorem& interiorem mun dum ad ſenſũ vſqʒ interiorẽ& phãtaſiã deuoluunt᷑. Eſt igitur is ſenſus qui in humani corpo ris fuperficie ſitꝰ eſt(quẽ exteriorem vocamusꝰtruſqʒ mundi maioris/ minoriſqʒ copula⸗ „ . S ¶ Quemadmodum corpusin aturale eſt anime vehiculum: ita& ſenſus ip? ſius imellectus. ¶ Sicut hominis anima non per animi Jhaud per ſe ſed per fenſus& in ipſis fenſibus inuecus:ſenſibiles ſuhſtãtias ſpecula⸗ ri natus eſt.uemadmodum latius in lbro de mtellectu docuumus. (Homo eſt anima mundi. Anima ad ſuũ ipſius corpus:ita& homo ad vnuerſũ. Preſidet eni anima toti corporiillud regit/& ĩplet. eſtq;corporis fims ac tã ſibupſiqᷓ corpori adeit.ſibiipſi quidẽ ꝑvim itellectiuã: per ſe/ ſed per corpus eſt in ſẽſibili mũdo/ vt que corporis vehi⸗ culo ſuper terram inambulat: ita& hominis intellectus(que eſt ſuprema& ſpiritalis pars ¶Nam ſicut hominis corpꝰ ad eius animã: ita& mũdus totus ad hominem. Ft ſicut hoĩs opacto feſe corporis 7 qua nichil corpori cõmums eſt ſedin ſeipſa manet.corpori vero per vtrumq; ſenſũ interꝰ orem& exteriorẽ: quorum operationes exercet/ pficitue in corpore. Homo autẽ idẽtidẽ toti preeſt mundo velut totius munqdi finis.&(vtdictũ eſt)tam ſibiipſi qᷓ vniuerſo adeſſe poteſt. ſiiipſi bifariam gemimlq́; viribus:itellectu ſcilicet& interioreſẽſu. His ęteni geminis vi⸗ ribus receptui a mundo canit/ reditqʒ in ſeipſũ. Adeſtautem mũdo ſolo exteriore fenſu: quo — iq; mundo congreditur. Porro tã mundus qᷓ hominis corpus⸗ nullo pactò — extra ſeipſũ fit/ ipl ſibr adeſſe queunt:ſed dũtaxat lus adſunt/ propter que facta ſunt: mundꝰ homini/corpus anime. Carent enim mundus& hoĩs corpus circulari omni vi: qua in ſeipſa conuertantur. ſed recta mundꝰ homini corpus anime a natura adeſſe/ ancillati famulariqʒ iubẽtur. Vnde fit vt hois anima ſit minor anima:homo vero totus/ aĩa maior /ideſt maioris mũdi.& haud minꝰ ad vniuerſi cõplemenrũ/& fubſtãtialẽ integritatẽ ſit neceſſatius homo: ꝗᷓ ãd hominis ſubſtãtiã aĩa.& ſicut qui ab lnoĩe tollit aĩam honunẽ ſoluit: relicto ſine vita moribũdo cor pore:ita&g ab vniuerſo hominem tollit: vniuerſi omniumqʒ rerũ ꝑmiſcet ordines: omnia ſine fine ocioſa& inania relinquẽs. ¶Nnterioris& exterioris ſenſus differentie. Cap.HM. fina& permanens. —=tijs:quarum abſentia/ ſtatim& ipſam ſẽſationęm intermitti oportet. Eſt eni ſenſꝰ exterior: in anteriore hominis parte& humãni corporis ſuperficie collocatus. et maiori ex⸗ poſitus mundo/ obuiuſqʒ ſpeciebus: que aſſidue a fenſibilubus ſubſtãtiis manãtes ad hominẽ feruntur He autem ſpecies in exteriorum ſenſuum organis atqʒ ſenſoriis/ haudquaqᷓ pma⸗ in eo ſiſtuntur ac permanent /ſuntq; interiori ſenſui obiectorum& ſenſibiuum ſubſtantiarũ loco, hoc eni pacto mater omniũ natura homini minori mundo ꝓuidit/ cauit/proſpexit:vt qui non ſemper adeſt mundo et ſẽſibiles ſubſtantias habet preſentes: earũ intra ſe(vtĩ inte⸗ =Xterioris ſenſus/ fluxa eſt& preſentanea operatio. Interioris vero ¶ Fit enim exterior ſenſatio dũtaxat preſentibus obiectis& ſenſi bilibus ſubſtã⸗ nent:ſed ad breue euanide diſparent atq; pᷣtereunt. Que tamẽ ad interiorem vſqʒ penetrãt: riore ſenſu ſpectra et phantaſmata/ retentet. ĩ quibꝰ vis ipſius intuitiua alſidue ſeſe ꝓ veris ſubſtantiis imaginum ſpeculatione exerceat. Interior ſenſus:eit vt exterioris memoria. Nãſicut ĩ libro de itellectu diximꝰ:itellectũ valuas eẽ& ãteriorẽ aĩe ꝑtẽ/ mẽoriã vero ĩteriorẽ etitellectũſpẽrũ acꝗſitiuũ/mẽoriam vero earũ cõſeruatiuã: ita& de vtroqʒ ſeniu dicere licet. 2 prüoon let qebt 3 wlunsſut= nnz e eeen leeeeeſrheenenſpepaeineenore e& abditã atqexteriore ſenludimittiintus ſenſiprles pecies:igteriore aſeruari& cbtmert. * Btſcurille ſetihihũ ſhecierũ tranſitus eſt ira& huc earũ continentia Vnce fit vt exteriðt Iatio. 8 ſenſus ſimilis ſit practico ineellectui interiorvero ſpeculatito& contemplatiu Ericnſi⸗ biles ſpeties füntvelut fucceſſiue et nt 6 vero fixe et permanentes. 1 —— an ¶ Enterior ſenſus hec; ſmiulplura neq́; his idem ſentit. Sicür deintelletripraetic dictũ en qui nec; ſimul duo nec; bis idemn intelligit: ita& de S exeröre fenlii gleimtelige· Nãnqiuiibiliter fit ipla exterior fenlatio/& ad vni aliuod v al ndiuiſibile etceutiuii fenſitiu tota fertur pyramis. Sicut et ipla ſeſibilis ſpecies /ſe⸗ cundunpyramidẽs n adiphus fenſüsdefertut acumen. Senſit ua vero pytamisteſt n deenlüceſcttursletehifaabobieticaenEeetne norum ſenſuũ feca& lutaiunit otgana: eotü tamẽ Ltpoſterius qiceinus Kinti ſibißls 6 ianis in honniſſe ꝙt exterius in mũlio· vis tota enſitiuã collectã eſt/ in minimo zliquò& puncto coniuncta.et ambo eiuſdem ſenſus ſenſoria/ſunt vnus fenfus:et fentiunt Vtvnum. Vrzyeh⸗ ulu Senſih icun cei9t 650ntunn tnunſenn C autemneh entatieperatuebſ⸗ Fnlinn idem: inc liquet. Nã ſeſibis ſpecies: eſt idipfum quod eit veraciter fenſibile. vt que ſola in dicim ſenfů recipitur; et qua ſola lenlus afficitur. Atqui fenſibilis huiuſinodi ſpecies: in exteriore * elepe⸗ ſenlu fluxã et inſtabilis eſt. Aut enim continuo in interiorem fenſum trãſit ac penetrat: aut euanida interit. nec reuocare eam dẽ ſpeciem poteſt ſenſꝰ extetior:nec; ab dbiecto⸗ kh nſettg interiore ſenſu. ah interiore quidẽ ſenſu eam non repetit: à quo ad exteriorem 6 6 grelo ulopc nulia. Nã ſpectra in interioreaſſeruata:ad exteriorẽ haudquaq reuertũtur. Ab obiectovero: * 2 inicmu itidem non reſumit. Nam poſtq̃ adinteriorẽ ſenſum pertranſiit/in eoq; aſeruaturiſuperus Suem caneũ eritſenlũ repetere ab exteriote obieco ſpeciẽ quã intus habet. Fit igitur nec ſimul Zütur ue duorũ aut pluriũ req; his aut pluries eiuſdẽſenſati dön pilia diſcumens:ſit continne ranti vnſ et aliudac dhon exteiòriscurxiculo: ſit ſimul ſenſibilia onmna dit bicocn 3 ¶Eiterioris ſenſus operatioſ intetioris operãtione e on CNam exterior ſenſin valuis& veſtubulo hominis eſt ſitus: vt nichila mũdo 3 P 3 valuas ſubire hominẽ et in hominemin gredi poſit. Is igitur haud imneritoſen u 2 202 O. mini antiſtut velut parochus& prodremꝰ Uuiet E 1 2ne S baret u . 1— 3* tela cu 4 U ac. Ot 1d1 k* e muſq; operat& prima mundiin hominẽ ineidentiã 1s 4„ Sntellechus operatòt ret ſenn adüeit. Steüt enimn memörie poſterioreit dinrellekuohee 33& ab intellectu impregnatur impleturq; mẽoria: Ita& ele cötinett uſt Abusſtü quog inipſumnã müco perexteftorern ſenlùmmanauit fnrpe enſus ſine in⸗ Sin 4 Qucguidfitfeßeterior fit& interlor acnun extertorter emiones e e e Fe onnia lenſiilia natus eſt: et omnibus ſenſibilihus i deſt auteni femper illi interior illi ſemnper coniunctus& proximusnatus penetrit griri ſpeciebus. Adeſt auteni temperMnter E eterior ſenſus a mundò liaurit nn Schruelperieeruashee A oſeutn&ue iheogh eo dicprreüt. Prolheutauc inhiemarhrimusa ſenſipilbytqui et ab 1p⸗ E* nf 5 ß interiore:nu keriatur 3 3. n ini e 1. vtchſiat exte iorlenſus ine interore S do exteriori incidatique non in interi“ alud. Interior vero infine/ et adipleto tim⸗ elep/es„—„ 5 ſle etur orẽ penetrẽt Sein ipſointeriore aſieruetur- aueri: ociofam ipſam ſenſationem ſum per ſe ſine interiore moucrt ociolantihl 3 Iũ eta 1 Sancam preſentaneã& repente euanidam cuuus paulopoit nuli u⸗ Sniri ſigiuihpeeteehnetene atengieilhusceleenean i bit vetigum. SAtenihe antẽtlelatto nemiplã haud irritatmn EFt qui dixetis extexiorem ſen iulc bittdin etiettenfipiies defbeantein atc;relet 5 o. Vnde fit vt exterior ſenſus ꝑ oĩa ſenſi⸗ latio ache ar-ſ — —-—— prouidẽtia. teriatur moueaturq; interior. nulla ſpecies 4 M nitu ſisfenaur neatuchintericene Pt iipin fineintertor lenlus fẽſibuliã omnia facꝰn Opiectio. z——— w 5 5—————————— 2 S 6———— 7 ————————— 2*———————— 3*———————————.——.— — B 6———— 5————————————————— 3 4 4. .——„* —— —e— v ſeafecundam permanstemnfixam/ ſtabile. Pr elut qubcꝗiumans erudiri MMatio. * ¶nterior ſẽlatio ſine exteriorefieri poteſt: exterior vero ſineĩteriorenuſqᷓ. 7 fenſihilium ſubſtantiarum& mundi pteſentia dies: eorumveto zbſẽtia nox ette iebre. Et 3 65 fectiomis inum. Pt ſicut igjbro de intellecku diimus iᷓ moueriintelectum ſinememo⸗ riar ita et hoc in loco dicenum eſt/ haud ſenſum extimũ ſine intima moueri. Aliud quoq; kuic fimile inferre polſumus: feilicet non moueri ſenſim vllum ſine intellectu⸗tniclulq . inundo ad hominis ſuperficiem& exterorenſenſüm perferti: quodᷓ non ad yſq; eius inti⸗ mia irteſlectum et memoriam penetret c; fundum v; anni deriuetur- ¶Et intẽrior ſenſus exteriorem:et exterior interionem Senlus interior(vtpote perfectior) prior eſt in intẽtionerexteriore fenfunexteriot vero rior/ fola operatione. It extetroris operatioęſt propterinteriotum:vtkacimpleatur& per iciatur omni lenſihili ſpecie.Sicut&intellectus prior ęſintentione et perfectior vtrech⸗ ſu· Hoſterior tamẽ eſt utellectus operatio/ operatiõe ſeſus: et ambo ſenſus/ propterintelle qum faci Quemadmodum igitur conſumandus perficienduſus intllcqᷓ? nflujn immpri⸗ ms cier a mhnorhd intrg⸗ ducende ſunt: ita& interior ſenſus primitus exteriorem mouet illum ãperit ex onſtq;mü⸗ do· Poſtmo vero exteriortecepta à mundo ſpecie:eã hor pacointeriorem mõuet. Imprimisigitur intellectus intetiorem moueti 1 Secitat ac mouet:illumq; mundo explicat/per quem ſpecies a g vero exteriorẽ deinde motitãt. Poſtremo ſpeciem traducendo/ mũdus exteriotemi tiet. Fx⸗ tetior interiorem: interior intellecũ/ a quo memoria que eſt Rominis vltim mtietur. 3 ¶Extariorfenlseliiterdiu vegetior Interiot veronoclelerenicr& clatior Chiknmus exteriorem ſenſationen fieriduntaxat in ſenſihilium ſuhſtantiarum etmundi Prelentia. Interioremvero abſentibus etiamrepus fieri: her ſpectra& phãtalnata Fſt autẽ eniſitiua vis due ab intus manans:e ſenlus vegetat eoſcqʒ in actu& offciocrinet⸗ preſente ſole/ exteriora opplet enſorta. Abceſſu vero ſolis? intus ſe colligitieoq; reuertitur enſitiua vis que ab intus manans:exteriores ſeriſus vege vnde manatat. cuius abſentia/ exteriores ſenſu aut vlanguidi fatiſcuit: aut penitus intet⸗ mittunt᷑ jnterior autẽ fenſus gemiuis ex cauſi& exteriòris intetpalatione]& velutirec⸗ pta tota virtute ſereniot/ clatior et lucidior ſe prodit. f Pxterior enĩ ſẽſatio:fit dũtaxat pᷣſẽtibus ſeſibilibus fubſtãtijs · Interior vᷣero& pᷣſentibꝰ& abſentibus. Et ſenſus interiori vt diximus imprimis ciet/ mouetq; exteriorem: atqʒ illi fẽper adeſt: vt largiens vittutem illumqʒ adaperiens& explicans mundo. Exterior autem nõſẽꝑ interiori adeſt/ aut interiorem mouet: ſed dũtaxat cum in illum fenſibilem traducit ſpeciẽ. qua intus ſuſcepta: vbi receptui canit interior/ſeqʒ ad ſeipſum reuocat:ſpoliatur illico exte⸗ rior ſenſitiua virtute. eiuſq; ſenſatio tamdiu intermittitur: quoadinde ad ipfũ fenſitiuate deat virtus/ ab eo quo prius effluxerat loco ſcilicet ab interno ſenſorio. e e Ab interiore ſenſu:fenſitiua vis in exteriorem deriuatur. or quppern enſus r Nam ſicut ſoli ineſt per ſe lux/ que a ſole deriuatur in jünam: itã et interiori ſeſotio/ ineſt per ſe totra ſenſitiua virtus:que à interiore inexteriora funditur ac deriuatur organa. Ft parte illuſtratur: ſol autem immutabilis eſt/ plena ſemper cãdidiſſimi luminis face ſplendi⸗ 8 cans:ita& exterior ſenſus ab interiore(interhiantibꝰ vaporibus Nenſitiua virtute nudatur. G& media tantũ naturalis diei parte(quem diem artificialem vocamus ſenſationes exer⸗ cet: noctu conquieſcit ac ſilet. Interior vero ſenſitiua ſemper virtute plenus:totius diei na⸗ turalis ſpacio in actu eſſe et fenſationem exsrcere poteſt. Et de his amplius in fequentibus dicemus: vbi de organis et ſenſorijs/ aptus ſe offeret locus... ¶Interiorem ſenſum natura: Exteriorem operatione eſſe priorem Cap.III. Mnis anime cognitio:quanto interior tanto natura prior: aclu ve Tnteriora exterioribus:& preſtantiora funt et natura priora· yt intellectus inti ma eſt& perfectiſima anime vis:& interiore& exterirè fenlu potior ãc natura rior. Neqʒ hic natura priora dicuntur/ que prius cteata& facta a deoſunt. Nam hoc pacto — „. 2 n coehee ſus& K int ð Vubula⸗ch ℳ₰ f- 2 us P . Tertia ſexr * o1.N. pr⸗ 6 dus. — 7 ſ* Jau. — renodinantet aclonumopetaionumurſucceſjpne pall ꝑre ahehobeusprohtit es erceantactum. Nam materiale organumiprius eſtactu/iinimãterialt&extertusinterioe Etautem imateriale ortanm:vera ac propria aime meioria intellectualium ipecierũ promptuarium quo vis intellectiua exercetur; eiuſqʒ ſpeculatio perficittu. ¶nterius organum ab initio nichleſt: f continue per exterius aliquid& ⁊ * ahquid: quoad omnia fadtus ſit ſenſfibilia. dgenſus eĩt ſenſibilium omnium potentia:& rece ptaculumfenſibiliuu omnium ſpecierũ. quod natumeſt omnibus ſeiſibilibus affici. loc autem natura nchileſt ideſt nulſã habet inditam imixtãue ſenſibilem ſpeciem: per quam dicatur eſſe alquid/ id eſt alquod ſẽſibile. precipue autem ſenſus interior(vt verior permanentior& per ſe ſenſus eſt ſenſibibum po tentia:que per exteriorẽ fit continue aliquid et aliquid quoad omnem intra ſe in interiore ſcſeetſenſorio& corporea memorta enſibilium contimeat ſpeciem ſitqʒ omniformis. Senßtiua virtus in exteriore ſenſorio practica eſtꝛin iteriore ſpeculatiua. ¶Sen ſtiua quuppe virtus in exteriore enſorio: dũtaxatſpecietun ſenſibiiũ acquiſitioni mncumbit. que vpiad interiora tranimiſſe/ in mnteriore ſenſorio cõtinẽtur:rurſiim eis animã „ afticitur mlas intueturac ſpeculatur. Sicut exterior ſẽſus ſe habet ad totum hominem:ita etinterior ad homi 3 Atq; is eſt perfectus ſenſus: uam imaginationem& nis partem vt ad animam. ¶ Nam exteriot ſenſus ſicut in valuis eſt iſuperficie& anterioretotiꝰ hominis parte ſit⸗: ita& interior in valuis animneet in anteriore eius parte mundum ita& interior ad hoimnimnis corpus. Et ſicut exteriot ſen ſe habet ad Eſt enim exterior ſenſus aſpectus homims mn„ mundũ: quodã modo inter mundũ atq; hominẽ medius/& vt mundiatq; hommus ſcirpus. z Interior vęro ſenſus oculus eſt anime quo illa deſpicit in corpus: aliquo pacto inter corpus/ anmãq; medius K vt anime ora exttemaue fuperficies. b 1 ¶ Vnde mamfeſtum ett ſenſum omnemvt ad animaexteriorem eſſe. Sicut enĩ ſenſus exterior/ eſtextetior ad totũ hominẽl velut totjus hominis extremitas/ mundiq; cõtin gentia: ita et interior ora eſt extremaue lupficies anime/corporiq́; cõtingẽ⸗ tia& attactus.Et ſicutſenſu exteriore reſpicit homo mundũ:quieſt extra hominis fubſtätiã 5 et nulla ſubſtantie ipfius pars:ita et interiore ſenſu/ deſpicit ala in corpꝰ et ea ſpeculaturqᷓñ ſuo ipſius corpori infunt. Gorpꝰ autem nullo pacto pars eſt anime neq; ad pſius fubſtãtiã ſpectat:ſed extra animã(licet anume a natura coniunctumyrelinquitur. S. „ 6 CSicut ex anima& corpore fit minor homoꝛita& ex homine& mundo fit. maior homoquod vocamus vniuerſum. — ¶ Diximus totũ hominẽ eſſe animã mũdi:& eodẽ modo ſe ad mundũ Rabere/ quò anm ad corpus.Sicut igitur quicquid eſt ĩ Romine preter animã hoc ipſius corpus eſſedicimꝰ: ita& in vniuerſo dicendum eſt. quicquid in vniuerſo eſt preter hominem(quam diximus animam mundieſſe vniuerſi ipſiuſue maiòris hominis corpus. Et exhomine et müdo cõ⸗ ſtare maiorẽ hominem ideſt vniuerſum: cuius corpus/ mundus: aĩa vero minor homo. Eſt Quid mũ⸗ autem mundus: omnis reliqua corporea& ſenſibilis ſubſtantia/ preter hoinẽfactaà na⸗ tura prop̃ter hominem Nmanoue vſui dicata. natura famulari iubetur. Et ſicut in minore homi intelledꝰ expatat᷑: ſed ſobꝰ ſẽlus/ cius animã(qui eſt minor homoet ple lnomo) nullam eſt accipere rationẽ nullũue intel⸗ ————————— ſicut et corpus anime Vubditum eſt& homine ab animo in corpus nulla ratio nullaue vita aut ſibſtãtia:ita et ĩ hoie maiore ideſt vniuerſo)extta lectum:ſed duntaxat hec tria ſenſum/ vitam, et ſubſtantiam. Nampreter hominem:nulla * ſenſibilis creatura ratione aut intellectu predita eſt: haber tamen aut ſenſum/ aut vitam⸗ aut ſubſtantiam. ¶ De duplici anime aſpectui recto& circulari. F Nime duplex eſt— alius rectus quo deſpicit in corpꝰ aut in mundum. Aius orbicularis& reciprocus: quo ſeipſam intuetur. ¶ Gemini ſunt anime ocult: alius extimus in ſuperfieie anime ſitus: quorecta in A corpus/ autvltra corpusin mundum deſpicit.& hunc oculum vocamus ſenſum 5 — nh nen Ci ialenob ſullh mt rumimn 7 tquiclè: umne Kit ranimã& ab anun th. th e: nic 8 34 u ped corpotiso⸗ ationẽ couertit/illud eaiꝝ n nutries V nde trvt tmnteriolis ſenus organum hcet intꝰ ab ditum! lit& occultum?. lant extra aiam: ieue co Senbi us rganü nuturaien magintions. in quoVisibe tra& phant eeie ur intetiorè ſe nlatic eandqus⸗ ₰ jus o atione ciet corpus internãue alq uñ cor po recipii ani S ee prelentat. ma.. 0 biecta: na 8 huma⸗ nſi b pes ſub ãtie. Interioris autẽtſpectra phã ätaſinata& tãtie oe es i mũdo ſunt. earũ vero imagines Pe tr a uen abdita corporis parte alletuãtur. Sic t enluũ exteriorũ obiecluita& human corpust ſenlus intetioris n dö ete iorü ſenſuum obiectũ: ita& t corpus ſenlus: interio⸗ ſe hbec umita& par caua cer m nnnctpanu v erun nteroris eſeie atq; mu nationis 0 biectum. zu FP ua—& nioee m spars 3 ei meuni& luprein ſenſibi⸗ 1un qui lüpra ſrmamentüfunt cehin—„ 2 Vtimi autè exteriori nudatur fen S. o1s er rſenfatio: au) K frmament 34 ehl un cpori ommia con iſibiles& inléè ib esn ditio/ viſio ollactio guita itta Lus. En nament igitur quo« 3 dixap ut⸗) haud immerito eonielenus verũac totũ eſe Pt obatur obiedüve oialn en N 10 tenſulesterion pletat/& eub quo gin cuius ambitu: omnis pRcit fextertor 1 ent teriore ſenum mũdo dicta lunt: mntellige in homine eſenli dici. Ounnus enum mnterior enſatio Rnitur/ clauditutue fube E⸗ inis pats velut celũ cSeaua Surusadaunns cordi inſidentẽ 2. inese ſper Sepontal ſit xterior ſenfus eſt fenfus firmamen⸗ enſibihs— ta& ſenſus interior ſit lenſus ce IMatio· ſetuantur atq; p ti& eorũ què ſunt fub furmamento idei rebri/& eorum que in cetebro/ qut ſub cerebro vðntinentur/ ideſt totius humani corporis. . ₰ 8 — 6 8— Et ſicut in firmãmẽto K i maiorjs mundi capite:repoſita fufit:& aſſeruãtã a naturai fenſi⸗ pilia rerum oĩm Ignatſenſibileſq; imagines: quas exteriori feriſui natura preſentat:ita& in cerebro& minoris capite mundt⁊ mſunt ab homifis arte& operatione ſlornLarn ſpena ſ.l⸗ fenſihules omniũ rerũ ſpecies:que noctiuea ſpectra& phãtaſmata vocamꝰrinteriotis ſen ¶Anime vtriuſq; mundi maioris& minoris ſſedes eſt in medio:ſenſibile ve en Maioris mundi anima eſt homo:minoris vero mundi ideſt hominis ahima eſt ipſamet nima. Sedet auteni vt dixmus)liomo in medio mundi& fimamenti: itidem& hom⸗ nis anma/ medium in eius corpore ohtinet locum. Firmamẽtũ autẽ: fenſibile eſt homins obiectũ ·& exteriotis totiꝰ fenſus limes ac terminus. Caput vero in hoie intetioris eſtſenſ? obieckug. Hoc autem in hommne/illud in mundo:paribus ideſt exttemis ſupremiſq; locis E ¶ Sicut in maiore mundopreſentia ſolis aut nubiuiũ: ſiellarum a minore . mundoauflert aſpectum:ita& in minore mundoſexteriorum ſenſuum vi gilantia aut vaporum preſentia: internam ſpectrorũ& phantaſinatum in⸗ 617— ſpectionem confundit. ol Solin maiore mũdo/ cor eſt in homine. nubes in maiore mũdo: yaporesſũt in lioĩe. So aun Oh * E 2 — — s preſentia:ſtellarũ tollitaſpectũ. Naturalis vero ralorisqui a cdrde procedit) in umano corpore preſentia: exterioresvegetãt ·concitatue ſenſus. a ee diuprepeditur& cõ funditur interna ſenſatio:eorũue que in cerebro repoſita ſirt inſpeckio. Et ſicut a ſole ele⸗ uantur nubes: que rurſum in maiore mundo interſiant inter inipectricẽ potentiami que Analogia. eſt homo)& eius ohiectum/ quod eſt firmamentum ipſãq; ſenſationem prepediunt:ita& à corde in hoĩe/ſurſum ſyirant fumi:quicereprifrigore dẽſanturicerehrum/ eiuſq́ʒ ſpectra nu bilant. atq; ab inſpedrice facultate cuius ſedes eſt in corde)eius obiecta& phantaimata ¶ Vera ac naturalis hominis ſedes:eſi in ſole in ipſoue gelo ſolis. 8 1 ¶ Nam ſol cor eſt maioris mundi: homo veromaioris muidi anima. cut igitur minoris mundi anima naturaſem fortita eſt in miñõis mundi corde ſedemt ita& rãtionabile eſt maioris mundi animã/ naturalem in maioris mundi corde obtiner eſedem. Hominis igitur — vera ac naturalis ſedesieſt aut in iplo ſolis orbe/ aut ĩ eius celo· Rutiũ phœbeus orbis:ve⸗ rum eſt& perfectum mãioris mundi mediũ.vt quòd ab extremiisiaioris mundi corporibꝰ equali ſpacio lbratur: quinto loco firmamento inferior/ quinto uoqʒ loco elemẽtari cor⸗ pore ſuperior.aut ſi vis quarto loco ab extremis planetarũ grbibus ſaturno/ac luna. Natu⸗ ralẽ autẽ hominis ſedẽ/ oſtendinius eſſe in mundi medio· õrbis igit ſolis/ vera eſt hominis — e⸗ —„ S* ¶ Terram eſſe in in exttemo mundi: ſolem vero mamentum& terraſextrema ſunt mundi: maxime abinuicem: diſſitaſac diſſimillima:hecin imo/illudin ſummd. ¶ Supra firmamentũ atc infra terrã:nulfũ eſtſenſibile corpus erłierogeneum /diſſimiliſc; ſpeciei: quod mundi ſit pars· Qmnia verodue funt mundi Smneſue fenſihiles mundiſpeci es:& ingentia corpora ſiue ſubſtantiales pattes⸗ quibus conſtat fenſibilis mundusunterfir mamenti ac terte clauduntur ambitũ. Suntigitur firmamentum& terra vera ſenſibilis mnundi extrema:maxime abinuicẽ diſſitaiac qiimilia. Hee inimò: illud in ſimmo colloca ta. Hec vt omnium potentia& ypoſtaſis: illud vt omnium ſupereminentiaet ſupremus ¶ Orbis ſoliseſi verum mundimedium. * 1 4 à 4.B 4 3— 2 1 1—₰— cE 5 Nam ſi iplos dũtaxat planetarum celos inſpexeris:ſol quatto a luna! quatto quoq; loco 2 upn tan cot 2* hn t chi 2 geminisc 5 nd ce po eran& üelt ſe .— altit/ab eo o quicqui eſt& ab omni n acnus alum ene Rnriam incorpoream aliam— pri Pu u munt 35 kum: net in anmam. Carporen in— n eisfuntd m e corporeis ſubſtãtijs/ alie ſenfi⸗ fb S unt nee u dpa rmamentum:quibus nieq́; plaueta⸗ ecunq; ſirmamento continentur. Firmamentũ — 6 tarum celi ſingub 171 ſingulis planetis notantur. Fle⸗ menta autiſiu aut atra tuP ercipiuntur. Vnuerſam tgitur ſenſibilis mundi machinam nũ cupamus: quod eſt a centro terre/ ad conuexum et ambitum fumamenti qui eit terminus vMus S fenlus fins. quam corpoream m K tam? m elen m e entum atc—— Seniut el e lenſbiem mundum nedium: ele& itellamſenſib ilis mund 5 0 e L. F CReolutis vnmerſisſenſihilis mundi cœtporſbusndſolictatem& Pleni⸗ ſue elementum in extremoet imo. ——— 5 P* Firma. trbadcircunfertutiamſinicbrporeeltpletuts:iterta plancter — * 56 5 1— 8 3 3 351+ 6 L Apt elementa preter tetramik celi vnitietſi. Qrbis ſoliduseſtotbis in actu:cuiniehilpotẽtie drſimlitudinis& alteritatis ineſt. Orbis Meto concauus orhi eſtinpotenti genus dilitwltnne& al⸗ . jteritate. Reductis igitur vnuerſis fernlihihs mundi cprporibus — plemislali contiens nulſcrunt gimſẽnſibilis mundicorpo ouis Naentrã leiuicẽ tecta qudam ſirea& longitucine ciiſtantia. erunti;htiusdiſtantie& longtuditis extrem fitmamentumke terra/ ſiue elementũ. media autẽ planete: quorũ medius ſol. In eo igitur munduſtatu& actu; liquidoapparet terrain/ſiue elementũ Maud in ſenſibilis mũdi medioſed wextremo& imocollocariiolẽ 5 vero in medio. 2 1 0 ſ: o RUpiit 5 COmne celũ eſt potentia eius quod ili ineſt:ſiue pla ¶Nãcelũ omne orbis eſt concauus:planeta vero& ſtella/orbes unt ſolidi toti& integri. Concauus autẽ orbis potentia quedam — eſt:ſolidus vero actus concauo ſimplicior Iten celũ fert in feſe ci planetam aut ſtellãhaud ſecus ꝗᷓſubiecta potentta actum.ipſeq; neh jplaneta aut ſtella:eiuscui mneſt celieſt vt lux oculꝰ& actus. Pn CSenſibilis mundicorpora:per planetram& ſtellam 6 ¶Vnce Cunet Senſihibs nnnchcdrpora precibeceliitpbtentia eſſecicun⸗ c tur:qcm alterũ alterũ eðtinetſeiß ĩucẽcðplectũtiu Tunceni ce uclien Vipdſinn orbezconcau Inausreofſute eit ſcligtitnree enr e ſeinuicẽrecta linea diſtantes. ꝗtã ditantiã b tectitüidinẽin pla⸗ niue ʒabinuicẽ/& ab elementari corporẽ:rectdi. uHtq; eR(Omni — antchllnrlenenttinnsltt fitmamefitumn infumo 1 IOm pianetain medio. Q uod igiturfierineitheriplolmee celosuit ẽ per eorum adtus/ideſtperplanetã ꝰſtellã. apſi nẽpe celinon per ſolicktatem plenitudi nem)reducuntur„ 0 11 3 Bhhip ihstt on0 B.1 O11 it eolleeta vittus ſitq; pla⸗ ühcelh equie. łMx. mm „ „ ð Q uid or⸗ “bes in actu fieri. e:ſed per ſuos actus ad actumidſt * 6. — ¶Vndeſit vt in vnoquoq; planeta totius fuicel 5 8 3 =. 6 neta nobilioris ſuhſtantie:ꝗᷓ ſuumcelum& aliqũ pãctqſiih celg equãlis. Cmnis actus nobiliorts eſt ſubſtantie qᷓ ſua potentia· ꝓlaneta auteru ãctus Eſt ſut celi. agnt nobilior igitur eſt& ſubtilior ſuo celo. Et cũ omnis adtus ſit ſue potentie xnitas: porentia eroſui actus multitudo:quicquid in potentia diuiſum/Iparfumqʒeſt·collectũeſt&chiun um in eius actu·& quicqudipſi potentie multifãrie inęit⸗ nire collecteck actui ineſſe c̃ 3 Petur Idem igitur eſt& equale: quod& potentie& actui ineſt. fed aliter ineſt potentiei enſems . aliter actui. vt eadem virtus eſtin potentia eadem in actu: fuſa& ſparſain potentia colic? godim cka coniunctaue in actu. Fadem quoq́ʒ ſtue equalis eſt ſuhſtantia; que potentia& que actus rntadu dcitu. fuu vteranſa altetiuieapa kabltantie;oteſt Pelurverodeſecnoe tora ſibiadeſt: ſeq; minore ꝗᷓ prius mole et ſpacio complectitur: actus dicitur. Vnde fit vt om— nis planeta fit lui totius ceii defecatio:& in acum ſoliumue orbem reductio· ſitʒ pla⸗(Vnd netatantuslideſttante ſubſtantie quantum ſunin celumiet vt quiddãcelum purius ac defe * catius. n nundo c alia potetia. 4lia Be agente & poſſibili . intelilectu. 1 Giuree u(ute⸗ anumi par⸗ H teacʒ& tue bu 411 26 et⸗ 1. 1b1ise ſ ea nonine dept corpus veto uu a pone ban⸗— 70 obu cu⸗& Sbreenn orisp cum neorpote e interire nata. S BRs 3 natura atnunortaltse eu ita K omnis eius natu⸗ Simanatie 1 1 1 s quedãfunt:— 1 s3 anmꝰ rtales. Corpus aut einẽ& pa attes vudue obnones Lnat inter ture.* W us. 6 † P parate:vis in 3 La ece* eocpre nſune enene o* vates——& line N 8 ſa ſenſitiua ſiue exterior ſiue inter ie bieneeer ſenſus corpore extenior mundo: nullãq́; opexationẽ. Site etenim corpore imaginatio: Ben nlarber erior i. quandoquidè exterioriſenſui mundus ſus frm: omuia prelentan t. ¶Omnis anime visna operationem⸗ 8 e animevis&K— tia:eſt vt ſr eius acus K op tãtio. Fx peratio⸗ ipſa a d ſuo comieta 6 vigors K& actus c bperm vero⸗ ebü— natur almue Fr.. N. 6.— Lie ie 0Q u ginationẽ&e 1 totiu e ientat vocitã voc etur. Fius autẽ organũ vt human corpus aut mundum: cognuionis püus pote eni e en A u., cenſemus quicquid unpaſſbile eſt⸗ potentiamn vero quicquid pat ſiie. etpleri 3 S3 2o4 modo ſumentes 4tb K potent eXOpP to pla exrtiota obiecta& organa voci kus Ppotentias veEro! 1 as animi v tres VI auutſenkus ſiue 0„ borennat tals: ſiue tor uole ue exterius m neſt: unã eee p. penru i ehenintſen habek anim⸗ acorn ita&hp xſcorporis:hoino vero aĩa můdi Et rurſũ ſicut i iterior kenlus e e rtoradhoieim K müdũ. Interiore cſenſiiũgirin aia vorhoſi/depiei eicrpiterurt wero! hõmſide cõgreditiatq; in mũdu ſpectat Et vtxtenn ſeriid ac omin orrꝛvñ ſit extrema hois fariesciuſklihictes q nchtiedita344 3 lwiam ghnẽiterior:ad nirwtee villentemauficies Etpmus Kh oigl Bo bi hrtttnila t hngi E o oFbttuh Anima. Z 3to chiun atau ne Mundasp m Senſus nterer genſ eten eun Fintenor E i neeee ndo Ic aẽ Lterq; abaia hicautẽ Atra mũdũ ſiue firmanẽtũ:ille vero vltra humanũ cotpus fiue terehrum haudqua ptingüt. Vtigñ exteriõris ſenſ⸗ xteirinlæio: ita et interiorisꝭsnſus ũ ab e cekinter naſele 92 ſiꝑxt ge 6 lit e ſhile cſſei partitä inin Kexterids riterfenfihle crp Peite Eterius ſelibile etrete iaicrißſicftert. ¶Ratio ani⸗ aenoſtret vbſtãtiã cõditãelle in elio⸗ nunqᷓ einterſtgrir riertit ilteih mã aſſeue⸗ ueentra ebrpniuerſe et iteslifatitra kepoteftat esP rans imor⸗4 ine ei⸗ vires dcioſe relinquũtut. vtuibs defüt ipi kihre alem. kie perationũ facultatẽs. vtſiibi niregerntnen ſpensſermo)lelltiuia&— 4 6 atq; exercere aia nataẽ. Ft cũ o kie que ab ea prbiciſcitiir deber& nãturalis potẽ nua& iugis eſſe operatio · Ahoquil quod cdera naturã eſt) vis ai inanis atq; ociola mang hit. Siquãdo igiẽ( iene fortaſſis naturã Ihincorpe— adtẽpꝰ extta corpꝰ?& hð extra mũ neceſſe tamẽeit Sã gurſtiiep hiſieſphei i couniti eiq;reſtituu. Similiter& hominẽ mũdo·& inſtauraia qcoRumanðcp ginationis otganũ: pariter& mũdũ vt exterioris ſenſus biecluz. ns enhgnit suntn 8. Sicut anime naturaſeſteſſe in corpore: ita& mmiuznupc nnmn . 6. Sicut corpus eſt natiuũ aĩe domiciliũ ita müdus rotius hois. Mtconpeſiiluiatimata eſ alatita& hõ totus faluan& eſſe natus in mũdoi& kaild ullter qᷓ pdernarãpaiaetra corpus:& extra mũdũhõ fieri poſſũt. Quod kutẽ zeernaturditpnarodkeyſeinpnn „„ fe habere neqt. oẽ quippe violẽtũu tũfimtũ eſt: eſt: eeeir inðſãcito mutabile Nnod autẽ eſt ſecundũ nãtũrãcũ cõtrarietate& te& pugnãtia careat:phets vüeſſe pobeſt& ſemp idẽ (Inpoſſibnle igit eſt aiam ſemp eſſe extra corpꝰ aut hoiem extra nũdũl Vbiautẽ aĩa cMxpon ri reſtituta fuerit ·& hõ mũdo:tũ naturalibꝰ fuis domicilijs/ emi grarePorerüt niꝛnatar buſq; ſuis operationibus/ infiuto euò: oẽðanimi vires perfmentup 6 gidlommnb CAnime immottalitatem ſequitur corporisinſtauratio imn rtabtas 3 0 8 ——— * n minis innoiiatio mundipetſeuerantia vniuerſitb ꝛn iltrztnnnt in C Shommislvt ceterorũ animãtiũ jinteriret aĩa: in miciſũonſibiliu atiẽtomnia vtqc ptopter hominis corpus ſunt facta: hoĩs vero corpꝰ propter animã. Quccuucke niociolun eſ& ſine fine: confeſtum a natura tollendũ eſt. Humani autẽ corpbris& len ibrlium omniũ finis: ſnis eſtrationaſsala. Haudigitur raſide human corpiiscfenſibilia viarfuam ſortiuntut perſeuerantiam/ſueue ſubſtantie ſtabiltatẽ& permanentiam ij ab kmana arnisguem circulo et in euo cõdita/ ſibiq; perpetuo coherens; totiu sſie ſuhſtahtie mnm zi 6 eſt et idẽtitate ſtabilita. Arguumus igitutimbrfni. Ex nime inm iinm brtalitate i corporisj futuram. Vt que ſãtã eſteſſe in corpõr et ptei neiham ſerh aorpus ſubſil Natio pri zutem preter nãturã eſtincõſtans& cite mut⸗ 5 S Peinde corpotis ma. nem:ſequitur totius humane ſubſtartie in imortalitate perſe ſeerntja. PHenim tõtusli0⸗ Ihatio ſcca mo ex anima& corpore: non anima tantum/neq;ł dlum corp sfe hne& corpoi— c5. Mtio t ter⸗ plexio naturaliſue ſcirpus acvnio. Hoinis autẽ drhn& ſei tia. ceiſe eſt& inſtaurationem nundi. quẽ codem̃ ãd iorinern modoſe hahere quc 6 Se ad ammã oſtendimus.Si enim homo/ quedam eſtanim mtnqitetit& mudus uodda 5 Rominus corpus·& vtmn feparatione aninieà cotpore/relabitũr ad teinpuis in atònios vcOh * pus/ quod v uicatun ab anima:ita& ſublatoe medio homine/ 5 eo amundo: mã Verü ac naturale S t 015 7 8 ———————— Si — noie etmore co pe i* mun uet umn pu. Vn. cr S m irin * eſſe cognitum dicitur:q inco Snitum. gnorantta e ommni rit eſi ſct uiu ero— autem blulere v iü juce: 4* un ren ehris merito Lms 3 1 nter noleibilai imprim bi 5 ———— CAia cognitiuis quiq; viribꝰ pᷣdita:duabꝰfit ſe inferior duabus ſe precellit de intellectu docuimus) mur: Deum Angelum Animam/ Gorpus Mundum.. 1 Peus 1 ENam eternus increatus/ immenſuũ deus cunctis haud imme LAgelus rito emmnens creaturis: primi obtinet ocum. Angelus vt ſimpli⸗ JLLAnima ciſſimus/primuſqrerum omniũ productus a deo àdus: ſecundo + Corpus ſtatuẽdus eſt loco. Eſt erum& ipii deo attiguus& proximꝰ.P or⸗ Mundus ro anima licet omnium creaturarũ ſit vltima: tamenſ vt in. libro ſupremũ ſenſibilium& angelis proximum ſortita eit locũ. Eſt enĩ anima:ſenſibiium omniũ actus& fitus. Heinde animne vitimũ K proximũ eſt corpo: quod ill famulatur fuhditurqʒ. quodue eãdẽ in ſublunarẽ hanc regionẽ: pegtinatum ductitat ac vehit. Extremno autem atq;imo loco pofitus eſt mundus: vt humani corporis circũſtantia ac natiuum eius domicilium. ¶Vnde fit vt ſecundum totidem obiecta: diſtribuende ſint anime cogniti⸗ ones jin ſngulas ſ ingulis aptatas ac proprias. ¶ Angna intẽrnoſcitat mũdũ/ proprium corpus ſeiplam/ angelũ ac deum · Hec autem ſũt duerſiſſima obiecta.varte igitur ſunt/ ac ſingulis proprie anime vires. Qua enim viintue⸗ tur mundum/ ſenſitiuã nũcupamus ſeu exteriorẽ fenfum. Qua corpus inſpetat proprium; nnaginatiuũ interiorẽue ſenſum. Qua ſeſe conſpicatur/ ſibiq; fit manifeſta: vocitanda. ratio. vtque animepropria eſt:& a qua peculiarius pſa ratiònalis cenſetur.tanqᷓ huiuſmò di appellatione/ illi ab equali cognutione indita: qua neq; inferiora deſpicit/ neq; ſuperiora inſpectat:ſedin ſua ſede cõtinet: ſibiq; coheret. Q.ua vero angelus illi aperitur/ reuelatũr? fitqʒ notus:vis intelledtiua vocetur. Intellectus eni angelis proprius eit/ vt& anime ratio Qua deniq; deũ ipſum/ quouis modo cõtẽplari& ſpeculari lubet: illi mentis portio adeſſe dicenda. Eſt enim mens ratione atq; intellectu ſuperior:& conſumata dei cognitio. Cõgnitiõs a Wens Intellectus Ratio Imaginatio] Senſus Opiecta Beus Angeſus Anima Corpus Mundus F iterunꝰtãmimã ſt numerus meẽſura etequaſitas oim:ſitq; cùctis pſens. ¶ Nam quotquot ſunt ſubſtantiarũ genera:tot illi cognitiuas poteſtates ineſſe moſtraui⸗ mus. quinario numero/& ſubſtantias omnes:& cognitiuas anime vires finientes. Nume⸗ tur⸗ torũq; corpus ꝑerluſtrat:vltra aut extra corpus/ niclil attingens. Sẽ ſus autem progreſſus ab anima: expatat ſeſe in mundum/ mundiqʒ fin⸗ CQ umnq; quas diximus cognitionũ riuuli: eodem anime ſcatent llic vero in angelũ /deumq; ſuſtolli: media deniqʒ in ſtatu cõtineri eua rat igitur amma/ ac metitur omnia. Equalitas eſt omniũ:nũerus& menfura Omnbus eſt preſẽs: ſenſu mũdo/ imaginatione/ corpori:ratiõe ſibiipſi adeſt/ ſpiritui itellectu:mẽtedeo⸗ reliqua vero media: in propria ſe ſpecula ſede& equalitate continet. 7 ¶Anima imaginationelvt ſuperius oſtendimus)in corpus deſpicit:ſenſuvero in mũdum. Fit igitur duabus iis inſpectiuis viribus/ ſe inferior. Nam corpus anme: mundus vero hu mano corpori ſubeſſe monſtrata ſunt. Porro ratione in ſeipſa cõtinetur: quã neq; que fupra & altiora fe/ neq; que inferiora& depreſſiora: ſed feipſam ſolã cõtuetur. Rurſum intellectu& mente:ſeipſam tranſcendit. Illo quippe in angelũ ſeq; regentẽ& illuſtrantẽſpiritum eleuatur: Hac verodeum conſpicatur Geminis igitur cogntionibus/ animã hinc in corpus/ mũdũqʒ deprimi dit mamfeſtum. ¶He quinq; cognitiue animi potentie:initio/fonteqʒ cõue⸗ X niunt/diſſitevero ſunt fineatq; obiecto.§ riunturqʒ fonte. in duerſas tamen diffluitant partes/ varijſq; ſpacijs et obiect 1s fi niuntur. Ratio orta in aĩa:inytrãq; etfluens partẽ vndecũq; clauditur finturue in anima. nec aliud quippiã qᷓ anime ſubſtãtiam irro rat. Imaginatio vero digreſſa ab animã: ad corporis vſq;ʒ fines protẽdi⸗ bus arcetur. Similiter& ex parte oppoſita intellectus artus in anima: ſeq; natiuo anime fonte proripiens: ad angeli ſe vſq; limitem extendit arceturqʒ angelica ſubſtãtia. Mẽs vero pariab aruma ſcaturigine emer⸗—— — Frocke gbl l col ¶an dm eiterio ſeem cögel hicau Au EV Ql mitu Mun nſeip ntell geün tonii bust& lecus ntior dicer 60 qur chn nůd anim mite — in— B m vſq;ʒ penetra td iuin⸗ 08 ſubſtantia Knitut. Cunctis igitur: aiev irib us communeeſt E ã fons vmamme ſubit⸗ tiapaciaautẽ e⸗ rũ SXpOrEc ectiones& obiecta diuerſa. . Qus ſit haruquinq; cognitionum naturals ordo. Cap. Xterorumt S ſenlhiuun cog nitio: prior elt interioriun& i oꝛab terior aditeriora. Aſẽ A † g hobis fii Etautuatü ad ea pr ocul ſut& a nobis diſtãtiſlima 4 Xi a te le in corpus: 2 acor pore em am & Anmain mecio oün⸗ ndees n ltn chil fupra 66 ũ incu fa mũ⸗ k A. ſu ie fuccedit angelus: cui preet ſtceus· Aia— 41 7 . teriore eeuu 2 tie o h. ſeſe 5 ulara ac eete Cdu Sb atur⸗ nee de niq; equi utur mens: e:quee animam inneckit mſetitq;. Mundus Sopus nma[Angelus Peus Anime qicufus à mundo àd vſq;— S ¶Vnde lit vt oiã in vno fimiantut deo:ſintq; propter vnumn.— U. eulla eſt rerũ diſcluſio nullaue diſſonantia:que ſubilantiarũ ommũ paciv 3 nuitati obſit. Vno quippe&cõtinuo ordine:onua ſibiiuicẽ coherẽt/ atq; inſe eren Mundus in corpore corpꝰ in aia: anima inlpuit u ſiue in angelo. Ang oin deo:deus autẽ in ſeipſo. Rurlument? in imaginationẽ ſit. Imaginatio in rationẽ.—— — mentẽ. Mens vero in ſere proca ſbiip imodũ teiminũq; ponit. et gel ü regit: Angelus alam/ Anma corpꝰ: corpus m undũ. Mens itidẽ i ctui noni intellectꝰ Ratio imaginationi/ fenſui imaginatio. Supenora igitut natuta inferic bus:& priora& bſtantioraſunt. lnferiora tamẽ nobis priora& mamnfeitiora. Et licet intel⸗ lectus a mente fit exortus/ Ratio ab intellectu/ ratione deducta imaginatio:? ab imagi 1ati ione ſenſus: Inferiotes tamẽ cognitiones/ Fus tẽpore in A 1 excercentur:ſuperiores autem poſterius. rimus anume motus eſta mundo: ſecundus a corpore.i quartus ab angelo ſupremus a deo. Primus aãm pulſitat ciet/ mouetq; mũdus:cum exercetur exterior— mnto mũdano motu orjtur copois motꝰquo vis aie magimatiua pullatur. de animã corpus mouetur ala a ſeipſa rationẽq; excercet- Hinc ab angelo intell mẽte a deo atur. Reſpicit eni ſpectatue iptimis ala mundindemde corpꝰ poſtea angelũ vltimo deũ.&long iimis interuallis deu mundũq; cõſpicutur. Medu pus& an Lelð: preuiſimofeipſã. Sunt enim deus& mundus⸗ ad animamextiemav ltima: corpus vero K angelus:interiora& medioxima extrema.— ¶ Omnes quinq; anmmece ognition es:in recta eadẽ linea ſde inare. ¶ Sit recta hinea a bc⸗ quãc ãdunc o in equas partes in puncto bꝛin quo ſfatuo ale ct étn 1.4 v trãq; medietatem abt K bciſeco tiibꝰ equis ptibꝰ a. piad'de Kebbcvero 1bf. S ge& i pũctis extremis à&c colloco in pucto a mũdũ:in c vero deũ. In ſecũdis extrenis d & gꝛind cõſtituo corpus⸗ igvero angelũ in vtrilq; veroe& f: pone runſũ ammã. linea igi rba Auamunqi iw ſenſus 23 4 qua corpus:in gi atis P'et eipſam ce pie gIntell ecus bcverb mens. S Angel P— G E n[uo cor pore tertio in ewl 3: vu.—. ſ. n S— in dec „ S 5 Cliecet piorbenaiiemanikelelme neeen diximusnũdus oialeprelatat ecundũ fubſtantã per ſenl. deinde corpꝰ eidẽ oia ofjert:non vt můdus infubſtantia ſod in phãtaſmate& nodiluccpectro. Tertio loco/ Rationa⸗ run;natureäctũ vt angelit quẽ& omnia eſſedocuimus) chteinplandũ fertur Fxtremo vero loco linguens creatu⸗ ras omnes: oĩa quopactoi anteij fierent)eterno fuo ineraut „ fontiatq; initio/ meditatur. Vnñ fit vt quodlibet:ſiti quolibet& ĩ ſingulis oĩa. LOmnia ſunt in mũdo: omnia incorpore via in aĩa om⸗ nia in angelo/ oĩa in deo.& de horũſingulis:vere enũciare poſſumꝰ/ uoniũ omiua eſt. Oia turſum inienſiſunt cia in imaginatiòe: omnia in ratione/ oĩa in intellecꝭu/ omnia in mente.ſal nõ eodẽſ vt diximꝰ)modo! ſunt in ſingulis oĩa. Pranſiert eni ſenß/ omnia a mu ndo in corpꝰ. Imaginatio omnia xtorpore in animã. Ratioab aia omnia in angelũ. Inteilectus omnia ab angeloin deum refert. Mens omnia in deocontinet. Sicuteni primitus oœĩa adeo/ ſuperſubſtã⸗ tialiter orta ſũt: ita& harum cognitionum vi/ ab extremo imoqʒ mũdo: omnia per ſpectes in deum reſoluũtur/ ſuoq;— reſtiruuntur initio. 8 ¶ Speculationes& cognitiòes aĩe pingẽde ſunt: quibꝰ ĩſingulis oĩa videt. Cnm ekin mecio in fenſibiliũ&intelligibiliũ. vt pote cui ſenſibilia duo fubſunt: corpꝰ& mũdus/ cuiue preſunt intel⸗ †— lectuala bina: Angeh ac deus. ita vt— X S vtrãq; naturam congtue exprimere videatur aĩa:& eiſe ambatũ vinculũ & eodem ſe habere modo! ad vtraq́; git & ſenſibilia& itelligibilia. Scriboi centro a tres circulos: quos eadẽ ametrò partior medios& ſu periores medietates vocointelli gibiles/ infe⸗ riores vero ſẽſibiles Interiorẽ autẽ cir ſx culũ/ voco aie circ uferentiã. in cuius ſ concauo ambitu diſpono rationales veraſq; aĩeſpecies.& circala centtũ: jg piue totum oculũ/ aut totas facies:( huiuſmodi rationaliũ ſpecierũ intuiꝰ trices. Heceni erit pecularis& ꝓpria V anims operatio: qua in ſemetipiã ra N2 tionabiliter videt& intuetur omnia Vr Deide ſecũdi circuli infetiorẽ medi⸗ S etatẽvoco corpꝰ/ ſuperiorẽ angelum. K in vtriuſq; medietatis cõcauode⸗ ſigno iterum omnja/ Per quaſcunq; notas.q̃ᷓ in inferiorẽ me ſpecies. Et circa vtrãq; conuexam medietatem Jotaſq; facies. quarum he ſpectra intuentes erunt vt ſpicit/ cotporeaſqʒ intjutrices/ erunt vtanimeintellectus. Dem in tertij q dietate omnia! vt ſunt in mundo? g6 iterum quibuſcumq; notis vniuerſã. In inferiore me ſecundũſen ſcendenter /& per rãtion quippe ſunt omniain mun — . dietate/ erũtvtimagi nationis ſpectta:in fup⸗riorev erovt àngelice iterioris circuli: pingo iterum oculos totos anime imaginatio: qua in corpus de⸗ ſpecies& phantaſmata ſpeculatur. ille vero ſurſum angelicarum ſpeciet⸗ uoqʒ& maximi circuli concauo: pi⸗ ſibiles fubſtantias/ mundanaſue ſpecies. In ſuperiore vero omniat in deo:trã⸗ es rerũ ſimplices inſunt/que omnium exemplaria dicuntur. Ater doraliter jn corpore. ſimplicius inanima/ ſimplicius in angẽlo funpliciſime in deo. Et rurſum circã ſecundũ circuium in eius conuexo pin gantu oculi — — colo hi epu m cici S ane etipt 1 VEr omniau⸗ corpor uuntele Stu onnaangelolhecular n encüfere aiq; monsütt⸗ erconeauſuperht ommium eſfe eae& preicuruu 66.—.. ue am vero omni muuuiui& indicatiuam—— incm 1 t— uros anirme—— Ke ea nade cicũ⸗ 1 proreri ad vſq;e cor pus. ticie— ad vſq; mundum. 6 ¶ Nam aliterpungi nequit aia intu ens viden„ en 4u vmuerſa pſius cireunferẽtia/v ntia ſpectetur& c tur. r. F rnr g itur ratio in aie Col ocãda:vtv vetus anime oruue 6— tans eweiteennam in cuus bu ter: ſiue per rationales ſpec ex parte Min— oculus qui corpus attin ngit 3 magt 6 iocouexn n Sntenne ero pe p ata inſut. Rurtũ ĩ cõuexa corporis ſuperficie ali pecte ns mundũ ne nfenſü dicumus. cuius acius eſt cor f po otentia Vert&—— ces utſe c concau 3 1 pla g 7 eeene et ue ae kep N à cu vt qs rbaane om nia 10 1pi nna— 82 corpus sh? aninm 4 an nere P ahn horü üumeuc pro op rpos mediamanma ki— 5 partior in quinq;?õnasper quine 3 llas& diſtantes rertasab e quar 1abIi equinoctiahs: od vt cireulus capricotni:efx teiculus antarcticꝰ:g lvt circucãcri:— lpũctꝰ arctici poli? m— loc pacto diſtiuctisi que ſupra nos eſt/ vt in 1k. Mune Ius svero in nregione N antarcti arctice oppoſita: que eſte mf. Angeßvero inregione enc— ra n vt 2 abet enim anima pattem aliquam a medioad pupetiota tendentẽ:& partem aliamduã 3 liahet aguniereoenutut.anchideo omnis queã ſole petambulatut reßiotoranlus et ¶Sicut ſol a torrida ⁊ona nuſqᷓ dimouetur ſuper quam meat aſſidue:ita& 3 anedia regione haudquaqᷓ egredituremigratue anima n Solin ꝛ0dlaco ferruriuiter in giter/ mcdiam permeans terre plagamt ad extremas numꝗᷓ per⸗ tingens. Anima auter nul& ipla dimvueturà nieco: vtpote que eſt ommum medium. Felli nequit a ſeipſa: nec propriã liquere ſedem. Adeſt enim mugiter ſ ibi ipfi ſeiplam igne roprio perluſttat torret exuritue aſſidue. Fxtremis tamen regionibus adeſt/ eo quo in ſe⸗ CSicut ſol extremis mũdiregionibusſvirtute aut caloris aut luminis adeſt: ita et anima extremas ſui plagas jaut calore aut lumine ſcientie opplet. CVpi ablens eſt ſolis fubſtantia:preſentiſſima eſt eiꝰ virtus vt calor aut lux. Torrida?onã oEAuſta eſt ſolis preſentia:caloris gluminis abundantia · In proximis autem zonis ſol ſubſtan tia abeſſe comperitur:temperato tamem calore& lumine illis adeſt. In extremis vero nulla iferum eſt ſolis preſentia. Calor ineis remiſſiſſimus/ aut nullus apparet:lux tamen illis adeſt. Eſt enim calor mi⸗— nons qᷓlux plenitudinis:& impeditioris motꝰ. Sic& aĩa licet ſoli ſibiipſi ſubſtãtialiter ſit preſens& in ſeipſaiola E fubſiſtens:clorc tamen vitali corpori adeſt corpuq; K 8„ N Sfouet Mücko vero àngelo ac deo: viluminis/ ideſt co⸗ —„——* oſise leientleadeiecötroatu amkemundam & ancluf acdeb; vtsyrduimꝰ ale codnrura uſta ¶Stat ſol temperatas vonas in folſtitiorũ pũ⸗ † ctes attingit: ita& aia hinc angelo]hinc corp ori ex— euit Ng K ¶Sol in puſicto h& cque dicuntur ſoſtitia hoc capri⸗ corni illud cancti caputvtraſq; tẽerãtãs region& cõ⸗ ringit;aq ylteriora tamẽnuſᷓ illiꝰ prelentia fertur. nec enin remperatas ⁊onas ſubintratineq; articam/autãnrãtticàm attingit. Aĩa vero pari pro⸗ portione: angelo& proprio corpori⸗ eſficitur attigua. diſtat autẽ femper& adeo& a mũdot quibus(vt ofiendimus ola adeſt ſcientie cognitioniſcʒ yirtute. Vt lolis in ⁊odiacodeclinationes infiexioneſue a medio gemine ſunt:vna ad canerumreliqua ad capricornum: itã& anima in vtramq; a medio ꝑtẽ cieieeen m—n Nam ficut ſol in cancro:magmentum eit dierumi ne eoru tum: In equinoctiali dieruni ac noctium equalitas:ita& anuma cum per intelleòtum eleua⸗ 5 fit quodã modo ſeipſa potior ac pᷣſtantior. cũ vero imaginatione deſcẽdit in A 2elc tut in angelü:fit quodã moco 0 v hi Jal corpi fit ſeipfa contractior ac paulo minor: In ſeipſa autem& in medio manens: perſtat ¶Vndefit vtequator ſirrationis citculus ac propria animeſedes. ¶ Nam ratio medietas ium e ra 6 1 mediocte& equale/ nec abundans neqʒ deficiens/ non maius aut minus. At in folo equa⸗ tore: cõ̃tingit dierũ ac noctiũ eqnalitas · In eo igituripſa ratio/ ipſaue rationalis anima:vt eittetibtũ& inegunlũ biar eſt liauc imeritò locatca Nã keinhumndugkorilan⸗ verãfn cpropriam anime ſedem tribnimus in medio/ vt in corde. vt ex equo toti aſtans ccœpti:illud mſito calore foueat/ impleatqʒ vtã Quinq; exteriores ſenſus: eſſevt harum quinqʒ cognitionum — As quinq; cognitiones: natura in humani corporis ſuperlicie qui⸗ 6 Enis ſenlibus quos exteriores nuncupamus)expreſit. eſt dierum:in capricòtno vero! eorum decremen⸗ eſi& equalitas omnium. Id eni omne rationabile cenſemus:quod? nensi n pou unte cdipt C6 beo nbuse oclls Men ſu 1 1 (Q ntad ccite nobis: mnett vehte Enhu 06 Mu ucced biet quhhe (0 udii Atac 6 Uinte Mon inn CExtioraintetiorig⸗ notiora& manifeſtiora ſunt: atq; ipſorũ interiorũ ſenilia quecã ſigna. Cognitiue autẽ quinq; anime vires(quibuſde liactenus ſumus locitipſi anine in? dite ſunt& in ea natura delitentes.earũ quoq́; interniſũt& abditi actus:& ꝗ nternsorga⸗ nis perficiũtur.preter ſenſitiuam: cuiꝰ organũ in aperto& propatulo eſt expoſitũ mun ſitum in humani corporis fuperficie Er cauſa natura in ſola vi ſẽſitiua: que omuũ extima& manifeſtiſima eſt/ vẽs quiq;(quas denartauimꝰ) cognutiones expreſſit eanq; in organa quinqʒ diſtribuit:ſpacio/ gradu/ſoco in hũano corpore leparata.a quihus totidẽpe⸗ cuiares manant ſenſus quos exteriores nũcupamus. E quinqſiqiudẽ quus qiximꝰcopni⸗ tionibus:dueſunt ſupra animã due infra animã/ vnaĩ anima.quãtoq; magis ab ea que oimn humilima& abiectiſima eſt/ ad altiorem& preſtantiorẽ cõtendimus: tanto magis in inte⸗ riora& abditiora penetramꝰ. rerũq; varietatẽ in vnitatem:latamq; baſiun fuſionẽ in vni verticis anguſtiam colligimus. Ahditior quippe eſt imaginatio fenſunmaginatione⸗ ratio. Intellectus tatione penitior. Mens cuncis interior/ ſibiq; maxime inſita. Pt vt expriunitur mens intellectu:ita& intellectus in rationem diſſoluitur: Ratio/ in imaginationetz feſeex plicat: imaginatio in fenſum abit. Vnde fit vt haud imerito ſuperiores onnes cognitiones (velut e luis ftibusin ſenfuũ maria dilabentes unt quodã modo inſẽſu:vt& onges aque inman. Eſt enimn vis fenſitiua:ima K humillimã omniũ cognitio. in quã velut in mare&lui profluuj finem: ſuperiorũ omniũ fontiũ aque natura decurrũt ſeq; recipiunt. Quini igitur lnt exteriores fenfus: de quibus quia oportune ſe obtulit fermo Mgiliati poſtea dicemꝰ. ( ſenſuũ inguli: vno ordine/ſingulis cognitiuis anime virihus ¶Exteriorum ſen coaptantur. 2 Cvu(vrdiimus ſitiua: in quinq; corporis partex ſe fůdit? diſtribuitq;in quitichorgana oco K ordine diſtãtia. Tachꝰ licet in totoſit corpore fuſus:verus tamẽ K peculiarius in ma mbus/ que organorũ organa dicũtur locandus eſt. guſtus in linga. olfactus in naribus. in oculis viſus. in auribus auditus. Et hic naturalis eſt quinqʒ exteriorũ ſenſuũ ordo:ab igno⸗ Nens Intellectus Katio Auditus Vus[ Otactus Mures Tactus Manus ideoq; fenſun toti coaptãdꝰ. iſſeremꝰ.dicãt autẽ nũc nanꝰ orga — Nat Tgi. ¶Od ſit verũ ac ꝓpriũ tactꝰ organũ/ poſtea ſuo loco d na tãctꝰ. Manꝰextime ſũt hũano corp vt qᷓs hũano toti corpori:i parte mũdivt aerevelaqj circũferre licet. Nulla eteni hũani pars ẽ corpis:q̃ manuũ fugitare poſſit attactũ.& qdcu; nobis a mũdo obuiũ: ſiue ſimile/ ſiue diimile corphoccutrit: obuijs iprimis manibꝰ/illud attrectamus& excipete ſolemꝰ. Eſt igi haud imeritotactꝰ/ exterorum oim ſeluũ extimus: velut eorũ prodromus ideſt pᷣcurſor& vt ſenlus mundi. atq; ideocoaptãdus cõparãduſq; e ſenſui:quã quinq; cognitiuarum anime virium vltimã extremamq; elle docuimus. nn CGuſtus eadem proportione maginationi et Samſiout maginta nnũdo holslußerſſcieleſerercpeari re inee tſut pore finitur(Eſt eni imaginatioꝰcorpor is interua quedam ſenlatio)ita& guſtus dut tactu hccedit/ mũdũ K extẽriorã ðᷣrpõrã jinũcñshRanũ cõrpüs pãuiũ ſubintrat/ leß n r abdere incipit. Eſteni taciu abditior: pinde atq; ipſius organũ tactꝰ organo penitiꝰ. Man 2 7 quippe ĩ exteriore aere& müdo motitank:ligua vero in àere iternoivt in ore& aula palati Oifactus rationi reſpondere prohatur. MNam ſicut ratio in medio eſt omniũ cognitionũ: duabus ſuperior/ duabus quochin ferior anii S rado n ita& olfactꝰ inter quinq; exteriores ſenſus mediũ fortitus eſt locũ.liquens ſup ſe vilum atq; git/ ac recipit ita& olfactꝰ magiſꝗj guit⸗& attactꝰ corpori iſitꝰ ẽdei Nals corpe abditior. (ſViſus eſt vtquidam inteilectus. ert ncr⸗ Fntellectus vt in lbro de itellectu docuimsꝰ eſt: rep tin a& momẽtanea ſpecierũ intelli⸗ gibiium dẽp̃rehenfio que vno rantũ morneitoin mntellecku perſeucrant? F 6 ndeuoluũtür. Poteſtigitur haud abſq; ratione cbharãri itellectui vus. Eſtenivus l“ nioriam eee — uminis ſenſus&perceptio · Eucis aute m inſtantanea ẽ K fubitanea or igo· viſiui 6 radij Matio — 4 £ — — viſui& intellectun vis inſit multa ſubito perãg 38 ℳ fere imẽſe atq; indiftinite capacitztis Gupereltvt meneirelpondeat auditus. ſeuſis&e lotopredclit& dignitate. De en tamẽ preſtãtia& mobilitãrepoſtea dicturiſũmꝰ cprports umdniaituus ceteris vibus ſenſoriis inſita funt& intus a ſta nores oẽs quimq; ſenſꝰ quinqʒ cognitiuis aie viribu s perpulchre poſſe coaptari.tactũ?xte⸗ cgutiuas aĩe vires: alijuopacto viſenſitiue meſe antum genereſ vt an malis reperitur:ita& ratio in 3 6..*„ 2—*— 4 3 momento(vt pletiq; ſẽtiũt)ſe ab oculis proripiſit/ ferũturq; adrẽ viſibilẽ. Itaqʒ eũ vtriqʒ de rãtiðtiabiliter vilui intellectus propotiionabilis dicatit“ qNam ſicutmens ſuprema eſt& preſtãtiſima aie cognitioꝛita& aud ðceteros quattuot Brficutmens oibus eft cogntonhus abditior ita K ipius auchtus fenloria in peretralibꝰ bdita. Cöſtatigitur exte⸗ en kclui xuſtũ imagmation.· Rationi oltactũ vlũ itellettu menti auditũ. Omnes quoq́; atumn homins ſpecie Inteſeetas in ſohs angels. Mensproprieſoli 7* alfn fenſ⸗vnttantũſpecialiſimo& induuidup genert vt animali. Eſt eni animalſpecialiſſumũ genu; in plurd gener gituri& anmalis genus chuertuntur⸗ Senſus& vt in orrii&lolo ammãti reperiri ſenſus poſſit. Ratio yero què ſeplus ſenſu/ ad vnitatẽ col⸗ znimal cõ⸗ Rgit. vnitantũ ineſt ſpecialiſime& indiuidue homifis ſpeciei& cũ homine conuertitur; uertuntur. atq; homin/v thomini propria eſt. Intellectus ſols ineſt angelis:quorũ quilibet per ſeynã efieitipeciem · Mens deoſoli propria eſt. Nã intellectus&mi tametſiprius adeſſe anime tio ratio eſt:g qua n it: hocex participatione ctingit· Verãeni& proptia animecohr eſtta & rationalis ipla cenletur ntellectum tamẽ ili adeſſe diximus: quantã angelorum aſſequit᷑ us/ diuinã ſcientiã eſſe dictãtes. Porro hic aliter intellectũ diffinim? noticiã. Mentẽ vero ipſi dictã immediatã elle dei cognitionẽ: Nua ſine medio ab attiguis& proximis angelis/ iternoſe citur Alia intel⸗ deus NMẽtẽ Vero co Snitionẽ cenfemus: quã deus ſibupſi innoteſcit. et qua deus a deo: idẽ ſoctꝰ diffi⸗ ab eodẽ conitüs eſt. Sicut& ratioñẽ proprie finimꝰ cognitionẽ eſſe dei mediatã/ aliquoue mtio. medio comparatam& acquiſitam.Et hoc pacto ſõliRomini propria eſt ratio. Solis angelis intellettus ſol deo mens.— CExteriorum ſenſuum Cap. XI. Enſuum exteriorum alius vniuerſalis eſtvt tactus:in toto animalis [G g genere& corpore fuſus. Ceteri peculiares ſunt. 12 CTactus vtrobic vniuerſalis eſt ſenſus:& genere inquam animalis& corpore. ui in qualbet eſt alalis ſpecie& in quauis corporis parte· Qmni quppeani⸗ oyh„ 6 l“ malitactus ineſt atqʒ in toto expanſus fuſuſq; corpore eſt. Eſt enim hec prima anmalium! a vegetantibꝰ diftertas:vt quãtũcunq; emortua/ imperfecta/ aut dopluita credantur:pul⸗ ſatã tamen et velut acumine aiquo/in quauis corporis parte terei rata: aliquanto corporis i motu aut dilatata/ aut in ſe cedẽtia: anmãtia eſſe/ ipſo iblo attactu probent. Guſtus quoq; muerfalẽ vt alimenti fenlus iocundi& iniocundi: par tim vuiuerſalisꝰ partim peculiaris eſſe cõperit artipecu⸗ Vniuerſalis eſt genere:particularis crpore. Habet enicertã aliquã in oſitione:& ꝓ exterjore&proĩteriote ſumẽceſt. Ineſt autẽ huiufmodi Guſtũ p — corporeſedem/ ſibiq; farẽeſſe. partẽ aliquam corporis animalis deligit cuivi iplius inſidet:et in quavt naturali organo? fuam operationẽ pficit. Ineſt tamẽ omni aniniali atqʒ intoto aialis genere(vtalimentarie vgluptatis& triſtitie arbiter)reperitur. Geteri aũt tres ſenſus olfactꝰ/ viſus/ auditus:vtroſi het peculiares funt& proprij. Nã neq; omm inſunt aiali/ neq;ʒ totũ aialis obtinuere corpꝰ. . nunt eni duntaxat animantibus pfectis: ſupremas quorũ arces fũmaqʒ faſtigia obſedere: Porum rurfum quidamſine medio afficiuntur: quidam veroper mediũ. ——3 gn Nediũ: mediũ exterius? yt aer aut aqua. Internũ enĩ mediũ: aut caro eſt/ aut— — hnmedis quc vis ipla fenſit/ua obtegitur. Kurigit lenluũ exter plul ex⸗ Zrtar alij pmeqiũ.fpeiũturſneinedio ractns&cl ldeni quod attaetu/guſtuq; Fremisele- erkipitur: ſuperipoſitũ ſit carn& arimali atriguũ oportet. Ceteti autẽ fenſus ſeſibiſibꝰ ſpe⸗ mẽris ant hehieere nt a0n intetſtith affteiqrur Sunteniaers adua medelemeneazndu ta cõſiſiit.&e qᷓ ipla animãtia circunftãt per eãc; vtrarã& fübtila motitã⸗ ẽta tetra&ignis: minus n bis cognita minuſq; familiaria ſunt· nec X1 ti plurimũ aĩaliũ vita cõſi . ſitere vitã. tur. Futrema autẽ elen — ⸗ 2 8 ——— 4 3 8. urene ſli nc bcui honote Mir A ſuoa factiua: Sheneeee apennpnre 8. dun 1 Aut 1a duabꝰ ẽ auribꝰifuſu. Tresiꝑgit᷑ rec uiuers particulariũ:imediatorũ&medi atorum: cuii tibus— duo tactus K gultus⸗ aceterist bu St 8 L— Actus Gutus E n S 2 7 e P 6 V— r U 6 Br S or S 67 gan 7 In QPar tcuſares lenſus vnuci meeulund tis! 8 u 0 — rn iece ſunt« or gano er Al) * neret autẽſe u* Netllunt quiin lares veto perfectorũ ammãtiũ ſũt proptij Cetta folis i tibpeculiatẽ aliquãi aialis corpe obtinẽt ſed in corpore toto. Rurſũ hiſenſ? tio re funt loco fublimiores. particulares au éſenfus vni a1 & quidiuiſiii ůt ſenſorij/ 1s duibus comũctũ ac vn elt orann Sun eriei nat 3 poribres& preſtantivres. ſ Jediatis! enſibus:vis enſitiua amplior atq;i intẽtio mefl Xã que⸗ ad Phu pertin medi 2 n & qoii & u 0 atti ſenſ br 10 comiw ueu ac it. V e G org S t eni idi emanife tumel— quattũo ſeſus enuiam continerepyramidem. —— 6 3 CAntes dueplus diſtãt vtriq; oculi hi quoq; plujãb nteshepluf ſingua du coniũcia eſt atch iuia Ru g lenſus quattuor audit viſus ſenſus quattuor dudirꝰ V Mn deelteeiee malscapite ſuntſiti haud inuemitã elauc ant(ſed euerſã) pramidem cuius conus verteschin lingua/ bafis in auti⸗ oſſumu 8 K alia s ſenſibus exterioribus aptare difterẽ⸗ ti8ex diuerfitate poſitionum&locorum. Auditus quippe Vndefit vt ambo eiuſdem ſenſus ſenſoria:ſentiant vt vnum. 56 & Fadẽ enim eſtſpecie/ n aturalis aĩe potentia& ſẽſitiua virtus vtriq; infuſa or gano.ſimul tempore ciens/ mouẽſqʒ vtrũqʒ fẽſoriũi: ad ſenſibilẽ recipiendã ſpeciẽ. ſimulqʒ feriũtur aunbo ejuſdẽ nature obiecto/ quod jpſi enfui eſt ꝓpriũ Et neqʒ in vno vna⸗ inalio Alta perficitur feſatiò:ſed in vtroq; eadẽ excercetur operatio. Ambo enm ſenſoria ſiue a minorę ſiue a maiore mũdo mouẽtur. à minore mũdoideſt ab ea que VnIC 5 ijſdẽ manatſẽſoria. õ enĩ fẽfitiuaipſa vis:primitꝰ& ꝑ ſeigemis infuſaẽ ſelotiis. Alioqui diueſa eſſet ſpẽ:vnꝰ naturei ſẽſoriovno& alteriꝰ ĩ altero:fedab aliqua alia vniah& cõiũcta aiaus e/ipſis ſẽſorijs abditiore atcʒĩteri etinipla or gana manat/ deriuaturq;. 6 ualitate ſit vnitas prior: rationa part ¶ Cum omnid ſenſoria:a ſimplici& „ . „ — ſenſorii † qbtuſus: in fẽſbus reperiantur. Orum ſenſuum qui ſua diuidu U eiuſcem ſenſus organo atq;ſenſorio/ſẽſitiua vis ſimplex/ vnã atqʒ indiuiſa cõſiſtit · dn vna quidem ſpecie& eiuſdem ſimplicis obiecti:vt odoris/coloris/ aut ſoni ferre nata iudiꝰ eium. Et ab vtroq́ʒ ſimul fenſoriòttãtium vnape vnjce ſiꝝiul hn ineſt ſenſitiua virtlite:q̃ vtr ũq; aperit reſeratq; ſenſoriũ ferẽs vnũ in vtroq; iu dicmũ id eſt ab eo quodin mũdo eſtobiecto ſiue ab ohiecti ſpecie: que fimul cut a geminis eiudem ſenlus fenforijs fit ad exterius ohiectu iore mundo coneurſus: ita& ab ijſdem ſenſoris fit coneurrentiã in minore mundo: ¶Ab vnolvt di ad interiorem vim ſenſitiuã queipſiꝰẽſationis fõs eſt atqʒ initium. ximꝰ)& eodẽ ſenſibili obiecto:vt ſonocolore: odore. eiuſdẽfẽſꝰ ambo affi⸗ . loco permixtus eſeviderur ſpedans(vr diirnꝰ)in parree ẽviĩ ſeſitiuã:ſiue ad ipſi ſ eſatiõis fõtõatqʒ initiũ⸗ gvndeſeſitiuavis i ipa corũ duas dextrã&ſiniſtram. viſus& olfactus poſitione && loco ſimplices funt: vt qui vtriſq; ſuis ſẽſorij s in eãdem porriguntur paſitionum differentiam. Amnbo quippe ocuili in anteriorem ſpectãt partem Gemine autem nares inde⸗ orſumprotenduntur reflante in ma. Guſtus quoq; haud minus loco ſimplex euadit. Nan lingua e fupericre parte: admota pietẽtat alimenta/ ferturq; quodãmodo in furſum. 5Supereſt ſenſus nullus: qui peculiariter inpoſtrorſum ferri videatur ſitqʒ retrogradꝰ:preter attadtũ.Hic enim vniuer⸗ als ſenſus eſt ſpectans in omnem poſicionum differẽtiani fitq; ſecundum totum corpus totius ſphere plenitudinem * occupans: ſurſumn/ deorſum/ dextrum /ſimſtrũ/ante& poſt. ualiter tres anguli rectimei acutus rectus! Cap. XII. nt geminãtq; ſenſoria:ſenſitiua vis in* zcius woulle bKb rficitur ſenſatio:auditio/ viſio/ olfactio. 2 lneayn ciũtur mouentq; fẽſoria/aures/ ocuii n⸗ res Ft eadẽ eſteiuſdẽq; ſpeciei vis lenſi⸗ tuatauditiua:q vtritʒ ifuſa eſt autibꝰ. S eadẽviiuaq inambobhooculis olfactiu 0 S eadsi gemis narpꝰ· Fihtig ab vtriſ — Seiuſdẽ feloſẽſorijs gemĩ cõcuſvnmen⸗ Eterior imaiore mido/ ab ipſis fęſoriſs ac nñ aliqidẽc; obiectũ. alð iterior 1mi⸗ nore můdo/ ideſt in ipſoaialvt hoie: aß 6—— K — ſenſuum qui ⁊ bile eſi eorum — 6 ₰ ₰. u sNam eori—— unt angul tor ttintutem. kne avn 6 norat acuti um 3 gu. 06 — a e— — Vn ei Be ſirec zuasn Unt vn na abnea 4 C— den— eſt ol aper olt actu 8 angui la ferime lago. Pono 2u ltus enoit nö CV* L 61 8* 215 ahbrum recorſtn perenire diſtantiã Fſtenim auris auncðtrapolita dextrovndi lãtſre ſenſ auduũ oifacumq;exttemis dnuli h in Rnilfrocapitis colloce. Frſi extremos nqexttemis ang dium viſum medio re⸗ obriilluno et clillicno dunenſiſum⸗ ſupereltut eadeni lege mediun do angulo non iiiconcinriter metianmi. atq; eam concurrentiã quefit ab intetnun yirtutisfontem recto angulo cœahtemus. K Cextetiores lenlus ſint tripartititalj boniv Icut bonaſunt tripartita: in vtiliaſdelectabilia& honeſta: ita& tri artitiſenfus vtiium delectahiliumi& honeſiorum. Vta bona ſuntcorporis ona naturaleſue corporis neceſſitudines. vt veſtes ſcʒ ſuppellex cibus item& potus ſine quibus ſaluari triq; oculis:ad S . S — etuec; openmenta omn ſuppellext cibus item& Porus nalis cor⸗ Segwat paneeieerinenacioenitatepeenehoebon lagmätake duech⸗ diſullatòes hiuuſmoãi funt que ſuauter hominẽtotũafficunt. Honeſta autè bona funt diſcipline om 4 neſqʒ vꝛrtutes:que proptiã ſunt animi bona. Equinq; igitur exterioribus ſenſibus alij vti⸗ nuneiſe ponottun videntur: quidã delectabiium ke qudam honeſtorum· vtinſequentibꝰ? . propoſitionwpus fümusoftenlui iita g „Vtvtilia bona ſunt corporis honeſta vero animiita S delectabilia quo? ² qnnmodo totius homiris ellevidentut. bona reierendaeſezg Ciominẽ i hectria partimur corpus zĩamtotũ· dicimuſc vtilia bona referenda eſſe ad corpusijoneſta ad anumſi delectabilia* ero adtotũ. lia quippe ſunt corporiprohra⸗ alis animo/ ahavtriq;cõmunia/ que toti funt ꝓpria. Corpus per le deorſfum/ ad infertorã raptat Anima ſuapte natura ad luperiora tollitur· Totũ vrrn eſt& amoryrtuſc duonn rinentur ambe partes in medio. Itaq; àlia quidẽ funt bona ob què diſquitẽda: deprimiturf deiſcituruc corpus in můdũ. Alia veto quorũ amoꝛe oblita nelciaue corporis aiat ſeſe quo⸗ . qchilins clauſtns exent tollitc pro virib⸗ ad ſidera. Ala deniqʒ funt que vtric parti niü Kue hymeneũ canũt: buſue coercẽturĩ medio copulantĩuicẽ coeũtq;i toto factusdeiectabilium. 3 c1mi Cüctis quippe a Crattus& guſtus:exteriorũ ſenſuũ ſunt abiediſimi&evulgatiſimi Cũdtis quippe aianti⸗ busid nturahũ neceſſitudinũ prouidẽtiã: ã naturã deputãtiſunt. ita vt preſẽte kactu. cõ Guſtusta? feſtintid uii neſttiudicemus probemuſq; eiſe animal atc eo abſente noneſſe animal· Co ctulemper mitatur autẽ guſtu Sattactũ:& ab eo ſeparatut nunqᷓ Vt eni is udex eſt naturalis conueni cõ̃unctus. ektiſt; locinta& ille pretentator naturalis n turalis aut? Seoeeenenpeſunrnweaielteeeee aninaliũ fuluti natirã confulere nequit· Vilus autẽe auditus Vtlatiu spoſtea oſtenſuriſu⸗ musdileipline ſenlus vocitahtur⸗ omniũ preſtantiſimi gehberaliſimi. qu vt guſtus Stactꝰ a corporis carniſue ſalutẽ: itã& ipſi ad ſpiritus/ atq; animi paſtũeac hauriendaqueAru aPelunt perpojiunt/ virtutech conlumant:factiatch inſitutia natura yidentur· Vera quippe 3 propria auimi bona:ſunt diſcipline ſcientiei oinneſqʒ virtutes& quecũc; ꝓpter — pon funt/ que libẽralia& honeſta nũcupantur. Porro olfactꝰſ quẽ ſupius rationalẽ/equà ẽ mediũc;lenfum dictitaumu k honeſtior iberator;eſt guitieatiaczu michlwert CSr 3 fene⸗ hs viſu& auditu minuſq; aio aut corpori P priusꝗᷓ exttemi. Ketifactu seſtpartimvtai tivt corpustẽperetcarnẽch emolliatut· Arbitereni eſt&raptator odo 4 ſeayſina? intorpus euocetparti vt corhu tecarnẽq; emolliatur: 1rneintibus inſpis 7 hedyſmata&e ſpleraq huiuſinodt/ nribns inſpi⸗ i uaueolentioi quam variq ceromata L tà cadem. raut Hec autemex myropbliis potius inko mi n ohl kaweth peruer — „ ₰ Primarie& ſumme corpoln eetimentitalis inreriorſcipise porus NMaithneceſtula futt/ſine duib⸗ elſe& ſaluari nõ poteſt: vt co ſine itẽ cibo etł otu. Fxtra eni naturalẽ locũ:ſtatimcorn aut potu cõfeſtitaine ſitic; cðficiet᷑ enarceſeetitã ecteſoluctori Autẽ nctehorhen extera eſt/ perinde atqʒ locus:quẽ cðſtat alalis eſſe cireuſtantiãt tangentẽ cõtinentẽch aie Keducitur autẽ& adlocũ veftimẽtorũ& operimẽtorũ neceſſitudo. vt que aial operit/ circũ 8 3 —— umfnt honotum: us& audtus hneſrumol⸗⸗ conueniẽtiſq; alimenti. N aturalis autem locus tolumptu ac precio cpmpatantur-. ſunt dueexter ecelſitudines ſunt dueiexterior vnã loci& teſt: vtſine naturli conuenientiq⸗ lo k diſperitq;aial Ft ſuie cibo uLoci autẽ neceNtaßCorpori⸗ 5 —— 5 1bacn nndẽn tnpr muüco n locbb eie. eien neinginka e 2 — lenlu loci nullü reci üt viq; mo iua 3ehttan zoopluta inaur pròp ocb11 W 1 pfeta et ſi in cõtrarijs fuerint locis:à ecta cõtt iorhtci ubriũ dolbreatc; triſtit a:continuo in naturalẽ ſe/propriũq; locũ: trãſi Hiti iterũ vt tactus ĩ toto ſit aĩalis cor pore fuſo: S fiate c ſe ¶Nã aial ſecundũ totã ſui fuperficiẽ eſt in locò: cũ ſit cäti g pori atti guũ- Nulla eh aialis pars nuda aut vcua relinquitur que n0 o enta ſit& adopta. Oi igitur alals partiſenſũ oportet loc mneſle. ls autẽ. Pidet idẽ fere eſſe dicimus in loco eſſe: et vndecunq; a locante corpore cn 1 A1al iue i qualibet corporis ipſiꝰ parte: fuſiis eſt taeiꝰ fitq; tactꝰ fecũd m poſitionũ ditierẽtiã:ſurſũ deorſũ/ dextrũ! ſiuiſtrũ ante& p poſ: uod eſt itcungumntphetau wuunureenr br ¶ Animahũ Ppriejnati 1 Sbe nnene& vca vt plurmun m inn 5* unt elementis. Fxtremae elemẽta ſũt tetiagi ignis q̃ minustẽ perata(it minuſi. luti: Media autẽ funt aqua& aer: tẽperatamagiſ Pmixta. in auhni⸗ 3 ſunt: meliꝰ ꝗᷓ in ſimplicioribꝰ extrenus ſaluãtur. Obeſt em numn allit gralſentur animãtia: ne ve in eii Spfundo dimoueãtur. Ignisi hacc natun⸗ nis acumine:aialiũ extẽplo& cõtẽperamẽta K corpora diſſolunt. Media autẽ eleni tancons ſultura animaliũ faluti:iimiãſuarũ qualitatũ viumn pauxillũ remitterei ate; werlakte naru ra ubẽtur. Eadẽ quoq; elemẽta raritudine& fibtilitate fui⸗ in ꝓfundũ ui tex cendiſqʒ eorũ deſationibus progreiſioni/ nutatonke volatuieſevt quſibiiab 6 fa aelle. dẽtia preſtãt. In medijs igit elemẽtis aere& aqua vt plurimũ ſift pr nnie nialiũ conſiſtẽtie& ber. Nãtumetſiiup terrã vtfů me craſſitiei& fpiſſitudius deg ſa animãtia ſitqʒ; illa oĩbus fůbiecda/ velutcũctorũ imobile terripauiũ: haud tam it in loco celi biötteür mime aterrea mole ſed ab aete aut aqᷓ: vndecũq; ac u aialis locnð auoſtabiliturs unmal: 64 continetur ccund tur mtnrich 3— ¶ Seervs& 4 hitia: ſũt palſões a animalũſ Sce r ali ia&— loci aut: nutrimenül d 3 Null ie ex cõueti 1 h i catonbn— co aut nutrimẽto triſtitiã incurrũt. Afficiũtur quidẽ paſſionibus wre— alutis& corruptionis non tamẽ delectatione atq;t triſlitin· V exlendquißpeſ ue. ueniẽti alimẽto: vitalẽ ſaluãt retinẽtqʒaiamct xriaverowenenatadʒ t⸗ 5 tur. Similiter& inaiata/ nullãqʒ aĩam ſortita:i naturali ſaluant᷑locoĩ ctrarto tur. He tamen& vege tätibus& inaiatis Sbenni ones i Aiecnie n tnltitudine 12 r ni l⸗ —, 6 Som 40 ſi⸗ hs corpore fufum. Hicigitur tactus⸗ r2 nuncupamus in toto anima⸗ Minimus abiectiſſimuſc; ſenſuũ talus eft: quẽ loci ſenſũ loci& conſiſtentie animalis in conſtitutus a naturã/ vt tamen guſtui cœnuunctus Rũcis ineſtam mundo cenſoraciuder prigwsvelſolasllenſeeenperuunloci Sisine malbꝰ.& vt pᷣcurſor ceteroii ſenſuum:naturãlẽeorũ perquiit locũ in quopnmꝰcaſtra me & triſutudo. Pelectatio e naturalis aut conuenient tatur eiuſqʒ comites ſunt delectatio Ilatio „ 1llatio „¶Somnus item& viglia:pa virküs defatigabiis eſt:et q̃ non fem que— irtu rentia In adu eſt cum propriam operation⸗ exercet loci perceptione atqʒ iudicio triſtitia vero ex contrario aut loco/ aut nutrimento, Vnde fit attactu coruertantur. Ineſt enim cunctis vt paſiones delectatio& ttiſtitia:cuim animali& att: neit cu ſa:delectatione/ ac triſtitia/ afficiũtur. ac jolis aĩalibus attactus.V muerſa itẽ& ſola anim? ſhones ſunt ſeuſuum& animalium 6 Somnus eſtexterorumienſuũ porentiã eorũue ceſſatio:& a proprijs actibu intermiſio Vgilia veroeorũ eſt actus:& intuls õperatiombus pleuerantiã. Ois eni finita numerataqʒ at intendi. Vnde fit vt hutumodi virtus quanꝰ doq; in actuiit: quandoqʒ vero in połeiti tu one intermittitur. Senſitiuã igitur virtuscn preſeus In potẽkia vero cum ab actu& operãtion 1 u dit iterdiu jtũ proprias exercrẽ operatiòes/& vigila⸗ latio Vndefit vt ſomnus ſit eius ſenſus ab actu folutio& interm animialieſt pritnus vt attactus; pluribus de cauſis:vt interdiu& in vigiliai S exterioribꝰ organis adeſt(quod acci aniral mundoq; a termittit/ ac tum non mũdo exteriorũue fenſuũ ceſſationẽ& vacationẽ: a ¶ Somno ſimulomnes exterior termiſſi. deſſe dicitur. Cũ vero ſe ad interiora reuocat: proprias operationes i⸗ ſed ſibi ſoli/ adeſſe anmal poteſt.& hauc actuũ intermiſũonẽ! tanimals ſõnũ& requiẽ nũcupamus. es ſenſus: ſunt ab actionibus ſoluti atqʒ in⸗ Nam ſomnus& vigilia:non huius/ aut luius ſunt exterioris ſenſus paſiones: ſed totius generatim exterioris enſus. N firi enim g eneriter vig ha poteſt:ſenſitiue totius virtutis In exterioribus ſenſorijs manſioSomns vero/ eius àb1 dein organis ablenta diſcluſio: Be in intima corporis reciprocatio· quã ſimulſe in interiora recipiente:confeſtim exteriores omnes ſenſus laſſeſcunt defatiſcunt/ actuſq; remittunt: que intermiſſio animahs ſomnus Vocitatur. Non enim huius autillius exterioris lenſus intermiſſio/& ab actu ſolutio/ anima bs dicitur ſomnus:quandoquidẽ alio vãcantẽ ſenfu vigilare alius& in actu eſſe poteſt. Vr clauſis oculis nichilquidẽ videmus:ſonos tamen auribus captamus S obturatis auribus! nchil audte:videretamen licet. Vnde fit vt omnis fomnus uſte vocetur ſenſuũ laxatio& intermiſſio:non tamen vis ſenſuũi ntermiſſio ſomnuseſt dicenda.— S iſſio: qui in ¶ Num ſoluto eo ſenſu qui in animali eſt primus Vr attactu:ceteri intermittantur oportet MNon autẽ ſi ceteri peculiares Facent: vacarè tactũ/ aut intermitti neceſſe eſt. Contingireni 3& in nullus quatuor peculiariũ minorũc; ſenluũ au⸗ ditus/ viſusiolfactusi& guſtus ſit in acu/ nullus in eorũ fungatur Opee aut actione ꝓpriã cttamen folus ſuo fungatur officio. quivnusſit recipien ſeſe ii interiorã ſenlitiu virtute ſoluatur& intermittatur:mox& ceterquatuor vacabunt&dete amumãl ſonioq; perfruetur. C Senſitiua virtute preſente:ſolus tactus non eſt in noſtra poteſtate vt non 8 entiat. Ceteriin noſtra ſunt poteſtate: vtaut ſoluanturjaut intẽdantur. Cum ſenſitiua virtus preſens eſt/& ad extremã corporis fula:in poteſtate noſtra non eſt non tangere elt autẽ in noſtra poteſtate/ vt ceteri ſeniꝰ intermittãtur/ ſoluãturqʒ. Vt ſi ob⸗ turaueris autes /ac nares: os clauſerisſatq; ocellos ſenſitiua virtute exteriora ſenſoria aures/ oculos nares linguãq; infundente:vac⸗ unt auditus/ viſus/ olfactus& gu ſtus.ð olus vero tactus erit in actu& ofticio Impoſſibile enum rſtlꝗati tàãctſi: quoad extre⸗ me corporis ſuperficiei ſenſitiua vis affuerit totumq; cor us infucerit. Vigilabitigitur aial tametililus tàctus/ſuo fungatut ofticio ceteris intermiſis ¶Vnde fit vt in vigilia kactus ſit in actu continuò: ceteri vero quandoq; in e iPeei feſta relinquitut. Nam ſemp eſtpreſens/& adiacens ani⸗ mali locus: circunſtans anima preſente i xitut ſenſitiua virtute& ea in carne ſiue anina⸗ exttemitate recepta: vitari nequit loꝙ enlatio& perceptio/ que eſt propria tactus opera io. Ceteri autem ſenfus vt docuimus)mltis ex cauli in vigila laxari& intetmitti poſſunt Kec illatio ex precedente mani onin pret Aruuvs Inn * enota adeſſe aial ꝓnunciatur. In oœcubitu autẽ lucis& ſolis maioris mũd — 8. Solũ igitur tactũ/ anumalivigilante in continuv actu& aſſiqua joci/c Sene isſenſatione eſſe oportet. Nam non eſſe in loco eeee eeehteniepaloneſuntibwput& vigilia: quo ligatoatq; ſopi⸗ toligantur ſopiunturq; ceteri.et quẽ vtceteri venene Fren Vigilare ſuog; fungi oflcio neceſeeſt. mPrm ¶ Tactumomniumeſſeſimplicimum. CapXV. S Er folam fenſitiue virtutis preſentiã que eſt vigilie cauſa: tactus in Senſitiua virtus/ geminos in corporerecipit motus: quandoq;corporis rxtre mtatibus preſens/ quandoq; ijfdẽ abſens. Preſens dicitur: quãdo toti infuſa eſt corpor. Abfensvero: quando in mediũ/& centrũ ſe colligit. Sicut eni oriente ſole ſpargitur in mundũ lux/ quoſenſibilia nudantur reſeranturue vculeodernero in vecalün labter ele fimulcolligit lux/ autin oppoſitũ tran erhenipetii:& heeeAlenebe di cauſa:ita& in lucis ortu/ ac diei initio: fundente K expandente ſe ſenſitiua virtut ————— expergiſcitur/ſurgitq; a ſomno. Et imptimis Kus tact⸗ in actu fit/ac propria operatione fungitur.ceteri quoq; ſenſꝰ ſua adaperiunt or gana/ ſuiſe; fungũtur oflicijs. Ac tun due in mũdo ſunt/ ꝑ ipſos ſenſo animali innoteſcunt totiq; mũdo i:rurſũ ſenſitiua anima⸗ lis visquos animales ſptritus vocant jcũ maioris mundi luce/ ac fole abdere ſe incipit/ ſeq; ininterorãcolliit exteriota corporis membra deſerit: enfusipſos exteriores linqiit/corn zatu tq; ſenſoria Qua abſente ſeqʒ condente:fit ihico ſenſationũ vatstio& iner o:quã minoris mundi deſt ipſiꝰ animalis quietẽ ntenn inter MSenſitiua virtus lux eſt minoris mundi:fomni& vigilie cauſe. LAnimaleſt minor mũdus. Quecunq; igitin maiore fiunt mũdo proportionaliter fiunt & in anmali. Maior autẽ munqus/ ſomrio variat& vigilia/ ſecundũ lucis ſoliſue aut ablen tiam aut preſentiã. Abſentia eni lucis filet maior mundus ac dormit. Orru ihee lucis/expergiſcitur ac vigilat. Porro minor mundus animal/ aut homo:a ſimul maioris mundimotu raptatur: dormiente dormitat& vigilãte vigilat. Senfitiua gt virtus in animali folis ac lucis vicem obtinet. que oriente in mũdũ ſole/ animali quoq; ino⸗ ritur:ſeq; in totũ fundit animalis corpus ciet /mouetqʒ animal.tactũ i fam aialis carnẽ)ceterorũqʒſenſuũ organa infundẽs atq; implẽs. gllijs rontinuo labaſeereincipit. donec abdita/receptaq; in intun is ſenſitiua virtute:exte riores ſenſus penitus elãgueſcunt/ actioneſqʒ remittunt. Fadem igit ſunt in animali que kK in mundot& proportionabiles in vtroq; motus atqʒ in ipſis fomnus et vigilia: eodẽ modo ex lucis autabſentia/ aut preſentia contingunt. TVnde fit vt ſimpliciiſimus omniũ ſenſuumſſit tactus. ¶MNam is ſenſus eſt fimplicior: quiſimpliciote& leuiore cauſa in actu it. preſente aut⸗ p⸗ la ſenſitiua virtute:tactũ in actu eſſe oſtendimꝰ& fieri illico jo ci ſenſationẽ. Atqui ſenſiti⸗ ue virtutis preſentia qua ſe in animalis corpꝰ fundit ilu due opp ler, e xigilia. in quaſ vtdinunusRactus eſtin actu continuofuoq; fungitur officio. ls igit ſenſus/ haud imerito omniũ eſt ſimpliciſſimus. Nulla quippere alia vt in acu ſit ta 3 la ſenſitiue yirtutis plentia. Immediatus eni eſt tactꝰ:& ſuo fempobiecio attiguus. „¶LCeteriquatuor ſenſusvt in actuſi elineggen 3 CEeteri ſenlus guſtus olfactus/vilus& audttus peculiaresſunt non in toto rorporenſid quiq; in ſtata aliqua corporis parte ſiti: que propriũ vniuſcuiuſq; or canvocatu Pt w tur hi ſenſus pluribus cauſis vtſuis fungantur officijs· Inprimis ſenſitiue e ganidiſpoſitione/ac bona valitudine:Illiu sitem reſeratione& adapetti one ob c n Preſentia/& conuenieutraffectione medij: vt aeris/ aut aque. Nã ſiqua harũ tis eſſe mo ũ imprimis(ideſt vniuer Fadẽĩ aĩa⸗ —.Reuocante veroſe ad oc⸗ li&mundo caſum maioris mundi luce& fole:minor quoq; mũdus diurnis fatiſcens operibus/ atqʒ vi⸗ eſſe. et elicitur ſonus oĩs vi al Bl Zemd—) ſisegentplürſbus:quas ipfirecenſuimus.— S Aut nullum eſt tactus organum:aut cãro eſtſaut ſimplex aialis cõplexio. Cur tactus vnns ãtq; e1 jtoto cor⸗ porefufus. 6 Taotunul? f orime. Vt vniuerſiim animalis corpus/ aut tota eius caro: ita natura⁊ jum ſẽſum rata? vt ſit totius ſe enſitiue virtutis vni — nmot& colliſone excitatur: lumine colorſigne bdorſhumoreſpor EPreter cauſas quas in ſuperiore propoſitione recenſuimus/ quibus quattuor pecuſiares 7 ſenſfus in actu fiũt;alie ſi ingulð proprie adijciũtur. In auditu motus. Inviſu lumẽ jnoffalti ignis ſiue calor. In guſtu aqua⸗ ſiue humor. Nam fonus fit ſine motu! nullus Cauſafenmi qua& colliſione corporum· eo quoq; motu quo ſonus elicitur: e ſpecies in aures defertur qua intus recepta⸗ ſieri dicitur auditio. Lu men colorũſpeciesciet tranffertq; in viſum Iine etenim lumine ſopiti colores aut nullas vibrant/ funduritq; ſpeci es: aut percipi& iudicati ab oculo nequeunt. Pariqʒ modo ſine igne⸗ aut cqlore: odora ſub⸗ ſtantial velut thus aut alia aromata nullam/ vel perpaucã in naresſ piratfragrantiã admo to autem igne continuo in gratos /ſuauiſſimoſqʒ odores acſuffttus diſſoluitur. Sapor deniq; vbi humoris eſt priuatio: vel nullus/ vel perexiguus ſentitur. in humoris autẽ diſtillatiane nico ſe prodit/reſerat enpanditqʒ. Ft hacde cauſa vbi guſtu prehbanda fubſtãtia/ exors? ferit hu mori snatura interni humoris abundãtiam oriac lingue indidiſſe videtur: conti nið fõte Aſiduiſq; laticihꝰ intꝰ manantẽ/ ſeq; reparantẽ: quãſi aliuã nuncupamꝰ. Egetigitur (xtdixinis tactus:ſola ſenſitiue virtutis preſentia/vt ſit in actu& officio. Ceteri vero cau Tactus ex toto ceteris ſ enſibꝰ elt difimilis:vt vniuerfahs/ ĩmediatus primus/ ſimpliciſi müs abiectiſſimus:et animalis /vt animal eſt ſenſy. Is igitur cum ſit animalisvᷣt animal eſt ſenſus:in ſimpliciſuma animalis complexione /naturalue elementarium qualitatum(quãs primas vocant Rtemperamento conſiftit. Hec enim eſt cauſa/ cur in toto animalis corpore? iuſdem nature fuſus eſt tactus:quiatotum animalis corpus vnus eſt piime et ſimpliciſime complexionis eiuſdẽqʒ cõtẽperamenti. Alioqui non vnum animal: ſed plura eſſent animalia. Tota quoqʒ animalis caro:vnica tãntuim prima& ſimpliciſima elementã⸗ rium qualtatũ proportione atqʒ harmonia:affecta eſt& a natura intẽperãtà· quã tota ipſa ſenſitiue totius virtutis: eodẽ mõdo& per oẽs ſui partes eſt ſuſceptiua. Eſt enim cãro:hri? marium& vniforme ſenſitiue totius virtutis organũ& totum ſenſus: vt quod cetera geſtat organa reliquiſue fenſibus ſubeſt. Reliquorũ eni ſenſuum peculiares& proprie ſüt harmo nije: diſterẽtes& abinuicẽ&a naturali totius animalis tẽperamento/in quo haud ſecus ferũ tur ac ſtabiliuntur ꝗᷓ partes in toto. Vnde fit vt particulares ſenſus diſcrimen habeant orgd norũ. Vbi enim cbꝗ organo fungerentur: confunderetur diuerſorũ ſenſatio. Tactus autẽ nullum particularium ſenſuum obturbat:cum tamen& in eorũ orgams ofcium. Nullum igitureſt peculiare tactus ſenſorum:ſed id vniuerſale eſt /totum atqʒvni⸗ eius ca affecta atq; intempe- volũt aliud eſſe ab confundi. ganum Conſflat autem ᷓ abſoni& ſuperflui ſint: qui tatus organum/ Volutaa animal eſt fenſus. Hi „⸗ 4₰ 5 xrjl A Hec propoſitio liquidoex prec 6 x precellere ſenſu:qui eſt animalis /v natuſa preſtantiſimum& primumteſt homo. Homo itaq; tactu cu at facile penetrabilis cuticule: molliſſime iſup ac delicatiſſune carnis/& ac ¶ Qſicut duplex eſt animalis ſenſus/ interior& exterior:ita&& 6 animalis naturã/ complexione& carne. cum tactus ſit animalis vt amma⸗ Hi tenim per totum animalis corpus:neruiceos quoſdam ſubeutaneos intexunt cancellos/ car — — 3M tilagneaſc; plagellas:ſub carneſvt aluntdelitentes! eaſch tora⸗ vocant organum tactus. fe b atE hombimter⸗ —— Mn ver t itatäc let:c uot Rhombimter⸗ 2rinee necantibus ſe neruicei cancellis eſſenrintercepti: experres eſſent tactus Fb E. ß f lis partes infenſibiles. lnſuper& is etiam neruus:in anima ML proderet ſeſetatq; appareret· Apparuit autem hactenus nullus. ſi vt volũt itætactui/ animalis na tura cauiſſet atq; prouidiſſet: quotq. nei K infinite anima⸗ lis deartuatione/ atq; anatomiã * „— omo tactu:cun ctis animantibus preſtat: nnienin taetus adeñtideſtaninal.& a quo rarus dhlperi trid cõtinuo deſijt. N ebet igituranimalium preſtantiſſimum& primũ in eo — ſtat/ eaq; pᷣcellit. licet a pleriſch alalibꝰ:ĩ ceteris ſecũdiſqʒ ſeſibs ſupetur. Eſt eni hõ⸗ tenuisi S nlemtuſirfenſusigatio 2 a pprij actibus ſolutioſuchſenus formiter ſuſceptiua/ totiuſq; ſenſus naturaleor“ tanimaleſt ſenſus primuſe; ſenſuum. Atdui anumalium] nctis animantibus pre⸗ duplexſexterior et iterior: neceſſe eſt et aialis geminoseſſe ſõnos. exerceatur tactus edentibus infertur. Nam tactus ſenſi us eſt animalis/ vt eſt/ 7 quoq; animal eſſe?! cuncta animantia/ ſ & acutiſſimit᷑ ctus.„ 8 ¹ —————————————————̃——— — ſht ſen aut ahimalis quletem/ au vtip büerate riotimet enft * e— 5 an an niuie e tectavnn e pe e 3— ectaMmpertectaammalis« quies: 3 rũ lenſuũ ligatio. k er vero& terioris& interioris: mermilſio. 1 2 Oe corporea aialis virtus& o 4 V traq; animalis vn& imaginatiunsſe enſitiua:ce enm mnagmatio ab anuma in corpore: fimilit 8 tereEtié re ea vis Squea — br cuineinlobie cuul ade tr Eri alis en& nbircaret cdntiariiũ putnn& zduecnt Fuie mu 4& 6 ee ſe ſ eq exterior: untin actueſſe cõtinuo. a opetations 3 AnterAies lint ntſaticeil⸗ 3 6 1 unt. Aut 81 exte rior. en 1 us actu kuert it: S nit& iterie ior in ico. be 10 a u tẽ lin E ile e ſ en uoan nod 4 exteriprẽtſeüt 2 ta du sad ceteros qutijot tenlus guſtũ oltactũ⸗.& auditũ ſe habere probatur. Sicut eni tactus extẽribrũ fenſũ⸗ um eſt primꝰ& n ita et interior ſenſus/exteriore prior eſt:& primus ſimplicitet cdilq;ʒ ſenſus nũcupãdus. Sicut igitur ceteri peculia es ſenfus“ ſine tackum oficio elſe nequeũt(ligato eni tactu/ligãtur:& haud prius a ſöno ſoluuntur/ Ilblutus ſit tactus) ita& totus ſenlus exterior ſine interioreiin actu eiſe nequit. Poteli autẽ interior/ fopitò ex teriore:ſuo fungi oficio. Vis quippeſenſitiua:licet ab interioreſenſorio/ in extremasc 6. orpo Tng ris partes deriuetur:interno tàm ſemp aſtãt ſenſorio. Fterijoribus autem organis nunc Aui preſens ea infundit: ero p ea dut ac deſerit. mnusteſt paſſio— C L S ¶RH ec ex tepeorfoeudt nan uhn Nã ſopito tactu: ois ligatur ſẽ Eſus exteriqr. un ℳ& eß Stremt⸗ e 1 cia£ u. Cõtigit ei&vt glmeir Opite n 6 del ſ flicio. Vt cũ dormiẽte ecul ũ nobis cõſopitis noſtrãciẽt: magina 1oné, ſ n nus pal Iũio iterioris fenſus eiuſqʒ ligatio Verus quppe S eſt& imaginatme et fenſitiue virtutis/a ꝓprij s actibꝰ inter⸗ ee S ieil(vtplurimũ cõ̃tingit Nolus cxterior fenꝰ fopitꝰ/ ligatuſq; ſt: interior vero peculet᷑: fatigat/ laſeſcitq;imagiatio.& a pfecta verãq gete p̃pedii aĩal:al ſer ſopirũ⸗ altero veroĩgotũac v1g A. Stautẽ Atꝰ eſt ĩterior q primꝰ eſt ſẽſo: erũt 11 oẽs ſẽſus quos exteriores vocamꝰ fopiti K ĩtermiiſi·& nulla cognitiua aialis vis ewporen, ac materials erit in actu& q intetmilh. Et hunc — 55 7 2 — — 84 *— 28 S Fe ofhcio:ſed vtraq; laxata quieta at animalis inte grum⸗ perfectũc ſomnum diffunmus. ¶Sopitoexteriore ſenſuſſin n ufeſtiori ir naginatior 18 oper atio. † fi rior ſẽſatio fit ſmi& iterior.&vigilãte exteriore ciekrigllatit 1 . m ſt iterior veroa ſpectris/qᷓ in ouẽtur ſed eaterior lẽſꝰ ouet a ſub: tüt—. toeili dnt minimee cõ interiore organo/vt cerehro aſſeruãtur. Sed 10 e is 3 ſumi itudinis notꝰil en motio huß motũ obturbat& apparere nöl ſt. Peride atq; violẽtiot ſonꝰ: et— de e a trexifilatq; ninorẽ: eũ tohrůdit nec finit audii. Pucequoq; ãpliore:remiior& S½ bratilis lux operi atqʒ abſorbet᷑:maiori tñ& illuſtriori ſẽp collucetiv ibratq;ꝗ 3 boreilre—— radios ſpicula. Lux eni ſolis haud ſtellarũ fulgorib⸗ Seloee 8 eſtcõtraria: ne reti Pele Lelleü intere cü e n ſnir ₰ mplior ¶Sicut igitur in maiore mundo:ita& in minore/ vt in animali contingit · Fxterior enĩ ſen⸗ ſus interiori minimęe contrarius cenſetur:neq; veritas contrariu ſimilitudmi/ neqʒ mundus ummali. Neq; que in mundꝰ eſt iubſtãtia:ei quod eſt in animali ſpectto& phantaſmafi euadit cõtrarã. Simul enim ſubſtantia que eſt in mundo/ exteriorem mouet ſenſum:& eiꝰ ſpectrũ quod aſſeruatur in cerebro/ interiorẽ vim imã ginatiuã. quod fit mterdiu: ipſo ani⸗ mali vtroqʒſenſu vigilante. xterioris tamen ſenſus motioꝛinterioris motionẽ corripit/ eã ſecum rapit/& apparere non ſuit. S opito autem exteriore eoue ligatò/ àt intermiiũo p⸗ feuerate(vtdiimus)in aciu& officio poteſt interior. iſq; tunc kbefnor ex it: S clarior ac manifeſtior euadit eius operatio. Tũc enim recepta ininteriore organo ſenſitiua tota virtu te:animal mundum mũdanaiq; ſubſtantias deſerit adeſtq; ſibiipli.eorũ que prius exterio⸗ ribus ſenſibu S hauſit:/ ſpectra/i lariã& phantaſinãta in interiorecẽrnens fenſorio. Non igitur vigilante exteriore ſenſu:ſigatur aut internuttitur mnterioris opetatio. fed duntaxãt apparereʒdeſinit:que ſopito extetiore demũ liberior clariorqʒ ſe prodit. (¶ Comparatiovtriuſq; mundi maloris& minoris adinuicem: in ſomno vtroq;& vtraq; vigilia. Cap.XVII. Terq;ſomnus ſicut in auimali: ita& in mundo reperitur. LNam animaleſt nunor mundus: mundus vero eſt vt animatum quoddam. Omnia igitur que in animali fiunt: ꝓportionabiliter fiunt&in mũdo.variaturq; mundus licut& anunal ſomno& vigiia:et ſomno quidẽ vtroqʒ& vtraq; yigi⸗ ja Pmus enim duos eſſe ſomnos quẽdam ſupficialẽ ſiue exteriorẽ: ahum profundum! interiorem& verum. Hic vtriuſq; ſenlus eſt lgatio:& vera/ ac tota animalisquies. ille autẽ ſolius exterioris eſt conſopitio& vinculum. uod eſt in ammaliexterior ſubſtantia hoc in mundo ſol:& que in hoc ftelle hec in illo viſa nocturnã noctilucaue ſpectra. ũdo contingat! rite ipſi dinoſcere volumus:recta impri⸗ ¶Si quomodo vterq;ſomnus in mũdo contingat/rite nus: ndo/ ad ea que ſunt in ãnimali: attendẽda eſt& obſeruãda ꝓportio. mis eorũ que ſunt in mund na Sumamus igitur pro exteriore⸗ mundaue ſubſtantiain animal:ſolem in mundo.& pro no⸗ las firmamẽti.& ꝓportionẽvtorũq; ivtriſq; mira cturnis iillo viſis/ ac nodtilucis ſpectris ſtel mẽti. pih congruentia adaptemus. Sſcut eniexterior ſubſtantia/ dmmali quandoq; preſens eſt& S. quãdoq; abſens(Preſens eni dicitur interdiu: quan autem nodu:cum ſucis& ſohsà ſentiaſexteriorẽ ſenſum ciere mouereq; deſiit) ita& ſol quandoqʒ mundo adeſt/ quandoq; vero abeſt. Adeſt interdiu cum ſuper nos meat:nocteve⸗ 5 viſitur hemiſperio. Ft ſicut ſpectra& phãtaſmata:nunqᷓ analc gia. ro abeſt /cum in noſtro haudquaꝗ vi—.E li preſentia ſunt:in interno aſſeruata ſenſorio/ licet non O4 Lr 409 dere& apparere prolubetur. Pap 6. ab animal dimouentur/ ſemperq;i nt: 1 aſidue ſpectentur:itã& à mundoò noitroue hemiſperio nuſqᷓ abſcedunt dimouẽturqʒ ſtelle ſuntq; nobis femper preſentes licet non ſemper viſantur atq; apparednt. Ft ſicut interdiu lu cente ſole:ſimulſpiendicant/ micantuæ ſtelle earum tamen interpolata eſt(ſolaris lucis claritate])& offuſa apparitio:ita& cum exterior ſubſtãtia/ animalis exteriorem ſenſum mo titat:ſimnl& que in interiore ſenſorio ſpectra aſſeruantur: ſenſum animals interiorem ci ere/ mouereqʒiolent · Huius tamen motio/ ab illius motione correptã offunditur: ſeq; pro⸗ ſo vero in occaſum lucetio ſole eoqʒ ſub terras in antictho num hemiſperio meante: vtiãiam liberior eſt& propalatior ſtellarum aſpectus: Ita K cum Foſu exterior ſubſtantia/ exteriorẽ ſenſiun mouere deſinit: liherius cuneta ſpectra& interna phã⸗ taſmata ſeſe imaginatiue virtuti prodere atq; demonſtrare incipiunt. Ft quicunqʒ dihgen⸗ tius hanc proportionem attenderit:mirã profecto reperiet in vtroq;/ animali ſcilicet&mun do concordiam. videbitqʒ nichil vtriq; deeſſe: quo minis omni ex parte⸗ ſit integra ac per⸗ fecta vtrorumq; adinuicem prohortio. CSolis ꝑreſentia eſt mundi vigilia eius vero abſentiaprimus eſt ac ſuperfi⸗ cialis mundiſomnus.. ¶ Sol preſens dicitur/ cumin n oſtro eſt hemiſperio. Abſensvero cum in inferiore vectitatur g maior& minor. Nam minor maiorem ſe⸗ * . 5 1 do exteriorem ſenſum mouet. Abſens Sole autem preſente: vigilat vterq; mundus8 virtutem illiq;ʒ conuigilat& eo ſopito cõſopit. Abſente caturia quo K ſubſtantiam recipits autem ſole:vterqʒillico mundus primo⸗ ſimplici/ſuperficiali& exteriore ſomno obſidetur 4 —————— — 3 ** ſ mnaiot per phoebee jucis abſentiam: que nodu inferius hemiſperiũi peruagatur/ ſec; in an⸗ u thictonas tranſfert. minor vero fiue ipſũ animal: per ſenſitue indem vntutis/ ab exterio⸗ ic ribus organisabceſſim. Senſitiuã quippe ammalis vittutemsſolari lumini proportiona⸗ ſa pilem eſſe prius docuimus.Sicut enim ſolaris lux: interdũ noſtro preſẽs eſt hemiſperio/ in⸗ 6 terdũ in occultius& inerius hemiſperiũ labitur:ita& ſerſitiua virtus/ nunc aialis exteriori 6 hemiſperio/ ideſt extremitati& exterioribꝰ onganis aſtat. nunc vero ad interius hemtſperi⸗ ſe um ideſt ad internũ ſenſorium ſe colligit:exteriora linquens ac deſerens. Nã ſicut in mõdo Ai duo ſunt hemiſperia: ita& in anmal duo ſenſoria interus& exterius. A tqʒ in ſolo exte⸗ n riore/ contingit ſenſitiue virtutis viciſſitudo& aiterna 1eciptocatio. inn Kieit ſens Fterc—— Sol Stele—— 65 Mundus 4 CSoſeſtvt exterioris lenſus obiectumſſielle verovt intenoris. (Nam ſbl eſſe dictus eſt/ vt exterior mundi ſubſtãtia: qua moueri natus eſt exterior ſẽſus. Ftelle vero ſunt vt mundi ſpecira& phantaſmata:quoſ enteriore ſ enſu ac miido ele phantailice ſpeculaton demõſtrant. S ſcut enĩ ſpectra diffiniũtur alſetuate in interno ſẽſo in. ſubſtantiar ũ vitales/ vere K perſecie ſpecies: aſſeruate in mundi cerebro/ vt in firmãmẽto. 1 ¶Q uemadmodum exierior mündi ſubſlãtiaſcauſa eſt& initium ſpectto⸗ u rumtita& ſolis lux lumins ſtellartum e aut ¶ Confirmatur ſingulorum que diuimus proportio: manifeſta& euidenti anãlogia· Q ue enim animali inſunt ſpedra:ea vis aie ſenſitiua ab exteriore& mundana ſubſtãtiꝭ haußt. inhe PEſt enimſubſtantia accidentis& veritas ſue ſimilitudinis cauſa.panquoq; pacſo& ſtellarũ Wlendores: ab ſolis lumine deducticij& dermuaticii ſunt. Sicut enim ois ſubſtantia/ab vna 6 tantum ſubſtantia emeiſit: ita& oislux aut ſ plendorvnius tantũ lucis eſt deruatio. Haud ninpt v igitur abſq; rationedit um ſit: ſtellas phantaſmatis ſolem vero exteriori⸗ mundanec; ſub⸗ pponid.( ſfantie eſſe proportionales. g on ¶ Sicut exterior ſenſus in exteriore& anteriore animalis parte ſitus eſi in⸗⸗ n terior vero in interiore& animalis profundo: ita& ſol in anteriore eſt mũdi Mbſen parte ſtelle vero in altioreſremotiore& ietice. CAbiel-— öfi 0. Nã ſicut exterior fenſus in extremitate eſtani⸗ ins ſe 1 alia iterum eiuſdem analogie cõfirmatio· Nã ſicutexteriorkenlus in e miete Snode⸗ malis interor vero in eius profundo ita& ſolin anteriore eſi& citeriore Va nni anmali quod degit in terra vieiniore. Stelle autẽ ĩinteriore⸗& a ₰ lcet nu parte ab animali& a terra maior— Vnde*. pe Pz uſele exterorem& citetiorem mũcn partem exterioti animalis parti eſſe abiectã ẽ S. inretiori& vt quemadmodum ſol exteriores ſenſus aperit ãc ciet: ita& ſtelle iple interiorẽ ch delãbant& exoſculentur. S nſunm. ſeg Mũdus dlugen „ Amun a pen lnn. r. Abſeme 7 — — 8* 6 U 8** 8 55 132 3 8..„ 6 3 10nnn snu ¶CSicutinanimalieteriores ownes fenſusterminant tniunturc;in iniet chſiden oriqui ideo conununis&totum ſenlus vcitatur:itã&in mundo ia „ iol vt in animalis cerehto Jenſibihũ reum ſpecis: ita& ſtelle/ quedamſunt müdanarim— 43 — 2 * — omnia finiunturſclaudunturqʒ firmamento: quod ideo ſenſibile commune ac totumſenſus dici poteſt. 6 eVtimus /centralis/peni timuſq; ſenſus eſt interior. in quem exteriores omnes/ vt in me⸗ er dium g cõmune centrum procurrũt.& ad quemſq; ſeniibiles omnes ſpecies/ per exteri C pres ſenſus rumpunt.quiideo totus eſt ſenfus:id omne cõ̃tinens complettẽſq; quod eſt lẽ⸗ yn fbile.Sunt enim phautamata extreme/ yltuneqʒ ſenſibiles ſpecies. quibus vlteriores& in⸗ Kn ter terjores nulle/ in ammalis corpore ſenſuie reperiuntur. Nam ſi que interiores& penitiores fet anmaliinſunt ſpecies/ ſpecttis ipſis& phantaſinatibus preſtantiores: he neqʒ ſenſui neq l corpori/ inſũt. ſed ſol animo: vt pote que intellectuales& inſenſibiles ſunt. In mundo autẽ u Fßrmamentum/ eadem proportione finis eſt ſenſus& ſenſibihũ omnium terminus:& vt cõ⸗ Be mune totuniq; ſenſibile. cõtinens id omnequod ſenſu percipi poſſit:& in quo fixe ſunt ex⸗ net treme& vltime fenſibiles ſpecies· vera mundi figilaria ommũq; rerũ magines ſcilicet ſtel⸗ ſe le. quibuʒvlteriores& altiores nulie ſunt /lenſibus peruie. Etſi quos celos altiores eſſe fir⸗ hen mamẽto/ non inficiabim ur: ſẽſibiles tamen eſſe negamus/ ſed aut rationales aut iniellectu⸗ du ales eſſe hatemur. Eſt enum ratio ſenſu:intellectus vero/ratione fuperior. Ri ¶ Quopacto verus in vtroqʒ& animali& mundo ſomnus 5 nu contingat.. 3 — Brus animalis ſomnus: eſt exterioris ſubſtantie ab exteriore ſẽſu a & interiorum ſpectrorum ah interna atq; imaginatiua vij diſcluſio„ K eorum inapparitio.. FVero interiore/ profundointe ro/ perfectoqʒaialis ſomno:ſopitũeſſe vtrumq; n ſenſũ oportet& exteriorem& interiorem.łrłi autem ſopiti/ ſomnoq; ſepulti elfe nequeunt: uſi fiat ab vtroq;ʒ/ proprij ſui obiecti diſcluſio.& ni ſpectatiua vtraqʒ vis(ſcʒ& que extrin⸗ w fecus in mundo/ fenſibiles ſubſtantias:& que intus in corpore/vt in cerebro ſpectra&phäã⸗ 6 taſinata intuetur ab obietiua& preſentatiua potentia aliquo pacto diſcludat᷑ atqʒ ſepa⸗ e tetur. Diximus eni mundum eodẽ modoſe ad exteriorẽſenſum habere:quo& aialis corpꝰ dun ad interiorẽ. Mundũ quippeſẽſibiliũ ſubſtãtiarũ prõptuariũ eſſe:ex quo oſa/ fenſus exterior in haurire 1ubetur. Aahs vero corpus/ penuariũ eſſe atqʒ apothecã ſpectrorũ& phantalma⸗ 4 0 tum:ex quo interior vis ſpectatiua oiã deſumit atqʒ cõtuetur. Tranfiert eni extcrior ſenf Fxter 1011s omnia a mũdo in aĩalis cor pus. quebi in aĩalis corpore recepta& condita funt: ab interi⸗ 6 ſenſus ofi⸗ ore ſenſu intꝰ viſũtur ſpedantur/conſ piciũturqʒ. Sicut igitut mũch omnia exteriori obijcit er cium. enſui: ita& aĩalis corpus interiorioia preſentat. Et qᷓ̃duilli mũdus/ huic vero aialis corpus 6. aſtiterit illuxerit& apparuerit:tãdiuvterqʒ ſeſus eritin actu& officio/& mouebitur ac vigi⸗ labit animal. Neceſſe itaqʒ eſt ad verã/ perfectãqʒ aials quietẽ:vt& mundus ab exteriore ſẽ⸗ g „ h Kanimalis corpus/ ſiueinterna phãtaſinata: ab interioreſeſu quoquopactodiſcludant᷑. ſo pl vt deniq; hoc modo vtraqʒ inſpectiua ac ſẽſitiua aialis vis: conquieſcat⸗ iterpolet᷑/ ac ſileat. ¶ Eadẽ proportione verus mũdi ſõnus: eſt& ſolis& ſtejlarũ inapparitio. 2 4 Nam ſolem perſimilẽ eſſe oſtendimus exteriori ſubſtantie· que exteriorẽſenſum ciet: aut c enſitiue toti virtuti quos anmales ſpiritus vocaũt cuius preſentia exteriores ſenſus/ cõ⸗ 0 tinẽtur in officio:& cuius in interiora ſeceſſu& reciprocatiòe/ itermitti co gunt. Stellas vero n pari proportione ſpectris& phantaſmatis reſpõdere docuimꝰ.que abſente a mundo/ no⸗ 4 ftroue hemiſperio ſole:nocturna vmſione. de pᷣhẽdũtur. diciq; poſſũt ſtelle: mũdi ſpectra/phã te taſinata/ ſpẽs vſaq; nocturna. Nã& ea que añahi nſunt ſpectra:eodẽmodo ablente afalis ſo u le id eſt ſẽſitiua virtute intꝰ recepta: nocte aial cient/ viq; motitãt internã.S icut igiturverus de ac profundus aĩalis ſõnus/ eſt nõ modo ſubſtãtie exterioris ab exteriore ſenlu/ſed& iternorũ m ſpectrorũ ab ĩteriore ſẽſu diſcluſio: ita&verus perfectuſqʒ mũdi ſõnus:eſt nõmodo ſohs abſẽ m tla/ ſed& ſtellarũ inapparitio. Eſt eni ſol vt exteriori sſenſus obiectũ:ſtelle vero vt interioris— 6 Xal Obiecta— i — n SEtetior ntetior— Subä Specha——— E * ¶Sicut in maiore mundo nubium iterſtitioſnocturnus nobis tollitur ſteß eſ Culo tung Ueunt: kyh⸗ tcop euenot nm⸗ bite nodiſct scorpu tacvg⸗ eriote ſcludai acllet. pãl ſto.. nciet aut nlus ch Aas veo ndo/ no ecn pi eaials o iturens itemi ſolsbl men — . — — — ul larum aſpectus: ita& inanimali nebularum vapopumq; itercapedine: ſpe⸗ S.* 38 ctra ipſa nocturnaq; viſaa vi ¶Ad ſuperficialem/ excutaneũ& imperfectum ammalis mũdiqʒ ſomnum ſuppetit cauſa vna quã diximus.In aiali ſcilicet ſenſitiue virtutis in iteriora feceſſ& reciprocatio: qua ex teriores omnes ſenſus interpolantur. In mundo vero: ſohs/ luciſue abſentia: que eſtiper⸗ fectus mundi ſomnus. Ad verũ autem& perfectũ vtriuſqʒ ſomnũ: ahe exqurẽde ſũt cauſe quibus in mundoſtelle:& in animal ſpectra/ ac phantaſmata/ cõuelari/ adoperiri& ob⸗ nubilari queant: quominus internam intuitticẽ/ ſpectatricemqʒ vim fatigent eiq; illuceant Veriſomni He 1gitur cauſe/ in mundo quidem funt nubes:in animali vero halhtus/ vãpores ac interne c nebule.quea corde furſũ ad cerebrum illate cerebrum intelant atqʒ obnubilant: cundtaq; ſpectra/ ab interna ſpectatrice vi diſcludunt. C um enim ſtelle ſint noſtro femper preſentes hemiſperno: haud aliter a nobis diſcluduntur/ noſtriſue oculis occidunt:qᷓaut ſoles/ aut nu⸗ bum/ aut vtriuſqʒ preſentia. Nã ſole vt diximus preſẽte:continuo diſpatet earum aſpectꝰ Hic tamẽearum occaſus contingitin pſa mundi vigilia. Sopito autem poſt occæum ſoliʒ mundo: continuo micntes ſtelle ſeſe produnt. qucadnubium denſitudine& opacitate: etiam nocturnus earum a nobis aſpectus tollitur.& hũc ſolis per ſe/ſtellarum vero interſu⸗ tibꝰ nubibus occaſum atqʒ inapparitionẽ:perfectam mundi requiẽ/ vetumqʒ; ſomnum nũ⸗ cupamus. Similiter& cũ alali ſemper inſint ſpectra ſintq; ſemper illi preſentiavt que nuſqᷓ ab ammal emigrãt:ſicut& neqʒ; flelle a noſtro hemiſperiohhaud aliter poſſut anumali non apparere nõ illi collucere neutᷓ interiori eiy vi reuelari mſi medium quiddã vt interũtes ſpiitꝰ acvapot/ ipſa ſpecirhab imaginatriee facultate diſſociet prohubeatqʒ internam fieri Hocigitur in animali interhyans medium:qnod internas cius pattes ſpeda⸗ tiuam& preſentatiuam/ ſiue potentiam obiectumq; ab inicem duimit:proꝛim a& imme- diata cauſa eſti vt vero perfectoqʒ ſomno arumal potiatur. Vetus itaq; aĩalis ſõuus: duabus de cauſis contingit. prima ſeceſſu virtutis ſenſitue/ ab exterioribus mẽbris& ſenſoujs.ſe⸗ cunda acceſſi& interhyantia vaporum: qui a corde ad cerebrum ſublatu preſentatiuam internam ab intuitrice quoquopacto abdũcunt. * 4 ¶ Interior animalis ſpectatiua ſſita eli in eius medio vtin corde: preſentati⸗ ua vero in extremoſvt in capite. Statueſpectatiuam animahs internam · i extremo/ vt in capite aut in cerebro. Nam he animalis partes ſibinuicem cõtrapoſite fũt/ ſeq; conſpicãtur:& diuerſiſimarum ſũt naturarum. Omna ehenim interna ſpectra& phä⸗ taſmata:repoſita ſunt in anmalis cerebro/ tanij in interiore ſenſorio.Vis igitur eorũ ſpe⸗ ctatrix K&intuitiua:ſccundum redtam diſtantiam amouetur diſtatqʒ a cerebro.vt hoc pacto liberius que illi inſunt: conſpicari& ſpeculari valeat. Eſt enim cerebrum/ qurddam inter⸗ m ſenſꝰ ſpeculum:omnia illi obůciens/ atqʒ repreſentans Q ue autem mſpeculo eſt imago a ſpeculohaudquaqᷓ cernitur: aut cõſpicitur.ſed ab alia aliquavi abiunctaã& ſepatata a ſpe⸗ culo:que eidem ſpeculs eminus recto ſiſtitut aſtatqʒ interuallo. Omius quippe mipeciio omniſue intuitio fieri in rectam diſtantiam eſt nata:& inter ea extrema:que quadam dya⸗ metro adinuicem cõuertunt᷑/ ſeqʒ reſynciũt. Intet autem cor animals& eius cerebuum:re⸗ Inſi pectio cta eſt& dy ametralis oppoſitio.& adinuicem he due animalis partes: vt precipue& rela⸗ oĩs recta lr⸗ ticie ſibiqʒ reſpondentes conuertuntut. Rationabile igitureſt:vt quemadmodium ſpectro? nea abſol⸗„ tum& phantaſmatum/ preſentatiua& fuſceptiua in cexebro ſila eſſe dicitur:ira& eorũ iu- uitur„ dicatiua/ ſpectattix& intuitiua:in anumalis corde cenſeatur eſſe collocata.C or aũt/ in ani⸗ mals ſitum eſt medio.Cerehrum vero in extremo. Obtinet itaqʒ interna vis ſpectatrix/ ani⸗ Corde v— 6 n eius medio vt in corde:preſentatiuam vero in Cecl⸗ 7 ßſ ÿF. K malis medium.Suſceptiua& preſentatiua/ in extremo ſita eſſe probatur. Eſt enĩ vt ftequẽ⸗ ter diximus) Animal per omnia ſimile& proportionabile Mundo.vtpote cuius totũtoti:& partibus pattes rite cõgruũt ae naturaliter adaptãtur. Et hac quoq; de cauſa fieri mõſtra⸗ uimus:vt& ipſũ R̃a M undi& Mundus pſius Aabs nomen atq; appellationẽ pmixti recipianr.dicamuſq;& Aafal eſſe quendã Mũdũ:& Mundũ eſſe Aiai quoddã.vel ſi cũ dif⸗ ferentia ꝓferti malueris: dicemus ſicut Aial eſt minor— ita& Mũdus/ maius Animal. & preſentatiua eſt extremum mundi corpuyttumamentum. ..„ 7 4 CAnimal eſt ſpectatiua vis mundi ſita n mundi medio: cuius ſuſceptiua auſe. ceꝛcla phnn— 8 Analogia quavt aia ad corpus eta totum animal ad mũdum. . ℳ ihre.in minhᷣr icorde. Senfus autẽit it ab aia in co tteriorien us/ autcorporis partk aut qᷓ1 ea ſita fũtchſpicatur. In fnũdo igitur propo: cbrpus:ſpi fieri oſtendimus. Etit tüitiua:ſfea a natura ctati npn ineaiſum füerit/ àd com prioribus nonpula reſinnpfi minöre autech mũd vt in animãli: aliʒ eſtens pars ſpeẽtrorũ pre put: alia eor ſpectatiun ſital vt dyini?in aialis mediq: vt ĩ corde. Nã& terior eſt ab ia in corpꝰ.Hit efti interior ſenꝛcũ aĩa — eſt vis preſentatiua:alia iuccatiua. preſentatiuã firmamentumeſſe ſepii ereſt vt que ſit mãqi vis apprehhenſiiia&intuitiua demonſtreimus. Dictũ iam ⁊ nobis eſt ipſum animãlvt hominem?iammã Si Ium cor us: ita& vis eſt ei mentum ſidẽrã& ſtellas;que funt velut mun eſſe nundi. Sicut enim ſel k vero gitur& tot in quarko capite) paucula tetigerimus: tamen! endam& anim̃aſis& mundi proportionem/ veramq;ana⸗ pliſſe& què qnnem hanc ſimilit xichus igitur quecunq; in more fiunt mdo/ proportipnabi e abet arimalis animia/ ad pro⸗ totum animal vt Romo/ aqͥ mundum.Atquiin animali preſontatiua aBanima 1 corpus inte animalvt homo/ vis quedãm mundi mundi medio/ vt in terrã.ſuſpiciens ad mundiextri er nundi pectra& p̃lantaſmata. ſicuti& vis amma lis ſpcãtrix ¶q̃ũẽ eſt eius arma in medio/ Vt m corde ſita)ſuſyicit ad ſuperiorem anima⸗ lispartem vt adcerebrum:repoſitas ĩ eo internas ſpecies cũctaqʒ viſa npcturna ſopito ani⸗ malideptehendit. Sũtigitur mirabilicòᷣngruentia: omnain aiali& mũdo ꝓportionabiia· ¶Vndefit vt ad verum vtriuſq;& auimalis& mundi ſomnum: ſit necella; ria caligolvtriuſq; ſpectatiuam à preſentatiuadi ¶WAdveram vtriuſe 2 ia dirimens atqʒ diſcudens. — riuſq;(animalis feilicet& mundi quietem: cum pruno& ſuperficiakſomno (qui in mundo per lucis ſolaris abſẽtjam:in animali vero per ſenſitiue virtutis in inerior 4 ſeceſſum contingiaddẽda eſt ea caligo:que ſummam vtriuſqʒ/ extremãq; partem durimat diſeludatue amędia. Nã mediam partem cor vtriuſqʒ& veram anime ſedem ipſiuſq;ſpe⸗ ctantis facultatis locum̃ eſſe docunmus. extremam vero rerebti capitis/ obiectue& preſẽ⸗ tatricis nomine in vtroqʒ mundo finiuimus. Sicut enim anmal eſt in mund medio:ita& aſlis anima inaniãlis mecdio.& Hicut ammal vis enf pectatiua mñdi: ita& aĩa vis e ſ ſp e culãtrix aĩalis·& quẽadmodũ ſpectãda mũditi mũdi capite:cerebro& æxtremo faſtigio col ocantur vtin firmamentò:ita& animalis ſpectanda vt phantaſmata in ipſius animãlis ca pite ac cerebro locata funt. Poſt igitur ſolis occaſum:ſicut interſtes nubecula inter animai & firmamentum: verũ mũdiprocreat ſomnum:ita& in anmali poſt ſenſitiue virtutis occa ſuim& in intirmnã ſeceſſum:interhyans caligo/ inter eius corg cerebrum animalis ſpectati uãin ãpreſentatiua diſiungit/ gignitq;ʒ verum animalisſomnum. Alal Anima TCerehrä e exterior ſ Terepre „ r S. C — 1„ 1. S 8*— 7 3 7 — * 5. 2 5 . 5 F 7 ₰ 6 ²5 dg o —— 5 ——— w 8 z . ——** 5. Feh⸗ S * S— * 6 5.— 6 — * — .— — S 1 5 5 4„ 8 2„ ** Eta Veri Perfeciq; Io im an — uchnẽ abſoluant ter fien& ĩ ma⸗ ſentatua vt ca⸗ bera aĩe ſedes eſt aut prppriũ cor⸗ tiołahiliter/ alia documus. Su⸗ rnam fenſationẽ ſpectatiua& in⸗ emum vt firma ubã ſẽſibilis terai Us.Sy⸗ obel natn uten a ine tim⸗ inm Uoni, nbiu . ) nnin isoct * ½ 0 . 0) un aim rüc Frum animalis perfectumq; ſomnum:ſomniaſequũtur nulla. ¶ Nam ſomnia dicũtur/ cum ſpectra& phantalmatã: interiori viſpectatiue/ ſe⸗ .„ „ p. — qducunt.in veroigitur animãlis ſonnoꝛnulla fit interior ſenſatio/ niorum ſpectrorumue apparitio- in vero animalis ſomno: ſomnia contingant nulla. Cap.XVIIII. oriviſp 6rin 7 ſe oſtentant/ atqʒ demonſtrant. Aſt in vero animalis ſomno: interm vapores et ſubeutanee caligines/ interiorem vim ſpectatiuã a ſpectris& phantaſmatis aut imaginatio/ aut ſõ⸗ S01 Animal Kubes! Stelle Firmametü— † E2. 5 8 3 8 ₰ SS 5+ F 3 3 55 55 5 6 8 233 8 6 5˙5 5 5 8 S 3 S S 85½ E.* S 3 ð 5 g. — 6 8. 2 3— Lere perfece— mundi quietis. In vero animalis ſomno:vis anime motiua in actu eſſe deſijt: vegetatiua veroſin actu& oflicio perſeuerat. ¶ De vi animeſecũdum locũ motiua intelligi vis ab exterioribus/ receptui cecinit/ inqʒ parte animals interna receptã eſt& illi inſepulta. Q uo fit vt flaecidũ elanguidũue animal:ſenſim hnquere ſeſe atqʒ deſerere cogatur& om nem exteriorem intermittere actum · Motus autẽm ſecundum locum: actus. Vis igitur anime ſecundũ locum motiua: non modo in veEroiãc plici ac exteriori animalis ſomno/ in actu ua/ nutritiua& augmẽtatiua:cum mternẽ lit& internis fungens org perſeuerat. Et non modo proprio non priuat vitali coꝛ poris virtute:fortior euã & augmentãtio. ¶Interni vapores e animalis vi vegetatiua et corde el ¶ Nam hi vapores& fumi:ſopito animali vt plurimum gignũt que anumali ſopito/ſomnoq; ſepulto tiuam eſſe diximus:queĩ ſomno liberior& fortior eſt/q in vi ie naturalis eſt anime potentiã/ anime inſita:perinde atq; ſen turaliſue ſedes un corde eſt& in animalis medio. Sicut igitur in mundo nubes à ſole: itã& in aumali/ interni vapores& fumi: a vi vegetante& corde⸗ furſum halant ſpirãtqʒ ad ce⸗ vebrum. Vnde fitvt rurſum dinoſcatur ſol:cor eſſe et vita mundi etvt naturalis anime mun di/ ideſt homimis ſedes. Sicut enim ſpirituum vãhorum animalis cauſa/ eſt animalis vegetatrix& vita/ in eius corde ſita: ita& hahtuũ, ſpirituũq; mundanorũ ac nubiũ cauſa eſt nundi vegetatiua& vita in eius corde locata. euantur ſicutetin mundonubes afõle. eſſe mundi anmam) naturahs ſe⸗ exterior eſt animalis mus. Nam animali ſomno ſepulto:ſenſitiua perfecto:ſed& in fim protinus eſſe defijt · Porto vegetatiua vt digeſti ams/ in actu& officio ur actu:verum receptã intus ſenſitiuã tota& ditifitqʒ lberiar di geſtio⸗ cibi cõcoctio/ animalis nutritio t fumi quibus animalis perfectus elicitur ſomnus: ab ur. Ab ea igitur vi eliciũtur nactu& oficio perieũerat. Hanc autem vim vegeta⸗ Atqui vis hec vegetatrix; itiua. Anime vero propria/ nà hnl⸗— Voon eno Hlatio Ft ſicut ammalis animã⸗ naturalẽ habet in eius corde fedem:ita ehominis guemſete verã u— ePſtenm ſol verum mundi medium vVtqui ab des eſt in mũdi medio/ ideſt in fole& cor n extrenus mundi cor poribꝰ firmamente& terra equidiſtare competitur: ¶Sicutſol eſtin mundimedioiinter ⁊h corſeltin animalis medio inter eius celum et erràm iüj kirmamentum ettẽrram:ita& anima⸗ — ——.——————————— . . 3 — —* —— ——— — S—— 3 68 S e—3 Cdreripue mundipartes ſunt ttes:lol frmamentũtterta.· duelvt inlutius bperieiniriodo⸗ eũimꝰls trib nomifibus sxptimũeur:plaheta fiella/eletienrũ. Planetes mmedi eſtiſtella & elemeutumi exttemã ſunt& vltima mundi corpora. In nnofubſidet elementi: ſtellain Plementutu qu; fixũ ac ſtahile eſt. linter ytrũq; medius fertur: nunc in fuperiore nunc nenoteheubee C2enituperiuspermeatvigiſar munans cc.vetoitferiusde⸗ emädue5lbpeſeirae ornt. nanimalitgittr euncktaniundo proportenabila ols potreinar tertã ſiue elementũ. Animalis celũ eſt eius cerebrim: quod viſcerũ omniũ L.4 nn. g exceſſilimũ eſt obeinetq;eius tholum& atcẽ& quo venarũ acipirirul vis omnis acorde 7ᷣvra gMyAn tendit ac deſinit. Animalis elementũ autterrateſt eius venter aut ma pars entris ãtura r O 7faſt. humida a qjua cordis calor haud fecusꝗᷓ ſol a terra: nubes& vapores eleuat/ tollitq; ad A nlla animaliaulmen. Porro animalis ſol aut planeta! eſtvt manſtrauunus etus cor:ſitum in ei S medo iter venttem& eerebrumiquas conſtat extremas eſe aminalis partes. 3 *— 1 Fement Planeta Sella. nl—— Sicut in mundo duo ſunt hemiſperia ſuperius& inferius inter queſolnaꝰ arneat aunc vninune alteri preſens: ita& in animalicuo ſunt hemiſpe“? 5 rhſu erius vnũ aliud inferius: inter que animalis cor conuertiturinunc vnif n 6 2 quo mundi hemiſperia: vnñ noſtrũ/ quod arcticũ nuncxipamus&vt ad elchrara aliud anticthonũ& Antarcticũ/ quod ad nos eſt inferiũ s Fiis autẽ duobus nsluperias 4, 1 3 aclinirando reſpõſu: coaptãtur duo animalis he⸗ 8 mhundi ih. eriusiferius aliud. Superius animalis hemiperiũ: milperia⸗ r a corde ad cerebrũ. Inferius verò pars erus in⸗ eſt pars elu uh n& pròfunda ventris. Superius animalis hemi⸗ — eriutm ſenfus/ ſiue ſenſitiue virtutis:& in quoois ſperium e o. nferius vero/ ſt hemiſperiũ vite ſiuevegetatricis exercerur ſelati· uo exercetur digeſtio& animalis nütritio. Sicut u 1 intet vtrũq; fertu? hemiſperiũ- nũs arctico nunc igitur ſol in m ſen: 1na& animalis cor/ wůc eius ſuperiora nuncinfe⸗— anractic W ſouet Cum ſuperiora intu etur/ eaqʒ focillat:exercetur aalis ſenſatio/& ripraxeſpicit acI.Cũ vero fuperiora linquens ad interiora/ vt ad ventrẽ conuertitur: enm 10d04 Vente Co. erebrm ima ßruhr — 3 . — — 7 3 7 * „ . gilare mal inteimittiturqʒ ſenſatio: evercende vegetationis& nuttitionis caufa. Pnlphira 3 animalirelpettus& motus?dunt alterne/ vigilieipſiue& ſomnicauſe. ir lupen dialis hemnilperũ: xocari qathemiſperiũ vigie/ diei& lucis. Inferꝰ vero Hatio. W 3 — —— Hemi Viui Hemperum[ò. aialis 4 S ndro s1jxW ————— b Pt ex hac propoſitione plurima inferri poſſunt ab hisꝛqui re⸗ nnin noctis& tenebrarum. Ft ex hac propoſitione plurimã inferi — Aml k mũdi proportionẽ ſeruare nouerint· Vt in antãrctico hemniperio plus eſe —— „ * — — kuſu utn luobis Smeritht is cuſt. micnſte. aſeweo n vnMndj . humidi qᷓ aridi& ſicci.& ſi qui in eo holes degunt/ hos vẽtricolas eſe:pluſq; vegetatricẽhe tuwl. 49 n, nutritionis officumꝗᷓ feſitiuam exercere:helutos demum& irrationabiles eſſe Vniuefum quo munum eſſe hhud imeritovt quoddam animal: vitakẽ ſenſu preditum vitz 1ñ h⸗ iriorelemniperictlenluinſuperiote. Solis quohlätionem& chuerſionẽi vtcauſaeſt.Bni ſ ſn gibe intindi:ta& cordis in animali conuerſionem variũq;& ſugcedanep in vtraq; e veraſzni 78 & vigilie hemſperia reſpectũ; ſomni& vigilie animalis eſſe cauſam. Ptinterdiu inanumali exerceri tio eleuatis/ denlatiſq; vaporibus: node occluditur atqʒ intermittitur· qua interpolata: ⁊umalis Enlatenem extetiotem nocuycro vegetationemvt nutritionnia quainterna quoqʒſt⸗ veris perfectuſq; luccedit animalis fomnus. Id verum quippe perfectumq; animaſis ſom⸗ cauſa iumiliec vt neceſſaria exguiruntur. Gordis carabaſis fiue adinferius auumalis hemilperiũ Chſtg ſee ſt conuerſio· Extetiorumſeriſiuminterpolatio/ Vegetatio ſiue nurritio?Vaporumeleuatuod eſeſ) Cat⸗ cerebrum. Eorumconcretiò& mnernitio queit r a corde diſcludit/ dirimite; prelenta⸗ S tiuamn ab inſpectiua: qua interiectione/ verus ãc perfectus oœxitur animalis ſomnus 2 6 41 Figura ſunpſicis mundi ſomn Verüs nündiſomns * 1„ — 5 1 —— ſ 1 3 3„. 1 — S 2* +. 8.*— 35 x 4—. 8* ₰ℳ„ S. ₰ 5. 1 6— W 2.* 5 6———„— 5 3[ 6* V.„ 2.— K— S„ 5 4. 2 3 F „ 1 NL „—.2—„ 5 1 ℳ 3 —— 4 3-.. Anma rug — — „ ₰* aL S * 5 — 6 ₰ £ 3„ n 3 7we. —. ₰ ——— 1 bri — — J „2 4 2 7 ,— — — 10ozu vnyta zuij saiodr rrururud opxnuag — — 825 * Verus animaſis fomnü nipefectus animalis fomnus Atioꝰis eli aniti ſpiritalis& incorperea: imaginatione penitiorj teri Cicut imaginatio interior eſt& profecior/ exteriote ſenſu;ita& imaginatione Aratio. Exterior eni ſenfit a corpote/ ĩ mũdũ: imagmatio vęrò ab aĩa/ in corpꝰtra tio autẽ ap aĩa/in aĩam.ſenſim quippe ſe colligit aĩa a mũdo ꝓcorpis: in ſeipſã.q̃ ſicut exte V S*— 2— S ₰—2* 3 1 . riore fenſu ſolũ conſpicat᷑/ mñd:ita& ſeſi ĩteriore ꝓpriũ ſpequlat ĩtueturue corpꝰ.ratione vero cõgreditur/ ſeqʒſolã intuetur/ cernit/ apprehãdit. Q uo fit vt rationis extrema Rnthee autem „ —— — — ——— . —— ** — —— 2— —. 8 1-B „ 0 * gAhima 15 1 3 2 *. —— J J* 6 8 v 7 Cal⸗/ FF* Fad õani⸗ Magens K palieh⸗ ðeulum& ſpeculum/ potẽtiam& obiectum: interln ſeatpꝛbpriã ei ctionie& ſpeculattone interpolata. Igitur ne corpðreat nec põteſt/quia imedio nulloã ſeibſaciſcapedinata rior& exterior/Interpolatione:quia cotporeo fungitur organo. — ẽſeiis eſt anima: ****. „ * 8 1 1 tecta delerẽda ſint. An Eputanda eſt. Vtque ſe omn corh 3.——— 3——— — 4 3 ₰ * S 3C 8 3 2 3 u& elanguida interp — orruptit bilia tamen& emarcida ha a ſunt· Animã autem proptia ope — —— tanimã mundis. N ſtanimalis po duiaprõpriã operãripneen igatiſa ennti⸗ proprio actu lolui noneget: qut eas u/atqʒ ofücio perſeuerare poteſt. Sola eterumea visdi⸗ erpolãda eſt;que corporeã& materiahs eiii mn quam ratiocinationem yocitamus) hãtienseadẽ intuitiua& preſentatuiã: Tria ani4 ia. Et que prin We 5 ecula ſeipſã. delebilis& immortalis ei ien Nuloquipbe mediopotelt z leipla diduc. 5 3— S 3* 6 dio& exte Sn 2 *— 7 — ut egeatlãut poii aſpirtalis incprporea& ₰ B moliũtur. vt vis ſenſitiua: que tainetfife⸗ tione haudquag/ e& matera eximuti d& in fu⸗ enim anime ſpeculum/eſt mundus: ſecundum/ corpus: ter üsbia videt in mũdo:ſecũdo ea in proprio corpore/ſpeculat: poſtremoimn NMund⸗ꝰ autẽ& corpꝰ cortuptibiliã ſunt& fepabilia ab anim. 6 exercet/ atqʒ implet. Fadem corpus: tertium 1pſamet „ Aie vero ſubſtãtia in⸗% K aĩa àb anima diſcindi/ diuelli& ſeparari nequit. Semper igit iugiter ſihi adeſt/ ſeq; intueri& ſpeculari in ſeſe bia/ line fine po⸗ .Inter eius füdicatiuam bprefẽtãtiuaminter am& oblectum interhiat nichul/ quo pla ligetur/ aut conlope⸗ — Igitur neq laxari eget anima quia in⸗ Eget enilelus vterq;& inte⸗ Et laxari poteſtvterqʒ/ quia iner ſpectatiuã cdrporis& fpectatiuã mundi Nã hec exterior ila interior ienſus eſt inter hians mediũivtrãq; à eſpillen⸗— Interior ſẽ⸗ ſus ab ex⸗ terdũ rapit — peliat: eiu ahsvigilia intern anin nus ſopito autem animaliberior& ſerenor ſe prodit imaginatiue vit᷑⸗ non apparere dixit xutisactio& ſpec haud ſeſedeſeras rat terior ſec imaginati 6* nodum im * or:ia pleruniqʒ& ratio. E homo ſõno fatiſcens/ Fe rationis vires liberius par Ratio imaginatioris ãc totiꝰ p ISicut exterioriſeſui preſidet ũmaginãtio fecatio:ita& mnterne ſeÿſatiom quum imaginati K cenſoria. que eſt& jefecatio& rępetitio/ internarũ o manentia& ſimpli iſimũs in ĩmortalitate/ extra omne coryꝰ& materiãſtatus. Sicut igitur Rationalis anima eſt en toto im iütitiòtie vatiatur/aut permutatur. Siue vigilet homo/ s ratio in proprio nichilominus actu& officio perſeuerare poteſt. Sicut tamen in ã ſenſationem haud ligari/ atqʒ impedir:fed dũtaxat adumbrari& onem& E ſeuerante ſed minus appatente. mmortalis& a corporei proprio diſcludit obiecto:hanc a mundo/illama corpore. ainatioin ſomnoꝗᷓ in vigilia ſolutior eſi& iberiꝰ⸗ palmneg quicj corporis per⸗ iue fomno feſe mueſpillet atqʒ fe⸗ trorum 1nſpectio:ita profecto& in ratione contingit. vt animalivigilante ratio& interpoletur: ſed minus appareat. KRapit enim plerũq; lenlus ex⸗ nationẽ. vtraqʒ nichilomin usinadu praprio& aficio per⸗ Sicut& iferiores cela prima/ ſupremãqʒ latione raptã⸗ teriore inꝰ tur vniuerſi: ſuos tamen motus i ſingulideſerunt! licet modice pareant. At vbi h Spfabut⸗ hãtaſticeiſpec gatoextepiore ſenſu/ interne imaginationis& quidiuiqʒ a nobis diiudicantur.—— iöis:cenſoria eſt& arbitra. ue eſt ſenationũ exteriorum Teſiumptio& de⸗ ſatiomquum imãginatiõnem dijũs preeſt ratio/ illius arbitra in mrium ſenſationũ: illarumqʒ per⸗ exteriores oinnẽs feniationes/ ad internam vim ſenſitiuam(vt aque vniuerſe ad mare de⸗ cutrunt:ita& võtinuo intetior omnis ſenſatioverum ãni rationem vtad ſequeſtram& iudicem! omnemq; matetie ti à naturã iubetur. E2 3 3—*— 5 4„. 5 8 ¶ Sine ratione ſõnia queqʒ nocturnaq; viſa: ita in rehabete tantur. mepulſitat/ ac ciet oculũ.ad eiuſqʒ hypoſtaſin liminantem · defer⸗ — wexaq; eſſe pu⸗; 6 „ — ———— r 32 E pl 2 6 —— — =— E . ₰ S. — —— ——— — — — 8 S—— — — iter aut ſua — 2 6 5 mnatuin vera ta appt ritio· Nun autem eſt:e tionms ct At intus parentitain re& munio haber atq ſe. Abſle qnpp uediferitaticrerumicteii aqunynßuogfubprop quod eft. re trum non fubſtantiaet fu tionis oculo fubſtantiam: nonlpecttum eſl ininuat. LVnde krytinternam animantiũ bri utorũ qt c e contungeutia&K ver citer pãtata k ginatio am vi orbata et e Sit Sh En S Homnis LKano 8 Exterior Ie en Feh 8 Brutorum anmãtium ſi gura. tia bruta in ſono a ſpec ris fallunti 5 atmun uaimas atohtnaun eet nnaui ⁊brutis nullum ineſt diletimns zn ginis& veritatis. omnem par 1 famq́; aut fuam aut aliorũ imagimẽpro vera ſubſtantia vt duimus re— igitut anmnãtiaꝰ non modo ab jntermo imagimationis ſpeculo falluntur:ſec&⸗ vmnmn liquida et fpeculan ſubſtantiain qua viitur qutuis imago. Vt petula In 45 wdtinuo ſua ip— tur/ eãq; vt lti S mn 11 5„ 2 8„ ½ Fallũtur itaq; aiãntia bruta& interiore& exteriore ſeſu/ ei in ſomno& ĩ vigilia/ab cœi fpe⸗ & unagine. t non tantũ ſpecies non vt ſpecies recihũt: ed& ne ſupitantias iplaß⸗ vt lubſtãtias inlpectant· Nec; enim norunt. quod ſit itet ſpeciẽ et ſubſtãtiã diſcrimẽ. vt aut rerũ ſpeciesvtſpẽs aut ſubſantias vt fubſtãtias admittãt· ſed aut cõfuſevtrũq; auti cõtrà — ₰ — —* .— — — iaratione perciplunt lrac; ſenſibvtiiſc; ſeulicetinteriores& extenore:in vtriq; yt in ſpe⸗ S. Vnduseſtvtqcdã aiah:eteadẽ vtriſq; proportionahilter mſunt. Dnimus vtrũq;& animnal& mũdũ eſſe ex corpore& aĩa:& quod ſit vtriuiq; Omnẽſen⸗ E ſeorpns/ duenc aiauippe aiamiplã: aialis eſſ alam. Aialy ero ammãmundi ſationẽ in S Oſtendimus& duo in animaliſicut& in mundo eſſe hemiſperia. Superlus vnk capite: vi⸗ aug Inius: lioc vite/ilud lenſus eſſe hemiſperiũ. Nam in fuper ioredialis partevt capi⸗ talemvero te:oĩs pfieitur/ impletiq́; ſenſatio. in inferiore vero/ vt nventre:ois vitalis operãtio& am operationẽ malis nuttitio adiplet Totũngitaial ed proporrionabil⸗ kiecmũdosendehhrie ivẽtre ꝑſici ſünit Aĩcis aĩa/ſimilis eſtaie mundi illius corpꝰ Humu s corpori.ð upetius quoq; à 8 he —.. miſpetiũ:arctico mundi reſpondet hemiſperio/& inferius antarctico · Aixlis extrema mi⸗ di exttema reſpiciunt: illius quoq;ʒ medium/ huius medio congruit. Amborum media funt cor& ſol:illud aialis/luc vero mundi. Sol aſfidue vtraqʒ mundi perluſtrat hemiſpe „ ria:nũc arctico/ nũc antatchico pᷣſens. Coritẽ in aiah nũc ſua lãpade/ ſuperꝰ ei hemiſpe⸗ riũ opplettipſoſq;lẽſus iactuoflicio cõtinet. nũc lud deſerẽs/ ad iferiꝰvite hemiſperiũcõᷓ nertitur:vitalẽ in vẽtre exercẽns operationẽ. Et niclul ꝓfecto eſt in aiali:quo můũdꝰ careat Michil in mũdo:quo exors etexpers ſit aial. Iaudigitir abſcʒratiõe⸗ in ore oim: vttriuiala— quiddã/ac prorritum derantetuy:& alal mũdũ& muncum eſſe animalquoddam— Mundus Romini 3 ciuiiis animalium ſimillimus exiſtit. 2 ¶Vnicũ eſt aialis genꝰ:i ſpeciahſſimũ& indiuiduũ.vnica itẽ hõis eſt ſpocies:& eaſpe⸗ tis& luhlantiis/ea kalli ac deeipi contingit CEſſeceum aliquod fumamento lublimius. 1 3 B— 5 8 * 4 —— S——— — — 2* Cialiſtma atq; idiuiduaT oti aialis generi/ ineſt ſenſus.vnuerſe quoqʒ hominũ ſpeciei in⸗ dita eſt a natura ratio. Eſtautẽ ratioiferiorũ om cognitionũ pᷣſtãtiſuma:cẽſoria yt docui⸗* musR athitra ſenß vtriuſq;: quibus vt animi apex& culmmẽ/ prouide ĩperitati ac peſt. Cum l igiturhuniana tota ſpecics haud aliter in toto ſit aĩals genere/ Iin ſenſu ratio:liquet ho⸗ i nunẽ qui ſobꝰ ratiõis particeps eſt) cũctorũ quibꝰ adeſtſenꝰ/ anumãtiũ efle S ˙ i cut eni ſenſyrlatior ac fuſior eſtrationc:ita& aial in pluribꝰ eſt qᷓ homo.& ſicutrò apex eſt. 8 moileratrix — 2 Pr⸗ rius& in paucioribꝰ eſt: eo quod frequẽtiꝰ& in pluribꝰreperitur. Vnde fit vt mũdꝰ ſit hoĩ un ſenſuũ:ita& hõ culmẽ elt& modetator aialiũ. Preſtat autẽ ſemp id quod ra⸗ „—— ſel Iᷓj cuiuis animaliũ ſimilior:& ſatius hõð pro mũdiaĩa ſumẽdus ſit/ ꝗᷓ quoduis animal. ¶ Tantum eſt animal quantꝰ eſtfenſus:& quantũ ſenſibile. Mã ſenſo cũ aĩali cõuertit. oĩeteni aiali erſoliineſt.& cuiſei ineſt id cõtinuo eſt alal: cui„ nõieſt/id minime aial eſſe poteſt. Senſibile quoq; tãti ẽtquãrꝰeſiſenſꝰ · Et eniſiſiile ſen⸗ 1 us oᷣbicciũ· Ois autẽ potẽtia proprio obiecto eſt adequata& cõmẽſurãta. Porroipſũ ſenſibi a le/ tantũ eſt quãtũ id fpacii quoda terte meditullio/ ad cõuexãvſq; firmamẽti cucũferentiã Nquccuidab hutulinodieircũſerẽtia ambialicuiſubeiꝭſſui:ſi quid autẽ eſt ea ſublimij 1 ſenſui nuſli reſerarur atqʒ adaperit᷑. nn Sieut in elemẽtis tota animãlis conliſtit vita:itã et in planetis vtin ſoleſẽ 0 g infieſaet Enialis ſupſtãtiaieſt quodãquatuor elemẽtorũ conetetio ·& ex ijſdẽ nutrituri viuitc; aĩal: m quibꝰ& ei) fubſtãtia ccalita eſt& cõflata· Simile quippe a ſimili nutrit᷑. Aialis igiẽ vitaĩ ele mentiʒ cõſiſtt eiuſq; vis vegetatrixſtatuendain elemẽtis. Porro aialis ſenũ& imagina⸗ t X tionẽſepius docur in planetis& ſtells cõſiſtere. Eſt eni ſol vt extexioris ſenlus obſectũ. Stelle ero que ſũt mundi ſpectraſũt vt obiecta feniꝰ interioris. Nã ſtelle noctu& ĩ quodã pe můdiſenoa nobislpectãtur gilãte en mũdo vtcõlpicuus eſtſoleita& eo dormiẽtecon z Cauonale animalin quo ſuprema eſt imaginatio:fimamẽto ac ſelibili, undpcontinetur vtequaleab equa. ⸗ CSnpren uppeaitſritoniis ytgel aginti· ecautẽ ñn teminatu;f⸗ 1 S eenh clelm . t F. 8* n B p e ki en — ſenlb *ern Ta.— er⸗ 7 y ꝓ ℳ— Ignis una 1 V 5 — 6 mõſtrati 1 Ka eie enſibii⸗ mũc e earceii rmuneuto. iono autẽ ratonis Seſtp particeps: cuius immortal ali m aduv un bilia por Porät trai alis me nlpeton n. Ex hac manifeſtum eib hommem haudquaq ontinertſi mundo:cum ſit vtroq; maior etſuperior. mpolbüe enim elt vtam Xinſigrums et. (FVnde dſit celum rauionis inuiſbile ſi manentò uk inge eatq; nrn ratio. S U Birutn res Snatura totã/ ex quttuor cwna elementiri ita igclwir Set di men elementis:vita/ſenſu⸗ imaginatione b ration W vt daihneit ine lement is: entetin planetis imaginatio in fimamer nt 01 Cy. c 3— — at tem firmamentofubl mior: fupereſt vt inmteriore aliquo& S& preſtan k. ⸗ Af —— lit/ atura inuii ſibil 11 fir mamẽ UmOM 2 1 „2 mundu n co inenene oEm an— alu ciote auore vctioreſiʒ— ſpecie⸗ uet dnt trationis prene es eunbn les 1 ta& e lasiu udq X] etecs as fuprem qanarũ ſubſtantiurũ ſpecies urbitra mum& ahwenee celum. dyt tal Kuch S de e eo 3 n nos cum natura tum ratioipl mundiꝝ ſpecies aſſerustur perſimiles his Ipect u cupare poſſumus rationis K ammarũ i oe rt ie lium ſuorum corporum caultrisvrgentemo necellitu eree bentur. Et inquove tudine pre ttigue 3 ututeceger rimam future ſue relunrectionis& nnmortalitatis pem Preltolantes. r ¶Sicut rationali aie vires duas ratione fuꝑ eligr es R B 6 mentem:quibus in angelum eſeſdeumq; eriaxillat:it 81 ge minos alios es et u„r neies eblin iniuriaa aſt ſeuerare pollumꝰ Lieet alique 0 p Senn ammer ene meti 6 uncupamus.Eſt en⸗ au ma p c aut co gitione aut vit i ubäznr ia pee z tü eſt. VI; ſ Pila anima dar S ri AU 5 ine in digeſtiuã nie ſubſtantieper a35h quod eſt ipremü keleeenn Vitan is bra. In aumtatm et in gentin ãſue dopagatwan et enternde quib Spr Suvloqurifüzu Se 21 ogn 106 aperit ac diitribuitvt in auditũ vlum⸗ Sei nun 4 ti cuuct tam 8 ani⸗ 1 Vniue? aievir mẽta. Jub⸗ Hätiua . ———— 8. me viribus/ vis motiua eſt addenda: perfecte exterioris ſenſationis en jul& naruralium neceſũtudinũ prolecutiua. Quibuſcunq B enum rebus periechs adeli ſenſushe loco in locum trãſferendi hgbent puteitatem. Vniuerfasi igitur rationah thadecadis numeroemetimurxttub orruptr tute dgeſti Lmentatiuam/ propa Sate ihcã ſiuejmaginatticeãti congyed aamonitrata e Auòfit n tientes: aterret můdimedio 5 bnehnt ũ vſe 3 cei et decimũcunjũ jnuji coꝛpe per mutio ue ueniie lit neceike duoſq; glſe celos mnuiſihiles: ſupra ce lũ rationis rationahũue animarum.— Sunt eilupra rationẽ duę ſhiritales& muiſibiles: inteljectus& mẽns hec f⸗ hus 4ein angelorũ. Diu oq; funt ſupra rationalẽ animã beatij na entia: angelus et Unge ma cer tura: deus ab eterno blbſilbens/oih author C„ nd mant teuum el elilu pra imentum tres d minus eſſe celgs ſith plices& inuiſibiles riin m ohile lſe angelorum celum. ſior muiſibilis& iucotporea:ratio/ iniellerthe n. T Tlet landi o aciendi videnqtuudienqi:l muãk mentis Pßrrionẽ: ſua ſo ¶ Sicuttſina eſt co gunno inagiatione cel mens: ita& ration abiie( ittres ad minus ſupra firmamentũ eſſe gelos ſimpheiſimos! liqui⸗ ſ diſmos& inuiſibiles.i elum rationis& animarũ/ Celũ intell ligentie ſiue angelorũ:& e— tremũ celũ quod eſtmentis celũ:diuine beatitudinis(ſi dicere cet) actubitus& lunian.— more defjnita mRnii. Sun tautẽlii celi natura inuiſibiles: ⁰ K rentes actu: 1& potentia. teri quiphe cðli a irmqmento/ad celum:d Herenttas habet ces ce u actus& ptenjt u uis üað tibus/ mortaliũ oculis pauũrir. Bbrũ enimn potentie ſunt ipũmet celi aẽtus vero olunt infixi ulisplanete& ſelle. nullü uippt celũpſeſac ſuap⸗ Qu ui c 1 te naturai pect tabules vi ibile eit. ſedx Mden a nobis dic untur⸗ quia eo cus.ſed puriili ſunt: ſimplces& rentes ratiom peèrꝗᷓ chſorium eſt aigelorũ celũſ quod a luna decimo numeratir loco) el gumüN mobile. cuius miotui iuferiores oẽs lationes obtẽperaut& ab ea raptanti. Eſt erim afge K lus pynmna creatura: prinutus& aite omnẽ aliam greãtutã adeocondits. creatns 8 ris emunentior& que poſt deũ vniuerſis preſiet: ferẽs regẽſq; poſt dei à, autẽelũ imohile eſſe võlunt: ſicuti&eus eſt omniũ rerũ cterna& inorã N CPe ſucceiſiua et—— equallts te. 5 — ani 4ell uxa t contitue ſuced mea eſt 4 b ac en † E tejeſtnathra per Setichr. 8 g Qua itee elunt vt ſonus& lux que epninnoename di „ cum funt. Permanertes veroſuntvt Sorg apor. T? gor⸗ ſiccit axHe gnimxe lunts Inuis ſtabiite ſiem qay deo inſtapilibus ebnſtut mihus eſſe veras/ ininuſitʒ umèyires pen Vniuerſe geſtuã: au- anime vi vtpote ſimplixes& immixti a⸗ 0 vi mpli rü actus vtplanete K Wu& o ſelle a nobisſ pectantur. ltra autẽ Zſirmdentũ:nullus aut planete aut ſtelle reliquitur loꝰ Metta dit⸗⸗ imitiviſibiliactu ideſt planeta aut ſteſla carentęs. Porno ferentei uſtates caldt ſüuepr⸗ a 3 ß per fectaß: ꝙinli abiles ink 5 7 rioriſq; plemtudinis· ꝙ kmotior 84 materia& qb opacis olidi ß corpohus ch fublimioik/ fortiqte&p reſtantiore cauſ aſſidus produ cantur atc repay tur tap1 enim cauſa K& quꝭ eodem ſemper ſe habet modb: ſingulis mq nents 1 em 2 cumyix; ipſius haudquaꝗᷓaſſeſcat atq; nunuatur, Vndę ſit vtemp eũẽ& ſimul totũ dum. Qie autenyis puſill terrena& materialis eſt ſitu in Jontraoritloca⸗ duiqiei particulatum fœneratur. Suiẽteni effectus priprẽ in ſubiecto/mãpẽrs mhpt partẽ: tpoſte rum aduentu/ tota ſe inſukiettò prolata quqlitas intendat/ſuoc; mumcio ſc pleatur. Profertur qiuppe permanens afectio: ab infirma& imbᷣciila cauiã. que&— ſecundum numerum agit proferens prius vnum⸗ poſterius ahud. vt plurttãte apti m totus vnus concreſcat ipſius effectus vᷣtighis prius exiguum in àqt uã/ qᷓtotum calbremin* ducit,& qut primo productus s eſtcalor in Aquamanẽs: ecundi pre ſolarhraduentum.— de tertia caloris pars/ duabus primis ap Igni ſuperuenit. Dein quaitã: qucad auã feruor/quantus: eiſe autnatus eſt aut poteſt. Fuandeautemi ualittes: nobiliore ke preſi: autiore modòa fu sProrũpunt educunturue cauſiꝰ„Nam vnihe/ ac tõte Fiuoriun⸗ tur: nð öüuheen— numeſu n aut parte poſt partem. Lux ennſtmuloritur to⸗ herur Sioms 5 rusimaorts lunt pleuitudinis: kou — ¶ Fluxe qualitatis numerus]jin vnitate et indiuiſibiliter profertur: permanẽ tis veronumerus diuiſiſiliter profertur& in numero. ¶ Omnis qualitas/ in quodã numero conſiſtit. Eius enim intentio:eſt quedam graduum partium muſtitudo. S ed vtin fap̃ẽtioris propoſitionis ratione dictum eſt:ſucceiſiue& pre⸗ jentanee qualitatis numerus/ laud in numero: ſed indiuiſibilirer& in vnitate elicitur/ ſi⸗ mul totus/ non parte poſt partẽ. Permanentis autẽ qualitatis cauſa: eam numeratim& ſe sundum vnitates elicit /totamqʒ per partes intendit. Lux a ſole vnice ꝓlata cxor ab igne diuidue manã⸗ — E 7 Intenſio permanentis ¶Linee quibus vtraqʒ qualitas ab ſua cauſaſ ſubiectũ manat:ſibiinuicem ſunt perpendiculares. quod patitur ac recipit. Tẽpusin quo fit actio. Mediũ/per quod a cauſa ad jubiectũ fit pla emanatio. Que producũt᷑ qualitates aliã pmanẽtẽ/ ahã momẽtaneã. Nẽpe horũ vncuiq; Ppropriã aptabimꝰ lineã.Sit igit quadrat? abc d.cuius ſiniſtrũ latꝰ a b/ſit linea efficiẽtis cau ſe:vtrãq; q̃litatẽ& ꝑmanẽtẽ& ſueceſſiuã ex ſeſe ꝓferẽtis. Dexttũ autè latus c dei oppoſitũ ſit linea ſuhiecti/ qãᷓ vtrãq; recipit qualitatẽ. Debet eni ſubiectũ oppoſitũ eſſe efficiẽti cau⸗ ſe:eiq; ſecũdũ rectũ& ex aduerfo cõſtitui. vt liberã ac patulã ewi leſe recipiat actionẽ. vu⸗ perius latus a c ſittẽporis linea: in quofit qualitatis ꝓd uctio. Inferiꝰ latus bd/ ſit lineã me⸗ dijvtaeris aut aq;: quodiſtatſubiecũ ab ipla cauſa/ quoue ipſa qualitãs manãs a ſu caulai fertur deuoluiturq; in ſubiectũ. Hoc enĩ quadrato perpulchire ois exhrimitur Pingiture actio Cũ igit pmanens qualitas /a fua cauſa ꝓdeat ſecudũ tpᷣsl vt cui ars in parte tepo⸗ ua s ꝓductio ac hnea:pĩ kendã eſtinter ineã caufe K& hneãſubieci a linea tẽports equidiſtans. vt cu cmenſurãda eſt:& tota toti eiuſqʒ partes partibꝰcoaptãde. Sit iraq; heclineae Equã ſeco mediã pũct o ð ris& in toto tẽpore tota profert᷑])in eo quadtato permanẽtis qualitati ———— ⁊ quo in vtrãq; partẽ/ extẽdoſupꝑ e fppedicu? larẽ/ ad fines vſqʒ quadrati q̃ ſit hgi. quã di⸗ co eſſe vt lineã /ꝓdudiõis ſucceſſiue qjlitatis acauſa a b in ſubiectum c d. Tota quippe— lineaef/ manat a cauſa a hꝛĩ toto tpᷣe a c.& eiꝰ pars prior& ãteriorvt g feĩ ãteriore&pri ore tp̃is pte/ vtĩ tpᷣe hc.poſterior quoq; eiꝰ ꝑs/& q̃ poſteriꝰ a cauſa manat:ſcilicet e gꝛĩ tpᷣis parte vt in a h ꝓferi.Ft tota cz* ub⸗ inea e f/ a lnea tẽporis ac equidiſtat& ab ea dae Vectũ cõmenſurat. Eſt igitur linea ef/vera pmanẽ tis qualitatis linea:vtab ſua cauſa intoto tẽ pore manat/ ꝓferturqʒ in fubiectũ. vtue priꝰ &poſterius/ parte poſt partem profertur.In⸗ tenditur emm& elicit᷑ eius numetꝰ ĩ nume⸗ ro:parte priore in ſubiecto pmanẽte: qucad ſuprema pars iducta/totãquaſitatã intẽdat? eiuſqʒ numerũ cõpleat. S ucceſſiua autẽ qua? 6 CAd huius intelli gentiam hec tibi propone:cauſam cfticiẽtẽ ſiue producentẽ⸗ Subiectum tan ne a litas/cũ tota ſimuleliciatur a ſua cauſa: eius intenſio ſiue numetꝰ? tẽporiminime eſt coap⸗ tandu s equãdꝰ/ autlubijciendus. Hec eni quouis tẽporis momẽto: nouã totaq; elicitur. Li⸗ nea igitur h gvluccedanee cõpetit qualitati. Nam equidiſtateyttinq;& a cauia& a ſubie⸗ unt ctoꝛnullã anteriorẽ/ nullãue poiteriorẽ habens partem. Tota quippe linea lgi⸗ ſimul exit l⸗ ante hy g profert᷑. Neq; tota linea h gi profert᷑ intoto tẽpore a hc ſedimiftãti tẽporis vtih n½ 1nquofolo pſeuerat.in alio autẽ quòuisinſtanti: noua alia fuccedit atqʒ profert. S uccefua igitur qualitasindiuiibilitei inrẽditur, eiuſq; numerus haudquaqᷓ in numero K tẽpore: fed in vnitate& momento elicitur. Fius itẽ linea quu exit ꝓmiturue ⁊ cauſi: ad ꝑmanetis du⸗. litatis lineã eſt perpẽdicularis. Hec eni eſt quedã latitudo/ a ſniſtro in dextrũ. Illa vero qdã longitudoꝰab imo in altũ. Et exhac propolitioneiterũ manifeſtũ eſti nſtantaneã qualitatẽ Illatio. ſtabili ac ꝑpmanente potiorẽeſſe/ ac preſtãtiorẽ. Inſtãtanea eni qualiraseo pacto a fua cau?/ ſu proficiſcitur: quo& angelorũ genus a fuprema vũn cauſa] diuinaqʒ bontate fuã traxit) originẽ. Fixa autẽ attectio eũ habet ortũ:quẽ& hũanaſpecies a deo. Angelorũ qujppe ge⸗ nus/totũ ſimula deo in eſſe prodijt. Omnes quippe angeliin iniãti creati ſunt: nhn alius . alio prior aut poſterior. Humana autem ſpecies miume ſimul tota:ſed parte poſipartem Ilato indies oritur& a ſua cauſa proficiſcitur. Vnde fit vt etangelorũ numerusvncc utq;in duu Ilatio⸗ ſibiliter ſitproductus:ſicut& linea h giexit ab a e b. Humanus autem numerus: multipli citer/ ac diuiſibiliter ecundum tempus explicatur:ſicut& linea e gab a e h pro tecta eit.„— 5 6 4 PEt angelorum creatio/ in lõgitudine eſt facta: hominum vero ſucceiio in latitudine perf—— S. citur.illorum „—— 2. S— orumq; linea ad horumlineamtrectangula et pexpendicularis reperitur. Qui ſenſuum ceterisſint perfectiores.n Cap. XXIII. SIlenſus quibus eſf obiecta ſuccedanea qualitas his ꝑtectiores lunt a quibus permanens qualitas fentitur.— C Liquet hec ex precedente. Nam is profecto ſenſus eſt preſtantior:cuius nobi⸗ ERAhus eſt& potius obiectum.S uccedanea autem paiſio permauente afectu:eit na tũra preſfantior. Igitur& is ſenſus a quo fluxa hauritur allectio/eum precellit: qui mater Somꝰ& lux alen& permanentem captat qualitatem.Vt auditus et viſus/ ceteris perfectiores& potio fuxarum res lunt. Siquidem ſonus et lux inter fluxas qualitates principatum obtinent: quarum hec qualtatũ a viſu/ illaab auditu prehenſatur. Odor autem permanens eſt& ſtata qualitas. Sinuliter et precipue Sapor/& elementaris omnis palſio: Calor/ Prigus/ Siccitas Humor. ¶ Omnis item ſenſus quanto in animalis corpore aut loco ſublimiorjautdi ſcluſiore or— gun KTactusl vtdictum eſtenſuũ imuseſt& abiectiſſimus: poſt quẽ guſtus! alimentarie ſub⸗ de tyo ſtan tie arbiter. Politactu molfactus/ guſtu& emunettor& preii antior. Olfa ctum ſuperat et nobilitate precellit. Nam tametſi in hominevideãtur auditus ſenioria/ haud ſuhluniora enuit umalibus fecus accidit in quibus fubelſe auribus/ oculi liqui⸗ — — * H soniW ancam 2 eſſe oculis:in cunctis tamẽ an do cõlpiciuntur. Kurſum K ahud recenſetur? perfectionis ipſorum ſenſuum iudicuum:cili cet fuorum organorum diſclufio. Nam ſicut mediatiſenſus ſiue qui inedio akquol vt acra aut aqua exercentur:ijs preſtant/ quummediatifunt& cominusfentientes/du ales ſunt ta⸗ ctus et guſtus:ita& hi ſenſus/ qui enſotium diuidunt:eos antecellunt qui comuuncto ſunt et indilo ſeuſorio. Primus ã utem qui lenſorium aperit diuiditq; olfactus eſt. cuius fenſo⸗ ria/ perexiguo diſſita ſunt interuallo· vilus diſcunentior/ plusſeſe aperit. Auditus pluſq cete rorum nulſus: diſſectus/ diuiluſq; reperitur. Fxteriorũ igiturſenfuumn trina eſt perfectinis imediati aut mediati: ſecunda ꝙ indiſcluio/ aut d uclulo aut impfectionis cauſa: prima q — ſenſorio: tertia deniqʒ ꝙ minus/ magiq; diſcluſo. ¶Vnde fitvt auditus:ſitet vilu et ceteris cunctis preſtantior. MNam viſus& auditus licet mediatiambo& medio aliquo vt acre dut aduã(xercedtur? auditus tamen vilu eſt& loco fublumior& organo diſcluſior. Ett igitur&vifiu preſtantior. Rurlũ is lenſus perfectior eſt: q mpbcior/ aut junplicioris obiecti. Atqui audirꝰeſi viliuun . plicior: q;dogdẽvniꝰẽ& fimplicis obiecti& ſohꝰmomẽtanee qjlitatis vtfoni· Nielulenipter — ſonũ:lupite aures/ auditũq; ciere natũ ẽ. Viꝰ autẽ aut itermmtꝰ ẽꝛaut ſolũ ꝑmanẽtis/ mate„ rialiue qualitatis ſeꝰ. luteriuiatꝰ ẽ:ſi dixeris vibile cẽ lumẽ& precipuum yiſus obiectum Siautem lucem non viſcilẽ dicis aut viſus obiectum: ſed eorũ que viſibilia ſunt/ vt eolori Tux viſibi⸗ eſſe actum:erit viſus tantum permanentis& imperfecte qualitatis ſenſus Eit eni color idip lium actus ſum: quod veraciter ſpectabse& viſibile ſit. Lux autẽ non veraciter viſibilis/ ſed viſum om 3 nem exuperans:& viſibilũ omniũ vt colorũactus:colorũ ſpecies/ in viſum eliciens. Ftenĩ lux in viſu perinde ſe habet atqʒ in auditu motus. Siquidẽ motu ſpnus oĩs ſonueſpecies ĩ aures perfertur.iſq; cum inaudibilis ſit: omnũ tam audibilium eſt actꝰ.ſine quo neqʒ ſenꝰ elicitur/ neq; in aures ſoni deferẽ ſpecies.Ita et lux ẽ ſine qua nullus viſitur color/ nulla co⸗ oris ſpecies in oculis viſibilium actus ficut& motus audibilum · Fſlig tur vilus auditu ſubſidentior& impfectior. vtpote qui ſubſidẽtioris& materialioris quali tenderis lucẽ veraciter eſſe viſibilẽ/&vt quoddã viſus obiectum:ideoq; nobihſſimũ eſſe vi⸗ fum cuius nobiliſima qualtatũ lux eſt peculiaris: dico ego quoniã et hac quoqʒ in pãtte vi Qualitas ſum precellit/ auditꝰ:vt& luce /ſonus eſt naturapreſtãtior. Nam ea nobilior eſt qualitas: que mmus fre⸗ minusfręguens/ minuſq; cõmunis eſt&a nobiliorc cauſa proficiſcens. Lux autẽ ſono nüme. quẽs nobiꝰ roſior eſ plurbuſueineſt:et in eis ſemper eñt inactu. Nẽpe in ſole atq;igne lux aſſidua. In lor. pleriſq; Aimatis/ vt in alburnis/ fun gis& nonnullis vermiculis: fulgor aſiduus conſpici⸗ „ tur. Sonus autem in nullis corporibus/ eſtiugis atq; aſiduus: ſed ſimul vt factus eſt/reperi⸗ tur euanidus. Precipuus itẽ nobiſſimuſq; ſõnori vt vox: ſolo profertur animatocorho⸗ re& ab anima.qua niclul in mundo pre antius. Hec eten ipſos etiã celites orbes ethere⸗ 5 oſuethalamoslà gbꝰ in mundũ ſpargituelux)en uperat/ omneqviſibile corpus tranſcendit Fſtigitur ſonusytvox luce preſtantior. vt cuius cauſã ſcilicet anmã:celſiorẽ eſſe liquet fole torius lucis cauſa. Erititaq; et auditus merito viſu ſublimior et preſtantior. Omnis quippe viſus clauditut/ finiturqʒ firmamento:quo& viſibilis omnis lux et omne viſibile continen- Audits fir⸗ꝰ tut · Auditus autẽ firmamentũ tranſilit: ad inuiſibiles vſq; celos pertingens. in quibus ra? mamento tionalis animã veriſimi ſoni totiuſq; vocis cauſa:prius à nobis eit collocata. Derq; et qui ſuperiot doctnne ſenſus/ geminos eſſe aiunt auditũ ac viſumn: hunc ſcripture/illum vocis eſſe predi- cant. Eſtautem ox anima& vitaſcripture. Litterã àutem vocis tetrimentumfatq; hypo⸗ ſlaſis.S1ĩgitur vox ſcripturã vincit:erit profecto& viſu potio! auditus. Et tanta dèẽ horum triuſqʒ ſenſuũ precellentia aut ignobilitate dicta ſint: vt liminemus proteruam quorunꝰ * dam inſcitiam. qui ceco faſcinati errorei ꝙ viſus plures fortaſſis nobis/ dyauditus rerum differentias preſentare atq; expatare videatur)rui poſtergare ſolent auditum/ cenſentq; jmncilo ignobiliorẽ Quandoquidem mumme aduertunt hõneſtiora& preſtantiora vt plu nmũ eſſe: quevſus quidẽ& famulatus nunoris competiantur. . ¶ De duplicidiſcendi modo. Cap. XXIIII. Feme diſcipline capax:autnatureaut hominis alterius magiſterio Humanusintellectus vt ſepius in libro de intellectu dictũ eſt) ab initio ina⸗ ESE nis& vacuus eſt omni s intelhgibilisſpecieiexors.creatus enim eſt in ignor anõe omnium/ tanqj vniuerſorũ ſpiritalis potentia: omni intelligibil ſpecie af̃ici/ atqʒ impleii na ta· Coniunctus igitur intellectus ſenlui: vt id fiat quod natura fieri poteſt& fieri natus eſt/ ſeſequodãmodocorporis exerẽs clauſtris/ vniuerio adeſt mundo. à quo ſiue a cunctis que in eo funt ſubſtantijs/ ſenſuũ imprimis famuletio: ſenſibiles captans ſpecies euaditvrmli⸗ — Quid na⸗ bro de intellectu docuimus)omnformis Ft hec eſt prunariã& antiquiſima liominis eru —, tura diitio a mundo/ ſiue ab ipfiſinet ſenſibilihus ſubſtantijs ſiue a natura. Q uippe naturãappel are poſſumus/ quicquid eſt extra liominẽ:vt mundum aut mundanã omnẽ ſubantiã. Af⸗ —* fuit itaq; primtus Homini mũndus/ aut natura: cuius magiſteno hauſit/ didiſcitq; vniuerſa — tut aſpectu. Farũ quippe ductas tecepraſq; ſpecies intus retentãt/ continet/ſeruatqʒ in me⸗ mðtia. et quarum numerus habitus plenitudo:hommis eſtſcientia doctrina K perfectio. 2 ¶Vt homines— omnia a mundo didiſcere:ita& ſecundi a primis. omines priſci haud immediatiores/propiores K cognatiore⸗ mundo extitere ſecũdis hominibus. vt hi dũtaxat ab ipſis /ipſi vero à mundo omnia hauſerint atq; didiſcerint.ſed quia eishec neceſſitudoĩcubuit: vt hominũ penuria/ ab ſolo mũdo edoctitarent᷑ cuaderẽtqʒ 4 2 S hauſit jdidiſcitq; vniuerſa. 3 ñine voceiſine ſeriptura:ſenſibili contẽplatione mundi& rerum omniũ que ſub celis viun⸗ tatis/ vt coloris eſt ſenſus. Auditus ãutẽ verioris& nobilioris vt ſom. Qꝛ ſi peruicatius con⸗ al 5 ſeipſis perfecti. Poſteti vero ac noſtrates homines vtrouis modo aut inquã priſcorummo⸗ —— Jeru horn s renn renſenn natpu iſte plein nctis he „inn ne numẽtis ſiue ab hoĩe: aut animaduerſione& ſpeculatiõe mũdi/ ſiue a natura edoceri atq; erudiri poſſunt. Nonenim plus abeſt ab eis mũdus/ꝗᷓ a patrmhus abfuit. aut minus noſtros ciet ſenlus/ in eoſqʒ fenſibiles propagat ſpecies: illorũ motitauit. Sed eodẽ tenore& mũ⸗ ennneenn— erantes: hodie quoq; lommem vt affinẽ norunt/ vt mirorem mundũ/ minoriſq; mundi fi ſeq; illi expatando eruciunt. Vnde fit vt maior poſteris& noſtratibus/qᷓ illis priſcis inſit ca⸗ pelcẽce dicipline facultas· Ili nãq;/vt qui hoibꝰ caruere: ab fola natura edoctiſũt. Nos vę fuit. ro q̃tũqʒ ab antiquis illis manarãt& ipſa erudiũt.& preſentẽ habemꝰnaturã/a qua vt rerũ Illatio. magiſtra& fapiẽti opifice:ſingula ipfi ſcrutari®rere poſſumꝰ vmuerſa ſenſu hauriẽtes. ¶ Hominis doctrima ac lcientia haud eſt in mundo:ſedi eius mente.neq; ſenſihilis ſpeciei habitu:fedin intelligibilis plenitudine conſiſtit. ¶Hominis diſciplina/ ac ſcienna: neqʒ i mũdo eſt neqʒ;in exterioꝛe ſenſu neq; in ihteriore ſiue imaginatione. quandoquidẽ hec aut materialia& corporea ſut: aut materialibꝰ corpo reilue funguntur orgams. Hominis itẽ ſcientia minmeſenſibilis ſpecies eſt. Supereſt igi⸗ turvt hec/ ſit intellectualis& defecatiſimarerũ naturalium ſpecies:in homimis menteatq; — intellectu recepta. Hic emum nientem/ intellectũ& rationemipro eadem ſpiritali inuiſibilui V imateriali/ incorporea& icorruptibili hois potentia aut cogmitiòe/ ſum volumꝰ. Sicuteni hois ſciẽtia icorporea& incorruptibilis eſt: ita& eãdẽ i imortali& icorrupribii eiꝰ vaſculo recipi& cõtineri oportet. Nicli autẽ eſt i hoie imortale/ nichul pereuũ mclul fẽpidẽ:pter etus mentemiſiue intellectum/ ſiuerationem. Nam licet vis fenſitiua& imaginatiua/ Iint immortales&ab anima inſeparabiles: organis tamẽ fungũtur corporeis.hec enimin cor? Quidĩ ho pore/illa in mundo exercetur. Sunt autẽ& corpus& mũdus cortuptibilia:& que corrupti mie morta B linquere cogũtur. qua demũ organorum ab? le one ac mortisinteritu! ab aĩa faceſſere eamæ iunctone propriã vtriuſqʒ ſenſus actionẽ interpolari/ atq; itermitti neceiſe eit. qñdoquidẽ ſeparata potẽtia ab aciu/ ſiue pᷣſẽtatiua a iudicatiua/ aut ſpectabili obiecto a ſe pectãte fa⸗ culeate: nulla poſſibilis/ aĩe ſupereſt actio. Proptia autẽ aie opatio/ organo exercet᷑ ĩmate riali& ĩcotporeo: fit eni ab aĩa ĩ aĩa. Preſtatiua ẽ aĩa:et iudicatiua ſiue Ipeculatia itidẽ aĩa Actus eſt aĩa& potentia aĩa. Sumiliter& potentia aia& obiectũ aia. Speculatur en amma in ſeipſa omnia:eiuiq́; ſpeculationis actus/ aia eſt& pars eius impaſſibilis/ quem agentem intellectum vocant. Euſdem vero ſpeculationis potenti/ in qua reſeruantur omnes intel⸗ lectuales ſpecies& a qua ipñi preſentãntur/ obijciũturue actuiiterũ amma eſt& pars anume poſſibihs quem patientem poiſibilẽue intellectum ſiue intellectualem memoriamn nuncu⸗ pamus. Cum igitur inter agentem anime partem& poflibilem/ſiue——— & organu Pſtenim poſſibiſis intellectus agentis organũ)interluare poſlit melul nlue hãc ab illa diſcludere/ atqʒ diſiungere:hinc totã anime ſubſtantia/perhibetur eſſe immortalis& indiuudua ſẽper ſibi preſens.diciturqʒ in actu continuo/ iugiter poiſe verſari& proptiũ ope rationem exẽrcere:fiue ſit in corpore/ ſiue extra corpus.Vt que in propria memoria geitat ſua onna: habetqʒ iugiter preſentes& obiectas rerũ omniũ ſpecies.que ſunt mortales er diuitie: a quibus ipſaſciens/ contemplatiuas& perfecta cenſetur. ¶ Hominis ſcientiaſeſttertieſpeciei habitus: ab anima immobilis. CPrima qua homofertur/ cieturue Ipecies:eſt mũdi mũdaneue ſubſtãtieſpecies. a mẽdo prima ho⸗ in exteriore ſenſu recepta:in qua mimme conſiſuthominis doctria. S ecunda eſt ea ſpecies ininis. que i ĩteriorem ſẽſum/ ab exteriore penetrat& in interiore aſſeruatur: vt pectr u, 4 nephä⸗ taſma/ in qua neqʒ ſciens homo nominatur. Tertia eſt que delecatior in alepotentiã& in⸗ itur&a qua nuſcemigrat/ nũ ue ternam memoriam/ ab interiore ſenſu manãs: in ea recipitur&a qua nuemigrut/nuque dimouetur. Qnandiu enim ſaluatur interna anime memoria: tandiu& que in ear cpolta ſunt/ ſalua inuiolataqʒ perdurãt. nil ab ea interit/ nichil obluuione deteritur: quod femel eſt tium. Quicquidilli committitur in prõptu eſt/ in proparuſo eſt. ᷣnniã la promitꝭ refert moria. preſentatqʒ ſpeculatiuo intellectui: quicquid ab illo primitus captauit Hominis igitur ſciẽ⸗ in eius interna mẽoria:& que non minus eſt ĩmortalis /qᷓ aie mẽoria paſſibiliuemntellectus. Prima ſiquden qua afficitur liomo ſpecies:eſtintet mũdum& eius corpus Secundainter 8 —— *—— —— facultatẽ:vtueilla impleatur/ perficiatur/ fiatq; omnigena. Allunt igitur hominiindiesvt: mõ nobis & prius)vniuerſe fenſibiles ſubſtantie.illum circunitãnt ferunt? faluant/ nutriunt/ ve— ℳ 5 e Cauſa vna immerrali tatis ale Scda ſpẽs. tertia Ipẽs — 4 —— 8— 4— 3 ₰ S* 3 8 5 6 3 K pus& ani i. tettia inter animam& animã: id eſt inter anime actũ& eius Potenim. Sedk& mundus a corpore& qrpus ab anima/ſepararipoſſunt:aia veroab anima ieſt cpeuctus a potentia: nullodiſciudi aut fepararipoteſt intetitu. Ethecvnã cauſa eſt; perpetui⸗ ſ tatis& humane totius anime K omnis eius diſcipline/ vniuerſatumq́; virtutũ. prim⸗ pecies/ cum in mundoſit: eumipſo mundo interit. ſecundaveroi queipectri& phãtaſin ihnlise6 ſ perum Re 3 Sda ſpecies Tertia ſpecies dſcitur cũ ſitin corpore vt in cerehro: corporis quoq; reſolutiõe/reſoluitur/diſperitq;· Ter⸗ tia vero perpeti ſede/ inaĩa locata: interire ãut ob litterarinequit. Foninis itaq; verã per⸗ a& immortalisſciẽtia:neq;ʒ eſt fenſibils ſpecies/ in ſenſu: nec; in imaginatione/ phan⸗ ainaſed tationalis ſpecies/ iñ aniina: ſimilis lus mundiſpeciebus/ que ſũpra firmamentũ eneemnen eee eeen —————— . Sjeutiiomo a mundo anciſlante ſenſu doctus euaſit: ita& Rominemho⸗ 7 onetninern kaudaliteri ſenlus tanuerioeriidiuit. nooprmumntu Cõſtat ex his que prius dicka funt/ geminos eſſe hũane eruditionis modos.primum muo 8 homo a natura& mũdo haurit vmuerſa. Secũdum quo homo/ ab honune. In primo igitur ctdimodo: diũimuaſũt exttema mãdus& humana mens. In ſecũdo vero extrema ſũt ſinika:hoĩs inquã& hoiminis mẽs. Atq;inillo primolvacuã hominis mentẽ⸗ mũdus pme⸗ 2dios enſuũ tubulos ipletit proierens ſenſibiles ſpecies/ quarũ defecatione:ortã eſt intelle⸗ duahisiſiue rationalis ipecies:cunus hahitus& plermtudoin humanamente/diciturlomis vittus&e diſemplina: Inhde veroſecũido quoliiem hom oerudit ac docet:plena perfecta; he P.—2 he hminis a natura primitus eruditi:vacuã alterius hoistimplet anima ſimileſqʒ 115 — duos a natura hauſit& in mẽte ſeruat cõceptus notiones& rationales ſpecies: in eius in& - vm aen tranffert. Aiuitrãſterrinegt aut ꝓpa garide aia in animã/ de mẽte in mentẽ conceptusu 40— 5 uſisſuũ medio& adminicuio. quãdoquidẽmẽs mẽti reſerari& manifeſtari noqt attigua er ſyy w adnuda. vt pote que interſtitibus amborũ hoim corporib? adinuicẽ diſcluſe⸗ diſſiteq; cer nũtur. Bt eo pactaquo rationalis Ipeciestorta eſt in mente pria:eoquoq; mõ in ſcdg mãte pritur arq;ʒ profertur. In prumna aurẽ mete eius qui nature magiſtetio doctus euaſit:eadẽ ſpe⸗ cies ſeſuũ orta eſt fannuletio. Orietur igitur& in ſcda inente/a prima mẽte: ſẽuũ aduniul: d Nediſſen Prima mens Medij[e LSecüdaes rp doòcei mõdus Secundus docsñdi möds Sedñdu docendi modus: primo eſtſiberior& vegettor: homoj mdus intutt ac docet· Kurſi fi yt in hoc opere duimus Momeſt anima mdd n ft h gittich&eluus müdꝰ vx his corpct qui a13/ Vita Fñ corporis eiuſctz niier⸗& ratig⸗ — getidt itge Hroptioreckis modj uohomo doret ab Hontieit doerucitu atd. Voxetur enia mũdotã Ab hoſe yero tãꝗj abaia Pemß verius omnia 1u mẽteſꝗᷓ cognatior eſt honuni hõtñ̃ mũus hoini igits bertuʒ ac vegetius hoien . —— nnidoſuhblunt Suteniumentetäinides dentitare/ duiciatevitste ſiinpli&⸗ eninta defecata& line materia Inmdo vero ſutit in nũerolin alteritate/participãtòe: 83 unpaliti diſht jutermita& in mtefta· Verius igitur aclibetius a mente exprõptric ment aliarecipist petcipietc vniuerlaꝗ a mundo. 6 ((nibus medis:mẽs mẽtiexprimntur paratq; diſciplina. 6 Cap. XXV. k. litsſueinmehte ſiue inanima eſt notionis yque& hominis ſciẽtia 4 vOcate SRP retſio vo3& ler Zig interior nötio que mẽti/ ſiue ale ineſt: ſecũdũ ſe icõmunicabilis& inſenſibills Fei bulſoeteni lenlu;nechaie ſubſtantia neqʒyniuerlã diie in ea ſüut hauriunt᷑ Pur conceptiònõtio K itellectualis ſiue rati nalis ſpecies que eſt anime mentiſes leñtcũõᷓnẽ& ſuhomiuis Kabit& ſeientia vocatut⸗ cũ ſit anime peculiaris& proprià ) b aninain anunf ce mente in mentẽ traduci aut emigrare nequeàt hau d aliter ꝗ K. liis inedusivoce& ſertptüraifit extta animam: alijue duime reſeratur& adapetituu 3 ¶CVx anima eſi ſeripture d& ſuccedanea: ſcriptura vero vt vocis corpus& „ℳ 8 ———— — — — — 8„ eſi Soree e tiehee HMa audituh) toifn nenirſe ſenfũ hüc neceſſe eſteſſe: ſt& corporis non eſt. corpꝰ ſiquidẽ inanimatũ:& antht u8e gi ſtu& udituvero nuſqᷓ· Non enim ſine motu⸗ vox aut ſonu SVI vita corporis: illud quatiens in coq; vt naturali orga Auté ſomꝰ K nn haud corporis eſtaut a corpore: 4 a ie tuon. Prol e:qu ſe ꝓdt facitq; ſuoi vaſculo audibilem. 1 no cũ neqʒ rae guſtu/ oll 6 S A ver a Fh e us audttꝰeuadatq; auditꝰ 1 ripti tu uram ext a corpi us in m ur 6 er n ſů ũt aie pecularia& Ppria· Ei eintelligere. vocẽ xararc⸗Eſtpenſe ſecũdũſe: primo& ante omnẽſin actũ. Primꝰ nutẽ eius actus: eſt intellecto ſuer o⸗ ntellecktaunue ſpẽimn ſewpſai imateriale& inuiſibiſe opificiũ. R⸗ Ntonalis inteli S. pecies Profertur quidẽab aĩa& reſidet i ain Initiũ habet i in amma:&finem anai eandem notionẽ excudit: eã extra ſui gremiũ abne nõð patitur:ſed recipit eame nlenu at repr eſentatq; ſibimot in contẽplatione— aie actus:eſt vocis prolatio que prinaeſt S ecnnuie Inkerne notionis expreſſio. hanc autem vocẽ edit a haud in propriis Hmbus:ted extz met in corporis eðᷣcauo& elauſtro. Eſteni aĩa eſiciẽs& ꝓducẽs vocis cauſa:eã tñ neun cõtinet/ſed extta ſe in corpꝰdimittit. Rabet vox initiũ ĩ aia: finẽ vero in corpore. Eius a eſt aĩa: potentia vero& ſuſceptiua pars corpꝰ. Tettius den; anime Aretterpbo⸗ q T anima neq; in femet neq; in corpore iſed extrorſus in mundo vt in mundana matenne„⸗ fubſtantia exercerere pròbatut. Vt in petris chartisphyluris cunctiſq; papyris, 4 cta phpler⸗ cale· ũt& ab anima&u corpore: atq; a tota hoĩs fubſtantia ſeparata:que penitus in nundo 6 i cõſiſtũt. Et hicvltimus eſt aie udtꝰſuprema K hypoſtaſea mentis expreſſio quaſtſe vltri ſeipſã vltta deniq; ſuum cõrpin mundum vRß exphcat Kã qua Habilitür in mundo⸗ Vuf Iatio wAn r de fit vt aruma mira proportione deprehẽdat ſuo ſimilis eſſe principio: ueue c orn 1ns fõtg— neq fuhſtãtie emula. Eſt enim vna atqʒ trina. vna eſſẽtia actu vero trina.cum fit vnns& v 1. nvM ). indiuidue elſetie:trine tamen litterarie operationis Elt eni aiainteil igit/võcierat ſenbi„ e) 6 M ſiniplictter intelli git i le: vociferat in corpore S cribit in unco Eit ſinplciter& 4— Anã mtelligit vt Mnima Anima: loquitur vt anima corpus: Seribitvt anima mundus Pitin eſſẽtia /intelligit᷑: in ſe: Audirurin corpore videti in můdo. Eſt ſecũdũ le/lntelligitta⸗). tione& cõceptu: Auditur voce/ vide tur ſcriptione Eſt vt deus: Intelligit vt angelꝰ. ſoquit᷑ ytata ſiue lið:feribit vt corpus incuruavt belua. Hec eni Peus/ Angel/ Aia/ Corpaiue dean gelb hö aial: aut Mẽs itellectꝰ/ ratio fẽſꝰ: ſiplici aĩe eſſẽtie& trims ei actibꝰ fütp pro⸗ pottionabilia. Exterior ttẽfenfus ſctipture: Interiòr ſiue imaginatio voci ratio cõceptui re õdet. Nã rationẽ diximꝰ exerceri ab aia in aia: imaginattonẽ ẽ ab aiã in corpore. Senſum Nabaiai mũdo:ſiue citea mũdũ. Et vt ab eodẽ aĩe fõte rationẽ imaginationẽ;& ſenſũ deri nati doguim:ita& cõceptꝰ/ vox ſenptura:eodẽ aĩe iterno abditoq; latice oriuntur. Piffjj tant tamẽ:manãtq;i tria lahra. cõcept?ĩ aĩam: V corpꝰ/ ſcriptura in müdũ. Fadẽ eni e Umplex& iciuiui aie eſſetia fons m i éi initiũ ü:qd trino caudiut iß prim⸗ aĩe actus. ne etce neptiani⸗ habitu /docta ſcienſq; pu K F quatuor que diximus aie elementis ſcri ptura: et vnp birus Splenitu. aie— ee Luppee ct anime eh 3* 85„— — 6 Poch S 2 c SW S 8— 2 ₰ 1 ſcire. Alia eius fmplex prima& propria eſſẽtia: alia ſcientia. Quandoquidein oinnemſi aetum antiquior aĩa precellit:&e prior ipſa fubſiſtit ᷓ intelligat/ loquatur: aut ſcribat. Er cñ a natura vacua ſit dmni ſpirisali& interna notione deſtituta: aduentãte rarionali ſpecie 8&„ 24 ſree nceptione eaq;inttorſuvin proprioaie yaleulofuſceprat uiꝰ demũiabiruplenitnde & poſſelone ſciens anima docta perfectac citur. Ab ea vero conceptione ꝓfiuit atqʒ deriuatur voxꝛa vocedeniq; manat ſcriptura. Hecautem duo citim a ale opificia cumſint eara aſm vox ſcilièt ĩcot pore/ ſeriptura vero ĩ mũdo:minimecẽſẽtur aie kabic·ſůteni vniuerſi animehabitus M inditi:& qui ab ea neq; ſeparari neq; dimoueriqueant. Voœx autẽ ſerptura: Ioandoqh aume acſuntr dudog onadunt. Vnceſetbe lt 5 e Aproptius peculiaris& incõmunicabilis anime habuꝰ; ſoli aie pẽruiꝰ/ ac notus Vox vero& yeeeſe 2 Eriptura abitus ſũt quos cõmunes facere licet.& quibus aiũ extra ſefacta:alterianime? ac menti cõgreditur: eãq; erudit: dumquã intus habet notionem! in eãdem YVocis acſcri= ſ gl prur medio) cõmode traducit· Equiprofectoæx kis littets& hecte fermeacpapihen⸗ v 135 zeer ſ ſupoꝛ⸗ dendis;& pr Seete vis captandus eſt ſilusvix ſabĩa motitanda:rectãintelligentie nor⸗ *„„ Be) 2 77enl mamnecht philolophari nouerit: maima quec;& preclara fenla eliciet· noſeetc inimis eirincoiheteus lit angelus: K& extra corpus ſiſhiiſtere natus· Eur anima eorpor— T. zliter fubſiſtere nãta in corpore. Sicut enim humane mẽtis implen d& vnicel e Pretæ ac j jhe⸗ omni ſuo actu natura antiquior: eius vero actus funt trini. Primus incorporeus ſpiritalis/ nn w inuiſibilis/ qui eſt ipfius conceptus ab aĩa in anima immatetiãlẽ vpifici ũ. Secũdus corpo⸗ Auyſr Trini diui⸗ reus manans ab animain corpus: quẽvt loquutuleia& vocalis aĩa profert· Tertiusſecun? 7.„ ne mentis d corpulentior& materialior& aĩe vltimu m/ vtſcriptura:ita& diuine eminẽtiſime mẽtis P adus icäſnPciſſhäe ipers eſt eſſentia 2ctustennee trini actibus animeproportiona⸗ i6 hiles. Priunꝰ diuine illius antiquiſſime eterneq;mẽtis actus:eſt dmina cõceptio diuinarũq; —— inbiumnotionumFübrs corpoemerſioduäimuneliumanse ereationẽvoca⸗ —— mus Sgcundus dinine mentis actus eſt diuina locutio/ diunatumq; vocũ id eſt rationahũ) we f anintumi orSäto corporeo expreſſio.Sicutenim voxeſt corporis/ ab anima colliſiot& ſ⸗—— Iud aliter vox profertiiqᷓ ab ãnima in corpore poteſt: ita& ſecundadiuinã ac10 ima⸗ en rumue noſtrarũ creatio:cõpleta⸗ perfecta& abſoluta eſt in corpore& miateria. Tertius autẽ diuine mẽtis actꝰ! eſt ſcriptura: que eſt mũdi/corporis/ materie oĩm ſẽſibiliũ ð& ebrũ q ex⸗ traanimãunt a diuina mẽte manatio/ creatio!& productio K in his cõtingit vltimũ:& duine totius omniũ crentricis opificiſq; mentis ſtatus. Et ſicut aĩe eſſentia/eiuſqʒ cõceptus⸗ inlenſibilia funt! vox vero audibilis/ ſcriptura viſibilis: Ita& diuina ſubſtantia& vniuerſi angelomnem ſenfum ſupereminent. Anima vero(vt diximus audibilis eſi Eſt eni ani⸗ md voxquedam corporis corpus autem viſibile eſt/ vt& ſcriptura 6 ¶ Vnde fitvt non minus ſit anime doctrina& ſcientia immor talis ᷓ ipſius 65 ie e Artes intellectũ& mẽoriã. Intellectũ quo irellectuales ſpecies: in ai triclinia& penetralia( ——— 3 ntroducũt: Memotiã ero partẽ eſſe amimi holũbilè/ ac fidele uiuſmodi ſpecierũ armariũ? in quo eedẽ ſpecies ad fututi totꝰ incõſũmahilis eui mẽſurã reſeruãtur. Mẽoria quippe( vt iihe diximꝰ imufabiliseſt: quod ſemeleſtfaca ſepereſt futura Si git aĩe doctrina& ſciã/ eſt 3 xlia ratio itellectualiũ pecierũ plenitudoꝛerit oĩs aie doctrina& ſciã haud minꝰ imortalis qᷓ ipſa aĩe eſſentia. Aliã tamẽ eiuſce rei/ ex nũeroru analogia rationẽ adhibemꝰ. vniuerſa nũerorũ fe⸗ — ex nũeroꝝ veg expreſſio eſt& explicatio eui. vtqᷓ orta ab vnitate ſine modo& fine ꝓpagat᷑ Ois autẽ 6 analogia. jntellectualis ſpẽs/ que añum pitellectũ ſubit: dũtaxat ſcãm vnitatẽ/ eſt& fubſiſtit in intelle⸗ Vctu a quo pergẽs in mẽoriã:ſub oĩdeĩceps nũeroin meõriã reſeruat atq; pſeuerat. Atg nũe us mnfinitꝰ eſt nulluſqʒ nũer eſt ſuprenꝰ.S1 igit᷑ oĩs itellectualis ſpecies dũtaxat vnice& ſub ratione vnitatis ſtat ĩĩtellectu:piuriter vero& fub ratione totꝰ numerorũ ſeriei ſtatal⸗ pet equidẽ ipſa eſſendi initiũ in aio quẽ fubijt& inquo eſſe cepit per intellectũ. Nullũ ta⸗ nnen eſſendi in aĩo finemi eſt habitura: in cuius parte poſſibii quã mẽoriã vbcamꝰ)perpe onevnitatis irrupit. Que igitur ſimpliciter&vnice ſtetit initellectu: omnideiceps numeſo S — + — — 8 ſtabit in meõria. Et p vfectò dicere tẽporaneãeſſe ſpeciei in memoria manſionẽ: eãq; ficut nnuni orta eft& cepit eſſe in aĩol ita& quãdoq; ab animo exterminãdã finẽq; in co ſub“) iendiabituramt eitarbittari numeros eſſe finitos numerũue alquem eſſeſupremum ₰ — 47 iuidua ſit: quia tamen illã& in corporeojnundano. Ationalis anima licet impers& indi 1 n orbe creatã& in ſeipſa ſine corporis vſuſtam efſe qᷓ intelligere aſle⸗ ueramus:aliquo pacto totam illius ſubitantiamjin centrum& cir⸗ ENLMcumferentiam partimur. tſt r4 ¶ Rationalis anima liac merito naturali dote/ inferiores anim⸗ an s ſẽſitiuã vitalemq́; precel⸗ in ht: ꝙ congredi ſibupſi ſeqʒ ad propriã colligere vnitatem illi indultum eſt:ꝙq;& fubſtan⸗ tiam& intelligentiã habet immaterialem. Ceteris autẽ animabus/ nullo pacto in ſeipfas pem curuari ſibiue congredi permiſſũ eſt. vtpote qne tote materiei addicte:& fubſtantiam habẽt Snor⸗ a corpore& materia inſeparabilẽ:& omnẽ ſui actũ in materia& corpore exercere iubẽtur. un Vnde fit vt tam ſ enſitiua/ꝗᷓ vegetatrix anima:in rectitudine restaue linea create icantur: Kationalis autẽ aia in orhe! in circulo& identitate: creata& facta pronũciatur. Fiu quippe Sſita& ſub ſtãtia& intelli gentia: a materia& cotpore abiũgi& ſeparari poſſunt. Huiuſiiodiigit Inatio. anima tametſi impers K indiuidua ſit: quia tamen& in orbe creata eſt& in feipſa ſine cor⸗ no poreorum organorũ functione⸗ propria& ſubſtantia& intelligẽtia potitur:vniuerſam ilus—— fubſtantiam/ aliquopacto in centrũ circunferentiãqʒ partimur. Nã centrũ atume/ vocamus cænn ſin gularem quãdã eius eſſentiã: natura priorẽ& abditioræmn/ propria ipſius intelligentia.» Ohhu poſterior eiꝰ fubã. Oiĩs quippe motꝰ& actꝰ: aliquo pacto poſterꝛor eſt/ eo cuiꝰ ẽ motꝰ& acꝰ. C¶Pons eorum omniũque anime competunt/ eſt anime ſubſtantia. Primus „u vero anime finis primuſue eius limes:eſt propria eius intelligentia. ſen ¶Hec ad maiorem precedẽtis explanationẽ adiecta eit.docuit enim precedẽsaie ſubſtãtiã ami congrue centro eſſe exprimendã. Fius vero intelligentiãſque eſt prima K ſuprema vis ani⸗ cept mi jper primã eiuſce centri circũ ferentiã eſſe explanandã. Atqui centrũ! fons eſt& intiun vem eorum oĩm que curca ipſũ fumt. omneſqʒ ſuos termunos ex intimis& abditis profert expli Medium catc in lucem. Blt gni mediũ omnennitũ quidani fors/ratio& ſpecies extremorũ: quibꝰ omne ex obtegitur queue ii circũponũtur. Eſt igitur& anime ſubſtãtiaꝰ quoquopacto natura prior tremorum* cunctis ijs que illã ipſam inueſtiũt atq; cireũſtant. Vnde fit vt ex intimo& arcano aie fontę ſpecies. ideſt ex iplus eſſe K ſubſtãtia: vis eius terminus& adꝰ deriuetur. ſitq; aĩe luhſtantia fos& conceptionum& vocũ& ſcripturarũ. Nichul enimeſt in intelligentia: quod nonſit inpriote Meanit eſſentia. Nichil eſt in voce:quod non ſit in conceptione: ſeu mucluil in ore quod non ſitinin— nen tellectu. uchil deniq; eſti ſcriptura: preter axoma ideſt preter effatũ& proloquutũ:quòdue ſ mn non abalicuius ore manauerit. Explicatut᷑ etenim aie ſubſtãtia/ in intelligentiã. Intelligẽ y⸗ ien nneondenicebeilſſterſieberteilithenſe e aſcüe ſumus id deinde eloquimur/ quod intelligunus:id demum ſcribimus aut leribunt alij quòd 6ly⸗ 6 Iipait eloquimur aut eloquutiſumus.—— len xMn N. 15— nl⸗ 744 A 6 CLA e eſſentia& eius intelligentia: abinuicẽ& inſeparabiles ſunt& vna Os t nintle ¶ Q uãq aie eſſentiã centrũ appellemus eius vero intelligentiã circunfcrentiã:tamen neq;; yil- C45 — At nit animam diuiduam neqʒvtrainuis ab alteta ſeparabilem:fed ambas vpm totã eiſe ammã pharr Mel.m„ „tvnes profitemur. Pteni nunq eſt aut fubſiſtit anim ſine intelligẽtia. Nunꝗᷓ mteiligit/ ſine oſien? em cl. 5tui tia. Eſſentia tamen eius:&potior& natura prior eſt intelligentia. quandoquidem prior eſt ſ oti anima ꝗᷓ intelligentie vllum actum excrceat. Et ab eo quòq; momento quo eſſe cepit ani Aie S Kulät⸗ ma:ſemper oſt femporq; futura eſt. vt cuuus eſfentia immortalis: mulli interitui/ euadt ob⸗ce— n noxia. Incipit autem auma poſterius intelhgere! ꝗᷓ eſſe:& ab eo inſtunti/ quo primus illiele inte ewrütt Anim lilbnt⸗ atiuit intelligentie actus: haud ſemper neceſſe eſt vt intelligat/ vtue actum exerceat intelli⸗ 5 smne genrie. Eum quippe actumlibere&expropria voluntate aia exercere prohatur. lpla vero üelſ veigſet enentiam⸗ haudquaꝗᷓ libere aut ſuapte ipſius voluntate: ſed voluntate& honitate dei ſeſe n e oſb inomnia propagantis accepit·& in eadem quoq́ʒ ſubſtãtia neq; rutſumpropria: ſed diuina! ige „ Tres do⸗ copulãtur. Prima eteni litterari anime vis eſtintelgentia: qua notiones mntellectuales in arinales ſemetipſa giĩt Secunda doctrinalisaie v1& eſt edendevocis facultas: qua proprias alij aie vIres. ℳ — Pꝛimꝰ ale Drbis. Secũdus. Teztius. 1 niq;qur animeam ptum ſcripturaruue orbem nuncupare licet: P mundo cõgreſſa anima jhuiufmodi ſcriptu⸗ k viribus& actibus naturã priorẽ. Anme nãqʒ ſubſtantia:cuncẽis ſuis ras eliciat. Nã neq; iſeipſa/ neq; in aumtaxatyoluntate perſeueratſaluat urc immortãlis CAnimeſubſiantia vnitrina: vna eſſentia aclibus trina. 1 58 ₰ iec propoſitiode litteraijs ac d eſi& impets rationalis anime ſubſtantia:cuius htterarij doctrinaleſue actus funt trini: in⸗ 6 telligentia loquutio& exaratio ſcripturarum· Hienimtres actus/ eodẽ modo ad impertem ſs ac doctrinalhus anime actibus eſtintelligenda. Wã vnica nime ſubſtantiamſpectant: a quã velut natiuofonte riuntur ſec;pr oripiũt/ codẽq; fonte 6 menti exptinut reſeratᷓõtiðies. Tertiaveioſfupremach hitteraria vis animi exaratio eſt ſcripturarum. quibus axiomatã queq; autorũ⸗ doctorumq́; virorum effata K proloquia:ad ¶Vndefit vtrationalis animain trino orbe reſideat:ſitqʒ trinis inueſtita& S acungalata orbibus intellectualivocali& ſeripto: ſeu proprio corporeo . n Animaaute omnem ſui adtũ habet eſſe: vtpote cuius fubſtantia/ vim ipſius omnẽ natura 5 precelht. Haud enim ſinpliciter eadẽ ſunt/ anime ſubſtãtia& aĩe vis. quandoquidem ſecũ⸗ dum ſubſtantiam nichi operatur aĩa:nulla illi ſub proprie eſſentie rationę cõpetit natura⸗ s actio· Primaeteni jaie actioẽ itellectio ĩtellectu ahũue notionũ ſubhme& imateriale opi iciũ. Hec aũt adoipſiaie/ haudquaq fub ſunplicis eiſentie: ſed ſubitelligẽtie ratione? aſcri pẽda. Quippeque ab anime ſubſtantia/ mediante intelligentia proficiſẽitur. Prinus itaqʒ anime orbis quoipſius circũſeribitur eſſentia: vis eſt inteſligentie. qua primitus explicar dinoſci& extra ſeipſam fieri incipit anima. ſiue per quam primus ili actus mntellectuahũue ſpecierũ partus adeſſe cõperit. Scdꝰ ꝗ aie eſſetiã circiiſerbit cõplectiturue orbis/ globẽcor⸗ pe nisquẽrocalẽ ale orb ẽ nũcupamꝰ. Nãc uẽadmodũ aĩa/ intellectuales notiões lõge fupra corp ſemeriplaſeu in ꝓpria itelligẽtie o icina excudit:ita& cũctas voces ipla in corpore profert. Sicut con grediens proprie intelligẽtie/ intellectualiã notionũ eſt opifex: ita& pro⸗ prio congrediens iiſaue corpori/ voces elicit fitqʒ vocalis/ vnora atqʒ audibilis. Tertiꝰ de⸗ beſt quiqʒ illã circũſcribit orbis: mundꝰ eſt mũdanaue ſpherã/ qũem Icri⸗ — — ꝓpri corporij vaſculo: ſed ĩ extera aliqua mudanaſubſtantia/ ſcriptu ras anima promit. Perpulchre 1git trims in orbibus/ cõſidere rationa⸗ hs anima probatur proprio/ corpo⸗ 1( S 4 1 —„ 6 — S. 8 8. 7 1 reo/ mũdano ſiue intellectuali/ vo cali& ſcripto. In proprio ſiquidem? intelligẽtie orbe/ inteliedtuales no⸗ Riz tionesin corporeo/ vocEsꝛin mun ½ dano& vltimo/ ſcripture ab illa gi⸗ nũtur. Illiſaſibimetipſi animaiń telligit. Alliſa corpori/loquitur: co⸗ grelſa veromũdoiſcribere pnũciat ¶Anime ſubſtãtia/ trinis cõ ſidens in orbibus: pingẽda& ſubijcienda oculis eſt. CSctibatur primꝰ intimuſue orhis N cui ttes circũducantur orbes bꝰ cd.Intimus nñmuſue orbis Aſub⸗ ſtantiam exprimit anime/cũctis ſuis actibus tempore prior eſt. proprias tamẽ vires naturaleſue facultates haudquaqᷓ tempore ſed dumtaxat natuta precẽllit · Affuerunt eniĩ ilu ſimulatqʒ cteata eſt/naturales omnes vires ———— 1 ſt y Stn ze erin Arum : r Slai amn. Secundusvero orbis/ qui eſt ab A ad bꝛpro inte hs t tio orbe cuiꝰ pilitudo eſt be: corporea tota moles/(quemv ocalem anmt diximus orbe mh. explanatur. Quartum den; orbẽ cuius fpiſſtudo c dmundnã machinam ſetiptũue Re 8. iltarum tamen actus aliquanto pon ſui ortus ſueue creationis t. pota: exerc ere inc o tus itaq;interior orbis qui eſt a centro ad circunferentiam A gnime nohis exprint eſſenti veit. Portoter⸗ orbemnuncupamus · Hic enim extrenus animã cormnplectitur ambit inueſitq;. Eucaeteni mundum nichil eſt: mundus in locò non eſt. In mindovero ſtabilitum eit corpint 6 e e„ intelligẽtia Initelligẽtia reſidet aie eſſe. Pingẽdus eſt autẽ itetior orbis Avacuus fe⸗ cũdus: perſiilsigni qui mclul gignitHoc enim orbe⸗ primeua vtdixumus exprinutin Zie eſientia. que vclut natura prior eunictis nuturalihus ſuis vitibus per ſe⸗ v thuulmiodicha & proprijs nondũ virnbus inueſtita/ nielul parit nulluuſq; eſt opifex ſpeciei Sᷣecundi auteim bꝛ bis a b ſpiſitudo per quam ſublumis& immaterialis aminee Aprumiturintelligẽtia: mntel⸗ lectuahbus notionbusque ſunt precipue& primordiale s animi ſpee ieseſt vndecunq; re⸗ ferciẽda. He etenim ſpecies ſempet aſtãt anime: inleparabiles ab aia eatumq; iimortalis habitus veraq; plenitudo:aie ſciẽtia nücupatur. primus quoq; anmme aclus: pai 15 pr ul⸗ modi intellectualiũſpecierũ.q̃ Raudquaq i fiubtãtiali: ſed itellectualiae othe⸗ velut ĩimidte riali& ncorporeoſibiec to lunt collocande. Tertij autem orhis be ſpiſhtudinẽvocihus 1d⸗ unplendam ſtuduimus:q in eo primũ oꝛbe anma loquutulei vocaliq; euadat. Fſi enim vocis editio/ actus anime ſecundus. Quarti autem orbis ꝙd ſpiſſitudo: cxigit v tſeriptur 1 oppleatur. ln eo quippe orbe anima mudo congrell ſa ſcnbit kiguq vocũ quiſupremus eſt anime actus. ([Vnde fit vt haud abſq; ratione /dixerint nonnulli Pythagori icor um: in eſſe in medioſterram vero in extremo. ¶ Nam minot mundus/ cum ſit maioris munitrangmprio: maicri ruait—— In maiote autè mundo ignis ſitus in extremo eſt:terra veroin medio. Inminore igitur mũdo ideſt in animaecõtrarioaccidit:vt igns meduum& centrum terra vero extiemũ obtinæat locum. Eſt vero orhisle undus:iutellectualibus notionihus plenus. Aqua/ orbis eſt tertius: quemyo⸗ cibus relerciuimus, Terra vero orbis vltimus/ ſcnipturis plenus. Amma ininterore quarto ſeribit. Rurſum eſt inigne intelligit in aete. In aquis loquitur/ interra ſcribit. Pſttã⸗ tum vnumttia profert. vncailli& ſimpli iſima adeſt eſſentia ſed winhsn ec en rum fe cunda:conceptuum vOCm ſcripturarum. Infuapte quippe e diximnꝰ in interiore orbe: nichul partutit. Porro Scsein orbeg Signitun 1 cllig t evoc ci be cwzßeine orbemundano.— e ¶ Aequattuor anime or bibus duo primi iabinuſten n ſeparar ari nequeant: duo vero poſlrei cmi& abinuitem&— re i re bus diſſocienrur. Bcundus anime orbi 18 quer in tcle S muneupan b nimo V 8 ſubſtantialieius orbe diſſociari. 0 Ne am vis intellectiua ſemper anme adeit li nperq; ſubſantiam zäce Utas a totiꝰ ait ſubiia 0 quippe modoſle habet intellectrixI fe notio/ ad ipſů ĩtellectticẽ faculratẽ. pauxillum qudem qiſtãnt?ʒꝙ int lectualis notio opus eſt intell ectiue poteſtatis: vt que abe e3 gi atq; profer tur. V ga intellectrix: partus eſtaut effectus ſubſtantie ummi. Ipfa ſiqudemaie ſupiãt 1 null eſtprimeuari ſuarũ vitiũ naturabũue facultatũ opitex. ſed vIuuet nature dotes i ab ſue creationus initi ſimul cum ſubſtantia /a deo indulte S impirtite 6 unt. Rtqu intelle ctualis notio: ſimul atq; edita eſt ſẽper animo aſtat nunques ab animo buetur. Si gitur anime ſubſtantia/ euiteri eſt& mn euo creata:erit& við Mnte Mechiua euutetna. Ft S woco) ius ocuiirꝰ vV18 animeinteſlecti ſed& omnis eh naturalis facultãs atq; potenti ẽ euiterna Diſtãt dũtaxat q cor poree: aĩvires:iteritu K corruptiõe corpoisalis At vniturmnſnenteh ad tpus ocioſe atq; ina⸗nes. lutellectrix autẽ facult is Vbi in acu ele vepit: vbi ꝓprijs Soperatiõibicepta eſt defũgi:poteſti actu eſſe cbtinuo net ieh upti 8 enim in anima ignis: interor orbis/ quo anume eſſentiam exprimidiximus. Aer Minor mundus maiori op⸗ dumtaxat eſſe& nichil. agere dictitatur. In ſecundo orbe? intelligit. Iu tettio⸗ loquitur. lu poſitus. corpis: aut ĩmutat᷑ aut ah actibꝰ ſolui ate; intermitti cogit᷑. Intimi tgit anime orbes/ ſubſtã⸗ tis& itellectuahs: femper ʒdinuicem cõur ocihtur fu corruptioni obnoxij. mn oculis eſt/ fuper jue anime globi:& ab inuicem& a duobus primis 5—— „— 16ris ura:in qua ad elementorum numerumi⸗ capitis fi Atimi orpes liquido monſtrauimus. Hec auiteni orhium quaternitas: bignerã b l M oac, 5 dupheic — iature euadit. Num intini orbes ſubſtanti rüs fiue corporeus atq; m preſtantiotibꝰ diſſe utatine:e corp inquere thalamos cogitur. adeſſe probatur. Eten poris harmoniãffor corpus dicitur: ꝙ mortis corruptione/ ſociantur atq; feparantur. ris fitibus faceſſit. cũ qua& inte fanſ⸗ 3.9. ab. Corpus vero poſtqᷓ ah eo vi „7— Aor77 lis& itellectualis: nullã mundanus/ ſunt& corruptioni obnoxij;& abinuicem&a duo⸗ Corruptione ſiquidem ariuma/ ſine vlla ſui lhgẽtia& vis omnis ipſfius: corporeos talis animus abceſſit: illicotabe⸗ integritate prioriſue ſui decoris mn tametſi nuila noſirj corporis itereat at omꝰd reſoluitur nec ea quã pri . „ ula in mädo mdanoue orbe ſalueti rnönunꝗᷓ ei Funt igitut ambo citimi ac poſtremi anime orbes⸗ vocalis& leriptꝰ/ corporeꝰ & niundanus:& abinucem& aquobus primis diſſociabiles. ¶Sunt& intimiamboanin e orbes/ immaterijales& inſenſibiles: duo vero 38 5 3 ¶Non modo auuime ſubſtãtia:ſed& eius intelligentia/ĩmaterialis& inſenſibilis eft Quic⸗ d euimi fit ex mnateria: aut corpꝰ eſt aut carporeum cy⸗⸗ yarefat⸗ N ſubſtantia neqʒ eius intelligentia expanduntur enus ipſi arumo inlune& vocan tetera veroexpartei äicet naturales huiu indepte ſint ſedẽ: nicui tamen in exedtis animi operantiit nuliointra ani Actu ſplendelcunt ſed omnis illarum acio⸗ extrã animum profieiſcituriſeq; autin corpus aut in mühdum explicat pilis. Exaratione vero ſcxipturarũ ra quedam animi ſpecies:quib atqʒ explicat. Ininenteſiqu de fitv tquattuoran 2 acũvilu percipiantur:cetera es atq; facultates paſe oChutnusuninginktinpatamns numn.His aüterm Sctualibus notiofiih NVisſeripruris enutritur exatia us:pröptiam paſtit intelligentiam. — 3 42 82* g 4 2. 3 einterni. Ambo vetocitimi& extremi/ vocãlis ſcilicet& am decoremqʒ reſũptura: ſepararitamẽ a mundo mũda⸗ deſinat eiſe corpꝰ. Haud enim mãterialũ tituco/ lico corpus eſt: mñi in corporis formã coaluerit. niſi aut a ſubſtãtiali t a fenſitnua aut rationali forma fipimet agglurinata:vnamaliquã ſubſtan⸗ quiddam. Nulli inſuper fenſui neq; & adaperiuntur. Licet autem& oĩs ahiini vis ĩmaterialis incorporea& inſenſibilis ſit: intellectrix tamenfacultas/ eſt& lubſtã⸗ ione imaterialis incorporea/ inſenſibilis. cetere autem vires/ duntaxat ſubſtãtia& poteſtates animi ſunt:incorporee imateriales& jnenſibiles deſt actu& operatione: materiales/ corporee ſenibileſq; eua⸗ fmodi facultates/ſite ſint in anin ſubſtantigiec vllã extra 8 vocis quippeeditione/ fitanima in proprio corpore à in mũdo viſibilis fit. S unt enim conceptꝰ/ voxS&ſcriptu⸗ us animus aut in mente aut in corpore aut in mũdopellucet dẽ animꝰ explicat cõceptu:in eorpe vocibꝰ in fnũdoſpriptuis partitus eſt in ea que ſuapte natura leuia ſunt ſup⸗ ſuopte pondere atqʒ grauitate: ad inferiora raptãt. Duo en S. 1) turq; Sunt enim ad normam& ex 3 Votꝗjkot enim amina frultus parit totidem orã ill natura indidit: inque iic? ũtur Duo vero agua deorlũ raptani. Igls infuper& deri perſimiles lubſtãtie& conceptui aĩ: que carneorũ oculorumexupe⸗ racũy doctrinalia ſigna vocem& ſcripturã ulariyideutur: Sunt igitur animi orbes:per viã fiuiles elementis. atriumue fecũda litteraliumſignorum:hiðplis litterarias, — ſe uiuſe felidam eroum ſeheetevockiſeripeur⸗ hae ſi ðpifex: paſcit alitq; femetipſam. Namitello⸗ Vocibus vero/ paſcitur eius auditus. it m exauen litteraliũ obiccto⸗⸗ unlittetaleſquoe; anime facultates numerate& penſe: aquibus tria hunuſmodi obieczã eeaptentur Q . g8— ——..—„— — liern uinmn azaun Core ni⸗ ter pingi& ſenßbi iteri expr imipe — cem cẽtrum: quattuor orbes ebte aurſecß corn mus minimus i anime deſignni natüra ſtie tibus veroluis K natura ettẽ 6re bis intelligentie Ah& inſen ibiẽ& mmateria ems us doeulinus. Ter rius Ae 8 nh—— condepr s orei awtfims nbic volo. Hi etenim conceptusprimi ſi n neratneier t F — Sſeimn tirn B pebi dturieeß im en cie con 1 B plures— volumus.quibus interna& ſpiritãlis animi Ipecuſatio:di proprias notiones intus perluſtrat/ deſignetur. In deuexa autẽ ſuper ficic eiuſdẽſecundi& in⸗ ₰ M turis vt proprijs 8S cx nuali opeſitione paſcenda eſt. Porro ad conuexã quarti& mun Mg fh yſeÿn chil adieimus cum ꝙhec ſuperficies/ nohis gnota maneat. Tum ꝙ mundanus orbis/ ex⸗ tremus animã ipfam complectatur: nichulqʒ ſit circa mund — ßenð actus vllũue opificium protenduntu᷑. Funditur enumpan qum.Vltravero mundum/ cum forte nichil ſittnulla etiã N 5 plan- Fn.— 6 — (ſ Contemplatiua vita:ſeſe intra ànimi L. tellectualis orbis per vniuerſi um ambitum prominentes linguarum appendices collocum tur. quibus ſecundarũ anime ſpecierum qufue anme actus innoteſcãt. Eſt enim ingua organum vocis edẽde. Orbiculi vero par tim albi& ex parte nigri/ qui iter fecundũ ac tertiũ orbẽ diſponũtur: vt proprias lui potentias recipiuntur. Idcirco enim es ideſt voces/ ex primunt:que in aures ẽcũdas anime ſpec⸗ tercij corporeiue orbis concuue fuperficiei: aures ipſas adaptauimus! que vocibus paſcun tur. Demum ad tertij orbis conuexam ſuperficiẽ ſpectant manuũ appendices: que ſunt ex⸗ tuna& ſuprema animeorgana. quibus ſcri pturas in mundano orbe ſiue in 4 id eſtocum:à ſecundo orbe ĩ tertium editio ſecũ n 6 e extera munda⸗ naue fübtantia:exarare contendit. Orbiculi vero ex toto nigricantes ſeui quod malueris) ſimpliciũ litterarũ figure ac note/ quas inter tertiũ& quartum orbem propoſuimus:tertiu anumne opificium ideſt ſcripturas no bis exprimunt. C ũcti àutem oculi/qui quarti extremiq; orbis concauam ſuperficiem obſederunt:ipſamvidendi facultatem repreſentant. quefcrip⸗ eſſe predicentut. Mundus quippe in loc mus maximus K ẽxtferiis eſfe conſpicitur. Vltrã quem nech anime viresi neqʒ vllus eius 4 Secunda in corpus: Tettia in mun ineſt anime facultas/ qua mundanum orbem exterebret pen etur.ſed omnis eiusactus: finitur clauditurue in mundo. Primꝰ? aliqui infta mũdum opet enim eius actus fintur in anima.Secundus mediuſue corpotea mole arcetur atqʒ conti⸗ in orbe mundano perficitur· Omnes tãmen in mundo d fiat in contento/ fiat& in conrinente. Continetur enim anima netur. Tertius vero imus vltimuſqʒ: ieri dicuntur:cum quicqui 2 corpore. C orpus vero kK anima inm— anime opificium triniue litterarii eius partus totidem potentie& organa: tuòr orbibus expreſſa cernuntur./ ¶Ab his tribus anime opificijs trinam hominis pendere vitam: contem⸗ pſatiuamjactiuam/factiuam. C Sicut anime ſubſtanti Electualis/ corporeus? mun vatius tribuitur viuendi modus. neci] pon/ nunc mundo adeſſe eorumueregere vr dicatur. Mouet enim anima/proprie mtelligentie orbem per tdiximus jntellectualibus opplet. Corporei autem organi orbẽ anteruentu notionibus(v feu concaua palati/oris acfaucium latera: ue ſe/ſed cibus opplere conſpicitur. Pari quocp itare ſueuit:ſed fungens extimis manuumor ganis/ per quas in mũ⸗ aniniculo motitare eaq; VO orbemi hand per ſe motitar dana ſubſtantia exarat ſcripturas. Ab 5 et mechanicã vocant. Et res profecta: corpus mouet. Factiuaveroſestrà circa mundum mundanaſq; ſubſtantias negociature. ita:eadem ferme& què de trinis anime litteratiis facultati⸗ Sicut enum conceptus nuſqᷓ extrã ànimi fines digredi⸗ ¶ De triplici totius hominisv bus& earumactibusdicenda ſunt. tur:ſed ſeſe iugiter intra animum con dit: ita& contemplatiua vitatintra eoſdem animi e c nic ſunt. Eſt enim contemplatiuã Vitã⸗ aut 1pſa que aut corporis aut mundi notionum arcanum opificum: aut euiterna& extrin B huiuſcemodi trinis anime opificiis trina homimnis pendere dino Sſcitur vita: contemplatiua/ actiua ffactiua. am trini vt duimus)vallant circunſidentq; orbes intel danus: ita& ipfi amme in trinis huiuſmodi orbibus: mris pendetvita: contemplatiua/ actiua ſiue practic de his paucula in ſequentibus propolitionibus dicemus. litterarus obiectis it obuiam.queue ſuprema anime auturgia ideſt ma⸗ daniorbis ſuperficiem/ ni⸗ um/ in quo& mundus& anima o non eſt/ mundanuſue orbis cunctorũ orbiũ ſupre⸗ diturqʒ prima vis anime/n aiam? etretqʒ vltra mundum aut qua undo funt& continẽtur a mundo. Vniuerſum igitur congrue ĩ quat? —.———„———„— — Cap · XXVIII. —— e— ſdem legibus nunc proprie intelligentie nunc cor? ere orbes: aut eadem in ipſis moliri atq; operari pre⸗ ſe:eumq; ſine corporei organi haudquaqᷓ perſe // ſed vtens interno lingue ad⸗ acto& ipſa mundanum ———„— hus igitur trinis anme opificiis: trinã totius homi⸗ a& factiua: quã vt plurimum illiberalem — fines abdit. Actiuai extra animi la⸗ totum hominem ſe fundens —— m— . inet ſeq; in imm ateriali& incorruptibiliv aſ cuſo ab⸗ fines ſeſe coercet: nichi diſquirens eorũ rum intellectualiũù S iecus incognta eatum ſpeculatio. 2ech 1ter 1ndp eti Hyn Oe im Saiam aeti Ntqa Bnw Sconti⸗ undo nima ua bdn Pblbi ne cor⸗ 2ipr⸗ orpan n ori 1 zle ai⸗ danm Osinni deren im, Snde meditationibus affigiſed corpori congredu corporeiſ;& viribus& orgarus vti. Factit teplatiua Factiua illiberalis jabiecta& extrema. practicum& actiuum:ſcribere factiuum. S. 70 iua autem xitafecundoanime opificio·quo vox abea proferturſimilis enadit. Invoci⸗ uippᷣe Prolationeſindigetauumãcorporeo organoeliciturcrxtraſeiplam · Ita& in kctiui Ronnis vital quam practicam nuncupamus ſexercenda: nieſſe eſt animam/ haud ſolis Qu idcon⸗ — —— — — ceincepsyita eãdem lege tertio animereſpondet opificio/ quod ſcripturas molitur. Sicut vita. epim ſcriprure neq; in amma/ neq;in corpore: ſedextratotum hominem in mundo mum dajuſueſubſtantiis exarãntur: ita& factiua vita/lefe vltra anmmum& corpus intra mun? Actiud. dumfundit mundoc; cõmiſcetur emcamundumnegoriatur/mundifinpuscoercetur. Factun. ¶Contemplatiua vitaomnium 5 preſtãtiſſuna eſt& prima: Actiua media Nam preſtantioreſt animus humano corpore. Humanum quoq; corpus mundo preſtã⸗ tius. Fllenim vt in libro de intellectu docuimus)aqnima humani corporis: humanumvero corpus mundi finis. Factus quippe eſt mor mundus propter minorem. Minoris autem— mundi pars ea quã corpus vocamus: propter cam factaeſt/ que auimus appelluijr. tqui M contemplatiua vita/ eſt animi vita. Actiua corporis: factiua mundi. Eſt&anmuprimis n 6 vn p⸗ mediium/ corpus. Extremus mundus. Eſt itaq; cõtemplatina vita/ omnunn preſtantiſima— et prima: Actiua media Factiuailliberalis abꝛecta& extremã. „ .. ¶ Philoſophia ad contemplatiuamvitam: oratoria ſiue Oratiojad actiuam Quidphi⸗ ac factiuam vero Mechanica ſpectare probatur. ophia Cplnloſophiam nungupamus que propntarumrerumſiueſubſlantiarumſiur accigent p⸗ proprietatum ſpeculationem molitur preſtolaturq; Et hecttipartitd eſt: in Matluematicã? gexnoci⸗ Naturalem& ſupramundanam Mathematice ſiquidem diſcipline: accidentia numern; 1—. 4 magntudinẽq;rimantur. Vaturais pluloſopluaienſibilibus fubilantus/ ſeſt deuouit. Sun praclican pramundana vero:intellectuales ſubſtuntias diuimaſq; proprietates indagatur. Sermog ſect—— nales autem diſciꝑline haudquaq ſub hac philoſophie ratione clauduntur. Ad prãcticam tant⸗ 3 3 enãctiuãq;vitamſpectant· vtpote nuelicet proprietates ſerutenturſermonisaliud ta⸗ men ex eo/ ipſum ſcihcet lermonis vſum preſtolantur. Inſuper& plhloſophie toti& contẽ⸗ platiue anime parti famulantur. Excudunt quippeparantq; ſermonem:quorerum proprie S Syo 7. tates/ quo intimi mentis conceptus relerentur. Q ue autem ad contemplatiuam vitam ipe⸗ 6— 6— — ctant: propter ſe ſunt/ nec aliis famulari nouerunt. Sicut enim cõrpüs arume famulatur: ta— et rebuſipſis/ ancillatur ſermo.Et ficut corpus ammam obte git illaq; ſub corpore deliten⸗ Nr& ſcit:ita&vox intellectualẽ inueſtit operitq; notionemꝰ que ali quo pacto intra vocemarca⸗ na K abdita conditur. Eudemtaq; eſt fermonis que& corporis ratio· eoq; modoſeſe ſẽrmo voxh ſe ſiue oratio ad mentis notionem ſe habet: quo& corpus ad animam. Prit igiturK actiua vñ ta eodem modo& corporis er ſermonis& quede ſermone negocfantur ãttes prartieum actiuũqʒ finem habere probabuntur. A d factiua in demum vitam⸗ mechanicepertinent ar enim intellectualis notio/ duplici veſte obtegitur:prima vocis ſecunda ſcripture: ita& ani— cundantur.fecundum mũdane ſubſtantie/quam ad corporis habitum ac formam: mecha nica ars intexit/ totiq; homini ad eius ſalutem circunponit. Pluloſoplia igitur ad conten⸗ platiuam ſpect atvitam. S ermo ſiue oratio& negocioſe ſermonis artes /adactiuam Mecha — mcavero adfadiuam. Intelligere etenum:ſpectilatruum& contemplatiuum eſt. Poceret ¶ Factiua vitaſatiiſima S&qᷓplurimorum eſt:actiua pauciorumſcontempla tiua vero rariſſima et qpauiimoruin ¶ Mamſicut mundauus orbis/ corporeo orbe euadit longe maiot corporeus quoq; orbis/ intellectuali maior orbe eſt: ita& mechanica vntd que mund 0 copul atur ſuppoſitoruun hominũq; pluritate actiuam&& contemplatiuam tranſcen dit eſiq; cu nctar um latifim 4. Fa⸗ dem quoq́; lege actiua/ que in corporẽo reſidet orbe:j cõtẽplutiua amplior 6 latior eft. Fſt eni mũdanꝰ orbis capaciſimꝰ. Gorporeus mimn? capax: Intellectualis mimime capacitãtis. —* Complures inſuper hominũ:facjlius in mundano orbe velut belue curuari atq; deſiderei i pe ſead preclarũ humani corpoꝝ ſtatũ ac rectitudinẽ attollere ſufficiũt. Etplures iterum ſũt qu quibus corporeom orbe reſitere eoq; ſuffulciri ſat perfectiõis eſt·qᷓ qui ſe ad animi collige⸗ ſu re vnitatem& inintellectuals rbis penetrare anguſtias: preclaris laud atiſq; ſudoribus 6 contendant atqʒ enitãtur. Vnde fit vt hi tres vmuendi modi rite pyramidis figurã imitẽtur 8 6 cuius apex ſitus in contẽplatiua vita/ baſis vero in auturgica& factiua. Et quẽadmodũ ad Triplex contẽplatiuã ſpectat animus: itaet ad actiuã que vt plurimũ inſermone et dratione conſi⸗. vna in py⸗ ſtitlpectant os& lingua. ad factiuam vero pettinent manus: quibus mundane ſubſtantie 4 ramide. a nobis motitantur tractanturq; · ¶Factiua vita ceteris tẽpore prior ẽ: actiua media cõtẽplatiua poſtrema. 6 p ¶ Nam hcut mundusicreatus eſt arte humauũ corpus& humanũ corpus ante animã:ita n et factiua vita actiuã: actiua vero contẽplatiuã/tẽpore precellit. Pſt enim factiua vita/ qᷓdã 4 mundi vita: actiua corporis/ contẽplatiua anumi. Pt ſicut corporis domiciliũ eſt mundus: ei ita& anyne domiciliũ corpus. Mundi finis eſt human eorpus. Humani vero corporis fi⸗( ns/ ania. Oiĩs autẽ finis nãturã quidẽ prior eſt:eo cuius eſt finis/ tẽpore tamen poſterior. 1 Quod eni natura primũ eſt:tẽpore vltimũ perficitur. Quodvero tẽpore oritur primũ:natu t ra numeratur extremũ. Animã natura prima& propterſeipſam futura: omniũvltima a deo 6 condita eſt. Mundus autẽ qui natura vltimus& nulia ex parte propterſeiplum/ ſed propter hominẽfactus eſt:anteqj fieret homoeſt a deo ad eſſe productus atqʒ abſolutus. Quo igit᷑ ig ordinehec tria animã corpus mundus:ſibiinuicẽ aut natura/ auttẽpore ſuccedũt: eodẽ et vite tres contemplatiua/ actiuã factiua numerãtur. 6 ¶ Q ſicut vox docendi:ita et ſcriptura diſcẽdi ſit mediũ. Cap. XXVIIII. t —— B ea notione que eſt in mẽte:vox Ois noſtra ſſermo et oratio pẽdet. TSicut ab animaprimoloco deriuatur ſimplex& incorporea conceptio: que Heſtpropria anme ſpecies quaſeipſam in ſeipſa ſpeeulatur:ita& ab eadem cõ⸗ ceptione atq; notionelvt ab interno et occultiſſimo fonte)vox omnis noſtra ſer ſe no Eoratio ſumit intiũ. Eſt enimvox omnis/ Shee notionũ: excutanea ſenſibiliſqʒ expreſſio& aut naturale aut vltroneũ ac vo untarũ/earũ ſignũ. omne autem ſi⸗ 4 gnum recentius ac poſterius eſt: eo cuius eſt ſignũ. Licet enim ſigna ipſa⸗ ſenſu& cognitio ne priora ſint: vtpote que preuia& in propatulo expoſita⸗ ſ nobis occurtant/noſpad ea quorũ ſunt ſign manuducant: hec tamen illis/ natura ſunt et priora& preſtantiora. ¶Vndefitvt ſterilis inanis acvacue mentis ſermo:ꝛaut nullus ſit /aut penitus peluA ſ.lycer irratiornabilis perperus ſtolidus et ſie doctrina. e Shi i —— ¶ Nam ab interioribus manant exteriora: ab intelligibilibus/ ſenſibilia:ab ſignatis ſigna. 2 „ ia horü funt idee/ veritates/ metra/initia⸗ menſure exẽplaria& principia que fi nulla funt: aut nulla extriſecus fubſiſtunt. aut falſa/ mordinata& preter naturã ſunt.Siigitur nichil eſt in mente:erit& in ore nichil. Si nulla intus conceptio/nullus erit ſerino. iſecus euene⸗ 6 rit:neceſſe eſt omnẽa ſterili/ deſerta ac vacua mente prolatã orationẽ:in ventũ proferri/ſto et (·pe pel ldãc;eſſe incõpoſitã itrationabilꝰ pſeudoloꝑam acfalſamtet q nulhus erit rei expreſſio Fſe-⸗ s p p ac ſignum. Omnis enim ſermo ge oratio:ad eius que in mente eſt notionis et idee proſpe⸗ tu ctum ad intelligibiliũ inſtaret imitationem: cõponẽda eſt/limitanda atch numeranda. — 6 Sicut anime notio medium eſtelſendi: ita& vox docendi. — Anime duple eſtelle. Aliud primũ quod ẽ ipſius ſimplex& naturale eſſe. Aliud ſecũdũ* qã eſt bene eſſe& ſcire. Fſt enim anima cinnialet ſciens eſt. Eſt fmpliciter/ per ſe ante cõ 6 ⸗ Vox adali⸗ ceptum. Eſt veroſciens: ſpſius notionis& conceptionis habitu. In hac autem propoſitio um ꝓfetẽ. ne de anime eſſe ſecundario loquimut: quẽ appellamus conceptũ ſue internãipſiusnoo nem. Eſt enim hec notio litteraria aie eſſentia/ſiue ipſa ſcientia: et qua aĩa docta ſcienſq; vocatur.Vt igitut Hec nõtio medium eſt eſſendi: ita& vox docẽdi Nam primãillam notio nem/ format cuditue anima ad lemetipſam. qua ſibiupla ſe offert ſec collabellat/ preſentat exprimit ſeqʒ nouit/intuetut ſpeculatur. Vocẽ autem haud ad ſeipſam:ſed ad alium extrin ſechs profert.eiuſq; medio pedottibatum exercet:dũ quã intus habet notionem/ in alteriꝰ deiiuat/ traducitq; mentẽ. Sicut enim animaeſt docta in conceptu non docet in conceptu: N ak docerin voce et non eſi doetain vocelſiue in habituvocis· In quo enim doctã */ docere ncquit:et in quo docet doeta non eſt. CScriptura: verum eſi dicendimedium.* Stior, loyn dotzi II. Sidet. a cö⸗ Inſe Shnre * nii cteſo „hrolh da. olito 8 den loquutuleius(inanadhuc fteriliq; ratio. Nam ſicut in hbrode intellectu docuimus/intelſigibilẽ perleclus ſihichſutticiens:voluntarie& naturali dũtaxat proꝝimi amore extra ie fit eam⸗ quãintus habet conceptionẽ/ voce expreſſam:alteri offert/ pcdit reſeratq;. Porto labilis fiuia& euanida voxꝛab eoqui docetur/ ſcripturarum monumẽtis mandatur arq; aſſeria tůr· vt preſentanee vocis freduẽs apud eum iteratio fiat/ atq;reſu mptio. Hac enim crebra && iterata ſcr 1pturarũ lectione:in eius qui diſcit mente: ſolidus ac firmus parrut zieiptie habitus: eiſimilis qui inẽtiprius inerat docentis. Vnde fit vtſicut qui docetſcriptione iið eget; cum lue mentis conceptus ſufficientius voc—— ſticus ſiue auditor/duiadluc& cocetur bedicit: oqui non poſit. Nond enim vocalis/ aut o. Tãdi acuetlerilic mentefactus eſticũ voxomnisinterne ſit notionis exa preſſio. Tãdiu eteni qui diſtipulatuiſubeſt echemitiã Pythagoricã ſe 30 13 mens iplius ſpiritalibus notionibus ditata/ habeat quod cõmode& rationabiliter eloquat᷑ quoadeius oratio/litinternarum animidiuitiarum exprõptrix. Cuius autem mẽs notionũ eſtinops: hic merito labia digito ſupprimat. Jp Mmpeße laleilæ 8 notionũ Scriptura eſt vocis continentia perſeuerantia jiteratio trequ 2 ihlm p. tioꝛqua in eo quidiſcit paratur diſcipline habitus. vnicus actus/ ad momentũ euanida: que ſimul atqʒ facta eſt vanelcit reſoluiturq;.&1 igiturvoce in eo qui diſcit:nullus diſcpline format᷑ habitꝰ.ſed neceſſaria eſt nprimis ler tura: quavox excepta/ apud eum reſeruetut qui diſcit/iteretur reſumaturea fre conſimiliumactuũ numero: perfectus ouadat atqʒ eruditus.habitu ſpecierũ/itetnaruue n bilẽ notionẽ momentancam eei intellecku: fixã vero/ ac ſtatam in memoria:ita& vox per ſe momentanea& initerabilis eſt. Quodenim vtaiunt Nemeldictum eſt amplnis reſiumi non poteſt. Scriptura vero quedã eſtv ocis collectio/ numer us memoria reſumptio ad formandu min nobis diſcipline ſtatum pernerceſſaria. Pt vt docentis proprietates/ funt locutio& ſtatus Nam liberius ſtantes lo⸗ quuntur) ita& ditentis propria ſũt: E Snẽtũ quia mẽte vacui atq; ĩanes: nẽcdũ ᷓ Seſſio propter ſcriptionẽ: que ſedentaria eit& qui docet/ ab initio plenus eſt& ¶Vnde fit vt inter eum quidocet quiq in vocẽja voce in ſtripturã a qua in cõceptũ a quo rurſus in vocem. ¶ Circuꝰ eſt aheodẽ in idẽ ꝓgreſſio:idẽ pricipiũ/ idẽ finus:ab eodẽ ĩ idẽ reuerti. In hũana eruditione initium motus: fit ah eus notione& conceptu qui docet. Foenim aoncepts vocem elicit/ primam ſue notionis expreſionem. Fx hac autem voce is guterucitur doc62 1 turue:profert apud ſe ſeripturam.qua vocem contmeat firmet plur ielqʒ reſumat. Hacvero Circulus a conceptu in conceptum Scriptio Sðnceptus ox etüra uoↄ o Snnd en usſuaop su Oℳ oui sndaou nood ino r 0 p us] spuadopx 4 e snus ruare iubetur:quoad p 7 6„b5 ia reſeruatio/ numerus& tes quã fedendo exercere ſolemus. Ft quidocet vt intellectus eſt: quivero docetur/ vt memoria. Tranſfert enim omnia intellectusin nemo riam:& inanis ab initio memoria/ ab intellectu impregnatur/ fecundatur/ perficitur.itã& is S&mente diues: quivero docetur inops&vacuus. Hic autẽ /ab illo ſicut& memoria ab intellectu ditatur/eruditur perficiur. bdilet:chungat circulus/ a conceptu ctiptura Conceptus GA 46 5 S 3 5 chemitia iue taciturnitas Silentiſn eſſio Scriptio cdũ dicurãt aut rationabiliter eloquant᷑ idepti ſũt — — Vt conſumat. Eus autem noti — Le⸗ ⸗ aperitur.iſq; conceptus quie blaienes er Sem 4 Pusl aliorum inſtructionis gratia) propalator. ſeriſ eß— actuum ordo. uead Aampedribatu banegleno fwnse ipro⸗ — Nimeiq — 8 internam notionẽ habere: qu 3„ a4 yedonban ¶Inconſummate mẽti nmagmta proficit: pro cd⸗ ½ Nam incõfumata mens: ubſtantiã habet à nãturd pitus/ eſt ſimplex eius eſſentia. Eſtautem à naturã manis/ vacua in tenebris: omni inter⸗ * no lumine ac inteltectuali ſpecie orbata:quã ſpecierũ priuationẽ appellarins cundtorum T— ſi priuata eſt pecie nullã introrſus geſtãs notionẽ: quomodo rationalẽ aut gnificantẽ elicere poterit voct 7Eſtenim vox interioris conceptionis ſignũ: interior vero 3 ndeio totiusvocis initiũ. Et que à ſteril atqʒ indocta mente profertur oratio blittea eſt irra ₰. tionalis nulius expromptrix aut ſigmficatiua Fius igitur mentis que tenero adhuc diſci⸗ ſ pulatu fouetur& ad vere diſciplune magmenta/ maioraue incrementa ſenſi prouehiturs 8 jec funt preulari& 4propria·Fſſentia1— Silentium prolelts. Eit etenim igno⸗ 2 rat/ ſilet/ diſcit ſẽfimq; proficit 3 ¶Inconſummate mentis diſeipulatus his adipletur&perkicitur: Auditio⸗ ſipeius veis perceptio atq; Latus:g ſcriptione adipletur. K frequentiam: adformandã atq; appãlan pronſucceditzp E lectio: qua ipſi chartas tractantes/ phylura int/ oculis Raurt mus· Porro lectio⸗ intelligentiam parit: rum/ iterationem fitteris maat nene ec Indekit vt Fmuerf 1 Loqui 5 tatue extrem kumane eruditionis mentẽ& men xic vetõ abilla eruditã ·nt N tu defungitur vntuetla hec cõtingũt · Eſe⸗ Scire/F Ee Ea ntura abꝰ ãbe mẽtestabiuicẽ dliteſen 0— edoctãh Fhetitione paraturiu e9 gplnehabites heh ʒ met tEelus interna not eptieeein te docentis& in ea gemũ notiõe: diſcipline gyrüs eeptse erat motus⸗ ah ea Fonceptioneꝗ enene— tis 6 3 inea clauãitur notione que poſterius diſcentis onts edia: ſunt p& ſetiptura ila docentis hef ntis mediũ at inſtrument. per hec enim duo ſenſibilia media:i tatur. Is vero qui iami egoere conſummatus eſt ſeayhr⸗ z„ mum interruptis ſileiitijs; libe leius: Rationãbilis atqʒ emeritꝰ ſuarũ notionũ eloqutortntetnichtfielauibu butcint* ria ſunt s eſſeſſcire loqui. R Eſe anime: eſt anime füh Nactus initiũ Scireꝛeſt interne inuiſibiliſq; notiònis habitus. logui Xe Fcane Pius igitur anime que ad alam animam/ pe fungitur:tria ſunt imprimis propria. Eſſe/ſcire loqui. E cunqʒ ipſi inſunt:voce/ oratione/ ſermone aliſ ex ele vt oſtendimus) haudquaq eus eſt proprũ: Scrib randeqʒ menti/ ac promendis eius notionibus: cõpete s& que tenero adhuc diſcip ulatutad vere apine 3 pria ſunt eſſẽtia ĩgnoratio ßleun profecrus. n e Serptione Lectione Intelhhenti Eſſentia. Si prima mentis reſeratio/ vox eſt adhuc menti infert conceptũ qui prius cõ it F Eegit ſ Inteligu ſ Rumane eruditionis& dociri 5 Audire Scribere Legere Intelligere Sete E mẽs menti reſeraturj 6 d ditcentis menthnanlien. epor cũ par ei quiſe Locuit factus ſir:tů pri⸗ ã habet edendevotis facultatẽ/ euaſitqʒ vocalis& bquiiti in mẽte dgẽent ti ii „ 1T ₰ ſtantia pripr oĩ eius eu. zuppe due et omnis ſui Xetoocieſt dotribatu& litterario ludunagi eii Eſſe ſecundũ ſe.& ante oĩa. Sce ideſt a fciens anima perfedtaꝭ& cõſummata cẽſetur. Loqui cũ que⸗ primit omnẽq; mentis theſaurũ adaperit quandoquidẽ pedie exercende reſe⸗ etenter fuppetit oratio. 3* qua ſimpliciter eſſe dicitur:& cuiꝰ ha dimagiſtri: neceſſe eſt vr& primus dipui aln auditio. Secundus vero eſt eiuſdẽ vocis retentio continentia& Diximus eniſcripturã perſeuerantiã eſſe voeis eiuſq; nume⸗ qã in nobisdiſciplinam. Sc crie ſq; ſedulo voluitãtes: que eũq; proficienti öſammate menti inerat.& quẽ conſũmatã Ruiuf⸗ erfuncta:voceprimitus expreſſerat. Penqʒintelli gentiã⸗ mentis ũda Mius eſſentia/prime naturalis&——— Progteſſioi eusinonedie1 tẽ: ilã n en aut a natuta ter vtrãq; mentẽſvt hec diſcipulatu/illa vero ari Kudite Scribere⸗ Lettitare/ intelli⸗ ofic redotnd 8.— 72 n c ante gian doe mẽtnaturalis eſſetieparticipatioris eſſe de fubſiſtere 3 6 e düpe *. kabirü: ie ron h unciatur ciʒ b tihꝛ e— apudſe cõt nẽtia· Tertꝰ feriprurẽ d⸗ cilaris lu— ſtratiò: q̃& p Patu Audit gcti 2 ctitatiõe) cõ 4 ceptꝰ ĩ mẽte gignt cus 12 habitꝰ ẽ 6 mnẽ qᷓ ſcue el⸗ Zßi uees mẽsip ſa dicẽda ẽ. S Poſt ſciteve& ro relabi muri eẽeiuſ dẽ mẽtisqã— ẽ ei primũ & vltimũ. Fthec ẽab⸗ ſolutio cicli chüane eru⸗— ditiõis; qua„ r niẽs a mẽte pficit:cui initiũ eſt cõſũmate mẽtis eðfinis vero incõſũmate nẽtis eſſe. Perb eſfentia prime docteq;mẽtis ad vocis vſq; ꝓlationẽia pfectis adipfecta ab jteriorbꝰ ade⸗ teriorai ab itelligibilibꝰ ad ſẽſihilia/ a ſignatis ad ſigna deſcẽdẽtes mouemur. Aſtab audi Anat tione vocis/ ad inerudite mentis quet tamẽ in fine docta euadit jeſſe: ſcãdima ad intelligibi⸗ * ſiã ad interiora ad perfecta& ſignata: ab ijs que contratis ratiomibus finiuntur. n ¶Sicutis qui alium erudit ab internã notione ſiue ſcripturai c prlen ita etqui cõſumatſ e demũ littera ſiue voce elicit conceptum ¶Interna notio q eſt ĩmẽte docẽtis /fõs eſt vt qmimꝰ& vocis& cripture: vt 3 qua 10 ſcriprura deriu ant. Vox autẽ prima eſt eiꝰ notiõis expiñi⸗ eq̃ ſine feriptine dio 03 a cõſũmatacʒ mẽte pfectiõis niẽtis alteriꝰ caufa yproferi Qu autẽ ꝓficit mẽs: unã voc 6 — ſnterz extipit·cõtinet figit& apud ſE retẽtat.cuiꝰ fequẽti ſectitatranei nevl VOc1s Ne Rü„ ginitin eã fpiritulis notio quẽ cõceptũ dicimꝰ. cuiꝰ Rahitus eſt ipſismẽtis clůmatio. in ig gdocet: cõcept⸗ ſine ſeriptura:v ocis eſ imtiũ· In eo verog docet litteraſiie vᷣoLen gh⸗ gnit e cõceptũ Vnde jit vt& cðceptioſit cõceptiõis:& Icꝛẽtia ſciẽtie:& lumẽ lumis vaufa! Pit n encõceptio vocis cauſa: o vVero ſcripture. Scriptura cõceptiõisin ea mẽte que pre oficitʒ eon atqʒ exudit. q̃ etii poſtqᷓ 85 ſũmata ẽalteriꝰ eruditionip̃ſit:rurſũ ei cõceptio] Pit voc* 6 ineli folptrãlatipturã rõceptüt ü& itadeieche ndvltime Wn mẽtis mreee b m (¶Sola voceli ſetenhrte * 2 Nam vnico actu nullus in nobis for matur in nobisinternat „ p cis prolatioteſt vt vnich dilcipline mn ys gi et contineri nequit.S cripturã àu nio* „%eſ yet Fcriptura tio. qua inoritur indocte menti proc veraq; diſciplina. S Vulgatiſimi ſunt gemim diſcipline ebrantur:auditus/ ac vMu sprimatum obtinean miores . enim auditusꝭ ac ſcripture. Voxautem& ſcriptura:ſe: Auditusvi et internus conſummate mentis promitur ſu pᷣſtãtior exors et expers eſt diſciphne/ omnq; conc Sicu . rimus:ta& alj duoſunt diſcipline ſenſus/ proferat vt guſtus:ahus qui ſctipturas exa dictũ eſt)tacꝰin toto ſit animalis corpore: re poſſumus: que cundis organorum orga Nh e— cupatur. Vt lacert ture ſunt arbitri:& perpauc muletium vocesedit: hnius vero tur auditus& vilus actiui/aut ſi maui auditus arbiter eſt vocum jita& guſtus nle vocis opifex. ¶ Vt ſuperior gu et ignobiliorem paſcitviſum. Guſtus vocis arclitectus /paſcit auditũ Vocem/ preſentat os auditui. Manus vero vocibůs/ viſus vero ſcripturis. Omnis tur/ fouetur ijcere licet/ auditum preſtantiore ro confouend ormatur habitus· ſed frequenti eiuſdẽ iteratione: qua tiofitq; immobilis a mente· Simplex autẽ fluxe/ euanideqʒ ðo actus vnico momento perſeuerans. qui ſeipſo iterari/ fi⸗ tem& littera: vocis eſtnumerus/ per manentia& itera⸗ ra tio. qua inotitur indoctẽment — vocis nũeꝰ re medio:is haudquai facile in mente paritur conceptus qui Sen ¶ ſenſus diſeipline ſunt quattuor. ſcipline ſenſus ſunt quattuor: auditus viſus jguſtus tactus. ſenſus qui a cuncẽtis litterarũ preſides ce⸗ ʒ:hic fcripture/ ille vocis. qui cuminter exteriores ſen t:ſummo animalis culmne atq; faſtigio/ cunctis fubli⸗ eminentiores reſident. Auditus tamẽ& ipſe viſum precellit: quemadmodum& tigit duo fũt diſciplineſẽſus: alus quo ſermones&voces qui auditui viluiq́ʒ rare/ ac pingere ſoleat: vt attactus. Nã licet? vt certi/ manus/ digiti: que toto exeruntur corpore/ iliexti ſtus ſuperiorem auditũ: ita& inferior tactus in enutritur. Et ſicut guſtusnobilior& eminentio u:ita& hic meſſeviſu. Huic enim alendo natura abiectiorem:illi ve o preſtantiorem aptauit/ obiecit preſentauit. S COs eft quiddã ipſius auditus obiectũ manus V ita et expetita conceptio. Sola igitur voce ſiue ſcriptu mẽtis eſt habitus plemtudo Cap. XXRI. vt oſtendimus jvocis& anume ſenſus: viſus vero corpoꝛis ſenſibilia media ſunt/ parande in nobis diſcipline. ꝗbꝰ reſeruaturue theſaurus.& ea que inops que eptione vacua:ditatur/ umpletur/ conſumatur. aliꝰ quoſcripturas ipſas hau famulantur. alius qui voces vera tamẽ K pecuharia eius organã/ e nũcupa⸗ na cenſentur/ ſicut& tadus ſenſusſenſuũ nũ⸗ ma ſunt:& circunfer⸗ giat attactum. ctiui& practiciſunt. vt quibꝰ ſenſibiliũ re⸗ hauriuntur& expetũtur ſpecies. que inimaginationem primum ſtus autẽ& attadus neqʒ vocis/ neq; ſcrip as nobis ſenſibilium rerum ſpecies demõſtrant.illius tamẽ fa⸗ facultas litterarũ notas pingit/ exarãtqʒ ſcripturas. Vt igi s ſpeculatiui ſunt( Nam viſus ſpeculatur ſcripturãs & attactus factiui& illiberales ſunt: hic ſcripture/ — e fe i eidem poſſunt. adeovt nulla ſit corporis pars/ que manuũfu — ¶Auditus& viſus actiui: Guſłꝰ& ta ctus factiui& illiberales ſunt. ¶Auditus& viſus in cõparandis diſciplinis/a um ab vniuerſo mundo/ ha deinde in intellectũ/ defecatiſſime peuetrant. Gu tactus vero littere exarator alit viſum. Omnẽ ſitterã omnẽ ocellis infundit. quippe ſenſus: ſuo obiecto/ ſuiue obiedti ſpecie paſci⸗ Paſcitur auditus r eſt tactu:ita& hic rurſum cqᷓ⸗ ¶ Nam os alaliseſtipſum primũ&— precipuũ vocale:in quo format oĩis vox/ a quo ois oratio profertur& ma nat. Gĩs autẽ effectꝰ primitꝰ ſue cau ſeineſt:& excellẽtius in cauſa/ ᷓ ſe⸗ ipſoſubſiſtit. FEadẽ eni cauſa plures poteſt& gignit effectus. Ipſa& an⸗ te eſt& ſublimiore modo eſt: quicqd eſt eius effectꝰ. Os autẽ/ vocumoĩm eſt cauſa. Manꝰ vero ſcripturarũ. Ft eſt extimã& fenſibilis explicatio. Si vox oris:ſcriptura vero manuũ⸗ ſdã F 9 —— — nt e —— 2 feriorem 3 4 * 5 * 1 Mashu u vock Aheet n nũcup Su ni⸗ Nrcunfen k ibibün primm inegſch rtam f rds. Vtig eriptuns ciptue — Jektioren m. Omi —t ndtu rcie paſc⸗ nlum ci emtliſt . 1* ( S. 73 criptura manibus ineſt:erit os vt omnis vox⸗ 1 Fiigitur antea ori omnis vox omni squo k manus vt omnis ſcri Wers h manus vt oculc;ũ obiecta veraq; viſibiliain quibus a natura ſctiptã ac depicta o verũ um Vnde fit Vł auditus d vilus ſint Vt potẽtie:guſtusvero& tattus/ vt eorum obiecta. unt omnna. os vero verũ vocale K autium obiectum. K vide⸗ Iatio. atur anumal perpulchre gonuertiſac flectiin ſeipfũ: cõ pats ipſius/ partẽ duiudicet ſitq; pars Auditus& viſyſſunt perſe diſeiplue fenſꝰ. Gutt⸗ parti a natura peruenuſte preſentata. os inquam auribus/ oculis vero nanmus. & tactus ſecũdũ quid. ¶ Nam auditus vt auditusfenſus eſt duciphne. Itidem ð& viſus vt viſus. Eſt enum auditꝰ vt auditus/ vocis anbiter/ac iudex.viſus pariter v t viſus: intuetur perluſiratq; ſcriptutam. EFtvoxvt vox eſt:audibilis eſt. Scriptura quoq;Vt ſcriptiua viibiis. At guſtu s& tactvt Ois ſenſꝰ ſenſus& pa ſibiles ſunt(omnis emm fenſvt huiuſmodipaiſibils eſt& ſpeciei ſuſerptiuus) y hunul⸗ neqʒ huc fcripturarũ neq; ille vocũ eſt enlus. Eit emum tactus prime& elementarie qualita modipal⸗ tis/ aut loci fenſus. Guſtus/ vero femus eit ſapidi ac inlipidi. Sunt igitur auditus& vipſe ſibig „ ℳ. ALIAA— ˙ diſcipline ſenſus: Guſtus vero& tactus fecundum quid. Inc vt opifex ſcriptutariꝭ mle vogũ 6 Olfactus inter hos& illos medius: neuter eiſe perſpicitur. us autem& tactus:& illiberales& corporis ſenſus dicuntur. Olfactꝰ inter hos mloſue me⸗ dius: partim anime! partĩcorporis& e vt fuperius docuimus Motius eſt ſẽnfus & orationum miniſter. ₰ Auditus& viꝰliberales& perfectiſunt: vocis& fcripturear bitri& vtanime ſenſis. Gu⸗ vt qui ſimpliciter nec; vtilũ/neq; honeſiorum ſed mediorũ& delectabiliũrn bonorũ eſt. Dimennvtilia bona/ corporis eſſe proptia: anime vcro honeſta. Supereit vt bona me⸗ qia/ac delectabilia:aut in neutram/ aut in vtrãq; partem flecantur atq; ipſi toti aerðᷣmo⸗ dentur. Et cum extremi fenſusſeſe reſpiciant: auditus guſtun vilus tactum:& alij ahorum ſint arbitri/ ac iudices: Alijeorum mmiſtr preſentantes atqʒoffetentes ſeie( Eit enim os au qubne:manus vero viſibiſes) Medius olfactus/ aut demq; ſeipſum reſpicit: aut extenorem mundum. Nullus enim fupereſt in hũano corpore: exterior lenſꝰ:quu illi preſentetur/ obi⸗ Rationa⸗ ciatur offeratur. Aut igitur eidem exterior mundus obꝛectus eſt/ aut ipſe iibupſi:aut fortat b ihorde ſis quod& verius& rationabilius dicitur Jabdito interno! comuniqhſeniui obijcienduꝰ& olfacfu preſentandus erit. Scut enim olfaclus ſuperioreſt guſtu/ ita& comurs ſenſꝰ/ ſuperior auꝰ opinio. ſenſus obiectum. Nam K 1pſiy ol⸗— — pe cerehrum ipfum paſcitur/ nu⸗ Arbitri— ſit illiy fugiditatem/ atqʒ humidi tatem reſolutura. Vnde fit vt an mal totũ in ſe conuertat᷑:& adii fenſibus/ vno interno& exterio⸗ riby quinq;: ſuperiorestres/ ad in eriores tresconuertantur/ ab eis tux. Cerebrum ſiue ſenſus cõmu⸗ qitu/ ſitus in cerebro.itaq;& perij rationabie eitꝛoſfactum eſſe/ vt quiddam iterni abditiq; factꝰ fenſoria/ ad cerebrum ferũ⸗ tur.& Ipiritus quem trahm) 1pi⸗( vð ramuſq; naribus:ad cerebritem nat, peramentum penlãtus à naturà— deputatuſiq;; eſſe cẽſetut. Quip?/ nbus. „ tritur/ foueturq;odoribus.& vni uerſi odores: vt plurimum in ca? lido ſiccoq; conſiſtunt.& ab ſolo igni ex œĩ odora ſubſtantia?que ſuaueolentia ad nares eli⸗ citur: que inde ad cerebrum trã⸗ rabii cõcinnitate e lex ammahs foueantur! paſcantur/& enurrtã⸗ „ nis ab olfactu. Auditus ab ore ſiue guſtu. Vi⸗ us ab attactu& mambus. Et imimitrãt hu illis— na tacitur? miti Er tur. 1 & mente. Mouetur eni imprimis auditu/deinde manbus/ hinc oculis/ poſtremo mẽte. Pe⸗ ſcripturarũ „ eePchemi- nitas. „ — — Oifactus cerebto/ ſenſuiuecqᷓi odorespreſẽtat. Os auditui/ voces: Mans/ oeulis ſeripturas. Ftilli horũ ſdt iudices ac awWitri: lu vero vt illo obiecta. Ft finiũt terminãturue hi illis luq; ad illos vt potiores def uũt.odores ad cerebrũ ab olfactu: voces ab ore ĩ aures ferunt. Sctipturee maſubus viſui pᷣſentantur. Pt vt olfastus in aere cõſiſtit& aereus eſt ſenſus:ita & guſtus in aqᷓ tactus in terra. Ois eni odor/ĩ aere& ſpititu eſſe natus eſt.voxaqua/ſcrip tura in terra. Et qd preſẽtat tactus viſui:terra eſt. Qã guſpauditui/ aqua. Qd denq;olfad? cerebro /aer. Eſt eni ſcriptura vt tetra& ĩmobilis: vox vt aqua fuxa& ſonora: odor vt aer. ¶Quis elus qui docetur ſenſus:moueatur primus. ſ ſ Ominis qui ab homine docetur primus mouetur auditus. ſcipulatui ſubeſt: imprimis eſt auribus haurienda& „ B pſa 1gitur vox/ ab eo qui modoſquo ſimile a ſinuli mouetur homo ab hoiĩe/ mens a mente)primꝰ dietur/ moueturc. (Eius itẽ ꝗ docet᷑ auditusciet manꝰ: manꝰoculos oculi mẽtẽ ĩqua fit ſtatꝰ. ¶ Is enim qui recipit diſciplinam: auditã vocem ſcriptura cõtinere nititur. Scriptura vero! eus oculos mouet · Oculi mentẽ:cum frequenti lectione/ex ſeripturaſ vtdiximus Mne voce eliciatur/ penetretqʒ in eius mentem conceptus in quo fit ſtatus:& cus qui diſtit vltimum eiuſqʒ conſumatio. Fius igiturq diſcit:auditus mouet manꝰ. Manꝰ oculos/ oculi mẽtẽ.qᷓ cũ niclui vlterius/ aut abditius ſit: vltima mouetur/ fitq;ʒ in ea ſtatus. ¶ Ludimagiſiri mens prima& a ſeipſa motitat᷑: que& ipſa eius ipſius os reſeratjac mouet:os ver o ipſius ciet auditum:in quoipſius motꝰ vltimum. ¶ Ludimagiſter/ pedotribes/ſiue quialterius eruditionipreficitur. Ab eius mente fit totius — Nam ipſa hominis ab hoie eruditio:vocel vt diximꝰ) perici tur. cum vox ſit ſ Fipſum docendi mediũ: prima eius que in mẽte abdita eſt notiõis expreſſo. excipien&. quãte& ipfius ſenſus/ qui primꝰ mouetur:eſt auditus· Et hoc rurſũ aliud eſt i⸗ gnũ audrtũ vᷣilu& natura priorẽ& preſtãtiorẽ eſſe. vt ꝗ ĩ vero/ ac ꝑfecto d ocẽdi/ dicendie; motus initium: vt que prima& per ſe reſerande ſue notionis cauſa a ſeipſa mouetur. Mota vero! os ĩprimis ciet ac aperit vocis prolatione: qua primitus interna eius notio alteri expri⸗ mitur. Os vero ipſiꝰ mouet& auditũ:cum& 1s qui aliũ erudit ſuoſquoq;ſermones proprio auriũ iudicio metiatur.Attamen non eodẽmodo ſermo ſiue oratio: auditũ mouet docentis & diſcentis. Sed auditũ docentis/ dũtaxat ſecundũ accidens: per Nãqui docet/ ſermone proprio minime eſt erudiendus. Qui vero doceturi ad orationẽ do⸗ centis attendit:vt ab ea erudiatur/ perficiaturqʒ. ʒnr ¶ Vnde fit vt diſcipuiꝰſolo orenõ moueat᷑: pedorribes verom anibꝰ& viſu. ¶ Piſcipulus/ pluſqᷓ ludimagiſter mouei. Nã ore ſolo nõ mouetur:vt qui mẽte vacuꝰ/ eche⸗ ſta eſſe& ſilentia ſeruare cogitur. Ceteris vero cunc᷑tis dicipline feſib? mouetur:inſuꝑ dotribes autẽ mente mouetur/ ore& auditu.non enĩ ſcribere eũ oportet· nẽch incumbere lectioni. Non autẽ maibꝰ/ aut viſu moue. Neqʒrurſũ mouetur mẽte atq; auditu ſicut& iSqui diitit. Nã nchil in mẽte recipit. Et minime a ſua /ipſe oratione eruditur. V nde fit vt proprie& perſc/ore ſolo moueatur. CFit iterumn vt humane eruditiõis/ qua ab homine homo docetur: omnis motus his contineatur.mens /os auditus manus viſus mens. ¶ Nam mens docentis /per ſe interna notione plena/ docta/atqʒ perfecta:ore ſeipſã aperit cẽqʒ profeiẽs. que eius qui docetur aures cier/hinc mãnus: quibus eduntur ſctiprure. ſcn⸗ pruyns vero afficiuntur oculi/ qui illico mentem motitant/ gignũtqʒ in ea interne notions habitum.cuiũs plemtudine conſumata/ prius vacua mẽs:in ſtatu cõtmetur/ ſeipſa contẽtaꝰ ſibiſufticiens.&cui vt diuus Areopagita teſtatur) iamiam ſuperfluunt. cũ corpore ſtſus reſeratqʒ quẽ intus habet doctrine theſaurũ. Ore igitur ĩprimis mouetur fauces e —— — Mouet Kou Küet Mouet Monet m O—Auctm Monu ilus 1 len ſporẽta Organũ Potẽnn— Qrganũſ Potẽtia Porét ——— Kecus humane erudtonis mötus à mente in mentem ſe vero dicentis auditũ. ¶ QO uot ſuſcipiendeſauttradendediſciphne ſint modi. Cap. XXXIII 3 — . iisecs Imm. Stotus Mota 2ep „opno „cents Sudtü. „eche⸗ „ rinſiy Dite. be⸗ uri 1 zuditu am iayent 6 n 1 . 5 — — — e A e quãttuor doctrine ſenſibus: duo ad recipiẽdã ad tradẽdam alijs vocem&orationemhauriẽtes. Ore autemi voces eliduntur Manu ſeriptute parantnr. que fE ff.o cppr n ſunt doctrine media:quibus arcana& incognita mens reſeratur. Si igitur auditus& vius; 3o pfow.iy⸗/ amo. cdtu ſenſus funt diſcipline luſceptiui: Guſtus vero& tactus/ diſcipline traditiui:liquet eum quẽ 6 natura his quattuor ſenſibꝰ fefellerit/ ac diſtituerit:neqʒ ſuſcipere ab alijs neq́; tradere ajuis led neqʒ aſeipſo/ neq; à mundo doctrinam capeſcet. Eius eni anima perpetuocorporis car⸗ ceri mancipata/ ac mole carnis obruta: congrediendi mũdo haudquaqᷓ liberam habet fa⸗ quo ſenſibilibus ſpeciebus a inundo inſpirari/ feriri& affici queat. ¶Vnde manifeſtum eſtan humſneq; intelligibilium adipiſci poſſe diſciplinam. tebit:nõ intelligibiliũ. Nã itellgibiliũ nulꝰ eſt ſẽſus.& ad ea ſola capeſeãda ſuppetũtiõ atq; inſinuãt. Poteyit igitur& anma ommſenſuũ preſidioa natura deſtituta: faltim intelli igibiium lgibils ſpeciei: quea prima mente ipſius vocis mediò/enſibiliter& in ipſa voce indodte nuſqᷓſubſiſtentis. Vnde jjt vt verius ſubſiſtat oĩs ſẽſibilis fubſt antia ĩ mẽte/ q̃extra mentem Vi anatura nulloquattuor doctrine ſenſuum preditus eſt js neq; eniciriſtec; dererẽ pöterit. Adiſciplinam accõmodantur. Siquidem auditudiſcimꝰ& viſu;hoc ſcripturas llo⸗ poſſe doctrinam. Ft nõmodo alium/ qui huiuſmodi eſt non docebit/ neqʒ ab alio erudietur cultatem.nullũq; cum mũdo/ aut homine alio habebit cõmercium. Omnquippe organo quo ſe corporeis clauſtris exerere valeat priuata eſt. Et omnideſtituta ifumibuloac tubo:; Mf.rl⸗l pi ſx (m e önſibis — imam ſine ſenſuum preſidio:nullã neq; i ₰ — ¶TFortaſſis dicetquiſpiã: Aĩa omni ſenſuũ preſidio deſtituta /dũtaxat ſenſibiliũ ſc entia ca Opiectio. que ſuapte natura ſunt ſenſibiliã. Ad ea vero que omnẽ ſupereminentſenſum:& qurim. nulla hauriri poteſtſenſibilis ſpecies/ haudquaq fenſus cõxruũt/ aut expetẽdi ſunt.ſedea fortailis alio quouis modo(vt fuapte natura per ſe/ inſenſihiter& intↄ) menti ſeſe prodũt Senſ⸗ itel⸗ ilium ſciẽtiam nanciſci: que eſt vereſcientia& verior/ ac prior ſenſibiliũ ſcientia. Adheciꝰentianꝰ cimus: cumintelligibilia& ſuperceleſtia/ ſup̃ma ſint& veriſſima nature entia ſenſibiliũ confert. & ſublũatium exemplaria/ veritates/ forme&idee:ſenſibilia vero ſecũda& imperfecta na ture entia ſimilitudies& ſigna: haud nature ordine poſſe humanã aĩama catnis donucilio Keſponſio ſine horũ ſciẽtia illorũ vllã rationẽ et notitiãcõſequi.quãdoqdẽnata eit aĩa: ab extra aditra ⁊ ſẽſu ad itellectũ ab iperfectisa d perfecta/ et a ſignis adſignata et expreſſa moueri. Rurſũ Ria ratio aid ſine ſpecie ĩtelligere nõ eſt nata. In hoc eni ab angelo differt: ꝙ hic ſimpliciter& ſine ſpecie illa vero cũ ſpẽcie Kimagine cũcta apprehẽdit. Si igitur haudaliud eſt aĩam ãliquid ſcire& noſſechilh internam& propriam eus quod ſcitur ſpeciem ineſſe: vtiq;& ſine intel⸗ ligibiliuin ſpecie amma nullã eorum cõſequetur ſciẽtiam. At qui nata eſt anuma& a natura iubetur ab ſolis ſenſibilibus/ eorũ que veraciter intelleetualia& ſupramũdana ſunt/ exhau⸗ rirelelicere& abſtrahere veras proprias& intellectuales ſpecies. quarum habitu& pleni⸗ tudinea numa non tam ſenſibilium/ qᷓipſorum intelligibium ſcientiam K difſciplinam di⸗ 65 citur indepta Impolſibile autẽ eſt vra ſenſibilibus mntelligibiles ſpecies eliciat anima:ſine lenſuumpteſidio. S ineagitur ſenſuũ preſidio: anima neq; ſenſibilium/ neq; intelligibiliũ S4 ſcientiã nãciſcetur. nã& eadem profecto eſt ſenſibilium /atq́; intelligibijiũ ſcientia.& eadẽ Intellectuals ſpecies in anima que& ſenſibilis& intelligibilis ſubſtantie eſt ſpecies Fe Snſipil rius ipſiusiutelbigibilis qᷓſenſibilis. Quemadmodun& mens que alij mẽti voci sprolatiꝰ( one reſeratur/ vocem imprimis in alterius ſenfum proòfert. Ex ea autem voceſque erüdit breh gwb mens untelligibilem abtrahit ſpeciem.que haudquaꝗᷓ tam vocis ſpecies eſtij prime intel⸗ Hum 5 menti reuelat. Sicut igitur intelkgihilis ſpecies/ quã mens ſecunda ab jpſa elicitvoce: haud, vocis ſpecies dicituiꝰ fed ſpecies eils notionis que eſtin prima mente&ejus habitu ſecũ? da mens nontam prolatã vocem qᷓ expreſſam vocẽ internam prime mentis notionẽ ſcire 8 dicituu Ipfa etenim ſcientia ad precipuũ& pꝛimũ: non ad ſecundũ& ſignumeſt teferẽda) ita& cũ ſenſibilia ſint intelligibilium ſigna: intellectuales notiones quas a ſenſibiibus ip ſis/ kumanã mens abſttahete folita eſt: plus ad ipſa intelligibilia/ vt ad exẽplaria ꝗᷓ ad ſen⸗ ſibiha lunt referendt dicẽdeqʒ notiones/ ratiões& ſciẽtie uiteligibili ũ. Nã& ſcübiũ: nulla eſt ſcientiz:cum ois eorũ ſcientia/ ſit intellectualis notionis abii X * ellectualis bilrackio:que notio eſt vere& intellectualis fub ſtantiei& ſciẽtie vere /pᷣcipue K intellectualis ſubſlantie in ſenſibii mũdo & qᷓ inſeiplã/ſiue in mũqo Nã in mẽte ſubſiſtitvt in veritate& imagine: q̃ veritati ꝓxima &c Ijſimillima eſt:ſine differentia minerõ alteritate teinpore loco K& materia. In ſe autem& in mundo:diſfert numeratur alteratur/ mutatut/ in loco eſtiin tẽpore& ĩ materia. duibus rum officiodeſtit Praditiui vero ſunt a metſiſana nhs& ini diſcretiõis& rationis ſuum Adeſt. ¶ Homo ab homine ctum ſit prius/ ſimpli ¶ Docere potel edende aut vocis au fenſus! vt 1ã oſtendin tradit iuis poſſunt. N cum audituaut ling ¶Vnde fit vt do ſpiam poterſt. vt aut ditiuorũ altero alio traditiuorum. V contingit. CNã ei qui docere aut manus S& vilus. audi dex. Et cui aderit ſolũ traditiuorũ alter/ cum ſuce 3 bens t modls quibꝰdoctrie ſel⸗aptät neche ler CQuicunq; docere poteſi& erudiri poteſt& quicunq; inerudibilis eſt is nec docere quemꝗᷓ poterit vnd̃. inerudibilis eſt. Qmnis igitur qui docere poteſt poteſt& eru 1ti. Et quicũq; it a veris& inteſlectualihus fubſtantijs:terrenã& ſublunaria entia diſtare eognoſcuntur. . 1 CQ ui ſuſceptiuis— ſenſibus a natura priuantur: hos& traditiuo⸗ rtet: At non ediuerſo. ui op a¶ S uſceptiuidiſcipline& precipui ſenſus ſunt auditus K viſus: quibus diſ cimus vniuerſa. dmimcularij Guſtus& tactus/ oß& manꝰ. Q uibus autem non inſunt a natura au ditus& vilus/vtſurdi a natura& eꝑci: hi& oris ac manuũ litterario priuantur officio. Nã& voxillis& Icriptura negant᷑.neq; fandi neq; ſcribẽdi illis adeſt facultas. Nã ta editaadſint vttiuſq; organã vtligua& manꝰ: exignorãtia tamẽnũeri vocis que ſolo auditu haurii:& ex ignorãtia figure& litterarũ ſimpli ciũue elemẽtorũ:quibus coajeſcitviſu ꝑceptibilis ſcriptura:vt& vocis& ſcripture pᷣſidio ca reant oportet · Vnde fitvt geminis cauſis homines muteſcãt/ vel quia naturã ſurdi:aut quia — licet audiẽtes/ ſint tamen ipeditoor gano.Similiter& quiſcribere nequeãt: genum ſunt. alii quia a natura ceci/ alij vero duiã licet videntes:manci tamẽ ſint mambuſue capti. DPil ere& erudiri ab homine poteſi: cui alter tantum ſuſceptiuorum ſẽ⸗ 6 4 aut ſimplici voce diſcit/ aut ſcriptura. Et per vocem quidem ſine ſeri⸗ ptura:& per ſcri pturã ſine voce. Cuiigitur aderit aut ſolus auditus aut ſœꝰ viſus:1s ab ho⸗ mine eruditi poterit. licet neq; vocis nẽq; ſcriptureedende ipſi adſit facultas. Nam licet di⸗ civoce Ene ſcripture medio erudiri poiſe neminẽ: de perfecto eruditi- onis modo loquebamur.dicentes ſcripturam numerum eſſe/ reſumptionem K& permanen tiam vocis qua diſcipline paratur habiꝰ. fandẽ quppe vocenreſumi nõð poſſe: atq;vnu⸗ co actu nullã paraiidiſciphnãm. Fadẽ tamem vox vtiecũdũ ſpeciem reſumitur plurieſue auribus inculcatur:ſcripture oficium ac neceſſitatem tolut. facitq; vt ſine ſcripture medio; voce ſimplici: poiſit quipiam erudiri. ſicurtraditiuorũ alter cũ alio ſuſceptiuorũ eiꝰ arbitro adeſt: ¶ Cum docendi gemini ſint modi alius vocis: ahus fcriptute medio: manifeſtum eſt eũ cui t ſcripture adett facultas: poſſe alteriꝰeruditioni preeſſe eumq́; proprie mentis& internurum ſuarũ notionũ facere participem. Quiigitut aut ligua& auditu/ aut manibus& vilu preditꝰeſt:is profecto pedotribatui luduue magiſterio aptus eſſe poteſt. Eſt emn auditꝰ/ arbiter lingue& vocis:viſus vero cenſor manuũ& ſcripturatũ. Traditiui autẽ v) ſine ſuſceptiuis in actu& oſlicio eiſe nequeũt. Suſceptiui tamẽ ſine am fuſceptiuus traditiui arbiter eſt& eius alma directio/ cenſor& 1u⸗ tiuorũ altero non eius arbitro: vt manꝰ ua cum viſu: is quoq; nemine hominem docere poterit. 6 cẽdoſqᷓ diſcendo:ſit pluribus ſenſibus opus. — ¶ Nam altero tãtum ſuſceptiuorum ſenfuum/ ſiue traditiuorum vllo: doceri& erudiri qui⸗ auditu ſolo/ aut viſu preditus. docere autẽ nẽmo homo poteſt ſine tra⸗ cũ eo ſuſceptiuorum: quem natiià ilu conſtituit cenſorem.vt ſine mambus & viſu aut ſine lingua& auditu. Vt igitur quiſqerudiatur/ vno tantum opu eſt ſenſu/ vt tvero doceat duo funt perneceſſaru:traditiuorũ alter& ſuſceptiuorum Modi qbꝰ alter/ hic illius arbiter. QO mnes autem modi quibus aut docere aut diſcere conungit Iu ſũt. aut docere Cui vnuerfi quattuor . aut diſcere ſolus auditus aut vilus folus: dut auditus& viſus ſine ceteris ocere oteſt. Cun ligua& auditꝰaut man)& vil Aneteic is aptꝰẽ vtdaceat: itidẽ vtd iſcat. In ce diſcipline ſenſus adiunt:is IFfacilime& erudietut& docebit. Gui aut s erudiri poteſt:docere non cõmoce traditio/ neq; ſuſceptio diſciplie pfici. 2 poteſt adeſt aut vocis/ aut ſcripture facultas: id eſt aut lingua& auditꝰ Traditmui quippe ſenꝰ:in actu eſſe nõ ꝑoſſũt ſine ſuſi& arbitris. ua ſine auditu: manus line viſu. Gui autem adeſt uſeeptiuorum enſuum alter yt tꝰ aut vyꝛis docibilis et erudibilis eſt. Et cui eorũ vterq; à natira defuerit:is ꝙninò erudibilis eſt neminem docere poterit aliquando. Nn uinyt tnti . 6 —neſc 2 adho⸗ icetit Smnen S thun niee medo „ ſeücu propie dttu aut oteſ hi ituauti amẽſine „ orw tnn Qnanbu pruorun nh ſit 1.Cu u ocer non 3 . 1 ſ Auditus[ 0 „ — 1 F Kuditüs Viſus 0 — g aut omnino nobis incognita: aut aha qoculorũ nobiliore&p nmdi vocum& aquarum locus:& vt id quod vere eſt audidile. 8 Bocr na ſum ſen ſ üm adä ptã tiones. Piſct TLV dnus Viüs Tirgu Man DPiſcit n Lingia e Piſen dtus Vius[ Man Piſcit viſ ing Diſit S it Fingua Nanꝰ 5 icit V Lingua N an?] Diſcit] Lngua[Man 0 F Kuditus Vilus Pocet 8 „ E —— — 3 5 — — NusVta natura doceamur audituvtilior. GCap. 1ſus plurioꝝ eſtaudituſplureſq;nobis rerũ differentias 4 ¶ Nã vt ſomus& voxrarior eſt colore: ita K& auditꝰ viſu mfrequẽtior Guncta S quippequ ſib celo ſũt: aliquo pacto coloreaffecta funt& a natura oculispreſe⸗ rata. Soifim autẽ: vel perꝗj pauca& rarenter edurt. Etigitur vilus latior& erſalior auditu:& vt totꝰ fenſibis mũdi ſeni/ gbꝰ ſenſibrliũ ommũ ſubſtãtiarũ/ no⸗ * vIuU pis differentie reſerantur. Et ipſa en cermmus elementa aquã terrã/ fumũignem.&, que cũq; ſub terris& in ter: elupficie/ in aquis/in aere degunt motitantururanumãtia: oculs lu ſtramus /haurumus& nſeamur pianetequocʒs eſleg que atetre centroadambitum vſq;/ ſupremãq; firmamenti ſuperficiem: pari oculorũ iudicio a nobis deprehendũtur. ¶ Modus quo a natura eruditur doceturue homo:eſt vt a ſcriptura. doctrina: aut vocis aut ſcripture medio parat. A natura aũt hõ ſine voce:ſo⸗ q Ois quippe Q ue vili⸗ la rerũſpeculatione erudit᷑. Is igitur hũane eruditioms/ a naturã moc eſt: vt a ſcriptuta. Dmina nãq;altiſſima& incõpreheniibilis mẽs:olã in ſenſibili mũdo/ ſiue firmamẽtolquod? eſt ſenſibilium vltumũ maximũ& fins)proprijs manibꝰ digitiſue deſeri pſit.atqʒ vniuerſa humans ocuhs:ad noſtramipſorum eruditionemo ppoſuit obiecit/preſentauit. Vnde fit vt in eo quo a natura docemur modo:ſit nobis viſus auditu ac⸗ commodatior.—— ¶ Nã ſcriptura viſu ſolo! nõ auditu percipit. Modus antẽ quoa natura edocemum: eſtvt a ſcripntta.Sunt enim nãturè voces(vt poitea oſtẽdemus fublimiores fimamẽto& eo ꝙ quod oculis ſubeſt. Nulla nature vera& ſubſtãtialis vox: fub firinamẽto auditu. ſed fublu⸗ mior eſt firmamento verarum v ocũ locus.perindeatq;& auditus in anmalis corpore:viu ſublitnior& eminẽtior eſſe cõſpicitur. Vt igitur a natura erudiamur: au ditũipreſtat viſus. ¶Frmamentumelt celum ſcriptum:finis& obiectumv ſus. am a terre cẽtro ad deuexam vſq; firmamenti ſuperficiem: vniuerſa ſunt oculis perſpi cua Nichilautẽ ſuprã firmamẽtũ& ſtellas videri contingit. O mmaillic abdita iunt oculis reſtantiore vi perluſtrãda Eit igitur firmamẽtum ocuiorum viſuſq; vltimit: mãmum& füus. Atqui omnis alicuus cognitiue potentie fims terminus/ ac meta:eſt& verum àc propriũ eius obiectum. qu and o quidem omnis cognitiua potẽtia: ſuo finutur terminatui& umitaturohiecto. Propria autẽ ac veuſima vilus obiecta lunt ſcripture: quatum pet etiatione erudiendus eſt homo& paſcendus eius animus. Fſt igitur firmamẽntumverã nature totiuſqʒ mundiſctiptura ſiue celum ſcriptum finis& obiecfum vius 5. ¶Primum muiſibile celumjnonum a lunã: eſt ipfum celum vocaie] verarũ — 5 „ Obum vh wer „ 5— 2„ 6.. n 3 ————— ———— —————— L. ¶ Terra/aqua/ aer/i gnis:ſctiptura/ vox cõceptus/ mens ſiue aiĩa aut aĩe eſſentia:geſtans& eõntinens omnẽ cõcẽptum.ſꝙibere loqui intelligere/eſſe:viſibile/ audibile⸗ intelligibile. Eſſentiale: corpus/ aĩa angelũs/ deus: horum omntũ vna eſt ſcientia/ ratio vna idẽ nume⸗ rus/ eadem proportio idẽ de cunctis phuloſophandi modus. Scriptura terra quedam eſt:& vt terra fixa immobilis& ypoſtaſea quedã vocisſubſidẽtia. Vox vf àqià& quedam aqua: que eo pacto ab ore cum ſono deriuatur/ fluit/ proceditq;: quo& e ſuis fõtibus/ leni cũ mur⸗ mure proripete ſe ſe ac manare aquẽ cõſpiciuntur. Rurſum primã in aquis reperitur vita:in quibus& primꝰ motus.Vox autẽ vita eſt& anma! ſcripture:& in aquã vt in interno orisac lingue humoreprofertur. Si igitur firmamentũ eſt ipſum celum ſcriptum totiuſue mundi ſeriptura& terra: tit proxim quod illi circũfertur celum vbcale ceiũ: vexarum mũdi vo⸗ cum locus/& vitaliũ aquarum fecundiſima inundatio. in quibus primũ intellectualis mũdi Pirmarmẽ⸗ murmur priwaue hcaones eneſeeeeete vt proprũ ac peculiare veri& de⸗ tumcelum fecatiſimi auditus ohiectũ. Nam ſiin ammalis corpore/ auditus eſt viſu loco ſublimior: ita ſcriptum. profecto5 in mundi corporibus eueniet. yt& verũ auditus obiectũ/ ſit naturali viſus obie⸗ mundi charta/ ac ſcriptura:varie ex ordine ſtellarũ cernũtur imagines diuerſe ammalum figure. quwbus pro ltterarum elementis& ipſis rerũ monogramimis⸗ pleriq; patrum&anti⸗ quorum autorũ vfi traduntur. Frit igitur verum auditus opiectũ 1dqʒ quod vere& fubſtã⸗ naliter eit audibile:idipſum celũ! quod firmamẽto attiguũ ei circunfertur quodue nono a juna loco numeratur. Et hoc ipſum celum merito celũ ratioms/ aquarũ:vocum/ aiarũ vite veraq; mundivox nuncupari poteſt. ¶ Tertium a firmamento celum: eſt intellectuale celum vera& ſubſtanti- ao ſublirius /illi proximũ& attiguum: ſicut& auditus/ vicinus eſt& proximꝰ viſui. Atqui verumn vih obiectũ:eſtſideratum ſtellatumue celũ.in quo vt etherea quadam& veriiinmd alis mundiconceptio fr J. tior& preſtãtior vitalibus ijs aquis: que iugiter incubant (¶TFirmamentum mundi ſcriptura eſt:celũ rationis/ vox mundi.celũ an gelorum/ tertium à firmamenta: eſt intellectuale celũ/ vera& ſuſtãtialis mũdi cõceptio:ſimilise: conceptui qui eſt in mente ſiue ĩ anima. Diximus enim in homine/ tantũ hec quattuor litteraria reperiri elementa:ſcripturam vocẽ/ conceptũ& mentem ſiue aie eſſentiamn: geſtantem ferẽtem& rem voce. Eſt enim ſcriptura vtterrã:Vox aqua/ cõceptus vt aer: Aiĩe eſſentia ſiue mens proferens& cotinens in ſe cõceptũ/ vt ignis. Succedit igitur haud imerito aquarũ celo/ in⸗ cotinentem in ſeſe omnẽ cõceptionem/ internamue notionẽ:abditiorem interiorẽ& ſuperio tellectuale celum:verarum mũdi conceptionũ/ vt angelorum locus:abditior/ interior/ ſupe⸗ ⸗ firmamento!illud irrorant/ fouẽt— ſecuncant vniuerſamqʒ eius faciẽ operiunt. quãs vitales aquas/ diuidit diſcluditqʒ firma Sacra elo⸗ mentum(vt ſacra canunt eloquia)ab ijs aquis: que ſunt ſub firmamento · Sugeſt vt celum quodquarto loco a firmamento numeraturſſit eſſentiale 7 celũ& precipuum:geſlans& continens vniuerſa. ¶ Hec liquet ex precedẽtibus. Namſurfumã terrã per gentibus/ quarto loco occurrit ignis. 4 A ſcriptura vero mens identidẽ/ ſiue aie eſſentia: quarto diſtat numeraturue loco. Succedit enim ſeripture vox:voci conceptus.conceptui nichil ſupereſt/ preter! pſam mentẽ/ iplamvs anime ellentiam: ferentẽ ambientem& continentẽ omnẽ conceptũ/ vocem omne⸗ omnẽqʒ Pro por tio nabi lia Ffcripturã. Id igit Fntiaſe gnis Mens[Vnc Deus celũ/ quod quãr⸗ Intellectuale Aer Sonceptus[ Pecimũ Ange us ſ ta latione firmã⸗ [Viſibile[Terra Scriptura Firmamẽtũ Beſtia .— 6 2§* 2 E 8 5 5 ceptui:ſedipſimet 3 3 5 ² 8 8*3₰ mẽti& eſſẽtie ipſiꝰ 5 0 2 S 8 S 8 anime reſpondere 58* 8 8 85 credatur: voce⸗ 8 voce⸗ S E. turqʒ celum eſſẽti⸗ 5 ale igneũ/ ſtuel vt aiit empyreũ cũ⸗ ctis pᷣſtãtiꝛgeſtãs m Hun in Oit mdi Iyo ilid de⸗ bte⸗ ithi Mmz lum ant 1ono uyie San „ imt niqu epern A tente — Nmem eio in —nſupe⸗ t fouit .— tBm⸗ S ntile „uccedt nht xonnh nã.liji odqui efm“ niptie diyine nie CEadem coſpiciuntur eſſe media quibus humana mens& ab humana& ¶ omns humana eruditio:ſit vt a mente in mẽtm. Cap. X! XV. Mnis humana eruditio:fit a mente inmentem. d Nãſi ab homine eruditur edoceturue homo:ipſadiſcipline traditio/fit a mẽte ſ ludimagiſtri in mentem diſcipuli. Mens quippe ludimagiſtri: profert imprimis in feſe conceptum. quem vocis K ſcripture medio in eius mentem tranſfert: qui 2 diſcipulatu fouetur/ ſpiritaliue alimonia paſcitur.In hocigitur eruditiõis modo: liquidus fit a mente in mentẽ motus.diſtantqʒ due mentes/ notionis? vocis& ſcripture me⸗ dio: quito abinuicẽ loco diſcapedinate/ atqʒ diſcluſe. perq; eã ſẽſibilia media imbecilam? indoctam/ rudemqʒ adhuc mẽtem:ſcãdere/ ac ferri oportet: vt ſublimiori cõſumate& eru⸗ dite menti/ qᷓſimilis euadat/ eiq; vniatur/ atqʒ inſeratur. In reliquo autem modo quo ipſi 6 natura/ ſenſu ſingula haurientes edocemur: ipſa quoqʒ eruditio/ a mentein mentem perfi⸗ 2 citur. quippea dilina/ ſubſlantiali/ veriſũma& precipua mẽte: in humanam. Nã diuine/ al⸗ tiſſime mentis pedia/ rect aue& apleuti inſtitutione: omnis abinitio in humanã Ientem eyſtun v effluxit largiſſima doctrine& ſcientie inundatio. qua vitaliter affecte/ atqʒ irrorate numane mentes: ex naturalibus tenebris& innata ignorantia: ſenſim in omnem cognitiorus lucẽ„ prouecke/ diuine menti pro modulo ſuo ſimiſes euaferunt: illiqʒ cõiungi/ vniri& ĩſeri meru⸗ erunt. Ellenimfeientia vt diujareoaite reſtmonũ citemꝰ ycogncęuum& coꝑnitoti Pius Dio coniũctri. gnorantiã vero totius dit antie/ diuiſioniſqʒ cauſã. Ignorãtia quippe?diuiſio eſt nyſius.* On & diſtantia mentis a mente: ſiue a diuina/ ſiue ab humana. Scientia vero/lux rerumue co⸗ gnitio:menti/ mentis eſt inſitio/ vnitas& coniunctio.— W — „ „ S5 % a diuina mente eruditur. ¶ In ea eruditione qua hũana mens ad humanam mẽtem pe⸗. dotribatu fũ gitur: media vt di⸗——„— ximus ſunt cõceptus/ vox ſcri⸗ ptura. quibꝰambe mẽtes/ quito Piuina Mens) 1Höana p* abinuicẽdiſtant loco. Habeteni imprimis docta mẽs/ intellectu⸗ alem in ſe notionẽ:cuius reſerã⸗ de cauſa elicitur vox/ hinc ſcri⸗ ptuta: cuius ſpeculatione/mens que eruditur vocem elhcitã inde ex voce/ cõceptum.quo adprio ris mentis vnitatem& equalitatẽ ſubuecta ill iſeritur. FEadẽ eni ſũt 8 media/q̃ ſenſim a pedotribe mẽ⸗ te proferunt/ quibuſue ad indo& 1 8 ctã vſqʒ le deijcit/ demittitqʒ mẽ⸗ S tem:&quibus inerudita mẽs(ve⸗ ꝓ luti gradibus)ad eã nititur:feriq;& ad vere lucis& ſcientie culmen. Ita&diuina illa fuperſubſtãtialis cunctis celſior ſublimior& emi⸗ nentior mẽs: eadẽ noſtris mẽtibꝰ propoſuit media: eadẽ ex ſeſe ꝓ tulit noſtre eruditionis elementa nobis ab ip̃a obiectata&pᷣſẽtata. Veras inquã& ſubſtãtiales ſcri⸗ pturas: precipuaſq;& altiſimas/ 2— mũdi voces: intimoß& abſolu⸗ Fiana Mens tiſſimos cõceptus. quibus& ipſa— diuia mẽs; benigmſſune extra——— „ — —— — s u) — — 7 ceptus: hinc voces ce cuali celo:loquiin rationaliſcribere in — uie ime ſtellas oculis perluſtrãtes celũ ad itellectuale celũſubuehimur. iliuſqʒcelo aſſumimur ¶ Mens omnia eſi:cõcẽp ¶ec ꝓpoſitio ꝗᷓlatifũuma aur in quolibet. Et de vtrac elementa:ſunt mẽsh ſiue vmgerſi ſiue ſiue celũ diunumꝰ angẽ rationale celum mũdivox. celum mẽtem ti:ſit interna eius& propriã ſpecies: qu erit is cõceptus aliquopacto vt tota aĩa imago animã ſibimet reprẽ — itaqʒ cõceptus· quo primutus 4 ſeratur fitqʒ audibiks& extra mentein. 4 omnia eſt. Qmma quippev ſentat. Deniq;& ſeripturã cum quicquid ĩ voce e 6. .— 4 eſſentia cauſa& ſuoinitio/ intimo; — — 1 ptus wox tanta K ſcriptura 3.— 0 t viſbilis. Eſſen mo in vlti jn aere in aqua in terra. In ce gelico omnua:omniã in ration ks:perinde atqʒ de lumans⸗ eiuſq; 1 de intellecu docuimꝰante omnd omnia: In anima omnã In corp Piuie mẽ⸗ corpus fine mu neus. ophtrinũ vnmerſe nature conc cunda er expreſſio imago& vox in corpore audibilis. & ſon) corporis. 1 dum aut materiam nuncupamns 1 creatura:pri vt que 1 ſecundo loco/ ab animã p . vᷣltimo ſcripturã edit ac profert. ſe ad noſtrav ſqʒ humilia proficiſcitur ſeq; nobis ſimiles iili efficiimur perficiur&cõlumamur. protulitenimprimis diuina mẽs/ můdicõ⸗ indefripturas. Q ue eni erat ab eterno: intelligere cepit in intelle⸗ n 1 exeis mũdanas imꝰ raphn firmamẽto ac— celũ.deide exvocibꝰ ad itimoreès ſubumiorelq́; cõceptꝰaſſumimur:trãſiliẽteſq;i pſů ratiõis tãdẽq; u e Et hecera ẽ hũane nẽtis adiua inẽte cruditiopfectio&cõſumario. tus identidẽ omna vox omniaſcriptura omnia. K& fecũdiſſima eſt:ijs qui norint quopactw quodbet ſit daRhet- 3 mente ſiue dꝛuina ſiue humana:eadem erudtur propoſitionis equaltas. Nãeodẽ modo ehabent maoris dana/ ſiue aie eſſentia conceptus/vOx ſcriptuta. Maiotis vero mũdi: duine mentis elemẽta:ſunt diuma mens ſiue deus angeius aĩa cotpus. ncũ rationale firmamẽtum. Eſt enim firmamentũ mũdiſeriptura: angelicũ& intelleduale celum eius eſtconceptus:diuinũvero exptimit animeq; eſſentiã refert. Cũ igituris cõcept a ſeipſã intuetur ſibic; ipſi it & ſecunda quedã anma ſentãs. Eſt itaqʒ huiuſmodi cõceptus qia& reßetens omnia que ſunt in anime eſſentia. nichilenim eit in veritate: quod g& ſi omma eſt veritas erit& enus imago omnia Atqui ipfa exprimitur:eft& oĩa ox enũciat omnes mẽtis notionẽs exprimit omnia auditui pi ſit vltuna mentis expreſſo/vocis inen ſt eſt& in ſcriptura. Qmnis eteni vox ſcriptibius eſt. omnis fermo omnis noſſra oratio:pingi in phyluris ſcribi& figuris expi ſiue mens: omnia cõceptus VOx oĩa 1 fõte: omnia equa lance aduſc; vltimũ manant atq; deuiuãtut: 16 ab anima in conceptuũ⸗ a quo in vocẽ a quã tãta. Tota anima eſt eſſetialis:tota intelli gibils/ audibiſis tota tials in ſe /ante omnẽ conceptum. oim a pri⸗ vyoce/ viſibilis in ſcripturaq ià eſt igns 10 dmmno/ maximo& ſupremo omnã In intellectuali& an⸗ ali oĩa in frmamento. ulc elementis dicendũ g ab eterno omnia eſt. deinde in angelo/ fecit& creauit ore itidẽ omma. Oia eſt deus: omma angelus oĩa anma ſiue homo:omna in primaduine ſubſtãtialiſq; mẽ⸗ tis ſpãtiale ris expreſſio& antiquiſma imago“ primaq; ſpecies:eſt eptus quẽ vocam pocies eſt anima: diuina Fſt enim anima/ vox quedã Tertia vero diuine exprcſſio mentis ypoſtaſea d& vltima:eft id totum quod corpꝰ aut mũ⸗ quod ab animaregi tur/& ĩ quo illa ſubſiſtit ⁊ quo deuehitur atq; Pt hec eit vera/ diuina& ſubſtantialis ſcriptura. ¶ Anima cũ ftt vt diuina voncotp or eſt intẽtione& natura/ exequutione vero& opere poſterior. cet fottaſs aliquis: anima eſt vt diuina vox· rofertur. Nam primòo conceptum/ ſecundo vocem⸗ Erit 1gitur& anima L⸗ inſinuat. quwbuſue nos in illã ſuſtolimur; irmamẽto. Nos veroilluus ſcripturasvt fitmamẽti ehicinꝰ voces/ rapinurq; a firmamẽto ad ratiõis Nores còce tu effecti:diuineinim ur mẽti⸗ vt& minotis mũdielemẽta. Minoris aũt müdi us/ qin humane ineſt mẽ⸗ gitet preſens cffxtur: quippe cũ ſit vera anime O1 12 nõ ſuo quodũodo ſitẽc in magt aie eſſẽtia ſiue mens oinma eſt. En Kurſum is cõceptus: totus voce re Vox iraq; qua quicquid eſt in mente⸗ foris publicat᷑ (d— — N (2 MN ſtatus finis& cõtinentꝛa: mni poteſt. Oia ignreſt amina fue ale omna ſcriptura. Quand oquidem a ſuperiore in ſcripturã. Et quanta eſt aĩa tantus& conce⸗ ntclligibius in notione. Audibilis in ger omniaomma aqua tẽrrà omnita. Omnia ĩ igne Namnde diuina mente eim ſue clemẽ⸗ eft. diuina etenim mens(vt in libro ———————————. uod ſibet nquolibet cl Aa orpus angelum. Se⸗ Quodlbet in quolibet defertur ore mũdo/ omniq; materia/ materialue 4 Vox autem ſecundus eſt anime actus: oncel tertio& ſecundus diuine mẽtis actus: quod& — * 18 ſhus Dnenta . em att 6(once“ Pſstn bllsi rniaitgne un Enin ¶Vñ fit vt eadẽ ſit aĩe vociſq; ratio: omnis poſtſcripturã et anumã S alibil vt in quinto& viceſimo capite quarta propoſitione) diximus: in quo trinã diuine mẽ tis operationem/trinũue actum eſſe docuimus. Primum anglum incorporeum: ſumn ei conceptuiqui eſt in anuma.ſecundũ anumamvoœc̃ ßerſmiem atq; reſpondentem. T cOorpus ſiue mundum aut materiam omnẽue mundanã⸗ materialẽ corpoream& ſenſibu cteaturam propter hominem creatã. S1 hec itaqʒ ſe ita habent/ vt fit annna diuina vox di⸗ cenda/ ſecundutq; diuine mentis actus:erit anuma prior omniſenſibilicreatura ante mun dum/ ante corpus/ ante materiã creata. quam in libro deintellectu fupremum& nouiſimã eſe creaturarum dictitauimus: totiuiq; diuini operis conſumationem& finem. Vt enim cepirdeus abintellectu angelico:ita& opus proprium conſimauit in humano. vniuotiã mundi machinam g eminiʒ ciugens intellectibus: biniſq; lampadibus ſole& luna/ill irra diansei incubans Stqſu ulgens. Pſt autẽ huiut de dubletatis pr ompta& expedita ratio. Hndnam animam naturaintentione& propoſito:ſecundum eſſe diuine mentis actum Pubitatio omni matetia/ corpore/& ſenſibi hcreaturapriorem. O pere tamen& executionie vltimum! nis lolutio at tertium:poſteriorem materiã/ corpore/ omniqʒ ſenbili creatura. Nm cum atume natu ra ſit eſſe in corpore& haud al ter proferri/creari ac produci nata ſit 3 in corporẽ: crean⸗ dum mptimis a deo fuit corpus in quo ſiſtianima et proferri poſſet:que fine corpore⸗ natu⸗ ral e poterat.Itaq;& mãteriae corpus K mundusK omnis ſenſibilis materia⸗ lſue crcatura que eſt propteranimam Rreata funt ante animum co poſt angelũ. corũq; creatio:exequutione& opere ſecundus eu diuune mentis actus: rãtiene ta nen ntentione natura& propelitoſtertuus. Vnde fit vt& anima/ inter creaturas:eum ſit locumſpri tita/ quo nõ exequut tione& opere ſed intentione& propo oſito numeratur. Eſteni ſecũda ab angelis: illis attigua& ꝓxima/ pauloq; mimꝰ abeis(iuxta facrũ cloquuũN ublimata: antebe ſupra oem materiã&ſeſibilẽ creaturam.que ſi& ꝓ poſitos& ope /creatura vltimas nouiſſima extitillet: totis ab augelo diſcluderetut creaturis:elſetq; o&materi& ſenſibilicreatura inferior. — —₰ * 6 5 2 8 . Vrdò nature& intẽtionis Peus Angelus Anima Corpus Vrdò peris K excquutiõis Deus Angelus Corpus nima Pind elſentia Trini diume mentis actus corpus creationis ordine locãda. ¶ Nam ſicut eſt eadem angeli& conceptionis noſtre ratio: ita& eadein anime noſirec; vocis. Eſt eum angelt s diuine me ntis conceptus:e uius voxeſt anima. Sieut enumn noiira mens— K— corpore: oinnem i miſibilem profert notionem que eſtprimus& fů ſimpli ciſſimus eius actus: ita& duuina ine us per ſe⸗ extra corpus& anteomnein materiam⸗ lu⸗ 4 os edidit protulitũe conceptus: quos angelo s vocamus prumarios precipuoſq; diue men tis actus. Et c quẽadmodum hum— mens nullam pet ſe ſin 1e corpotis orgdo gnitvo cem(Q mnis quippe vox eſt eerbe oris jiſio& cOpPOiE prO ferri nata N 3& diuina meEns nullam extra corpus profert animam Siig ne cot pore⸗ vox nulſa edik prokerri po⸗ tei:necet ſe eſt vtg omnisv ſte pore S PO. terier& ſubſ ſtat prius quod cOł? pus: 5 vox vlla edi& exaudiri ipol ſt. Et ea aden Aiito de anima( cum haud ahter queat anmajin Corpore fieri& pre oduci reatam prius eiſe a deo pol A ngelu Momnem mate rIam omnecorpus/ omnem ſenſibiem crcaturã: Kqucqꝛud? ad animam“ TrA*t ioneimn obtinet. Anin namv ero tempore& creationis Oꝰ din nonimum tenuile locum. Sicuteni vocis cditio/ matertalis eſt 8 corporeus shumneant m. actus: 1ta& anime creatio materta lis eſtet corporeus diuine mẽtis actꝰ. Et quẽadi imodü! ana mẽs mullã niſimn cOrpOre vocẽ edit: ita&diuina mẽs/ tull ämſiicorpors? aiam Pereau it. Eſt eni aia diuina quedã voxicor pore a diuina mẽte prolata. Et ſicut hũane mẽtis aliqʒ eſt actus ĩmaterialis& internus cis editiõe anterior K prior ᷓe⸗ ſt itellectualis notiòis Platio: 1ta& diuie mẽ ẽtis aliqʒ eſt ac imateriaſis aĩarũ creatiõe lõge antiqor quã ĩcorporeorũ an gelorũ creationẽ— ( De cõi unctione ſẽſus& intellectꝰ in medio corũq; differẽ ẽtia in extremis. §i ne corpo re nullã vo cem edi. Enſibilis mũdus:eſt intelligibilis mũdimediũ. ¶ Cap. XXRXVI. SNam intelligibilis mundus: dinbu geſtat& cõtinet ſenſibilem. E autẽ fenſi⸗ Senfib 4 Si mũd?: quicquid eſt a tetre ceitro⸗ ad cõuexã vſq; firmamenti uperſicté Nll⸗xbW Aqua fint᷑ oculus& vi Intelligibilis autẽ eſt quicquid oculis abcitũ& excellen⸗ ras ſirmamento: quodeſt vumerſiſcriptura et inteigibilis mundi terra. a qua ad celum vſq; diuinum ãtq; eſſentiale: quattuor numerauimus elementa terrã/ aquã acrem ignem *— ßi o Vnde it vt in vniuetſa m qjternis ordin uum A marte ruryad firmamẽtũ: — — axlmorũ mundi corporũ penthadecade: elemẽtorũ ratio quatet bus numeretit. Nam à noſtra elemẽtari et hypoſtaſea terra ad lune conca um:prima numeramus elementãà quattuor:terrã aquãiaerẽ/ ignẽ. Aluna vero ad ſolẽeo dem calleſecunda elementã numerãtur:terra luna⸗ Mercurius aquai Aer venus /ſol ignis. tertia eodẽ ordie elemẽta occurrũt. Marsi gnis/ iupiter aer ſa firmamentũtetra. Deniq; a firmanento. advltimũ& eſſẽtia le celũ: quartus re ——.— 1 ——— turnus aqua d petit eeutorſo do. Firmamẽtũterra⸗ Celũ ratiõis aq̃ itellectuale celũ aer/ eſſẽtiale ignis. 1 15 Eſſentiale 1Bnis ¶ Cuiuſcunq; eſi ſenſus eius eſt& intelle⸗ e Aer ctusjat non ediuerſo „. ¶ Nã ſenſibilis mundus/ eſt& intelligibilis:intelli⸗ irmamentũ Terra gipilis autẽ/ inſenſibilis eſt. Quippe ex ſenſibiibus Saturnus ua etinferioribꝰ ſubſtantijs umana mens intelledtua F Mer les propriaſq; notiones abſtrahit. quibus quoad fie E. Mars Ignis poteſt omnis ſenſibilis ſubſtantia in mentem /ci⸗ 8 S0 Igmus tra materiã penetrat/fitq; intellectuals. Cũ omnis . igitur ſenſibilis fubſtantiã in intellectualẽ ſubſtãtiã Mercurius Adu hüane mẽtis opatiõe& acu reſoluatur:fitvt cuuuſ⸗ S Tuna Terra cunq; ſit ſenlus/ eius ſit& intellectus:ediuerſo autẽ ni⸗ lenie minime contingat · 3 ¶ Vnde fit vt intellectus et ſenſus ſint in 1Terra Terra medio cbiũcli:ĩ extremis diſcluſi. Matio. NMatio. ¶Hecilatiq vtrobiq; ſe dnco/ id eſtu intejlectu& in ſenſu. In obiectis vero ide verã oſtendit:ſcilicet& in potenrij s et in earũ obiectis. In potẽtijs i in re intelligibili& ſenſibii· Nã k& gemini ſunt inteſlectus:& mntelligibile idẽtidẽ bipartitũ. Alus eſt ſeparatus intellect⸗ cuiꝰ fedes eſt in extrm& ciccũferentia mũdi. Alius intellectus cõiuctus mundi ſedet?hunt aut qui ĩ medio& cẽtro ẽ humanũ/ illũ angelicũ vocamus Aliud itẽ eſt intelligibile ſepara⸗ tum: vt extremũ mundi& quicquid eſt ſupra primũ celũ. Aliud intelligibile coniunctum vt mundi mediũ/ totiu iuncti Nam extrema mundi intelli mundj:etſenſibilia et intelligibilia et preſentãta.ſeparato inquã intellectui/ Intellectualis verã et ſq; moles ſenſibilis mundi. nen Igitur ſiueex parte potentiarũ/ ſiue parte obiectorũ: intellectus ke ſenſus /inextremo mundi abiuicẽ diſcluſiſunt et in medio ſolo con quidem ſunt:non tamen ſenſibilia. it. Vnde fit vt ſimilia ſimilibus/ ſint+ ſeparata ſubſtantia. Medavero a natura obiectata Cöiun⸗ cto vero coniuncta: partimſenſibilis partim intellectualis. Fit etiam vt pleraqʒ fint inſenſi⸗ biliavt mũdi extrema: ĩintelli gibile autem nichil. Eſt enim ſẽſus factus in medio: et medio rũ tantum. Intellectus vero& mediorum eſt& extremorum. TSicut alius eſtintellectus ſeparatus alius coniunctus: ita& ſenſus& conꝰ inctus etſeparatus reperitur.* ¶Intellectus angelicꝰ /ſeparatꝰeſt à ſenſu. Humanus vero coniũcus ſmanus/ cõiunctus eſt intellectui: ceterorũ veto anmaliũ ſenſus/ ſeparã du. Et hic abiectiſimus eſt ſenſus:quẽ diximus&in vigilia& in fomno/ plerũq; c obiecta falli ac decipi. Et ſicut ſeparatus intellectus eſt primus intellectus /primus à deofa⸗ dus/ diuini operis initiũ: ita& ſeparatus ſenſus eſt primus ſenſus:cõiũc dus:Senſus quoqʒ coniunctus eſt fenſo ſecũdus.Vn ſenſui.ð enſus autem tus eſt ab intelle⸗ irca ꝓptia to ſenſu prior/ ſepa rato tamen/ angelicoue intellectu poſterior. Coniũctus autẽ intellectus/ eſt intellectus ſecũ ta ſeparatus intellectu sſeparatuſq; ſenſus. N einde media facta ſunt: ſus ſcilicet&intellect.Sunt autẽ coniuncti ſenſus& intellectus/ vna nu cuius alia vis eſtſenſitiua que ſenſus dicitur:& alia intellectiua/ que intè uã quidẽ nata eſt inc virtutis operatio:inte Hic materialẽ aie cognitionẽ· Senſum veroomne corporeã uã Fngelcus ntellectus — „ — ac materialẽ. de fit vt extrema ſint prius a deocre coniunctus vterq; ſẽ Humanus lectiue actũ/ tẽpore precellit. Hic autẽ intellectũ vocamus: omnẽim⸗ Mumanus Senlus Sehſus Separatus [Ab intellectu Sepãratus LAſenſu ſIntellectus[Eoniüctus ſSenſui S ſ Somüctus ſIntellectui ¹ mero rationalis aia lectus. Et fenſit⸗ orpore exercere: Intellectiuã vero in ſe/ extrã materiã. Sẽſitiue quoq; —— ——— Av — 172 nvep xn Cölm E nien⸗ xlnei cipl tior angulũ a bd nea b eꝛerit vterq; angulorũ a b eſ& e b drecto minor& 6 9 ¶Vera ſenl ſenſus et intellectꝰcõiũctioeſt in angulo recto:eorũ vero mextremis angulis.— ue re ¶MNã rectus anguſus:neq; in magis neq; in mnus diciturĩs quippe rectus angulrectiſũ? mus eſt:& omnes recti anguh equaliter tecti.Ipſa etem angu rectitudò;dũtaxat in vm tute& indiuiſibil eſt participabilis. qua ex cauia accidit: vt oẽs recti induudue& fũme ſint recti:nonakus plus/ aliꝰ vero minus. in extremis autẽ angulis a cuto& obtuſo:plus minuſ⸗ ue contingũt. Siquidẽ acutorii alius acutior/ alius uinus acutꝰ. Obtuſorũ etiã obtuſiot aliꝰ n rectiſſi⸗ alius minus obtuius:donec ad extremos& indiuiduos acutii atq; obtuſiſſimũ: vtrinq; ei a recto& medio pueniatur.in quibus ſit fũna acutiei&obtuſitatis ratio participatio. Eſt enim acutiſimus: quo acutiot nullus. Obtuſiſſumꝰꝰquo nuliꝰ obtuſior. Et Acutum& luivtrinq́; a recto fume diſtate cõperiũtur. Acutiimus angulorũ eſt minumus:obtui angulori maximus. Rectus ambori medi:equis vtrũq; diſterminat interuallis. Attamen gis mi uſq; Fm 4 extrenuanguli acutiſimus& obtuſiimuꝝnuſqj ſenſui ſed foli itellectui patent. Pit enim dicuntut. ℳn vᷣterq; lineã vna: que haud aliter qᷓ ad intellectũ ex nunit claucitue augulũ. Atrechus /me⸗ diuſue angulus& ad intellectũ& ad ocuiũ/angulus eſſe conipicitur. Ad lle eſtfupreme imultiplicabilis&idiuiduerectitucinis. Eit eni intellectus indiuiſibiliũ:&cotũ que ſupremã fui ratione K quidditate fimuntur. Ad ſenſum vero/ qui& duabꝰ lineis clau Intelleeũ ditur:& fenſibili/ ac duuſibili ip tut. Sed vt hec euadant clariora. Sit recta liꝰ indiuſibi⸗ nea a b c cui inſit perpꝰdiculaxis d b.erunt anguli a b d& c bd equales/& ambo recti. par liũ et fim? acutꝰ:ſitq;& hd pliciſimo⸗ Omne re⸗ acutior: quẽ feco linea b f.eritqʒ& angulus fbd acutus:acu tior anguloe bd. Augeaturq; lune in modũ acuties: donec intellectuali modo! Nã ſenſibiliter et ex conrinuidiuiſiõeid her nequitinea b excluio omnſpacio rungat᷑ linee bd ſintq; linea f b/& bd linea vna:q ue eſt acutiſſimus angulus. Ftex oppoſito fieriitellige:de ſeſim obtuſiore vſqʒ ad obtu ſilimũ: que eſt nearũ ad ſeinuicẽ directio. Nã fbc obtuſꝰ eſt:e be/ obtuſior: a b c/obtuſiſſimꝰ. Dicoi güur ſenſum& in a——————— rellectũ /cõungi in angulis medijs& rectis a bd&d bedi Intelie b ctualis ſcludi vero/ ac diſſociari ambosin extremis/ acutiſimo p d obtuſiſſimo a bc. Oſtenſus eni eſt bd acutiſſimus:& a b c obtuſiſimus. Nã anguli b d& a bc haud ſenſibiles ſed itellectu⸗ ales ſunt. quandoquidẽ ſenſibili diuiſione cõtinui neq; continue acutioribus ad bd/ neq; ⸗ ltaq; angulus bd intellectualis eſt: oĩm aſidue obtuſioribus ad ab c/ perueniricontin gat. qabc intellectuahs omniũ ohtuſorũ meta. Anguli autẽ vtriq; — acutorũ finis. Angulusquo rectia bd& c b dpatent& fenſui& intellectui.& ſiue ad ſenſum/ dueaditeſlectũ: angu lorum& rectorum& rectiſimorum ratione finiuntur. ¶Vnde fit vt ſenſus ſit medium intellectus: Intellectus vero ipſius ſenſus Hec illatio multis rationibus diluceſcit. Nam ante ſenſum creatus eſt intellectus/ vt am* gelicus.& poſt ſenſũ creatus intellectus: vt humanus. In duorũ igitur intellectuũ medio/ creatus eſt fenfus:cepitq;ſenſus ab intellectu& deſit in zutellectu. Kurſum itelligibilis mñ dus eſt 1 Sibilis mũdi extremũ:feſibilisvero intelli gibiis mũdi mediũ. Atqui extrema fũt duoꝛinitiũ& finis.S1 igitur intelli gibis mundus/ ſenſipilis mundi initiũ K finis eſt: erit& intellectus initiũ ſenſiis& finis. Vemum reuocata ad oculũ prioris propoſitionis figuri Aio hunc in modũ. linea bd:acutiiſimus eſt angulus& acutorũ minimus Igitur K rectus a bd acutorum maximsꝰ. Nam jicut ab a b/ ad b q deſinũt minuiin b dꝛita& alinea bd aq Xaperiri incipiunt/deſinuntq; augeri in ab lineã a bꝛſenſim augeri& Fr ab angulo bd adangulum a bd: omns fit acutorum vxriario/ in e maius aut minus. ita vt omnes ſenſibiliter acuti/ ſint medij interbd acutorum minimum:& interrectũ a bdacutorum maximum:in quo deſinit& pſa acuties/ que ſuprema eſt& fumma in linea bd. Acuto⸗ rum igitur angulorum:alius eſt nunimus/ alius maximus/ alnus me⸗ dius. Minimus eſttantum vnus bd. M aximus tantũ vnus/ a bd. Me⸗ dijveto ſunt innumeri.Cõſtat itaq;ʒ omnẽ ſenſů eſſeintellectuũ mediã a. 4 iũmꝰ obtufũ ma in he eee e — — 6 — L. 8 er finiri vtrĩq; intellectibus. Nam bd/& à bdꝛlunt intellectuales acuti/ quibus medii& fen ſibiles acuti qui funt abſq; numeto vtrinq; finiuntur.deſinunt quippe augeri acuti/in max mo acuto/ vt in recto:minii quoq; deſinunt/ in acutorũ mimoytin b d. Et codem modo de obtuſis dicendum angulis eſt. Mã rectus angulus eduuer ſo eſt obtuſorum minumnꝰ a quo illico augeti& expatari incipiãt obtuſi: vlq;ʒ ad linearũ directionẽ/ duorũue reetorũ ſpaciũ. que linearũ directio vt linea a bcmaimus obtuſprum dicitur. Itaqʒ cunctis obtuſis angu 11s initium eſt a recto obtuſorum minimo fins vero in obtuſiſſimò.que lincarum eſt di⸗ rectio. Omnes autem ſenſibiliter obtuſi qun inſiniti& abiq́ʒ numero funt: extremis mi⸗ nimo ac maximo obtuſis/ intercigiuntur. Vnde fit vt vnuſquiſq; angulus& rectus& acutꝰ ſ 6 obtufus:trina ratione finiatur fitqʒ trinus: maxmus/ medius& minimus. Mimimus acu? tus b d: Medij acuti vt fb d/& e hd:maximus acutus a b d rectus. Minumus obtuſus db c rectus: Medij f b c& e b c.maximꝰ obtuſꝰa b c que eſt linea vna. Rectusvero/ idem eſt&ma xmus& medius& minimus. Omnia quippe in medio coincidunt: que in&ttemis/dierẽ⸗ tia vnria atq; diuerſa ſunt. Et extremorum angulorumiãcuti& obtuſi: extrema finita/ cer⸗ ta/ſtata& intellectualia ſunt: que ſcilicetun eorũ ſpeciebus aut maxima aut minima dicun⸗ tttur. Media auter:& ſenſibilia funt& infinita:que& in plus& minus ſunt. Fx quo liquet& nntellectum certum finitumq́; eſſe:ſenſum verò quodãmodo infinitum.& ſenſibilũm nullũ eſſe numerum ſcientiam nullam:& omnia perpulchre numero claudi ternario. Atqʒ vt fũt rres angulorum ſpecies ita& vnumquẽqʒ angulum eſſe trinum. Fxtremorum inſuper an⸗ gulorum trinitatẽ/& reet ratione:medij vero recti trimtatẽ ſola ratione eſſe differentem. fiper& recto angulo:quinas rationes ineſſe. Nam trinus eſt vᷣt rectus. Maximus inquam nedius& minimus rectus. Eſt& pſe acutus maximus:et minimus obtuſus. ————z———— B 7 Intelle — 5—.—————— —₰ 5 lue hociĩ opere pertractata fůt altiꝰ reſumẽtes *— in vnũ F. dicimus quoniã cunclis rebus ineſt aut cognitio aut vitajaut fubſtantia. Porro cognitio:aut materialis Jaut immatcrialis eſt. Materialẽſexteriore& interiore ſenſu pat⸗ Omniaaut norũt aut mur. Interior ſenſus imaginatio eſt. Exterior auditus viſusjol viuũt aut factus Luſtus tactus. Immaterialem cognitionemſdocuimus eſfunt. Enipartamratenen intellectum/ mentem. Rationem anime pr opriã ¶otnitio qua nouit femetipſam. Intellectum angelis: Mentẽ ſoli deo aptaumus. Di duplex. ximus tamen alquã?& intellectus mentis inelſe anime portionẽ. Intelle⸗ ctu qnippe in angelum/ Mente eleuati in deum. Ratione ſibimet congredi: imaginatione corpoti Exteriore fenſu mundo. Vniuer ſe igitur cognikiones Oco co⸗ ennceadis numero finiuntur. Imumateriales tres Mẽsſlntel lectus Ratio. N teriales vero& que organo exercentur corporeo fex: Imaginatio⸗ 5 4 n OUem. 2* 2 H is cogn⸗ vlus ollactus gulius factus. t has omnisſin a pectiuã& pielenatjus 10 in ilpe⸗ cuimus. Omniũ inſ pectrix ð& apprehenſiua eſt anima:vt amme ineile cũ⸗ Lricẽ& p⸗ cle dicuntur. Preſentatiue ſunt ſi ingulatiũ obiecta. Mentis deus nis angelus. rationis aĩa. Nã ſeipſa un ratione conſpi caturkmanetq; i in ſeipſ. Imagnatont preſentatiua corpus eſt aur corporis parst vt cerebrũ ſpe⸗ ctro ſenſus müdus: qui auditui ſonos ac vogest Oculis lucem coloreſi pr eſentat. Olfactum odorũ fras grãtia jac ſuaueolen⸗ tia Guſtũ varijs ſaporibus embãmatis intingit. T actum O uateuor Cal 1do Hum idol Fr igido St tẽper ar. W niuet ſa autẽ ſubiectaſi in quibꝰ cognitõnũ reperitur cognitio: fi int tantũ quatuor ſuprema ſcilicet& precipua nature ſubiea. 1413 entia De usfAngelus homoIrr ationale aial. In deo mens: In angklo intel ctus In hole ratio:& aliquopactꝰ vt diximꝰoĩs e cog ſalitrrationa* Vis moti⸗ — h folus s ſenſus Inrer cognrionem& vitã:vim quane dã eiſ e diximus moti uu. — u«& alſeclã eiq; ſe anne? ã: quade jocoin ſocum — ſeſ eſe anumna oneanißer Nã quecunq; ce ce loco n locum motitantur: vi cognitionis preditafũt. Vegetatricẽ: ncoriupt uãNutritiuã Auctricẽ& e ſumus diſpartiti. orruptiuã qua a alimẽtaria ſubilantia]i ineo quod juttin natur 4 mutale cogitur. Nutri 1tiua qua in meèe bra ſingula& partes e e3* Vegetatrix — Fi ſtantia* itr ibuitur Auct tricẽ: qà viuens augeſcit.e Jenitr Icẽ qua 3di 1P rtità ſecundũ ſpeciẽ: aut tanimal aut planta pr opagatur. Supſtãtiua extrema vis gubſtãtiua eſt aĩe: qua corpori eſſe largi᷑. Vniuerſe igt᷑ anime vires quindeci. Gogniti vis liplex ue nouẽvna Motiua: Vegetatiue quatuorſ Subllätiuavna. U Octl ine autè — uimus quattuor: Eſle Intelligere Loqui Scriptitare. Anime entẽ: Internã eius notionen ſiue conceptũ/ vocẽ& ſci ipturã Senſue quoq;d diſciplineeſſe quattuor. Ti aditiuos duos: ¶ Suſceptiuos tident geminos: Auditum& Guſiũ& tactum blie (Vilum. Diciautem pollunt tradi tiui de trinales ſuſceptui ivero diſciplinares. Nã his c diſcim us illis do cemu 8 di duo üdi ele ——————————————— —.————.———— ————————— 6 2 Quattuor 2 CAnime vis Subſtantiua Motiua ¶ Vegetatiua Digeſtiua. Nutritiua Genitriu 8.„ 1 Materialis 1 Intellectus Katio 5 cMerals „— WUSenſus 1 dtus Gultus Tactus § Vognitionũ ſub⸗ Modidiſcẽ mus. Primum quoa natura tis elemẽta mentum ſiue celum ſcriptum.que cœptus wox ſcriptura: nge ad virium anime numerumſeſſe quindecim in eiſq; quaternos elementorũ ordines reperiri. Hlec autem vniuerſalin ſequenteformula p anduntur ¶mmateriaf Senius .— 2— 6 . — ———.*— ¹*. Eadem enim eſt ſcientiaſque vt a docenteſdoctrina:vt veroi ſciplina nuncupatur. Modos vero diſcendi binos geminoſq; eſſe oſtendu nquo ſiue a mundo:ſecundum quo aß homine ho⸗ mo doctrinam diſcplinãue capeſcit. eumq́; qui a natura& mundo eſt eſſe tanꝗᷓ a diuina mente humane mentis eruditionem. Et elementa mũdi eſſe 2*. e C F 5„ 6 Poctrinales .. 8* Doctr§ 4— 1— 4— 8. L. . diſcipulol di mẽta quat quattuor: Ignemſaetem aquamiterram. Ignem vt anime eſſeritiamſſuuma⸗ tuor. namue mentem. Aerem vt conceptum Aquam vt vocem? ſcripruram vt terram. Diuine quoq; mentis quibus humanam erudit mentem elemen⸗ quine mẽ⸗ ta eſſe quatuor: Eſſentiale celumſſntellectuale celũ Rationale celum Firma ſunt vt ignis aer aqua terra: Mens con⸗ Vniuerſadeniq; mundi ingentia& maxima corpora 3* * Angelus Homo Trrationale aial ¶ Obiecta Deus Angelus Anima Corpus Mundus CMundus S Sapor Locus 1 ¶ Organa Deus 6 2* Angelus 6 2 Aures oc 6 3 0 pe 2* 3* 5 8 8— 7„ Lingua Corpus manus CDiſcipline ſenſus Diſciplinares — Serptio Silenri ium (N K corpe 4 Celum eſſentiale Iel lectuale greſſ nature. genſ bi 18 peie Senſus exterior Venus Mercurius Luna Igns Mer ¶ Oiſcipline actus Se. Seriptio Mens 1 ninteligibil — Editi e R euerẽdi i er Frã 5 eſis. ANNO DCMNl 1) 0 6 6* 8 —. e ore cis Am 3 —————. —— ⸗ L. at ſtudioſus paleſtrites id ag 6 Lmus 8 —₰ 9 8 O „ aures itamur in 5 rjmed omnia diſcit homo. uimu loq * e Qu 1 His quinis 5 cie polos Ire . cerebroq; d manibus lis es ℳ ₰ — S 5 — 2 0 N 22 E ₰ — = — ————————— W ℳ — 6 6 2 N ₰— — — 5 4 * 7 „ — K —— — N — —— P.. —— 2 * — S— N 2 4 2 5— 2 1 7 4— 5. S— ſin à) S B.„ in . % 1. N5 — 5 62 S Ci 6 — W— — — 64 — .—— — k cxteriores ſen us he— harum quinq; cognitionũ ſigna. Pro⸗ Cap. XI. Exteriorum ſenſuum differ r opoſitiones. Cap. XII. Qualiter tres anguli re hilnei: acutusj rectus reperitur. Propoſitiones. Cad.XIII. Q exteriores ſenſus ſint tri partiti: ali bonivtilis a ij boni delec abilis jalij bon honelb. Propoſitiones. Cap. XI III.— Q delectatio& triſtitia:ſint paliiones animaliumſenſus comites. propo⸗ upones. ¶Q ſicut duplex eſ an male ext& dup ſohus Propoſitiones. 1 ¶Compatati vtriuſq; mu * in S— ee uo verus in 6 animii* n coningat. Propoſiiones. 8 2Mnsf ohonutnn 4 5 21 1 Cap. XIX. 23Ol ic 20.2i in vero&— animalis— cont r 0 03531 36 211330 FP in tioni. Prões. 7, Ou r ratioin ſomno ſigari neateg preliti im 5 Eſſe celum drn eieeee De ſucceſſiuas permanente Zropoſticnes⸗ im u 6 1 8 Qui ſenſuumceteris ſint preffaleioholeicnes Cap. X S ee— 2. Quib us medij mens men exprimitur vſphee— 6 XXXVI. 3 Qualiter anima tribus eſt eie dunala owibus Ser dmundano propoſiuones. C ap H„ 1 l 0 55 2 it 1d6 F64 equattuor anime orbibus:— ſeparari nequeant. duo vero poſtremi:& abinuicem& duobüs ar dilocientur.· proh⸗ ſitones.— C⸗ ap XXVII. Q ex trinis anime opificijs uki hominis— t vita: C U. 3— b——**, B=— 6—— E G oE Actiuaſſ ee dse. tkntl x 5 — X 2271 2 a 38 1.— „— N—— 3 ſenlus vn Qus eius— en—— vrepeiten⸗ 6 De duplici diſcendi modo, 5 2 — Vot ſnt ap ene⸗ aut ience die i vluene. ub —. 53 „ ap b. ½ 23 ₰ 6 ₰ 1——— usſin car: e bir na lampade corda regi. empe fe or es aditut F h omi 118 ruare ube bet 1 tut Quinioculi: mundo ſub Pihne ilee Slt⸗ Intin p epuurintut pectora ſen ieheeePett Hc tibiparu uel vouentut. ibi cõᷣmillo do m ate paſce rudes. n 5„ Finis.„ e— icie t o. ei pro* Zel 6 ne Lieahin dre⸗ o.40 cõ jnein„ circũ „ 5 ** 5 ℳ ... g * ⸗ CaROvs B0VIIVS DIsRnTISsMo VIRO LacO⸗ iderã dudũ generoſiſſime vir:libellũ hũc de nichilo ſiplici⸗ ppolitionibꝰ nudũ atq; indiſcuſſũ.quẽ cũ rogaret quiſpi⸗ m amicorum in lucẽ proferri cogitaui irritã fortaſſis ope⸗ ram fore ſi hoc pacto nudus indiſcuſſus inemedullatuſq; pu⸗ blicaretur. Itaq; deſumptũ iterum in manibus pauxillũ re⸗ cenſui: quecunqʒ duriuſcula in eo videbantur exiguo cõmen⸗ tariolo dulcans/ queue ſuboſcura peruia reddens. Q ſipercunctaberis cur de Nichilo vetba facere ſtuduimus:cum huiuſinodi Nichil ab ẽtibus ag atur extorreꝰcum nichil nð ſit: cũ nullo eiſe ſubnixũ] omnis ſubſtãtie ſit exorstipi ad heclibellum ipſum fadturum ſatis preſento- qui plane indi⸗ cat: quantula de nichilo dici pptuere quãàntumue id quod non eſt:animitꝰ riteq; perſpectũ ſeſe expatarit. quantam deniqʒ precipuo mẽtis cuitro de⸗ glabratũ retectũq; nichi profuderit medullam. Id enimi creatione vniuer⸗ frum a deo: vicem quandamfiguram ac ſpeciem obtinuit materialis prin cipij. Fuiſſequippe deum ab eterno ſolum:& ah eodem de nichilo condita ſtataq; ad eiſe vniuerſa: cõpluribus in locis ſermo ſacer eloquitur atq; atte⸗ ſtatur. Hũc ergo de eiuſcemodi Nichilo de primeua creaturarum totiuſqʒ materie negatione libelium(quem forſitan haud irrito caſſoq; labore pro⸗ pabis excuſum)tuo nomini dicandũ cẽſuimus: quo& eidem opuſculoſadi⸗ ciatur ſplendor:& genuinũ exercentes] tua incude retundantur. Vale. PO VAO BORBOtAEkl 8. 2 CIO ANNS PELLIT ARII Octoſtichon Sſine principiolꝙſine fine deus. Primam materiem vaſti 2 conditor orbis REdidit: angelicis qui dedit eiſe choris. Scire cupis ſector mentem huc deflecte capacem: Hec etenim paruus conferetiſte liber. O uem liuens fi Rhinoceros cornupetet vllus: Protege/qui ſolido paſceris inde cibo. 2 ¶ Quo pacto deus e Nichilo cunctis dedit eſſe: 3 3 n k condt. 1 tch We ho ci v nVi — primadeus(¶ Momentanea Ste ic ſütr ilaliud. lu vequali tates nhut r 8. Creator« oim ¶ Rerũ durationes Eter nitas Sen m„ Non eterna Finita Factaa deo § Nichil creã i ¶ Theologia 8 enſibiis pr— Affumatiua 5 onales aie ———————— — — — S8 X——— — cCaROIBOVILLISAMeROBRIMEIBE hEhl⸗ C H ILOAD INGENVXM MA. 5. 5 E 1 EMQVEVIR M FaCOBVM VITFRIACVM CANCELLARIVM BORBO⸗ peiäenbe =chil nichuleſt. Sfectile& etherogeneũ: pattiũ& differẽtiàrũ ſoliitio — 3. gquodimplen eſ parodieritate afetnulopat Iileme⸗ quſari fnitiẽc exprimi poteſi mnis eui finitiabrãtiq eict 5 vatů fluitio& Nichil nckulo enũcianꝰ haud aliud ᷓ uchiſtipſũ nichul eſſsclictitãte Niclui/iiẽ ẽte/ nichilo/ ſeq;ipſo finimꝰ. Nichil eni ẽ nichil:nichilð alid eſt.nõ hoc aut illud aut aliud quodpiã ens eſt:ſed nullum ens nichil nu Feſtne xin llatio[Smẽte eſt nec interũ naturã. nechin itelligibili neq;ĩ ſenſibili jnũdo. eq in des nechenna deſtivlis ctearuns uodiet enꝛelt 40eehe omnia plena. Nil vacuũ /ocioſů nichil: nclul inane. Fxulãt ab vᷣnuerſus nic deir vt huiuſce orationis/ que infit nichil eſſe nichil: gemina ſit intelligentiq egatiua na⸗ eraaſſertiua& poſtiua. Kmpetamẽ eiuſdemfunt veritaris& rnennentrniee nichil eſſe muchil:profert nullũ ens eſſe ni chil:ideſt nullũ ens eſſe nõ ens ſile niiũ enseſſe eus millum. Aut ʒuoduisens ait eſeene ſiue uodubet enbeſe aiquiã zdeſt ens auo ſ n⸗ LMatera prope& pene nichileſſnon tamen fücful· ic — ¶Nam entiũ vltumum eſt materia ypoſtaſea omniũ ſuhſidẽtiã: in nõ̃ entis vicinia/ in ne⸗ Materia gationis vniuerſorũ propinduitate locata. Incõpletum& impeifecti ens Fſtintetia& ens entiũ pri n potẽtia:ſiue entiũ potentia& ſenſibilium ommũ inchoatiòexquã füurt ofmnia. Pritiumm mũ& vltæ jpla eſt prim& vltimũin generationeprmlin cgrruption relolutiotie vjnnũ nte⸗ * mum ſubſiſtat vnũquodq; ſubſiſit eius potentia Et poſteajeſſe deſijt quvdlibet/iterũrelin quitur fitqʒ reſidua eiꝰ potẽtia. Supra materiã/ locati ſunt entium ordmes: cũctis Veroãipſa materi ia Fabeſt. Materie autẽ ſubeß nichil. Oim füdameutũ eſt matetia hecvero fundata Matio eſt& ſita in nickilo in nullo /in nõ ente. Ois lenſibilis act Aocatus ſtatus Kexeptu Seſtin materia. Materia vero locata& exceptã eſt in nullo. Ipfã omnium fuſturæ eſt:ã nullo tamẽ fulcitur& recipitur in nullo. Vnde fit vt matetia duabꝰ de cauſis ſit prope nichil: Prima per naturã ſiue ſubſtãtiã/ ſecũda per poſitionem ac locũ. Per naturã quidẽiquiaens omne ſen⸗ Kl. M nſ ſbile:& ineipit eſe in materia& deſinit eſſe in materia. Ipſa quippe initiũ eſt& cuncterũ 7* vimil veriodus/ oĩm itẽ rerũ priuatio& potẽtia. Poſitione vero& locoꝛ quia i entiũ heorũ q̃ ſunt naturalibꝰordiubꝰ/nouiſſimũ tenet locũ: adiacẽs& vicina nõenti nullomcluloqʒ pam. ¶ Materia eſi entis& nichilimedium. Ritnei6 3315 Mneens eſ mteria nenðennti potẽti duedã eſĩdemõſttabilis& jrognolc⸗ pilis. Ipſa ſiquidem hoc ens nõ eſt neq; hoc aut aliud aliquod:ſed eorum que ſũt& futura lunt, Niclul vmbra& potẽtia. ſdeni quoddemõſtrabileeſt— n & dequo pronũciamꝰ hocvel hociplũetie:ens actu eſt/ ens peculiare& hoc aliquid: ſub certã 1— aliquãdifferẽtiã definitãch ac propriãrationem X Fmpedo⸗ aſertũ cognitũ · demðᷓſtratũ Materiãverototi: cles. differentic vacuitus& priuãtio eſt: pſfimilis li oiĩm iformi& cõfuſiſſime ſpecieiàc mali: inqua. mpedocles oia priꝰ delituiſſe beex cãtandem n Vtriuſq; emerfiſſepredicabat. Fſledenic materie ẽpoſſe entm et nõ eſſe oim. Fxtrema igiteſſe& nð eſſe ſätens& ẽtis vtraq; nichiſ mediũ autẽ polle eſſe nõen g afürma eſt.prope tamẽ ens& prope nichul. Nã vtriu ℳ tio& ne? K afũrmatio& negat!o materle competit. Ens ſenit gatio ma⸗ eni eſt& nichileſtnõens eſt& non nichi. Ens.* terie com potẽtta: nich ens actus 1m . mchilpotenti& priuatione. X r Nichi minus eſi ens lau nð en acku ſinpitcitetj nnif * ſtruit tolirhne.reau enidesi. deide de nichilo oĩ. qᷓ poſtqᷓ facha ſunt: er Sne ſunt vneria. Je⸗ en Fi exterminatũ& fugatũ aola. In nickuli verò locũ/ſucceſſerũt* vm quorũ locũ ni cupabat. taq nichit q& De nichilo 1c1r tin ſe undo. Succeit eni in 0 0 0e li quod—5 po⸗ S Ooue nullus igitur locus mi— rimoei o ta nin on erit in ſecũco id⸗ Vt b õ entia:ita keviabtheiſehe erũtq; fubſiſtstia 0 3 plon iplun nieliilſue vt dicatiuũ& poſitiuũ ſine vt de & Acunckde eo pronunciantur eãdẽ vtriq;& equepollẽtẽ recipiũt vert⸗ chi Ifu R moeuc Ae fui ſe& nichi nõ eſſein ſecundo/ eſt oĩa elſẽ in in 1 n nony ero e eſt oð ere S . hei eus 0 O mnia n eeen„ ommbus S um 5 ½ ₰ % uduũ a heius fupſtãrta. iie ingu Ghs aleipla S iparticipabilis eſt. Si eniĩ participahis ficret: parsipſius extra S totũ aut extra parté ſumeretur, a igit pars diuideret᷑ ßeretq; aliena atoti* bſtãtia 5 extere cuip ſubſtãtie prebetet initi. cõflareturq; eX 2a parte fubſtãtia quedã a b e extenorquhd nult 2 pactoſie polle putandũ eſt. ſit eni diuina tota[ſubſantia: à b C: tũc hec—— ricipabalis eſiet pars e que quomodolibet intel hgiturb ꝙfimeret᷑ feoꝛſũ 4tota fub⸗ 4 Pb antiaa bctaut arel qua partea b.& cõflaretur ex hc⸗ extera Xſeparata 4 deoſubt antia— diuine ſubſtantie partjeipatione orta.que perablurda& perqirratiòtiabilialunt.—— Vnde kit vt eus de ſua ſubſtãtia creauerit protuleritq; nichil. Nã non fecitdeus quod facere nõpotuit. Negare: autẽ ſeipſũ decidere a feiplo: diuidi d 1inn Acaurllb Kemenwit& Haricipabils Reri n5 otuir: Fine 30. n0 Poel 35 e des en ki en qua ſibi eatenꝰ infit eſt Nbi cokteret⸗ rauelhaſei pſobe nð e gague. & nõ poſleſ vt ſacer Dron bolſir& nö cle nð ſit, Igit᷑ cñ diuidi nequrat des/ cũ Plymas: induuduꝰ& impatt: icct cautt. d eſt partieipatione ſuiex? gacer D j0 terã nullã ſubſãtiã. leteni luiiiſiuoqᷓi creatura duint nyſius. peri atq; à eſe ſtatutt. E ti Bu auulia& Kparata atoto deo. C— uper elt vt cũ deꝰ de ſEi optulerit n ich g ictiſi creauerit vniuer erſa C Na ab eterno nichil erat pretet deũ: qui totò primo euo folus fuitin eſe. Nulla illa aſtitit coeterna materies nullaue extera fubſtantia:ex quacõf rit& protulerit oĩa. Iple eenieſtau — ommũ 58. Sbist& ſtt materialiũ K& imatci. ipl am quoq; materiã cõdi⸗ 1 oſa infin rimoru lit. Pt ex doctrina pᷣce 2 pro. eauit genutuehull Superc titaq; vt ſinon de ua nbitean re extera 75 coeternae oia procreatit denicht de nö ente de eo quod 6 ö genuent t/ fec tqninerſa. lseni q vereeſt/ qui& oẽe le trãſcẽdit: erquod nõ eſtſeſſe di it iinem eila eſt veritas facti lius& ꝓphetici eloquij. Vos eſtis ex nuchilo:& opo cc nõ eſt. Er natutali pgreſſu quo deꝰiprmis deſu aſubſſãtia m mchiſcrea git rãtiocinatio etſyllogiſmꝰ quidã: cuiꝰ finiset illatio de⸗ Sactũ elo⸗ 70 Seüt in lenſu ſiue ſiue deſtru⸗ nptnõ ẽũõ cus ẽrat erat 1 ſunt Nctt noneſt ¶Deus in lecundieui initioſin 3 iãtiſaſquid produxi uofuh ₰ fiſtente fait alquid deſijtq; nich eite i 38b g Diuitatis ¶ Peus ab eterno ab arcanoillo ĩcõdito abditoq; euo& à nuljo pricipio ꝓerdẽsprimũ il⸗ rm lud eu mquo toto nichil extrã ſe produvt perua gatus/torãq;eiis limẽſioné& longiruci euũ diſcut? nem percurrens: vbi ad eius finẽ/ ſiue ad ſecundii nutiũ Nã pimifin is fecundi eſtinitium lus. perueckus eſt:repente atq; in inſtanti aliquidereauit: protulich totũ alqã ens perfectũſim plex ſpiritale incorporeũ unnunhindiuliblle ſelieetimarenaleke intelec ſubſtan? tiam:quos angelos primoſq duumitatis adtus& rel ui totius futuri operis conceptus⸗ ſpe⸗ 1 cies exemplaria/ fotmas er ideas nũcupamꝰ.quibus mulcunctis ad eſſe productis& per⸗ 5 1 fecis quibuſue ſubſi iſtẽtibꝰ:deſijt eſſe nichui. Prat eni ĩ primo euo ſolus deus& nichil cũ eo: nullũens. Abſoluto autẽ diuino per primũ illud euũ diſcurſu: in contactu ſecundieui S pꝛinũ ortũ eit alqud: quo ſubfiſtente nichil pplenitudinis ſecũdieui: per quã vacuitãs oĩs& entiũ priuatioꝰ ẽ e Deus ab infimitoprimi eui pergens initio idq;to um percurrens:in nui⸗ —— Infecundo Suma —1 —— eſſedeſijt. Orta eni eſt prima creaturã imtium xtetminari a deo cepta eſt. ſweſus attactu& puncto aliquid ereauit. Vt vero ad illius finem& ſecun⸗ — di initium deuolutus eſt: primam illico peperit protulituecreaturam. C Finge deũ pro greſſum latũue in rectũ totoiſo primo euo.cuius ad nos ꝓfectio& mot? ndi.& fine primi. Sempen deꝰ 1 ceperit a primi eui initio: quod jifinitũ diſtat ab initio ſecundi. v h 1& ab eterno mouebatur ad nos:& ver ſus noſipſos/ noſtrũc eurectaferebaturarch hue debat cteationis omniũ cauſa. Ad hũc eni modũ imaginanda& exprumendanobis eſtcre ationis norma atq; initiũ· Quandiu autẽ fuit deusin totq primo euornulloſui dicurſiaut 3 aattactu nulloueprimi eui momcto& puncto:aliquid peperit ſed ſterilis& infecundꝰ?a cte⸗ Analogica aturarum prouentu& effectu permanſit. Intell K enim illũ prius Per ambulaſſe fterlẽtẽ 1 intelligẽtia aridamprim eulterram. in quã vitales nullã zũdãeffũderit aquas quam r0r eluo 1 Faſpergine omni deſtituerit/ proferens in ea vitale germẽ nulũ. deinde e deſertiat—— ½ 1¹ Nterris⸗ profectundelatũq; in terram fecundam hãbitabilem& cteaturarũferaciſiuã quã illico vitali conſperſit humore: copioſiſſimis ibribus irrorauiti fecundauit/ impregnduit⸗ 1 6 uſtaterra. à creaturis ob diuini ſolis eſtũ/ nimiamq́; eius viciniam& propin bitabilis:a ſolodeo habitata. Nam quãdiu illã peragrauit pertrãũiitq; deus: creduit richili niluepeperit. Euũ autem ſecundũ eſtvt muttotio&etẽpetationis aurerellun obi iS viuido& ſuaptée 6 vitals hu moris plena creaturarum ferax& ſuapte natura fecũda. que vbi vi natura fecundo diuini ſolis f ruore incaluit:ex inſito humore⸗ peperit 1 omnẽ cteaturam., ½ Hiummi folis er vtrüc f—pneheſuſe— B 11 Primum euum in quo flertis ſ Fum ecunduin inqᷓũð fecũ — ¶ Non ſicut deꝰ ah eterno nichil creauit: ita& ineternum aliquid procrea⸗ bit. definita tamen& conſumata vniuerſorum creatione: eorũ aliquid in⸗ eternum uluabit ¶¶ Nonſicut deus toto primo euo nichil creauit: ita& toto ſecũdo aliquid procreabiti ideſt alicuius fubſtantie futurus eſt opifex. Na m& definita eſt tẽporis ſucceſſio: vniuerſũ quoq; deiopus finitũ/ factũ cõſũmatũ& perfectũ eſtin rẽpore.Senis quippe diebus/ſacraeloqui Sac fada a deo& perfecta dia atteſtanturideſt productas rerũ ommũ ſpecies. Nam tametſi cr co noue indies generationes fiant earũ tamẽ permutatio/ haud ſpecierũ:ſedſingularium& u. induiduorũ eſtortꝰ occaſus& noua ſucceſſio. Ab initio autẽ ſtatute ſũt a deo/ vniuerſe re⸗ rum ſpecies ingenetabiles& icorruptibiles.que abinitio id eſt a ſexta creationis die:ſubſti terunt omnes perſeueratũre vſq;ʒ in finẽ. Et ab hisſpeciebus vniuerſum ingenerabileiicor Rerũ ſpẽs ruptihile& imimutahile eſſe cenſemus. cum ſemp eodẽ modo habpat& ex cũctis fuus par igenerabi⸗ tibusid ẽ naturalib? rerũſpeciebꝰ cõſtet nullaq; fui partcaut augetiuut ĩmunuiqueat. Nul les& incor laeteni vniuerſo addipoteſtipẽs: nulla eidẽ deeſſe nulla tota toſji aut abire e medio.Itaqʒ; ruptibiles deus haud ineternũ aliquid creabit: qui priſcis illis ſex diebus⸗ onmnia cõpleuit. Ftnõmo do primarijs illis rerũ ſpeciebus:ſed& partibus earũ vt indiuidius& ſingularibꝰ/deus ge nerationis& cortuptionis modum periodũqdefiniuit.quampreſentis feculi conſumatio⸗ nen ſupremãq; mundi huius lucẽ& horã nũcupamus. Hec eni vbi illuxerit: t ort?omĩs 5 Acinteritus generatio& corruptio:eternũfaceſſẽt atq; intermittẽtur. Eorũ tamẽque hoc fanſtn⸗ Jßner⸗ eculocreata queue in tẽpore producta& perfecta ſunt:pleraqʒ toto futuro euo a deo ſalua buntur.quẽadmodũ ſunt que ſuapte natura ĩmortalia& incorruptibiliaſunt:vtangelus ra tionalis aĩa/ materia. iec eni ficut ingenita& generatiõe perfecta nõ ſunt ſed de nichilo adeſe repente producta:ita& porruptione interme nequeũt. annichilatione autẽ ſola:fieri Fres crea- a0 3. ——————.— 2— 5 8— e— ——— — nichil poſſunt. Q uonamqʒortuin lucẽ profecta atqʒ eduda ſunt:eodẽ ſolo poſſũt& in nõ ure ĩmor? entis tenebras/ aheſſe in nõ eife reuerti& extrudi. Sicutde nichilo a folo deo facta ſũt: ita rxes. m † 2 poſſunt&in nichilũ a ſolo deo cõuerti. Ingenita ſunt/ corrũpi nequeũt.vt ſimplicia ſũt&e e pluribus nõ facta:ita&ĩ plura irreſolubilia& ĩmortalia/ ea manere oportet. „ Wnter vtrũq; euũ:interhyat mediũ tẽpꝰ creationis vniuerſorum. Prus ſecuimus totã eternitatẽ induplex euũ:in primũſcilicet& ſecumndũ /i euũ dei& ĩ euum creaturarũ Nune vero intria/eternitatẽ partimur:in euũ vtpriiis diuplex& in me⸗ dium tẽpus/quod eſt prioris fecundi eui pars:& eſtmetrũ ſiue durat t e 10 Creatioms& perfe⸗ Nnpy 90 ſu ctionis ↄmniũiue ſecundũ ſpeciẽ ſeu ſecundũ indiũdua& ſingulatiã. Nã tẽpus creãtiõis primarie et ablolutionis omniũ ſpecierũ:ſex dierũ fluvuo eſt. Tẽpus vero creationis/ abſolutionis& rerũ ſpẽs conſumationis omniũ/perſingularia& indiuidua:tota eſt mundihuius duratio. Numerꝰ ſex dieb⸗ eteni ſpecierũ omniũ:perfectus eſt& creatꝰ a deo/ in hexade dierũ. At vniuſcuiuſq; ſpeciei apſolute quantitas& partiũ ſiue ſingulariũ numerus: vniuerſa viſibilis huius mundi duratione&* permanentia abfoluendꝰ& cõplenduseſt. Statunt autẽ deus corporeũ Huc viſibilẽqʒ mñ dumitẽporedefinuitq; illi extrema/ principiũ& finẽ.Librauit ilũ ĩterduplex euũ. Cõplet deniq; inpreſenti mundo/ perficit /abfoluit gignitq;:quod in futuro toto euo cõtinebit/ ſal⸗ uabiq; in eſſe. In primo euo nichulcreauit deus: in futuro nichil creaturus eſt/ nulli noue ubſtantie eſſe largiturus. Nil ſiquidẽerit in futuro ſeculo:quod non ortum habuerit in pre ſentaneo tempore in mundi huius duratione. In preſenti ſeculo& in tempore hoc pro⸗ tulit aut indies profert deus: que in futurum euũ introducet. Angelos creauit in inſtanti et in tẽporis initio. Materiã poſt angelos/ identidẽ in inſtãti. Ex qua ſenſibilium creatura⸗ rum ſpecies:in tẽpore& numeroſex dierũ perfecit& cõpleuit. Rationalẽ itẽ animã protu⸗ lit in terporis impartibili: ex qua& ex materiã humanam ſubſtantiam ſexta ſuhremaq; Rateriam die compegit/ conflauit/ perfecit. In futuro euo ſaluabit deus angelos& rationales ani⸗ propter ra⸗ mas:propter quas& materiã/ in idem euumintroducet. Nam ex matetii inſtaurahit huma tionalẽ ani num corpus: quod ſacris cũ animal in preſentiſecplo decertauit ſudoribus. quodye illi in mñ euie nã futuro illo euo perpetui luminis& immortalitatis pleno ſociabitur et perpeti federe nu⸗ bet In futuro autem ſeculo: nichil erit/ quod non fuerit in preſenti.pleraq; tamen ſumt in preſenti:que futurum llud immortale haudquaqxidebuntiqueue ininimẽ in eu tranſi phunt· in preteritoigitut euo deus tantũ erat: in preſenti ſeculo creauit oĩa. In futuro aliqun ſaluabit: vt angelũ/animã materiã. Pſt eni hic create ac ſtate ĩmortalitatisterna. In pri— mo euo exiſtẽs diciẽ deus:in tp̃ecreãs in futuro enoſaluãs/cõſeruans:fpuens/ enuttiens „ 35 ryas im- S3— anÿr Babttudo. Nulla gitur eſtinfinitiad infinitum pròpõttio Nã ſi volnerjs ñſe —— g— 2 — ſuinaſubſtantia eli actu in* ita⸗ 41 53 TNam quals duratiòte detis:talisvtic; eſtet fichſiantia· Q uia eĩ fubſtan ſtia imprjinis infinitus et internunus exiint:ideo& durationeperpetuus& eternus euadit. Sicut printipio durationis k& fitecatet: itã& lue ſubftantie Pjextremis. Finge eten crornitatẽ dimẽſignẽ quãdã eſſe/ mẽlutã metrü; diui Anè totrus ſubantie:dininãc; ſubſtantjã diſtẽde 1n totã etermitate tantãq; 1 S illã eſſeaſſeueraueris: quãta cſt totius ꝓternitatis interuallum adu imenſũ e Ois qppe menſura equa eſt ei:cui vt menſurã eõaptat᷑. Hoc ſenſibihſigno permultum juuaberis vt diuinamnſubſtantiam actu e ſle infinitam deprehendas- Feternitasachu Infinita diuine ſubſtahtie qinenſio actrim.———— Püua fübſtantia adu infinita equalis totieternitati·— Autſi malueris: imiaginare diuinam fubſtãtiam/ omnẽ locũ tranſilientẽ jmplentennc;; to⸗ 6 tum id ſpacij quod mẽte concipi poſit:a terre centto mundiq; meditulliò in vntuerſinn ſi⸗ Rliud ſi⸗ ue in omnem poſ itionuni differentiã atq;in ſolidã corporeãue totius ſpere plenitudiuẽ: cut᷑ terminus ſit nullus/ nullau e circunferentia. Hoc iterũ modo facile concipies diuinã ſubſtã⸗ tiam actu eſſeinfinitam. Hec enim neq; tempore neq; loco artatur:ſed& omne tempis& locum( vtrinq; immenia atqʒintermina jexuperat tranſcendit fuperapprehendit. ¶ Diuine infmite ſubſtantie:omnis exterior propagatio finita elt: omneue, eius opus fintum. ¶ Nam duo elſe nequeunt extra ſeinuicem/ adu infinita.primum enim actu infinitum om nem occupatlocum⸗ omnia implet eternitatem totam perud gatur nullum ſecundq infini O biectio. to locum/ nullam ilproprie durationis aut fubantie partem portionẽue relinquẽs Qſi duo actu ifinita ſtatueris: neceſſe ẽ vt ſit primo infinito⸗ ecũdũ iufintũ coeternſi habẽs cũ eoi eternitate locũ. neceſſe rurſũ vt ſecundũ primo inſit:ideſt cum co ſimulſit iliinſitũncõ . iunctum/ conſubſtantiale& vnumetuntq amboiam non duo infinita:ſed vna tãtuminfi nita ſubſtantia.quopacto& e actui nfinitam fateimur:& vnãquãceiꝰ n perſonamactu infinitam.dicimuſq; in deo haud ſubſiſtete tria infinita:ſed deum eſſe infi trnin⸗ nitum vnum& trinum. Qucquidi gitur exterim eſta diuina fubſtantiaquicquid ab ea ꝓ⸗ ductum eſt omniſue eius exterior propagatio& creatura:eit aciu finita. Nam inſinitũ dũ⸗ taxat in ſeipſo& in ſuaipfius fubſtantia: ſibi equ ale infimtũ& imẽſum profert ac gignit. Seorſum vero a fuai pſius ſubſtantia: dũtaxat ente mequali finito: K nulla proportione mi nori propagatur. h ¶Finiti ad infinitum nula eſt proportiofratio ve nulla. Lnut * ¶ Nam infinitum:infinities& ſine numero! fintum tranſcendit: ludc; ſine vſla ratione exuperat. omnis autẽ prop ortioeſt quorum adinuicem vt numcxi gad numerumatio/ atq; 1abtt eris éſibilihns quid ſit actu infinitum experiri:pleraqʒ emusſi gnareperles. Co m pluraſiquidem ſ. enſibilibu Sin⸗ Circulus ſunt acku infinita;gue ad cetera eiuſdem ſpeciei entia/ proportionem ſeruant nullam. vtcit actu ĩſinita culus eſt actu infinita poligonia:vnice atqʒ vniformiter omnem in ſeſe an gulorum com⸗ p0 1 igonia. plicans com plectenſq; numerum. Diſtat enim cnculusinfinities& ſ. ne angulorum pro⸗ Portione:ab omni poligoma · vrpote ad quem ah nulla muſtangtla& ſẽſibili fi gura:quouis iſcurſu& multiphcatienc angulorũpenetrare K puenire nequcamus. Necobeſt ꝙ quam⸗ to plurium angulorumf ueritpoligonia:tanto citculo euadat ſunilior Dilat enin ſemper e4 P⸗ omnnis poligonia infinities a circulo. Et ſi ſupremam aliquam multangulam ſtatueris veſut — —————— N—— ————— citeũſõ proximam iliq; Himilimam haud minus ipſa a circulo diſtã biti qᷓ triangulus qu pohgomarum eſt primus. Nam cum omneinfinitum /eqtium ſit omni infinitoꝛomnes po⸗ jigonie equali a circulo duſpeſcuntur/ diſtantq; interualo. Quippe infinities K ſine numero m inter quãcunq; poligoniam& circulum innnmere cacit atq; inrercipiantur poligo nie.itz& omnes creatirẽ cumſit actu firite infimties infiniti& equrs interuals diltãt füperauturq;ã deonec ninore proportione ſuperatur à deo angelus quicreaturarumpri⸗ R k * N 1. bn Suk Siin ₰ x enſinß⸗ 3 h xtitumi in nit 1 2. W m vim c —,, a — * 1. — ——— 1 — — prope nichileſt queueimo ac * atura ad deumſit vt nð Nam deus matũ obtifiet: ꝗ materia/ que nouniuno loro a deo nüera————— & angelumet materiam heomnemmediam creuturamno numero nul 3 ſcendit. Sumiliter K acutiſſi? mut angulus& obtuiimus yt in libro de ſenſu docutmus anguliſunt ſinguli n propria N— F ratre aeru intimttacte—— ris qui eiuſdem ratsonis tunt S nulla ratione& comnparatso ne ahiuncti. du deus a crea Oescrea⸗ turasequis interuallis diſtare a dco. vinit⸗ ——— u ₰—— 3— ₰ 8—— .„ 5 ens eſt et creatu ra ens:deus autem ens mfmi tum creatura vero Rmtumn ens. Deus ens ſine mumero& ſupra numetumcreatura vero ens in numero numeratum& mmenſium. Pntitas igitur ctes ture adduumam entitatem mmproportionabilis eſt/ nulla& niclul. Sicut kẽ v niuẽrfa sere moles/ celi vollatione nulla K 1ndudua ab Aſtrologis perlubetur Omns item angu⸗ lusncutus ad acutiumũ nullꝰ Qhtuſus dis ad obtuſiiimi nüſpis& nuchn. Angelus quoc ad deũ pene nithl non ens& nilll eſt. Homo ad deũ v 6 7 enen deß velut nul K nicht. Matera ad deũ mc ulS no ens omni ue creatura addeũvt nichil:vt 1d quod non eitet vt non ens. & Fit Kerum vt deus creatione omnium minime ſit immtatus:idem pof — „ ſit inkinitas creaturas& inkinitos mundos. 6 Adde cuipiam lriee puhcum quod longitudinis cſt expers:aut deme punctũ a linea/ ni rl⸗ chulo unmutabiturlinea: fietue inaor aut minor. hnmitte in nmenſum ignem perexigui„ & multeſimã aque guttulammchil illius fammam reſtinguet/ nichuleiusàrdorem cando⸗ qmale remue mmnuet ita& cteaturarum exortu: nullopadtodemutatus eſt deus. necceſſit cre⸗ aturistquetunt vt pututunt ieq; ab eis propriò depilus eſt loco: neq́; ohortitp̃is/ exceſſir ab ererhitatè neq́; propolito& voluntate varius extuſt: quaſi quandoq; voluetit conflare vnuerſi opus& quaucoch inmime. Aheterno namq;& emper: voluit propoſuit& intel⸗ lext que ⁊ tempris inito vſq́ʒ; in totius temporis Rnem compleuit aut completurus eſt. Näm cufint tres precipue vires potẽtie atq; facultates:e quarũ vnanimichorea& natu⸗ Ou i ra Concorcha omms proficicitur actio& operatio. Inteligentiaſcilicet poteſtas atq; vo⸗ qcoeit des lũntastumpobile eli vt vlla harun facultatũ/ chuinc 1lifupremeq; heatitudini quandoq; defüetit aut lupſi velut ab exttmſeco akeuò aciecta fit. Omne ſiqudem qnod deus iple elt. qicquiddeo quours mocio aſcrihitur diciturq; meſſe: eternũ eſt perinde atq; deus eternuis nna fubſtantia facta non eſt:neq; nequiſita. Nec aliquid eori que deo m⸗ elſe dicumntur:aut factum eſt aut quoquopacto ortũ ſiue acquuſitum. Sed ſiue res ſiue ratio vlla deoipſi tribuatur:Hec ipla ci diuinã ſubſtantm coicidit.& haud aliuic la ipi eſi:qj di uina totã fubſtantia quade quecunq; predicantur:ili& eadeni funt& coeteyna. Intellexit Fternam tamen eius& intelligentiam& poteſtatem atq; voluntatem: Raud eternd&) neceſſaria/ led temporalis& contingens ſecuta eſt operatio. que eſt ymniuerlorum creatid. giet. — —.—. — — — ———————— —— — ——————— —,.— ————— Compleuit quidẽ omnia ab initioſecũdũ ſpeciẽ:perficiet vero oĩa ſecũdũ indiuidua. Neqʒ poteſtate ĩimutatꝰ eſt:tanꝗᷓ priꝰ mime potuerit aut poſtea neq̃at ꝓducere plura/ plureſue ltatuete mũdos. Nã ſeꝑ mũdũ crearepotuit: ab eterno illi aderat creãdi vniuerſi facultas vis& poteſtas. que& illi ſine fine ĩ totã eternitate probatur affutura.qua poteſt& rurſũ plu res cteaturas! plureſue& numero infinitos procreate mundos. Sicut tamen vnus ipſe eſt ita& yno tanti mũdo ſeſe continuit ſeipſum expreſſit/atq; propagault- ¶ Q omnia creata/recepta ſunt in nichilo eo non cedente]& in nichilo — Cap.VI. ſcut de nichilo a deo creata ſunt omnia:ita& in nichilo ſta⸗ pilita librata& collocata. 6 ¶Sicut matera eadẽ eſt& ex qua educitur omnis naturalis actꝰ/ ac for ma& in qua fulcitur& ſuſtentãtur:eadẽ ex qua fit omnis ſenſibilis ſub⸗ ſtantia& omniũ ipſa fultura/ fundamentum ãc ſtabilimẽtũ: ita& mchil — ₰ — 5 Sriei expreſſitq; vmbratilem eius ſpeciem. Ex nichilo quippe creauit 6 deus:& in nichſſo librauit collocauit ſtabiliuitqʒ vniuerſa.Sicut enĩ materia omni naturali actui fubeſt& in ea receptus& ſtatus eſt omnis ſenſibilis actus:ita& omni creature ſubeſt nichi.& omnis creatura recepta eſt& ſtata in nichilo.—— ¶ Ens in ente recipi nequit:ſed tantũ in non ente. ¶Rerum ſubſtantie:natura funt impermixte/ inconfuſe inordines diſcrete& extra ſeinui⸗ cem fubſiſtentes: ſingulein ſuis gradibus ſedibus& locis.Siautẽ ens in ente& ſubſtantia in ſubſtantia reciperetur:permixte& confuſe eſſent rerum ſubſtãtie.eſſentqʒ ſimul:indiſcre te/ inordinate& vt tantũ vna ſubſtantia. Haud igitur ens in ente:ſed tautum in non ente et/ vt dictum eſt)in nichilo receptum eſt& ſtatum . ¶Vnde fit vt quodlibet ſit in nichilo plenum in vacuo ens in non ente tanꝗ in loco. Vpi enim nunc ſunt& ſubſiſtunt omnia:nichil erat prius.& in eo nichilo recepta ſunt omnia ex quo et facta ſunt/ ideſt ex non entẽ& in non ente. Non enim in aliquo recipi po⸗ tuere/ propter cauſas duas.primũ quia non erãt ipſum aliquid aut ens aliquod: in quo ſiti & collocari potuiſſent. Secundo quia& ſifuiſſet aliquid:in illo recipi nõ poterant.cũens in ente minime eſſe/ aut recipi poſſit. Eſt igitur quodlibet in nichilo: omne plenum in vacuo. ens omne in nõ ente ſubſiſtens: atqʒ in eo vt in quodam loco receptum. ¶ Nichil aduenientibus creaturis nõ ceſſit:ſimulq; cum omnibus ꝓmãſi. ¶Ens recipi poteſt in non ente:& ſimul eſſe cũ non ente. Pteni non ens cũ nichil ſit:nullo pacto entis fuſionẽ ſtatũ aut manſionẽ attare/ aut prepedire poteſt. Ens inſuper(vt dictum eſt)in ente recipi nequit. Ens enti haudquaqᷓ permiſceri/aut confundi poteſt. Ens enim en⸗ ti cedit. Ens propellit ens. Enti aduerſatur ens.& ſimul eſie cum ente ens non poteſt. Itaq́; aduenienti enti/ ens cedit. non ens vero cum nichil ſit non cedit: ſedſimul permanet.& in eo toto ens recipitur totiqʒ ipſi ens cõmiſcetur. Ens totũ /in toto non ente ſubſiſtit. Ortui igi tur ac ſtatui creaturarum/ minime ceſlit nichil ſed omnẽ intra ſe excepit creaturã/ ſimulqʒ cum omnicreatura permanſit. ¶ Nichilſimile eſt ingẽti illi& immenſo vacuo: pleno minutulis& nume⸗ ro infiitis vacuis/ quod omnia recipit non cedens. ¶ Nam quia nichil/ nichil eſt:ipſum nullis cedit/& a nullis pellitur.Si enĩ nichil eſſet aligd cederet alicui. Si ens eſſet/ cederet enti.nec intra ſeſe ens admitteret vllum:ſed pelleretur ab ente. Et ſi plenũ eſſet nichil: eſſet ens& repleri non poſſet ente. Similiter& ſi nichil eſ⸗ ſet finitũ: ens vtiqʒ eſſet& nullo pacto eſſe poſſet entis locus. Nichi igitur eſt vacuũ illud immẽſum minutulis vacuis numero infinitis plenũ:quod nulli cedẽs/ vniuerſa in ſeſe recep tat. Q uodlbet eni ens/ in proprio recipitur vacuo: vtin peculiari& equaliloco. Oꝛ ſideus plures produceret mũdos: omnesde eodem niclulo profertet:& in eodẽ nichilo collocaret. vtpote cuius vterus implebitur& ſatiabitur nunqᷓ. & nan ens ad deũ/in vniuerſorũ creatione:vicẽ quandã obtinuit mate⸗ —— Sin r — ſ ni n inquß — cn N Actul eto eh pa en non— 4e n ach nic cb ab ene Sce inerapedoudeetlenu actu eſetn enim tantũ nichi adeo: quautum deus a mchilo. vtriuſq; autem dutantia eſtlj Bactum S cadem lõguudo⸗ actu indimenla/internuna/infinita. 7 ¶Mnde fit vtnichi a deo m abſoluatur: aut ſtatuatur ad eſſe totum. eſt actu infinitũ. Quòd autẽ huiuſmodi fuerit: inabſolubile K inconſuma⸗ las git ur creaturasi etſi infinitis ſechs crearet deus a liquid) nü abloluetur nickul: nun iſt erit in actu totum/ nũj ſtatuetur ad eſſe totum. Q uic quid enim aſidue profert deus de niclilo:ad vniuerſum niclul eſt vt uchil/ vt minmũvt pune kum.& per vniuerſaque modoſit ſiſtunt& facta a deo ſunt deq; nichilo educta:ipſum totũ nickul dũ⸗ n punctũ ad eſſe proceſſiſſe prolatumq́; eſſe dickrtatur. Fuguum eſt duicqic elt& ka vero in nichilo relictũ eit qubd nò ac — nonſi untq fint: Plurat fier que non facla queue 4 e e C 6 4 inicht deo aliqu: ando abſolueretur& pr oterand ic e actum eſſet a deo quodue de nickuloc ortumeſſet actu iäntam e ſũt: 3* vero ledebſexterũ& ſepatatũ a deo· in quo abſoluta finita& expleta eſſet diuiu omnipotẽtia? feri pollũt rxtero Seit ctu infimto ac ſibimet equal propagata explicita& con umata. Sjcut autẽ inimta. deus abſolui nequit& exhauriri creaturis/ nũj fieri extra feipſum totus:ita K nichul eſtin⸗ quod nunijtotum fiet ens. Et vt neq; vacuari ab ente brn deus: ttake cx op⸗ — neqʒ impleri ab ente nichil. Q aliter qᷓ in nichilo:omnia intin deo recepta&& c Bus eſtinfinita illa ſphera cuius Et Snche centr um ebich eli e N citcunferentia nuſq. Cntel ligel vt priꝰ)eternitatem per rekarm linei vttinq; actu Iudimẽſum atqʒ infinitã. Hec eternitas/ hecue linea: diuine totius Iphere&& ſubſtantie cenſet diametrꝰ. Atqui i huiuſmodi eternitate& linea: quodcunq; not⸗ aue? is del gnaueriſq; pũtũ:erit mediũ/ eqᷓdiitãs ab extremis. Cũ eni totiꝰeter nitatis nulla ſint exttema: omne ipſius punciũ⸗ eſt ex nece Htate emedium. Rurfum cũ totiꝰ eternitatis extrema/ actu infinitoſint dillita interuallo: omne quod i eternitate cõſequimur notamꝰ deſig gnamuſq; pũctũ: equaliter tab eternt⸗ Atis 7 inea Infi nita n —. ahud neq; it abeius principio& a fine diſtant: eadẽ rurſũ mẽdia tantu ctu infinite diſtantie/ ſunt ſibinuiceme totius(actu immenleſp dici 1ö ſubſtantia ac ſphera intelligantur. Sicutenim totius eternitatis o1 etiuntur nuſq́; ita& diuine totius 1 eque( Nã infinite)diſtans a tota ei ac cẽtrum:vt cuius extrema/ rep henderis punctum eius eſicenttũ ¶ Deus in omnẽ corpoream plenitudinem in vniuer rumue differentiam actu eſi infinitus. CCorporea tota plenitudo:eſt tri latitudo profundũ.que trinis dyan triũ diametrorũ extrema:dicuntur ſiniſtrum ame& poſt· Intellige igitur trinã eter centro& medio coniunctas/ ſeqʒ adreckos angul ad terminos nullos protendantur: nulla locorump eternitatibꝰ/ atqʒ dyametris: diuine totiusſpher * ß.ſox̃ menſa/& incomprehenſib ¶ Vnde fit vtde concipimus)vera& cõſumatap ——————————————— ———— — Q uid ſit ĩ⸗ poree perfecteqʒ pl telligere ac actu infintam. Hã ſcire aliqd tiã:mẽs quidẽnullo cõſequit modo neqʒ eſſe infini⸗ nouit ſcitqʒ eſſe infinitamſuũ c tem. Nam intelhgere quippia concipi ipſum infimtum. hẽdi omnẽq; ſine modo K ratione exuperare cap & infinitum eſſe predicamus. haud eni deũ ipfi no cẽlemns eũdẽ infinitũ: ꝙ ipfũ finito mẽtis palato cõplectamut: ꝙeũ nobis macceſſibilẽſupra nos eẽ ã nobis iſcrutabilẽ/ actu ĩmẽſũ: 3 cõpᷣhẽdere nõ poſſe:mime cõpᷣhendè e hgmmK& ſcimus.Scire autẽ nò eſt. aliud tamẽ de deo ſcire /n neſciri.aut illum degere in tenebris/ in noſtra ignoratione Diuinam quippeſcientiã haud tione: non autẽ in luce in ſcientia inaffirmatione. ſpacium vacuũ et inane(quodinmenſum et infinitum eſſe coneipimus aut imaginamur) ubſtã b eodè omẽ exterminãs vacuũ omne nichil /inane&nõens. Fit etiam vt extra deũ nichilreliquatur:neq; vacu ¶ Nam ſi extra deum relictũ eſſet aliquod nichil:id eſt aliquod vacuũ aut ĩane:d elſet infinitus. Eo quippe nichilo vacuo& inani:clauderetur artaretur cõtineretur quod fierinð poſſe ãrhitramur. Nullum igitur locum nulã ſedem:nichil/ vacuũ& inane in Vniuerſo/ ideſt in infinita coporea fuſione& plenitudine ſortita funt. in nulla demũ eiuſce totius plenitudinis parte& differentia:repperiũtur ſita K collocata. ¶ Rurſum fit vt omnia haud in nichilo:ſedi deo recepta ¶ENam ex precedẽte nullũ eſt extra deũ nichil nullũ inane aut vacuũ. nullũ a diuina ple nitudine ſeparatũ ſpaciũ:cui infundi a deo& ĩquorecipi omnia potuerint.neq; minuidi uina poteſt plenitudo. neqʒ artari potuit deus aut cedere in ſeipfũpropter creaturas:vt ex terũ alquod cõtaret aut reliqueret ſpaciũ/in quo extra deũ reciperentur. Quiigitur om⸗ nia perfecit& creauit: eadem in ſemetipſo/ ſuaue plenitudine nõ cedẽs excepit ea inſeipſo defert/ geſtat claudit cõtinet& ſaluat Sůt enĩi ões creature:ad deũ vt punctũ& vt nichil.— quibus vt neqʒ aduentanti pundto ceſſit deus:& propter que nullo pacto eſt iumutatus ſua ſubſtãtia&preſẽtia iplet:a .—— n—— ⸗— ————————— ——————— —————— — —— here dyametro dicuntur lis fuſio:longitudo: lat corporei ſpacij ¶Statue tibi actue propone menti:preſens aliquod punctũ irca enitudmis interminã fuſionem: c diſtenſionẽ hocue actu infinitũ/ ſiue diuinã totam ſp eã cõprehendit aut intra ſeclaudit. Intelligit tamẽ prehendẽdi modũ exuperan“ noſtra intelligentia claudi&* ſed eſt fcire&intẽſſigiere: poſſe idipſũ infiuitum minime compre acitatem.quomodo&ipfi deum nouimꝰ uimus quia mente illũ capiamus. ne ſed ita deũ nouimsꝰ ifinitũ certa fide credimꝰitel ſt: ſcire ſe neſcire/ſcite ullum cõſequimur: qᷓ ꝙ ſcimns anobisillũ ipſũ ignoraria capi deniqʒ a nobisnon poſe alitercõſequimur: qj in ignoratione in tenebris& in nega⸗ Neus igitur cum ſit actu infinitus: omne ——————— propinquat Et non m ndẽ elogantur a principio:qua quales. Q ue igitt dici proportionabi ũ magnitudinum/ ꝛetris eodẽ ſe cẽtro locorum& poſitio nitate el atqʒ inanis ac vacui(q aptũ tranſilientẽbreuemqʒ a m elle infinitum: haudeſt a 7 . itudoprofundum. pricipio& ſi·diſtat Nuhũ eni meciũ ernitatis pũctũ totio eternltatiitiodxi Iꝭu em aliud alio/ magis eius fini õ media eius oia eque& ſed& media tantundẽ diſtanta fine quantũ a fine prin⸗ o:quantũ a principio finis. Oẽs tur de eternitate& diune liter etde diuina tota ſpliere quodcunq́; pre⸗ eius circũferentia.. ſã poſitionum loco⸗ atqʒ interuallon dimenſio longitudor ſecantibus exprimitur. Harũ ſiquidẽ nũdiiferentie: Surſũ/ deorſũ/ dextrũ m/ per dyametros& rectas tres:eodẽ ulos eodẽ punctoſecantes& que ininfimtũ oſitione artẽtur aut finiãtur. His trinis ſubſtantie exprimitur infinita indi d mẽte actu ffinitũ lenitudo: exterminans omne vacuũ nichil ſerpnſ nh ipſũ concipit mens cor⸗ m omnẽ(vt diximus)locorũ differẽtiã heram& ſubſtã⸗ ũ neq; nichil neq; inane e haud ue deꝰ ſint& ſubſiſtẽtia. 8 —yͤ.— —— ii dt Zeligtu ne cn i mnn snon nnn i mn nen i tneq eds x nenne — Sint Edenieu e N. ugn Steuh n 4 ) N . aluaris/ conſeruans fouens. Qh autempoſſit deꝰinfinitos mundos /incliquet. Namtot poteſt mundos: quotquot 6. b bete ac lubllantie Onmnẽcre⸗ aturã diuie medium centrum. e CEx precedente vniuerſum omniſue creatura:in deo recepta eſt& in deo ſubſiſtit. in quo infimte iusta ſacra ac diuna elouiaſumus& mouemur:ab eo geltamur& continemur. qui totũ ſÿliere cẽ⸗ fuum opꝰ velut igneus murꝰ: libtat/ fulcit: circunſtat/ circa illud fertur: omnia cetnit/ lu⸗ trũ ꝗddam ſtrat& intuetur eius oculus. quiillumunat abſcondita tenebrarum: qui ponit noctẽ in diẽ. ele. cuiis oculi cernunt tetrã de longe:& habitatores eius ſunt quaſilocuſte. Deus 1giturym⸗ uerſiſui operis eſt extremũ.& vt totius ifinite ſplꝛere par ĩmenſaq; plenitudo.qiuinũ autʒ opus oilhe eius creatura: diune totius ſyhere munimũ quiddã eſt& pene nicli& centrũ. Vnde manikeſtum eſtdiuinum opus ja deodecidere non poſſe.etiterum poſſe deumintinitos mundos. SNã ſicut circuli aut ſphere centrũ/ vndecunqʒ a circulo aut ſphꝛera ambit᷑:& extra circulũ aut ſpherã fieri/ aut ab eis emigrare auti partẽ diſſultare non poteſt: ita bedinn op omni non poſſe. ex parte ambiturꝰcontineturq; deo vt circuloinfinito/ aut infinita ſpera.vt ex tra deũ fieri“ ⁊ dco decidere/atq; a diuino orbe emi grare nequeat.claudit enim vt diximꝰ deo/libratur geſtaturue a deo. Situm& collocatũ eſt ĩ ſuo fonte:in eaq; ſiabilitur/ qua emerſit ſcatebra. A ſuo principio auellet᷑ nũꝗᷓ.deoilli natiuꝰ eſt locus/ veriſſima ſedes ac be ata poſitio:illud Diuinum opus adeo ſunt cẽtra/ quot pũcta/ quotmedia in infinitaſphera.cus„ (vt diximus)vbiq; eſt cẽtrum: circunferentia vero nuſq. Atquii infinita ſplꝛera: cẽtra& media ſunt actuidefinita/ S⸗ & innumera. Omneſiquidem infinite ſphete punctum:/⸗ eiꝰ eſt medium¢rũ.poteſt igitur deꝰ ifinitos mũdos/ Fſtenun vniuerfũ deiopꝰ addeum: vt quiddãdiuine in⸗ finite ſphere punctum minimum/ medium& cõtrum. Pt licut numerari nequeunt totiꝰ infinite ſphere centra: ita & inumeri funt mãdi qui procreari a deo recipi in deo& ſubſiltere in deo poſſunt. Nullis quippe mũdis quotquot createnturexhauriri occupari& ipleri diuina tota poteſt bltãtia· Magna eneſt vt ſaera canunt eloquia domus dei:& inx Magnus eit& non habet finẽ:excelſus& imenſus. Pt in domo celeſtis il be Sſoez nulteſunt:& inexplebilia tabernacula eius. leltis illiꝰ patris mãſiones ¶ De illationibus aſſertiuis& deſtructiuis ĩter deñ et nichil. Cap. VIII Wchilſubeſt cunctis et extra omnia eſi: ſcurer denhg t mnia eſi:ſicut et deus cun P Deñ poſſe ſtotm ados uot fäti⸗ fnite ſphe hheremmnet et eſtſuper omnia Deus apon eſt omnium: quicquid eſt ſup deoortũ eſt a deo. Sub cũcis he f erum fertemac ordinẽquodrehnquitur nichieſt. iclul Nenebre eſt& eorum negatio: que quomodoſipet funt& ſubſiſtunt. Q uic aud eni eſt& fubſiſtit/ quoquomodo ad deũ accedit /i icn tis ratione/ac participatione propinquat. Guod vero nullopacto eſt: in⸗ immenſũ a deo recedit/ nulla illi ſimilitudine coheret nullaue ratione copulatur. ¶ Deꝰſũma elt oĩm neceſſitas:creatura vero poſſibil ẽjnichi aũtipoſſibile. ¶Summa neceſſitas eſt deꝰ: prima& abſolutiſſima omniũ cauſa quã orta ſunt& ſaluãtur Q uid fũ⸗ omnia.& line qua nechfaluaripoſfune. nec; feri poterãt. Sima qppe neceſſitas:eſt que ad ma ne⸗ oĩm ſubſtãtiã& ſalutẽ neceſſario exigit.que per quidẽ elſe porej ſtne vmuerſis: autẽ ſine ihla minime riſepoſſunt. S emper deꝰ fuit in eſſe nũq in nõ eſſe: eritq; ſeper in eſe Greatura yero omnis eſt poiſibilis: neceſſaria vero aut ĩpoſſibius nulla. Neceſſaria eni non. eſt:cũ potuerit nõ eſſe& fuerit aliquãdo nõ ens. nullaq; neceiitate ſed diuia ſola volũtate pepidertiſitchadeſle pduſta. Vecipolbuts schpotuerſt ge& ue priuns erar qeiceh? orta lit. Sicutei volãtate dei: ꝓhat creatura haud eẽneacſſuri ſedctigẽ& poipiis Piuina volũ tate Creatura Nò neceſſatia. Se deõtinges ſ broba tur — Buunaboteltate Eteatura f Nõ ipoſſibilis ſ bed poſſbiſis ſ Probatit ———————————— ———————— — nontita& dei poteſtate probatur haud fuiſſe im oſibiis /fed poſſibilis:cũ potueritadeq fieti et aliquãdo facta ſit. Nichil yero quod cũctis ubeſt/ quod nõ ens eſt: impolſibile gẽſet. Eſt enim fimpliciter non ens& infinitũ non eſſe:quod nunin eſſe ſuccedet nũcue totum abſoluetur Nã ſi ſtatueretur ad eſſe/ eis eſſe: eſſet actu infinitũ extra deũ& ſeparatũ a deo quodperabſurdũ& perqᷓ irrationabile cenſemus. CSicutdeus femper ellin elle ita d nichi ſemperin nõ ellejcreaturevero quandoqʒ in eſſe& quandoq; in noneſſe. eo z eſſe C Deus in tota eternitate/ eſt in eſſe: in qua tota/ nichil eſt in nõ eſſe. in primoveroetet⸗ * eſſe /crea⸗ Beus Senßer Ft produste Farum veroplerech xt Teatura Alquando oñet gele fationales aic propterduas ſcinperqʒ ineſſe future. Eſt igitur ſemper deis in eſſe Nichilſempet in non eſſe. Creature deũ& ni M Nam deus(vt dictũ eſtyſũma neceſſitas eſt nichi vero iplum jpoſſibile& quod ad eſſe phichi Semper MNoneſt)& homines) tote ſunt immnortales autem varie: quandoq; in eſſe& quãdoqʒ in non eſſe. deus& nichiiexttema ſunt:ſimplicia * 6 mutabilia. Oreature vero medie/ varie& mutationi obnoxie. ¶Inter deum& nichil contingunt he corſequutiones& illationes mutue: 4 Oue inter queiter neceſſariumet chiconſe? nullã habet poteſtatem. Pſt eni nichil actu imenſũ& infinitũ nõ eſſe:& itantũ nõ ensquã quentie. tũ ens eſt deꝰ. poteſt autẽ deꝰ nullũ ens extra ſeiplũ /ſibi equũ& ifinitũ proferre.cũ dẽ in⸗ finitũ:ſit coniunctũ · vnũ& cõſubſtãtiale omni ifinito. Contingũt igitur inter deũ& nichil hie conſequẽtie conuerſiones& illationes mutue:que inter neceſſariũ& unpoſſibile. Sunt . autem he:quibus aiunt neceiſariũ aſuui ex ſequi ex quolibet. Impoſſibile autẽ . v ſů Plber aſtruere vmuerſum:ſiue quodlibet ad unpofibile ſequi. ¶ E cunctis aſtruitur deus. E nichilo vero deſtruuntur vniuerſa. ¶ Nam ſi quam aſtruis/ diciſue eſſe crcaturã: neceſſe eſt vt continuoejus eſſentiam/ diuina entia comitetur. in feraſq; deum eſſe /ſi eſt creatura: vt que ſine deo/ eſſe nequit. Pt non * modo e creatura:ſed etiam e nichilo deus cõgrue aſtruitur/ atq; infertur. Sicut enim vete eminciamus homo eſtt 1gitur deus eſt:ita& veraciter pronũciauimũs nichil eſt/ igitur& homo eſt& deus eſt. poſſibile eſt:igitur neceſſe eſt. Impoſũbie eſt:ergo& poſſibile& necel⸗ ſarium. Antecedit enim poſſibile neceſſaio. Impoſſibile vero poſſibili& neceſſaro. Mecel= ſariũ autẽ ex poſſibili& ex impoſſibili infertur. Poſſibile vero ex ĩpoſſibili. Nam ſie ccis. ſ Antecedentia Medta Conſequentia Impolhile eſt[ Polſibie eſt Neceſſarumeſt Neceſſe eſt[ Homoeſt Deus eſt S Neccatium nõet Poliblenöẽ Impoſiibile nõ eſt Peus noneſt ſBFomonöeſt Nichi non eſt aſtruitur deus& cunta e nuchulo/profecto& e niciſo qeꝰ aſtruitur. Quicquid enum ſeqtur conſequẽs ſequit᷑& eius antecedẽs.Ita igi ſyllogiſmũ expalpamꝰ atqʒ ehcimꝰ Si nichieſt — omnia ſunt. Et ſi ſunt vniuerſa/ deus eſt:igir& ſi nchil eſt: de eſt.Sieni quod nullã habet 4 ad eſſe potẽtiã ſubſiſtit:ſubſiſtẽt& que pollibilẽ habẽt eſſentiã:& id Inuper cum eſſẽtiã eſt ſumma omnium neceſſitas. 8 ¶ Edeodeſtruuntur vniuerſa:& ex vniuerſis nichi. CHec eſt prioris conuerſa: negabunda/ atq; deſtructiua: 4 deo per omnia/ ad nichi· Mam ſicut ponentes& ſtatuentes:e niclulo imprimis digreſſi per omnia congrue fere⸗ Deus oĩm pamur indeum:ita& ex aduerſo deſtruentes a deo ipſo concinniter& rire inferẽdo/per cõſecuens/ mnia reuertemur in nichulum: Hocpadto,ſi omnia non ſuntnichil nõ eſt& ſi non eſt de nichil eim funt ſubſiſtuntue nulla. Itaqʒ& ſi non eſt deꝰ:nichil non eſt. Si poſſibile non eſt:poſſibile non eſt Et ſi neceſſe non eſtinõ eſt poſſibile Igit k ſi non eſt neceſſariũ:ipoſſibilè noneſt —— —— —— 5———- —* 3— 4— L ct e k 1 nſt n5 0 di 3 oi e d Lu Uu n 2— — 8 uen Antecedentia. Kediã[Eoneietia eus S Omnia nð ſunt Ncſnön eſt eſſ eſt Poſſibile nõeſt Impoſſibile nõ eſt Si enim S velpue eſt eſe/ non eſt& quod impolſibile eſt eſſe nõ erit.& ſi quod neceſſe 7 ev tfubliſtat/ mime ſubſi ſtit:& quod ipolſibile eſt eẽ ub uät. quod poſſibile ẽ& ¶ Adeo ad omnia& nichil aller tiua illatio nullaeſt.ſimiliter CMec ex prioribus zrba⸗ pi ee Nãñi eſt deꝰ:non propterea ſunt omnia aut ꝛů ais mi⸗ K ſi omnia ſunt: non ideo nicluleſſeoportet. Ftſi noneſt nickul: haud propterea ne⸗ clul Ue eſt omnia non eſſe aut non eſſe deum. Et ſi omnia non ſunt: lraud ideo necelle eſt nõ rum coſe eſſedeum. quãdoquidem poteſt ſolus elſe deus ſine ommibus ipſoq́; nichilo. Ft poſſunt ſine duẽs at tu u niclulo/ fubſiſtere vniuer fa. Vnde fit vt aſtructus deusꝭ ſtatuat in eſſe nichil: neqʒ omnia⸗ endo neq; nichil:ſublatꝰ vero/tollat vniuerſa.tidem& ſublatum/ negatumq; niclul: niclultollit. neq; enim omnia/ neq;ʒ deum tollit. Non rite igitur infert/ qui dicit. deus eſt/ igitur ſunt om⸗ Mlatio. nia K eſt nichil. neqʒ qui ait:ſunt omnia ergo&nichul eſt. Aut verſa illatione nuclul non eſt: igitur neq; omnia ſunt neqʒ deus eſt. Aut omma non ſunt/ igiur& non eſt deus. Itaq; inter deumk nichl illationes ſunt quattuor.fecunde due: quibus aut e pofito nichuloaſtruuntur omnia:aut e deo ſublato omnia tolluntur.due veroinfecunde: quibus aut aſſertione dei ſtaruũtur nulla:aut negatione nicluli& non entis/ negantur deſtruũturue nulla. 2 85 5— ½ ——— — 8 8 S S S. deũ ünt naturali or qinie cõtrarie. Gap. IX. Des oim Deo o pepe enderunt vniuerſaſe nichilo vero nulla: Deus om⸗ caula nium eſt cauſa: nichi nullius caufa. CDeus ortus eſt/&origo ommũ: efficiens& producẽs eorum cauſa. vt du rebus omnibus naturale& ſubſtantiale elle/eſt benigne impartitꝰ. MNichul vero nullius eſt fons: nullorum efficiẽs& producens cauſa/ nul⸗ ls eſſe dedit. Quod enĩ non habet:dare non poteſt. lpſu autẽ eſt nõens carens omni eſſe/ quod ideo ad elſe nichi produxit. DPeus oim n 1 ſt& eſſe:non ens vero omniũ negatio& nõ eſſe. affumatio: C. am Katuit deus ad eſeom a: omnibus ipſe eſt eiſe elargitus.ex primeuanegatione& non ens L ubſtãtie carentia omnia affirmauit eduxitq;ad eſſe de nichio. Niclul vero haud aliud eſt/ oĩm nega⸗ 5 1d quodmimumel ubſiſtit: quod ens non eſt& ens eſſe nequit. quod nullã habet ad eſſe po⸗ t. tentam: quod neq;eſt neq; fuit neq; erit: quodue fieri nõ poteſt. Eſt enim abſolutiſſima& extrema SShü ſubſtantie priuatiq/ atq; negatio. C„ nde lit vt illationes oinnes inter deum ichil: naturali aduerſentur — —————————— —— — ———— — ——„ 6————— ———— ————— —————— —— ———— * — W *. — 0 S Diuinum Nichil nöoneſt Nulla ſunt Non recta ſ c Peus eni ex precedente ſtatus eſt peſitio& alertio u g extremum ſummũq; omniũ eſſe. N ichilautem nullorũ eſt ſtatus po aut ſ 3 ed ommũ negatio/ nõ eſſeã priuatio. deberet igiturallertiiua ratleenati ichgri re it a ſſerens e deo omnia.Itidẽ& deſtructiua/deſtruens emchilo cunet⸗ cedeẽti capite monſtrauimꝰ)naturali huic ordini⸗ ambe aduerſãtur. Na Nun aa ut ſtatuunturqʒ in eſſe:ſede nichilo⸗ ponũturinferũturue vniuerſa. Ftexoppolito/ deitruttur omnia e deo: qui ↄmniũ naturalis eſt poſino. Enichilo vero aſtrus omnia cumii Wrh omnium negatio& non eſſe. E poſitione tolluntur:& e negatione ihe 5 ſitio/ nulla ſtatuit. Negatio cuneta aſſeuerat. ð1 enim inquis deus non eſt nul àl 6 nichil/ omnia fubſiſtunt ði autẽ eſt deus: vt aliquidſit; minime eſt neceſſe:& ſ nõeſtnici haud necelſe vt ſint nulla ichlet Omniaſunt Recta. Ud ln — 4 „„ 1 „ S* 2 4 4 313 — Negata poſitio/ omnia tollit: poſita nichil ponit. Poſita autẽ ata ireſſe ngatiõja ſ⸗ tuit?ð ublata tollit deſtruitue nichil. Aduerſãtur igitur intet deum& nichil: vniuetſe illa· tiones naturali ordini/ quo e deo pependerũt omnia: quoue diuina poſitione& aſſertione poſita ſunt& ſtata in eſſe W S TFit etiã vt diuinũ eſſe in natura ſi fecũdiſſimum:in ratione veroifecũdũ. ¶Natura& ars ſbã& inteſlecis/res& ratio: cõtrario procędunt grdine. Nã natura diunẽ ——— ——— —— eſſe natura eſfeꝛ eſtcuiuſuis eſſe cauſa. Dmuinũ eſſe:omne eſſe ſubitantialiterintulit genuit⸗ ſtatuitqa fecundum eſſe. Et hocpacto ex eſſe dei: per naturam cõcludis ãtqʒ infers omne eſſe. Quia eni fuit de — in rõe infe⸗ omnia fuere: factaqʒ ſunt omnia& ad eſſe e diuino fonte emerſerũt& ſi non fuiſſet deus: cundum. fuiſſent profeco nulla. Fx nichilo autem nullũ ſubſtantia aut natura ortũ eſt eſſe: nullũex. jn ratione fecundiſſimum reperitur. tollentes:naturali huic ordini aduerſamur.facimuſqʒ in rationeidiuinũ eſſe infocundumni chulivero ſiue non entis eſſe fecundum. Nã nichili non entiſqʒ eſſe in ratjone& ſyllogiſmo infeit claudit ſtatuitc; omne eſe ſenimnichil& nonens ponis in eſſe illico& omnin eſſe ſunt ſtatuenda. diuinũ vero eſſe/ quod natura onineeſſeprotulit:in intellectus ratione nichil profert.Si enim dicis eſt deus: haud ritę inferastigitur omnia fünt diuinũ igitur eſe natura fecundiſſimũ: intellectu& ratione eſt infecundum Nichl autem naturã infecũdũ: eſe ꝓtuit genuitue eſſe. Attamẽ in ratione&ſylogiſino/ vtrinq; oniniã aut ſlatuentes ait A Sinmee Natura Fecũndn Kätne fechnd ₰ Kicſnſi eſſe ——— — 1* * * 4 tionis& negatio nis:ex deo& ni⸗ tececiꝝ t deus cũ⸗ 5 6 lis Nichil autẽ N 5 tione tamnẽ cunctis antecedit. bB unolhn Anhlie ¶Nam natura& creatione: omne eſſe/ diuinũ eſſe ſequutũ eſt. In intellecu autẽ& ratioci⸗ natipnis neceſſitate:nullũ eſſe: ob duumum eſſẽ ſtatiitut in eſſe mirlil auteni/eñ ſit nullius cauſa: nullũ natura ifert eſſe/ nulliue antecedit. In ratioeiuatiõe tũe nichiiò cũctã inferũtu ₰ „ 1 S lie eſſe debent& que ſinpoi ihilia det in nnatiiao omnint 51 eſt antecedens: omnia vero teiusill⸗ neneneeiee autecedens eſt omnium:K& cun⸗ beo eeee P Natuta Omma ine W t— Phts E Niclul Ratione i 32 nfen p ot exil itiderh& Snt tio ſſa ta in 5 tmatio Kv verap S des S omniũ vero nepꝑatio& ieen⸗ uinã& affitmãtio K poſitio eſt(vt diximus) Iin intellectu& ratiocinatide iſecũ⸗ qas e nichul baiesbe uuferens. Pofitio vero& affurmatio nichili nõentis! emufue Diuinane⸗ quod non eſt: fecuudi tiima eſt/ aſtruens vniuerſa. Piuina rurſũ negatio/ eſl in gatioſtel⸗ lectuvberima: urginrelieulue gaetonchluitunt Negatiovero eius quodnon eit lectu vher⸗ nch manet: negans nichil. Potiòr igitur& vberior eſaffirmationus negatoq net rima. nisK gatios po ro poſitionis. Pſtenim affitmations negatioi onis atfirmatio/ vniuerſorum poſitio. 0 le blius elt afür mationis po itio: negationis medio. C Ae— k& non ens: ipſ gegario. Sieſt autẽ ödeus PrI nichil nð eſt:ſolum L eſt. S1non 6 autem eusj unt ul n5 em el utniuerla— eun 3 2 ſben non nenttneßatio: wluin non 3 ens K niclul/dedicatac tollit. „Wice a deò tollũ ũtur o oĩata quo plurifaxte ſtatuuntur. Ab eo vero quod nichul eſt pluries oĩa negã⸗ tur qu vnice itant ponũturq 3 In ratiocinatiòe ynicn /vnicaue nega⸗ tione:a deo tollũtur& nnninia⸗ qua dicimꝰ: ſi non eſtdeus/ eſſe nulla.Si verodeꝰ eſt eſſe ea tantũ deũ:&„ minime aliquid aliorũ cebere eß.Fivero„ niclul nõ eit: haud ideo opotere aliquid/ non eſte. Etſi eſt niclul:ronfeſtim inferri Megatiõis V eſſe oĩa vt igitur vniee/ vnicoue& ſim⸗ pliciũmo modo omnia non eſſe dicãtur X X addena deo eſt negatio. Fius enim ne⸗ tiopis vis in ommaillico tranſibit/ omnia denn et tolletq; vniuerſa. Pt 7. 3 i ſatugre omfiia& rativeinando inferre volueris?id haud vmca affirmatione fadlitabis.ſed chraffirnationibus opus erit: quotquotſũt que abs te ſtatuenda funt in eſſe entia. Poſſunt uidemfigillatim ſuperiora& natura priora: eſſe& ſubſiſtere ſine poſterioribus K inferi⸗ ibus, W naqueq; emm affirmatio in inferiora& poſteriora ſuccedendo:id duntaxat ſta⸗ tuit imeſſe/ cui ac ungitur Vbi enum dicis deũ non eſſe vbi deus iple e negatione obũbra⸗ tut. mica 1a& impliei ne gati ione angeß materia K homo negãtur tollũt̃eʒ;. Aſt vbi de? eſepronũciatur:nitaliud q̃deus eſſein fertur. Ala opus eſt poſitione angelꝰalia materes Alia hofmo& quicquid deniq; ſubſiſtit un eſſe conſtituantur Similiter& eadẽ affirmatiõe i— qua nickul& nð ꝑns ponis in eiſe:oĩa illico eſſe coatguis.Ili quippe affirmationis vis: que mationis. non enti& nichiloaddita eſt queue nichil ftatuit in eſſe: per oĩa cõfeſtin tranſit/ ferturq; in deum/ cunctorũ mediorum& dei ipſiꝰ:rationahili yllog giſmo inferens eſſentiam. Negatio Lero quam addis nichulo/a quaue deſtrurs ipſum mchil:? niehnilo manet/aud ve deſticdens ac tolleus. Arqʒ alijs opus eſt negatiorubus(quotquot funt ſupra niclujentia) feraris negando“ atq; deſt advſq; deũ. dicaſq negatone prima nõ eſfe nichil ſe tunda non el d hotinem tertia non eſſe an gelum⸗ vliua non eiſe deum. hfurmatio⸗ Ratiocins⸗ tiones. K X — 3 3 roſlatio deorfum: Ann ſe „ ¶ Sicutm annpãeiſtalil quam che U o4⸗ fitvt uneeſnne wetet ſuſumlatiot tihn 11 33 11V 35 nn protipr locumanaturali vero loc mouetur:ita& de irmatione omseſtinſũn in non ente Sicut igitur igui vnoue ſimpliciſſimo& natũrali me & naturalem lo Analogia exelemẽtis tinebit: Ita& in imolqco vniga vi nichilo pet cunct⸗ eße perttanſihit Cuo cum peru 2 n continetur. additaſ ſtabilitaq; in ſũmo dia:in naturalẽ vſq; locũĩv ſit tibi pre oculis ſubſtãtie arbor: cõſiãtẽ: fubſtãtia/ corpore/corpor epe hominẽr b2Patuetur in tbof cõtinentur. — Ft iewsl — contrar 10 loco ſele repente n em 2 cum vendicabit:terra türali per eadem miediaelementa in ttata affirmatiol veluti ſi nichil a medi ia inſũmum vſtz. ecta eſt:in ſümi efiti deo:illico vyna naturabue jatione à ſq; nichilũ oĩa ne e aĩato qiĩali&hoie. delapſa:totã arhoꝛ deſtituet/ atq; e hõi:continuo naturali leui nati — —— 6 „ 2 . 4* in inũ& enaeumtetn lo.& nh ntj m 6Poli Negatio vero ex oppoſi cmo gzfertate; ptrãlit. ãpt quã nature eoordinationẽ qialectiem hc ſatue i iprimisne Hec igitur negatio/yna eademq́; viper negabit Similiters& iin tate/attollet feſe in ſublimt shaud de efse aſfũmo 20 mů ne 55 2 7 2„ „ — 2 . ſ . 33 ſce 7 S 1 N 5 63 1. 5 lei xr e* negatione be cute autt⸗ Cuiathe⸗ ologia Tres the⸗ t efibilubꝰ ſignis Betit ta auti⸗ N autang Euelatione diuinoq́; ſpiritu ſa⸗ Hi uippße ribus moqis diuine altiſſine ſcientie effici iſue rusille ſummus(corporeis inuius oculis jin tene n Sre il mulq;t Tintillula/interiori noſtre mentis oculoſufful get. Pr— humneg ſcientie moqus:ceterisduobus/ inferior& abiectior reperitur- na/ pluloſophicò more ac fenſuũ adminiculo:efenſibili mundo contẽdit/ſenſibilibuſq; ſignis intẽta:intelligibilũ diuinarũq; rerũ Fechnust vero priore ablolutior eſt& gradu vno eminentior. Nã llectu docnimus)que prius a mundo K ſenſibil⸗ Secundꝰ uiiã composeffectaatq; in lerecepta:fuarũ notionum euadit tlicologie, er ſe meditari fufũcit: quorum nullus extitit prior fenſus/ quorũ nulle ſuntſpe⸗ modus. bdita& in. celo diſta a nobis ſunt. Ft hec theologia ſecunda: cupatur: prioris pluloſophie finis eius adnn 16 3 atq; acquiſitã. Tertus vero diuins lugs ſciẽtie K irradiationis modus: diuino quo⸗ pluſ ica. a 3 ceſu g. ex tali in no. pis parati r. Etluc modus ceteris eſt longe preſtantior: Ter tyche⸗ 4 F 5 ctart felioiſũr nh cũ deo con grelſiun arcunãq; dei vMonem ologiemo⸗ n——— velut diuino qſtitute pre idio ilhuſe; lu⸗ qus. nune orbat teRnſudore& labore vultus ſui: panẽ ſuũ ſpiritalẽie eſcam: a mundo mnfehcis huius kpore ex emendicareiubentut. Aſt tertio& vltimo modoj irantel 1uxta fucra Sacra elo⸗ bt Lult diuing 6 Phtuhaud vt prius labore proprio/ neq; iñ dierũ ü fluu/anno? quia. ſed diuina ſola ciementia/ illuſtrate ho⸗ uepzkioſ ſaan dei ſciẽttã nohis vendicamus. ninð iientes:momento onnẽ a[ãcoſpiritu edocentur ver itatẽ.quod priſcis apoſtolis& s chti ee re hetis duobus poſtremis theologie diuineq; ſcientie de b jh 5Are⸗ pr mã implentiati the ogi loquimur. qua diuinus ill le radmusi vt tdiuus Are op⸗ LAte te⸗ op agita. S netarelenſipillunꝰcarnakũ ꝙ velaminum veſtituß mobisiucet. N imait) eeſt uang inenti ad phltals l llã celeſtiũ rerũ melligentiã conſqendert: niſi ad fnc mortaiũ rrũ Nuni ini bus fornnſepducatur. hliot autẽ duuine qbgnitðis modu 3 8 6— rnatie negatio. ſectuſqʒ eſt& in at rnjatiuã 6& m negatiuam theolog vun nebuspe 5— ven Primus theologie modus. Metha⸗ ſ7 xpoſtione g ablatione inſi⸗ ⸗ und hrbſeueſu nung verokujctis nudatur. Kur: iätſum: imediararume rerũ:ſedge remotiſimær⸗ dimit(vt feuſibiiũ& materie ipllußue nichili nomimibusinterdum Suibpt z geo ſtatiũtur inquo tamẽ ſunt nul a. oĩa i idũtur noĩa quiinꝰ gacerDio⸗ d psrghirimus qui eſt inueſtigapjlis.& cuius(vt facer Diony ſius att) nyſiu ſti riM radtecretiſſimã eius& imnã caliginẽ penetrarunt. oĩa eſie e ei i ſch nle üüe ſubſiſtunt. Modo ens võcatur/ modo non ens oĩm po⸗ eſn ertneenbe— gi ſx ₰ ertiua theologiaſd 2 m nichil viq; ſiiahe eccleſie cõluminibꝰ:tã ĩſciẽtia zm ſe rmone/ contigiſle/ſacratuſ Col⸗vMn ſſten⸗ 14 1 J —— ———— 5— ——————** ———. —— ——— 1 11 4 4 * 3 ———— eetrr Diuus Di⸗ feriora& potiora deſcẽdi. Fa nãq; ĩprimis deo aſcribit: que ſuapte naturãſ vtaut Pionyſg) onyſius. Diui dio⸗ nylj ver⸗ ba. — S ezt tẽ eſſetiã/ ſe elſe qui eſt(apparẽs in rubo vere& ſim⸗ vliciter eſt.? Piuus dio nec deniqʒ deũ. Diuine ſiquidẽ poſitiones(vt diuꝰ Dionyſius cẽſet)a ſũmo& primoi nylius. tiua theologia a deo/ per cũcta media ſedg& ĩ niculũ vſqʒ ptrãfit hecvltimaſũt: pfecta&ſtataĩ actu entia. hbꝰ claudunt᷑.vtpote q̃ pfectioꝝentiũ ſũt ¶ Oia q̃ dedeol alſertiua eneo⸗ quiue oĩa cõdidit: iprimis deũ appellat theiotẽ oĩaqʒ videntẽ. deide angelũ ſiue ſfeſũ multa peragrãtẽ. Hinc appellat oim — 7 * ¶Aettiua tlieologia /a perfeetis pergit ad impfecta ſublimioribus& potiorihus adin⸗ * altiis ex humoãttollũt. Peide ex villioribus etiã matertepat koneſtiora ſunt/ſũãqʒ narurã no ãtt⸗ Peide ex v1Morus En nateepaß tibus: haud ĩcõgruas illi ſimilitudines effingit. Materia quippe& ſi prope nichil ſitnõen⸗ 3 tivicina& entii extremũ ac mummũ:tamenſvt fãczus le att ipſa a ſũmohono nactafub⸗ ſtãtiã: ꝑ oẽs fu partes atqʒ diſunctiones intellectualis deoris/quãſã pre lefert imagines per quas ad ſpiritales/ diuinas primitiuaſq; forinas poſſumus aſcendere Et nõmodo aſſer⸗ t ad materiãvſq;& entiũ extremũ deuoluit᷑ deſcẽditq;: ipſiuſq; nichili nomẽ deointerdũ aſcribit:veraciter pᷣdicãsacin myſterio pronũciãs nichil eſſe deũ: quẽ ꝗd ſit finire eſt ipollibilei cuiuſue tid⸗ 6) nulla eſt. ¶ Negatiua cheologia laſſertiue contranititur:a nichio ꝑ mãteri cunclaq; media in deum feandens. eeei ¶Aſſertiue theologie fims ẽtotiꝰne gatiue initiũ. àd quod eniillaextreme deuoluit ab hoc) iſta eleuari incipit/ quoad claudat inferatq; deũ. Vtriuſq; theolo gie eadè 6 üt me⸗ dia eadẽ. Vnica eſt ambarũ linea: quã ſibiiuicẽ/ a deoin niclulũ aut a nit hilo in deũ cõtraut tũtur. Quicquid eni eſt a deo⸗ vſqʒ ad materiẽ:ens eſt& eſſẽtie particeps Materiavero vlti mũ eſt entiũ: ob nimiã a dea diſtantiã velut iã ſeneſcẽte ſubſtãtia actu nò ens& incõpleta ſubſtãtia& ens ſolũ ĩ potẽtia. Nichilveto ſubeſt materiei:vt quod neqʒ actu⸗ neqʒ potẽtia ſit ens. Vniuerſorũ autẽ tectã lineã/& eorũ que ſubſiſtũt ſubſtãtialẽ ordinẽ:ſeptenis entibꝰclau dimꝰ finimuſqʒ: deo⸗ angelo/ hoie aialibꝰ/plãtis/ mineralibꝰ/& mãteriã ſub 4 nchil. Hut enivi cognitionis predita ſũt oĩa: aut vi üãt/ aut fũt Porro oculata& cognoſcẽtia ſãt quattuor: de/ angel/ hõaial-Viuũt autẽ plãte/ mineralia deniqʒ ſubſiſtũt. Et Nã mixta ipfecta& elemẽta:ſub minera⸗ ſeminaria:ſuapte natura ĩcõſtãtia citeq; tranſmutationis. Materia vero neqʒ eſt! neqʒ non eſt:ſed potẽiia quidem eſt actu vero noneſt. gia ſtatuit negatia reſoluit ac tollit Aſſertiuatheologia/ eũg cũctisiperitat intellectũ.hic oĩm rationẽ& cauſã dein vitã: poſtea vt vniuerſorũ ſubſtãtiã cõce⸗ lebrat. Poſtremo vt potẽtiã/ priuationem initiũ& ĩchoationẽ oĩm eloquit. ſiue vt dim ſuhſidẽtiã/ verãqʒ baſimitelligit: ferẽ tem fulcientẽ/ continentẽ/ geſtãtẽqʒ ĩ fe⸗ ſe vniuerſa. Deniqʒ& nichili nomen ill quoqʒ indit acapplicat:nõens interdum Nichi] appellãs nichilqʒ eẽ dicẽs eũ/ ꝗꝑ excellẽ P„— in rubo)ꝓfeſſus eſt. Cõ̃tra vero theologia negatiua eriges ſeſe ĩ altũ: quicq affirmatiua poſuit/ac deò ituſit/ ſapiẽtet aufert. dicẽs illũ iprimis nichi nò ſe nõ rerũ potẽtiã: nõ ſubſtãtiã/ ac ſtatũ:nð vitã/ neqʒ ſenſũ/ neqʒ rationẽ neq;ʒ itel ch — — ant. Ablationes vero diuine ab imis& extrẽmis. Sũ eni inqt: poñimꝰ e qui ſuprã oẽm pa ſitionẽ eſt:eiꝰ rei ſignificãtẽ affirmationẽ ponere oportet/ q̃ ſibi ꝓpĩquiorſit. Cũvero1 limꝰ qũ oĩ ablatiom eminet:ab his q̃ magis ab eo diſtãt oportet auferte. An verolãit 02 ſ ſ cbiarione p oubul ſi rur: e pol ſlie diuticechn poſti tiones e — varidiuiduũſe Shi. 4e S cSpolite duuidue adfenſibiliter„ explicãtes. Ablatiòes vero duie/ ſublata a deo oi reßevarietate ac natura ivelanune: purũ illũſimplicẽ nudum vtieſti altiinis tenebris& eminẽtiſſima priua- qli eeineran one nobi inuant. Rurfũ duune noftras mẽtes/ quoquopacto & nickul numerant᷑. Nulla peitice g veraciter erſiciple deslſed eſt creaturari aliquid. Piuune autem S reaturis traducũtnosi 1 deuipſiq́; deo altiꝰ inſerũt/ac maxime 1 Phiduãt. ablztont 6 it⸗ füms a rAu in S mẽtẽ 4.— re ſituunt. à ratio. — p n a aliter nßuitũ, nengna dinoſci Se im eri e audine Pi illudrat lura fnunus: quidq; quãtũq; finitü paonobis releratur/atq;illucefcit Necu eni id mẽ tẽtubir noſtrã: aut h vlla abi lectum tratio vllaue quidditas/ac mẽſura.ſed ita ifinitũ Quo pa⸗ nouimꝰ: Kimꝰ ulud eẽ infinitũ id ẽ ꝙꝙ ẽ nõ fintũ/ nõ mẽte poſſe claudi&cõcipi: nullã emus eſſe cto Mntũ / diifinitionẽ murãquidditatẽ& ſcient.Itaq; v etiima K ſuprema ſciẽtia: quãde dmoſtatur 40 infi mitovtde des cðſequimur:negatio quedã eſt& e gnoratio⸗ qua feimꝰ illud a no. nobm. bis ſciri nõ poſſenõſqʒſemp latere:emp eſſe extra mentẽ& infinities noſtre mẽtisexupe⸗ itatẽ. Si enicfedinꝰilluda nohisſciri: ipſi ſtati decipimur.iudicãtes 1d eiſe Rnitũ & deprehẽſũ a nopis: quòd nllis neq; corppreis neq;ʒ ſpiritalibꝰ ternunis arcetut& cõclu⸗ duun 2— ero no ed ikeriores eſſe iudicanus idq; breuẽ& infirmũ noſtremẽtis intuitũ trã Veriſſima atiðe& ignorationeè propiores adſumus/ eiq; magis inferimur& theologia.i igiſ ptema& cõſumatiſina theologia eſthec:ſcire deũ ſcirinò polſe⸗ Ereuegi icognðhe œbil inlerutab ẽcorporeis& mẽtabilib? oculis iperuiũ cũcta trãſce⸗ dẽtem itenehris S& inunsih luts cahginedelitentẽ: iettabilẽ initelligibilẽ/ ſplideniq; ſibr⸗ Docta metipſi vti eſtyß tẽ aꝑnitũ pſpeckũ. Et hec diuina 1gnoratio: doctaa lerit ignoratio/ ignorãtia, Exce ellẽi ſqic 16tia vOC a1. Nã ſiquis inquitſacer Piony! ius) cõſpicatꝰ deũ 10 pfů quo vidit Dionybj ſi l xt 5 pli u intiitꝰ eſt deũ/ſed en aliquid: ex his que i noſtrã noticiã cadũt. Ceterũ ip verba. pſo quo 2 œĩno nelcjri neq; eſſe dicitur:& ſupſtantialiter eſt& Iupoẽm mẽtẽ/ atq; intel ici. pteſ tůſcq;nla& perfecta ignoratio: eiusvera cognitio eſt/ qui noſcibilibus om inet. Nã cũqiud ſtimus ex his que ſunt: ſimul&illud nouimꝰ a nobis ſciri.deus au tẽ nob bisſgntus:guneg ſciẽtia neq; rãtione neq;ʒ mẽte cõplectimurclaudumnusfinimꝰ.Sci Socratis nus Sra ani& gnprari i a nobis: atq; dũtaxt hactenus diuinãſciẽtiã cõſequimur. Aiebat ſapẽtia ſe eni ſapiẽti ſunꝰ Soerates le qdẽ rickulſcie? vnũ vero tantũ ilud ſcire ſe profeſſus eſt/ ſe nin ſcire inꝗᷓ niclul ſomei qd pio ſũmã ſapiẽtia ductitabat. Ita K gnaritudodiuine noltre ignoratiõis ₰ duine cognrlonis k& ſipreme thẽðlogie locd/ a nobys eit habẽda. altiſũme ſapꝛẽ tie/totiu; Hoc eni pacto mais diuinã il eminẽtiſſimã ſubſtãtiã honoramꝰ atqʒ reueremur:facris negationibꝰ& eeiein 4ãi ico—& iſcru ie eſſe atteſtãtes es eflerentes. e S5 nte 20 K. et 4 D2 1 bʒ 1 4 „ 8 10 mMl * n 1v Sde nic 1 u 3 Frarie ceo multiuge:æ ui no 6 15 o. S6.42 D d b⸗l- F n vole gœakorWBV dcOl. AO GRAMBVSIO TB SLOSGO DOCGTORI. in celo/ neq; in terra neq; L. —Erſtringit ſequẽs hecatodia ſtudioſiſſime Nicolae quecũq; Vin ſuperiore libeſlo de dipanſius diffuſiuſq; ſtraduntur. Q uo inquã pacto ichil: Nichilſit. ꝙ nulla ei pars eſt:nullus eius modus aut ratio. M nichil non eſt ma⸗ teriajnecvlla rerum ſubſtantia: ſed vniuerſorum ſimpliciſ⸗ ma negatio. Qx extorre agitur a cunctis: ſitq; nullibi neʒ in menteſ neq; in ipſa rerum natura. Q ex Nichilonatura fieri nichi poteſt. Nam tãtũ ex aliquo aliquid fit& itẽ ni⸗ chil:natura annichilari vertiq; in nichilum nequit. N cuncta ex materia facta:in materiamquoq; reſoluantur:& in ſolius dei poteſtate/ſit ipſũ nñ chil:vt aut ex Nichilo/aliquid faciat producatqʒ: aut aliquid in Nichilum Peinfini⸗ conuertat. Eſt enim deus naturali omni ordine ſonge eminentior:& omni te potẽs. nature vi atqʒ poteſtateſſine modo potentior. cum ſit infinite potẽs ſoliq; ſ⸗ Solusdeus creare pOꝰ teſt. Q nattuor biipſiſcreãdi facultatem reſeruarit:quã neq; nature permiſerit/ neqʒvlli crea ture. Q nichil oriatur nouũ/neq; quicq intereat.cum quicquid fiatjex pre⸗ exiſtente fiat materie:& in eandem materiam jemoriens relabatur. Ritẽ quattuor ſũt: in quibus ſtata ſint perſeuerentqʒ vniuerſa: Diuina mens An Fᷣn& per⸗ elica Humana& Materies. Inſunt enim— his quattu= manentia. or: Diuine menti ſuperſubſtãtialiter& anteq fierent. liter. Humane rationabiliter.materiei veroſvmbratiliter:vtpote que vniuer His quat⸗ tuor inſunt omnnia. zi — 9 1— S 3 Iſloteſis — EM e — gentiliũ error Mundũ ad deumvt puncfũ. ngelice intellectua ſorum vmbra& pertenue cenſetur veſtigium. Qx ſolus deus eternus: cun⸗ ctorum principium& finis. N in primo euo nichil extra ſeipſum produ⸗ xerit. In ſecundo veroſcreauerit vniuerſa. N nulla illi aſtitit coeterna ſub⸗ ſiantia:ex qua cũctis dederiteſſe. Qnon de ſuaipſius ſubſtantia: ſedde Nichilo cuncta ſint ab eo facta. Qꝝ nunqᷓ torpuerit feriatuſqʒ ſit: ſed ſibi· ipſi ab eterno aſtiterit. ſeq; ipſum ante condita ſecla: in ſeipſo eterna operaj tione diſcreuerit/ numerarit/ propagarit. fueritq; ſemper ſibimetipſi agn tus:ſe nunqj deſerens ſediugiter ſhipreſens. Q qui has agnouerit nãtu⸗ rales dei voluellas ige jn— umn diuinitatis conuerſiones: nulla ratio⸗ ne cogetur ſtatuere quippiam deo coeternum:quod Ariſtoteles& pleriq gentilium autorum:impie aſtruxiſſe traduntur. Q deus autor eſt omniũt: tam viſibiliumꝗ inuiſibilium. Qx aliquo modo in nichilo: ſtata& colloca⸗ ta ſint omnia.ſitqʒ quodam modo immenſo vacuo perſimile/ infinitis v⸗ cuis pleno:in quibus ſingula ex equo receptentur. Qx duntaxat ens entice dat /nequeatue ens in enterecipi:aut ſtare ens in ente.Solum autem Nichi enti non ceſſerit/ inquo cuncta non cedendo recepta ſint. Q alio quoq; modo omnia in deo recepta dicantur.& mundus omniſue creatura: ad deum ſeſt vtpunctum& nichil. Q diuina immenſa ſpera omne quod mẽ⸗ te concipimus actu infinitum ſpacium:ſua ſubſtantia& preſentia opplet. A deus totidem poſſit mundos: quotquot ſunt in infinita ſpera/ centta. 77 ntus mũdo plur ibꝰ abſli du.Foc eni paclo cõcinniter in imaginis vna ver⸗ S&fundi— vnuater el ucet veriratisſ&e— 18 natur a. N 4 nullo: n kadr ½ ſ St ra: ua lecuta etmetert ies ex nen pilia 0 i 2e— S0lb actus; lut Mantiuus eileteluuus, ratiò 1411S, C hö ltima creatur 3 7 cgrit obtule qut atti uor ite angeluss& Sieen& ßgur ingen⸗ lubilãt antiſtant. Ang gelusvtſol& dies: Vital litiui ₰ enſibilem mundum juſtrat ſenſus: in⸗tionalis. ab initio potentiae elt Angel (£ X pd n m et ſt On1n 1ũ necefũi Sol rlat Et 2 ue ex cuiullibet 2 Gonebene* uen nd c auuen Sontngene s ſint& a ſumma om⸗ß niun negelbt tate hatid neceſiar& cõtingenter pe— mierib 2 Beess Qnichiſſit impoili leti 49 uu ie in neite omnia lcoinet s 2 5 N ilſima ei öomnium nafßr matio Deus oĩm affrmatio autem ung atio vniuer um. Arn matio tamen inimo— kor tior eli een ab imo Oadt tEren umvſq;v gatio itẽ e gato lita ꝑ egetior: vnica vi negat 6 s a ſu Afumatio — nis 2 nega peeno primo vl kunür ontnenun 2 duplen er zicn tiua& a. M iterumtheo Ogl ia duplex: Senlibiis /intellectualis pꝛ o tes. ſb ils ex ſenſibilibi hgn nis mentem in deum traducere niti—— ogia n ſincerior gl Muum aut ſenſi ilium ſgnorumpre⸗ r ologin dio:ea e que mere et ſimpliciter: intellectualia funt med itatur. Veluteum in⸗ triplex e ectus intra ſemetip ſui nſintelligibilium rerum eflingit notiones:ſuarũq; Sᷣenkbilis. — Int ellectua otionum eſtarchanus opilex, Pr ophetica veroꝛarca nn quedamell t& ſco⸗ 5 Des fũma„ Nichiloim s nita mel ntis§ llul ir: wtſr ce EX lent ſihilib us I1 gnis diuinũ emẽ dicam 2 pr opheti nobis mus. ſed per traduce ₰ igelos: dn nobis e inturdir uinatumq; rerum con iſcij ef ibote We et ictamal ingelo paratãq;luſe cipit intelligentiam. Nuo⸗ mehil agit us zem rimis modis Heln mens agit:aut notion emen ſenſibilibus eli ſed patitur ciens aut illam in ſemeripla etungens atq; componens. deniq; negati⸗. ua theoloe ia potior litqᷓ— noſtrãq; mẽtem conmmodius altiuſc q; potir ꝗᷓ af deo in erere S Hec omniataur uPap— lus de n ohautpre e⸗ „lerdbt Kbenuoh corde 6. deim e g. 3 i ceLc ½ ciiur. Et in hac theologia mens noſtra nichil ratur:p atiturq; potius 3 ee equatis dextriſq P ãnimisea Dpro litter vis munuſculis uſcipito· Qſi ſi non. 5 —— ſii . geerunt fortaſſis cõplures: qui nos rauciduloore/ inſuetas perſtrepere n⸗ ſas coarguent:illis nomir enoſtto obijcito:illos vt plurimũviolẽtis coactic carminibus/ vti oportere;qui aut philoſophica aut diuina myftern ilis de⸗ cantare ſtudent. Tũ etiam ꝙ hi verſiculi primi ſunt: quibus nobiſcũipſi im rimis colludere cepimus.ꝙꝓue ad memoriã potius eorũ que in opere deni chilo recẽſentur:qᷓ ad carminis grauitatẽ illos in calce libri adijciendoscu rauimus. Vale:& nos ſolita heniuolentia proſequere. mEdica.OATVhIOs18M S kV dCOLAVM GKAMBVSIVM SACRE TEEO⸗ LOGIE pROEESSOREM. 6 S Poſſe:tibi teſtis iſte libellus erit. Nil nichil eſt nulla eius pars eſt/regula nulla: uis modus eſt eius quod nichil eſſe poteſt Nil neq; materies eſtjnec fubſtantiarerum: Priuatum nichil eſt reſq; negata Nichil Exuſat a cunctis nichiljhoc natura repellit: Hoc mens hoc celum: hoc omnis in orbe locus. Ex nichilo natura nichil facit:& nichil in nil Vertit:in antiquam ſingula materiem Nil abit in nichilum/ nichi vlla morte nichilfit: Materies finis jque fuit ortus erit. uod natura nequit /nichilo deus omnia fecit: Omnia& in nichilum fflare repente poteſt. Niloritur furgitq; nouum nilinterit vſq Prima eſt materies vltima materies. uod modo ſubſiſlit /fuit antejeuũq; futurumeſt: uodq; fuit jnunc eſt:id quoq; ſemper erit. Diuineſangeliceſhumane inſunt omnia menti: Necnon materies omnibus ipſa ſubeſt. Cunctis principium deus eſtſcunctis quoq; finis: Eternus ſolus ſolus et ingenitus. Imprimis nichilhic fecit:poſtſcuneta creauit: Omnia ceperunt/ deſijt eſſenichil. Fternodeus haud iacuit torpore ſolutus: Aſiitit huicue aliquid/ perpes& ingenitum Notus erat ſibicõmunis ſibi ſeq;ferebat: Voluebatſeſe:trinus& vnus ęrat Q uicquid viſus hebes mentis vel captat ocellus Illius eſt opifex vnicus ille deus— Ni nichil eſt/ non eſtjnon ens eſt: Haud fuit vn Nonnũij vel erit:nam neq; poſſibile eſt. * ENichſo ichil:aut dumtaxat pauculaſdici Quodh eteuali perni ſ 5 be 1 in ani Ouantum— et 8. Omni i ienge F e er ð he us e Omnia qui tecu cit 6 ie— . S. m euen tunse exiguãuea atom um ip at tomne: omplens quod locus omnis habet. Gentr orum notulas ſigna velexigua. Vnum opus ipſe tamen dumtaxatj rotulit:vnus Vno contentus pluribus abſtinuit. Hic tenebras habitat/nitidis illuſtrior aſtris: ui ſeſe noſtris captibus occuluit. 2pe ſiq; poteſta nullo:in cuncta profectum/ Nil non admittit:claudere nil poterit Nil fortuna creat nil caſus gignit inanis Cunctis fons deus eſtprimaq; cauſa deus. Solus ab eterno primo inhecundus in euo: Externum pariens conſtituenſue nichil Numme lub tiplici trinis ſub nutibus illum Alma fides vnum predicateſſe deum. A— productus corporis expers Primus:diuini pr opoliti auſpiciu D. Poſtea materies nichilo vicina creata eſt: 5— e lima pene nichi. 4 B a mentis ſucceſſit origo. iuinum ratio viuida clauſit opus. minem nam luce deus com et i prius implerat ſubdidit ila Imui q lacent. Totq; poteſt mũdos: quotquot numerabis in illo 16 8 —— — iit 4 6 h iß 6 L. Omnem namq; animam eſt ili largitus in eſcam Et vegetam& ſenſam cuncta creata dedit. Septima lux peperit nichil: Hac nempe ille quieuit Aqʒ in ſe redijt: quo ommia conſtiterant. Angelica nil mente prius nil poſteriuſue umana factum eſt:ceſſit in eſſe nichi. Inter vtramq;ʒ orta eſt forma omnis:materiei Ft moles ſquicquid ſenſus in orbe videt· ue ſunt que vegetantſtangunt ratione mouentur Aut intellectu:condiditille parens. Hec preter memini nichil actum nilue creatum: uiq; ea produxit ſolus& illeregit Bin?illi rutijat lampas:gemineq; coruſcant Pthereo mundi ſemper in axe faces. Angelus illi vt ſolhomo luna ſplendet in altis Femperat hic noctem ſed regit ille diem. Ethereuiqʒ dies mundus tellureus eſt nox: peruius hic ſenſu cognitus ille animo eſt. Mens hominis primum nichil eſtjfieri omnia nata: Omnia ſed captus fit ſimul angelicus. Corpore mundanum ſpecies deuecta per orbem Mens humana capit diſcit& ipſa deum. Si non eſt deus ſeſſe poteſt nichilie neceſſe Vtſitſiquid erit: qui omnibus eſſe dedit Aſtruitur poſitis cunctis deus: omnia tollit Deſtructus nichil hic aſtruit& poſitus FINs HFCGATODIE Accipe de Nichilo preſens quecunqʒ libellus Dictat:& hec nitidoſte precor)ore lege Nil cecini Nil ipfe audi: tu h lege lector. Scribe Nichil dic Niljet meditare Nichi „—— CcAROVS BOVILIVSSAMAROßRs prRCRE Ntroductiũculam Artis oppoſitorũ digniſſi — ne vir:cũ du⸗ 10 6 dum faber noſter Stapulenſis vir noſtro euo laudatiſſimus emitti curaſſet:comentarioli tamẽ luce deſtitutãintelligere hactenus potuit nemo. Q uin magis& artis nouitate habi- tudinũq; ſalebris:herere ſe ſuſpendi attonitoſqʒ reddi: ple⸗ ri mi chi rettulerunt. Horũ igitur crebris eft agitatiombꝰ ac ſeduls hortatibus obtẽperaturus:editũ prius opuſculũ breuihus anno⸗ tationibus emedullandũpaſtinãdum/ſ. ß luſcepi. Piuſce autem ar? m/ſarciendũc tis facultatem /viin precipuamq; ad omnia vtilitatem: inde augurari ꝙ adaperit noſtte mẽti callem.quo libere ex vnꝰdiſcipline agello ĩalter areolã ſequata& complanata oĩm generũ difſerẽtia umq; macerie) tradu⸗ catur.rerum omniũ concordias difierẽtias atq; interualla innumerato elicit Splne 4 ac prodit. Extrema queq; duo dum trutinatur cõlertq; inuicẽ:ea in habitu ſepplinam dines rationeſue quattuor impleclit atq; inuoluit. Quãobrem hec ars om kettur. niferme arte probatur ſermonevberior euaditq; quoquopacto tolutiloqua ac(vt ita dicã) logodedala/ideſt ſermone ipſo volubilis cita jexpedita ac va⸗ ria. Nã propoſitis quibuſcũqʒ oppoſitis extremis: mox habitudinũ quadra⸗ turam mira facilitate in eis elicit. que eſt quedam totuliloquẽtia ſermoniſq; noſtri volumen verborũ implexus /dictionum inglomeratio ac fecũda que⸗ dã orationis propagatio. Etſi repẽte variãdus/tranſterendus ĩmutanduſq; pr opolitus eriti ern 0: ſie preſenti locutione digredi in alãq; euehi ſen tẽtiã quiq; voluerit: haud alo profecto cõmodioreſq huius articule iuuabit᷑ pre⸗ ſidio. Ex coincidentia quippe& proportione cunctorũ oppolitorũ: ſub vnꝰ dicipline vocibus/ que in alterius diſcipline conduntur exedt is:panduntur atq; retegũtur. Quina quoqʒ ipſa nõnullo pacto ſub hũ anarũ diſciplinarũ termins etfari myſteria licebi. quibus ꝓfec 0 de cauſis poſſit auticula hec bſq; iniuria aut logodedalia aut dedalogia nũcupari. Sed ã denarrãde ei vtilitati:fat putoſiuxta epiſtole fines incubui.hic mẽtis ipetꝰfrenãdꝰ hic flu daha ſeude entis igenij puppim tonſille alligabo. Vale virorũ decꝰ:dicatoq; tihi exiguo dalologia huic oppolitoru libello/frõtem malaſqʒ gratulabũdus explicato.— Fiec ats oppoſita eſt/rec omnia voluit in orbem Aut ciet in rectum: quattuor inde parat. Quodlibet hec ſibimet dum comparat aut aliorſum Flexerit:in quadrum ſingula diſttibuit. En patet huic perfectus ager:tranſtertur in omnem Poctrinam/cunctos ſoluit& ipſa nodos. Vox illi varia eſt: vice nam ſermonis in vnum Ex alio ſeſe proripit illa genus. Hanc igitur lector/ cunctas que com plicat artes Nomine de vario diclogodedaham. te 41 Sermocina ¶Subſtantiuũ Suppoſitum Antecedens Relatiuum Nomen Oratio Congtuũ Dialectice ¶ Terminus Nomen Subiectum Diuiſio Prinpipium Suppoſitio X ¶Artis oppoſitorum formula:qua e 63 N 1* 2 x cũctis& artibus& diſciplinis:tet! mini adinuicem oppoſiti e regione ſui Oppolita 2— ü Realium Sermocinalium Grammatice Dubitatio Opinio Ignorantia Fides Vniuerſale Affirmatiuum Verum Poſſibile Neceſſarium Cathegoricum Cathegoreumà Opponens Maior Extremum Contraria Contradictoria Oppoſita Pertinentia Cõuertibilia Conſequentia Antecedens Superius Genus CAdiectiuũ 4 Appoſitum Verbum Oratiõis ꝑs Incongruum Demõſtratio Interrogatio Scientia Scientia Ratio Paticulare MNegatiuum Faſſum Contingens Impoſſibile Vpoteticum ¶ Propoſitio Verbum Predicatũã Concluſio —* F —2 * Differentia Subiectum Ratiocinatio Suaſio Een n Conſiliũ Conſultꝰ? TJude Accuſatio . Diſpoſitio Inuentio Flegantia Memoria Venuſtas Exordium Confirmatio Diuiſio Conuentio Conueniens Honeſtum Dubium Proemiũ Beniuoli Benefici Sincathegoreuma Reſpondens Minor Medium Subcontraria Subalterna RPquipollẽtia Impertinentia Nõ conuertibilia RNon cõſequentia Conſequens Inferius Species Dociles Attenti Moralium Realium Intellectualiũ Proprium AAccidens Commune Singulare 4 Trãſcendentia Ficta noina Fallacia Rhetotice. ¶ Orator Defenſio Indipolas Inſollertia Inelegantia Obliuio Inuenuſtas Narratio Contutatio Concluſio Controuerſia Inconueniẽs Turpe Humile Inſinuatio Maliuoli Malefici Indociles Inattenti Moralium ¶ Virtus Mediocre Habundans Fquum luſtum Bonum Vtie Fxtremum Deficiens Iniquum Iniuſtum Malum PDelectabile 4 Triſte C Auditor io Piſſuaſio Temeritudo Inconſultus Iudicandus —,— g—————„—„— Tenenu Inconlih udcaniu Defenſo ludſelti nſchen Ineegn Oblui Inenſu Namto Confutao Conculo Controut Inconueni Tur pe Humie nſ nua 10 Maluol Maleto ndocs naten ntelecuii 1 [Vn tunemun ehcen niqu nilun un unt 1 ie Honeſtum 2 — Amabiler⸗ Rationale Lptele Odibile Deforme Op. 8 Tohonetum ₰ Humanum— — Coactum Ingratũ Placentia Diſplicentia Continentia Incõtinentia Conſtantia Inconſtantia Honor— Feli Infelix e Subſtantialium Accidentalium Accidentalium Mritlunetice. Qn ¶ Numerus ImparonPar Perfectum Imperfectum Fualit⸗ 8 Inequalitas Prim u m 5 ompoſitum i adra tum A ter õgiꝰ ( leomet Mag nitud Te rminus Line 4 Pu ne tum upet ficies Li inea 2 pus⸗ Supticies Circunfer Stia Centrum Indiuiſibile DQuuiſibile Curuum Rectum berpendiculare Obliquũ Bquidians Angulare G Diſſonantia Milproport 8 raue„ cutum ¹0 Kſtenſus m heſe S. Album—— MNigrum m i „—— „ 78 Radius Vmbra Celum Terra Fquinoctialis Eodiacus Planeta Stella Arcticum Antarcticum Nos Antichtones eta Latitudo Fleuatio Depreſſio Fquinoctium Soliicium Inerraticum—— Dirretio Concentricum Eccentricum Deterens Appendix Sol Tenebre Eſtas Hiems Ver Autũnus Oriens Occidens Meridies Septentrio Prope Diſtans NMedicine CSanum ¶TEgrum Calor Frigus Humor Siccitas Cor Cerebrum Digeſtio Indigeſtio Colera Flegma Sanguis Melancolia — Caro eruus Os Decoctio Incrudatio Diſtributio Indiſtributio Appetitiua Attractiua etentiua Expulſiua Subtile Groſſum Alens MNon alens Impinguans Macerans Dulce Amarum Sapidum Inſipidum Iocundum Iniocundum Suaue Fetidum Rarum Spiſſum Leue Ponderoſum ve — ———— ———— S—— S S ————————————— 7 ²—.—————— Charma Pfficiens 1 S 6 ———————— Naturali is Interiora—* Potiones † Medium ¹ Iubens Prius Immobile Quies 1 Simplex Simile 1 Dextru um ſ. 1 1 Leue Karum 1 Intellectus 1maginatio Auditus Viſus Homo Preſens „ 3 Fer Generatio Augmentatio Latio 1 Somnus RNõ euaporantia 381 * Manualis 8 irunene Perficiens Effectus Pollerius 2 Moble Intellectus en Exteriora CMaen Finis 8. Compoltum Diſſimile —— Oic euſa Poſt Sue Paſſo Qlfactus Guſtus Tactus Preterit Futurum Violentũ Aqua Terra Corpus. Petenti 1 Operatio Vigila Mors Pe Ablirzctum 35 5 Veritir rntende Pe Propterſe Principium Frnnn dmn 3 Pax Corruptio Meceſſias Diminutio Alteratio n Conictio i Sm 8 Creator 6 2 N on en Vnum Muſta Potens — — (Fnum uedum Lud4 uun r pt er u Abſirackio ii Theologie vnũ FMuha Pternum Leope Increatum Creatum Finitum Ptfectus MWalcia Diſcordia Inimicitia Prolapſio Tenebre Bonitas Amor Lux ben „ 2 Becundiãs Infecunditas —— Sui negatie Ab— Sui cðicatio Anullo Aquo omnia— Vd S Diſcretio Trinias Gienium 4 Procedem„. ee S iunes Idem Idein Oppoſitũ ei Oppoſitũ idẽ Mderatio S. 4 14 Sptrans FOVNENSEM IN ATTREBATENSPM PONTIFICEM ¶Quid oppoſita. 6. Cap.I. Ppolita dicuntur contrale poſita:in alterutrũ conuerſa/ in⸗ Oppoluo terſtite aut naturali aut rationalidyametrodiſtãtia. D naledici quattuor duutaxat ſtatuunt oppoſitorũ ſpecies: Cõtrariot⸗ oppolitiòe PContradicentium Subcontrariotũ& Subalternorũ. Nos vero hocm] propoſito latius oppoſitionus nomen extendi volumus. Ad ea inquam cũcta: que quomodouis contra ieſe aut natura/ aut intellectu ſtatuũtur: ee mdolibet ad aſteiutium referũtur. que e regione ſui& ad⸗ uerſum ſe collocantur: in feiuicẽ conuertũtur&vclut quodã dyametn interſtitio in alter⸗ utrũ lpectãt. Nã tametſi pleraqʒ entiũ nullã natura aut cõtrarietatẽ aut pugnãtiã ſfortita eſſe videãtur: oppoſita tamẽ iuicẽ ſola mutue relationis cauſavocantur. Vnitas eni& nume⸗ rusneq; contraria/ neq; pugnantia funt. Vnitas quippe K fons& pars eſt omnis numeri. Nullum autem contrarium/ui contrarij: aut intium/ aut pars eſt. Dicũtur tamẽ& vnitas & numerus:duo inuicem oppoſita duo contra ſe poſita:duoue extrema/ conuerſa in ſemet Nulla con⸗ ſeq; pectãtia. Monas quippe dyadẽ gignt: dyas veroa monade exoritur. Monas& dyas tratia funt ſeſe reſpectant quadam dyametro: qua& ab ſeſe diſtant& adinuicem conuertuntur. gr inuicẽptes gnuntq; iuo quopiã congreſſu medium alquod: vt tryadem.que rurſum advtrũq; extremũ xlonas& oppoſitionis rationem/ nomẽqʒ oppoſiti& obiecti incurrit: Similiter& natura& intellectꝰ dyas oppo oppoſita dicunt᷑. Actus itẽ& potẽtia:potẽtia cognitiua& eius obiectũ principiũ&finis. Ma ſita. teria& forma& ita deinnumeris/ quibus de in fequentibus dicemus. ¶ Oppoſita interdum ſubſtantiaſinterdum re ſola& ratione:interdũ rati jrtellea one ſola diſſecta ſunt atqʒ diſiuncta. CHis tribus ſubſtantia re& ratione: omnis rerũ differitas/ vnitaſqʒ continetur& exptimit ꝙ— Aut enim duo queq; ſibi inuicẽ collata/ diſtant ſubſtantia: vt deus& Angelus. DUe⸗& Iio⸗ Subã resk mo. Angelus& Homo. Vnitas& Numerus. Potẽtia& Obiectũ. Et que hoc pacto fubitãtia diſtant: funt& re& ratione diuerſa. Aut ſubſtantia coniuncta quidenxiunt& vna atq; in⸗ diuudua ſubitantia:re autem K ratione diſcreta. Vt diuine tres perſone: quas pleriq́; mo⸗ nadem /dyadem ac tryadẽ appellitant.Smulhter& intellectus& mcmoria/in anima.Haud enun intellectus eſt ipſamet memoria/ neq; memoria intellectus. Ambo tamen vnamatq; Primus indiuiduam totius animi conflant ſubſtantiam/ impertem/ vere vnam/ partium mſepara? modus bilium. Nam tametſi ꝗj plurima duo K duo reperias que vnam alquam confiant fubſlan? gecundus tiam; vt ambas eiudem continui partes/ vt materiain& formã/ corpus& animam& vni⸗ nodus. uerlas corporis partes: hec tamen bina& bina haud confubſtantiaha reputantur quandò⸗ quidem abinuicem ſeparari queantnec eorum vinculũ(vtin libro de intellectu docuimꝰ) ratio oĩm aut coinci- diferentie 2 ſit vere& inſectileynũ:ſed diuiduũ ac fecũdum quid vnum.deus autem vere vnus eſt An gelus vete vnus: Kationalis anima veraciter itidem vna. Atq; horũ dũtaxat triũ verevno⸗ O ue ſunt rum:perſonalis vniuſcuiuiq; in ſeipſo ſuo modo diſctetio:i intellectũ/ Memoriã& Volũtatẽ. yeevna. ſibi merito confubſtantialis/ ſecũ fubãliter coherens& a ſeipſa ĩſeparabilis dici.interdum autẽ duo oppoſita& ſubſtãtia& re ipſa funt vnũtratione iñ aut a b c2 tria aut gemina ſũt. Vt punctũ in tecta linea mcdiũ: quod vn. quidẽ partis eſt finis /alteriꝰ vero initiũtotiuſq; mediũ. Pſteni punctum ſubſtãtia ĩpers/ atqʒ indiuiduum: reipſa indiſcretum infecundum carens reali petſonaliue numero: ratione tamen trinũ Vnde fit vt medio eiuſinodi pũcto lucidiſimũ inſit diuine fecũditatis atqʒ trinitatis veſtigium. Nam ex neceiſitate tres: & haud plures ꝗᷓ tres id pũctũ rationes ambit recipitappreliẽ V E ₰ dit Pſtenimpunctũ bꝛfinis linee ab mitium vero linee beTFo⸗ 2 V⸗ tius autem linee abc medium. Deeſſe autem illi aliqua e tribꝰ N. ratio: aut qũarta illiipſi addi nequit· Id igitut punctum cum ſeipliim vnitate ſubſtantie/ rationum vero perneceſuria tr⸗ Punco in⸗ 8 ſia diume Veiiigia. * W nitate metiatur haud imerito primi ſupremiq; entts atcanas internalue cõiũcionesat dileretiones ppulce expreſũſe videat. Inlũrramnẽ huic půctoãdextremãs lineaab& he eiuſceiodi rationes/pᷣpoſtere cõtr arioq; nominer A meciä etototãcab Snne cordiq; notmine ratio exprimi. Eſt Prioris[ Fin 7—. && rtiomis duahtas retquoq; iület⸗ ai rei& ſubſtãtie vnitas: rei quoq; idẽtitatẽſſequit ſubſtãtie idẽtitas. Subſtantia aliquid& idem numerovocant · Quecunq́; eni genus variant: vuriant& ſheciem& iich⸗ tu ur. Et ex oppoſito rationis vnitatijanne⸗ ¶ Nectria Subſtantia res& ratio: ſunt vt genus/ ſpecies& indiũicuũ: quod ſingulate hit KeRatio. uiduum/ vt homno lapis. Et quecunqʒ ſpecie diuerſa ſunt: funt& numero indiuidioac in nere& ſpecie diſtincta eſſe oportet/ vt Petrus& loannes. Pt ex oppoſito/ quecunc; eiuſdẽ ¶ Pualratẽ ſubſtantie ſequſt itatem iuerſitas rationis comitat . Raeft gulariditerſa: vthomo ke equus. Que autẽ ſolo furt diflita ſunt nuneri& indiuidui/ funt& ſpeciei eiuſdem k&e generis vnis yt Ioãnes kK icannes P quecũq; lpecieieiuſdẽ funt:& genere coniuncta ſunt vt loannes& Petrus: Cueverociu Gñeris dif dem ſunt generis:contingit ea neq; ſpecie neq; numero eſſe eadem vt homo&equus. Ge⸗ 6 ferentia eſt neris quippe diuerſitatẽ/ comitatut omnis diſtinctio:tamſpeciei ꝗ nu meri& mmdiuidui. nus oĩis dta. meriquoq;& indudui vntate: omnis identidẽ vnitas atqʒ identitas infertur tamſpecieiqᷓ genersDic igitur& eodem modo de fubſtantia/re& ratione: dualitati inquam ſubſtãti Sũma di tamret ᷓᷓ ratioſus annexum dualitatem eſſe. Rationis quoc; vnitãte: conciudi/ atq;infern uerſitasſub tamrei qſubſtantie vnitatẽ:S ũmãq; differitatẽ eſſe ſubſtantie dyadẽ:ſũmã verovnitatem * 4 1 it ————— —ͤ—— — ſtãtꝛarũ di⸗ eſſe rationum monadẽ Mediam vero differẽtiã& vnitatemeſſe rerum dualtratem& cõ⸗ uerſitas. cordiã. Eſt eni ſubltãtia/ vt genꝰ& primũ:res vt ſpẽs& mediũ/rõ vt ĩdiuiduum& vltunũ Sünan⸗ Figura omnis aut identitatis aut diuerſitat?s. as ratio⸗ strina Trina identitas Identitas trina] Trina diueriitâs nũynitas. Puerſitastrina— j ———.——————— ——— — rynomq wprz upPe upr uprꝗ nmq vhomd xn woprg d rn Sñe Sp ſ Id S Sp nd Ke K Sb be e 1 Spẽ Indi Sne Spẽ ſKe ſSubä Koe ke 6 Ebe 70 o BFetr? et LoanFs Pric intel Pici inite Tapis Fuꝰ joà. Fquꝰ ſodes Ihés Fns Finis Meö.Eins Méo C0 uecũnq́; fubſtantia diuerſã ſunt:& rè& ratione variantur Quorũcunq; tes eſt varia: horum eſt& ratio diuerſa Quorum ratio elt vnica.horum& res& ſubſtantia eſt vna — Cuecunq; re ipſa coniuncta ſunt: ea& ſubſtantia conuncta eſſe oportet ¶Quorum ſubitantie comuncte ſunt:contmgit ea& re& ratione eile diſtincta MCOmns ſubſtãtie& rei diitinetio a natura:rationis veto dirteritas ja mẽte inteliectu profertur. 0 Intellectus ¶ Natura& ſubſtantiirum& retũ omntum eſt cauſa. Omnis autẽ naturalis rerũ duuerlità crumſubꝰ vt fubſtantials& realis: a natura pendet/ nulla vero a mente/ aut ab intellectu. Nã intel“ itantiãs im lectus rerũ naturam& ſubſtantiam immutare non poteſt. neqʒ enim illas diuidit/ aut com⸗ mutate ne⸗ ponit:ſed alioquin coniũcte& diſticte ſũt ſcʒ a natuta.Vt homo& equus?natura diueritũt dqut ke ſubſtantiahter diſtinct. Hornnis vero inrellectus eiuſqʒ meõria: itdemi a nãtüra diuerſe & diſtincte ſunt animi vnes: non ſuhſtantia led duntaxat reipſa· Punctũ autem cuin nulã habeat neqʒ ſubſtantie/ neqʒrei differentiami ſitq; penitus z natura indiunctuti lüpereſt Pnſti — nrnit tidu en — „ ſu „ 2 2 2 23. Li P aboloüitelcetu/dilctin rationii fufcipint dicaturq;& ſubſlantia& reipla comunelũ ratihne verotrinumi ttenipriouis junee finislequentisveyo mtium /totiu sdeniq; mediũ. CVnd efit vtſubifãtia& res ſint opus nature:ratio verò opus intelligẽtie. ulamautrgm au ſuhſtantii profert Intellecus:ſediola natura ſiuo dejcus po⸗ teftareeſtpxEaniokK generatio. fuhftamiam prod Ereati qud m prjncipio:quandv abiitio vminẽ adeſſc bftami⸗ ux efnipitq;rerum ommũſpecies. Generatiovero indies/ aſſidur 87 B 5— 2 F———— 4 0 5* eto n. aſſidur nte en tuchies alſidur& nVitieifòeep qibretinlpecies ub fugrũſiirgulatiũ numerũ abſoluũtit cõpleturq;ʒ. ſolaitac; natũra?reim Gunẽ& fubſtãtiam /ereationẽ& generatione abfolun& ad eſſe ſta⸗ 1 tuit; ineliecyautem niſi forte diuinũ dixetis intellectũ:Sed hic natura ipſu eſt/ aut totis/ Soli deo nature gorditor, nilexcat gignitq; niclnl. Neqʒ enumt aut angelicoauthumano intelle⸗ Atnatute ꝗtu jndiiltum eſt: nouã aliquai proferre ſubffantiã. neq;ĩmutarepoſſe genus/ neqʒſpeciã ecUidiiiuũ. ſed&rmna a diuina ſola mẽte ſtata& profecta ſunt giuineq;ſpli mẽti poſſ bilia flãbet tainmintellechußlicet ſubſtantia ſterilis atq; inſccũdus:Propriam aliquã vim Sefecunditatemi dua rationũ opifex dicitur. proprias quippe rebꝰ ipſis addit rationes: illas haurit cortinet& cõplectitur. Is enicðᷣceptus ui humano ineſt intellectun: fecunditas eſt attus hhmani intellectus/bc peculate mentis opus non opus ſimplicis nature. 6 ¶Oppoßtio omnis:exprimitur dyametridiſlantia atqʒ interuallo. ᷣNam oppofita ſunt?queciq; ſibi aduerſa& cõttapoſita ſunt queq́ʒ pectant in alterutrũ. Omnis autem aſpectꝰ: precipue recta linea atqʒ dyametro exprimitur: que ab vno oppo⸗ litorumn alterũ ꝑrotẽditur. Neinpe ſi uorum oppoſitorum diſlinctioi fubſtãtialis fucrit vt potẽtꝛe& obiecti: ftatun liquet eorũ diſtantiam& mutuã conuerfionem/ eſfe lineã d ya⸗ metri qualiseſt oculi a re viſibii abiunetio& intercapedo.Siautẽ& oppoſita ſumis in idẽ⸗ titate ubſtantte& rei diuerſitatæ: vt in animo inter intellectum et memoriã: rurſum inter ea interſyat ſpi titalis quedãitellectu aliſue dyameter:qua adinuicẽ conuertũtur ſeq; reipi⸗ ciunt. diſtant enim extreme in animo inteliecius& memoria:& adiuicem ſub dyametti linea conuertiintelliguntur. ¶ Rerum conſubſtantialium oppoſitio: eſt eiuſdem ſubſlãtie in ſeipſã fle⸗ xura ſconuerſio& orbicularis latio. tie/ ſine ſui diuiſione diſcrimen/ vera eius propagatiot fecunditas/ nutgerus atq; diſcretio. qua ſbſtantiã ipla tota! flecti in ſeipſam ſibiq; propojn& obiici dicititr.quodduntaxat in ttibus ſubſtantijs diuipa/ angtlica& humana(ex parte anmi)cõtingit. Nã duntaxattrine keſubſtantie in eipfas fleckũtur et fe fole nouerunt᷑: ſuntqʒ ſapientie participes. Sapientia eterum ẽſt Radiuina incteata/ angelica vero& humana create& cordite a deo.oĩs enĩ apirnia eſt ſi noticia in ſe conuerſio/ orbicularis motus ſui propagatio/ diſcretia/ fecun⸗ tas& internis quiddamſine fubſtantie diuiſione)rei numerus trinitate perfectus. P eoppõfrorum inuojuttone Ea „— tuorue habitudines gignit. priam aliquã vim dit rationes:illas Intellectꝰ Seaen Sisnere propria. nil creat aut gignit. tellectus 3 1 ¶Rerum ſubſlantia chniunctarum oppoſitio& mutua obiecio: eſt natutale illius fubſtã⸗ Tãtũtꝛia entia in ie⸗ ipſa cõuer⸗ litorũ inuolutioſac mutua ſumptio:quadraturamquat⸗ CNam aut duo queuis oppoſita:inſeipſa/ ſuoſue orbes cõuertuntur. Aut ſecundum rectã ſiue dyametrum(que eſt oppoſitionis linea)in inuicem S — S e 2% tem E& conlerantem in eſle: quattuor in eis motus xepeties. Extremos ſcilicet& orbicu⸗ lates duo: pririm dei inf Syrũ ſecũdum creature in ſemet ingreſum. Medios itidem& rectos duòs qibus& deiis in creaturãm conuertitut:& creatura ind eum(recipiende& ſubſtantie& vxtutis cauſa intejjgit. Primi duo motus: abſolutiſunt/ extremi& ſigulis pro ptij. Ceteti duò domplex mdii& inalterutrum cq̃mcantes ſue comunes. Primo enĩmo⸗ tu⸗figitur in ſeipſo deus: ſectindq creatura ſihiipli adeſt. Megiis verg motihus ncutrum extreinprumin ſeiplumiſed in alterum Ee in ſuum opholitũvtrurc; intleclitur: des leilicet in creaturam& creatura iri deui⸗ m iiij g ſue in alterukrum dicũtur. His igitur gemins conuerſonũ modis:vtrinq; due gignütur habitudies: que ſimul fütquattuot/& quas totam oppo= Aſtions inuolutionem& quadraturam appellamus.ſume etenĩ deum& aturã/ vt oppoſita ac ſe ſpectantia: deũ inquã vt largientem huic virtutem eam ſaluã⸗ 4 polita. feeundusi DPeusscre S —— 2— umptussſextũ& trigeſimũ prof catio liquidò pandit. N 9 5 V* „ eſri in Mgit nunerus quicunq;ʒ ſenatius: inuluen „ adin geminãs par diuido ſenariun— contra ſe ſiſto/dyãmetrò diſtãr eſttanũ eſſe quòc * 6 meri inuolutioni& orbi. inuoluit ac gignit. 5 mtatis my claudit.extre ſenum. mas duas:qᷓ„ rrum ſecun⸗ da/ manat a prima:&me⸗ diam vnam 3 q ab vtraq; etremar 40 De ſtatu& motu op⸗ politorũ. Pariter et medie inuicem. reliquus orbis oritut. Quippe abvtroqʒ totum. dico quod fit ex lenãtio in feꝛecquum ſe binario in quattuor!& quaterna no in hinarium. Et hec eſt oppoſiti K nteX VIU Oppoſitorum quadratutams eiuſdem numeri in fefeĩo 6 1 3 5 5 3 ¶ Nam duo gignũtur orbes: profe⸗ ctione vtruſqʒ oppoſitii ſeipſũ. Col⸗ latione vero eorũ alterna& mutua uippe ab vtroqʒ in aliud/ medius dũtaxãtvr Triniorbes qu ſimul intergrũ orhẽ ac circulũ claudũt. QOrbis enixnus eſtquo deũ in Ieiplum ſ 5* in oppõitis Alius quo creãtura m inſeipſã. Medius eick * X M ¶Vniueta oppolitiðis qua ₰ * — eiſe ei quod fi Pu onis quadratura: equa eiuſdeninu⸗— 1 ₰ 3 4 2. 6 1 6 6 3 S 2 2 fec ſhipleats 8 za ducu& inuolurtoßlenarißc . 3 3 5 ½— 18 SR 33—— 3*— 3 33 1 dius 1 3£ N † Medius ¶ Nam cõplenio hec de⸗ deus:deñ ſiſtit in feip ſo/ feparat creatura ci eaturam auęrtit a deo/ eamq; fihiipſi cõfert. H aturã trãſfert. S upᷣma vero ſciucet creatura dje Extieme cõplexiones: inuicem con 3 — vero ambo comeant/ ferunturq; in alterutrum. h „ ½ Ba 5 5 5 4 7 2 17— Ubp 6geeuens)eriftateits antharemeophltai vinpartes duas in bſpiariutn& qüatetitartum.e auo deũ chůerisin preãturã. Reliqunꝭ lem medius: quo in deñſuſpicit creatura. Et hiduo hemicicli mediũ vnñ rotum conãt orbe quo oppoſitorum mutue rationes abſoluũtur. Et hec ptòpſitiò perciprerndo dinertini⸗ tatis myſterio nonnichil affert preſidij. Sicut enĩnumerꝰ idẽ flexus ductiq; ib ſeipiũtres ex neceſſitate inuoluit orbes/ extremos duos& medium vnũ ui ab vtriſq́; extrenis pro⸗ Diuine tri ficiſcitur:ita& diuma ſubſãtia in ſeipſam ductitata/ſeq; inuoliieis: rbes tres& petſonas „— 3 4 ſitiõis quadrãtura extreme cõplexiofes /jſdẽ coaleſtun iomiibus medie vero diſſimiſibus et oppoſitis nominibus exprimuntur. C Fxop poſitõrũ mutuis rationibus& habitudinidus:furgunt eorũ gõples iones quattuot quarũ que extreme ſimilibrioibus cð̃ſtãtñ̃ vero medie qiſimilibus& oppalitis Vt deus deus:creatura creatura Neus creatura: Greatura des· Hoc enm&ſ ciuidẽ numerinut plicatione cõtingit· Aut enum binarium/ vplujs binarioautiuaternariqnãtennarioEthe etreme füt ſimpliceſc; habitudines& cõplexiongs. ut cxnit biuariũ quateruarioiuqlen aut ternarii hiuario. t lle medie cõplexiõęs dicutt dilimiliũ& oppolorünoinq Cxtreiis habitudinihꝰ/ vtrumq́; oppoſitorum ſiſtitur in feiplo: medijs atq; a creatura. Hec itidꝭ cregtur pli cõfert. Hec autẽ deus creatura:deü mcre les: creatutã i dbũduitat/ ih copulat ifertq; uerſeſunt/ equepollenteset cvnſecutiue is& arcus profertui: 5 ecundus „ 64 4. 3— . Z. 2 — ram neein deo id en 5 ders⸗ mn ie cteatun 18 S un F gitut urue creature:& c copulat nfu er edueuntur equepollen eu⸗ ones8 cõplexiones medie 55 10 us per idẽ& o oppolitũ. Ca opp oſitum erit Sl bil tſiidem eſi o e iume er ividem. 4½ ub oppoſito vere iusfuc 8 Frit ignobilius poſterjus/quodue minime eſti in propoſito. Sit igitur deus& oppoſito— 1. N ero oppulit oucludsò illico Fidẽyidem eſt: Oppoſitũ elle oppoſitũ id eſt ſi cau⸗ der 18 i eſt: Nichil eie ckil. Pt ſi idem eſt oppoſitũ:e poſitä eſſe idẽ.ideſt ſi deus. i oppo chil eſt: nichil elſe deũ.S inmliter in none& ſi deusn non en ec—— w ð. Niclulv 5 elle⸗ eorð oppolitn. 8— EScemeſt in eodemeritvppoltumin o Polito. Si vero jdem 6 eritin eoe 66i m.— CSi tlux& iner ieipuntð 46 n pungeyoeenur oppo⸗ ſitg. Slux eſtin merice id eltin noſtro hemil perio: tenebre erunt in node /ideiti in anti⸗ Kõcinati 10 ahonũ hemit pet& fi lun eſt iu nocte id eſtin inferiore hemilperio:tenebre erunt in die ex luce& iceſt tſuperi re ſiotrous hemuſperio Ptitai in cunctis reperies ſi idẽm eodem fuerit: fore tenebris ſir imu 1oppol 6 1n— Ftſi idẽ eſt in oppoſito: oppo itũ fore i medi Emn⸗ S ſub dem ¶LV V nge ftyt:— hab itud mnibus dũe et due ſint coincidentes: nocbem. . 4* r E † nn,„ c bi 1 1 1e C PP oſite.„ A „Oincid E que pollentes ſunt he due: ids icẽ g dppoſitũ oppoſitũ. Simiiter Khe due e ſde m opp N tun oppoſit um idẽ. O vpoſ ite EO ſunpl E due: 1dé idem 6 idem PPo ſiti un ſimiliter 1 he opl poſitum oppo ſitum K oppoſitum dem. F 6 Chncurt—— be entreme inter ſeiſiutert et medie i inuicẽ. Extreme au tè me dis Saduerſant᷑ atq;. ¶ See. ea atk& cõincidentiaſunt:vita vjee 2 3 moohis Sin niliter&! nec conCurrunt vib 8 ↄpolitũ 5 ncur 4 Oppoſita ta mõt ik inors vite. Gpponũtur autẽ hec prole— 35— adiuuicẽ: vita vite& vita mbrtis Smiliter K mors. heetmöts vitebniors mhortis. Affirmatio eni poRrionisieſtnegatio negatiomis. E tafitma tiolis hegatio: egaroniseſt poſitio. Ad fanyir utẽ ſibi Nütmatibrispoſitio&affir N o nn n& negatio: ge tirns Priin in 6 un let, ¶Sicut— eſteorũdẽ idẽ titas et Sppolitotum itaet op⸗ Ooli teie ee iu 3. 6 b ſ r 08 ume titatem pro concoidia pase 8 3 ———————— — . ₰ ℳ-.——— —— 2 — — —— ———— — eus et n tal ſiue pugantia eſt Padenu ete öppolira:tantæ Eiti ppfitaeſe ch ciulihb zic Vt quata nereiſitate Deus eſtdeus:tantæ& niolul eſtnichili Etquar ipoſſituilitatedeus eit nchil:tanta tẽ inpofitbiitate niclaleltucus:2tn eue ipoſũbile um& mchil nicki Sumna verolis eſtdaum eſe nichnl& nichil deum. Etquũdiut deum etlis. ——— ——— — —— —— .— eeeb.e„ Ignis beter „ „ E 6 ₰ **—4 vnitate. Oppoſitionem vero pro lite pugnantiã& rüeibꝰFaceiiefi ditenſ identitate& oppoſitione oppoſitõtijquede eõrum paos& liteſconcoldi atiʒdilcoriih Quanta enim pavi Pndenreſſe cadem:ranra eit& pax Oppoſiraeſe vx peſira Erqhuꝗ⸗ oſira:tatta eſt lise dicorciat Qppaitaeſe cndẽ⸗ PneſtE conſonumratiuniearinefeden „ eſſe deum& miculmehul:profert idenntůtemid eſepficemſcilietidemeßeodrmkðxo 8 „t * . ſitum oppoſitum Quierdenunctat deuun nicliil efle& niclu ldeuin:litemihellumiditor diam& oppoſitionem promunciatd eſt idem eſſe op oſitum& oppoſitum uemt oubun EEademin jldemeacdem funt& in vppoliti oppolttu. Oppoluayerejn oppoſitis eaciem:& itijſdem oppoſita. a n omni oppoſitorum ratione& oppoſitigne: contingit( quam priuʒ diinicacr — % b 3 ifariꝭ idẽ tuia. qua bietatn conclninus idẽtitutem: biariamꝰ& ppoſirlonen ſdertãthien tnas bika et x coniunione ſiue ynitate eorũcem:& ex oppoſitionꝭ/ſiue diſtãtiꝭ ophitorui le riãer oppo enim enuepollent/feq; conſequũtur. Oppolitionem vero arguimus/ex eo ůdem diuiuns tio arguit᷑ atq; diſtantia:& ex oppoſitorum vnitate propinquitate/& idẽtitate. Sicut enim impoſibij 1is eit eiudem auteorumdem diuiſio:ita Scimpoſſibilis oppoſitorum& diueiſprumynitis * 1 ſitas Itaq;in duobus neceſſitas& in duopus impoſſhilitas arguitur· Qut̃udtmodum gui⸗ ta quiete& pace ignisſurſum immobilis perſeuerat:tanta immobilitate&epacotturtãdeor⸗ Fẽplũ de fum queſcit immobilis. Pt quanta lite·ãtq; diicultate ignis contineturinmtumatiet igne etter⸗ diſcordia/ terta quieſcit in ſummo. Idẽtitas igitur eſt& vtriuſq; pax elententiIEneſſe in tã pſirſũ ſummno h tetram in imo· Vttiuſc; vero hs& diſcordia ignem in imo& terram in fumno & deorſum ſiſli& collocari. Teſtitas Igis inſümnmo Terta inimo [Sppoſitié Terra nſümmõ Igris mimo —— ¶ Q omnia a natura in identitate ſint faca: in oppoſiiione vero nulla. Cap.IIII. dbeta natura factum& ſtatumeſt infeipſolnich tem in oppoſito. ¶ Natura vnũquodqʒ in proprioſnaturaliue loco creauit& ſtatuiti—. Vnũdd; Fi⸗ Kernaturahs locus ideo cenſetur:ꝙ in eoa natura vnũuodq;factuml in naturali ph bilitum& eſſe natũ eſt.vt ignis in ſummo loco eſt factus tetra ver& loco factù. uno. Ftvtraqʒ ab eoloco ſecundum nãturam muſqᷓ dimouentur Qua Naturale S Bautem naturaleeſt/ idem eſt. quod vero violentum& contta naturam idẽ violẽtũ oPPol S tumſeitdem elei 1. veroetie ae oppolitum Iumeſt oppoſitum ellein oppoſito. Ignem autem eſſe deorfum; eſt idem eſſe in oppoſiio fitum cenletur, Igitur ignerueſſe ſurſumeſtidem eſſein eodem · Terrã vero eſſe deor * 1 ** Terram vero firlumeſſe: eſt oppſitum eſſe in eodem· Prima dluò funt fecundi nzturn et eadem. Secũda vero duo gõrra naturã violenta& oppoſita fünt. 7 tiie gVnde kevtomnia anatura in identtate pace/amoreg contord ln Naturalis rerum cõcordia/ idẽtitas/ pax/ vnitas& amor:eſtvniuſi cuiuſq; naturalis ĩpro⸗ prio loco ſtatus/ ſedes K manſio· Farum vero dicordiadinerſitasilis oppoſitio&t numer eſteãrũdem aut in contrarijs locis aut plurium in eodem loco manſioſac ſedes:que eſtn ture ẽonttatia. Nam ſicut impoſſibile eit natura/ vllum eſſe vacuum locum priuanim corpo re aut re naturali:ita& impoſſibile eſt natura rem aliquã/ proprio peculiarue loco itaeſe deſtitutã:vt cum ali& in altẽrius locorecipi egeat. Adhunc igitur modum natura pro⸗ prium Vnicuiq; tribuens locum: ſtatuenſue in propria ſede ſingula: ab vniuerſomũdoom⸗ nemn litem depulit exterminauit reruminimicitiam diſcordiam̃ pugnantami cõ̃ttariente & oppoſitionem. Omnia eteni creauit fecitqʒ in pace:& un ꝓropris locis: Qmniũ denich immnobiliter fixit in ſeipſis. Ft hecanaturalibusiſuis locis ãtqʒ fubſtantijs emigrate nt⸗ „ * 6 * eſt diuiſionem:diuerſitatem/varietatem/ oppoſitionem& pu gnam:ab yniuerſo naturu pro Nũerus eſt pulſauit. Igitur et omnem etiam faceſſere iuſſit numerui. Vnum quippe atq; idem eſt: ret diuiſio qxgunt:neginuicem wiſceri aut confundi. ſFit etiam vt omnia natura ſint vnum& idem. ¶Nam numerus eſt rerum diuiſio/ vniuerſitas/lis& oppoſitio. Omnem autem vim litem/ Op. 52 *. iguenireſſe rni ſummoE rerrã in imo· Eſt& vnum atq; idemignem eſſeignem?& terram terrã Diuerfum eſt autein /duale ac nature contrarium:ignem eſſe in imò&terram in ſum⸗ mo Ptlecorcftur oppofitiofiue dyas& diuerſitas rerum:que in rerum la· Oinnia igitur fecit natuta in monade K idẽtitate: nichil in eni duo lHoino hõ& Fquusequus:ſit vnum/ idem& neceſſarium. Hec vero homo equus in dyade etequus homo:ſeu hõ homo& homo equus:aut equus equꝰ& equus homo:duo ſũt/ diuer facta. ſa ſunt& oppoſita contraria& impoſſibilia. Factum enim eſt natura vnũquodqʒ in neceſ⸗ ſitate nickuli ipoſſibilitate. Vnũqãq; ĩ ſeĩ eodẽ nchilextra ſe/in oppoſito aut in numero. oppoſitã. Qmnis itac; rerim varieras per vmuſcuiuſqʒ in proprio loco/ propriaueeſſentia aut ratio⸗ ne ſtãtum mar COmnia in eõdem plurima ſunt et multa: In multis vero et ſingula in ſe⸗ iplis esdem 2— MDe naturalibusrebis /deq; numeris:iudicium idem. Omnis autem nu metus: dumtaxat Oĩs nũers ionem ac ſedein: in naturalẽm concotdiam pacem et vnitatem reſoluitur. 5— ad idem aliquod vt ad vnitatem eſt numerus. Ad ſeipſum vero omnis numerus/ eſt vnitas. ad vnitatẽ Omnis enum numerus fub ratione& quantitate pro pria/ ab ſola diſtat vmtate: qua diſtan- nũerus ad tia cehſetur numerus. a ſeipſo vero diſtarenullus reperitur:ſed omnis a feipſo eſt primus/ numerum ſibiiplicõᷣunctꝰ ꝓxmꝰ atq; vnꝰ. Eſt eni vnitas/ pximoiĩ loco vnitas. Dyas ſcda vnitas:try⸗ vynitas. as vnitas in tertio loco. Q uatermtas vero/ qrto in loco vnitas. Nã diſiãtibus atq; diuerſis: diſtantiã vnitas eſt atqʒ idẽtitas· vnitas vero et idẽtitas:eotũ eſt diſtantia/ diueriitas/ 2q; [ Primã vnitas Fecumnda Vta Tertia vnitas ¶Qnarta vmtas at E 2 ——— Luaterntas —.———— můſtitudo Igiut Vñitate diuẽrfa muſtnplicas; müſtitudine ve nuttucobint ntate diulerſa muleiplicast muſtirudine veroſ ea vnum faeis& con⸗ ungis. atenus ea predicas diueria: dicis ea eſſe vn u.Cuvero ais diuerſa eſſe vnũ:diuer ſadicisea eiſe diuerfa. Q ui entmn de diuerſis predicat vnitatem: ea eſſe vnum profert. Dr⸗ uerlorũ autem vnitds:eitdiueriitas& diſtantia. Qui vero de duuerſis multitudinem enun ctat:eaait eſe plurima. Eſt autem ciuerſorũ multi:udo/ eorũq; numerus vnitas. Statuens igitur plurima in vno: ea muitiplicat/ diuiditqʒ abinuicem. Statuens vero eq in pluribꝰ vint copulat/cõiungitq;.— „¶Oimnnts identitas per equidiſtantes lineas: O ppoſitio vero omnis linearũ interſectione et angulis profertur. S Quð ſcri⸗ Oppolitorun quippe identitas:eſt vtrũq; eſſe in ſeiplo ſiue in propria eſſentia et joco& pẽda idẽti⸗ ratione. Hi autem eorum ſtatus hecue ipſorum poſitio: per equidiſtantes lmeas pulchre tas Quid exprimitur/ productas ab v noquoq́; oppoſitorim/ ad proprium ſuum/ ac naturalem locum: opp oſitio qui natura vnicuiq; ſubeſt. aut ſi bis poſueris vtrũq;:intelhgeidẽtitatem per productas re⸗ ctas ab vtioq;ʒ eorum ad ſeipſum:aut adrationem propriam ſi eam adieceris. Aſt oppoſito rum oppoſitio/eſt vtrũq; eſſe oppoſitũ: aut in cœdem eſſe Ioco/ cadẽue eſſentia: aut᷑ vtrũq; infuioppoſitloeocontrarijſue& innaturalibus locis collocari. Vt oppoſirio eſt ignem et terram ſimul ſtatui aut in imo aut in ſummo:aut ignem in nno et terram in ſummb. Hi etenicorũ ſtatus K poſitiones inequidiſtantibꝰ angularibus/ ſeqʒ ſecantibus lincis expri⸗ munt᷑. Statuerni deũ et mchil cõtra feſe ex equo/ vt oppoſita dyametro diſtãtia ac ſu ppo⸗ ne deoeſſe: nichilo vero non eſſe. Equidiſtantes nce producte a deo ad eſſe& a nichijo ad non eſſe:ducunturidentitatis lines·vnũquodqʒ in proprioſtatuentes loco· Q ue vero adeo adnon eſſe& u nichiload eſſe ſecantes protenduntur: has oppoſitionis& pugnantie line as tenfemus Ois eni idenititas& oppolitio equalitat& ineuãlitate continetur.ð inulitea natura eſt nul⸗ Oũĩmo dyade& oppoſitione. Hec nade nilla Hö& equꝰ — 2———— ¹ * 31 ** 1 1 ¹ 1 1 1 3 1 1 1 6 1 . 1 3 3 ½ 3 5 1 1 1 1 1 1 1 1 1 14. 3 3 11 1 3 ſ 1 1 1 1 1 ii 3 .. 1 13 1 1 6 3*½ i 3 1 1 * 1 z* 1 18* 1 5 1 —— et quecunqʒ faciunt angulum:vt queà deo ſimul 2 eſſe et non eſſe. vel que a nichilo/ ad eſſe& non aut que a deo& mckulo ad eſſe:aut a deo& l ad non eſſe producũtur: e oppofitionis diuẽrſitãtis ke diſcordie inee vocitentur. ¶Vndeftvt equidiſtantia/ſitrerum iden⸗ titas: Sectio vero et angulus/ earũ oppoſitio ¶ Nam equidiſtantia eſt rerũ imperimixtio:& vniuſ⸗ cuiuſqʒ rei naturalis in feipſa manſio. Sectiovero aut anguſus rerum eſt tranſſumptio:& in eodẽ loco plu rium poſitio/ atqʒ concurrentia.quam naturaſvt dixi mus jab vniuerſo dansvnicuiq; locum/ ſubſtantiam Tquidiſtã⸗ ſedẽ/& rationẽ) ꝓpulfauit extorrẽqʒ egit. Etp hec ãgulꝰ oppoſita/ equiciſiantiam& àn gulum ſiue interſe⸗ tiã& àgulꝰ gionẽ:latiſſme de cũdis oppoſitis philoſophabere. 8 Oppoſita Kn oppolita. ¶ De totius identitatis et oppoſitionis figura. Cap. V [— Otius identitatis& oppoſitionis figura:equidiſtãtibus& ſe⸗ cantibus lineis abſoluitur. X Cdentitas& oppoſito ſimul:ſunt tota duorũ oppoſitorum ratio& com Fparatio/ quã quadratura abioluidiximꝰ. Due quippe habudines gignũ tur/ vtriuſq; in ſeipſum flexura. Due vero vtriuſq; in alterutrũ/tranſitio⸗ ne& emigratione. Et has eorũ collationes prius trinis oihibus expreſſ⸗ mus. Fxtremi enim orbes:deſignabant vtriulq; in feipſo manſionemae ſtatum. Medius vero orbis/ amborũ cõ̃meatũ oſtendebat. Nunc àutẽ alter pingi volumus oppoſitionũ quadraturã:id eſt eorum idẽtitatem& oppoſitionem ſiue liabitudines quattu ot. per rectas inquã lineas ſiue per quadrati coſtas/ atqʒ dyametros: Sunt enim he due fele⸗ cantes:ille vero equidiſtantes. 3 ¶Totus quadrati coſteſidẽtitatem: dyametri vero/ oppoſitionẽ deſignãt WNam coſte quadrati ſunt equidiſtãtes:ſtatuentes quod⸗ Sole„ hbet in ſeipſo. Nyametri vero mutua ſectione/ in angulos procedunt.ſtatuentes aut vtrũq; oppoſitũ extra ſeipfũ/aut vtraq; in eodem que ſuut preter naturam. ¶Vnde manfeſtum eſt extremas oppoſitorum comparationes eorum eſſe identitatem: medias vero eorum oppoſitionem. 8 Nam coſte quadrati/extreme ſunt eius linee: dyametri vero/ medie eiuſdem linee. Coſte inſuper ſunt linee ſimpli⸗— citatis/ abſolutionis/ impermixtionis& proprietati omniũ. Dyametri vero:lineeſunt coh tractionis permixtionis& cõmunitatis. O mniaſecundum coſtas:ſunt abſoluta/ impenn ta/ propria& ĩcõmunicata. Per dyametros vero/ aut angulos: abſua ſede ſingula emigtã permiſcẽtur& cõmunicãtur. Et eodem modo hac figura/ ad cuncta oppoſitã poters vti⸗ etex ea inferre: quecunq;ſecundum vniuſcuiuſqʒ rei naturam/ aut contra naturam ſunt. ¶n eadem figura duo ſemper vt ſubiecia: duo verovt predicata et attribu ta ſumenda ſunt. MAut enim predicas/ atqʒ enuncia s vtrũqʒ oppoſitum de ſeipſo:aut eius locum! autratio nem aut alud quippiam. Itaqʒ ipſa imprimis duo oppoſita · quibus aliquid tribuis:ſtatuen da abs te ſunt vt ſuppoſita& fuhiecta/ contra ſeinuicem. Q ue vero de ipſis enũcias:ſubip ſis lunt ex oppoſito collocanda. Et nichil refert ſine ſubiecta vtraq;/ colloces in partelu periore:et eorum attributa in inferiore. tro. Hic tamen faciende oppoſitorum et nichil/ ſubiecta quedam ſunt:eoru Quidcoſte Qud dya⸗ metriſigni ficent. figure modus/priore erit cõmodior. Verbigratia de mvero ptedicata /elle et non eſſe ſiue ens et non ens Aut fubiecta in latere ſiniſtro/ attributa vero inde Uniſtro in latere.„ Pnperotßnö ens— vtxdppredictain ſ XM ds qmniũ oppoſ⸗ wu me 5 plebis. h tũ que eolte titas eſt rarior: oppoſitio vero plurior& multiplicior. deneeeldeeeoleueeprrochluhiecto fropnũattriputũ dicuntatc; enũclanteo⸗ SlalreanArrMentere trachverodhyametrus rorunfert oppoſitionẽ Ft quomodochc; ( ab Felunpleneiterſeapſns⸗ concludis. Vtſi ꝛdem de vtroq; ſube (y) cto proniictastquod bis contingit. Aut ſi rurſum de eodem ſubdito ꝑeminainfer krtubu d od tetum bis fieri poteſt. Semina infers attribu⸗ but dentitares funttan mdue oppolitiones vero numero ſexr.* O 5 — 8 H. „ „ S 9p p n ubiecta& inter ambo pre-— B OPPoiitionis nomine cenfentur.qꝙ ſecundũ ipſ draticoſte u nulla fiat enũtiatio. Haudeni fubiectũde fübiecto: ec e B Pudt 1pls — 632 celuhierronechdep̃dicato predicatũ enũcratur ac neidẽtt⸗ u Snin eee luptecto ctrari trihuit pdicarũ. Superãt K aſle oppoſitiones quattuor oppoſirionẽ cuc u hnulares cöſtantes ex dy amnetro& coſta. quibus aut vtriq;ſubiecto/ vtceo xprimunt m lu K un 3 Vnltrihuis predicatũ: vt vtric; ens/ aut vtriqʒ non ens. Aut quiusde eo⸗ et non en ytrüc; ſimulenũcias predicatũ:vtde dea ens& non ensaut de nichilo eus bo dicitur. Cetera vero eorũ omnis cõparatio:eſt oppoſitio. Nã vtraq́; dyametrus/eſio ppoſitio tatẽ neq; tuor oppo⸗ an gu 42 S 1 * Fr 7 WSenoppo re uß plexeſat S ue ſmplices etlineares ſũt:cetere vero cõ̃⸗ 1ens dde nickilo ens. Cetere vero quattuor op⸗ es. naquec;enim earum duabus conſtat lineis/dya metro& coſia. He ãt ãgulũ claudũtenũciãt ¶Identitãs:eſi ſim lici oppolitionie dalis h0 amnidentitas oppofotũdintlinee rãtũ due.ſed equisiſtantes: vtquadtaticoſte Sin evero oppoltiodue ſtidẽlineeſuntſedinterſectach dyamettus. Ftturum i Quattuot blerebobleeſtquattuorreckorbangulorölfaciiſineeatucree — Idẽtitas autẽſimplex eſt& quattuot rectorũ ſpãeiũ: quod Fesera mrůri deyno dudait deduchn * 4 11 rectisanfu trorũ mutuaſectione perficiunt. leneſteereee lis tã idẽti⸗ inter equidiſtantes jacet intercipitutc;. Verãc eniequidiſtantiũ: duorurec orũſpaccpn tas qᷓ oppd plectitur. Simplex igitur idẽtitas/ ſimplici oppoſitioni:& linearũ numeto& angulorũſpa⸗ equantur. ciò atq;intercapedine equa relinquitur. 1 Rurſum vtraq; ſimplexet identitas& oppoſitio ſingule per ſe:cunelis, ¶ Nam vtraq;ʒſimplex& dẽtitas& oppoſitio per ſe: eſt vt quattuor recti anguli. Vnaqq; autẽ complexa oppoſitio:eſt per ſe vt vnius recti medi tuor: ecti ad rectos duos: ſunt dupli. Eſt igitur ſimp i medietas. omnnes veroſimul:vt duo reti. lexidẽtitas? ad cunctas op⸗ 4 quattuor autẽr d poſitiones complexas dupla · Similter& ſimplex oppo itio ad eaſdẽdupla · ectos angulos inuol ¶ Vniuei ſa oppoſitorũ figura quãtetnau) quadratolt reſurme añ tuor extremi& angulares. ⁊ actis i t alijrecti cclosfigu⸗ quattuor ad quadrati centrũ dyametrorii ſectione. Pt vnaqueq; quadrati coſta/ intra quã rãſexte dratũ claudit ſuꝑ ſeduorũrectorũ ſpaciũ. quod liquiduis intueberis/ ſi coſtas oẽs ſecuers propõnis: medias: per duas rectas/ ad coſtas equidiſtantes. Vniuerſ a igttur interior quadratiſupficies men(quãoppoſitorũ figurã nũcupamus duatermãnn quadrato id eſt decimoſexto numero te di Sple⸗ ctos an gulo s claudit cõpletq; rectorũan gulorũ quadraturã Qz ſii quadrato lineas os ad 3 xa oppõ eſt ſectionẽ extra quadratũ produxeris: cõplebũtur oẽs angulirecti tã introrſ us extrot⸗ ſe⸗ tnb te⸗ nan quadrato id eſt ſexto& triceſimo numero Intra eni quadratũ/claudũtur redi?ngu eti mẽdie⸗ ſexdecim. Ex vigeſimo autè& ſextodecimo:ſextus& tricelimus:ſenãtij quadratꝰ cõflatu 1 ſiii— Sit eni quadratus a bc d/cuiꝰ cẽtrũ e.protẽdo am 5 3 bas ipſius dyametros e d k b e cꝛquarũ ſectio ſu ſà g b 2 per cẽtrũ e/ert quattuor rectorũ angulorũ creatio i pattior deinde quãlibet eiꝰ coſtãx mediũ pũctis f.g. h.i.& producolineas feh K ge i/itra& extrã quadratũ. Extẽdo inſuper ſingulãs coſtas ĩ vtrãqʒ 1 partẽ vltta quadratũ. M amfeiũ eſt ĩ toto quadra⸗ to:ſignata eſſe pũcta nouẽ.ſcilicet a. f.c. g. e.i.& b. nd&circavnũquodqʒ eorũ/ tã extraqᷓ ifra quadra—— cũ: factos eſſe rectos quatuor. Nã circa ineã afc: aci ſunt rectiduodeci. Circalineã ge i:rectiduo⸗ deci. Ad lineã quoq; bhdi recti duodeci.q ſimul — i ſex&triginta redtorũ/ ſũmã iplẽt. Et horũ:ſexdeci ſũt ĩtra q̃dratũ: qᷓttuor ſeʒ ad cẽtrũ/ octo ad me⸗ 6 3 dias coſtasi& ad pᷣcipuos angulos quãttuor. Vigi—— 1 * uit:completq; rectorum angulor quadraturam. 1 Adhãc in⸗ C Quaternarij quadratus eſt decimꝰſextus: quẽ dicimus eſſe menſurã reckorũ angulorum 3 tclugẽdam Aul quadrate inſunt oppoſitorũ figure. Nam mſunt mprimis quaqrato:redi angili/ quat Deinde protractis in eodẽ:dmbabus dyametris? fiunt alijrecti 3 ti vero extra quadratũ relinquũ tur. Ad medias co d ſtas pcro:& ad quãttuor angulos duodeci. Quipꝰ pe firca vnñquẽq; capitalẽ pᷣcipuũuetoti- quadrati angulũ:fiũt extra quadratũ/ tres redi Rbſoluitur igi vniuerſa oppolitorũ figura/tã foris intus:rectis angulis ſex& triginta. 7 . ¶He antipariſtaſi oppoſitorum. S dtipariſtaſs eſt cuiuſuis rei oppoſitio z iſuo oppoſitg ſedes- TAntipariſtaſim phyſici diffiniũt/ cõtrariorũ eſſe circũſtantiã. qua quodlbet in S 6 ui contrarij loco/ proprie ſalutis& cõ ſeruationis ſue eauſa in feipſum arctꝰ col⸗ Aligii euaditq; fortiꝰ/ vtſuoreſiſtat cõtrario. Nosvero ſecũdũ oppoſitionẽ Antli⸗ pariſtafim eodẽ moqo j iius eſſecũ oppofitũ aliquod in ſuo ſtatuitur oppoſitoꝛeũveci⸗ cundatut ab oppoſito.& hanc prius eſſe cutuſuis rei oppolitionẽ docuimus. E en idẽtiti 1 — antipariſtaſ oppoſita. N idẽtitate quodlbet eſiſaluałꝙ;in leipſo manẽs aler impmintũ. — ta(vt aiũt) iuxta ſe poſita magis eluceſcũt:& huius elucidationis ca NNamlvt prius mõðſtrauimꝰ oppoſitorũ diſtãtia/ ſeparatio& diuerſitas: eorũ pax elt vni⸗ lantipariſtaſis. a3 conco or& copula · Forũ vero cõiunclioſin eodẽ loco ſtatꝰ vnitas/ pax& amor: neſt lis dilcordia/ cõtrarietas K pugnãtza. Que eni diſcordi& pu gnanti oppoſito atioie atq; diſtantia: molieſcit: emoritur marceſſtq;:ex oppoſito cori co n⸗ eionK p̃ropinquitate: illico reuiuiſcit/ apparet/ proditurq;. Oppoſita itaqʒ abiuicẽ ſepa tainq; locis ꝓpriis ſin gula ſtabilitã: munime inter feſe pugnãt neq;ʒ hactenus patẽt putã turue ðppoſita. Cõᷓiunctã vero propiqua effecta& iuxta ſeſe poſita:tũ maxime oppoſita& pugnantia eſſe deprehẽdũtur. Pſt eni oppoſitorũ idẽtitas. id eſtiuxta ſe⸗ aurin rodem loco Mut uoac⸗ pe hrio)eorũ pugnãtia& oppoſitio Gõtra vero eorũ diſtantia/feparatio/ oppoſitio& diuer ceſſu rece⸗ Fs in locis poſitio: eorũ eſt idẽtitas& concordia. Eſt igitur antipariſtaſis: totius oppolitio dunt:recel ns& contrarietatis:vita/lux et apparitio. ſu vero ꝓ⸗ ¶ Triãgulivertex jelt oppoſitionis locꝰ:eius vero baſis ſlocus identitatis. Pinquant ¶ Sratue duo oppoſita/ vt dyametro diſtantia: ſup quã dyametrumi perfice triãgulũ dico vPb olita eius verticẽ acumẽ& conũ:eſſe oppoſitionis eorũ locũ.eius vero baſim in cuius extremis ipſa oppoſita ſũt ſitalocũ eſſe idẽtitatis eorũdẽ. Nã oppoſitorũ——— cohcurrẽtia& vnitas eſt eorũ oppoſitio atqʒ diſtantia. eorum vero diſtantia: eorumdẽ eſt idẽtitas. Trãguli autẽ vertexꝰeorũ eſi cðcutrentia. Baſis autẽ: ipſorũ diſtãtia. Cuncta igitur oppo ſita in trianguli baſi ſunt eadẽ:in eius vero vertice opponunt᷑ vnitate& cbiunctione diſtant: dyade vero K ſeparatione/ inu⸗ cem propinquant ¶Bisvtraqʒ oppoſita ſũt eadẽ:bis quoq;— ¶Nam vtraq́; in leipſis/ funt eadẽ:vtraq; vero ſimuli alteru⸗ trohoppoſita. Vtactus in actu& potentia in potent ialunt eadẽ Actus autẽ& potentia/ ambo in actu: aut ambo i poteutia üt Actus&po oppoſita. Nam actus in actu/ actus eſt. Actus veroinpotẽtia tas tẽriaoppo⸗ eñ potentia. Potĩtia quoqʒ in actu eſt potentia:& eadẽ in potẽ—„—— tia/ actus. Erige eniſuper eandẽbaſim duasequi liſtantes: he— ſũt hnee idẽtitatis vtriuſq; oppoſiti. Et ſiad huiuſmodi equidi* antes geminostriangulos cðõplebis: ambo trianguli/amborũ referent oppoſitionem. 8 ¶Rõnũ rerũ oĩm diuerſitas ex earũ oppõne lue ad idẽ collatiõe colligi᷑. ¶Oiaquippe i ſeiplis /ſũt vnũ:in vno vero⸗ ſũt multa/ & oppolita. Igit᷑ ſi quodlihet in ſemetiplo ſtatuis oĩm erit vnica ratio/ ſcʒ ſui pricipii. Sicut priꝰ dixinꝰ oẽs(na) Oiaivno nũeros ĩ feipſis eſe vnitates: Krationis foliꝰ vntatis„ mltai mul (̃nũerorũ fõtis)pticipes. Si vero vnuerſa cogisi vnũ—„ tis vnum. & ea in rodẽ/ ac imninimo cõſtituis loco/ oĩa adid vnũ 8 ac minimũ:cõtinuo ĩ ꝓpriareſi liũt diflugiuntqʒ in ſe⸗ ſeſingula atqʒ ĩ ſua loca: ſuaſue rationes ſeſe recipũt quo pacto&oẽs numeros diximus ad ſolãvnitatẽ:eẽ et numeros K& cõplures& abinuieẽ diuerſos. Cludiciũ diuerſitatis& oppõnis rerũ oĩm: Baſitrianguh y⸗ ab eodẽ minimo& indiuiſibili oritur.[— ₰ ¶Nã ſi diuiſibile erit id in quo duo aut plura ſtatuis i— oppoſita: quodlibet ĩ eo propriũ ſortiet ſocũuauep——— prietate itatuet: q̃ eſt ipſorũ idẽtitas. Poterit ei vn oppoſitũ ſtatui ĩvna ipſiꝰ parte:reliquũ veo inpartereliqua. Vbraurẽ oppoſita ſira ſunti diuerſis:eadel vr dhmlt nð querlat aut oppolita. Debẽt autẽ vt pugnãtia ſint/ iuxta ſe cõſtitui& nõmõ Iuxtate: ſed& ĩeodem indiujbili.in quo collocata? ꝓptietatẽ recipiãt nullã nulloue pacto abiuicẽ diſtare q̃ãt:ſed in vno impertilint ſmul. Hac enim indiuidua ſimultate:ſumme abinuicem differentia:di ſtantia& oppolita eſſe dinoſcuntu F Semapl —— —— — ————. S 3 5———— 7 — ———— — 1 —————— ——— *— Q intellectus ſit totius oppoſitionis iudex. Pap F l a natura nulla eſt oppoſitio:ſupereſtvt omnis oppoſitio/ 1 S 6 ¶Rerum oppoſitiol vt nuper in fuperiore diximus)eſt quedam earum fimul poſitio.non modo earũ iuxta poſitio:ſed earumdẽ in indiuiſibiu Sat in minimo collocatio& ſtatus. Hoc autem eſt ſecundum naturam 6 ſt impoſſibile. quandoquidem naturã funt oĩa abinuicẽ ſeparata/ atqunp⸗ mnta:ſingula ſtata& poſita in ſuis naturalibus locis nulla autemin eo⸗ qem iõco aut ſimul. Supereſt itaq; cum nulla ſit a natura rerum ſimul poſitio pugnantia& oppoſitio:vtab ſolo intellectu/ illã dependeat /ſitqʒ poſſibilis. Nam& à ſola mente: omni in eundem tranfferũtur locũ/ omnia ſimul in minimoatqʒ indiuiſibili collocãtur. inquoka In itellectu mente iudicãtur diuerſa:& ſub proprijsrationibusdeprehẽduntur ſingula. 6 ahmeõria ¶ Intellectus eſt totius nature oppoſitio:natura vero omnium identitas. ſunt omnia& Q uod rebus ipſis naturale eſt: eorũ eſt identitas. Q uod vero vim ipſis aftert/ quodue ſimul. pᷣternaturãeſt:eſt eoß⸗ oppoſitio. Atnatura/cunctis eſt rebus naturals:ſingula in ꝓprio lo — co ſtatuit nullis eſt violenta/neqʒ reſipſas e ſuis ſedibustrãſfert. Intellectus autem ſolus yi cũdis affert rebus:idẽ rerũ oĩm eſt enaturali ſua ſede trãſlatio. Nã cum res oẽs naturaſint Intellectus jn mundo:ab mtellectu/ tranſferũtur in intellectũ. que eorũ eſt innaturalis& impropria ſe⸗ oĩa a mũdo des:& in quo ſuntpreter ſuam naturã. Eſt igitur intellectus totius nature oppoſitio: rerum rtanffert in emigratiò& in alienas ſedes tranſlatio. teipſum. ¶ Omnia in mundo ſunt ſeparata& eadem:coniuncta vero ſunt& oppo⸗ ſita in intellectu. Naturaba⸗ TNaturaintellectui eſt vthaſfi s.Intellectus vero vt eius conus/ acumen& vertex. Resyn ſis:itellectꝰ uerſe ſicuti ſubſiſtunt in rerũ naturãà/extrã intellectũ: diſtant abinuicem untq ſeparate. Et apex. hec diſtantia/ atqʒ ſeparatio: earũ eſtidentitas& pax. Vt vero cuncte hauriũtur ab eodem minimo atqʒ imperti itellectu: conuuncte in eo ſunt& ſimul fiunt. Hec autem coniundio ſimulue pofitio: earũ eſt differentia& oppoſitio. Sunt igitur oĩa in rerũ natura/ ſeparata& eadem:in intelledtuvero cõiuncta& oppoſita. Et ex hac propoſitione⸗ manifeſtũ eſt quo pa do ex ratione& neceſſitate oppoſitionis:clauditur ſub celis folus humanus intellectus eſſe impattibilis · vere vñus atqʒ immortalis. Nam ſi partibilis eſſet intellectus: non eſſet uden oppoſitionis neqʒ fons eſſet vnicuiq; proprie rationis. Vt enim ſita ſunt oĩa in impti intele ctu:tũ quoqʒ diuerſa& ſub propria ratione/ dinoſcuntur ſingula. ¶ Rerum ſubſtantia eſt earum identitas: earum vero intellectualis ſpecies? eſt ipſarum oppoſitio. Oiĩa ſubãli⸗ ¶ Subſiſtunt eni oĩa ſecundũ ſubſtantiã: in rerũ naturaſiue in mundo. At ſecundũ ſubſlã⸗ terĩ mùdo tiam/ in intellectu eſſe nequeunt:ſed in eorecipiuntur/ dũtaxat ſecundũ ſpeciẽ. Quo igitut ſcdmſpeciẽ fubſiſtunt inrerũ natura:id earũ eſtidentitas. quo vero inigrant in inteliectum /d ipſarum initellectu. eſt oppoſitio· Eſteninatura idẽtitas& diſtantia rerum.Intelledus vero earum copula qus eliciuntur vniuerſorum differentie. ¶Vnde fit vt intellectus ſit verum rerum omnium diſcrimen:totiuſq; difte rentie et oppoſitionis iudex. ¶ Liquet ex hac illatione j ſt intellectus nature neceſſatiꝰ& accõmodus. Eſt eni lux vni⸗ uerſe natute/ ammũq; rerũj ditterẽtia/ diſtãtia& oppoſitio:illata ex earũ in intellectu propi quitate& poſitione ſimul. Et ſine intellectu:tota nature ſeries eſt m tenebris/ in chao ĩ cõ⸗ fuſiõe& pmixtone. Ft hec ratio eſt eius pluloſophi: qui oĩa prius aiebat in chao fuilſecõfu ſa pmixta ordinata/ĩ tenebris& ſine differentia. Ab intelledtu vero deinceps ortã eſſe rerũ lucem omneq; diſcrimen emerſiſſe:educta ab eodem fuiſſe e chao vniuerſa ordinata/ ſuis in locis collocata. Ft hec oĩa:ex arte oppoſitorum ãfacillimevera eſſe cõperies. Pſt eni intel lechus apex naturalis trianguli mũdaneqʒ pyramidis vertex:in quo colligitur cõcreſcit/ gi⸗ gniturue indiuidua omnis ratio: earũ rerũ que toti mundo/ ac nature ſparſim plurifarie atq; diuidue inſunt. Nichil enm natura/ Nichil mundus diſcernit/ aut iudicat: eorũ quein iplis continẽtur. Omne autem diſcrimẽ/ iudiciũ omne rerum: reliãtum permiſſũqʒ eſt intelleltu 1 — qui eſtũj beculum vniuerſe nature: qui& anuma mundi totiuſq; můũdi in ſeſe inflexio& con⸗ uerſio appellatur. Haud alia fui parte ſe nouit/ ſpectat& mũdus: 4 hu⸗ Intellectus manointellectu qui mundi apex& adus eſt. eſt anima 6 ¶ntelt ectuse ett 1d mimimum atq; umpers/ in quo cum duoſimulr ecipi ne mundi. queant:rerum omnium diſcr: imenratio differitas& numer us oritur. * mn in hbrod de intellectu intellec mn ele rer un omnit amun⸗ a Nec poſſe mul duaspecies/ eſſe 1 ctu: artihihs fit neq; eã⸗ pee iein cb momentis/ demorar poſie intellechn e elee tur cum per Si ue feratur ac diſcurrat nec duo ſimul plep ei vntatim cunt cis qʒ Vutatesomm digent 5. nume rat. p pr 1th vnamqi B1 ac run npreieem p enireruun inem nõövt mvnam ei ni vt multas vnitates. Ali 2iphee nus multiticitis 4 2 Dn q;abola ipertis intell rerum omnn ium oritir ditientas ratio? us. bit intellectu in memoriam omnia rurſuvt in nua am naturã in a vututes. X in piiſcum chaos reuertuntur. C Cxonl⸗ omma trãſiere per intellectũ/ ac ſtata funt in memoria:tũ demumi in antiquam re⸗ uertuutut naturã. Nã eodẽmò ſubſiſtunt in memoria quo prius in mundo cõſtiterant: pre? ter id quod prius in mundo erãt/ fecundũ ſubſtantiam& materiam. In memoria vero ſunt preter materiẽ& hypoſtaſim /duntaxat ſecundũ ſpeciem. unt autẽ fimulin memoria:ſicut & prius ſmul extiter ant in mundo/ſiue in 1pſa rerũ natura. Stant emumin memonatvelut ingens quedam infinita& vnica multitudo. Ptlicet ſecundum fubi lantimpetunde atq; & intelles a ſit impers/incorporea& inquãta memona: vitute tamẽ& cpaci Memoria tate cenſetur latiſima. Omnia quippe ſimul capit⸗ continet ac reteruat: quscun; numne fubã mims ratim ſiue vntatim perq; vntates digeila ſpecierum multitudine: ab intellecu in eam cpacitate manaruntae petr latilima. ¶TVnce htvt memoriaſit altera natur a:priori extereuen natute equa. 6 Nam ple intel ller tusde agente intelle ectu loqumur)v trinq; medius eſt inter mundum atq; memoriam. Bi o nseit:vna parte in mundum/ alia in n 5 ctus eſt& vertex vtt uſv vtra n natura emunẽticr/ vtriut q nature: müdane K! unane ndex. Vtraq B autem natura baſis S latitudo& potentia: anguſtiſim& verticalis intellectualis acumi⸗ nis. Im equaies tunti inuicem⸗ vtreq; ommum capaces“/ omnia ferentes& continentes. Seatun neit* ett tota& vnica rerum omnium indiſcreta multitudo:& t vniuerſorũ Intellecus 1a05& ſimul poſitio. Ab extet raverode müdana neceſſe eit Ft omniain⸗ inter vtrãqʒ FE nam natur⸗ 4M uman 3 atu⸗ men. arctiimo— rti& mimo 2 3 Oi ſt1o 3 * 5 k fe E — 2 4. nbdatn pe ne⸗ E—. trentq; in eius memcriam. que el i eunän K ima en bilium rerũ natuta&„t celeſlis Ulatio. imtelle talis earũ thalamus ac ſedes. Vnde fit vttotus humanus ammus ſit vt quulã Wgu us: cumus vertek eſt intel lecto anterior 47 umi pars. Hus V erO baſis memota annni putttenn z profunda omnum capax C 2 ueſit lunma onn um oppolitio.— ap V IT. —— ———— —= Intelle kus eſt aſſidua mim oĩm vnita fbilitas. tem& concord poſe omua ſu am oppoſitionem lis dicerentia/ diſcretio 1p orum:lis eorum contuncta omma. cõ̃ria eſt& natura altera. que ad prime& mun ltera na⸗ tura. probatur latiſſima:tanteq;capaci Quei m qua vnũquodqʒ prop oſubärü ſtantia /quantũ diſcrimemi quanti 6 pecietum latitudo/ eadẽqʒ fpeciei e memoria dorerum ſub tantie ſunt ipermixte: radem £. moquopiam v s ſteret ſpectes in inte (cum aſſidue ſuccedant fieti nequit. Eſt igitur ſo dinis eiuid oppolitio/ hac propo Sũma op⸗ hec Politto lü⸗ plura& multa Sienim pluri mnaẽ ipoſ⸗ Ab eo enim ꝙ ſuntſi iam j eorum multitudinẽ nuleſſe in intelleitu:fubiũgis cau & multitudinem.Eſt itaqʒ intel em perpartes MS ſimul ele non poſſunt. tudo. Q uicquid enim aſſidue intellectuiineſt:vnita eluti momento in intellectu per llectu:paſſibilis eſſet int vnitates iu intellect lus intellectus/ vera& ſumm digeſtio ſeorſum ſũpt ſitione& enunciatione profertur: pile eſt omnia ſcotdia:eſt eatũ ſimulpoſit Pra g ſumma omnium oppoſitioeſt hec propoſitio: omnia ſunt in intelleclu. CNam poſſ eile in memoria. eſt vt duo/ aut pł gnantia/ atq;d vt in intellectu: cui nulla ſimul poteit ineſte mult⸗ mulin mundo aut ſimulin memoria: ¶ Omnia in mundo& in memoriã i Nam omnia in proprijs ſedibus naturis& lo qitantium K diſferentium lis: vnitas& propinqui eſt& diſcordia. Aſt neq;ʒ in mũdo/ ne Cum in vtroqʒ ſubſiſtant Eſt enim K ipſa quidem memoria/ naturu quedã: proprijs ſedibus ſuiſue naturis collecata. buit vnicuiq;in ſeinetip⸗ dane nature imitationemtti elleckus.& a ſunt vnum. cis:ſunt indiſtãtia& in tas ipſorum · Propinquitas vero& vnitas in memoria: propinqua ſunt aut eſt&minimũ quiddam ipattibile:idq; ſeuerat. Si enim plulq inſtanti/ conſi⸗ duentante alla vnitate in eundem qdue ſimul vntates eſſent in intellectu: quod a rerũ oppoſitio: fiue totius multitu⸗ 10& alſidua vnitas. Hec vetoſũma Omnia ſunt ſimul in intellectu. Eſt htatis:cuius nulſam aham afferre potes cauſam /ʒj ꝙ omnia ſunt ma& multa non eſſent:contingeret ea ſimul eſie in intelledu. arguis potius omnium identita⸗ diflerẽtiam/ aut pugnantiã. Cum vero ais haud ſam rerum nũerum /difierentiam/ diſcordi⸗ lectꝰ vera huiuſmodi omnium oppoſitio⸗ diſtantia/ numerus propria vniuſcuiuſqʒ ratio& multitudo differentia. Eſt enim omnia/ vt abinuicem diſtantia vt ordinata/in ſa propriã/ peculiaremue ſedem. Nempe. memoria licet ſubſtantia ſit impers:virtute tamen diſtantia& ſeparatorum abiunctio moria ſint vt ſeparatu/ atq; in proprijs uerſa& in mundo& in memoria:eſſe v ¶Mundus& memoria ſunt vt oĩ ¶Nam& in mundo& in memoria ſt natura. Hoc autem accidit ex vtriuſqʒ . ant proprijs locis omnia tatis quanta eſt& mundicapacitas.Itaq;cum diſtantiun ſit eorũ pax Kvnitas: omniavero& in iundo& in me ocis ordinata& vt in baſi triangul ſita: dicuni vn⸗ tindifferentia vt indiſtautia& vt vnum. m rerũ proprietas: inferens earũ vnitatẽ. ſingula in ſeipſis/ in ſuaue & mundi& memorie latitudine& amplitudine in ſpecierum mundo ſubſtãtia oĩs extra aliam ſubſtantiã. ordinatio · ſctur/ aut in ea recipitur. Mundus enitam latus& fulus eſt:v Latituco ſpecies/ aut plures confu enm eſt omnium meõria. ſiciat vnicuiqʒ ſpeciei/ proprium in feipſa deputarelocũ. Oi tinet/ ſtatuqʒ ſingulain ſua ſede& natura. Et hec rurſum Memorie. rium ſortitur locum. Quanta etenime ſt ſubſtantiarum in mundodi⸗ s abinuicem diſcludũtur interuallis:tãta eſt in memon xtra ſpeciem/ poſitio& ordinat ita& earum ſpeciesin meõria 10. Sicut enim in mun⸗ inconfuſe. Subſiſtit in Nulle fubſtantie ſunt ſinul Nulla alij permi⸗ t vnicuiqʒ ſubſtantie/ propriã mn ſe tribuereſuſficiat ſfedem, Ft hec ſedium locorũue proprictas: pax eſt concordi& vm⸗ tas rerum oim in mundo. Similiter& in memoria Vubſiſtit ſpecies extra ſpeciem. Nulle duẽ ſeſunt/ aut ſimul: nulla alij permixta/ aut cũ ea in Ea quoqʒtam ingena eſtitã ſpacioſatanteq; amplitudmis:vtiuf⸗ nnindeniq; ſine pugna& lte cõ⸗ vniuerſorũ in memoria propriẽ memoria. Capax tas: eorũ eſt vnitas pax/ amorcõmunitãs⸗ concordta. Eſt igiturtã mũdus /qj meõã: propr⸗ etas rerũ/ infetens earũ vnitatẽ& pacẽ. Quia enitã in mundo/ qᷓ in memoria:tubſiſtunt lin⸗ gula in ſeipſis ¶Intellectus eſt vt ownium communitas& vnitas ideo indiſtantia/ ndifferentia& vnũ cenſentur. 5 eliciens eorũ nũerum. gum eniſit mpers intellectus& mnimus ac vtriuſq; trianguli ſiue mũdani/ ſiuehũani apex: haud poteſi duabus/ aut pluribus ſpeciebꝰ peculiatem in ſeſe deputare ſedem Nam ſimul eſſein mundo: ſimiliter& ſimul poſſunt In intelleciu autem vtpote minimo& ĩperti: impoſſibile ura fimul ſubſiſtant. Summa autemrerum oppoſitiopu⸗ 1o in eo ſubiedo aut loco:in quo ² 3 5 4 Op. 86 ſuſceptutus ſecundam ſpeciem:cõtinso primã ab ſua arce depellt/ ſtatuit eamin meðtia Nullis igitur ſpeciebs/ vlla eſtin intellectuſediũ locorumue propnetas. Cõmunitas quippe eſt omnum intellectus:& publieiciſimus ſpecietũ tranſitus/ a mũdo ad memoriã Niciul aliunde ſubit intluitue hominis anim ů 0 perexiguo intel ectꝰtu bulo. Ni aut in mũ do eſt/ Proprieta 3 aut in meõtia: quod non patulis illius& cuncta ſpectantibus oculisluſttetur captetur han⸗ tesitellect⸗ riatur. Valuas ipſe obſidet animi: ne qui cꝗᷓ ĩpurũne quid indefecatum/ illiquidũ/ aut. terienpetmixtione diſſumile: irrũpat. Vt aretiſimus iucex& limentinus Janus:vt totjus am⸗ mi intundibulũ:craſſã nullam autypoſtaſeam ſubſtantiã intus admititt. Neſpuit quicquid mortale/diuduum& ſeparabile a ſeipſo. Imm ultiplicahilis eit& ſempet vnus dyad 18 3 ut multitudinis incapax. Htigituris intellectus/ vera& indiuidua ommmũ vnitas: oinna vni⸗ tatim ac ſigillatim numeraus omnnẽq; rerum numetum elciens. ¶ Solus intellectus omnia numerat. Mundus& memoria nñerant ni. ¶Md proprie rſt numerabile: quoi iterari mumero& frequenter ſim poteſt. O uodautem tantum vnice& femel ſumitur:id haudquaqj numerari dicitur. Nem pevnitas numtrus nð eſt: omnis autem numerus: eſt pluritasvnitatum. Solusigitur insellectus/ omma veracitet numerat cum frequenter pluries&ſecunduin numerumcaptet forbeatq; ipſus rerũ vnita⸗ tes ac ſpecies:primovnã lecũdoaliã& itadeiceps. Mũdꝰautẽ&mẽoria/nũerare nõ pollũt cũ que inipſisfũt:frequẽter/plurieſue ſumi aut iteruri nequeãt. Nã tota rerũ muititudo ẽm nũdo. Oim quoq; ſpecierũ par equaue multitudo eſtim ẽoria. Huiuſmodi autẽ multitudo iteati/aut frequẽter fumi nequit cum ſit tantũ vna. Non enibis/ ter/ aut pluries fumi po⸗ teſt. volusigitur intellectus omnia numerat: qui eſt vnitatis reſumptio& muſtituco. Mun- Multitudo oim multitudo oĩm plinis dus autem& meõxia nichil/numerant: cum tantum ſemel/ ipſis iniit rerum ¶Q intellectus ſit lis& oppoſitio vttiuſq; nature:můũdaneſatq; ſunu negt. Triuſq; nature:mundane/ atq; humane lis& oppolitio:eſtĩ⸗ tellectus. Lquet hec ſtatim ex precedentibus. Nam K in mundoin hũana me⸗ moria ſunt enim he ambe nature ſunt omnia in pace& vnitate: ſingula vt dictum eſtRn locis propriis//ſiuſue ſedibus& extta ſeinuicem. In tel⸗ Intellees ectu autsproprietatem habent nullã: vt cuius anguflie in proprias rerum nullis in ſe ledes/ diſtribui ac diuidi nequeũt. Q ue igitur in vtuq; ratura& mũda- tribuit ſedé„ in pace coniſtunt: in intellecu/ perpetua fite abinuucem diſcrepant dui⸗ mütur/ atq; nũerantur. Isigit haud imerito vtriuſq; naturelis nũerus& oppoſitio cẽſeatur. ¶ Linee vtriuiq; natureſad inuicemſunt equidiſtantes.Limea vero intel lectꝰ eſucceiſionis ſpecierum a ptima natura in ſecundam:ad vtrãq; equidiſlã ſt perpendicularis. Mundana natura/ in qua funt omnia: eſt vt vniꝰ trianguli baſis. O ppoſiti vero trian⸗ gulibaſis/ eſt humana memoria. in qua codẽ modo diſpoſite ſunt omnes ſpecies:quo K& lubſtantie in mundo/mundanaue natura. Vtriuſqʒ autẽtrianguli cõmumnis vertex: eſt in⸗ tellectus Sicut igtur duorum huiuſmodi tnangulorum baſes funt cqui diſtãtes: it⁊& ambe nature/ mũdana ſcʒ& hũana: dicuntur abinuicẽ equidiſtãtes. Partior autẽvtriuſq; triãguli baſes medias:& media earũ pũcka iungo linea advtrãqʒ equidiãtium per? af pendiculari: q̃ erit axis vtriuſi;triãguli mundam& hũani. Mãcitaqʒ ꝑpẽdicularẽ:dico eſſe verã& eqjtã hneã intellect? ſue ſucceſſionis& tranſiationis omnium rerum a mundo/ XNXN„ ad humanam meõriam. Et lec manifeſtior propoitioex Line⸗„ ſucceſſi] ſequentibus euadet. 8—————— n ¶ Linea ſucceſſiõis oim rerũ a můũdoſad meõriã„MN n vtriq; eqdiſtãtiũ euadit eij lis. ¶ Sit due egdiſtãtes a bod e& †ghik. Et hec linea med 8 rie illa ene mũdi dicaturP ipö is c&K h. Et ſuper puncta c& ln duco ſup lineã vtrãq; nedios arcus: quantitatem nehetat vteſ quos arcus volovt gant puncto/ m. Sunt enimmundus& homo/ velut hi duo jarcus inuicem ãttigui. 35 1 1 * 13 16 4 1 5 F 6 1 15 i 5 13 . 15 6 3 1. 5 5 1 6 % 4 1 Radſorum ¶ Vniuerſorum radiorum natura eſt: vt diſſimilis medij occurſu — 5 L 6 PFt ad pundtumma punctis c& h: duco geminas perpendiculates/ que inuicem erũt dire⸗ cte& linea vna:ſcicctc m h Hanc igitur dico eſſe lneam ſucceſſionis ſpecieruma mun⸗ do per itellectum ad memoriam:totàmq; ſimulequalẽ eſſe linee mũdi a e lineeq; memore c K.Hoc enim manfeſtum eſt/ ex naturã yſochelij orthogonij.cuius axis/ eſt ſue baſisme eodem vertice commumcatium axes: vtriuſq; baſi equa⸗ dietas. duorum vero triangulorũ e icEe. les. Erit eni vterqʒ trigonꝰ in ſemicirculo! ad arcũ& punctũ m factꝰ: ortogonꝰyſocheles. ¶Linea perpendicularis vtriuſq; nature/ ſiue ſucceſſionis omnium a můdo ad memoriam:eſt omnia. ¶Nã vtra; eꝗditãtiũ aeS&f k eſtoĩa. Eſt enĩ mũdus pandectes id eſt oĩa continẽs iden⸗ tide& memorã pariter eſt oia. Et linea meorle hnee mũdi eſt equalis. inea verocm hyti⸗ uſqʒ media& ad vᷣtrãqʒ perpẽdicularis:eſt ambãbus equalis. Si igit vtrag equidiſtãtiũ bꝛ⸗ ſiũ eſt omna( Eſteni mũdus oia et memoria omma herit& mediavtriuiq; perpendiculans & vtriqʒ equalis eodẽ modo omma. Eſt enimã hec hnea:deferens omna à mundoperm⸗ tellectu in memoriã. Sunt itaq; omnãin mũdo/ omnia in meõria:& oĩa in vtriuq; medio Crumanus animus& mundus: vnũ& orbem complet& quadratum. ¶¶Hec ex precedente telinquitur manifeſtiſſima. Sumptã a x n enim ã nteprecedentis figura: medius arcus/ãmeAres eſt mundi. Ahus vero arcus mediꝰ/priori in puncto màt⸗ tiguus quieſtf in kꝛarcus eſ humani ai. Hi autẽ duorc? licet prepolteri& auerſi fint: ſimultamen vnũ iplent orbẽ mixtum ex mundo& hominis ammo. S ed& cum vtreq; paſes& mediã vttiuſqʒ perpendicularis ſint equales: pro? ducis lineis a f& e kKꝛabſolues quadratum afe k. cuius quattuor latera equa erunt: g cumus medietas vna erit ſumani anumi:reliqua veromund. ¶Huus quadrati centrum& punctum inter⸗ fectionis dyametrorum:eſt intellectus. ¶ Ducinfi gura precedentis duas dyametros a m kKKem f. dico m ine enun punct um totiuq́; quadratiafe k centrũ: eſſe intellectum. Id eni e ui tnanguli: Mũdani a m e:hũani verofm k. Concurrentia etẽn eſt& conculus memore: finis quidem mundi mitium vero homims humaniue animi nde man eſun eſt ex mũdo/ atq; homine: cõflati quattuor trigonos orthogomos& yſochelios equales ſemicmculosidentidem duos/ equales: orbem num S& quadratum vnu— ¶ Vnde fit vt iterũ in tellectus: deprehendat᷑ eile vtriu ſq; nature oppolii ¶ Nam prius docuimus rerum id entitatem: equidiſtantibus lincis exptimu. Oppol tionen vero K& differentiã: linearum interſectione/ atqʒ dyametis deignari. Eſt igitur vtrachn⸗ tura mundana! atq; humana:rerum omnium identitas& vnitãs. Farum qunppe mee ſun equidiſtartes:vt ae g fK. Intellectus vero rerũ ommum eſt oppoſitio: cumn ſi vtriuiq; dy⸗ metn cœommunis ſectio vt punctum m. Eſt enim vt diximus) punctumm m. NMundani radij oblqui penetrantes in memoriam:ab intellectu vt di⸗ ſimili ſed rariore& ſimpliciore medio: franguntur/ citra perp edcula Solus perpendicularis ynus/ continuus/ infractuſq;: humanum ſubit aum vſq; ad memorie contactum. S frãgantur. Si denliusoc⸗ ero ſubti⸗ vpẽdicularem. Gum v Natura. currit medium:franguntur& colliguntur ad mediufn& pp ad latera& us rariuſq; medium offendunt:ediuerſo a medio& perpendiculati frangütur ſior ac d⸗ Mundana extrema. Pſt autem mũdana aurai nam materialis& corporeà intellectual craio uppe immatera auradeſi or ſior. Intellectuales antem thalami:ſubtiliore rariore& ſinceriore& iellectualis ra complentur. Vbi igitur mundani radij/ deferentes in animum nundanatum reruni ueniunt:e ſ1 cies:ad anim contactum ad os& anguſtias intellectus perferuntur atq; Peri blcui contactu& punctoſn totius ſcilicet animi apice ãc vertice fummo:qui eorum e niuerſi ad latera/ ſeorſum a perpendiculari& ad equales ãr gulos Han gůtur. S0 tranliq perpẽdiculans/ mediuſue radius: vnus diredus/ continuꝰ⸗ utractuſq;ʒeuadit. pert . W wecin 2 eun tellectꝰ mĩ ai cõ̃tactu frãgi oportet/ ad eqjes agulos a mundi baſi:vſq; ad bafim animi: quam diximus eſſe memoriã ae totius animi extremũ Sit enim ſuperiorum propoſitionum figura. Pt ſint a b/cde emundane quinq; ſubſtã linca a e& baſi mundi lite. Sintverot ghk quinq; earum intellectuales ſpecies:in linea fkque eſt animi baſis 1pt aue mẽoria còllocate. Sitq; triãgulus a me mundi regio ac ſpa⸗ cium. Triangulus verofmk: ſit rotius anime/ totiuſue animi thalamus& ple enitudo! mun⸗ danotrian gulo ſubtil 10r. Punctũ( vt fepe diuimus)m 4G intellectus eſt:& totiꝰ humani ammi oſium quof olo— vnuerſe ſpecies: ifiuere animi aulã ac mentisſuhi⸗ re thalamos nate ſunt. Solus igitur radius cularisc mh:hois animũ ſubibit ifractus. ceteros ve ro obl iquos quattuor a mbmdmKe m 1půcto i⸗ & a perpendiculari. Frang getur enim radius a min mfbmanmgidm'inmiK em in m K. eritq; f in⸗ tellectualis ſpecies mũdane ſubſtantie a.g veroſpe⸗ ces/ b/h ſpecies c:iſj pecies d: kvero/ ſpecies ipfius e. Fſt enim idem in memotia/ ſpecierum ordo: qui& — in Nitas ſola eſt numerabilis:multitudovero innjmerabilis. S Sicut prius de intellectus& memorie dixinius: ita& nune de vnitatis& numeri oppoſitione⸗ proportion biliten eit ddum. Pſteni Svnitas intellectui: mẽoria vero numero proportionabili is. Mul ltuudo igit cũ frequenter ſumi&& iterati neueat/ ſed tantũ femel: innumerabis cen ſetur. Vnitas vero cum frequẽter ſumi queat& multotiensi iterari: cenſe⸗ tur numerabilis. 3—& iterata eiuſdem ſumptio. C. Vnitas. ſt numerus:ſed numerorum omnum fons/ atq; initium. Vnitatis vero uens& jter taiumptio: gignit numerum, id eſt multitudinem vngatum tit vt omnis numerus: haud ſuiſſed ſolius vnitatis ſit nuerus& mu ruoiluteto vnitas. ¶Cum ſit numerus/frequens eiuſdem ſumptio:nullus numerus/ erit ſui numerus. Nullus enm eſt hupie iteratio frequens ſumptio& multitudo. Omnis quippe numetus:tãtum ſemel& ſecundum vnitatem /ſibipſi meſt. Ineſt autem vnitas: pluries omni numero. Eſt igitur oĩs nüerus/vnitas nñeri& ſui:vnitatis vero&ſui principij/ nũerꝰeſt: atq; multitudo. 2 10 Omnis numerus elt multa vnitas& vna multitudo. Numerus in ratione numeri/ vnitas eſt:& in vnitatis ratione numerus K multitudo. Vt eee it id quodeſt. id eſt numetus: flatuendus eſt in vnitate& conferendus in⸗ 1 „ 1LItui . diuidue vnitati cuus foliꝰ eſt iterata ſumptio. Q ſi eum in femetipſo ſtatuis ñ̃giſq; in nu Qs nñerꝰ — continuo pꝛ opria Ulum ratione deſtituis: vnitatis illi rationem/ Bomenq; tribuens. tãtũ ſeme Vtquaternitas vna ẽquatermtas s& quaterna vnitas. Quaternitas xt qjternitas/ vnitaseſt e ſtinſeipſo S vtvnitas eſte quatermtas. Sumi t enim ater Vnitatem:? ac tãtum femel quatermtatem. Ineſt vnitati perſeipfanu& p S. S ratione niin vnitatem: urgterewnttteruonereduin ipſ⸗. ([Omnis numerus vt adiectus& deno ominans eſt numer us: Svtvetolup tãr 6 tiuus& de nominatusi ranſit in vnitatem: Adiectinũ& ſubſtantiuum oppoſita quedam ſunt identidem& de nominans/ ac de nomi⸗ natum. Forum igitur rationibus⸗ variatur& numerus. Vt enim numerus adiectiuus eſt& denominans vnitatem:eſt numerus. Velutc um dicis multe vt quattuor) vnitate s. V vero fubſtantiuus& denomians efficitur: extemplo in vnitatẽ tranſi fiic Velut pr 9 fers vnam multitudinẽ vt quaternit tem vnam. Eſt enim m ultitud a ſed vnitas muitiuduus. Multa vero ym tas: haud Vnitas eſt:ſed muititit— S— — ——— ————— ————— L. Vntates[mtr Vna— CQ nãternitas FVntas Cuiuſiibet numeri ratio& inreſſectus:eſt in nitate. nerꝰ. Cuiuſuisautẽ mmefi res Em res& ratio ſunt oppoſita: perinde atq; vnitas& numerꝰ. Eusigitur ratio erit in eius op⸗ Mes nůerũ& fubſtantia:eſt inipſomętnumeto/ſiueipſemet numerus turr⸗ sad ſolam vnitatem ratio erũ 1udicat vt numerum actu illum confert judicat ab polito:id eſtin vnitate⸗ ſiue ipſamet vnitas. Ois quippe numeru ꝙmtate. nẽ habetnumeri. Pa etenim mens que numert vnitati/ ſtatuitqʒ in vnitate: que multotiens ineit ipſi numero. Si autem relicta vnitate/ itel⸗ lectus ſolum numerum in ſemetipſo intueatur:illũ fine pluritate deprehendtt/ vocatqʒ vni⸗ tatem. Sicut& creatura: àd deum quidem creatura eſt:iſe vero& àd creatutam eſt vt d&. Romoad Omnis quoqʒ finis& quicquid ab aliquo manatinitio:ad principium ipfum⸗ rationem ha Lomoad bet finis Adfinem vero& ad ſeipſum: rationẽ recipit principij Finis quippe in pricipio eſt brutũ aial fnis:& in fine principium.Vt homoin homine& in animalhdeꝰ eſt: ĩ deo vero /homo · Eſt vᷣtdeus enim deus hominis principium:liomo vero dei finis/ emanatio& creatura. 7 Vnde fit vt vnitas:ſit intellectu& ratione omnis numẽrus. 4 ¶ Nam vniuſcuiuſq; numeriintellectus& ratio:eſt in vnitate:ſiue vnitas. ſt igitur vnitas omunis rationalis& intellectualis numerus. Et cum numerorum ſeries ſit actu in completa Vnitas eſt& potentia infinita: omnni svero ratio& intellectus completa abſoluta& perfecta ſint ent eſeu⸗ Lnitas actu omnis numerꝰtum quiin actu eſt qui in potentiã. Frit itaq; vnitas intelle⸗ e alis quidam& rationals numeru s actu infinitus: totiuſq; ſetiei numerorum ver& cõ⸗ ſumata abſolutio. Nam ſi numerus eſt potentiã infinitus: vtiqʒ& potentid numerò rũ erit S infinita. Numerorurm autem potentia& proferens virtus:Vnntas eſt. Eſt igitur vnita s vir⸗ tus& potentia numerorum/ actu iinita:& vt actu onnis numerus/qui extra vntatem uð tõs nũeroꝝ actu ſed poſſibilis cenſetur. 8 ¶ Vnitas fola& numerat& numeratur. Multitudo neq; numerat neq; numeratur.— C uidnu⸗ COſtendim⸗ ſolam xnitatẽ numerari poſſe. vero ſola quoc ipſa numeret: hinc dilucet. merare. Nam numerãrè eſt vᷣnitatim ſingula digerere! atq; pertranſire. Quod enim omnia ſimul conunctim& vnice concipit& ambit: 1d ea minime numerat⸗ ſed ſecundũ vnitatẽ eaſu⸗ mit. Q uemadmodũ prius memoriam nichil numerare⸗ multiplicare autreſumere poſſe di⸗ ximus: ꝙ& vnice k limub omnia capiat& cõ plectatur. Solum autem intellectũ numerare & pet partes/ atq; vnitãtes concipere ſingula. Sicut igitur numerare⸗ proprium eſt ſolꝰin⸗ telſeckus:ita& ipſiꝰ vnitatis. que plurifarie omnem numerum digerit abſoluit/ pertrãlitq;. Pt ſicut oĩs nũerus eſt numerus ſoliꝰ vnitatis: 1ta& meõria nũerus eit& dyas intelledus. ¶Interſecte& oppoſite habitudines de numero dicuntur. Eedem vero& equidiſtantes de vnitate. ¶ Diximus prius equidiſtantiam& ctis pluloſophari licet. Eſt enim equidiſtantia eiuſdẽ Quidequi vnitas vnitatis aut numerus numeri. Interſediovero diltantia& tio/ oppoſiti de oppoſito:vt vnitas numeri numerus ynitatis. Harum igitur qu xnterſectio.tudinum/ ambe i⸗—— terſecte& oppO ſite dicunt de nu⸗ mero. Fit eni nu⸗ merus:nũerꝰ vni⸗ tatis& nũerivni⸗ tas. Reltque vero interſetnem/ eſſe inuicem oppoſita: per que de cun⸗ de eodem predicatio: vt cum diximꝰ qiuerſa eſt angularis& mixtà pᷣdica⸗ attuor habi⸗ Vnitatis — vnitas Nu vc — eedem& equidi⸗— ſtantes ſupeteſtvt Nũ Nöe de vnitate ſint f⸗⸗ X Fn us dicande. Eſt enim S— vmtas vnitatis vnitas:& numeri numerꝰ.Identitatis identitas:& oppoſitionis opp ſitorum alterum/ alterius fons& origo Cap. X —) Ppo torum alterum ex neceſſitate ſ ſ veropoſterius minuſq; perfectum U Identitas prior eſtoppoſitione:idem prius oppoſito. Vnitas prior nu merodes priorcreatura. Ens nõ ente/ A lureoenteſeene s Ortꝰ occaſu/ Pricipium fine. Ft ita in vnuerſis/ faciinductione li⸗ oppoſitorð ludo alterum oppoſitorum preſtantius K priu sꝛalterumvero poſterius 5 Sninuſq; perfectum comperies. mpotlbile eſt duo aliqua ſeſſe preciſe& eque prima.— omnem tolltfõtanam dyadem/ aut multitudinem: ſlatuẽs omni dyade & multitudine priorem vnitatem velut ipfius dyadis/totiuſq; multitudirus initiumacfon- tem. Namſi eſſent duo eque K preciſe primanpla cornparationis rationem haberent adi⸗ uicem nullam. Nichil enim eſſet alterum alterius. Incõᷣmunicãtia eiſent g& cem ſeparata:neq́; ſub ſtantia/ neq; vlla ratione communicantia. tus vnitati ¶ Neceſſe eſt oppoſitorum alterum alteri preſtare originem:& ortum eſſe acubend e 5 Nam duo eque prima eſſe nequunt. Omni quippe dyade monas eſtprior.In idipſum af⸗ ſentiuntur /concordantue naturã K& intellectus. Naturã ſiquidem nil habet nurne nil anterius vmcoſſimplici/ minmmo& indiuiduo. Intellectus quoq; per cunda diſcurtens? „ nl prius& eminẽtius offendit monade. Nil ante vnñ ernee ablo1 eiti duum concipit. Ftex eodem minimo tam natura/qᷓ intelledtus: mniã proferunt/ atceſci nu Ir n unt Statutis enim ſimul& propofitis intellectui/cqua lance duobus oppoſitisihaud ſimul lvt diximus ntellectus(cum minimus ſit& impers yvtraq; deprehendet. N eq; ſimul vtriſq aficietur:ſedꝓrius vno/ poſterius altero. S primo intellec us/ id eorum quod poſterius eſt ſpertabit:illud ſtatim inid qnodprius eſt ab eo reſoluetur. Si vero quod prius eſtprimo in⸗ tuehituriex eo quoq; naturali quadam fecunditate atq;ʒ diſcurfu alterũ proferet: atqʒ eliciet pium vero finis. Fxtremum medij. Qrtus occaſus ipriꝰ poſterioris/affirmatio negations:lux vmbre/ ꝓpinquitas diſtãtie/ Idẽ titas alteritatis. Et ita omnem oppoſitorum dyadein/ ĩmonadem& vnitatem facie reſol⸗ — S& ſũmo omnium principio veraciter credimꝰ hac propolitione:quecun; dedeo& quam eſle fũmi principij vnitatg excluſa omni prin⸗ eipiorũ& eternorũ entiũ multitudine · Neceſſariam itẽ& internẽ eiuſdẽ principij diſcre⸗ tionem atq; tritatem:in qua extremũ imprimis„e= nue i Sicut intellectus inchoat ab vnitate: ita& natura& ſubſtantia omnis jab puhra — vnitate P ependi t.* An alogia WNatur priot sl hano itellectu. Ft ad nature imitationẽ /atq;imaginẽ:hũanꝰ ciet/ — Sicut igit hũane eruditionis initiũ eſt vnitas ſiuevnica tellectuali⸗ nima& inditduã intellectuãlisſpẽs:ità& nature K oĩs ſubſtãtie fõs/ eſt diuina& eminẽ? umpẽrum tiſima monas. Qis eni intellectualiũ ſpecierũq̃ plurime funt K ĩnũere meõria warietas:a multitudo fontali intellectꝰ eſt orta vnitate: que ſẽper vrnica ſigularis& imultiplicabilis pſeuerat. Oĩs per vnũ& & eodẽ modocreaturarũ/qᷓ ſũt in vniuerſo pluralitas& multitudo innũera:a diuina pro? ab vno in⸗ ceſſit vnitate/ qͥ& fẽp vnica ſigularis& imuitiplicata pdurat. Fodẽ appe modo principta tellectital tam naturei aimn i:pluralitatẽ& multitudmnẽ ex cludũt. Fſt enĩ aĩmi pricipiũ& anterior ps fõte irrupit intellectꝰ:finis vero animi meõria intellectionis dyas. Ita E& 8 eheeeerearur plurima& inũca Et n pᷣter ꝓpoſiti S&ntentũ K oĩs ſubã feciſſe videremur/rões ex oppoſitis necteremꝰ: ꝗbus palam K diuina vnitas/ exploſa gẽti⸗ rũ multitu hcia deorũ miltitudine:& itern⸗ diuie illius fontane vnitatis numerusv S emanatie cõ̃ſumatus ꝓmeret᷑. Fadem quivpe& quidẽ propatula ratione/ externꝰ deita- xat pvnũ tis nũerꝰ explodẽd eſt:& claudẽdꝰ eliciendutue ĩternus. Fadẽ ratio q̃ diuinã ſtatut vnita⸗& ab vno tẽ:infert&(tollẽdi quuini torporis cauſa dumnã trinitatẽ. Ft q̃ diuinã trinitatẽ nobis ꝓmit: ſubãh fõte eternã Materie Vniuerſi& creaturarũ vim tollitneceſſtatẽ. Gẽtilics error eſtdeorẽ mul⸗ 62 titudo. Hehreorũ pfidia: ſacratiſſime trinitatis numerũ proterue deſpuit. Chriſtianorũ ve⸗ eſt in vni⸗ intemerata fide credit, uerſum *8„ ———— —— —— ——— —— Natura ſ Veritas Subärum Sauſa k Intellectus Imago Pecierum Cauſa Natura ſ Ibnitate Subſtätias 1 EFlicit ellectũs Ab vnitate Species ntroducit ſn narura Sulletes— Snt—— Faue ſnitelſeu Wulleſpés Sunt —— Inmundu lnammü ——— ——— Prme Prime — —— 5 — — ————— Q rurſus alterum oppoſitorum per ſe:alterum vero alterius ratione ſibi⸗ ipſi coheret. Cap. XII. poſitorum alterum: per ſe eſt id quod eſtiſibiq; cõſtat. A⸗ tum vero dnmtaxat alterius ratione/ ſibiipſi coheret 5 Oppoſitorum quod preſtantius eſt& alterius origoꝛper ſeiplũ idquod eſt/ eſt: ſibiq; ſeipſo cõſtat. Quod vero ſecundum eſt/deriuatitium&n perfectum: p erfectiorisratione ſibipſi coheret deqʒ ſeipſo/ haud ſui ſed ue orginis⸗ ſuiq; principij medio dicit᷑& veriſime enunciatur. Ens eni ſibipſiente iungitur:itidem& nõ ens/ ſibiipſi medio ente alligatur atq coheret. Nam& ens eſt ens:& nor ens eſt non ens FEodemq; mediol ipſo fcilicet elle vtrüq; de ſeipſo dicitur. De nꝰn ente autem/ ſecundum non eſſe: dicitui& predicatur ens. Nonenz quippe/ non eſtens. Similiter& verum veraciter eſt verum& Verũfalſũ. falſo falũ. Falſum quoq; veraciter falſũ: falfoautem verum. pn. Conſtant itaq;ens& nõens/ ente. Verũ quoqʒ;& falſum/ veri⸗ —— — origo 7 tateſibicoherent. Et cadem legein cunctis oppoſitisperge.& ¶ Oppoſitorum quod preſtantius eſt:& ſuimet& alterius oppoſiti nexus euadit Fnũciatio ¶ In enunciationibꝰ& propoſitionihꝰoppoſitorum:trinitas oppoſitorũ terminorũ& vocũ contingit fubiecti ſciiicet predicati& me⸗ * trinitate dij. Dicitur emnide ſubiecto predicatum/ ſub aliquo mediose 1 4 termiorum vtriuſq; nexu. Enunciatur autẽ oppoſitorum preſtantius:de ſeipſo/ per ſeipſinn Fiulq no⸗ perficitut · nunciationis termini tres/ſunt ijdem· Vt veritãs vera eſt veritas;leuveraciter aut i ven tate veritas. Ens eſtæns:ſiue ens ente ens· Quod autem minꝰ eſt perfectumie ſeipſo hau * proprio ſed alterius medioenunciatur, Extrema quidem ſubiectum g predicatũ:eadẽ ſurt Mediũ autem eis eſtdiſſonũ/ atq; diſimile. Ve non ens eſt non ens:ſiue non ens ente non ens. Et falſitas/ eſt vera falſitas:ſiue veraciter& in veritate falſitas. heret eni agglutinaiue ſbiipſi falſitas:veriratis nexu& copula!— ¶Vndefit vt oppolitorum preſtantius:ſit ſeipſo perfectũ& trinum. — J*.„ 6. 3 3 3½ 5 Nam eiꝰ deſeipfò enũciatio eſt trina:triniſq;ʒ ter⸗ muins& ijſdẽ coſtat: ex duobus inquam extremis/ veri & medio. Idem eni eſt qui dicitur& predicatur. perfectio idem ſubiectum quo de enuunciatur/ idem deniqʒ trimtatis totius enũciationis medium. Vr veritas/ vera ve eauſa. rritas. Elt igitur oppoſitorum preſtãtius: ſeipſo ꝑ⸗ fectum& trinum. Etenim trinitas non perfectio⸗ mis:ſed perfeckio trinitatis eſt cauſa. Imperfectum autem oppoſitum:diſtimili medio/ſibiconiungiti r2 N— deficitqʒ& a trinitate& a perfectione. Eſtenifãl⸗ c ſitas/ haudquaiᷓ falfa falſitas: ſed vera falſitas. Ia ſü Similiter& affirmatio affirmata affirmatio eſt& as) negata negatio At negatio ſiaffirmtaiõe ſumitur negatio vocatur ſi vero negationi comparatur in affirmationem reſoluitur Eſt eni affma in ta negatio negatio: negata vero negatio eſt affirmatio ¶Oppoſitorũ equidiſtãtia perfecto exprimitur: interſectio vero iperle S 5 Propoſiti 2 vniuerfa lilima eſt:ad omniũ oppoſitorũ cõplendã Kabſoſuendã ſi guri ichMäria lunt linee equidiſtantes:ſiue enũciationes quipꝰ vtrũq;ſibipli ſub⸗ elt dieitur; deſeipſo Interſectiones vero ſint amnbe dyametri: quius contraiie& alterne oppoſitũ de 3 enciatur. Itaq; ad abſoluendã duorũ quorũcunq; oppoſitorũ ñ̃ gu⸗ ram productis eorũ ineis& equidiitantibu s& dyamettis: diſpoſitiſqʒ ſecundũ linen 6 bobus oppoſitis illinc vt ſůbiectis hicvt predicatis:ſcribe ſequndũ lõgitudinẽ vtriuſi; 1 lantiũ⸗ perfecti oppoſiti nomẽ. In vtraq; vero dyamctto:ſcribendũ abſie eſt nomẽ imip Ee ciat; hoc pacto abſolues enũciationũ media qbꝰ aut equidiſtãter de le plis/ aut iterſee alterũ qe altero dicũitur. Eruutenim in hũc modũ quattuor tiohes vere K qᷓ neceſſarie. Nã veritas/ vera eſt veri⸗ tas:& fal fitas vera falſitas. Et rurſum veritas falſa falſitas i eſt. Falſitas vero falſu veritas. Et ita in cũckis procede. v COppolitorum equidiſtãtia de perfecto eſtenũ cianda: interſectio vero de impertecto. ¶Hec diltat a preredente ſicut prncatũ/ a medio enun⸗— ciatinus termutio Namn precedens cetotuis enunciationis/ Faſſi.(pun.] copila& meqio locuta eſt. Hec verode predicato intẽdit. W—— Fali. ePerfecto quippe oppoſito: equiciſtantes habitudines“—— Vera— dicũrur lioc pacto. Veritas eſt vera veritas K falla falſitas. Neceſſitas eſt neceſſuria necem̃. tas:& impoſſibilis umpoſſibilitãs. Cetere autẽinterſecte cõparationes imperfecto con gruñt Frpl. Fit enum falſitas/falſa veritas:& vera falſitas. Impoſſibilitas vero! ipoſſibilis ne⸗ Lentas P erits Falſitas K— Ler Faſta— Faligis Falſa WVeritas— Fſt Mas& necNria inpoſſiulnas Luclara lux et:& obſcurẽ tenebre Feiebie vẽro lu —— tide tenebre:& obloura lux Pt de ceteris udicium idem. A.Opp olitorum Pei fect um:Ii uapte natura proprietate/ elt immutabile: imprtfettum vero teipſo mutabile& a ſemeti pſo diuiſum. ppolitotnamchperfekũ(vt xims Meipſo ſumptü ſeſe reſtituitVt lux lucida lux eſt Veritas vera veritas Neceflitas neceſſaria/ neceſſitas. Eſt igitur ſuapte natura& proprieta te immutabile K a feiplꝰ indiſcluſum atq; indiiunetũ. Im perfectũ autẽ oppoſitũ:feipſode⸗ mutatur tranfitq; in oppoſitũ. Nam ſeipſo ſumptũ h audquaqj ſeſe:ſed fuũ oppoſitũ reſtitu uac gigmt Falla eteni fallitas eſt veritas. Impoſſibilis/ impoſſibilitas:neceſſitas eit. Obſcu 5 e re tenehre lux. Negata negatio/ affirmatio. S1 autẽ vis vt umpfectũ ſhi conſtet/ ſeq; reſtitu incoitãs at umendũlktabike eſt& multiplicãdũ perfecto. Tenebre nẽpe clare:tenebre ſunt. Ne⸗ gatio affirmata/ negatio eſt. Falſitas vera/eſtfalſitas. Eſt igitur umpenfectũ oppoſitũ: ſeip⸗ — inconſtans varium& a Ieipſo diuiſum. lungitur quippe ſibinpſi diſſimili copula TOppoſitoruin peffectuneitetſui& alterius identitas conſtantia ſtatus et copula. Imperfectum vero& ſuuipſus& perfecti oppoſiti alteritas eſidi uiſioſinconſtantia& motus. E ¶ Nam vtrũq; bppolitorũde feipſ ſub perfecli oppoſiti& ratione& nomine enũciatur ac dicitur?X tlux lucida luxTenebre verò lucide tenebre. Et rurfum ambo cõtrarie& iter ecte:ſub imperfecti ratione K nmine entciantur. Vt lux obſcure tenebre: tenebre vero/ Tx fene obſcura lux. Pſtigitur oppoſitorũ reſtantius:& ſibiipſi& alter identitas conſtantia ſtatꝰ bre oppoſi inſeipio copula. Keliquũ veroĩperfecũ:eit&ſui& pᷣſtãtioris diuiſio/alterita/ Smutatio/ incõ tã ſtãtia& ⁊ ſeipſoſepatio. Nã vtrũq; oppoſitũ/ ductũin pfeci/oppoſiti nomẽ gignit reſtituitq; ſeipſũ. Luxeni& tenebre/ducteĩ lucẽ: hec tenebras/iia vero lucẽ gignit. Vtrãq; autẽ ducta in nomei minus preſtantis:òntinuo demutantur/ proferun tqʒ alteritatẽ diſſimitudinẽ et oppoſitionẽ. Keſtituũt ent nõ ſœipſa/ ſed fua oppoſita.Velut ſi lucẽ& tenebras: ductitaueris in tenebras/ in oblcuritatemi& priuationemtenebris proferes lucẽ& luce tenbras. Lux L. enim obſcura/ tenebꝛeſunt:tenebre vero obſcurelux. F NWultiplicãtia NMuſtipſicata ſ Producta S Lun O Tenebre Sunt . Fenebre Dbicure Lux Ptẽx Hoc cãpite apẽrtiũs coñiderãtẽſicet:naturas& propri m ſeipſo conſtet:alterum vero ab altero ſubſtantiã prelenti intento congruunt! filentio pteterim. oppoſitorum. Quo inquam pacto alteru recipiat abeoqʒ deriuet᷑ quas quia minus ¶ De oppoſitione extremorum& ctates Vtriuſqʒ extrerrun a Xtremorum oppoſitorum concurſus& concurrentia: eorum 2 medium profert. as habitudines/ in tribus rentia gignit tryadem/ vtriuſqʒ extre Scomplexionem. Porro in ſuperiorih am ſunt: quorum concurſus& concur⸗ mi finem/ ſiatum medium&amborum us oſtendimus: oppoſitorum vnider⸗ conſiſtere orbibus. In duobus ſcilicet extremis proteri illico tertiũ pũctũ/ qãc Primũ per ſe ſecundũ 4 primo Tertiũ a vtroq́;. ¶ Tantum vnũ eſt per ſe primumicuius: fertur fecundũ. Amborũ vero cõgreſſu/el mi. Tertiũ vero: amborũ motꝰ& partus. nulliuſq; motu ipfũ ꝓfertu ũ duobus primis fuperficiem claudit. ¶ Vnum eltper ſe primum: deinde vnius in vnum m tus:tertio duorum in vnum motus· tus fecunditate ac motu/ Pro⸗ b ne motu eſt:& per ſe/ atq;à ſeipſo. Secundũ c. Primũ/ mouetut in ſecũdu. Ambovero Ouomõ K= quibus vtrumq; oppoſitum ſibupſi congreditur:& in orbe medio/ quo am⸗ hetris ſibiiuicẽ cõferuntur/ copulant᷑ inſerũ tur. Sicutigit orbis huiuſmodi medꝰ/ mutuo extte mediũ pro⸗ mrũ acceſſu ꝓfertur: ita& itellige oẽ mediũ) acceliu& cõgreſſu ambotx extremorũ ꝓferri. fertur. 3— u Pundũ Petremꝰ 44—————— Fxtremꝰ * S(. N ¶ Extremum extremo:& ambo extrema rnedio preſtantoriginem Tr ¶ Prius diximus æud poſſe eſe duo eque& preciſe prima. ſed ꝓpoſitis duob⸗ quibuſcũq; S 5 entremis& oppoſitis: neceſſario aliud ab alio! eſſe ortum. FPt non modo aliud oritut ab 2 alio:ſed& ſimul ambo/ tertium proferunt/ atq; eliciunt. Vt monas imprimis profert dyadẽ S demde Monas& dyas ſimul triadẽ.Similiter& vnũ pũctũ: primũ eſt&p ſe& ſimpliciim 5 ac minimũ:qã ſiue mẽtiſiue oculis ꝓponi& pᷣſentariq̃at · Primi autè pũcti fecũditate&mo E tugigmi lecũdũ pũctũ& linea vna. Amborũ vero extremoru pũctorũ motul ac cocuẽti S mot? d icitur tertium. Primum ſi⸗ I motus eſt& partus Pri⸗ In primũ:nichul mouetur? 71201 3 igit primũ vnñ per ſe· eide yn etremã ferũtur tertiũ: ĩquoſtat /figiturqʒ eon motꝰ. E 1 inv num ixt primi in ſecũdũ motus. ¶Mediũ equidiſtat ab extremis: ab vno ꝗᷓ ab alio:ſed ſimul& ex equoſabvtriſq; profertur. q¶In ꝓlatione medi ab extren cõtingit inequalitas aut diſproportio. moriũ/ꝗj alteri propiꝰ. Simi ab vtrilq; profertur: ab vtroqʒ. Non mà Hoſtremo duorũ vt amborũ extremorũ motꝰ ĩ tertit emisꝛnulla aut tẽporis /aut loci aut lubſtanti Equidiſtatquippe mediũ ab extremis nonvnn extte⸗ Amborũ equa ſpcies eſt· Vtriq; ſimile eſt:non vni qᷓ alt rtur:hauc prius ab vno· qᷓ ab aio Fquã lubſtantie portionem cap *„ eſt& amborũ ſpeci es nec plus/ aut prius eſiue quantitatis eri ſimilius. gis ab vnoprolertur/ Iab alio · Non plus vniusiqᷓ alterius ellentie patti⸗ —— —— —— — ₰ non kſſe ehü E 107 nonds 4 4 1 35 * ſ 3 3 crps · Ita vtneq; locofneq;fubſlantianeq;tẽpore/ quãtitate/ aut qualitate: iſetepet mediũ ab equalitate extremorũ. Ois enum vt diximus ãœõparatio extremori K medij:tres tantum gignit orbes. Ahlolutos duos:cõparatiòe& ratione vtriuſq; extrem orũ ad ſeipſum. Fx mu tuã vero& alterna amborũ collationeꝛtertius K medius profertur orbis qu ſunul& a pri⸗ mo extremo K aſecundo& vniformiter ab vtriſq; pendet. S ¶ Extrema inter le funt equalia: Medium quoq; extremis equum. ¶ Duo enim extremi orbes ex oppoſitorũ habitudinedinoſcũtur cquales. t medius rurſũ orbis vtrichexttemorũ euadit equalis. Vt acktus K potẽtia:extrema iſit/& oppolita K equa Actus Kpo lia. Nã actus/tuntus eit actus: quanta potentia/eſt potentia. Concuriu autẽvtriuſq;proter⸗ fẽtia oppe⸗ turvtrinq mediũ:id eſt medius actus K media potentia. Nõ acus equals actui: nec; potẽ⸗ ſa. tia/ equa potẽtie.ſed vnũ aliquud ex medio acku& media potentia:equũ per ſe actui/ equũ. et potentieper le. Ideo enim cenſetur medium: quia equũ eſt vtriq; extremorũ per ſe/ K am⸗ borũſimulſumptorũ mediũ. Statue enim extremos ſenarios duos vt oppoſitos& eontra F xõplũ in ſe poſitos. Profeẽr deinde fine eorũ imminutione/ naturali amborũ fecunditate ab vtroqʒ numeris. medirratè xt ternariũ:et cõflabis inter vtrũq; vtriuſq; equa por Fttema horũ ſimul mediũ. Aut exprime circulo toto albenti/torũactum Tnaequa vlu reliquo vero toto nigricãte potentiã totam! vt her manauit ah N S actu Medio vero cutulo edua albecine& nigredine mfecto: vtriuſq́; intellige mediũ.Hoc pacto manuduceris: ad extremo⸗ rũ& nedij dinòſcẽdã verã& naturalẽ equalitatẽ. Simuliter ꝓpo edi⸗V ne tibi hec extrema/deũ& nichil/eorũ vero mediũ creaturam: Aliud exẽ⸗ dico ea aliquopacto equa eſſe. Nã quantus eſtdeus ineſſe:tantũ— 6—— pium. ideſt in eſſe& non eſſe. Peus eſt actu infintũ eſſe. Nichileſt actu infinitũ nõſ ens. Creatui vero actu infinitũ eſſe K noneſſe. Peus eſt totũ/ ſmpliciſimũ T et eternũ eſſe Mclul totum eſſe/ vtraqʒ parte indimenſim. Creatura vero: itidem eſt non aſſe& eſſe/ vtraq; partè iufinitũ. Nam priore parte creatura X eſt infit utum non elie:cum ab eterno& totro primo euo minime fuerit po⸗me x ſteriore vero parte/ eadẽ eſt nfinitum eſſe: vt qͥue ĩeternũ et futuro toto euo/ A futura eſt& faluãda. Qx autẽ deusfi it eternũ& actu ifinitũ eſle: perſpicqum eſt ex eternita⸗ tis natura a 1 11 teruallo. Eſt ennn eternitas vtraq; parte infinita.que cũ ſit equata S& inte⸗ gra dei duratio dicimus deũ femper fuiſſe/ſempereſſe/ ſemper futurum. Fuiſſe illum ante Q uopacto omne pricipiũ aſeueramus. Eſle in omnt medio. Futurũ poſt omnẽ finẽ.Itaq; dedeovmcũ qeo ſit eter eſſe triniter enunciat ur:ſcilicet A nre omne princ: piũ. n omni niedio/ Ft poſt omn?ẽ Rnem num elſe. Peũigitur abſq; inuria:eternũ& actu infinitũ eſſe nũcupamus. Qn vero nchi& creatura habeant ſuo modo in eternitate manſionẽ: ſintq; fub fuis proprietatibus/ aliquo pacto ifim tahac ratione oſtẽdere mtimur. Deus vt creaturax liber ſiue theologta naturalis oſten⸗ dit)cum ſit infinitum& purũ eſſe:infinities aſe fu gat/ pellitq; non eſſe ſiue nichul. Nam nõ ens ſiue nichul: nullo pacto deo inſeritur nulla ex parte de deo dicitur: aut deo appropiu⸗ quat.ſed infinities a deo diſtat/ atqʒ recedit. Pit igitur diſtantia inter deum& nichil actu hinta& impertranſibils ita vt a deo pergentes:ipſum niclul haudquaꝗj aſſequi valeant ců nicliil ſit cl it infimta entis negatio· Sicur ergodeus infinities eſt:a K niclul. ifinities non eſt. Sieiſe de deoinſinities& vbiq; dicitur: Non eſſe de nichilo mfinities& vbiq; pari equare enunciitione dicetur. Pſſe de deoꝛtriniter& ĩtota eternitate predicatur. vt qui fem per antea fuit ens. Nũc ens eſt:& poſtea ſemper ens futurus eſt. Non eẽ vero de nichulo: iti — dem trinitet& in tota eternitute venit preccandum. Nempe ſemper antea nichul non fuit Nõ eſſe tri⸗ id eſt non ens fuit non ens. Nunc etiã nchil non eſt ſfemperq; poſtea nichil non eriti id eſt niter de ni⸗ nõ ens futurũẽ nõ ens. Cũ eni deꝰ lit ĩtota eternitate en sꝛexpellit/ fugatq; a tota eternitaꝰ chilo enun te nõ ens. itavt in nulla eterntatis parte: conſiſtere poſſit non ens. Nã ſi in aliqua totiꝰ eter ciatur. nitutis particula/cð̃ſiſteret nõ ens:in eadẽ parte ipſu Nõ ens/ eſſet ens. Et ipſum ens id eſt deus:eſſet nõ ens. Haud eni ſimul ſtare polſũt:ens& nð ens. Vbi nãqʒ ens eſt: ilic nõ ens non eſt. Vbi deus eſt: illic nichil non eſt. De autẽ:eſt in tota K actun inita eternitate·Ipfũ igitur niclul: in tota pariter& actu iſinita etermtate nð eſt.tãtũqʒ nichilo trbuendũ eſt nõ eſſe uãtũ deo æt. Atqui deo trubuimꝰ eſſe actu ifinitũ k eternũ. Ergo& nichilo competet euũ nõð eſſe:id ẽ actu ifinitũ&eternũ:vt qã ſeinp nõ fuit: leinꝝ noñ eſt eritq; nuni· — 8 n .—— L. eus in tota eternitate ens Creatura oſterſus imeternum ens Ab eterno prius non Nichnin tota etermtate nonens. Ftcõdem ferme argumentoprocede:ad mediam creaturàmꝭ vtriq; extremorum(Deoin⸗ quam& nichilo)permixtapredicatione exequandam Nã predicata que ſimpliciter acſeor⸗ ſum ambobus extremis in tota eternitatetribuuntur ſcilicet eſſe& non eſie:eadẽ permiuti atq; coniunctim/ ſunt ipſi creature tribuenda. dicendaq; ſub vtroq; ſimul predicato/ tanta Angelus eſſe creatura: quantus eſt deus in eſſe& quantũ nichil in non eſſe. Nam que ab eterno non Ria Mate⸗ fuit creatura nunc eſt eritq; in eternum. vt Angelu s/Anima/ Materia. Dicitur igitur non — eſſe de creatura in toto primo euo quod caret initio. De eadem vero/ enunciabitur eſſe in KRatio de creatura riã euit nã. oto euo futuro:cui finis erit nullus. Vtraqʒ autem ſimul non eſſe ſcilicet& eſſe:de eadem in tota eternitate dicuntur. Conſtat itaq; hec tria Deñ/ nichil/ creaturã: predicatorum vir⸗ tute aliquo pacto poſſe exequari diciue actu infinita. Deñ inquã in eſſe/ nichil in non eſe: creaturam vero in vtroq; ſinulin non eſſe& eſſe. Principium Medium Fims Peus vbiq; ſiue trinitet ens. Eſſe Won eſſe e EeEe Vichil triniter non ens von eſſe Non eſſe Non eſſe— Deus Semper Eſt— Creatura Prius non eſt Poſterius eſt 6 Nich Semper Non eſt— qExtrema& medſum: ſunt vnumtrinum et perfectum. 6 Cume iterum heg tria: deum/ nichil creaturam. Deũ& nichil vt extrema:creaturã ver v medium. Nã que ſimplicia ſunt!/ extrema ſunt vocitanda: quod vero varium& mun dicendum eſt medium. Infero hunc in modum. Deus in tota eternitate en eſſe. N tota eternitate non eſſe.Creaturã rurſum in tota eternitate/non eſſe& eſſe. In medi* dem eternitate/ vt in priore euo: ab eterno eſt in non eſſe. In reliqua vero media cternnat vt in euo poſteriore& a ſue creationis intio/ eſt in eſſe. Tantũ fuit in non eſſe:quantumeſ in eſſe futura. Conſtat equaliter ex non eſſe& eſſe: ex principio non eſſendi& fine eſent Fternitas igitur qua tota deus eſt:& qua totã nichil non eſt:& qua rurfus tota cre atu n n eſt& eſt: trina eſt& vna eternitas. Non enim extrã ſeĩuicẽ ſunt he eternitates:ſed timul ie et in vnã eternitatem redeunt. Simul quippe in tota huiuſinodi eternitate: deus eſtin n non eſt:& creatura non eſt& eſt. Et hoc pacto in cũctis oppoſitis qᷓfacillime extremo & medi trinitatem:ad neceſſariam vnitatem/vniuiq́; ſubſtantie identitatem eſeh Fter ni tas qua deus in eſſe ſim pſici ternitas qua micſnleſtin non ee 3 Fternitãs qua creaturaeſt in non eue&elle ¶Omnc totum:eſt et perfectumet tinum conſtans extremis& medio S1quid eſt medium ſolum/ ſine extremis:imperfectum eſt& minime totum. Non enim eſt/id totũ quod eſt:ſed ſolum medium/ nõextremum. Et ſi eſt extremum /ſine medio:ne rurſus eſttotum/ autperfectum:caret enim ſubſtantia medij. Quodautem ei totum& pfe dtumiclaudit omneeſſe:& vbic; eſt ens. Ens in principio: Ens in fine Ens in medio. Ens ſimul in extremis/ Ft ens in medio. Ens itaq; totum& petfectum.mul ſine ſui diuiione in vntate& i integritate ſue ſubſtantie:eſt extremum K inedũ. Idq;t extremũ/ duale eſt N àduo ſunt extrema. Vt vero mediũ/ vnñ eſt:vnũ eni eſt/cxtremorũ mediũ. Vtvero totũ perfectum⸗ trinum eſt:extremorum dualitate&medii vnitate/ diſcretumatq́; numerolũ —— —— —— — —— M to in qi tas/ Ke lm⸗ erfectü& trinum. Ens in principio ens in medioens in fine. Fnti⸗ cipi tas medi& entitas finis:vna tantũ ſunt diuna entitas/ indiuidua utse eternat᷑ trinitas ſine ſui diuiſione diſcreta atq; numeroſa.— (— extremorum& medij. 1egatioſeſt airmatio: ita S& gem jnata oppoß tioſef ee [a NNon modo de negatione& oppoſitione: ed& de cund lis imper Si enunciare licet: ſumptionẽ eorũ K iterationẽ numero parẽꝰ in oppoſitum cwſtrãlferri. Seminata qPpe negatio/ eſt affirmatio: bina oppoſitio/ idẽtitati S coicidit. Puplicata oblcuritas luxeſt. S1 eui pfecti nomendyade/aut] — uouis nũero ſumpſeris: elicis ide claudiq́; nomẽ perfecti Q uocunqa Perfectum tein numero! Snplerisp fecti oppoſiti nomẽ:indemutabilee eſt/emper q; manetid quod et W h⸗ Inpfectivero nomẽ:dũtaxat impare numero ſibi conſtat ſeq; gignit at faluat. Idẽenim p merofibt ſe& ſimpliciter: eſt idẽ. Bis autẽ ſumptũ/ vt idẽ idemtrurſum idẽeſ. O ppoſitum* ero ſemel cõlariper⸗ nin ſpei eſt oppoſitũ. Bis: autem fumptumvt oppoſitum oppoſitumttanſit in ide m. ola uui. BExtremor um ad medium geminata politio identitatis eorum& it „ à 6. 3 tatis eſtcauſa. ¶ Gemina diſtantia/ vna eſt propinquitas& duplicata oppoſitio vna idẽtitas. Extremorũ 2 utẽad mediũ ge mine ſunt diſtantie& oppoſitiones. Vtrũ ũq; enim ditat a medio:& nitur medio. Geminusit taq; eorũ a medio recelſus: mutuus eſt accelſus Pt amborũ a imediò diſtãtia diferentia& oppoſitio:eorũ infert vnita⸗ tem propinquitatẽ& cõunctionẽ. Eſt enin medium ditãtiaextremo⸗ rum: claudens& inferens eorum vnitatem. Extterma ſecundũ naturãinferunt mediũ. Medium ve⸗ no ſecundũ rationẽ& conlquentiã ifertentrema. ¶ Luẽadmo dä natura&ratio inuic oppom unt᷑:ita K nature ordorati i⸗ contranititur. Fxtrema quippe ſecundũ naturã inferunt it eni ill eſſe: illiuſẽs fubſtantiã ſeip ſis proferunt. Atin ratione K cõ ſe⸗ audit infert gignit q etremorũ vnitatẽ. Nã̃ 1 mediũ iunguntur xtrema fiuntq med io vnũ Pt ſicut extrẽmorũ ſubſtãtia/ cauſa eſt ſublantie medif ita&* lij v s caula eſt vnitatis extremorũ. Mediũ ab extr emis /recipit ſubſt⸗ ntiã. Fxtrema ſe ãre cipiunt vnitatẽ/ mutuãue concordiã. Pt hoc clariꝰ euadit in dialecticis ogiſnis. lneni tubus limitibus /act erminis abloluũtur:extremis duobus K medio vni⸗ co. Extremi autẽ eorũ termi r? aprioresſ unt mecho inferuntq; mediũ. Forum tamen ynitas& cõcordia: P oſterior ſtv kat te medi Infc TEI ur quippe 4b v nitate medij. Nam quia mediũ in pᷣmiis& prOpoiitiomn. extremis: vtri; extremocopulat᷑ iſeritur vniturc;:vni⸗ a 5 unn poltremoin o ne etrema. Sint eni a&b extremacvero mediũ. à K bfecundũ— ſubſtantiam& naturã pro et ũtnferuntq;c dantq;il eſe.e autẽ cauſa eſtvnitatis a& b. namc⸗ c b premiſſe: eunferunt concluſionem ab. ¶V. fit vt trina ſit extremorum vnitas& coniunctio:vna ante eſfe me⸗ i alia in eſſe medijtertia poſt medi eiſe.— c When cum me dium cõ õmeatu congreſſuuee extremoruml irproferendum: priuſqᷓ ortũ ſit medium/ copul iturvniunturueextremaꝰproferẽdi medij cauſa. Ft hec mutua cõgreſſio: pri S eſt extremorum vnitas/ ante eſſe medij: que& eſt cauſu ſubſtantie medii Peinde prola to eductoue ab extremis medio:ipſum eih euſue eſſentia& fubtantia: nitas eſt extre Cõcluſio ra morumK prquedam amborũ fpecies. Pt hec eſt ſecunda extremorũ vnitas& coniundio: tio nals ex⸗ in eſſe medii que eſt& eſſe medi. Poſtrema vero extremorum vnitas/ eſt que infertur me⸗ tremorum di vnitate: vt ſyllogiſini concluſio K illatio. Eſt enim concluſio:extremorũ rationalis vni⸗ vmtas. tas/ medii vnitate illata. Extremorum igit: ur vnitastrina eſt. Prima nature/ ante eẽ med: que eſt& medij cauſa. Secũda media:ĩ eſſe medij. Tertia rationals poſt eſſe medn:que me dii vnitate rationabiliter infertur. Nam ſicut imvrimis copulantur inter ſe ſocu ndum natu- ram amborüe atremorũ üeſentie adinferen dã eſſentiã medii: ita& in fine/ ſiue in ratione& ectun. e 1 113 3 „ os QueftA: N 1 diil CIt 110* hüvt 2 Lcenn — 0 umin 1 it 1: ui kut— po non E 01 EeE S 5— ——————-—.——————.—.. —— ——— ——————————— .——— ciũ& cõpo L. iut Kectu:coit/ concutritqʒ medium cum vttilq; extremis/ ad eorumneliciendãvm⸗ tatem. Et ſicut ex naturali extremorũ ac⸗N cellſu i fertur naturalis medij eſſẽtia: ita& rõnali medij cum extremis copula ratio nalis extremoꝝ claudit᷑ elciturue vnio. ¶ Naturale vnum extremorum inert naturale vnum medij:ratic⸗ nale vero vnũ medij rationale in⸗ fert extremorum vnum. ¶ Naturale vnñ extremorum:eſt eorum congreſſus/ ante eſſe medij/ proferẽs effe Naturale medii vnũ/ẽ ipſiꝰ medii eſſẽtia. Rationale vero ipſius medij vnũ eſt medii cum extremis vmo& compa⸗ ratio. Kationale vero extremorũ vnũ eſt rationalis extremorum vnio:querationa⸗ 3 l medii vnitate infertur. Ethec omnialr e quent/ ex natura ſyllogiſmi. Nam ſtatue Vntas— e naturam in terminis ſyllogiſmi:rationem vero& intellectum in eius propoſitionibus(Sůt enim totius ſyllogiſmi& tẽrmini& propoſitiones tres aliter in terminis aliter ĩ propoſitio⸗ nibus pergis. Infers enim natura:ex terminis extremis terminũ mediũ. Katione vero ex premmuiſis/ illationẽ infers. Itaq; naturale extremorum vnum/ id eſt congreſſus extremorum termnorũ:infert natiuũ medii vnñ/ id eſt ſubſtantiã medi. Aſt medii rationalevnum/deſt fumptie medii cum extremisſ vtfit in premiſſis ſyllogiſmi)infert clauditqʒ extremoꝝ ratio⸗ nale vnum:que eſt totius ſyllogimi concluſio& illatio.Sicut enim extremorũ terminorum fubſtuntia infert medii eſſentiã: ita& medii propoſitiones(id eſt premiſſe/ in quibus fumitut jaẽ ſimpli- medium propoſitionẽinferunt extremorũ/ deſt concluſionẽ& illationem: que eſttationalis 5 extremotũ vnitas. Et ſicut ſimplicia&ĩcõplexa extrema inferũt ſimplex& icõplexũ medii ꝛita& cõpoſita& cõplexa extrema/ vt premiſſe: eliciunt cõplexũ& compoſitum medium ſcilicet illationem. ——„———„„„„„ Si acedẽs intertcõſequẽs:oppoſitũ conſequẽtis oppeſitũ inferetaũti f Dialectica eſt hec propoſitio: que tamen nonnichil/ rationi& intelligentie oppoſitorũ confert. Hec autẽhaudaliud t/ᷓ ſi antecedẽs infert cõſequẽs: antecedẽs infert cõle⸗ quens. Sũt eni hec duo antecedẽs& cõlequens/ oppoſita quedã& contra ſe poſita. Que & antecedens eſt oppoſitũ conſequẽtis:& cõſequens oppoſitũ antecedẽtis. Si igitur ad an⸗ antecedens/ ſequitur conſequẽs: ad oppoſitũ conſe⸗— quentis ideſt ad antecedens: fequetur oppoſitum antecedentis/ id eſtipſum conſequens: quod eſtan tecedentis oppoſitũ. Vt ſi lux aliquo pacto tenebras infert:neceſſe eſt vt oppoſitũ tenebrarum/ id eſt lux inferat lucis oppoſitumideſt obſeutitatẽ ſiue tene⸗ pras. Q uẽadmodũ ſi ſohs in noſtro hemiſperio preſẽ tia ſiue noſtra dies/ Nox eſt anticthonũ:neceſſe eſt vt quod nodi Anticthonum aduerſatur id eſt eorum di es:ſit noſtre dici oppoſitum/ id eſt ſit ſolis a noſtro g. hemiſperio abſentia que eſt noſtre noctis cauſa. Si „ ſitorũ ordo Mialecti⸗ ad oppoſi⸗ ta confert. — 5 quoquopacto ortus occaſum infert:& quod occaſui N opponitur ideſt ortus: id inferet/ quod ortui aduer- V Oppo ſatur/ ideſt occaſum Sunt enim oriens& oppoſitum 0Op* occidentis eadem.Similiter& occaſus& oppoſitum S Sequi tur S orientis/ eadem. Hec itaqʒ propoſitio haud minoris eſt necelſitatis: qᷓ ea in quã idẽ/ deſeipſo pronunciatur/ vt homo homò eſt. quã primo veri er fumme neceſſitatis/ arbitrantur omnes. ¶Si idem infert oppoſitum: oppoſitum oppoſiti inferet oppoſitum eiuſdẽ. 7 ſi quc quo Eth Op- ¶ Hec eſt priori eadem:diſtans ab ea folis vocibus /ac terminis. Fit enim iqem antecedẽn Oppoſitum vero conſequens. Oppoſitum oppoſitu rurſum eſt antecedens. Oppoſitum ve⸗ rò eiuſdem/rurſum eſt conſequens.Itaqʒſi idem infert oppoſitum: O ppoſitum o ppoliti id⸗ eſt idem:interet oppolitum eiuſdemideſt oppoſitum · Vt ſi creatura/ infert deum non deus ideſtcreatura:inferet non ctcaturamd eſt deuw. Si creaturam eſſe/claudit eſſe dsumnon eſſe deum creaturam non eſſe eliciet.Si/ vt prius diximus)naturale extremorumvnum:! eli cit naturale medii vnum: Pt rationale medu vnum/ rationale extremorum vnum elici et. Naturale extremorum vnum/eſt antecedens. Naturale medi vnum /illatum eſt& conſe⸗ quens. Rationale vero medii vnum oppoſitum eſt conſequentis. Rationale autem extre⸗ morum vnum: oppolitum eſt antecedentis.Itaq;in natural conſequentia:cxtrema interũt medium. In rationali vero fequella: ediuerſo a medio/inferũtur extrema. Res extrema: rẽ ꝓfert Ree gignitq; mediã. Ratiovero media: extreme ratio⸗ m preſtat originem. ¶ Extrema ad mediumvt vnum oppoſi⸗ FMborumextremo e dueſunt op politio ¶ Trium horum: duorum ſcilicet extremorum et medii oppoſitiones tantum due lũt. Prima ex⸗ orum adiuuicem. Secunda extremorum ſi⸗ lamborum ad medium. Nam vrriuſqʒ extre⸗ nulad medium: oppoſitio eſt vna. Proferunt quippe ampbocxtr& ſimuſ& eoc modo medium/vnuco& fimplici motu eadẽue atq vniformi ſuiipſprum concurrentia. Haud enimſ vt dictum eſt jalterum extremorum ad prolationem mecii/ prius alio cierut aut maiorẽ illi/ dat ſubſtãtie portionẽ.ſed equã ſubſtãtie portionẽ recipit mediũ ab vtroc. ¶Vnde fit vt ambo extrema ad mediumſſint vt vnun o ppoſitũ ſumenda extrema vero et mediumut tantum duo oppoſita. 5 am intellectui/haud dueſimul:ſedduntaxat vna oppolitio/ eſt proponenda obiicien reſentanda. Sumptis igitur tantumextremis oppoſitis:vna eſt inter ea oppoſitio/ pr, & ſmplex. Sumptis vero fimul extrenus K medio:rurſum inter ea/ tantum vna eſt op⸗ tio:qᷓ eſt extremorum ſimul ad mediũ. Collatione quippe K& ratione medii: ambo extrs dem ectuntur partem dicunturq; oppofitum vnum. KReliquum vero oppoſitum nec Nam& vtraq; expremai eodem cõplectimur nomme extremi: vt et quorum ad medium/ eadem ptofecto eſt ratio atq; habitudo.. ¶ Extremorũ oppofitiojabſente medio ſtapilitur:preſentetollitur. ¶Sůptis quippe ſeorſũ extremis ſine cõᷣſideratione ac rõne medu: mẽs ea inuicẽ cõfert vt extrema dyametro diiãtia& inter ſe oppoſita. Acceſſu veromedii illico vniũtur extrema tollitutue eorũ dyametrus/interuallũ diſtãtia& oppoſitw. Sunt eni vt vnñ oppoſitũ/ con⸗ tra mediũ ſumẽda:& medio ioli ſimu vnica ac ſinplicioppoſitione cõparanda. Diſtãt igit᷑ abinuicẽ extrema abſẽte medio: pſente vero 5ᷣůt propinqua/ cõiũcta& eadẽ. Vt in tpᷣe preteritũ& futur cũ acinuicẽ dicũtur/ ſine ratione preſẽtis& medi: oppoſita quidẽ funt K fuapte natura diſtãtia. Ft ambo ꝓpriis qbuſdã atqʒ oppoitis r ationibꝰ finiũt᷑: pᷣteritũ ĩquã quod tuit/ futurũ vero quod erit.Vt autẽ ambo dicũtur ad mediũ& ad pñs tpᷓð ſiue ad id quod nobis adiacet inſtans ⁊illico vtraqʒ propriis rationibus cedunt/ tolliiq; eorũ oppoſitio Et habent eãdẽ ad mediũ rationẽ ac finitmonẽ. Nã vtrũq; tpᷣs · vocat᷑ extremũ: ſiue tpᷣs qd nõ eſt& tpᷣs in potẽtia. Preſẽs vero ad vtrũq; eẽſetut vt medũ/ vtue id qd ẽ& actꝰ tẽporis⸗ 6 1 Fxẽplũ in Ambo en⸗ medmũ no⸗ tionis eiuſ⸗ dem — ——— z 1 Itaq; preteritũ ſimul& futurũ ſub eodẽ potentie&extrermi Alind exs⸗& eius quod nõ eſt noĩne: diſtant a medio/ ab actu& ab eo pſũ in mo⸗ quod eit tẽporis/ ſcilicet a preſenti:vnica tantũ oppoſiuõe ribus.& vt vnnm oppoſitum. Similiter& in moribus extrema — mala plus/ minuiqʒ diſtant iprimis contra ſeipfa: opponũ⸗ turqʒ inuicẽ nulla virtutis& mediocris boniratione habi ta. Sumpta vero virtute media& cõparatavtriq; cõ⸗ tinuo& nomine eodẽ& ratione vna ambo mala ditãt a virtute. Opponuntur eni vir tuti haud vt duo:ſedvt vnũ nalũ/extremi & fugiendũ. llec enim duo virtus&vicium ponum& malum: vnice/ vnicaue oppoſitio ne abinuicem diſpeſcuntur/ funtq; duo oppoſita. ſed et deinceps cum malum ipſum& vicium per ſeipſum ſi⸗ mimus: reperimus id a ſeipſo diuiſum/ diſſidenſq; ſibi ſ oppoſitione altera · ¶ Extrema in principiodiſtantia ſunt g oppo⸗ ſita:in fine autem vnum ſunt. ¶Hec propoſitio m gemino ſenſu bimſq; ĩtelli gentijs vera eſſe oſtenditur. Nam autprincipiũ Virtus intelhigimus tẽporis/ aut ſubſtantie principium vrobiq; autem verum eſt: extrema principio eſſe diſtantia& fine vnum. Nam cum ſine vllo Duplen pri medii reſpectu inter ſe cõparãtur: inucem op⸗ cipiũ fubẽ poſita ſunt& extrems.Poſtea vero ſumpto me⸗ durationis dio: ambo collatione& ratione medi vnum ſint vniunturq; medio.Sunt igitur in principio ideſt prius diſtantta.In fine vero id eſt poſterio re comparatione vnũ. Rurſum extrema prin⸗ cipia ſunt medij:vtqueipſi medio dedere ſub⸗ fantiam. Medium vero finis eſt/ cœĩcidentia& Kian 6 8 natus extremorum Atqui exttema in femet⸗ Minus /vVcium pſis duo ſunt: dyametro abiuncta/ atqʒ oppoſi⸗ ta. In medio vero ſunt eadem proxima& con⸗ W 8 juncta. Sunt igitur& hoc etiam pacto extrema duo in principio id eſt in ſempſis:& vnum in fine id eſt in medio. ¶Vtplurimutn: peifectumi preſtantiuſue oppoſitorum:ſimplex eſiwnicũ et medium. Imperfectum verogeminum ſectie diuiduum& extremum. ¶ Monas preſtantior eſt dyade. Medietas extremitãte& medium extremo. Medietas autẽ in monade conſiſtit. Fxtremitas vero in dyade. Nam tantum vnum eſt medium. Fxtremd autem duo. Contingit autem vtplurimum inter oppoſita:vtid quod preſtantius eſt vicem gerat medii:ſitqʒvnũ/ indiuiduũ& nu meroſimplex. Q uod vero imperfedtum/ aut incõmo qum:diuiduum ſit/ ſectile /geninum&vt quiddam perfectioris extremum lud circũual lars ambiens complectens. Vt bonum eſt vnum inſectile/ medium: induiſum a ſeiplo M Bonũmalũ jam vero boni circunſtantia& extremitasquedam eſt: numero gemina ſecta/in pluð n⸗ Fanttas nuſue diuidua.S imiliter& ſanitas vnica eſt/ media& indiuiduã: calidi frigidi humidi& Egritudo ſicci naturalisproportio. Egritudovero eorum eſt diſproportio: orta ex alicuiꝰ eorum aut abundantia/ aut defectu. Vna eſt igitur& media tantum ſanitudo. Egrimonia vero ge Scientia mina eſt& extremitas: abundans atqʒ deficiens. Scientia pãriter vnica eſt& ſunplex ve⸗ Ignorantia raqʒ rerum noticia. Aſt ignorantia gemina eſt partita& extrema. Aut enim ignorantiã E ſeientie priuatio. Aut coñtrarius oppoſituſue habitus. hunc ertorem: lam pure negitio⸗ nis ignorantiam appellitant. Ft in cunctis ferme oppoſitis eadem lege vtere: diſpartiens idcuod eſt mperfectum in extrema quo:quod vero preſtat medi ſtatuens loco. TOppoſita duoſſimul iuncta:clauduntſcom plentq; trinitatem. . — kti dudut&0 ¶Hec duo medietas K exttemitas/ duo funt oppoſita: que Imul ſũpta/trinitatis claudũt complentq; numerũ. Nã medietas per ſe/ vnita seſt. Fxtremitasvero per ſe dualitas.vnita⸗ Kledier re autẽ& binãrio/cõſtatternarius. Medietus igitur& extremitas ſimul:ternariũ complent. Frr— Qmneeni mediũ ꝑ ſe eſtnũ: Fxtremũ yero duplex. Mediũ autẽKextremũ ſimulfũt tunu. enmu⸗ Et ita in vmuerſis procpde. Nam duorũ oppoſitorũ. vt diximꝰ)quod preſtãtius eſt:inediũ tãs trutas eſt& vnum. Quod vero eſt imperfectum: geminum/ diuiſum dualeq; reperitur. Ambo 1gi tur oppoſita ſimul trinitatem unplent. CQMediũ eſi vnũduale& mixtum: extrema vero duo vnialia& ſimplicia. ¶O mnenãqʒ mediũ: eſtvtriuſq; extremorũ cõᷣplexioytemmperãtia harmomia/ mediocritas & concurfus. Fxtrema autẽ ſuapte naturaſut ſimplicia& mixta. Eſtigitur mediũ: vnum Vnũ duale duale& mixtũ. Fxtrema vero ſunt duo vnialia/ſimplicia& imixta. Mediũ eſt vt dyas vna duo vma⸗ ſibupſi herens& cõiunta:extrema vero ſunt vt due K feparate vnitates. Mediũ eftvnitas lia cõueriũ dyadis: Extrema vero/ dyas vntatis. Subſtãtieeni extremorũ: ſũt vt ſimplices& ſeparate tur vnitates. Subſtantia vero medij:eſt vt ſubſtantie extremorũ concutrentes& cõiunele ſiue ãbarũ& ſipliciũ vnitatũ:vna ĩdi uidua& iſepabild yascõſtãs vtriuſq; extt emorũ vnitate. Vnitasſdy⸗ ¶ De oppoſitorum permixtione& eorum ad duo tantum oppoſita reſo⸗ adis dyas lutione CapXVI Vutatis. Niuerſa oppoſita: ſunt vt duo queuis oppoſita. ¶Nã duorũ quorũcũq; oppoſitorũ: aliud pᷣſtantmꝰeſt/ aliud vero mins p⸗ tretũ. Oia autẽ ꝑfecta in eadẽ ſunt patte collocanda:& vt vnũo ppoſitũ& S perfectũ fumẽda. Cũcta vero iperfecta/tãꝗj preſtãtiorũ oppoſita: irel qua ſur pte ſtatuẽda ex aduerſo perfectorũ:& ca rurſũ vt vnũ aliquod oppo⸗ fitũ captanda. Sůt igit vniuerſa oppoſita:vt tantum duo oppoſita. Lux actꝰẽ tenebrarũ:tenebre veroſpotẽtia& priuatio lucis CHec ꝓpoſitio iductio Idãeſt& exẽplũ pᷣcedẽtis. Lux eni& tenobre primitꝰ opponunẽ:& adiuucet ðparãt. IdẽtidꝰK ao& porẽtia. Quia tñ lux& acł pfecta q̃dãſůt:tencbrevero& potẽtia ĩpfecta nierito:& lux dici atꝰ& actdici poteſt lux. Tenebre vero ex oppoſito/ noĩe„ potẽtie:& potẽtia tehebrarũ/ priuationiſqʒ noĩe exprimi poſſunt. Siliter K albedinẽ vocare Lux Tene⸗ potes lucẽ& actũ: N gredinẽ vero tenebras K potẽt. Albedinẽ itidẽ diẽ/ N igredimẽ noctẽ: bre Actus —„ 4 8 5§ P S — — fallitatẽ nodtẽ. Ft ita ĩ cũctis pge: omnẽ oppoſitionẽ/ ij nã quãuis oppoſi Potentia. tionem reloluenscommodumad commodum/& incommodum ad incomniodum. Abedo 3 6 Verum omneſomni cõſonat vero:& pertectum Pel ecto. 5 Kigrec o. ¶Vna tãtũ eſt veritastantũ vna pfectiò Nã& i diuidua videat᷑& latiſſia eſfe veritas /pa⸗ titer& pfectio:ꝓportiõis tamẽ nexu K vieulo/ Veritas ois omni veritati:& pfectiòi pfecti No Pies. adunat. Cis quoq; falſitas! falſituti oĩ:& ipfecio ipſectiõn eſt annexa& vna. Veritas fal⸗ Ptdccde duob icũt᷑ oppolitisitellige K& ea exprimi cũctis Q uieni artẽ nouerit eiuſqẽ ſitas. & oppoſiti:noſcet& Perfecki& ipfedi Vntatis& nũeri& oĩm ſimul oppoſitorũ modum. COmnium oppolitorum longitudo eſt vna:latitudo diuidua. Tãtũ vna MO ppoſitorũ latitudo eſtlinæaiſiue dyametroppoſitiòis:qᷓ diſtãt abiuicẽ duo qcunq; op⸗ Ver 1A8 ta⸗ ꝑoſita:vt actꝰ& Potẽtia/ Lux& Tenebre. Forũ vero Iõgitudo cðrigit ĩ duplici oppoſitiõe. tũyna per⸗ Pſt eni reſpõßꝰ duorũ aut pluriũ ꝑfectorũ:aut duorũ pluriũue ipfecorũ. Vt Lucis& Acꝰ fectio. ꝓpottio:ſimiliter& Tenebrarũ/ atq; Po⸗ Ee reſpðſꝰ. Oia itaq; oppoſita diſtãt/ op⸗ Lux—— ſrene bre ponũtq; latitudie ſũtq; duudua®he Lo ngi tu do Ene rũ la⸗ ſui diſpoſita. Lõgitudie vero:ſibimetipũis——— tudo. cõgruũt/ reſpõdent/ vniũturq;: ꝑfecta in⸗ m perfectis& imperfectis imperfecta. „ ¶ Q uodlibet infinitis eſi idem& 3 infinitis oppoſitum. Nã infinite fůũt oppoſitiões:& idefinita Aus Lon gi tu do Poten t oppolitavt lux eadem ett Actut Porimei Diei Veritati · Propinquitati&alijs in⸗ rpegdun P 2 10d opn ne E ⸗* 5 —.— 2 . — —— 7 — ———————— —————————————— ———— F— — ——————— numeris ꝑfectis. Ipſa quoq; lun 3 tudinis permix te eorũ vntuerſa permixta vt lux atufux eſt& potentiatenebre:tenepreverotaetu tenebre& porẽtin luꝛcprs. oppoſitorũ pe dicere eſtlucẽ actu lucẽ& lucidãlueẽ.Idẽ lucẽ potẽtie tenebras:& ohſee accõmona ,— Ois diſci⸗ enere pẽ cõſtat oppoſita eſt eorũ oppoſitis:vt Fenebris/ Potẽtie/ materie/ no⸗ diſtantie/& cunctis ĩperfectis. ¶Ex coincidentia/ long⸗ oppoſi⸗ dinesse/ loquu⸗ tiones./ ant. Le enim cõ⸗ cidunt q̃⸗ cũqʒ eiui⸗ dem ſunt M longitu dinis:vt perfecta oĩa iter ſe itidem& imperfe⸗ i— cta: permxtim fnbniꝰ oppo⸗ ſiti nomine! de alio interdum loquimur. Vt de luce per actũ de actuvero per lucẽ. Tenebũñ/ interdum per poten tiam/ pre t itia vero per tenebras exprio⸗ mitur. Etnõ modo hoc/ ſedd⸗— i duorum oppoſitorum habitudines:interdũ alienis oppoſitis permiſcemꝰ& u ———— 2. 5— uutio hãc oppoſitorũ permixtã locutionẽ:cũctis diſ ciplinis accõᷣmodã& ſũme vtilẽ eõðpelies bi iplinis ¶ Artis oppoſitorum vtilitas& applicatio. C Oincidente oppoſitorum longitudine: Intelle. F ngenus/ de Specie in ſpeciem ex diſciplina in diſciplnim 5 eadem lege& ratione pertranſit. 1 Onnikeniag aupth⸗ conſtattantumduobhus/ generae ſet. Wlniuspprietates ilius vero difſerentiask ſubſärtiales uteſum utrens atqʒreuoluẽs. Nam cũ ſimpliciũ Ke 5 are boe Predicabiſia ĩprimis quinq; vulgatiſſima& ſubie ü eorũrnũidiu nmtn 4tranſii aliquiã/ quod cundis predicatis fubeſt:reliquum vero tranfeendenꝰ/ foloptie pre licatã yt ens znů idẽpotens bonũ:& quecũc;ſupremetranſeendentipn N— 2 6 ſunt peculiaria& propria: harueptem dictionum& vocum man— ne duntaxat ſibi quattuori adaptatasvendicant/ Genus/ Speciem/ Genetis 3 Fe ſpeciei/ qnalitzte QavtPote quas 5 ponderè atq; ohücte ſolemus, Nempe interrogãri qirale ſit aial:rationale aut itrationale: Piſtlina ualis verohornoxiſibiksreſpõdendẽ. Nichil infra genus/ humana meditarurdieiplina: rjxpln⸗ ſinul/cũdifierentie quiddnate: ſpegieiproprie⸗ niq;& extra& poſtproprietatem Op. umane ſcientie& diſcipli⸗ Differentiam& ſpeciei Proprietatem. Genus enĩ& ſpeciem: vt precipua& ſubſtantialia& tecta in linea coliocata deſimunt. differentiã vero& proprietatem: yt eorũ circunſtantias ℳ tesguedã vt pote quas de genere aut pecie quale rogatribus.re⸗ „ & laterales quaſdam— qualitates. Sunt enim differentia& proprietas: Ge⸗ nchil quoginfta ſpeciem cõcipit. Inchbat oĩs diſcipjinã a genere termiatur in ſpecie. Cõ⸗ tinet ſelequadrato Generis: Speciei/ Pifferentie& roprietatis. Aut diuidens Genaut finiensſpeciem. aut demõſtrãs Ipecieipropri⸗ etateni. Hi quippeſunt trini cuiuſuis difcipline“ N actijs generis diuiſio ſpeciei diffimtio/ proprie Ge tatjs dẽmonſirati. Fadem diferẽtiaque diu⸗ pia *2 tãtem eliciunt/ eãqʒ demõſtrãt. Indifnibile eſt enꝰ Indiuiſibilis ſpecies: indemõſtrabilisdif⸗ FenaSu eſt maximũ diſcipline/ ſummũ & precipuũ eius predicatum.Speciesdiſcipline vltimũ minimmum& cunctorum ſubiecũ:qua⸗ de& genus& difierentia& proprietas/ in di⸗ feiplinis enunciatur.Itaqʒ repudiant cundehu mane diſciplinetria hecꝰ Quod inquam ſupra ₰ genns eſt/ tranſcendens: quod ſub ſpecie indi⸗ 1— uiduũ/ ſingulare/& vnum numero: quod de⸗ 6 6* ter tranſcendẽs& indiuiduum. ſcientia omnis quo fblubſtanriala& precipua deſumit:gen ſ enenrtn U pP mmnd wundy undy um da 5 sudwpr nepndo —— — — ——— M nd Differetia ————— — — z —— „ „ — 4 1 „ p. 1 mmndnd E 1 roaupV d surp zh Wp cbꝛ Suapimd 1Sr ↄqhni surpod xr uriꝰꝰu pV 21P 1 geciẽ Ict aũtẽm Hõc aſquid& ãccidens: duò inherentia iminuſue precipua e:biniſc; adiectiuis differentia& proprietãte e S. Seenneenrproportoablechiameürpucb1ſct. eodene quchtete Genete/ Specie/ Piflerentia& Froprio. Sunt& facientes idem:aut e Speciem finientes/ aut eius Proprleratem generis&difierentie quidditatedemen⸗ Conſtãt vniuerſe diſcipline quattuor tantũ terminus: propoſitionihus i* be 5 nibus gemints: Principio& concluſione quarũ illa intellectuahs& herleeohnah vero rãtionaliʒ& altetius medio Ulata atq; demonſtrata: Terminorumnnneki⸗ poſitionũ numerum/ duplus. Q uattuor enim diſciplinarum funt Se en e ferentia proptiũ. Enũciationes autem earum due. principlii Sſ uſic. 3hr bini: generis djuiſio& ſpeciei difũmtio. Propoſitionum cenic; adus t qiilinatih cluſionis inquam demonſtratio.· Itãq; liquet quanta facilitatet coincident ———— 6 dij — rũ tantũ tri ni act Di⸗ — ſinið — 7 Pg. Ndemöſtra⸗ Omnes igitur Ru⸗ — — — — .— ea& Geo⸗ L. omnium hnmanarum longitudine:ſeſe liumanus intejecs ex vnaſeentiainaliam o prioridiſſonũ: Nichi nõ eadem proportione nõ pari analogia/ ac proportiona Oẽs diſci? Prioreꝑtractatũ. Eſteni quodlibet/ ĩ quolibet. Nichilalicuiqeeſt.liſcẽ ac tanti ſe ſũt eqj⸗ ſ untq; vnũ apud itellectũ vnuerſa. Ex gehere vniꝰdiſcipline:fert᷑ ĩtellectꝰ ptrã es pari cõ⸗ alteriꝰ. Ex ſpecie ĩ peciem/ Ex differẽtiaĩ differẽtiã: Et ex Dprietate ĩ proprietatẽ. Piat: eadẽq; lege ex vna penetret/ ptrãſeatqʒ in aliã. Nichii poſteriore diſciplina —— 2—„—„.— 771 P F ſãtes qua⸗Pricipio digredii alteriꝰprincipiũ: Exdeniq; cõcluſione/ĩ illationẽ. Ex quadtatovijet 4 drato. quadratũ altertus. Extoto totũ:& partẽ ex pte. Intellectus equatio eſt ſciẽtiarũ oĩm:earun iuxta poſitio& cõmẽſuratio. Oiĩa earũ genera/trãſfertĩ partẽ vnẽ:ĩ alia verog aduerſap pecies ſtatuit. Collocatqʒ genera cũcta eadẽ lõgitudine:vt proportiõabilia/& vt eadẽ 5* ces vero oẽs vt eaſdẽ pariter ſibi reſpõdẽtes/ oppoſita lõgitudie cõſtituit. Genera oĩa Sbecies uoq; oẽs ĩvnũ cõflat. Hoc eni pacto vniuerſorũ coincidẽtia ſmilitucinẽ ppon Bsplũin tionẽ&idẽtitatẽ deriuatelicit ifert. Exẽpli cã Arithmeticũ genꝰẽ nũerus: Geometrici ye⸗ Atithmeti⸗ ¹0 genMagnttudo. Nũerigit ẽ vt magnitudo:& nũeriſpẽs vt magnitudinisſpẽs nien ei& magnitudo eiuſdẽſũt lõgitudiis:& eodẽ ãbo gñ̃is noĩe cẽſent᷑. Nũeri quoq;& maꝑni⸗ tudinis ſpẽs:eiuſdẽ pariterſũt Iõgitudinis/ vocãiqʒ eodẽ ſpeciei noĩe:quo& gibꝰopponin metria. & ex illorũ aduerſo collocãtur. Tranſit igit intellectꝰ/ de numero in magnitudinẽ: deq;ils Intellectu⸗ pẽbus/ in huius fpẽs Genera iungit inter ſeſe:& ſpecies iter ſe. Vtrũq; vtroq; metit: nůeri alis diſcur⸗ magnitudie& magnitudinẽniero:ſimiliter& ſpecies ſpẽbꝰ. Nichil in nũero reperit quod ſus. non inſit magnitudiu. Quecũq; de numero protulit vult iubetqʒ intelligi de magnitude. Ft quecunq; de hac intelſigi&de illo. Aſſeritqʒ omniũ eſſe legem eandem /iuicium iden eumq; qui vnum nouit/ noſe omna. ¶Vnfit vt duplex ſit noſtri itellecꝭꝰ latio: vna ĩlatitudinẽ aliaĩſõgitudinẽ & In latitudinẽ fert intellectꝰ/ a genere quolibet nlõgttudinẽen de quouis genereyji aliud ꝓportionabile genus. Arith Vaut de ſpẽ vnis:i ꝓportiòab⸗ lem alteriꝰ ſpeciẽ. Prima itellect⸗ latio eſt vt abj metica i bmarũ/ temanun & quaternariũ ſi⸗ ue vtde puncto in lineã/ ſupficiem& corpꝰ Scda vero de vnitate ĩpũctũ/ Secunda. de binarioinlineãf de rnario in ſup⸗i ficiẽ/ de qᷓternario in corpꝰ. Eit enim vnitas/ numerorũ pũctũ: Binarꝰ/ pri— ma nãerorũ linea. Ternariꝰ prima nũerorũ ſupfiI primũ nũerarũ corpꝰ. Eſt eniqᷓternariꝰ pyramis 7Et ſicut vnitas genꝰ eſt nüe⸗ rorum:ita& puncũ magnitudinũ eſt gens. Tres autem ſũtvnitatis ſpẽs treſue nũeri:lincaris/ ſuꝑficialis/ corpores. Totidẽquo ſpẽs magnitudinis:linea/ ſupficies /corp⸗ Nã vtrobiqʒ&iĩ nũero& ĩ mãgnitudie:ab einſdẽ gũis vt idiuidui/ ac ſipliciſũmi ftis lea⸗ tebra trine oriũt᷑ ſpẽs: qbus quãtꝰ eſt nũerꝰ: tãta euadit& magnitudo. Vnutrinus eſt nůen Vnitrina& magnitudo. Vtrũq; gñis& pricipij vnitate cõiũcdũ:ſpeciei& finis trinitate eus dit diſcretũ/ atq; nũeroſũ. Ampo eqta ſũt ĩuicẽ& cõ̃mẽſurata. Pñctũ enim linea/ ſupficies corpꝰ fũt totũ magnitudis. Vnitas idẽtidem/ binariꝰ /ternartꝰ& qjternariꝰ:totũ ſutnũenꝰ omnis nũerus. Vt ꝗſimul iuncti Pythagoricam omnium ſupremam decadem implent Pitnagori⸗ ¶ Tanta eſt rerum longitudo:quanta& latitudo. ca de cas. ¶ Nã tãtũ eſt qdlibet ĩ ſeipſò: quãta fũt oĩa/ vt extra ſeiuicẽ fubſiſtũt. Pit igit alicuiꝰ gů latitudo:indeꝝ lõgitudis oĩm generũ. Vt ſialicui generi/ ſubſũtĩ latitudie ſpẽs tres:erütk Fxẽplũin extra illnd genꝰ alia tria gña/qᷓ eidẽ ſuberũtĩ lõgitudie. Vt gaſubſtãtiã/ ſiue ſubſiſtẽtũße fubſtantia. nus ĩtres ptimur ſpes yicktia llcbilia& ĩtellectu pᷣdita: dico& tria eſſe genera poſt ſiblẽ tiã ĩ laritucie ſumẽda:quãtitatẽ qjlitatẽ& locũ.tãtãqʒ eſſe ſubẽ longitudinẽ: quãta eſi 4 latitudo. ðᷓ ubſtãtie qppe latitudoẽ hec ſubſtãtia Vita Sẽlꝰ/ Intellecꝰ.ſiue ſubſiſtẽtia vu⸗ tia& ĩtellectualia. Eiꝰ vero longitudo hec SubãQ uantitas/ Q ualitas/Locus. Vnitrine ſubãĩ latitudie/ vnitrina& ĩ lõgitudie. Vtrinq; cq̃lis ei hũani itellectꝰ latioab eodẽgñ Prima itel⸗ lectꝰ jatio. Mag. Fciesvt trĩgonꝰ: Qnatem biimodoi Scõſtãt oa ſitqigenut 3 6 9 ( ſe 4 1 ( — —— ——— ynit⸗ u ſeto um ſue in latitudinẽ per ſuas ſpecies/ ſiue in longitudinem per reſiqua genera digrediens N hec propoſitio rite intellecta:ſupra modum conducit/ ad capeſcendã multarum reru mintel hgentiam. Precipue quopacto vnũquoduis genusiſit in leip ſovt omnia:& omnia vt ali quod vnum. Ft tantum eſſequoqlibet extra ſeiplũ: quautũ eſt intraſe. Et exteriorem alicu i tus numerũ/indcẽ eſſe iterioris:& internum exte⸗ rioris eandẽq;elſe longitudinis& latitucinis ſcien— tain. Cognita enim alicuius generis latitudine in V V Tantũ efe quotue ſpecies diſtribuat: noſcesillico& quotquot K gwa XSlus Ne extrn extra ipſum ſunt genera/ quantaqʒ ſit eð ſatitudo.—— dnod bet Ac tota inſupet latitudo/toti reſpondet lõgitudim. ℳ quantum Et latitudiis ſingula: ſingulis longitudinis. Vita utt itrale. quantitati Qualitatiſenſis/loco intelledꝰ. it eni Was)„„„6 generatio/ ſecundumſubſtantiam. Augmẽtatioſe⸗& cundum vitam& quantitatem. Alteratio ſecund„ ſenſum& qualitatem. Loci mutatioſecundum in O uan S Latio mo⸗ tellecum& loeum. tuũ preitã⸗ ¶ Rerum latitudo atq; longitudo: an gu⸗8.— poſitum& lum cõplent rectumſequalii lateru n.[1Loc Pieeleen ¶ Nam rectus angulus eſt om nium precipuus/pri N mouen mus K medius extiemorum angulorumſpeciestotiuſt; quadta ture oppoſitorũ medietas. Et latitudoſvt diximꝰ jequa gitudini. Co mple ntigitur mul longitudo& latitu dorectum angulum/ amborum equãliũ laterũ. Et hic angulus re⸗ usmetrumeſt& menfirã rerum omniũ:exprimẽs quantum ſit quodlib et intra le& quã&M ohr tum extr? u nta litvnt u E uiuſqʒ entis& interior K& exterior fecunditas. H uius autè an⸗ tud gul VertexS& 3 UiuSs me totur iplum pꝑ rofert gignit elicitue anguſũ.Initium enim& ne 6 f 2. 7 n„ F 3 B 1e 1 tt. lmtuumer in S 5 el konsvtriuſchhneslattudini?& pngitudinis. Pr in ipſum rã latitudo/qᷓ longitudoire⸗ menſura 8 1†1* 3 1. 8 2—*.— uEoit Mect untur coherent. R eſoluuntur quipp ev u en tia in S 4 17 do—— fubſtãtiã ſihiter& ſẽſibilia& iLel 6 u mt 1M. Senſ§ vt precipuo&per ſe fubſiſtentigeneri inlierentquãtitaꝰ qunliras& locꝰ hec enim cũ accidentia ſint nullumaliud ꝗᷓ in fubſtantia eſſe recipiũt. Pſt igitur angularis apex communiſq́; vertex vt — ſubſtantia: totius ipſius anguli caput? foñ satq; utium. à quo cuncta e a emergunt Pr e en s r ita ſenlus& ratio fiue umanus in ——tellectus. Pt eocem modo vtere hoc. Vs Bmarnus[Tern a reco angulo ad cunetorum K generũ kEſpecierum proportionẽ dmoleedã. 2 S pliciũima&prima ſumũtur?neutium dum————0, genus ſtatuendum eſtini tus anguli — preeſt: aut reinquendus eſt St 8 — rp Supfi. inſeribenda. li omnn quuppe lerie⸗ ſu⸗83 efñſclprins piin Kichil ſunhliciſſimò ſnielus. Qufadmodum in ngucg purſto ynirate prius m inus ac ſimplicius. nec; item in— e naut ſimplicis reperiatut. Itaq; dipoſitis in altero angia e⸗ drius minus aut ſimpliciꝰ reperiatur. Itaq; e⸗ heromagnitudiibustangular ieorum apicunichil erit inici ibendum ſed is aut V inquendus eſt: aut priuationis notula deſignandus., 6 — L.. . Dedalogia ſeu variatio& quadratura oppoſitotum FDem eidem idẽ eſt& oppoſito o poſitum. oppoſitũ yero eidẽ eſt oppoſitum:& oppoſito idem. dẽoppd ſ Lun clara lux eſt& obſcure tenebre. Luxtene⸗% Tenebre ſunt lux obſcura:& lucide tenebre, bre. S ¶Veritas/ vera veritas eſt& falſa falſitas. vrit Falſitas autem/ falſa veritas:& vera falſitas. Falfitas. ¶ Neceſſitas neceſſaria neceſſitas eſt:& ipoſſibilis ĩpoſſibilitas Impoſſibi⸗ Neceſitas litas autem/ impoſſibilis eſt neceſſitas:& neceſſaria impoſſibilitas Impoſſibile ¶Affirmatio affirmationis eſt affirmatio:& negationis negatio. Negatio afitmatio Veromegationis affirmatio:& afirmationis negatio. Megatid. ¶ Actus/actu actꝰ eſt:& poteſtate potẽtia.potentia verojadu potenti: & poſſibilis actus* Zäus ¶Natura/ ſecundum naturam natura eſt& violenta vis. Vis autẽ /ſecun⸗ Potentia. dum naturam vis:& violenta natura Natura ¶ Pricipium/ a primo principium:& a fine finis eſt. finis autemja principio Vis. finis& a fine principium. principiũ ¶Preſens i preſeti plens eſt: quod erat—— futurũ. Preteritũ verojin Fms PpPreſẽti preteritũ dicit᷑: quodi preterito fuit pᷣſens. Futurũ deniq; preſeni preſen kuturũ eſt: quod in futuro erit preſẽs.Vt hodierna dies hodie eſt hodem preteritum ãᷓ hericraſtina dicebat. Heſterna vero/ hodie quoq; heſterna eſi: queher vocabat hodierna. Slliter& craſtina/ hodie Graſtina dicit:qᷓ cras vocabiw Futurum hodierna. Extrema itaq; tẽpora/ p̃teritũ futurũqʒ idipſũqc ſũt dicũt᷑ad Hodie lien mediũ p̃ſẽs. Ad ſeipſa vero/ dicũt᷑ nõ i qẽ fũt:ſed id quod eſimediũ Sun S eni ĩ medioextrema:& ĩ extremis medium. Totũ pars ¶ Totumſex toto totum eſt:& ex parte pars. Pars veroſtotius quidempan eſt:& partis totum Magnummagnitudine magnum eſt:& paruitate exiguum. Paruum verojparuitate magnum:& magnitudine exiguum Habundãs ¶ Habundans habũdãtia exuperat:& priuatione deficit. Defectus veto Pefectus. habundantia minuitur:et priuatione habundat. Figendũ ¶ Fligendiſeligenda electio:& fuga fugienda. Fugiendi vero/ vitanda d⸗ Fußiendũ. ctiotet fuga eligenda. Vnitas ¶ Vnitas vnica vnitas eſt:et plurimꝰ numerus. Numerus vero vnicus qui Numerus dem numerus eſt& plurima vnitas. Jicici ¶ Amiciciaamoris eſt amicicia:& odij odium odium verojamoris odiũ odium:& odij amor. ¶ Primumſ eſt a primo primum:& a ſecundoſecundum. Aſt ſecundumã Vita Mors. ſecundo eſt primum et a primo ſecundum. Manifeſtũ(¶Vita eſt viuens vita:et mortua mors. occultum·¶ At mors viuens mors eſt:et mortua vita. ¶Manifeſtum/ palam eſt manifeſtum: et clam occultum. Occultum vero — ( bo palam occultum:et occulto mar ienum predicatur. ¶Loquens/ vocem dicit: ſilentia loquitur. ¶Snens veroſſilentia fatur:vocem ſilet. 4 FPlenump! enitudine exuberat: vacuitate carens. Vacuum vero vacuitate Plenum plenum:—— vacuũ cenſetur. in ¶ Equalejequali eſi equale:et inequali inequale. Inequalevero equali ine⸗ Fauale quale:et inequali equale probatur. ¶ Frequẽs vt plurimum frequens eſt: etrarenter rarum Rarũ u ver S aro Frequens frequẽs:etfr equenter rarum. Kerum: CS dor inus dominatur:ſeruus ſeruit. B 4 minus ſeruit:ſeruus dominatur. Seruus ¶Hactenus deſim plicibꝰ oppoſitorum quadraturis. C Que autem ſequuu tur permixte ſunt eorum locutiones et habitudines. Tancahi F5—— laude dignum eſt: et vituperio indignum.Vituperabile— abi Wero laude indignum:et vituperio dignum demonitratur. le. EE E /irtus bonis ac ſtudioſisvitus eſi:malis verovicium. Aſt viciũ virts viciũ um m per ditis ac malis virtus eſt: bonis autem probiſq; vicium. Bonũ ma⸗ (LEligunt ¹ udioſiac probi virtute m vicia fugientes. Reprobi autemvir- lum. tutem deuitantes: vicia proſequuntur. Flecdio ¶Sanctitas ſanctis eſt mundicies: que ab im ũdis pro labe habet᷑. Aſt ma/ Puga Pro⸗ cula/ cõtaminatis et ĩmũdis jeſt vt mũdicies: qa ſãctis/ cõtãminatio reputat bi Reprobi ¶Scientia doctis eſt amica illiteratis vero et indoò ctis inimica. Aſt igno⸗ ganctitas rantia— ãtibus eſt amica:qᷓ doctis ſtudioſiſqʒ viris eſtinimica. Labes q ſui luis eris preſentia dogmata lector: 8 oppoſite feu logodedalie. qʒ tibi res vna hac arte pateſcet: nichil eltvnum ꝙ lit inoppoſitum. b. diuerſa paratſbiſbmaq; gignit: val bet in proprium woluit et oppoſium. s deus eitmichil eſt nichil aut deus ei nil. ut nichi Meſt deus hos implicat iſta modos. Claraq; lux xſlux eit:tenebre/tenebre quoq; clare: Lux tenebre obſcure: cecaq; lux tenebre. Lex eadem elt cunctis:diſ peſcens omnia quadto. Volue igiturconter:perficeſclaude gyros Loquens Silens. Attis oppoſitorum ſiue aedalogieFinis. deo Honor qui(vt ſacta volũteloquia) fecit oĩa duo:vnũ contravnũ CEi⸗ eſt in edibus R.IMN C. P Franciſai de Hallevvin: ambianorum s.Anno ab incarnato deo 150.ꝛ½ Nouembris ——. 6.* S— ————.————— „——————————— CCGAROLVS BOVILLVS ILLVSTRI VIRO LVDOVICO BORBONIO PONTIFICI AC DVCILAODVNENSl. 8 QOent prodituri in publicum nouelli libri illuſtris Ludouice exquirere ſibi patronum:cuius auſpicio/nonnichil ſibi& ro⸗ boris cõparent& claritudiuis. Preſens igitur libellus abste 2 vſibi patrocinari commode expoſtulat: quẽs: regiiſanguinis nobilitas& precipuꝰ virtutũ fulgor] maximopere illuſtrãt In hoc autẽ opuiculo varie vtimur generationis nomine:in⸗ terdum illud in eam ſignificationem ſumentes qua ſumere naturales philo⸗ ſophi ſueuerunt: pro inqᷓ horaria inductione ac tẽporaneo aduentu ſubſiã tialis forme in materiam. Nõnunq vero illud latius proſumimus: volentes omnia ab vno tantũ principioſaut creatione aut generatione orta eſſe. Oia quippe implicia atqʒ euiterna vt Angeli Materia ac Rationales anime:in⸗ ſiãtanee creationis ortutota ſimul ſũt ad eſſe deducta:diſpari tamẽ diſii milq; modo. Nã& angelus vniuſquiſqʒ ſmul totus eſt factus&angeli oẽs ſimul facti. Materie item pars quelibet& ſimul omnis materia:repentinũ habuit(ſed poſt angelos)init ium. Nec diſſimili aut priore initio ortũ eſtto tum angelorum genus: ortu cuiuſuis angeli. Neq; h aut priorẽ duxit or⸗ tum tota materies: partium ſuarũ origine/quaq ipfa ſit poſi angelos creata. Rationalium autem animarũ genus(ſue ſubſtantie de nichilo emerſione a ſcatebra)ab ſuis partibus diſſidere cõprobatur: quandoquidem aliter tota aliter quelibet aia prodit in eſſe. Anime nãq; ſingule cũ ſint natura ipertes momentanea origine tote ſimul ad eiſe ducũtur. Vniuerſus tamẽ animai numerus(quã totã animã totiuſue rationalis aie ſpeciẽ cenſemꝰ)haud to ſimul:ſed diuidua tẽporis fluxione particulati ac ſeſim in eſſe ꝓcedit. Et hoe pacto cũ nuſla aĩa ſit generabilis: aĩam tamẽ totã vtrãq; veroid⸗ eſi& omnẽ& totã aiam nemertẽatqʒĩcorruptibilẽ eẽ ingenne fatemu.d⸗ cimuſqʒ gigni hactenꝰ hũanã ſpeciẽ: procreatiõe ⁊iarũ aſſidua hoieʒ quoq indies feri& abſolui.qui cũ ĩpreſẽtiarũ inabſolutus& ĩperfedtꝰſit: nõnq ſuccedente procreationis rationaliũ aĩarũ periodo:integrũ ſui eſſe ideptur eſt totuſqʒ genetationis naturã dune hic libelꝰ:ad. aperit recenſetqʒ quis ſit precipuus atq; immortalis totiuſq; materie actus quem conſecutã nactaq; materies: nil vltra expoſtulet nullo ſit preſtanti — ac potiore fine conſumanda Vale. —— h aUt c 8 ku :qund uni bſtantialis actꝰ acquiſitione TSubſtar S uentium eſteſſe. Senſitiuus actus: anmalia fouet& continet in elſe. Fo etenum preſente:& ſunt& animalia ſunt. Rationahs anima/ humana eſt eſſentia: que hu⸗ manum elſe roti corpori largirur: eſſc; pars humane ſubſtantie: precipua& prima/ qua ani mal eſt homo. Aduentante igitur in materiã ſubſtantiali& primario actu/ coq; preſente: qᷓ Prius non erant/ generari dicuntur:& a non eſſe/ progredi ad eſſe:& ex non ente/in ens. ¶ Ante generationem vna eit conſiſtentia:generationis actu prior jomniũ primum& vltimum. S Materia prior eſt& generatione:& ipſo generationis actu. In eã quippe/ actus ipſe ſub⸗ ſtantialis generatione aduentat: in ea fuſcipitur& ſtabilitur. lpſa eius fultura:& organum qmnium ipflus operationũ eſt. Quicquid profert ſubſtantialis actusꝰ quicquid fua fecun⸗ dutate gignit: oĩa in materia/ vt fubdita potentia ſtatuit. Illam velut quandam noctem& memoriam: vãriis accidentiũ ſpeciebus iplel vr intellectus& ſuapte natura actuoſus& ĩ⸗ paſibilis toreutes)inſculpit · Exonerans eniſfeſe paſſionibus& accidentibus cunctisi ci⸗ tra humanas notiones)omnia indit materiei. Hanc igitur materiẽ actu ipſo/ tẽpore priorẽ elle oportet.& preparatã imprimis a natura vt cõmunie futurorũ vniuerſurũ actuũ domi⸗ cilum: vt ſubſtantiale eorum vehiculũ. Sicut enm memoria locus eſt& fultura intellectna lium ſpecierũ:ita K& materia ſubſtantialium actuũ promptuariũ eſt in quo cuncte forme a natura ſiſtũtur/reponuntur conduntur. ¶Materia omnium cõmunis eſt vna eadẽ atq; indifferens. chil:& minus eſt qᷓ hoc aliquid. Nã neqʒ eſt hoc/ vel hoc:aut altud aliquid eorũ que huiuſ⸗ modi ſunt. Incognoſcibilis& indicibis eſt: vtpote quã fub nullã differentiã aut proprieta temtexprimi contingit. Eſt enim prior omninatural rerum proprietate ac differentia.cum ſit& confuſiſſima actuũ omniũ& proprietatũ facies: cũ ſit iluper ĩdifcreta moles:ex qua omnis actus partem accipiens/ ſeſe eafulcit vallat firmat. Si enim actus& forma: eſt cu⸗ tuluisrei proprietas: per quam de vnbqucq; enunciamus eſſe ipſum hoc! vel hoc: non eſſe hoc aut iliud: neceſſe eſt vt ante ipſis actus aduetitu/res omnis ſit ĩpropria atqʒ idiife⸗ rens:ſine definitaaffirmatione& negatione. Affirmatio quippe& negatio differentiã actũ & proprietatem re um comitãtur. Mãteries igitur peculari& poſ itione& negatione prior eſt:cum de eaipla dictitare nõ jiceat: neq; hoc eſt neq; hoc non eſt. Ambo qppe vniuerſa⸗ lia contraria omne at; nickil:ſimulde eodem enuuciãtur. Omnia etenim eſt materia& ni T chil eſtmateria. O mnia eſt priuatione& potentia Actu vero habitu& proprietate nichil. ¶Materia eſt oim potẽtia ex qua cũcta fiũt& naturali gnatiõe abſoluunt᷑. ¶ Omma quecunq; modo ſubſiſtuut: prius non erant poterant tamen eſſe · Erant enim poſibilia: per ſubſiſtẽtiã ſue poſſibiitatis atqʒ potentie /vt materie. qua ante omma ſub⸗ tente: poſibilia cuneta& alquopactoſ vt potentia inchoata& fubſiſtentia cenſentur. Fx mclulo quippe/ natural virtute nichil fit neqʒ quod fieri impoſſibile eſt: id aut factũ eſt aut fiet aliqñ. Quo eniĩ pacto cuiꝰ nulla preextiti potentia: quodue inchoatũ poſſihilitate nõ fuit: fieri potuerit/ Neceſſarium non eſtfactum: quod femper fuit in eſſe quod& omniũ eſt cauſa Impoſſibile non eſt factum/ uod fieri nð potuit. Solũ igit poſſibile a ſũma illa& luprema omniũ neceſũtate: ex poſſibilitate& potentia/ in actum& naturale eſſe prodiiſe * forma. lec enim dattoti eſſeeſtq; cunctorũaccidentiũ& operationũ to⸗ tus: precipua& prima cauſa. Vtfubſiſtendi forma: elementis/ mixtis imp⸗ Subſiſtẽdi is& mineralibus dat eſſe. Vita viuentium eſt elfentia: ipſumq; viuere forma. Quid ſubã ntialis actus:eſt cuiuſuis ſubſtantie/ actus primus& peculiaris lis actus. Senſus Ratio. Materia gñatione & actu Materia Nox& me⸗ moria que⸗ dam eſt, ¶ Materia aliquid quidẽ eſt vt totusſubſtantie pars& incõpleta ſubſtantia. Plus eſt qj ni⸗ ———— S ——————— ——————————— L. declaratur. Omnia itaq; ex priote poſũibili tate& potẽtia preexiftẽte:fiũt abſoluunt cõpleni. ¶ Trina eſt rerum potẽtia: diuina inquã mẽs materia et elementatio. ¶ Entiũ poſſibilitas/ eſt trina. Diuina mẽs/ Materia/& elemẽtatio: que eſt materie/ abelemẽ tari qualitate: proxima& cognata ad ſuſceptionẽ actus diſpoſitio. Nã deus cũctorũ eſt opi⸗ fex/ virtus:& potentia vniuerſorũ que ſunt ſiue ſenſibiliũ/ liue intelligibiliũ. Iſq; eodem modo oĩa de nichilo nulla preexiſtente materie ãad eſſe produxit. Deoigitur ab eterno ſub⸗ ſiſtẽte/ veraciter ꝓfecto enũciare poſſumus: eternã fuiſſe& increatã rerũ ommũ poſſibiua tem. Oia ab eterno fieri potuiſſe/ fuiſſe poſſibilia/ fuiſſe in potẽtia: que aliquado ſũtfada&ex eterna potentia/ in tẽporaneũ actũ deducta. Et hec cũctorũ poſſibilitas ſeſt diuina ipla mẽs que ab eterno& ſubſtitit& vniuerſa ponit. Ab hac poſſibilitate:& immateriales an⸗ geli& materia& omnis creatura:fuile ab eterno poſſibilia& in potẽtia dicuntur. Propiot autẽ rerũ potentia/ eſt ipſa materies:que dunta xat ſenſibiliũ/ non autẽ ĩmaterialiũ angelo⸗ rum potẽtia ac poſſibilitas eſt. Hec eteni prima ſenſibilis totius ſubſtantie pars eiuſue icho atio vocatur. Et hec rerũ potentia creata eſt:& orta a poteſtate prima hoc eſt a deo. Proxi⸗ ma vero vltimaue poteſtas& poſſiblitas oĩm: eſt vulgatiſſima materie elementatio:quai⸗ primis ibuitur afficitutq; materies: fitq; vicino& aduentãti in ſe actuiapta/ cõgenea& q̃ ſ⸗ Secũda re⸗ milhma. Harũ igit triũ poſſibilitatũ: ola diuma oĩa cõplectitur. Secunda angelos minime rũ poſſibili comprehendit Tertia neqʒ angelcs/ neq; materiam ambit. tas mate⸗ r1d. Quid ele⸗ mentatio. Cauſa cur deus oim poſſibilitas ¶ Prima potẽtia diuina mẽs eſt:cunctarũ opifex rerũ. Fuerũt autẽ oĩa ab eterno rõnabil⸗ ter in mẽte diuina:a qua& ſortita ſũt/ preſẽtis ſue ſubẽ initiũ. Et ad diuinã mentẽ/ nulla eſt entiũ differitas:neqʒ inter ſe/ neqʒ qu oad eſſe& nõ eſſe. Nã& vniuerſa fuerũt ĩ diuina mẽte et femp in ea fuerũt in eſſe. Haud eni aliqua quidẽ in ea fuiſſe K aliqua in ea nõfuiſſe dic⸗ tur:cũ ipſa ſit equaliter oĩm pricipiũ:ſitq; cũctis rebus/eſſe ĩpartita. Nõ autẽ ahquibꝰ& al⸗ quib ꝰnõ. Neqʒ itẽ enria/prius indeo nõ eſſe:ij eſſe ſortita ſũt. Fuerũt quippe ab et ernon⸗ tionabiliter ĩ eſſe dei:ideſt ĩ eterna& ſemotiſſima dei poſſibilitate: qua ab eterno fier a deo potuiſſe& poſſibilia fuiſſe dicũtur. Atqʒ ex ea demũ diuina potẽtia:in idipfũ qd imp̃ſentin funt propriũ/ peculiare ꝓximũue eſſe fucceſſerũt.In ipſa autẽ matertei poſſibiſitate vtrobiq; diuerſitas accidit:ſcilicet& ſubiecto& tẽpore.ð ubiecto quidẽ: quia non oĩa fuerũt in m teriei poteſtate& poſſibilitate. Angeli quippe ante materiã ſunt facti: quibꝰ alia nulla port tia j diuia mens:antiquior priorue reperitur. Tempore vero/ ꝙ rurſum q̃ ſunt in man poteſtate: haud ſemꝝ in illiꝰ eſſe extiterint:ſed priꝰin nõ eſſe& poſteriꝰ in eſſe. Nõeni ſemp extitit materia: ſed aliquando eſt fadta.eſtqʒ primeue illiꝰ eterneqʒ potẽtieſ diuine inquã n tis v oluntarium opus& contin gens creatura. ¶ Materia eſt ingenerabilis et incorruptibilis:et tota ſimul facta. d diuinã ¶ Materia generationeprior eſt:& corruptiòe poſterior/ oĩm primũ et vltimũ. mẽtem oĩa actu in gñatione:ab eodẽè vero ĩ corruptiõe reliqui᷑.Preſentatur obiſciturue a naturã effici eodẽ ſe ha⸗ enti cauſe ad ſuſceptionẽ actꝰ/ quẽ tpᷣis duratiõe pᷣcellit. Et quo demũ ab ea emigrãte/ l⸗ bẽt modo. in integritate ſue ſubſtãtie pleuerat: ĩcorrupta/ idiminuta/ imutata& ſẽp vna. Sicut eni n teria tota ſimul repẽte ad eſſe ꝓdijti Nã ſimplex/ ingenita in pũcto& indiuiſi bili creata i⸗ & ſuapte natura/ eadẽ& indemutabilis ꝑfeuerat Orta ẽ pter tp̃is fluxionẽ: nulla quoq t poris ſucceſſiõe tabeſcet atq; dilahet᷑. Que parẽ habuit angelicis ſpiritibꝰ ortũ( Nẽpe iſtãt⸗ neũ pariquoq;eternitatis ſtatu librata: nullo fine marceſcet nũjue interibit. t qã mirin dũ magis eſt: creatorũ entiũ minimũ/ cũ maximo:ima vniuerſorũ potẽtia/ cũ ſupremo e angelico actu:paribus extremis cœaptat· Nã& angelorũ oĩm& totus matcrie ortꝰ atq tiũ? inſa ns eſt& tẽporis impartibile. Ambhorũ autẽ occaſꝰ finiſqʒ durationis nullus eſt. = Differentia generationis etcreationis. CaputIl. Neatio generatione:natura eſt prio 3 CSicut pars natura prior eſt totoꝛita& generatiõe prior creatio· Gen ratio enĩ eſt:vt totius ex potẽtia& actu/ coalitio& pfectio. Creatio vero hactenꝰ generatione prohat antiquior: iqꝙ ſubſtantiales rerũ proſert ptes mã · Fr ſicut deũ cẽſemꝰ toti⸗ eſſe nature autorẽ oĩmue cõditorꝰita ke a deũ creatio omnis ad naturã vero generatio eñ ois referẽda Nã k dei oim creatorẽ: Naturãautẽ vniuerſorũ genitticẽ aꝝ pellare ſolemus· ² Aumi ab Hatuitqʒ pria& ãtiqſſima vniuerſe nature fũdamẽta:materiã iquã& ſor⸗ ¶In prima potẽtia/fuerunt oĩa ab eterno/non autẽ in ſecunda aut intettia⸗ „— — ——„ — — S lat k 2 ¶ Creatio ſimplicia rerum ad eſſe ſtatuit initia actũ et potertiam. ¶Simplicia rerum initia ſunt actus& potẽtia ꝗbus nichil in rebus ſimplicius aut prius ſenſibilis vis ſubſtantia ꝑficitur. Creauit ĩprimis deus actũ ſine potentia purumi ſimplicem immixtũ:vt angelicum ſpiritũ vniuerſe nature cõceptũ formãue abſolutã. De⸗ inde potẽtiã vt ſine actu:ideſt materiã oĩm actuũ priuationẽ meramqʒ potentiã/ omni diffe rentia& proprietate nudatam. Creauit oĩm prius extrema:eſſe ſine poſſe& poſſe ſine eſſe Et hec ftata ſunt tota ſimul:facta ſunt& creata abinitio: perſeuerantqʒ immutabilia. Eo⸗ rum inlup numerus:neck augerinec; minu poteſt. Nam neqʒ natura oriri angelus nouus neqʒ ĩterire põt vllꝰ. Neqʒ vlla profetri recẽs materie atomus neqʒ vlla vſpiã anniclulari. Poſt autẽ illã primã cteationẽ creantur& indies peculiares actus. Vt humane aie ſimpli⸗ ces ingenerabiles/ incorruptibiles. quibꝰmateriaid fit actu: quod eſſe nata eſt fitq; eius eẽ⸗ cuius poſſe:illi primitns inheſit. ¶ Sicut ſimplicium extremorum et principiorum eſt creatio: ita et cõpoſi⸗ Dus erea torum/ mediorum et finium generatio. afie ¶ Extrema ſimplicia ſunt& princiß̃ia medii Mediũ ſubſtantia/cõpoſitũ: ⸗ gertrix. 4 nplciã Principia m ũ vero fubſtantia/cõpoſitũ: extremorũ cõnexio& finis eſt. Fxtrema partes ſunt: mediũ totũ. Extremorũeſt creatio:medi ſautẽ ge Q uid pri⸗ neratio. Id enĩ quod ſuapte natura ſimplex eſt/ quod impers& partibus carẽs: haud altter mo creatũ ꝗᷓ creatione& repentina fubſtãtie propagatione/ ad eſſeprofert᷑. Vt an gelus vt materiavt forma:& ea cuncta/ quorũ nulle ſunt partes. Angelici quippe totiꝰ ſpiritus: haud vna pars rior eſt facta/ alia vero poſterior. Neqʒ itẽmateria/ neq; hũana aia diuidue/ ſeſimqʒ oriun⸗ tur: angelus tamẽ/ prior eſt materie. Et hecprior/ rationaliaĩa.Ceterũ totus an gebſimul/to ta ſimul materies& rationalis oĩs aĩa /ſimul tota creatur.Intereſt hoc dũtaxat ꝙ ſiuul oẽs angeli /ſimul oẽs materiales atomi facti ſunt. Nõ autẽ ſimul/cũcterationales aĩe innaſcũ⸗ tur: ſed alia poſt aliã. Succedũt quippe aie ſibiiuicẽ numero:nõ autẽ ſecundũ ſubſtantiam. Nã rationaliũ aĩarũ nũerꝰdiuidue& in tpᷣe profert.ð ingularũ tamẽ aĩarũ ſubſtãtia: ꝓduci tur creaturue in inſtãti. Aſt totũ quodlibet/quod ex matẽria cõſtat: hac vna ratione/ gene⸗ rabile cẽſetur/ꝙꝙ haud ſimul fit totũ. ſed eiꝰ pars alia/ vt potẽtia priorſubſiſtit. alia veroſ vt actus)acquirit᷑ poſterior. Huiꝰ eni cũ priore preſentia: totius ſubſtantiã adimplet. DPreextte⸗ * ¶ Vnde fitvt generatio:ſit quidam prioris creatiõ̃is finis et illius ad ipletio. morũ me⸗ ¶Finis quippe extremorũ/ eſt corũ vnio. Extremorũ aũt vnio: eſt ſubſtãtia medij:cõflata dij. ex actu& potẽtia. Atq ꝓtuliti vt diximꝰ Rreatio:rerũ iprimis extremaactũ& potẽtiã. Ge⸗ neratiovero naturali quodã ſuauio& oſculo ea inuicẽ counit copulatqʒ:iferẽs ex eis mediũ & rotũ. Eſt igit᷑ creatio/ gñationis initiũ: gñatio vero creationis finis illiuſue adipletio. Q& eni creatione ĩpfectũ diuiſũcu reli ngtur: gñatione adipletur/ copulatur perficitur. Sicut creatio/ ab actu ad potẽtiã ꝓceſſit:ita et gñatioja potẽtia ad actũ ꝓdit. ¶ Creatio ĩ primis angelicũ actũ/deinde materiã actuũ vĩm priuationẽ& potẽtiã: ad eſſe inſtituit. Gñatio aũt a fine creatiòis/ hoc eſt a potẽtia& materia: ad medios ſecũdos& par eiculares actꝰ ꝓcedit. Oi qppe ſeſibili actu:vt ſubſtantiuo vitali/ ſẽſitiuo& rationali: gña⸗ tio materiã iplet pficit cõlumat. Vniuerſis autẽ his actibꝰ prior eſt materia.an gelico tamẽ pũ& actu poſterior. Proceiũtigit creatio: ab actu abloluto ideſtangelico ad potẽtiã. A pfe ctis ad ipfecta/ Ab intelligibilibꝰ adſeſibilia. Gñatio vero illi eõtranititur:pergens a poten tia ad actũ/ ab imperfectis ad perfecta/ a fenſibihbus ad intelligibilia. ¶ Creationis etgenerationis fines:ſunt ſenſibilium extrema. ⸗ 4 ¶Proprie creatio ſimpliciũ eſt& ſ eparatorũ extremorũ/ eorũ inquam q nullopacto gigni aut generatione acquiridicũtur: Vt angelorũ et materie. Nã in nullo ſubſiſtit et acquiritur angel:g perſe factꝰ eſt /tãh ſimplex purꝰ actotꝰ actꝰ. Similiter& materia nulli meſtyĩ nul- lo fubſiſfit:ĩ nullo creatiõe eſt acquiſita. Medij autẽ& pticulares materie actꝰ: ſatiꝰ gigni⸗ ᷓ creari dicũt. vt ghaudꝗqᷓ ꝑ ſe ſubſiſtere nati ſũt: ſed gñatiõis tranſmutaiõe ĩ materiã ad⸗ uentãt:i q̃& ſubſiſtũt. aq;ʒ pᷣmiſſa hac ſuppoſitiõe:creatiõis finis& vltimum eſt materia: creatiõis vero initiũ/ angehca ſubſtãtia. Atqui materia/ ſenſibiliũ omniũ eſt initiũ: cũctorũ⸗ ue actuũ ſtabilimentũ /ens itẽ minimũ/ extremũ ac prope nichil.Senſibiliũ vero oim finisi vltimuſue& ſupremꝰ actꝰ eſt rationalis aia: que materie indita eſt vltima · Qis igitur gẽne⸗ ratiofit inter materiã& humanũ actũ.ſuntqʒ materia& rationalis aia ſẽſibiliũ oĩm/ totiuſq; gñationisexttema · Materia nãqʒ creationis eſt finis:& eadẽ/totius gñationis initium. ——— — ——————————————— ⸗ E—————— ———— —— —— — ———— — —————— ——— — ——— —— — 3——— u u 7 S— ——— 5— S. nn— 5 ———— — 2 — 8 . ——— F 3— 6 ſGeneratio creationis implet vacuũ: copulate; luũ finẽſcreationis initi. — Nani creatio/ duntaxat ſimplicia& ſepatata conſtituit rerum extrema abſolutũ inqui antem:latũ interyatchaos/ vacuũ& mnane:ſenſibilium omniũ actuũ& ſubſtantiarumc * pax. Hanc igitur nature abyſſum ac imenſum liyans profündum:generatio inchoans ab imo& materiai tanqᷓ ab actuũ ſuppolitione& hypoſtaſi cunctis ſenſibihkbus adibusin⸗ Quidcha? plere fatagit. aſcendens a materia ad ange lici vſq; ãctus vicimiam:cui ſupremũ& nobiliſi os creatio? mum ſenſibium actũ id eſt rationalẽ animã coniungit facitqʒ vicmũ. Eſt enimangelicus mis⸗ actustetiuscreationis initiũ. Humanus vero actus/ generationis fins: coniunctus& atti⸗ us cteationis initio. Et hec eſt cauſai vt liber de intellectu predocuit ycur cum homo ſit 6 prema& vltima creatura: proximũ tamen primeuis& ommũ antiquiſſimis angelis ob⸗ tineatlocum: paulorminus ilis factus inferior. Sit enim vnuuerſorũ linea a m. quã paftior in quinq; partes equales punctis hbys. Sit autẽaan gelus/m materias ſubſiſtentiav vi uentia b bruta animantia/ h homo. Vniuerſa linea a mthaud tota ſimul/ſed diuidue orta eſt manauitqʒ a deo. Primũ ſiquidẽ ſupremũq́; eius pundũ a:primitus& ante omnia adeo proceſſit. Peinde punctũ m/ totius eiuſdẽ linee finis:ſecundo joco a deo pependit. Ft hec ſunt vnuerſorũ extrema: que ſummum imũq; locum in vniuerſorũ ordine obtinuere& 1 quanqᷓ diſtantiſſima ac diſſimillima ſint. Nam hec abſoluta potẽtia:ille vero ſimple K ab⸗ ſolutiſſimus actus unt tamen ante omnia creata. Productis igitur ſimplicibus oĩm extre⸗ mis a& m:medium interhyabat chaos ac vacuũ totius linee medie m a:perquã ali uopa cto ipſa extrema copulantur. Hoc autẽ vacuũ:ptoductis deiceps mediis creaturissvhh⸗ eſt adimpletũ eſt a deo vnuerſorũ ordo. Hic enim ſenis clauditur entibus Am gelo materia ſubſiſtentibus /viuentibus animalibus& hommibus:qui merito angeli ꝓi mi viciniqʒ euaſerunt. Deſcendit erum deus imprimis ab in mꝛqui demũ reciproca lano⸗ M ne/ ab m in h ſiue in ipſius a viciniã:conſcendiſſe declaratur. progreſſusitaq; eſt deusinpti cipio vt in creatione extremorum:a perfectis ad imperfecta. In fine vero& productione Duplex cre mediorũ materialiũue actuũ:ab imperfectis proceſſit ad perfecta. In extremis intuperq⸗ ationis or⸗ crẽandis:aliquopadto velitatim& velut per ſaltum& vacuum proceſſiſſe reperitur. In ꝓl Deus „ Q — 8„ do. tione autẽ mediorum aduũ: per plenũ& continuum progreſſus deprehenditur. Suntei (vtdixmus erum extrema: angelicus actus& potentia materiei que diſtantiſſima ũt n et primocreata. Media vero quibus vacua eoruimn impletur intercapedo⸗ ſunt quattuorere aturarum genera:ſubſiſtentium viuentium ſenſibilium& rationalium.. T Analogia creationis vnuerſorum ad protentionẽ linee recte. Cap.II Niuerſorum a deo productio/eo modo facta& ahſolute ˙ etrecta linea ſolet a nobisigeometricom odo potendi Oſtenditpalam hec propõ:qᷓ ſint mãthematicediſciphine ad capelcen Deus da intelligendaqʒ diuina exigende. Nam qui rite cognouetit q00 Angelus Ido recta a nobis ſinea/ mathematico more deſctibi protendiq; oler no⸗ Homo cet& illico/ quo pacto a deo pependerit manaritqʒ vniuerſorun n Bruta nua ſingula nãturali ſue dignitatis& perfectionis ordine diſponiu⸗ Viuentia tur. Angelus inquam in ſummo:materia in imo. Poſt quam angelum verſus pergendo⸗ Subſiſten⸗ ſubſiſtentia. Deinde vmuentia: hinc ſenſibilia:poſtremus homo. Hic enim creatiohs ge i tia ordine ab angelofextus& vltimu snumeratur.dignitate autẽ preſtantia& locoꝛab eodẽ o Materia ſecũdꝰ ẽ.Solet aũt geomettico de more:recta linea/ nobis deſcribi hoc pacto. C ircini dẽ alterũ imprimis figimus in plano aliquo immohilẽ: quo prim? protendẽde linee„ gnatur pundus. Et hec ſit angelorum creatio. Reliquus deinde pes a nobis eidem M 1 imprmitur: quo future totius linee finis ac meta notatur· Hec autem eſt matene. 0. deinde formatis quidem per ſe duobus totius linee extremis:admouenda eſt ambo. ipfius circin pedibꝰ lignea aliqua aut erea regula:cuius ditectioni innitens pes circinile⸗ cundus: moueatur ac teciprocetur ad primum.ſuoqʒ tractuexpetitamrectam hneam in plano conficiat: impleatqʒ ſpacium/ quo prius exiſtẽte vacuo:amho puncta abinuicẽ pe la eparataq; manehant ·Hoc ſenſibilſigno/hac lucidiſſima analogia:deptehendes e h nãmodo funt terum extrema prius a deo facta.· Primum prius Secundum poſterius( de media ab eodem/ contrario exttemorũ ordine producta: aſcendente abfecũdo ein -— — motum ad ptimi vicinfam. Et ſicut vtraq; totius rece linee puneta ab circind per ſe/ ſine * lignee aut eree regile adminiculo deſignãtur: ipſa autem linea haudquaqj ab eodem cir⸗ cino/ ſiue admotione ac directione exterioris afituius materialiſue regule protenditur. Ita et primas extremaſue creaturas/ angelũ& materiã: creauit des p ſe ſineexteriorisalicuius 5 4. * — * — 3.„„ xdminiculo:ſine vlla preexiſtente materie.Secundas autẽ mediaſue creaturas: que ſunt vt ipſa recta hnea: haudquaꝗᷓ protulit deusper ſe aut ſimpliciter ſed ex iam preexiſtẽte priuſue creata materie illas compleuit. Nempe materiei/ quattuor actus indidit. Subſtãtiaſem Vi⸗ talem Senſibilem& Rationalem. Eſt enim materia perſimilis gnee regule:vtpote cui om nes ſenſibiles actus/ innituntur· Sicut enim mohilis circini pes/ ad re gule extremitatem di⸗ rigitur rectamq; lineam deſcribit: ita& cũctos ſenſibies actus deus Iuxta admotũ mate⸗ rie limitem atq; extremitatem/ inrectum direxit/ diij peſuit/ ordinauit. compleuitqʒ vniuerſo tum lineam rectam:extremis duobꝰ ſimplicibus ac per ſe productis/ quattuor vero medijs materieiinnitentibus pundis confiatam Crcinus Primuspes Pes ſecundus Interuaſſum Fegüſa Pückũ primũ Půüctũ ſcdm[Vacuum Inſtrumetũ [Deus— Angelus Materia[Sẽſibiles creatu.] Materà Fadem quoq; vniuerorum productio in quodam angulo facta eii:quo⸗ rum latus alterum directionis: alterum veroſeciprocationis:& hoc plenum illud vacuum. eNam pettexit deus/ ab angelo ad materiam:ſtatuens illa ptima procedenſqʒ a perfed is ad ĩperfecta:a ſummis/ ad ima. materiavero/contrario reciprocoqʒ motu: per medias cre aturas/ deuectus in hominẽ eſt: que eſtcreaturarum periodus. Factaigitur eſt vniuerſorum Rectus an productio/ in angulo quopiã: cuius primum directũue latus /eſt ab angelo ad materiam: gulus/ 6 Secundum vero atqʒ reflexum/ a materia ad hommem. Latusinſuper primum/ cuius extte tremorum ma ſunt angelus atqʒ; materies:eſt hyatus& vacuum vniuerſi. Reliquum autem cuius ex⸗ ſpecies trema ſunt Materia& homo:mundi conſumatio eſt& abſoluta plenitudo. Et hec propo⸗ ſitio ex figura ſequentis/cjarior cuadet. ¶ Angul productionis oĩm:vertex reflectioniſq; pũctũ /eſtipſa materies. ¶Sit rectus angulus a hunc voco angulum productionis vniuerſorum. Nam rectus an⸗ gulus precipuus eſt angulorum qui(vt liber deſenſu predocuit)neqʒ magis/ neqʒ minus ſu ſipit.ſed vt extremorum/ acuti ohtuſiq; medius:imperti atqʒ indiuiduã ejualitate contine tur. Eſt enim rectus omnis:rectiſimus. Satius igitur fuerit recto equaliſſimoue angulo: ꝗ inequalibꝰexrremis vnuerſorũ creationẽ exp̃i ile. In hoc itaq; angulo4 An lus H punctũ a angelũ exprimit/m vero materiam: que ſunt omniũ exttemaꝰ productio imprunis a deo creata. Q uia autem materia ahiectiſſimum& humilli/ N nisvniaer 5 mum eſt entium ab angelo ad materiam vſq;deus ereando deſcẽdiſſe ſorum robatur Aſt ab ima materte:ſcandere cepit/ per medias creaturas in S — reciprocus atqʒ refiexus. Eſt igitur materies: pundtumdi⸗ Que mun uine redlexionis ac anguli productionis vniuerſorum vertex. Huius di hyatus autem anguli latus a m: hyatus eſt& vacuum vniuerſi. Latus verom queue ple⸗ h:mundi perfectio atqʒ plemtudo: In primo ſiquidem latere: produxit nitudo deus extrema/ medijs creaturis hyantia& vacua.Secundo vero latere 51— omnemeiuſcemodi inter materiam K angelum liyatum/ medijs creatutis impleuit. Inpri⸗ moinſuper latere: proceſſit deus a perfectis ad imperfecta.In ſecundo vero ab imperfectis * ad perfecta progreifus declaratur. 4 ¶ Totius eiuſcemodi anguii:vtraq; latera ſunt equalia. ¶ Nam quantus eſt priſcus mundi hyatus quantumqʒ; vacuum: tanta eſt& eius plenitu⸗ do. Sunt enim locus& locatum:inter ſe equalia& comenſurata. Vacuum autem: quidam locus eſt/ ſue totius plenitudinis. Sunt igitur vacuũ& plenum: adinuicem equalia. Quate & ambo propoſiti anguli latera:inter ſe pariter equalia. Eſt enim latus a m vt vacuũ:latus vero m hvt plenum. Quantũſiquidem in primo latere a materia ad angelum/ interſtes hya pat vacuum creaturarum:tantundem plentudinis creaturarum in ſecundo latere acceſſit Q uẽadmodũſi priuſij rectãlineã protenderis:duoĩprimis eius pñda/deſi gnaueris ĩ plano quãta eſt amborũ huiuſinodi pũctorũ/ prꝰvacua diſtãtia: tãtaẽ&ĩ ſequẽtis linee lõgitudo. — — —— V* S„ vacuũ bꝛque eſt prioris eorum vacuiplenitudo eorũq; prius F 6 3 . 3—** amborumpundtorũ a& b intercape etpeiortenntnniphenieenadeenteben oſiti anguli/ primũ latus a mMit vt diſuncta diſſociataueextrema:! ecunda verom h Fqualia vppriori lateris plenitudo /copula nexuſq;:cũitẽ primum ſit vt vacuũ& locus: Secũdũye — ————— —— —————————— ——— ————————. ro vtplenũ& locatũ: neceſſe eñt ambo eiuſdẽ anguli latera/adinuicẽ eſſe equalia& cõen ð ſurata. Omnes eni medie creature/in vacuo quod a materia ad angelũ patetintetcipi recepte& collocate a ſummo deo ſunt. CPrimum eiuſdem anguli latus: vt potentia& priuatio eſt. Secundumis; ÿlotactus ethle M THec ex precedente dilucidior euadit. Nam primum latꝰ a mꝛeſt vt vacuũ: vtye en qu D puncta/ que in plano aliquo/ ante protenſionem recte linee:vtriſq; cirẽini pedibus deign S tur.Secundum autẽ latus m h: perſimile eſt pleno& protenſioni reete linee:qua& interi tium prius vacuũ impletur:&priusdiſſociata puncta copulãtur. Eſtigitur totius huiulmò danguli/primũ latus vta mꝛvt potentia& priuatio. Secundũvero mh:vtacus& plenitu do · Et ex haciterũ manijeſtum eſt: vtraqʒ eiuſdẽanguli latera/ eſſe equalia.oĩs eteni poten⸗ tiai tante eſt priuationis: quante plemtudinis/ eſtipſius actus.cũ totam potentiam: totuʒ actus equaliter implereſufciat. ðieni potentia/ ſuũ ipſius tranſiliretſuperatetue actũ: ali qua ipſius potentie pars reliqueretur vacua:que miuime ab actu& idẽtitate forme/ reple⸗ retur. Et ſi ediuerſo actus ipſe/ſubditã ſibi potentiã exuperahit: erit ipſius actus/ pars ali⸗ qua ſine ſubiecto: vaga inanis/ſupuacanea/ocioſa. Vt fi potentia a b c/ ſuperaueritadum * de:erit pars aliqᷓ potentie a be/ vt a bꝛſine adu/ vacua& ocioſa quod fierinequit. Ftũach fg h potentiã iK ſuperahit:erit ipſius actus pãrs aliqua/ vtf ginauis/ vaga ac ſine ſubie⸗ S— cto· Kelinquitur igitur vttotus actus † gKſit in tota potentiã a b civt equale in equal e neutrum ab alteroſuperetur. ¶Primo inſuper eiuſdẽ anguli lateri: Creatio ortum dedit. Secundovero A laterigeneratio preſtat originem. Nam primũ latus a m:extremorũ eſt& e poſitio.Secundum vero mlMediori & compoſitorũ. Sunt enĩ angelus& materia/ ſimplicia& incõpoſita: hec ſiquidẽ potents ſimplex/ ille vero nudus purũſue actus. Medie autẽ creature que in ſecundo ſatere colloci⸗ tur:Subſiſtentia ſcilicet Viuentia Animala atq; Homines:cõpoſite ſunt ex potẽtia kalu ex materia& formz. Atqui vt diximus Creatio:ſimpliciũ/ incõpoſitorũ& extremorumet Generatio vero/cõpoſitorũ& mediorũ. Id enim creari proprie dicitur/ quod totum ſmu fit: qu odue repenteexoritur/ vt angelus& materia. Gigni vero id pronunciamus quodd⸗ uidue& in tẽpore perficitur: cuiuſue actus/ in potentiã acquiritur. Eſt enim materia omn actu/ in eã ſubſiſtere nato: tãpore antiquior. Cuius itaqʒ; pars vna prior ſubſiſtit: alia ver poſterior/ĩ priore acquiritur:id diuidue fieri ac proprie gigni predicatur. Eſt itaqʒ propol ti anguli a m hprimum latus a m: creatione ortum atq; perfectum. Secundi vẽto latens m h:generatio extitit origo. ¶nvtriuſqʒ lateris ortu:contigit fluxus atq; ſucceſſio Cprimum etenim latus a m haud totum ſimul eſt ortum:ſed a quidem prius/ mn vero po⸗ ſterius. Eſt enim angelus/ antiquior materia. Contingit igitur ab a in m/ fluxus atq; uc⸗ ceſſo:cum non ſimuſ angelus& materia/ ſint ad eſſe prodicta. Q uẽadmodum tectàm l⸗ neam protenſurus:alterũ circini pedẽ/ prius in plano ſigit/ aliũ poſterius: hoc pacto protẽ⸗ deyde recte linee/ vtraq; extrema haud ſimuliſed aliudpoſt aliud deſignãs. In latere quo mhꝛcontingit fucceſſio/ ab m h. Nẽpe materia:prior eſt cĩm ſenſibili actu. Mineraliaiptio⸗ ra viuentibus. Viuentia/ animalibus prius factã. Animalia deniq; itrationalia: ante hom⸗ nem orta predicantur. Invtroqʒ igitur totius mundani angul latere:tluxus ab inito con⸗ eingit atq;furceſio. eenler in mundani anguli ſecundo latere:qᷓ in primo contingit ſu⸗ 2 ¶ Nam in primi latetis ortu:contingit ſueceſſio ſimplex. In origine vero ſecundi latet⸗ duplex. In prunoſiquiem latereficta eſt fucceſſiodunauatab alm ideſt ab angæln mnateriã. Non autẽ facta eſt ſucceſſio in iplis per le ſingulis: hoc eſt in angelis aut in mãl⸗ ₰— — —„— ₰ 54 eia. Sunt enim angeli ſimul omnes faeti. uilibetinſuper angelus:repente totuſqʒ ſimul ex⸗ xtus eſt. Vniuerfa item materies& quelibetſingularis ipſius atomus:repente totaq;ſimul facta denatratur. In primo itaqʒ latere: conti itfucceſſio duntaxat ab vno in alud:vt ab Ainm. Non autem in ipſo vno neqʒ in ipſo alio. Aſt in ſecundo latere: ſucceſſio fluxuſu luplex teperitur. Primus ab m/ per cuncta mediain h: ſimilis ei ſucceſſioni/ que primo late⸗ ꝛi ineſt. Secundus in ipſis fingulis: que diuidue acparte poſt partẽ/generatione abſoluũ⸗ tu· Nam quecunqʒ in lecundo latere continentur preter materiã)Scilicet ſubſfiſtentia/ Vi⸗ uentia/ bruta animantia/& homines:cum ſint cõpoſita:ſucceſſione partium aduenti ponleed 0* Herioris in priorem perficiuntur. Cõtingit igitur in primo latere/ ſimplex et vna ſucceſſ o tere ſuq ab vnoſimplici in aliudſimplex. In ſecundo vero latere duplex reperitur. Prima ab vnojj ceſio du⸗ aliud. Secunda inipſisſingulis/preterqᷓ in materia:que lateri vtriqʒ cõis ineſt. Plex. 3 ¶Mundanus Angulus creatori deo: Angelica et humana cõtẽplatione erpulchre in quadrato copulatur. it Sit vtpriusmundanus angulus rectus a m. Oſtenſum eſt Ambo eius latera am& mhf eſſe equalia. Fiat autem ſuper ipſum oppoſitus angulus/ eidem equalis a dh. Sitqʒ vertica hs eius apex deus&totiusmũdani angu Meti⸗ dien li origo eorumue autor que ipſo mum⸗ 6 dano angulo continentur. Manifeſtum Pen eſt h his duobus angulis: impleri qua⸗ drm Huius igitur quadrati/ inferio tem triangulum am hſ quẽ prius mũda O num diximus) voco fubſtãtialem tanqᷓ 3 omniũ creaturarum capacem Superio⸗ rem verotriangulum/ appello ſpiritalẽ. vtpote cuius laterum ductu& directiõe oisperficiturdei contẽplatioquoue infe Fn zn gulus tior mundanuſqʒ triãguluscreatori deo ſupnin 2is reſtituitur /agglutinatut/ copulatur. Per S. tꝛali latus ſiquidẽ a d:dqum/ angelus contẽ⸗ platurfitqʒ diuini liminis cãpax. Homo Juoc p— hd:in deũ fertur 26 ſu⸗ Picatur. Mundanus igitur angulusam Rangelica& umans dei e n 2. tione hoc eſt lateribus a d&hdcreatori deo copulatur atqʒ inſeritur. Sunt enim Media an angelus& homo creaturarũ omnmuum antiſtites: in valuis dignitatis collocate ipſãqʒ diui⸗ tiltes. utatem circunſtantes. per quas rehqua omnis creatura per feſe abiunctaſeparataq; a deo ili vt ſuo authori quoad nata eſt)pꝛopinquat: inſeritur/ adunaturilliqʒ mutuate ab eodem ſubſtantie/ vota& gratias perſoluit. 10 ¶Huius quadrati/precipua quattuor puncta angulorũue capita:ſuntideꝰ Angelus Materia FHomo. ¶Meus: vertex eſt ſupremi anguli a d h Materia vero inferioris a m h eſt caput: diſtans a deodyametro dm. Angelus autem& homo:capita ſunt mediorũ angulorum/ que pdya⸗ metrum a h diſtare comperiuntur. Deus eſtvt meridiei punctum. Materia/ medie noctis punctũ exprimit. Angelꝰ in orientis pundto reſidet: hõ vero in occiduo collocatur. Latus da linea eſt& creationis& contemplatiouis angelice: vtpote qua& a deo ſubſtantialiter pependit angelus:S&ein deum cõtemplatione recurrit: Eſtenim an gelus deo:et creatione et contemplatione immediatus proximus attiguus.La tus vero a m creationem materei exprimit que poſt angelum a deo pependit. Porro tertium latus m h generationem expli⸗ rat omniũ:que poſt materiã/ diuiduũ ortum acceper unt. Ft in eo que contientur entia fpreter materiem& hominem ſeilicet ſuhſiſtentia/ vmuentia/& animalia veluti minus pre⸗ eipua:non ſunt angulorũ capita. Q uartum deniq; latus h diquod ab homine fertur indeñ haud creationis ſed contẽplationis humane eſt latus. Noe etenim laxere minime a deo pe pendit homo · cum haud immedietate ſed poſt medias creaturas: fubſtantiam accepetit. Fodem tamen latereſ ſi angelo parem facere hominẽ licet jet diuina lux in hominẽ influ⸗ ————— — ———— ————— ———————————— n ⸗— S—. 3„ talis —— * S — — — —— —— ————— Sex dieb oinniũ protulit initia& ſingulãria prima:que deinceps tẽpore toto/totiſqʒ generationbus oĩm ſpẽrũ 1 numerus P c8 cies, Q uiequid ratio in mediũ affert/ attollitqʒ in mundũ:haud tota aliqua ſpecies eſt. ſed eſt n p gigniturſn ſpecici pars:ſingularis eadẽ numero hocaliquid. Nã& phenix:vnica licet in orbe fublil 4 declaratur: ꝙ alio quidem latereiortus eft adeò. Alio verorecirrit in deñũ. * ℳ + 6 — 8 5* * — abſolutus pãtrein. quo cuncti equi progeniti ſunt. Leonemprimum/ progenitorẽ cunctorũ leonũ E ce:in identitate& integritate ſue ſubſtantie perſeuerantes. Sunt& ingenite:ideſt nulat it:& luman mens in deum tranſit. Polſunt igitur fuperioris totius quadrati latera: in ſigmri nominibus.Latus ad creationis& contẽplationis angelicelata d micreationis 6 terie. Latus m hꝛperfectionis omnium fenſibilium. Latus verohd folius contemplationi humane. Angelus ſimplex eſt: vt qui eadẽ qua a deo pependit linea: in deũ recurtit deiue 4 ſpeculautt. Eadem enum eſt hnea d a& a dique yt d a angelo ſubſtantiam deditvt ver à dilluin deo inſerit viq; contẽplationis reſtituit. Homo autem/hinc mixtuscompoſ z m hnnau t a.deo homo;qui per latus hd/deum ipſ um peculaturfitꝙbeatus. ſpecies rerum:ſunt ingenerabiles& incorruptibiles. Caput.IIi Rea tioMnitiã protu lit omnium ſpecierum: que aſſique& intẽ W pore/totis generationibus abſoluuntur. ¶ Sicut creatꝰ eſt ab initiovniuerſus angelorum& atomorũ materiem merus totuſqʒ ſimul factus: qui neq; augeri poiſit neq; minui: ita&a initio ſex primis illis precipuiſcʒ diebus¶ quibꝰ omnia fecit deus tatuseſ S conſumatus et fintus ſenſibilium omrũ ſpeciernm numerus. ita yt po S Seineheeet Muee noual n otcinejgi N ripotueritſpecies neq; interirevlla. Cõſumauit quippe abſoluit pſecitq; . S— iennennee eſt Fee nmih autemnumerum indiuiduorũ& ſingulariũ cuiuſuis ſpeciei. Is enim ſexdiebus ſpecierũ Junt abſoluẽda. Protulit enim homunem primum in vtroq; ſui ſexu:vniueriorum homini arentẽ. quo ſubſiſtente:ſubſtitit aliquopacto humana ſpecies. Fquum primũ equorũ oim ₰ — Species eſtingenerabilis: quicquid autem generatiõe perficitur ſnguk re& hoc aliquidcenſetur. Intellectua li et cele ſtia ſũt ſ ¶Species que conſiſtit tota in identitate/ vnitate& integritate ſue ſubſtantie:actuinſecta nduuiſa/ inidiſtributa: vt ſpectes ĩtellectualis& celeſtis:tota ſimul eſt facta& creatiõe or. Nam& vnuſquiſqʒ angelus/ totus ſimul eſt factus:& vniuerſi angeli ſimulcreati. Vnaq pe ſtella tota funul eſfacta:ſtelle omnes ſimul create. Sol totus/ ſimu eſtfactus. Planete c⸗ cti imul creationedtti. Celum totum ſimul ad eſſe prodiit. Vniuerſiquoqʒ celi idemhabu⸗ erunt creationis initium. Eodem inſtanti/ſunt ad eſſe producti.Sunt enim celi& quecung imneis lucida& micãtia corpora infixa ſunt /celeſtes ſpecies:actu inciſtribute induue yn⸗ porali generatione/ ſed creatione ſola orte/toteqʒ ſimul facte.Siliter& materia ſpecies⸗ dam eit: ingenita ſimplex/ creatione ſimul fadta· Que autem poſt angelos& materiã ſuhe⸗ rant/ ſenſit imũ ſubſtãtiarum ſpecies: neqʒ rurſus totis ſeipſis/ ſunt generabies. Nula erin genetatione:tota aliqua ſenſibilisſpecies ſimul oritur. Sed cum ſecte quidem ſint/ adu 4⸗ hrw ute& materie participatione ſingulares continuis generationibus/ tote per pattes iu⸗* abluende.quoad finitus ſingularium& partium vnuſcuiuſqʒ ſpeciei cõpleatur numerus qui erit vt totius ſpecieiidentitas/ vnitas/& integra ſubſtantia. Quod enim quelibet gen⸗ guſare eſt ſueq; nature conſortẽ& partem repudiet/ perpetuã ſolitudine gaudens: nulla tamen ph⸗ ſ Vmca Phenix nix/ eſt tota phenicis ſpecies totaue phenicis fubſtantia ſedſimul que preteriete phenice n que preſentes& que future ſunt. Eſt enim& phenicis ſpecies multorum ſingulariũ: quein mundane durationis totiuſue tẽporis curticulo ſunt abſoluenda. d Totius vniuerſi partes ſunt ſpecies. Vuiuerſuin quiddam genus eſt& rerũ vniuerſitas. Generis autẽcuiuſlibet:ver“ iin t yrecipue& prime partes lunt eius ſpecies: que toti generi ſubſunt& in quas diſir fum genus. Erunt igitur& precipue& ſubſtãtiales vniueiſi partes:rerum naturalũ 6 conſtabitqʒ vniuerfũ totum/ ex ſpeciebus: quarum deeſſe vniuerſo poteſt nulla& qun tre numerus ſtatus definituſqʒ eſt/ ab initio/ creatione abolutus. Nã ſiue ſumpſeris 5 k pro cunchs ijs que ſunt:etunt vniuerſi partes& ſpecies quattuor: Piuia Angelicã 6 ——— — 87 2 8 8 5. 35 2 6„ 2— Ge.. 5. 8. S* 6 t*£ 3 Materialis. Omnes enim materiales cr eaturas:materialis ſpeclei noĩe cenſemꝰ.Siue voca⸗ uerisvniuerſum Qmnne corPoream creaturã: yniuerſi ſpecies/erũt Celi Planete& materia⸗ les cxeature:que ſũt vt materie partes/ ſtate& fixe jingenerabili& incorruptibili materia. ¶Vnde fit vt vniuerſum ſit immutabile/ingenerabile& incorruptibile. *———— w„ SNam cuius partes ingenerabiles ſunt& incortuptibiles/ femper eodẽmodo habẽtes:id — Profecto eſt ingenerabiſe& incorruptibile. Vniuerũ autẽ partes ſunt rerum omniũ ſpecies Mu in generabiles& incorruptibiles:et que ſẽper eodẽ habẽt modo. Perſeuerant eni abinitio P e hactenus vmuerſe rerũſpecies/ cõflantes Vniuerſi ſubſtantiã:inſeparabiles ab vniuerſo& vui⸗ Que nul extra eius ſubſtantiã/ emigrare vſpiam poſſunt. Extra enim vnuerſum nichileſt: hi umm⸗ unm neq; actusneq; potentia. Cum igitur vniuerſo nichil addi queat neqʒ quicᷓ ab eo tolli: ip⸗ ileß. ſumeſt imutabile/ ingenerabile& incorruptibile. Nam ſingularis creaturã/ que generati⸗ one oritur noua aut corruptione interit:haud vnmuerſi pars eſt/ cum minime ſit ſpecies:ſed ſingularis& induudua. Geterum& illa ipſa neq; generatione additurvniuerſo/neq; corru⸗ Ftrone fit extra vnmuerſũ: Que enim ante generationem/ erat in potentia ideſt in materia: tür ſum poſt corruptionem/ iterum in eadè potentia& materia reperitur.vtpote in quã:cor⸗ ruptionis tranſmutatione reuertitur. Ois autẽ potẽtia& materia:eſt · degit reſidetq; invni⸗ uerſo. Eſtqʒ vniuerſi pars quedã. Singularis igitur creatura generabilis& corruptibilis:an⸗ tẽ generationem& poſt corruptionem/ eſt in vniuerſo:neqʒ generatione eidẽ additus:neq; cbrruptione tollitur. ¶Vniuerſum ſcibileeſtſ& cognoſcibile. Id enim eſt ſcibile& cognoſcibilẽ:cuius a nobis/ deprehendi poteſt partiũ numerus:cu⸗ iuſue partes ſũt numerabiles/ certe/ ſi tate atqʒ definite. Vniuerſi autẽ partes/ ſunt vt dixumꝰ] Q uida rerum ſpecies: quarũ omnium ſtatus ac deſinitꝰ eſt a creationis initio numerꝰ. Hic autẽ nu nobis ſci⸗ merus licet nos adu lateat ſitq; nobis ignotꝰ:tamen quia certus acfinitus/ numerabiis eſt pile. & ratione ſcrutabilis. Eſt igitur ſcibile& cognoſcibilè vniuerſum: actu tamen ignotum& incognitum. Quis eni hominum aſcendit in celum:& menſus eſt orbem eius aut dinume- rauit ſtellas firmamenti: quorum numerus eſt& quidam ſenſibilium ſpecierum numerus: & ratio ſubſtantiahum partium vniuerſi. ¶ Generationemjmutationem eſſe ſecundum medium: non fecun⸗ dum extrema. EFneratio rem affert in medium: quã corruptio tollite medio. Sicut que intereunt! tolii dicũtur e medio: ita& que oriuntur/dicuntur procedere in mediũ.ideſt in noitr confpectũ/in noſtrũ iudiciũ un noſtrã — apparitionem& mundanã. hanc lucẽ cui qnãdiu ſubſunt quandni ſupra errm nobis cernuntur& conſpiciuntur: eſſe& ſubſiſtere dicũtur. Vbi eo e medio id eſt e terrenis ſedibus(nam terra mundi eſt medium mi⸗ grantnon eſſe a nobis dicuntur. Affert autem hoc pacto rerum ſubſſan⸗ tias in medium ihei in eſſe Generatio: que corruptione/ in antiquum materici chaſma 3 chaos reuocatur diſceditqʒ e medio. ene ¶ Ante generationem poltue corruptionem res eſt in extremis Etremim circunſtantia quedam eſt& ambitus medij. Omne ſiquidem mediũ:aliquo pacto inter extrema verſatur. relinquens aut ſupra aut infra: aut a dextris aut a ſunſtris: vaut ab anteribre aut ⁊ poſteriore parte extremum. Eſt enim non ens/entis ambituss& circũ ſtantia:creato ente prior K eodem poſterior. Fx autem non ente generatione fit ens. Cor? ruptione vero/ex ente:non ens. Ex qual non ente/ generatione fit ens:tale fit ex ente non ens/ in corruptione. Nam res vtrobiq;/ ante inquam generationẽ& poſt cortuptionem /ali⸗ 6 quopacto ens eſt:icilicet potentia ens ſiue ens in potentia& in materie. In vtriuſq; vero medio:eſtens actu/ ens tot um k&perfectum. A generatiõis igitur fine/ ad corruptionis vſqʒ; intium:res eſt in medio in actu& in eſſe. Aſt ante illam k& poſt hãc: in extr enus eſt/ in potẽ⸗ tia& in non eſſe. ¶ Res prius& poſterius eſt in potentia in occulto in tenehris in mũdien tremoſin naturaſin non eſſe. Medio vero tempore in actu/ in apparitione/in. ——* — ——— — — — —————— 3 8 — S— 1 — * 7 1 . 1„i S — W luce/ in mundi medio/ in nobis& in eſſe. ——————— 8— m. um mmmn*** SSS— E .———————bn——— ₰ — ———.— ——————————— — — S —————— — —— —— Vꝛilitas ar⸗ Txgrte Sppoſft iorum ninieſ en gſen b 8 S tiso ppſito⸗ Ftienu⸗ Vatire& nor eſfe. Item& hori inter ſei Actus/Ap parentts LücjsKle 7UM. Qppoſito⸗ ptionẽ: ſubſiſterein: mundi medio! ideſt inter⸗ Poſt rũ equipol⸗ra pronunciatur· Nã ex oppoſitorum equepol⸗ KEſſe Wmque ſubfiſtuntin potentia: occültadicuntur; intene⸗ Non Pi Ptis in inüctextrerò oliature cognita& ackunon entia Q ue eie oiE Vetð actu ſunt:aperta& nanifeſta inr luetepofitz⸗ inmci Shato medid Iira nobis Lognitise entia Senſibiliũ igiur teruniſubſte⸗ 6 tie priüs& pol etit Sante generationem ac poſt Cortiüprionem Funt irpote ntia/in occulto/ intenebris it miũc exttemo in natu⸗ Td in non eſſe. Mediò: autẽ tempore inter See 2 ½ 8 1n onem ſunt in Ulorumo oſitisun actu/ apparentes luc SFe inm noheoe un ele 3 imndnel nu hE—— S 8 Potentia—— 5 it re ²— 6— — E eet— b— Ec 2 eamei leatremum eius vero u S2 eröch celumtertam circũſtat/ ambitqʒ:& trium qhanenori biuicen— diculatiumt quibus poſitionũ& locorumdifferentie notantur)termini& extremitates ccb 3 nedium vero eorumſiue commune ſectionis punctũ in terra. Surſum& deotlum —— terra. Celeũtiũ quippe kemie en vt celi fuldextrũ& ſiniſtrũ in celo:eorũ mediu inter? t ra. Ante& poſt in celo: Eorum medium in ter⸗ r Eſt enim terraꝝ vnitrinum mundi medium t communſue triũ ſocalium daymetrorũ ſedio. Vnde fit vt priꝰ& poiteriꝰ: dici pof⸗ ntſenſibilium ſubſtantie eſſe tanqᷓ in Su. celo: medio vero tempore in terra. 1 ¶ Senſibilis ſubſtãtia generabilis& corrupti⸗ biis: extremis tẽporibusi id eſt prius& poſte⸗ 1 rus cũ ſit ĩ extremis dici poteſi tãq̃ ĩ celo eſſe: ideſt tanqᷓ in principio& potentia mundi. Me⸗ dio vero tempore inter generatiõem& corru⸗ .— lentia. ẽtia& coicidẽtia: idem— de celo& entia& actu? de extremo&mE⸗ 8 Quid ſenſi 1 2 Ke opoſitis eſtiudicium. Celũ— ſ bili& uippe potentiã⸗ extremũ/ initiũ& pricipiũ eſt ſ . Letkehrenreeedeleo⸗ſenidlu eſt bra i actus mediũꝭ ſtatus& finis. Sẽſibilia igitur eſſe in eee en 6 ipiia egein porenti or in Quidea choata in fimplici natura!4 nobis ſeparata/ in tenebris · Imperfecta intõpleta& inprin elſe ĩ terra. ipio. Fa verò eſte ĩ terra:eſt ea apparete eſſe apud nos& iuxta nos Eſſein fine/ in à 3 1 Brina/ Nobis conuunctaiproximã /cõpleta& lẽſibili actu perfecta. H abet eni celumà 6 uerſa ſenſibilia:rationem& nomẽ principi potentie inchoationis/ ptiũationis a uc plicisincomplete ſenſibilis vero eſt vt henhinm adus/ſtatus fini pletãſenũibilisfubſtantia. GSe. 102. mnia ſunt ingelo& in potentia:non or— iajn actu& imterra. T 8„* ECelumutdiximis principium eſt& potentia ſenſihꝛliũ:terra yero eðrunt ſini⸗ Ereauit enjmdeus gelum priuſqᷓ tefram; P 5 Eriicipiũ inchoatioeſt& porenẽiaſubſtantie torius quechnſiat ex principic& fine ex po enta kejchu. Eaden omnia gſſe in po⸗ otentiamãnte ackum/Principium antefinem. 3 eieittalertione ducixezis gmnahſſeinchoata 2 ntia nõn auteineſſeo entiaicicas& oinniã eſſe in celo non omnia n Pee F. terta Omniaeſſe in diſtantiainon omn in propinquitate Qia eſſein occultoinan via epeenuBeode mod ehne6peet eeee 8 6 66) * 2 7 6 ₰ ¶Cur celum vt ſenſibilium potentia:terra veroyt eorumactus — S S 32. 2 Fum cumſit primã& vniuerſaliſſimaſenſibiſis mũdi parst ad euneta ſẽſcbilia rationem habet potentie prineipij& in⸗ E choatioris. Terravero ad eadem ſenſibilia:contraris nommu⸗ nbus vtãctu/fine& perfectione inſignitur.—— . . u ¶Hec tãcite perqi ec tãcite perduirit: cur celut cum ſitprẽcipua& potiſimaſenſipili pars niündi: potentie tamen noĩne a nohis exprimitur. Terra vero cum F ſir umntima& abiectiſima mundi pars;ipfiꝰ adus nomine declarãtut SZE emmpotentienomenabiectori ackuß verpappellatio potiori&pre⸗* antiortacaptanda: Adlecdieimusthaud imeritocomparationeſeripi In ſolo cõ̃⸗ lumcongruere celo potentienomen:terre vero iuſtam deberiactus appellationẽ. Nam frariorum lum eſt vniuerſaliũma mußdi pats in cuſus concauo/ tatq; abloluit᷑ omins geferatig oco omnis & corruprio. Nulla quuppe fenſibilis mutatio: ſupracelum aut extraceliambitum ferinatz fit mutatio eſt· Nulla actuñ varia alternatio acquiſitio ĩquã eorumac deperditio)inaliojocaiꝗjĩ ſihe lunari concauo perficitur. In folo etenim cdntrariotum& materie loco: fit omnisſenſihiis mutatio. Atqui dontrariorunt& m ateris locusfeſt fublunare concauũ: in cususſolo ampitn omnnis& materies e contrariorum pugna reperitur· In intellectualinempe aut releſtj regi⸗ one:nulla neq; mteries neg; cõtrarietas natiracollocatur. ði igitur materiam rerum na⸗ turalium poſſibiiatẽ vniueſfalemqʒ potẽtiau vere nũcupare licete cur minus& ceknn ip⸗ um tan prmã& vniuerſũlem fenſibilium partem vocate licebit: tetrain vero gorundem ſenſibiliũ propriam& peculiarem paftem. Sicut enm res nãturalis/ fieri nequitęxtrapꝙ; tentiam& materiam& neqʒ extrceli anhi tum emigrare poteſt. Semperquippe L matertatfib celiclauct contuietutue ambitũ. Sinullius rei materiamaturitelenſta üB lunaris celi concauum migrat: nulla profecto res naturalis parte ſui poflibili& materiali a celumagirur ſed ſuhlunãri cõcauo/ eatẽnus iugiterineii. Keliqua vero ſui parteideſt acku& forina:res aturalis variat᷑. Haud enti ſẽpereſt in actu edprius& poſtenus xtrã achumin fimplicipetentia degit. Ftque exſitpfieimateria/ pergenerationꝭjfqrgnelih linitatem conſqgrdiirium per corruptionem/exlu ackſkmbiph forme decore:in ob 3— ſcuram materieivmbram dempta for̃m axelabitut. Onmis fẽſibuſis fubltantiꝗ ugitera t — adue eſtin actupotentie/ materiei&epofſibilitatis. cuin ſemper ſitin patentia qioata/ſemper poſſibihs. Non eſt iugiter in actu adtus:ſed ditaxatinte: guo ups ör a vorru one generatio dirimitur. Semper eſt& in patte: nonfemperin toto. Sempetin inteſlecdu?non ſem er in fenſu. ideſt ſemper intelligibilisnõ femperſenſihilis nohilue ap⸗ parens. Sempereſtinnatur n& ſubſtantia ſunprimanon ſempet in nobis kut 1n ſecũde it nbie ſubſtantia. Sempeſt inente remotioretnon ſemperinente propiore nobiſie cngnatoacvi cino. Semperdenic; eſt incelo: non ſemper itrerraMigrare iuippe nequit re5rttalie eleſtanibitu Eterteno autem òrbe ad cirtulo ſiug emundimec cortuptioneextorus agiturimund per generationem aduentarat. Idemitaq eſt hoc in propoſito celi& ni⸗ bi iErſalis potentie nomen. Fadem quoq;terre:& fenſibilis peculiariſie acts appeſſatio. 11212 elnn eſtomneſenſibile: Terra veronon omne ſed aliquod& aliquod „ 25 5 5 55 ——— . ——=*— — — 6———— ——— . S — S ——— S ¶ Hec celum edocet:eſſe ipſum totum& vltimũ fenſibilium. Tetram vero non totum:ſed duntaxat aliquid& partem. Nam ſi in celeſti ambitu/ verſatur degitqʒ quicquid eſt leſibile; quicquid generabile& corruptibile: erit vtiq; celum/ omne ac totũ ſẽſibile& vtipfumyni⸗ üerſale lenſibiliũ.extra quod nichil eſt accipere: quod ſenſibile& mutabile ſit. Eit eni celũ ſenſibiium ommum capax. Terrenus autem orbis/ haud eſt omne ſenſibile:ſed aliquod& tbt ſt alquod nõ. Onnem etenum ſenſihilem ſubſtantiã:terrenus haudquaꝗ ciclꝰ orbilue cõpe⸗ via nõoĩa ctitur/ ſed duntaxat aliqu am& alquam non. Nam ſuperiora& preſtantiora ttia element: in tetra Aqua/ Mer! Ignis& quecunqʒ in eis degunt animantia:minime a terreno orbe capiuntut. ſed extra terram verſantur illuſqʒ concauũ tranſiliunt. Vniuerſa tamen ipla ah celi cõcauo ambiuntur:ipſiqʒ celeſti orbi ſubiunt. Eſt igitur celum:id omne quod eſt ſẽſibile. Tertaye⸗ ro non omneſenſibile:ſed aliquod& aliquod non. ¶Vnde fit vt celũ celeſti ſue ambitus& materia:ſint vt eqjlia& cõmẽſurata.; ¶ Nam vtrumqʒ;& celum inquã& materia:ſunt omne id quod eſt ſenſibile.Sicut enimſib eleſti concauo/ fit omnis ſeſibilium actuum permutatio: ita& ea oĩs variatio/ fit in mate⸗ ria. Omnium& generationũ& corruptionũ locus:eſtſublunare concauũ. Omnium vero& generationum& corruptionũ ſubiectum: eſt materia. Nullus fenſibilis actus:non ortur nõ eſt/ nõ occidit ſub celo. Nullus quoqʒ nõ otitur/ non eſt/ nõ occidit: in materia. Sũt itaq celum& materia: aliquopacto equalia. Celum tanqj vlis ſenſibium adtuum locus: Mate⸗ ria verot tanꝗᷓ vniuerſale eorum ſubiectum d Vnum celum:eſt pluribus ac pene infinitis terris equum. ¶ Eꝛdem de celo& terra:que de potentia& actu/ toto& parte dicenda ſunt. Vnum enin ttum:plurtbus eſt equum partibus. Vniuerſale vnũ:ſingularbus pluribus. Potentia vnz pluribus actibus.Vnica materia formis pluribus.Vnũ quoqʒ celũ: pluribus et ſine nůeroter rs. Sicut igitur omnis ſenſibilis permutatio: fit in vnitate potentie& in pluralitate dici⸗ Oĩs muta⸗ mine ac vãrietate terrarũ: Ft ſicut eadem eſt vnitas: que cunctorum numerorum vatietati tio ĩ vnitate fluxui ordin]& immenſe ſeriei preeſt:ita et idem eſtatqʒ vnicum celum quod oimtem potẽtie:& rũ fuxioni vatietati ſeriei et ordinationi preficitur. in actuum ¶ Sicut vniuerſus celeſtis concaui ambitus j in quattuor elementa ſecus — dicrimine diſpatituſqʒ reperitur:ita& vniuerſa materie plenitudo in quattuor ſubli t. tiales actus:ſeſe eadem lege et naturali ordinatione diſpeſcuit: Inſubſtãu lem Vitalem/ Senſitiuum& KRationalem. ¶ Hec propoſitio analogiam pulchram et rite attendendam propalat Nam in antep cedente: celeſtis concaui ambitum/ omm materiei capacitati equauimus. Obtinetenn materia/ vruuerſum ſublunaris concaui ambitum:ita vt nulla ſit eiuſdẽ concaui pars ene . vacua materialiq; preſentia deſtituta. Ft non modo materies: ſed& elementum totan Pulchra& hanc ſublunarẽ oœcupat diſtẽdit ipletqʒ regionem. ita vt ea regio idue cõͥcauum Iequ e attenꝰ limus elementi vt elemẽtũ eſt)locus. Sicut igitur ſublunaris cõcaui plenitudo in qu⸗ danda. tuor elementa ſecta diuiſaqʒ repperitur: Ignẽ Aerẽ Aquam Terram:& vVmuerſus matene captus/ eſt quattuor ſubſtantiaſiũ actuumiſce elemẽtis propotionabilium plenitudo. Qi ſiquidemmãteries.aut rationali aut ſenſitiuo: aut Vitali aut eſſentiali actu:queue eſt occu⸗ pata/ impregnata. queue deo vt nulla ſitmaterie para: que ſit mera priuatio nullo horun ackuum foueatur. Ft de his/plura in ſequentibus dicturi ſumus. ¶Vnde fit vt generatio ſit: quidã eiuſdem potẽtie/ in plures actus: vniuſue* eli in complures differentaſqʒ terras excurſio acnaturalis progreſſio. ¶ Hec ꝓpoſitio ad celeſtis latiõis imitationẽ:materiam quoqʒ ipſã efũngit/ vnã eandẽq) varios actꝰ natura diſcuerẽtẽ. eſt enĩ hocĩ propoſito/ materia rationabiluerch paranda vnitati. Adꝰ vero& forma multitudini.cum ſit vmuerforum tantum vna eadi materies& potẽtia: actus autẽ ac forme oĩm ſũt abſqʒ nũero. Sicut igit ĩ cunctis numens eadẽ eſt vnitas ex qua vniuerſicõtant᷑:& hec vt ĩ ibro oppolitorũ predocuimus ſup cu⸗ etos diſcurrit numeros eoſqʒ ſola apprehendit ac numerat: ſeſim vnitati 6gllaticnon iſidensita& ĩmutabilis materia vna eademqʒ permanẽs: i Varios fertur adus in ureſ. maspergit:ſigilatim cũctas ſuis in finibus excipiens. Celi quoq; vmus pꝛmanenta nẽ tetrarnm varietatem ac permutationem vnifoꝛmiter apprehendit claudit ac numi Emper eſt poſſibilis& in potẽtia. Nam Qmnis em kerarum ßermnlatio ſub deleſti vtdiujn tatuivhitalè E pmanentia xficittg. Ei eni gñatio:quidã cele! t hodt ei rca trã ducuiiꝰ ac gyt ꝓpotia piusei ꝓgneſ⸗ ſionqͥ fit ab vnitate in nũeros. aut a tota materie/ĩ coplures diiexeteic; actꝰ fẽſim pciureteę⸗ subſtãtia ſenſibilis tam prius qᷓ po⸗ ſerius qᷓ in medio:tã ante generatio⸗ nemᷓ poſt corruptionẽ& inter vtrãq; Fiuſdẽ m: eri 2 np'ures acts eſt in actueſt& ſimul in potẽtia: cum nequeat eſſe adus ſiue pot entia Nin —— —— * Potentueit& in actu· Prius enĩ& poſterius eſt in potentia ſinplienſine adu. 6 e potẽtia ſit vniuerfalis& tota rei ſubſiſtẽtia: in qua omnis ſenibiis ſihitantia& anteaů &mnactu& poſt actumſubſiſtir fulcitur& fubſtentatur: quopacto res extra potentiamn de⸗ Fierr aut emigrabitꝰaut quomodo extra celũ/ aut principium/ aut extremum/ aut naturã aceſſet?Sicut emm fi res eſt in actu ſimul eſt& in potẽtia: non autem ſi eñt in potenti/ iit⸗ actu eam eſſe oporter: ita& ſi res elt in tellureo terrenoue amhitu:ſimui pobnnstete celeſti. Nam terra celelt ineſt ambituiin eoq; vetſatur: perinde atq;& actus in pptentꝛa F. Eſt enim terta celi mediũ ſcut& ackus: totius po⸗ tentie eſt vt medietas. Si autẽ fuerit res in celo: haud oportet eã eſſe ĩ ter⸗ ta. Et pari pactode ceteris argue: Senſibilẽ ſubitan⸗ tiam/ ſeper eſſe in natura: non ſẽper in nobis. Sẽper in extremis: nõ ſemperin„ medio. Nã ſi eſtin medio: 4 dium ſit /ſubſiſttatue ine To es e Vni ner ſa lis po te ti S in mundidegit extremo.terra inquã in celo: Actus in potẽtia: Nos in mũdo ſiue in natura. ¶ Q generatio& corruptio/lunt mutationes rei ſecundum acium& totũ: E lenlibilis lubſtãtia/ variabilis eſt ſolo totopalteyero ¶ Nã fenſibilis ſubſtantia/ quandoqʒ ſubſiſtit tota& quandoq; nõ tota: emper tamen in parte eit& in parte ſubſiſtit. Famquippe in parte eſſe: ielt eius alquam fubſiſtere partẽ. Semper autem eſt eius potentia& n⸗ reria. Stue enum tota ſubſiſtat: vt à generationis teinpore d porruptiò⸗ nstemhusreſt& ſimulin parte· cummuume ſittotum/ ſiite parte cum S ledius actus. 3 3 3 N e„517 Res in me di ſimulin actu& in potentia ullusackis fine porentia. Fſtigirur fenſibtlis fubſtantia ſolotetovariabilist paie verp rdieende. Namtotum gudantacus eit petentis veropars eſ Aue. ¶Vnde fit vt generàtio&& corruptioſünt mutationes retum ſecundumtẽ⸗ Nam generatio actũ potẽtie inducitr tompletq; ex potentia et actutotũ.· Coꝛruptio ve⸗ ro eodem actu lublatoꝛtotum xeloluit. Neq; autem generatio potentian affert vec; ean⸗ dem Poteutiamtollit. exinanit àufentq́; ccœfruptio: ¶ ue eni generatione ſlata/ poſita& al⸗ p11 lũ Terra Aet CGap. VII. ra Nos: —— v.ceanen e ene. 5 =— ——— — Gñatio& corruptio in circulũ fiunt. —— S — . 8 —— ptionein cumſit res in parte& in potẽtia/ à qua emigrare aut olo medipiactu& totoꝛgeneratione& corruptione variatur. ¶ Nam generatio dctũ inducit tita npn eſtcorruptione aboleri& auferri nequit. Inteigene beneratenens poſlcorn⸗ hminari non poteſt: dũtaat ¶¶ Tanta eſt corruptionis vis: quanta& generationis. ducit/ complens totum· Corruptio vero eñdem tollit atum d⸗ ociatq;totum. Intium generatioms eſt potentias finis vero actus& totum. Cortuptionis Aautem initium:eſt actus K& totũ.Finis: potentia& pars· Fiunt enim generatio& corruptio alquopacto in citculum: vt a quo cepta eſt generatio/ in idẽ cotruptioteuertatur. tiitu orruptionis vis:quanta& vis generationis. CCeneratio quod non ſtatuit& ponit:corruptio minime tollit. 6 Nam equa eſt vis vtriuſqʒ. Generatio etenim haud potentiam& materiã aſtuit ſtatuit „. ponitqʒ in eſſe: Fandem quoq; potentiam& materiam/ minime tollit deſttuutue corruptio. Ereatio autem generatione prior& antiquior potentiãipſam& omniummatenãadeſt inſtituit. Huic vero potentie generatio actum indit/ eamq; forme decore inueſtit ornatch⸗ ſumat. Sicut igitur potentia& materies:potentiore& anquiore ortu/ꝗᷓ generatione adeſe anniclula⸗ contraria ãabiteti vt prius ãn nichilum Qui autem illam creauit deus: vt quandã haſin yt tio cõtraria ypoſtaſeam& humiſtratam omnium ſẽſibilium eſſentiam/ ad eorum eſſe perneceſſariam 1 S — 5 tietut euo: ſeinper futuram/ ſupremo ſenſibilium actui(vt humano immortali aio)inteſu rectione denuo famulaturam /ĩmortalitatis gloria illuſtrandam⸗ cum ipſo deniq; animon ſcelos attollerdã in etlieteiſq; thalamis perpeti ſede: ſupra natute vires collocandam ſrẽãts Senerato rüptis— nfclilätio Enichilo † Expotentia In potentiã In niclulum ãtutãſis aturalis Naturalis Supernaturahs [eolus Plurim Plurium Peo polibils i ¶ uaita eſt porentia actu: tantus eſt actus ſpotentia. „ ¶Pptentia amplioreſt& latior actu:quandoquidem eſt id totum quod eſt/ omnia occupi ſiue extremia ſiue media. Eſt enim potentia:in principio/ in medio/ in fine. Actus auts dun taxat e ſt& ſubliſtit?n medio.vt ui in pricipio ante generationem& in fine poſt corupti⸗ onein nulluis eſt. Res ante generationẽ/ ac poſt corrũptionem: degit in actu potentie& i potentia actus. ideſt eſt actu in potẽtia:& potẽtia in actu. Eſt enim perfecta lecundũ por⸗ tiam imperfecta vero ſecundum actum. Nam dũtaxut in medioperfecta eſt fecundũ ai & in actu ſii actꝰ& totius. Itaqʒ cum latior/ amplior& vniuerſalior ſit potentia iplo ad — sn zctus vero pulillus& exiguus:vni potentie/ plures equantur actus:vna et eadem potentu plurium eſt actuũ capax:vnitati potẽtie reſpondet actuum pluritas. Quãta igitur eli poten tia actu/ id eſt vnitate.tantus eſt actus potentia& multitudine. 5 ¶Vnde manifeſtum elt eandem potentiami:plurium eſſe actuum capaci ¶Nam potentia eſt yt totum:& vt linea tota tam exttema qj media. Actus vero parti&l⸗ Fiuſdẽ prin nee medie reſpondet. Eiuſdem autem totiꝰ/ plures ſunt partes:ciuſdem principij fines plu⸗ eipij fines ręs· Eiuſdem itaq; potentie⸗ plures: ſed duntaxat aliqua& al⸗ qua non· Fxtra enim potentiam nichil eſt: extra vero actum ſunt deguntue plurims S id quod eſt omneteſt immultiplicabile ac rantum vnũ. Alnuid vero fultiplicabile fteji⸗ conciſum/ diuiduum& niultũ reperitur. Eſt igitur omniũ potẽtiatãtum vnã· dctus vᷣrohe rimi& diuerſiſimi. Nam ipſius omnis ac totius vnitas? multitudini alicuius ac partis coii⸗ cidit iliq xnã& eadem ele declaratur.————— Mais oeme ſunt& aetus plures. Rurſum potentia eſt vt omne:actusveto vt aliquid. Sunt enim omnia in potẽtia: In actu autẽ non omnia⸗ propria& fubſtantie creatũrarum cauſa/ in eſſe continebit eamq; totodime⸗ 1 ℳ ke tt mꝛ E nextremaſit& actuũ circũſtãtia:meritodyadi me⸗ ſ diusvero actus monadi comparatur. a 5 Exttcma duo ſunt: eorumautem medin mvnum. Potentia extremita⸗ Sel& cbounſtantia actuũ: potentiarũ vero medirtates ſunt ipſiacus: Flt S gitur potentia vt dyas: actus vero vt monas. Eſt enim fenſibius ſubſtãtia prius et poſterius in potentia:medio verotempore in actu. 6p 2 A¶ Sicut linee recte/ definita ſũt& ſtata ambo extremamedia n vero infinita: itã etſenſibilium omniuin/ ſtata eſt et vna potentia/aetus yeno 6 8 i J 5 7 1 — 4 —. 3 M Sepeleeneetatpaeinentore inpattesgennnzeleie Setrnenbeitaetſeea ſunteiteentrenapectu noeta hieep6, Kiuukt auecunchintotineacunorauenepunctatedet mrertors inee ſa Flen nnnee eeräneetüyeoei herliates proprii numerò jndeft 0 Wicut ſuper eandem recta lineamſtrianguli plures fiunt baſicqmmunes vertice differentes:ita et ex eadem materia plures ſenſibiles ſupſlan tiecon⸗ liac biad bya e hꝛet quotuis aij. Horumeadẽeſt biſs a bꝛvertices vero differẽtes c.d.e.Ita& intelligeſenſi⸗ Vet ‧ bilium omnmũ ſubſtãtiarum/ eandem eſſe baſim/ vnicã materiam/vnam eõ̃ſiſtentram et hypoſtalim. ad vero ſ eſſe plures/ vnicuiq; proprios ⁊tq; accommodatos. 3 4. ¶ Sicutrecta linea vnico pũctoeſtidefinita& incertaſduobus vero pũctis certa ac ſtata reli⸗ quit᷑:ita et rei naturalis ſubſtãtia] vna tãtũ ſui partevt potẽtia eſt ifinita:geminis vero ꝑtibꝰ vt potẽtia et actu/finita certa et ꝑfecta euadit. 3 ¶ Sit datum punctum a. poſſunt ab eo recte plures et numero indefinite protendi: vta b cad& quotuis alie: A igitur pũctum: nullus earũ eſtacun nulliꝰ proprietas /definit io& Analogia differentia. quandoquidem fubliſtente punctoaearum nulla eſt definita:ſed quehbet mas recte hree net incerta etin potentia. Subſiſtente autem b Punco:continuo linea a bicerta& ſtata eſt ad rei natu vottia Nam inter duo queuis puncta/ haud— plures recte:ſed tantum vna caditre⸗ da. Recte igitur linee aetus eſt puncti iteratio ſiue ſecundum punctum/ aut= v duo puncta: quibus deſignatis certũ eſt recte linee interuallum. Hec ita tranſfer/ ad rei naturalis ſubſtantiam. Kei enim naturalis fola potentia& materia: nullius eſt ſtatus/ certitudo/ aut definitio, vt que eſtifinitorũ actu⸗ 52 um capas Aduentante autẽ ſecundo 8 rei punctoſecundaue eius parte vt actu:extẽ lo rei ſühſtantia vnjc e f Vnus quippe actus liaudpluriũ/ ſed tantunvſi⸗et ſ bſantie P Aear ſt eh probatni cta infinitã et linee infinite dicuntur:de duobus ve stantum materia/ indefinite numero ſubſtantieplureſu tur· vna ſubſta ntia dicitur. Nullus quippe actus:plurium eſſe poteſt CActus/ imprimis eſi Potentia:et potentia actus. p tiij ¶Anteij ſubſiſtat actus eſt eius potentia.qui cum qeinceps generatione acquiſitus& per fectus eli: actus eſt/& adtu ſubſiſtens. Nã ab initio eſt& cbin o rei natutalis po mplo actu antiquior. Ante igitur aduentũ ipſius acus: potentia eſt actus id eſt actuſubſiſes Si actꝰ eſt& actus potentia:id eſt poiſibilis& futurus. Eſt enim preſens actus quidam:futurum vero⸗ in potẽtia quampoteßta, porẽua eſt ¶ QOmnis rerum diſerentia& contrarietas: eſi ex parte actus nullaauten⸗ macu⸗ ex parte potentie. ¶ Senſibiles nãqʒ ſubſtãtie ſempet ſũt in potẽtia:non autem femper in acu. Depelli ſiqu dẽ nequeũt aut liminarie potentie finibꝰ neq; faceſſere eterminis ſue poſſibilitatis. Ante actum ſunt in potentia. In ipſo quoq; actu/ ſunt in potentia. Poſt deniq; actumdentidem ſunt in potentia. Prius autem funt extra actum: poſterius rurſum extra actum fiunt: NMedio vero ſolo tempore in actu ſunt. Difterentiam igitur/ aut contratietatem nullam habent in potentia aut in materia: ſed in ſolo actu& forma. Poſſunt enim duntaxat extra actum fieri ab actu depelli:in quo quandoq; ſunt& quandoq;ʒ non ſunt. ¶CSenſibiles lubẽ cõſtant ex ifinito& finito: illo vt potẽtia hocverovtaci. Sicut prius Rectã lineã/docuimꝰ conſtare geinis pñctis:altero infinito/ id eſt infinitari linearũ mnitio: altero vero finitoideſt/ tãtũ vnꝰ actu& fine: ita& intellige ſenſibiliẽ ſubli tnam geminis partibus conflari: vna infinita/ id eſt infinitorum potentia ſubiecto& initio: que eſt materiã. alia vero finita/ ſtata vnica& certa: id eſt tantũ vnius fubſtãtie actu& for⸗ ma. Nam materia haud aliud eſt/ qᷓ ſubſtantia quedam ifinita: ideſt non finita/ nondun completa:inchoata:& impfecta. Forma vero mãterie finis eſt:& ſenſibilis ſubſtantie con⸗ plementũ.qua in materia fubſiſtente: fimta/ cõpleta& perſecta res ſenſibilis nominantut NSenſibilium fubſtantiarũ infinitũ ſeſt finitum: Finitum vero inkinitum ¶enſibilum ſubſtantiatum infinitum/ voca materiam& potẽtiam finitumvero forns Vateria& actum. Matetia& potentia prius fubſiſtit: prius finita elt cõpleta& perfecta:qᷓtoth ac pr perfe⸗& forma. Ante enim generationem/ adhuc imperfectus eſt k infinitus actus:nondiub⸗ ctaꝗtorã. ſiſtens. Materiatamen perfectã eſt& finita. Eſt igiturſenſibilium fubſtantiarum innuun prius finitum:unperfectum/ prius perfectum. Farum vero ſ̃nitũꝓriꝰ infinitum: pertectun prius imperfectum. Prius enim eſt& perficitur rerum principium/ qᷓ finis. Rurſum& hoe paco aliter intellige: ſenſibilium ſubſtantiarum infinitum id eſt porentiam eſſe fuu Fimtumverol id eſpactum jeſſe infinitum. Nam rerum omgjum ſẽſibilium/tantum vn e potentia:actus vero innumeri& indefiniti. Eſt igitur& fenſibilium ſubſtantiarum infinit (ideſt potentiaynumero finitum& vnum;earum vero finitumſideſt actus)numero vatium & indefimitum Vnum infinitumj eſt tantum:quanta finita infinita. Vna potentia eſt tanta:quanti infiniti actus. FEadem potentia infinitorũ a kuum elc⸗ Pax · Vnitas potentie eſt actuum numerꝰ.Sume enim infinitumvnita te& finitate iuim ‧ Cðparati⸗ vero ifinitate& multitudine: vtraq; inuicem equabũt.pinde atqʒ vna dualitas& onęsinni tates. Vnum quippe inf nitũ:eſtcapax/ infinitorum finitorum. Infinitumipſum S tig ſin ro quidẽ finitum& vnũ: ſubſtantia vero infinitum. Que autem finita dicuntur: ubitã initi. ſunt finita/ numero autem infinita. Vt vnitas: numerꝰ quidem finita eſt immultipleni i tum vna.ſubſtantiatamen/ potẽtia& virtute eſt ĩfinita· cũ nũeros eadẽ pollit ifinitos M⸗ merus autem lubſtantia/ virtute& poteſtate finitus eſt:numero tamen mnfinitus· Quisen nmeri ſupputationem abſolueti numerabitue numerorum ſeriem. Similitet& materi nũero/ fintaac tantũ eſt vna:vittute tamen& potentia infinita/ qua fuſcipere poteſta⸗ mnumeros. actus vero/ numero quidẽ eſt infinitus: virtute tamẽ&poteſtate finitus. Eeu omnis actus tantum y nius actus. vt vnusdeus ſubſtantia infinitus numero tamen Z g& vnus:infinita poteſt finitavt infinitos mundos. Omnis enim mũdus: eſt ſubſtam O Leneratio eſt vt ab intellectu ad ſenſumſab intellgbilbus Ge. 10 Fneratic eſl ab extremo mũdijad mũdi mẽdiũ progreſſio. MCenerarioprogreſſo eſt a priori ad poſterius:a potentiꝰ ad um X Imateria adformãm& ab extremo ad medium. Pit enim potentia prior actu. Pxtremum prius medio& materia prior forma. Fxtremũ autẽ mũ⸗ Idicelum licet preſtantus ſit terra:analogiã tamẽ vt dixiꝰ habet ad euſi⸗ bilium potentiam/ extremitatem/ cõmunitatem& principiũ. Mũdi qudq;„100 nedum terra:eongruã proportione/ ſenſibiliũ actibus relpondere Pha⸗ tur. Sicut enim diſtantior/ prior& remotior ſenſihiliũ pars/ eſtipſa materies Propior vero poſteror& immediatior eſt adus& forma:ita K celũ ipſum iure dixeris remotiorẽ& prio rem eſſe ſenſibilium partẽ& vt quãdã eorũ potentiã: tertã vero vt eorum partẽ propiorẽ immediatã& vt adũ. Ftſicutſenſibilẽ ſubſtantiã dwuimus depeſlinon poſſeje ſue potentie ac ſſibilitatis terminis( ſemper quippe eſſe in potentia:in qua contrarietas reperitur nul⸗ la Endem vero poſſe migrare ah actu Nam quandoqʒ eſſe in achu& quandoqʒ extra actũ et contrarietatẽ omnẽ ſolis acibus ineſſe)ita& Aßue nichil ſenſibiliũ/ migrare celeſti am⸗ ſee6 e bitu poſſe:ſemperq; ambitu celeſti claudi/quicquiq eſt fenſibile:& contrarietatem eſſe in ce 1n cel co⸗ lo nullam. Non autem omnia ſenſibura ſemper eſſe in terra:ſed ea poſſe depelli& migra⸗ re eterrenis ſedibus.Et quandoqʒ in terra eſſe/ quan doq; extra terrã. Omnẽquoq; contra; nula. rietatẽ& rerum pugnã:eſſe in terra& in ipfo mundi medio/ nullã vero in celo aut mundi extremo. Eſt igitur generatio quedam ab extremo mundi& celoſimultoto:ad mũdi medi⸗ Ois cõtra⸗ um& terrã progreſſio:tanꝗᷓ a potentia ad ackum/ a principio ad finem: ab indiflerente ad rietas ĩ ira id quod differens variumdiſtinctũq; reperitur. ¶Celum eſt vtſenſibilium potentia& haſis:terra vero vt ſenſibilium actꝰ et vertex. S Untellige euerſam mundi pyramidem:cuius tota baſis ſit celum/ autceli concauum. Ver ten vero& conns terra: que ad celumn totum/eſt vt exigua atomus& punctum. Nuius py⸗ Mũdus eſt ramidis a tota baſi adconum deſcenſus:eſt vt ſenſibins mundi generatio/ pergens abyni⸗ vtpyramis uerſo celo ad terram. Eſt enim celum ſenſihilis mundi potentia! atqʒ initiũ. Terra veroſen N — — ——— ——— ——— —— —— ——— „„ — ſibilis mundi finis /actus& vltimũ. Sicut enim primũ recte linee punctum/ indefinita eſt& inchoata recta: fecundũ vero punctũ definita ſtata& certa: ita& celum prima eſt ſenſi⸗ bilis mundipoſitio. Tetra vero ſecũda poſitio ſenſibiliſqʒ mũdi finis/ definitio/cõplemẽtũ. ¶ntelligibilis mundus equedam ſenſibilis: mundi ſuppoſitio. Senſibi⸗ — 11. 5 4 3. lis veroſintelligibilis mundi adiectio: ¶ Hec claram& dilucidã habet inteli gentiã. Nam ſuppoſitiones dieuntur/ naturalia q̃dã & perneceſſatia adiectionũfundamenta queſine adiedis eſſe quidẽpoſſunt/ſine ipſis autẽ Fxẽpjaris adiecta/ aduentitia& ſecunda eſſe& ſubſiſtere nequeunt.Vt potentia/ ſuppoſitio eſt actuum declaratio — ſine actibus quidem poſſibnis: actus autem ſine illa im poſſihiles manẽt. Celum ſuppoſitio ſuppoſitio⸗ eſtterte/ ine terra poſbile:terra vero ſine celounpoſſibilis. Simplicia& prima:etiam ſupꝰ nũ& adie⸗ poſitiones ſunt compoſitorũ& ſecundorũ entiũ. Gompoſita vero& ſecunda entia/ eoru m ctionum funt adiectiones. In dyalecicis propoſitionibus ſubiettũ ſuppoſitio eſt predicati: predicatũ p vero ſubiecti adiectio, In demonſtrationibus& ſylogiſmis: hypotheſes& aſſ umptiones 5 prime ſuppoſitiones eorum ſunt: que deinceps inferuntur. Vniuerſa item principia/ con c cluſionũ atqʒ illationum. S ubſtantie quoct/ accidentiũ hvpotheſes& ſuppoſitiones ſunt. Fe Accidẽtia vero ſubãtiarũ adiecta& aduẽtitia. Supponũt eni/ vt aiunt accidẽtra eſſe ſubãs: 8 S ſubẽ vero accidẽtia ſupponũt minime vt q̃ͥ ſine accidentib us eſſe poſfit. Ita& intelligibilis 2. — ili velut adiectie g Cöpoſitog mũcs ſuppoſitio eſt ſenſibilis mũdi:ſẽſibilis vero/ itelligibili velut adiectus& aduẽtitius. Subieert Supponitenim ſenſibilis mundus eſſe intelligibilẽ:non autẽ inteili gibilisſenſibilem. pr ¶Vnde fitvt generatioſit quidam ab intelligibilibus/ad ſenſibilia motus ¶ Generatioeſt vtab omnifuppoſito/ ad adiectum: afim plici ad cõpoſitum.Aprimoente ad ſecundũ:a potentia ad actũ:a celo ad terram. Ab extremo ad mediũ.a natura ad nos. ah occulto ad apparens& mamfeſtum. Ft generatim vt a cunctis gltis que potentie ſunt proportionahilia: ad ea que actui& fini reſpondere declarãtur. principio ad finem: ⁊ tenebris ad lucem. Ab inchoato ad perfectũ: ab infinito ad finntũ. A parte ad totñ: a ſpi⸗ risu ad corpus. Ab intellectu ad ſenſum:& ab intelligibilibus ad ſenſibilia. Eſt enĩ intelle⸗ etus prior ſenſu:& intelligibilia ſenſibilibus. Zupponit ſenſus eſe intelledum:& adiectus — — — —— 3 3 t ——— 6 ———— —— S———— ⸗ S —— x g — e eſt intellectui Intellectus ſuppolitio quedã eſt& fůndamẽntũ ſenſus: idem ſitiot eſtſenſih complectens vndiq; ambienqʒ ſenſum. O is enimſenſus /eſt in intelleetu:ſicut vertexet Tencbre Lux Nox dies EPies centrũ in ſuapircunferentia. Et ſicut terra eit in celo ideſt in celi ambituscactus in poteni ita& fenfibiis mundus eſtin intelligibili. Hic enim extremus eit& circunferentia: ileje rò inedius& centrum. Hic continens; ille contentus.. ¶ Rutſutm generatio eſt vt ab arcanoet oceultoſjad elarum et dilucidum ¶enſibilts ſuhſtantratconſtat ex paꝛte vna arcana& oœculta/ alia veto iueidaxe Purs elus occulta vmbrãtilis& incognitaieſt materies atq;potentia; Eius veropars man feſta cognita& clara:eſt eius actus& forma. Dic eodẽ modo/ eandẽ rẽ conſtare ex tenebys 5 luge; Px nocte& die Fx confuſo&diſcreto/ Ex vntate& numero: Fx intellectu& ſeniu Ex intellectuali parte&ſenſibili. Generatio igitur ex cunctis ſuppoſitis infert eorũ adie Extenebris/lucẽ Ex nocte diem. Ex vnitate/ numerũ: Ex occulto/ apparentia/& maneſa Con fuſum Fx intellectuſenſum Ex potentia actũ/ Ex princi io/finẽ. Et ita in cunctis argue. Eſt enim Hiſcretum generatio perſimilis dyalecticis ſyllogiſuus;qui ſicut ſuppoſitione premiſſarũ K prineipio⸗ Vnitas rum concluſionem eliciunt:ita& hec ſuppoſitione potentie/ actum infert. Et ſicutrationʒ Intellectus fed eavt aliunde qᷓ ratione clara/ certa K euidentia delumunt:atqʒ ſupponũt: ita& gener⸗ Analogia tio nullopacto fua cõſtituit imitia /aut porẽtiã ad eſſe inſtituit: ſed aliunde& ex priote aliqu cauſa vt creatione)ortam/ eam ſuſceptat/ aſſumit ſupponitq;.adijciens illi actum&finem. Vnde fit vt ſicutcreatio poſitio eſt&ortus potentie ac materie: generatio vero poſitio& oni go ſolius actus& forme:ita K& in rationabiſibus ſyllogiſmis/ alia ſit lux principiorũ alaa tionis& concluſionis. Lux principiorum ſuppoſita eſt& prima:quam intelligentiam nin⸗ cupamns.Lux vero illationis/ adiecta eſtillata& ſecunda: quam rationem& ſcientiãnomi namũs Et hec generationi& actui:illa vero creationi& porentie/miro reſponſu adaptat. ¶ Generatio item eſt vt a ſpiritu ad corpus:et ab omni prioreſad poſteus⸗ naturalis profectio. CSpiritus natura prior eſt corpore& eſt corporis extremitas quedam:corpus vero in i tuum medio degit.Sunt enimſpiritus/ natura ſiti& collocatiin mundi extremovtin ceh Corpora vero ſtata ſunt& librata in mundi medio. Generatio itaqʒ ſicut actum potente ipſa naturaliter infert: ita& corpus additſpiritui& ſpiritum porpore inueſtit. Protulit enn deus imprimis puros/ ſimplices& ſine corporeſpiritus:que ſunt intelligibilis munden et totius vniuerſi cohceptus.qui licet nobis acfenſui occulti ſint:intellectuitamen& nt⸗ re cogniti acperuij ſunt. Poſt autem huiuſmodi ſpiritus/ orta eſt omnis corporea ctea tanqᷓ adiecta& aduentitia ſpiritali ſuppoſitioni operiens& occludẽs omnẽ ſpiritaſẽ de pi meuam creaturã. Hic igitur naturalis progreſſus a ſpiritu ad corpus/ ab intellectualcreai⸗ ra ad ſenſibilem: Ab intimis occultis& arcanis mũdi:ad extrema/ patentia/ manifeſt 4 ſigna:quedam eſt generatio:& ſenſibilis actusin potentia acquilitio. Eſt enim intellectua⸗ lis creatura ſenſibili antiquior:& vt totius nature ſuppoſitio. Senſibilis vero intellectuai recentior:& illius adiectio. Adiecit enim deus ſenſibiia/ ad intellectualia illishec inueſt⸗ uit/ abdidit/ obumbrauit. Sicut enim ſenſibilis ſingulariſue ſubſtantia: haud nuda& pur ſed ſuh accidentibus conſpicitur adoperta:itaſgeintellectualis mundus/ haud nudusach⸗ rus:ſed ſenſibili& aduentitio mundo velatus adopertuſq;/ nobis pellucet atc;reuelatun. ¶ De Generatione vniuerſi. S vtroq; mundointellectuali inquã atq; ſenſibili:conſtat cõf turq; vniuerſum TSicut ſenſibilis ſubſtantia:haudtantum vno/ſed geminis edaleſeit l aturue punctis/ potentia& actu: Materia& forma: parte occulta& p⸗ aparente:ita& vniuerſum totum/ binis ex partibus conflatur. Ex priuciho m et fine. Ex eſſentia& apparentia. Ex inchoatione&perfectione. t potentia& actu. Et ex occulta parte& Fte manifeſta. Intellectuãlis 5 4 mndus: prima arcana& occulta vniuerſi pars eſt eiuſue/ ſuppoſitio. Senſibilis autẽm p dus: pars eſt vniuerſi ſecũda nobis apta atqʒ manifeſta: priori abdite& arcane Pti àd et ¶Intellectualis mundus /ante ſenſibilem eſtfactus.* Ce. 106 Cntellectualis enim nundus/eſt ſenſibilis mundi ſuppoſitio& initium: perinde atq& ce lum ipſum/terrene molis hypotheſis& ſuppoſitio vocitatur. Scuti gitur celeſtis orbis tel⸗ lureodiffinitur antiquior:ita& intellectualis/ mundus ante ſenſibilẽ factus cõprobatur. In⸗ tellectusquoqʒ ante ſenſum. Spiritus ante corpus. Operuit enimdeus intellectnalem mun⸗ dum ſenſſbili mundo. Spiritalem itẽ creaturã/ ſub corporea appendice occuluit. Intellectũ deniqʒ ſenſu inueſtiuit. Et hec vel ſine vlla expoſitioris aut commentarij luce:euadunt ſe⸗ ¶Vnde manifeſtum eſi genitum eſſe vniuerſum: ac parte poſt partem fa⸗ etumatq; productum ¶ Nam prior a deo⸗factus eſt intelligibilis mundus deinde ſ. enſibilis illi eit adiectus. Ce⸗ pit enim deus /a creatura ſibi propiorẽ: pergens ad diſtantiorem. Et ambo mundi totius niuerſi ſunt partes. Intelligibilis quidem mundus pars prior/ſuppoſitio& potentia. Sen⸗ ſibilis vero pãrs eius ſecunda/ adectio/ fnis& actus. In ortu Igitur vniuerſfi contingir ſicceſſio partis poſt partem: quam generationem nuncupamus. Queenim tota ſimulfunt ⸗ —————— facta:creata dicuntur/ non genita. Vt angelus vt materia. Q ue autẽ non tota ſimul: ſed Que crea⸗ Parte poſt partem abfoluũtur/ſucceduntqʒ; in eſſe: gigni dicuntur. Vniuerſum gitur totum ta queue etſt genitum:ac parte poſt partem factum. Vniuerſi enim generatio facta eſt/ cum ex preexi gemta di⸗ ſtenti intellectualis mundi ſuppoſitione:adiectus allatuſq; eſt illiſenibils mundi actꝰ. quẽ cantut. admodum in diſciplinis ex preexiſtenti& preſuppoſita/principiorum cognitione: ſequen tiũ concluſionũ demonſtratur veritas/ clauditur ratiocinatio/ infertur ſcientta. ¶ Vniuerſi generatio:humane generationi contranitens euadit oppoſita. ¶Vniuerſi quippe gñatio/ facta eſt:a ſpñ ad corpo. Ab intellectuali ad ſaſibile Ah itellecu adſeſũ Ab occulto ad dilucidũ& oculis peruiũ. Hũana autẽ gñjatio/ luuic cõtranitit᷑ ordi⸗ ni. Fit enim a corporeiad ſpiritũ: a ſenſibili ad intellectuale. Afenſu ad intellectum:ab ap⸗ parenti& eo quod in propatulo eſt:ad abditũ&arcanũ. Vt enim in libro de intellectudixi⸗ mus: prius eſt hominis corpus rationali anima/ que creaturarum eſt vltima. In mundo e p Corp⸗ S5 pe ſenſibili factus eſt ſenſus ante intellectũ:& ſenſibilis cteatura ante intellectualem. O ia anima namq; animantia ante hominẽ ſunt facta. Ft eadem eſt propottio/ cunctorũ animalium ad ——— hominẽ:que humani corporis/ ad animã aut que ſenſus ad intellectum. Funt eni mvnuer ſa animantia/ vt hominiscorpus: homo vero vnus/ eorũ eſt vt anima& atus. Vniuerſi igi tur generatio: humane generationi/contranititur ac ordine oppoſito incedit. Creauit enĩ deus/prius animam vniuerſi hoc eſt intelledtualem arcanũue mund:j corpus vniuerſi ideſt qᷓ fenſibilẽ apparentẽue mundũ. At contrario ordine perficitur homo:vtpote cuiꝰ cor⸗ pus abſouitur formaturqʒ prtus: aĩa vero poſterior. Fit itaq; in vnuerſi cõplemento/ mo⸗ tus ab anima ad corpus: In homine autẽ motꝰ a corpore ad animam. 15 4 ¶ Simpliciter et fecũdũvniuerſũ: ſpũs eſt corpore prior etitellectus fẽſu. Se⸗ cũdũ quid autẽ et in fẽſibili mũdo: CGorpus prius eſt ſpñ et ſeſus ĩtellectu. ¶Aiud eſt quod vniuerſum:a liud quod ſenſibilem mundum nuncupamus. Vniuerſum quippe totum quiddam eſt& vtriuſq; mundi complexoꝛinteſlectualis& ſenſibils. Senſibi lis autem mundus/ pars eſt vniuerſi ac totius ipliꝰ corpu s.Aliud itac; eſt prius ſunpliciter? & aliud prius fecundum quid. Aliud prius mitoto& in vninerſo: aliud prius in parte& in ſenſibili mundo. Nam ſimpliciter& in vnmerſis que ſũt/ſpiritus eſt corpore antiquior: In⸗ tellectus ſenſu& actus potentia. Angelici quippe ſpiritus/intellectus& actus: antiquiores unt omni& corpore& fenſit et potentia. In fenfibilt autem mundoò: econtrario accidit. in quo corpora priora ſunt ſpiritibus& animabus:ſenſus Auoq; intellectu prior& poten⸗ tia acru antiquior Intellectus enim vniuerſi prior eſt ſ enu vninerſi: id eſt intellectuahs mundus priòr ſenſibili mũdo. At fenſibilis mundi ſenſus prior& origine antiquiot eſt ſenſi bflis mundiiitellecti· Eſt erum ſenſibilis mundt ſenſus:irrationãle ãnimal ſenſitie virtu tis particeps. Senſibilis autem mũdi mtellectꝰ eſt homo:cuiſoli ſubluna cõgtvit cõpetitue intellectus. Anime porro maiorts mundi ideſt vniuerſi: ſuceeſſit eius corpus. Aſt minoris mundi/ ideſt hominis corpori:ſucceſſit anima/iltq; eſt generatione adiecta Eſi igitur ſim⸗ plicitet et ab vmuerſi ordine:intellectus ſenſu et ſpiritu corpore prior. Secundũ quid vero 8 et ordineſenſibiis mundi:ſenſus intellectu et ſpiritu corpus. Nam et vmnerſum perfectũ ac genitum eſt:a perfectis ad impetfectu/a ſummis ad imã. Senſibilis autem mundu s P ferus et abſolutus eit: ab imis ad ſumma et a cunctis impfectis/ ad potiora& preſtantiora. —— — — 5. Mn itet lux eſt& dies& actus ſecund tellectualis mundus ſimpꝑlic Tec propoſirio adiecta eſt addiſcutiendam quorũcam que dinunusambiguratꝭ cirt heet intelligibilem mundũ ſenſibilis mundipotèttãni balim ſuppolitionẽ fundameni& t materiã nuncupauimus:cũ potentia& materia ſint impfectã Intellectualis aute mun⸗ Habieias us ſtlenibiipteſtitiorpotiot& vractus&qintusetannnaitiuiuedubttt in tu eſt& in propatuloratio. Namin tellectualis mundus:totius vniuerſi eſt acti s lun kedies Sojutio Senſibilis veromunus eiuſdemvnueiſieſt vtpotentia, tenebre& nox. Rttamenci i⸗ tellectualismundus/ ad ſenſibilem dicitur mundũ conferturue ad nos: hoc paeio ſecuidi quid fumptus: potentia/ nox& tenebre cenſetur. Eſt enum nobis occultus ſitus in noſtrisit⸗ nebrisin noſtra nocte& ignorantia. Eſt& potentia initium/ iñchoatio:& ſu ppoſitioſen⸗ biis mundt. Subſiſtente enim actu& conſumato intellectuali mundo ante ſenſihllen fenſibilis mundus nondum ſubſiſtebat eratue abſolutꝰ. FErat tamen in potentta/ inchois erat/ initiatus& imperfectus. Eſt enim intelligibils inundus: propinqua ſenſihilis mun potentia einſuemitium K& inchoatio. quẽ haud fecus appellare licet uielꝛoatũ ſenſibiẽmi⸗ dum:ij congruit matetẽimperfecte& incõplete rei naturalis cenſeri nomine. Sicutenins teriaeſt petfecta quidẽ materies:& imperfecta rei naturalis ſubſtantia: Eſt item petſecta pais& inconſumatum totũ:ita& intellectualis mundus:eſtincõpletus atqʒ impfedus ſen ſibihs mũdus: perfecta itẽ pars eſi& ineõpletũ totũ. Et ficut potentia/ prius eſtin aetukei eſſe q̃ aceus:cuius eſſeſequitur prioris potentie eſſe:ita& intellectualis mundus prius fut un actu/qᷓ ſenſibilis. Nam huius eſſe illius eſſe:& luius actus illius actum ſequutuseſt. 6* „ potentiamſtatuit in actu: Generatiò veroſactum in actu. Hee propõ ¶ec propoſitio vera eſt vtrobiq; modo ſiue potentiam ſumpſeris/pro ſenſibiliũ poten⸗ vtrobiqʒve tia ge materie:ſiue pro intellectuali mundo qui eſt vt potentia/ initium inchoatio feni rà. lis mundi Nam& creatus eſtintellectualis mundus totuſq; ſimul exortusik creata enm ter ia factaqʒ tota ſimul. Non tamen ſimul cum intellectuali mundo/ id eſt cð angelse Poſt angelosivt prius oſtendimus. Ante igitur creationem& priuſqᷓ quicq faceret deyen et actus omnis& omnis potentia/ in potentia:ideſt ſimplici poſũbilitate in polſe eſe in na ſola mente& poteſtãte. Creatio autẽ vtrãq;ʒ potentiam(ſed ſeorſum jad eſſe produ 6 Statuitenim priu sinactu vniueriipotentiã ideſt intelligibilem mundũ. Secundoſenihi⸗ um potentiã:quã materiã eſſe docuimus. Eſt enim inteſſigibis mundus/ vnuer nn parſue eius prima. Materia verocunctorũ eſt ſenſibiliũ inchoatio& pars eorũ prima M ligihulis infuper mundus /ſenſihilis mũdi inchoatio K potẽtia cẽſetur. Intellectuales quo ereatureiſenibili um creaturarum: ſpiritales corporearum immateriales matenal inis atq; hypotheſesvocantur Succeſſit autem creationi generatio& ortui potentiarũ actuun Gñatio ere orjgo. Nam generatione perfectus eſtſenſibllis mundus:& adiectus intellectuali munde atione Poꝰ vt actus potentie:vt predicatum/ ſubiecto:vt& finis principio.Infert& ipla generatio ali ſerior duę jpſimaterie/ omnẽ actum: quo fenſibils omnis ſubſtantia perficitut/ ablolutur con mãtur. Effectũ igitur eſt quod volumus: vt ante ipſam creationẽ/ fuerit tam potentia ⸗ ad in diuina potentia& poſſibilitate. Frant enim ĩ primo euo:actu non entia. Forro creation orta eſt imprimis/ quam potentiam nuncupamus: ſucceſſitq; in eſſe ſimples materi q eſt vniuerſorum pſſibilitas. Sequenti autem generatione exortus eſt actus: adiectaq; h ri materie ea forina que ad complendam totius ſubſtantiam erat perneceſſaria. -Antecreatietein— 1 Actus npotentia 1 Frat ePoen Antecreationem Pötentiã potentiã „ — Ccleeruels mundiſubluntieſintſeparateſinplus etimmie 3 ¶ Ante creationem& potentia et actus erant in potentia. Creatio auten 5* 1 — z 8 F— Ge. 6 eſtvt principinm ſinefine. Q aiteligi Smundus eſt intelligibiliũ creaturarũ regio/ aut intelli⸗ bilis mũdꝰ gibils creatura. ſicut& ſenſibilis mundus: ſenſibihũ crea curarũ regio. ſaut ſenſibiliscreatura nuncupatur. Intelligibilemautẽ mũdũ /prin. pũ ntelligibi⸗ ( eſſe ſine fine: Intelligehoc pacto bifariam. Aut principiũ elſe duratio Iis s e nis ſine finedurations. Ftenimintelligibilis mundus/ factus quidẽ eſt eſt bi arjä 2 X e ereatusadeoꝛſeddumenſus ftaruſq;in euo: habuitq; ſue duratioms Principium —2 initiũ/ finem tamẽ habiturus eſtnullũ. Aut intelligibilè mundũ/ princi⸗ ſine fine. pium eſſe ſubſtantie:ſine fine ſubſtantie. Et hec rurſum intelligentia/ veritati ſubnixa repe⸗ ritur. Intelligibilisenim mũdus/eſt diuini totius operis intiũ cuius finis eſt ſenſibis mun dus.Sicutigitur materiã ante ipfius actus aduẽtũ cenſemus infintã: ideſt non finitã/ actu fineq; carentem& principiũ quiddã ſenſibilis ſubſtantie/ſine fine: Ita& intelligibilẽ mun⸗ dum abſqʒ iniuria nñ cupare poiſumusprinci hium ſine fine:tanqᷓ ſeparatũ a fine hoceſt ab vltima dei creatura. Qrtus enim eſtintelligibilis mundus/ante ſenſibilẽ:qui et duratione& loco/ abiuncus eſt& ſeparatꝰ a ſenſibil můdo. Nã ſi et hocipſũ vere dieitur: intellectuals creatuta eſtſolũ pricipiũ creature de nõ tota dei creatura ſed tñ̃ prima creatura: totiuſqʒ diuin operis init: ũ:cur minusenũciarelicebit/ intellectualẽ creaturã: pricipiũ elſe fine finer Fit enim principiũ ſine fine:ſolũ& ſeparatum principiumifini immixtũ/ atq; ĩcõꝛũctum.In tellectualis igitur mundus vtrobiqʒ tam duratione ꝗᷓ ſubſtantia: eſt ſeparatum ptincipium & principium infinitum ideſt ſine fine:tanqjintellectuale ſne ſenſibih. ¶ntellectualis item mundus:eſt ſuppoſitioſſine adiectione et actus ſine po tentia: aut potentia ſine actu. CHec eſteodẽ vtprecedens modo diſcutiẽda. Fſt enim intellectualis mundus: vt propo ſitioms ſubiectum/ ſine ptedicato. Nempe vniuerſum totũ eſt vt vna abqua propoſitio?cu ius ternunus ſuppoſitiuus& primus/ intellectualis mũdus eſt& ſuperceleitis fpiritus. ſecũ⸗ dus vero predicatiuus& adiectitius: ſenſibilis eit munds ac fublunare corpus. Et ſicut qu ore propoſitionem enũciat reſerans explicanſue/ interne ſue mentis conceptũ: haud ſimul vtriuſq eam totam profert ſed prius eius lubiectũ/ deinde predicatũ:ita& diuina inens internos/ mundi ad proprioiq; conceptus/ leq;ʒ ipſam ſubſtantiali quadam vniuerſi propofitione reſerare vo⸗ ambos ꝓ⸗ lens: haud eam ſlinulpronunciauit protulituetotam/ ſeq parte poſt partẽ. Primoenimver⸗ bo intellectualem expreſſit mundumpeper itq; ſubiectum fecundo verqſenſibilems& pre⸗—— dicatum Parturiuit. Hiuina fiquidẽ mẽs: primo eloquuta effataqʒ eſt idẽ? ſilẽs oppoſitum. Veinde ſilẽs idem: oppoſitũ eſt effata& eoquuta. Eſt eni idẽ intelligibilis mũdꝰ/deo pro pior. Oppoſitum: veroſenſibilis mundus a deo ſemotior& longiore diſtans interualio. Primo nãq; protulitdeus actum ſine potentia aut potentiã ſine actu. Nam intellectualem mundũ vtrouis nommne: autactus aut poten tienuncupare licet. Eſt emm intellectu alis mũ dus/actus fimpliciter& ſpiritus& anima vnuerſi.ſecundum quid autem& ad ſenſibilem mundũ:eſt vtpotentia/ inchoatio& initium 8 ¶ Piuina mẽs quicquid eratfactura: primitus concepit /deinde materiam protulitex qua compleret vniuerſa. ¶ Prima& diune& humanementis operatio/ eſt fimpliciſſma& intellectualis conceptio uã Vtrãq; mens intelligit/ attingit/ cõcipit proponitq; quicquid eſt factura. Humana autẽ mens/ diuune quidẽ mentis eſt mago:& ad illus imitãtionẽ nttitur operatur/ effngitq; ſin⸗ gula. In hoc tamen vnoimago: fubſtantiali ſua veritate cõperitur inferior: ꝙ humana mens nullam futuri ſui pperis materiam profert. Nam creatio per quã oritur materia;ſoli diuine menti ac veritatireſetuatur. Nullaenim neq; angelica neq; hhmana mens: ſtatue⸗ read eſſe nouã aliquã creaturam poteſt/ nullãue ex puro nonente proferte ſubſtantiamaunt aterie tomum. Intelligei gitur peritiſimi archutecti mentem im primus intra ſe future d mus ideam exprimere rãq; ſpeculari:ante& extta materiam. Deinde ab eodem gigmma F. 2 — —— ——————————— ———— — tetie molem:ex qua demq; domus ſit cõplẽda atqʒ abſoluẽda. Hec mens duunã ꝙin opii⸗ cem exprimit mentem.& ſuarun conceptionum& matere totius ſ utoperis cauſam. Cõ⸗ cepit enim diuina mẽs ĩprimis oĩa extra/ aute& ſu per mãteriã:protulitq; omniũ concep⸗ tus hoe eſtangelobante materiam. Poſtipſos v eto cdceptus& intellectuales creaturas maletium mensſuasnep Autẽ qjuia no in ma Lenſib e — S t vniuerſt e& Mmne guod nati ht⸗ ctornegeſſe ſt vt huiufinodtiualiqu ſitq; xenfeiſinepoſteriore ſubſiſtens. pepetit ſtatuitq; ad eſſe. Intete Vů fitvt ĩteſſeetũa Vanſubſtantieititell Ieparäte a materia. Sicut eni quic teria eſt factum/ ortum atqʒ perfectũ:& abea fulcitur. is xc/cumrãtionali Amitiaiita& an d& factum& ſu 8 Luę ninoris mundi hoc eſt hominisarcanas mundiinuiſibiles conceptus! ideſt ſuperceleſtes ſi ee confirmat. Q ua ratiane eriale excipere poſſe pre dica nuilam mgterietparticula üe tãmen můdana tieſin tatum p̃roeip ü veroſubl una prius& p iſttenotjões noſtris iugite bẽ! quiẽquid factum imäter ſiſtere natum Rurſium intellectualesſuhſtuntie vti ulehi notionibus ſunt que noſtre inſunt men ſep mundoab elementis a corpore ſenſu& mgeria xtimein humana mente. in quam nichul alterit indefecatum& impurũ adnuttitut. Sunt igitur& hatura ſimplices abiuncte a materia/ imper ie. Intereſt᷑ autem in humana et diuina m — nleiplãrn profertiilicß petpetuo humnneinfi ꝛpropolita vonceptus notiones/ angelostidea— vniuerſtiextra feipſa teantextta tnateriãſuhſiſtuut: mẽtidiutitamus:qup& Z i. Atqui he notiones abentes eſſe ſimple rnixte ſeparate ablol notiones aſſeritim humanz Asſpectesexemplarintatcherne fututi ſuivperis intiũ.1 beopacto diuine aſtate pi tmẽtibus offerunt Parateſtiniplkices& factum eſt& poſt materi geſtatur/ con ſt ante mãteria lioattane ſieettep am ereaun uhſantias; immateriales incorporegie umane thalamos mẽtis nuſla poſſe imbui materie/ nicnn eris: eadem rationes i intellectualẽmundumque mensej culam natura introduci natam ahs teſentiendũ. Eteniict Sxt ea ex quã humanũconfiatut chrpintellectuãlẽ mundũ& datur: id tamen ſupernaturali ordinatione iam accicie g amur Eum igitut naturalis materiei locus ſit lenlibils ſublun materies ab vttactain mimndana/qᷓ humana mente extortis agnt at in ptrauis mente recipitur Sed quicquid vtriq; mentiineſtip⸗ verlantur? mẽte/ ideſtquei intellectualidegunt mundoiſublun⸗ veritates. Que vero hũane inunt menti/accidentia ſunt:ſuperceleſl yei⸗ 1 parate ſubſtãtie/ gradi ele ete et accidentibus perte. 3 ueat eſſe/ ſin e poſteriore ac min 5 Ke⸗ oꝛſiue tempore ſius gradu/ exemptũ ſit ab impetie Quẽadmodum deum nunc eſſe dicimus cum ctea⸗ risiimu ſuhliſtere/ quando& vniuerſe creatureſubſiſtunt. quia tamen priot eſl cunãs creituris deus& poteit ſine oreaturis eſſe: neceſſarium fuiſſe dicimus aliquem eiuſce poen tie actum in quohec patentia fuetit in aetu Vt inprimo eternitatis euojin quq abenen Mcattonemvniherſorum ſubſtitit deus vnicus /ſeparatus a creaturis et lolus.& 1 duum greatutis ful creaturis extitit abiu Kſtitꝛĩ rimoillo euofubſtantia/ gradu/ tempore et loco: abninels nctus. Ita igirur argue/ de fuhſtantia& accidente. Subſtantiam n rhrrmeelttichemaceicentetante accicentiarreãtam& factam. K& opo aliquareg tiam puram den Aihit t iüs fubſtantie comiũcte: accide iteria:de in potio iiie6ebredeforttaK m L6 O meliectus orpori conitinctns tep Kusb liiteſenku. Alus niquh inite degufnt ahſolute K immarteriales ereaplenã putis& ĩmixtis ac 143 ZR Lüirn æltã et vhiuerſi actu 6 ocꝰ allus eilin ls/cu lũ gradibꝰt quis eſ ioſe aliquoue gradu& loco: vt inintelleckuali/ethereoue mundo: degetelubls paratam /impermixtam& ſine vllis accidentibus. Sunt igit eninperintlubüancte rlihſtanciendetſimeiimn accidentibus permixte& varie. ſeutico veyo gradu in ſenſibil elleet& ferfu /de actu& lia eſt regio/ in qua ſpiritus etitur⸗ Alfus mundusin q tellectus/ ſenſui eſt addictus. alio inuo haudaliterlu busideitangelicis fo urtotius ub⸗ Primiiguntgn & potẽtiu Q „ * 3 „ — „„ —— tiaprior eſt vita: ſtat in quibuſdam reperite eſlentiam/ ab in mmerahbus: quam tamenm poſter sdvtimn viuentibus& plantis—— nctam. Siniiliter& vitãfenſu prioremimn viuentit us ſeparatã a ſenſuireperimus:lenſiun Moc; inaiuhhpsta ratione abiiictũ qui in hoie ratii comũctꝰ eſtꝛita& imprimis neeciſe ineminnntiorealiquo gtaduſuhhnnorsqregione:reperiti ſubſtanttam ab accidehnibus Bprafe iuifetteetſuplanarihae regiõe valitut accgitibus eiſe hmit upra materiam:ſiut quattuor elementa cunetarum gener nn ₰ S.* 1 1 S B aterie ꝓ —— elementa paulomunus ſupra materiam eolloeantur. Sieter 4. 45 2ℳ 3 8 5F 84 F6 re„„ . ateria initium eſt iypoſtaſis& fundamentuin fenſibilifi vniuerſwrt in feiiſibilia cteara⸗oitn minitmũ nonens actunoti entrijlich bperiẽ; ipᷣlüm nieliil/ fuperfuſa/ ſtata/ fůndatac; jn nicliito Siifeit zcüctisteidẽveto nichil ſubeſt Q ue autẽpoſt mteriã prita ntquattuor mundi elemẽta Terrã Aqun/ Nei Igris vcin ſtimũ tis F 32— 1E — proxima& attigua mareriet. Forũ eni actꝰ: primi inãteriã obducũt/mnpletqʒvñ Ryatum. Ahliis vliiuetſa materies ſitspre natura inanis priuata/ atidas& vca: ſnpriulis elemẽtatur dilponit/preparat: vtfequentiũſenſibiliũ actuũ Subſtãtiui Vitãlis/eliſirtti&⸗ Rãtionalis plenitudine depbre ac Rabi urepleatur. 0 4 10 352 Sicut materia eſtentiãminimũita& quatuor elemẽta entia auti mima. Materia cumſit actunon ens k nonhoc aliguchaud genſetur ens minſiſtntte minimß. Eſtenim yltimüm entiur polt agae füh quo nicjuleſtentid. Fjemerta atuemn Prima ſunti pergẽtibus ſurſũ)adu& ſimpiicſterentia prini poſt materiã fata Heciũ ve to ſpe tãtibꝰ Vima opcutrũtivtpote quti adus/ materier viemise proꝛinſit Patre⸗ mo eteniiuloco adu& fimpliciter enttnm collõcatatreri nztufaltum oreinesefnjũt ſi⸗ 1 28 7 ineene uneeetatnſunecit entae impiein⸗ ſ bi⸗ uskiorn 3 ¶ Flem eta hom ogeneaſi uttota ſilia: ſine ꝑtiũ iter ſe eſau tatoto difleriti d e. Nam ſmpiiciſimna eſt materia& homogenez tota:ſine ylo ſui pattiũ diſcrirnne i e hbet eni materie pars: totius nomine inſigniturcẽſeturq; materies. Os eius partes& ñi⸗ de tt uccdo biiuicẽ&toti materie ſůt qᷓf millime. Atquielemẽtà fũt primi& ſimplicifſimi p hn terie ncnetel ſe. acprimnaue eiꝰ perfectio. Vnius autẽ cutiſpiã habitu:nulla in rebꝰ oritur diuerſitꝗs ad qi ur⁵ ferẽtia. Prũt igit᷑& tote elemẽtorũ fubſtãtie/ donflate ex materid& vnico at ſmplieniend actu:mnatura homogenee/ ideſt ſine partiũ abiuicẽ& a toto fdiuerſitate ac differitudine Di ſtant quidẽ intet fe elemẽta:ſuntqʒ& duuerſarũ ſprcierũ& plutmũ actu& cðᷓtra ſeiuicẽerhe rogenea. Vtignis:ab aqua differt/ab aere& a terra:& cetera itidẽ inten ſe. Rttamẽ quoqli bet in leipſo totũindifferẽtis eſteiuſdẽqʒ ſpecioiac ſuapte natura homogeneũ cuis& dẽs partes& totũ:ſũt rationis& noĩs eiuſdẽ. Vt totꝰ ignis · ignis eſt:& eiꝰ oð Spartesignes Rer totus acr.&ois eius pars aer. Aquataqua tota:& queuis pars aque/ aqua Tertz tota/ terta eſt& vniuerſa eius glebula/ ae portio terra. z * .* F+ 3 ¶Omniaſenſibiia& ex materia fiunt& ex elementis. ſuntq; de im CElemẽta ſecũde cuiuſdã ac ꝓpiotis oĩm ſẽſibiliũ materie vicẽ recipiũt. Nãſũt mãteriãvi einior ꝓpiqiuor ac diſpoſitior: ad ſequẽtiũ actui ſuſceptationẽ. Et plerũg; elemẽta iſatã ipſimatemeipropiquãtſuntq vicinaatqʒ ſimilia)materie nonune cẽſemdiſtãteſipaulo⸗ „ 4 ½ 3 * minꝰ materia· Sicut eni xquirẽtibꝰ ſenſibiliũ ſimpliciter prumũ quod quõlibereſt Semn Mlatera teria nobis occurnt/cũctotũ mnchoatio: itaet eꝑrũdẽ ſeſibiliũ ſerutãtibꝰ primii fimpliciter elemẽtis ſue prumũ actu:ingerit ſeſe elemetũ cuiꝰ acꝰ eſt ꝑrimꝰ& ſimpliciſſimꝰ àc Et ante qia ſẽ⸗ quattuor ſibilra/ facta fũt hec;materia iquã& quatuot elemẽta ſũtqʒ cũcta ſẽſihilia ex materia& ele mẽtis fad a Materia tamẽ antiquior eſt elemẽtis:& ex euIũt facta e ut extra materiã nullfublunaris eſſe natus eſt actus: ita& neq; extra elementum ſenſibilis aliqua ſubſtantia eſt ſubſiſtere nata. ¶Sicut materia] omnium ſubſtantialium actuũ naturale eft fubiect:itã& quattuor elemẽta ſeſibilium oĩm ſubſtãtiarũ ſunt naturalis regio ac locus. . 7 ⸗— CQuẽadmodum pars ad partem:ita& totum ſeſe habet adtotum. Materia autem z nis eius actus/ ſunt quedam partes. Elementum vero& ſenſibihs queuis ſubſtantn: ſn tota& perfecta entia. Que igitur materiei ratio atq; habitudo ad ſenſibilem omnem 3 ea eſt& elementi/ ad omnem ceteram ſenſibilem ſubſtantiam. Qmnis autem ſenitn actus: natura ſedet /degit fulcitur/ ſaluaturq; in materia: que eſt vt cunctorum aduun turale ſubiectum ac verum domicihumꝰquo natura emigrare nequeunt.Itaigitur& nis ſenſibilis fubſiãtia:natura in aliquo degit/ ſtat ſaluaturqʒelemẽto:vt in natural re 5 ne ac loco.et extra elementum fieri nuſqᷓ poteſt:nec ſubſiſtere extra elementum. 80 ¶Vnde fit vt tota ſublunaris ſenſibiliſuemundi regio: ſit ſecta atq;dui: in quattuor elementa. ¶ Nã quicquid eſt ſub lune concauo/ quicquida terre meditullio/ ad celivſq; uneconcui ambitum patet:eſt ſenſibilium ſubſtantiarum locus ac naturalis tota regioin quaſolage neratio/ temporahſue permutatio contingit. Vniuerſa igiturſublunaris mundi plagaetm tuua ſenſibilium ſubſtantiarũ regio:eſt plena elemento. Quattuor autem ſunt elemenn Tota itaq;regio/ que eſt a terre centro adceli lune concauum:in quattuorelementaeſ ſ ¶ Qtota materia/eſt elementata:et in quattuor elementa Ota materia eſtelemtata et nulla eius pars eſt ſneacuet foma elementi. 2 ¶Fadem dicenda ſuntde tota materia:que in precedente illatione de vnuerſaſublunari et ſenſibili regione ſunt dicta. Eſt enim materiati ſibilium actuum ſubiecium.Sicut igitur nulla eſt ſublunarisregin pars vacua&deſtituta elemẽto:ita& nulla eſt materie pars arida den Aadu&forma elementivacua/ priuata inelemẽtata. Senm parlu materie eſſet inelementata& actu orbata elemẽti:eadem& cetero omni ſubſtantiau cõcaui ad Priuaretur eſſetqʒ expers formatum ac ex toto vacua:et vt quiddam ocioſum in un materiam quod nuſqᷓ eſſe poteſt. Haud enim minus eſtincommodum/ materie partem aliqum el⸗ inelementatam elementariſqʒ forme expertem:ꝗᷓ ſenſibilis regionis plagam aliquame elemento inanemvacuam ocioſam omniqʒ ſenſibili ſubſtantia deſtitutam cõparatio K= ſublunatis ¶ Sicut nulla ſenſibilis regionis plaga poteſt eſſe ſine elemento:licet po 0 ſine preſtantiore eſſe ſubſtantia ita& nulla materie pars potelt elle ſ actu elementi:eſſe tamen poteſiſine potioris ſubſtantie actu. COmnis ſenſibilis ſubſiantia eſſe/ recipi& ſaluari nata eſt in elemento. Eſt enim en tum: prima/ proxima& ſimpliciſſima/ ſenſibilis regionis plenitudo.cui& toti& cus& parti:ineſt eiementum. Tota quippe ſenſibils regio· que eſt a terre meditullio ad cona vſqʒ celi lune:eſt ex neceſſitate eleinentata& elemento plena. Non autem omnis ipf h⸗ na eſt mineralibus/ aut omnis viuentibus plena/ aut animalibus/ aut hominibns. lnig tur argue& de materia:totam ex neceſſitate& quãlibet eius partem! eſſe elemenãta actuue elementi affectã/ plenam/ impregnatam:nõ autem aut totam/ aut omnem elis 1 tem:plenam eſſo actu perfechioris potioriſqʒ ſubſt antie. Non enim omnis materia ninen lium fert actum: neqʒ omnis viuentium ſaut omnis animalium aut vniuerſa hominun ¶Vnde ñt vt prima et perneceſſaria materie affectioſit elementatioplunꝰ ue eius plenitudo/actus et forma eleiẽti. Prima quoqʒ etpernecelſari ub⸗ lunaris regionis plenitudo: ſubſtantia elementi. Qnenecef ¶Sicut materia ad actum& formam elementi:ita& ſenſibilis regio/ ad lubſtantm et à tius elementi. Impoſſibile eſt autem totius ſublunaris regionis/ partem eſſe aliqnn lublunari mento vacuam.Impoſſibile igitur& eſt aliquam materiam:actu& forma carere elem regione et Neceſſitas enim qua tollitur à ſublunari regione vacuum: eſt elementarisſubſtantet àmaterta tia. Neceſſitas veroquã exterminatur exulatq; à materia vacuum ꝛeſt eius elementiu l. tol⸗ preſentia actus ac formeelementi.. 7 1 5.* 8 —— .* F 2 ₰ Tementaria fubſtantia a mundo vacuum tlit Eementaris fornia a matetia vacuum exterminat — 4 Sine elementiforma:materiaſubſiſit minime In tõtò mundo K inqualibet mundiparte eſt elementum Intota imateria& in qualibet matetie parteeſt elementi forma— Senſibilis ſubſtantia in mundo eſt mediante elemento Senſibilis actus in materia eſt mediante forma elementi Non in toto mundo funt ſecunde ſubſtantie poſteriores elemẽtis. Nonin totamateria ſunt ſecundi actus poſteriores actu elementi 6 Aliqua pars mundi ſine animali ac ſine homine reperitur Alqua materie parsſine animalis aut iominis forma ſubſiſtit ¶Hec tria: Materia/ Senſibilis tota regio& Flement —2 . ũ: ſunt vt equalia& Mater ay ¶ Materia eſt per ſe/ vt omnisſenſibilis ſubſtantia. Nã omnis ſenſibilis ſubſtãtia/ fit ex ma⸗ gio elemẽ⸗ teria: in qua degit& ſubſiſtit omnis ſenſibilis actus. Rurßꝰ ſenſibilis tota regioeſtvt omnis tum. ſenſibilis ſubſtantia. Omnis quippe ſenſibilis ſubſtantia:inter terre centrum& lunaris celi circunferentiam verſatur/ ac degit. Deniqʒ& elementũ: eſt iterum vt omms ſenſibilis ſ ub⸗ ſtantia· Nam tota ſenſibilis regio eſt elemẽto plena:& omnis ſẽſibilis ſubſtanta eſt exne⸗ ceſſitate in aliquo elemento. Hec igitur tria: Mãteria/ Senſibilis tota regio& Flemẽtum:cũ eidem tertio ſcilicet ſenſihiliũ ſuhſantiarum vntuerſitati/ adequata& equalia ſint: inter ſe adeantur. Nempe eorũ quòdlibet:ſenſibilium omnũ ſubſãtiarum eſt capax. Nul⸗ Anpeh a enim ſenſibilis fubſtãtia fieri poteſtextra materiam: nulla extra ſenſibilẽ regionem/ nul n Fuu ignt la deniq; extra elemẽtum: Ft hec intellige ſecundũ naturam eſſe dicta. Nam humanãtotã orKle nm ſubſtantiã⸗ anmam dico& corpus jfide credimus& confitemur:fieri poſſe extra elementũ. a pnnneen Etiam aliquã eiuſmodie ſẽſibili/ac ſublunari regione:in ethereos& perpetue imortalitãti Humann — deputatos thalamos felcitet eſſe deſũptã. Hoc dutẽ fieri preter nature feriẽ nullꝰ ignorat. Felcitas. ſenſibiũi regione:haud aliterqᷓ elementata& ele⸗ ¶ Sicut ceteriſenfibiles actus recipiuntur in materia elementata:ita& om⸗ n ni ſenſibilis ſubltan lenbe mentis plena recipi eſt nata. abbl ntellige vniuerſam ſenſibilium regionẽ a terre meditullio ad lunã:&e inanẽ& vacuã doteſteileln An elemento. dico in huiuſmodi& inani ſpacio:nuilã ſe ſibiẽ fubſtantiam recipi natã. Intellige& eodem pacto materiã/ aridam& ex toto inelemẽtatam. dico& nullũ demceps ..„ 1 3 42 6 rulamat ſubſtanttalẽ actum in eal vt huiuſmodi recipi natum. Senſibihũ quippe ſuhſtantiarũ/ſe⸗ les& locus:eſtelementũ.Su ium autem actuũ/ ſedes:eſt pariter actus element. Qis gitur fenſibilis fubſtantia:eſt in fenſibili regione/ mediante elemẽto. Omnis veto ſenſibilis lut actus/ eodẽ modo in materia: mediante actu& forma elemẽtirecipitur. Et ficut ſublato ab aiali tactu/ reiiqu ſecudus tollitur fẽſus:ita& a mundo/ tolle elemẽtum: onmnẽ ſẽſibilẽ 3 repons heni* „.14 4**** 3 3 5 epo ecl fubſtantiam exterminas. a materia vero tolle elemẽtiactum:cetẽram itidem omnẽ deſtruis — um formam. Erſi fenſibilem regionẽ vt carentẽ elementoi iure cenſes inanẽ& vacuam:debes unnmi 45& eadẽ de cauſa materiã inelemẽtatã: appellare inanẽ/ ſterilẽ/ vacuã/ oĩs forme expertem. bn ¶Mate atio/ eſtvelut quedam eius diſcretio atq; diſtenſio:ad to ₰ .——. tus ſenſibilis regionis occupationem& plenitudinem. dam Materia creata e tota ſinul:tanj in puncto aliquo! in imperti acmĩmo:velut quiddam — mn eorü omniumued ati ſeieeehe — ema autẽ eius expanſio/ difcretio/ fuſio/ dilatatio:& e natiuo illo cẽtre in totiust nſihilisre⸗ Modꝰ quo deincepserant fütura/ primogenium cẽtrum conimuneq; medium. Pri⸗ 4 gionis corporeã plenitudinẽ& occupationem diſtentio:eſt ea quam elemertãtioꝛiemnũꝰ fing ma⸗ cupamus& formamelementi. Materia quippei illa prima&e antiquiſſima xerũ eſſontia:cue tetrain in⸗ ſuopte preſſa ponderepetexigua ſeſe ac pene imperti mole in centro cõtinebat⸗ ſubſide dnnſtbih hatq;in fetpſa antea inanis milliuſq; plenitudinis:actu tandem& forma elementi diſtenta ſpacio fuiſ⸗ ac rarior effectaiſtatum imprimis/ ac ſperiem plenitudinis accepit. totamq; ſenfbien& ſecreãtaae ſublunarem regiõem compleuit. Diſpãſa eterum expatataq;? medio& centro ad celi ch deincepae⸗ lune attactum:Iublunatem omnem regionem occupauit àtq; leinentata. EFlemẽtatio iluit ſeq; in fablunare concauũ/toram diffudit. Nulla eteniſublunaris cõcaui & forma ælementi materia intotius lenſibilis regionis plentudine preſentia tione: fulcitur/ſtabilitur& continetur. ne in antiquam redeat/ decidatue atomum ſeni regionem relinquens vacuam/ materie preſentia ac plenitudine deſertam. lenbit ¶Vnde manifeſtum eſt elementationem ſiue elementi actum: elſeye quandam materie quantitatem raritatem& plenitudinis formam. ut Chormisquibpe elemẽtorum/ didueta&(vtita dicamffilata diſtenta; matetene & ocen tro fuo& priſca atomo in ſublunaris totius regionis preſentiam& plenitudins ſeſe p puit. Eiſe etenĩ materie/creatũ eſt totũ ſimul:& velut in quadã atomo.idq;ante ſu tationem: in quodã ſeſe minimo& centro continebat inane/ ſterile ifecũdẽ.ſubjunat ſi regione/ tum ad inſtar vaſti hyante profundi ac vacui. Aduentante autẽ primario 44 meẽnti continuoæ mundi medio/ in circunferẽtiã yſq;& extrema mũqi materies tofj materiei/ aut elementi preſontia deſtituta. Eſt igitur totius elemẽtiactus: vt nt ria matetie quantitas raritan explicatio/ qiẽſi& plemtudinisipi ſorma Ii etigte quãtitas q̃⸗ menti actus: vnuerſaliſſimus ac primus materie actus.vt qui primo ineſt materiei& cn dã eſt& ex ea cõuertitur. Qmnis quippe actꝰelementi:eſt ĩ materia. Et in omniquoqʒ materie& qu tenſio ma⸗ uis materiei patte:eſt actus elemẽti. Nulla nãqʒ materies/ eſtſvt diximus)inelemẽtat:: u terie. 3 Effe Quã⸗ tũ Quale. regionis plenitudo. Sciſcitanti autẽ qualis Interroga⸗ tiones ad rö.r narẽ regionẽ/ poſt creationẽ materie: aliquo tẽpore fuiſſe vacuã/ materie preſẽti& elem tplentudine deſtitutã. Eit enĩ materie elemẽtatio:tota eius diſtẽtio/ ad fenſibilis totꝰ te gionis plenitudinem& occupationem. 3 3 ¶Simateria dierum fluxu fuiſſet elementata: ſublunaris regionis pasa la eius pars non elementari actu impregnata. ¶TFitetiam vt ſubftantia/ſit prior quantitate. ¶ Nam materie eſſe/ quod eſt omniũ ſenſibiliũ primũ:eſt vt ſubſtãtia. Primus veto mazte rie actus/ que eſt elemẽtatio& actꝰ elemẽti: quãtitati cõparatur. Sequẽtes autẽ materiea quibus mediante elementatione) ipſa eſt aftici& imbui nata:ſunt vt quedã ipſius me ſubſtãtiales qualitates. Eſſe eni materie eſt primũ: Fius quantũ /ſecundũ:tertium veren quale. Interroganti quid ſit materies:reſpõdendũ eſt/ vmuerſorum ſenſibilium eſſe ehen i1 tia prima. Percunctãti quãta ſit: refpondenda eſt elemẽtatio. Eſt eni tanta materies: quin EEe Materiei Cuätũ Flem Quale Cetena eſt quatuor elementorũ/ totiuſqʒſublunaris eadẽ ſit: poſteri eius omnes actus ſunt qua⸗ litatum loco) enunciandi. Quale enim ſit materie eſſe poſuſãnti/ dio ẽ taſ e quam minerale/ aut vegetatiuũ/ aut animale/ aut rationale. ¶Q materia tota ſimul eſt elementata. Cap. X 11 1 Ateria/ tota ſim aleſtcreata:& tota ſimul elementata. Materia par angelis habuit initiũ: Illi enim ſimul/ toti& oẽs ſuntk Materie quoq; eſſe ſimul totũ eſt de nichilo ortum: ac poſt angelos faci Et non modo hoc: ſed& tpſa materia/ tota ſimul elementata. Sumeenn elemẽtũ/ vt vnñ aliquod genꝰ:& elemẽti actũ/ vt generati vnã aliquãlon⸗ mam/ totiuſq; materie quãtitatẽ/ ſiue elemẽtationem& plenitudinẽ dc hanc totã formã/ hãcue quaternitatẽ: in totã materiẽ/ totã ſimul fuilei troductã. nõ autẽ priꝰ ſecũdũ actũ vnius elemẽti:deide ſecundũ achalo⸗ eni fiuxu dierũ/ elemẽtationẽ materie ab initio ꝑfectã cõtẽdis: fatearis oportet ſublu qua /ab initio extitiſſet vacua. Hec ad confirmationẽ pᷣcedẽris eſt adiecta. Nã ciũ materie elemẽtatio: ſit quediipſyi vniuerſã lublunarẽ regionẽ diſtẽtio& explicatio:idẽ dixeris matertãi fluxu dierũ fuieel mentatã:& ſenſibilẽ regionẽ/ parte poſt partẽ fuiſſe a materia refertã/ oppletã occupãi 4 ſi cõfiteare ſenſibilis toti regionis plenitudinẽ: ex materie pᷣſentia/ totã ſimuli ob eal dum vacuũ)fuiſſe abſolutã: eð̃fiteberis& materiam/ fuiſſe totam ſimul elemẽtãtam enim eſt mãterie elementatio:& ſenſibilis totius regionis plenitudo. ¶ Quopacto materia ſine ſucceſſiõe elemẽtata ſit:ſẽſibiłig le⸗ lod Fade „ ura explanue S ¶CSitdiſtantia duorũpũctorum a& b ſublunaris celi concauũ: que eſt& totius matene ſenſibilium amnium ſubſãttarũ/ naturalis locꝰ ac regio. In eo quippe ambitui vis wite⸗ Ge. 110 riã& cuncte ſenſibiles ſibſtãtie verſantur. Manifeſtum eſthuius concaui ambitum ac totũ ſpacium haud ſenſim/ ſed totum ſimul eſſe creatũ. Non enĩ punctũ a ortum eſt ante b. quemadmodum neq; luũnaris globi pars vnaiãte aliam emerſit: ſed ſimultotus lunaris globus/ ad eſſeprodijt. Vni A. uerſus etus orhis/ ſimul eſt perfectus: ſimul ambe eius mete A&b„d amerſerunt. Dico hunc fublunarẽ ambitum: aut nõnunqᷓ fuiſſeinanẽ fꝗ ac vacuũ/ aut materiam illi fuiſe concreatam. Et nõ modo cõcreatã extitiſſe materiam: ſed& ſimul vniuerſam materiam! fuiſſeelemen⸗—— tatam:ſimul eandem in quattuor elementorum molem excreuiſſe. k h f. atqʒ in inſtanti/ quicquideſt ſub celo lune ſpacij: ab ea occupatum. Sit enim punctum c inter a& b:deſignãs materiam/ creatam in ce⸗ 3 leſti ambitu.ꝗᷓj prius extititc/ ꝗ elemẽtaretur c: erat c ab initio mera—— Priuatio/ nullũ ſuſtinens actũ:nullius forme ſplendote illuſtratũ. Erãt in c/ſole tenebre ſine omnilucis apparitiõe. Fratdeniqʒ c deſidẽsatq; cõpreſſũ in medio/ ſeq; in cẽtro& impti ato⸗ mo cõtinebat: omne ſpaciũ quod eſt ab A in Bwvacuum reliquẽs. Eſt eni ois atomꝰ& om neipers: nullius replẽtie& plenitudis. Si igitur exterminare cupis vacuũ/ ahſpacio& am⸗ bitu A B: dicas oportet materiã C ſimkfactã cum A& B: atqʒ hec tria puncta A B. Cſimul Omnei eẽ creata. Ft nõ modo hoc: ſed& cõfitearis opꝰ eſt materiã C haud ab orti ſuo caruiſſe adtu niſibile nul elemẽti:aut ſeſe cõtinuiſſe ĩ medio& cẽtro/ lineplenitudie/ ſinediſtẽtiõe& ꝓfuſiõeſui.ſed ſi⸗ lius eſtre⸗ mlatq; facta ẽ ĩditã illifuiſſe elemẽtariũ formarũ tetradẽ:ex qᷓ iuſtiſimã ſtabilẽq; molẽrecipi plentie. ens/ toti ſublunari cõcauoaſtiterit:iludqʒ fuap̃ſẽtia repleuerit. Haud enĩ materia ex natuta ſui aut ex ſipliciſſimo ſui eſſe/ in ſublunaris corcaui plenitudinẽ diſtẽta eſt:ſed ex elemẽtatiũ Materia ex actuũ natura/ ꝑ quos ipſa& ĩ ordines primitꝰ digeſta eſt& ĩ totãſẽſibiẽregionẽ diſtributa. natura ſui Eſt ſiqdẽ materie eẽ/ natura priꝰ& antiquiꝰactu elemẽti:tẽpore tamẽ nõ priꝰ ſed ſinifactũ nulliople⸗ Qſidieris materie: cõcreatũ eꝗdẽ fuiſſe actũ primi mimi&ſipliciſſimi elemẽti · voluti ter nitudinis. veꝛnð autẽ triũ fequẽtiũ qᷓ/ Aeris Ignis:ſed materiã illos diuidue ac fluxu tẽporis accepiſſe: Idẽ hocipm ẽ/ac ſi pᷣdicaueris materiã/ĩ folis terreni orbis quãtitate ac mole: fuiſſe& crea⸗ tã ſimul& extentã nõ̃ autẽ in vniuerſa mole q̃ttuor elemẽtorũ. Q un igitur hocpacto ſẽſerir id totũ inane ac vacuũ aliquãdo fuiſſe decjarãt: ꝗcquid eſt a tellurei orbis circũferẽtia ad voncauũ celi lune. Si vero dices materiã fuiſſe ſimfextentã důtaxat ĩ molẽ terre& aq̃;qcœd ab aq̃ ſupficie/ ad celũ patet:iure eodẽ reliques vacuũ. Si mn triũ dũtaxat elemẽtorũ le bn eez vtterte aqͥ/ aeris: creatã fuiſſe materiã cõtẽdis vti linea h i:tãtũdẽſpacij/ nõnũqᷓ vacuũ fuiſſe tn Fatearis oportet: quãtũ eſt id qã igneꝰ orbis obtinuit: quodue ab igneo eiemẽto cõplet̃.Su⸗ Pereſt igit vt aut nõnunꝗ celeſte cõcauum extiterit vacuum: aut materia tota ſimul fuerit elemẽtata/ tota ſimł i tetrade ac mole qjttuor elemẽtorũ vt ĩ linea kl creata/ abſolita/ pfe⸗ ta. Eſt eni elementorum quaternitas: fublunari ambitui equalis. Vnde fit vt ohe termi⸗ et dencluo on nandum mundi vacuũ:ſit a tribus aufferẽda ſucceſſio. Primã ab Aĩ B:Secũda ab à Bi C. mtetiu totaſm Nertia ab elementatione ſine diſtentione ip̃ius C. Nam nullꝰ contigit ab Aĩ Bytpis fluxus. Mullꝰ ab A Bin CG. Nullꝰ in elementatione C. Sunt enim A et R ſimu! facka:Simul item A Bet C. Simul deniq; A B Cet linea K Lꝛque eſt totius materie diſtentio atq; elementatio. Eſt igitur Materia Chaud in C/hoc eſt in indiuiibili: ſed in diſtentione et quantitate linee X L hoc eſt in fuaipſius elementatione/ ſiue in elementorum tetrade creata atqʒ perfecta. ¶ Vnde fit vt quattuor elementa:ſint ſimulcreata et facta. Namtota ſenfihilis regioꝛeſt quattuor elementorum moles et eorũ plenitudo:tota ſimu] Quiſucceſ⸗ 3 bloluta eſt perfecta. Sũt igitur et quattuor elemẽta:tota ſimul ab initio creata et facta. Si ſionẽ ponit enim prior facta extitiſſet ſola terre moles: omnis a terra ad lunam regio/ tum extiſſet ianis inmaterie et vacua. Et ita deceteris argue elementis. 80 elemẽtatio⸗ ¶ Senſibilis totius regionis ſpacium:totum ſimuleſtfactum et oppletum ne vacuũ materia atq; elemento. uiſe confi⸗ tetur. ¶ Nam lune celum: totum ſimuleſt factũ. Facto autem repente ac toto ſimul/lune celo: totius quoqʒ ſublnuaris concaui ſpaciũ eſt ſimul factum atqʒ dimenſum. Eſtigiturvniuerſa ſenſibilis regio:tota ſimul facta.Sẽſibilis eĩ regioeſt id totum fpacium: quod ſunari conca⸗ uo clauditur. Et cum vacuumi natura eſſe nequeat vllũ:hec quoqʒ regio/ſimł atqʒ eſt facta: eſt et oppleta materie atqʒ elemẽto. Non prius eſt facta:ꝗᷓ matertali rudere cõſtrata.neqʒ pri us vnius cuiuſuis ipſius partis:ꝗᷓ alterius/ eſt abſoluta et perfecta plenitudo. B ¶Materiei cõcreatꝰ eſi actꝰ elemẽti:et ſeſibili regiõi/ cõcreata ſubã elemẽti. 7 *. 3 3„ S2 2———————————————— 2 ¶sicit fenſipiliʒ totins reglonis ſpacium: jnauq vacuum ſec in elementiplenitucne ſentia eſt procreatũ et factũ:ita et materia haudab actu inani sꝛſed cũ elemri ttent cteata etfacta. Idem enim eſtincommodum /materiam quandoq; fuiſſe ſire quouia fenſibilem regionẽ fuiſſe ab initio vacuam acdeſertam eleinenti Sicut igitut nanpti — ——— „„„ 15 ᷣrcarut·tititfenlipilistegio in eſſe impliciter ꝗin eſſꝭ erplenitudine etementi Reeunsu ke tet ſine elermẽto eſt eſſe vacuũ et inans ſpacium ita et matetia haudſui ſitit ꝑroraduet Efitied et ſinultotã eſt facta:et ſimul tot eſem entata:et rurſium fimul fuctaet S ta· Non eni facta eſt parte poſt partem /neq;ʒ dierum fluxu elementat neq; prius tẽpar ctaqᷓ elementata. Prior quidem eſt natura elementis et eiementorum foꝛmis:temporeau C Elemẽta fũt ingenita nullaue generati one orta: ominium tamengenem n ninisuppe generatio intempore et diuidue perficitut· Flementa autẽſimuit aea Borü igteuroreus liaud genelatio ſed creatio cẽletur· Rurſumeiementiadus eiſ ſbilimmommum pri nus:yicinus et proximus materiei.et ante ipſuin nullus eſt prior ach: ns Auò gignet naturalis generatiõis ferie/ in materia pꝛofeti potuiſſet. Omnisenimaqu natutali generatione/ ab actu exoritur atq; profertur. ð unt igitur elementorumactusinge mtiab ſolo fupr emo actu/ vniuetſorum actuũ opifice deo producti& matetiei concteai. „ Ab 1pſis autẽ vt omnium initiis et primis: deinceps reliquorum actuum/ naturali ſerie at oine generationes ſuccedunt abfoluunturq C Denatnrali ordine elementorum. Cap. KlII —— 1 —— F — FTerrapun⸗ , Lementorum ordo:eſtvt puncti/ linee/ ſuperficiei et corpots HFlementa licet ſimul ſint facta: ordinẽ tamen labent adinuieem aut n kure/ aut perfectionis. Nempe et hec punctũ/ nea/ ſuperficies et coꝛpise mulfacka ſunt/ et perfectione ſecundum prius et poſſerius ſunt ordina corpus perfectione cenſetur primum:punctũ vero perfechone vltmi ig netamen e puncto omnis magnitudo profertur etelicitur. Ita etignispens — 2 ctione ẽ elemẽtorũ prims: terra veroperfectione vltuma. Cücta tamenelem ta quoquopactoe kra: perinde atc; magnitudines epunco/profetri et orir compenunm. Sicut& in naturalibus repus/ materia perfe⸗ ¶ Terra Aqua Aer lgn ctone eſtvltima: nn actu inferior. mnis ſ pũdũ ſ Linea Supficies S tamen ex eius poſſibilitate elicitur ac profertur ſenſibilis actus. ¶ Sicut omnjs magnitudo puncto profertur: ita& omne elementũ eten ¶ Sicut puncti motus e icit/gignitq; omnẽ magnitudinem:ita& omne/ element tene quadã colhſione& motu profertur/ gi gniturqʒ. Eſt enim terra vt pũctũ: AquavtlinenAe vt ſuperficies/ Ignis vt corpus.Subeſt punctũ/omni magnitudini: Terra vero cetersluh⸗ eſtelementis. Punctũ eſtvt potẽtia magnitudinũ: qua trini magnitudinũ eliciũtac. Te⸗ ta vetovt potentia elementorũ: quatrin ſcatent& emerguntejemẽtorũ adus. Oismgn⸗ tudofert geſtatq; inſeſe punctum. Omne vero elementũ: in ſia pſius mole/ tertam cohc⸗ Prr cõtinet& claudit. Primum quod ſcatet e puncto/ linea eſt:& pundi in lon guudinẽ fu⸗ * xus& morus. Primũ vero quod e terre laticibus/ ſcatutit: eſt aqua terrenemoſis qudin longum defluxus& motus. Poſt lineam oriunture puncto/ ſuperficies& corpus: Poila vero eodem pacto eterre cuniculis:ſeſe aer& ignis in ſũma& naturalia loca protipiun ¶Sicut omnis magnitudo eſt motus iu punctum: ita& omneelementun aliquo pado motus in teram. Punctum ſplum primum& perſe eſt punetũ: puncti veto in punctum motus ſepui⸗ ch reſumpſio ac iteratio eſtlinea. Linee autem in punctum motus: ſuperfcies ei ðut⸗ ficiei vero in pun ctum delatio corpus gignit. Idemſabiectum eſt puncum: in quodii e lataſtria gignũt. Ita& eadem eſt cunctis fubdita terra/ ex qua ſtrium proportionabil tria prokeruntur. Terra ſiqudem ſola ac per ſeſumpta:terra eſt. Terte veroin terann quã. Adue in terram motus: aet. Aeris in tetram dejatio/ igns. Principia triaeoden* dio:tres elicuntproferuritq; fines. Nam Punctum Linea? uperſicies: puncto eideme Patatdtgignunt lineã ſuperũiciem& corpus. Ge. nPuntum ne Linea in punctum uperc piofect uperficies Inpuncfüm Sopüs Signt LLerra Interram Zquam Pr interram Ferẽm̃ er nterram 1gnem Sinin Perra vero Aqua Aer: parproportionepẽr idẽ terre mẽdium gignunt Aqua merem Igne. Pundum omnem SBnir magnitudinem: a nulla tamẽ magnitudine exotitur. Corpꝰ autẽ e puncto/e linea& e ſuperficieelicitur. Nichil tamẽ elicit acprofert. Eſt enim ante punctum nichil ac fterumpoſt corpꝰ nichil.Ita& proportionabiliter argue: terram eſſe imã atq;ʒ hu⸗ Fterta millimã elemẽtorum poſſibilitatem. Ignem vero/ ſũmum ſupremũqʒ eſſe elemẽtorum actũ. vĩa gigni. Et oĩa aliquopacto elementa:gignie terra/tanij ex prima ſui potentia. Fxigne vero/ tanꝗ Ix igne vltimo actu:nulla procreari ac gigni. Nam& hãc de cauſa pleriq; I gnem:intecundũ /purũ nulla. virgineũq; eſſe elementũ voluerit/ veſtam propterea Ulũ appellantes.vt pote in uo neqʒ vlla ferme degant/ vjuant ſubſiſtantq; animantia:& ex quo nulla vel perpauca ptocreati 1gni purũ videãrur. Vnde putò& illud Oui ianũ emerſit. Ni aliud veſtam/ ſj viuamitellige fammã gineüq; Kataqʒ de ffamma corpora nulla vides. eemẽtum. — 4LVnde fit vt ſicut omnis magnitudoſeſt puncti motus: ita& omne elemẽ. Ouidius. tum ſit quedam terrea propagatio/diſcretio& fecunditas. * — — ¶ Piximus omnem magnitudinẽ e puncto procreari:atq; eſſe numetũ pundi. Nã puncti— monas:ec eſt punctũ. Puncti iteratio acdyas:eſt linea: Pundorũ tryas: ſuperficies. Pun⸗ corumquaternitas: corpus. Puncto vno per ſe ſũpto:nil aliud fit/ ᷓ puncium vnð· Puncto vero/ ductoin punctum:oriturlinea.q́ue ſiin pundtum ducatur: gignit ſuperficis. Hec ve⸗ ro iterũ ducta in punctum:elicit corpus. VnE Vnum Perſe Punctum per ſe/eſt punctum. Vnũ in ynum:linea. duoĩ Vnum] Invnũ Linea Terres vnumm: Superfictes. Tria in vnum: corpus. Duo Invnü Supficies Fecũditas. Pari igitur pacto argue& de elemẽtis. cũ enĩ Tr j Invn Corpis terra/propottionẽ habeat ad pũctum: erit vt ſcu ons 1 gimrudo! numerus ei de ite⸗ ratio punctiita& omne elemẽtũ ſit quedã terreã propagatio trinaue eius explicatio. Tt ſi⸗ cut omnis maguitudo proſilit proferturue e puncto:ita&omne elementumi ſcaturitac pr⸗ ripi ſeſe e terrd. Nem peE eE terrd freq uenter& aquam& aerem& igneinEmer gere vicemiꝰ: accidit in terte motibus:in quubus liquido& copioſiſime aque& veritus& gmst plunmũ ex abditis emergunt. Et quẽadmodũ rurfum ex vnitate ois elicitur numerus:itã k ex tetra omne ꝑropagatut elemẽtũ. Vnitas eni per ſe:vnitas eſt. Due vnitates:linearẽ ettu ciunt numerũ. Tresvnitates:fuperficiem claudunt.quattuot deniqʒ vnutates corpusi Nam trigonam pyramidẽ conflant. 83 ½ Elementorum maioris mundi orde:ordini minoris mundi elementorũ 2 prepolierus oppoſituſue eſſe comperitur Predocuimus in libro de ſenſu:que ſint minoris mundi hoe eſt hominis dodrinalia lit⸗ ekenjitt terariaue elemẽta.quibꝰ aut diſcipulatui ſubeſt homo:aut pedotribatui pᷣeſt/ quibuſue aut eruditur aut docet. Hecinquamquattuor eſſe monſtrauimus: Mentem ſiue ammi eſſentiã QO ud mẽs Antelligentiam/ Corpus Mundũ. Mentẽ aut centrum anim aut intimũ eius orbẽ eſſe di: Quid itel⸗ cebamus:per quẽipfi anime competiteſſe. Intelligentiam dunnus eſle eũ orbem:i quò pri mũ perficitur aiĩe opificiũ: ĩ quoue primi ac ſimpli im cõceptus: ab 1pſa aia excuduntur. Corporeum orbem nũcupauimus vocalẽ:in quo ſecũdum atume opifciũ ideſi ehſiovocũ Q uid con⸗ —— — ligentia. dipletuu. Mundum vero/&xtremum aclatiſimum anime poſuimus efie orbemin quò pus. „ fupremũac longiſimũ aie opificũ perficitur· que eſt exaiatio icripturarum. Hec itaq; quat qmũ — tuor anmi dicimus eſſe elemẽta: Mentẽ/ ignẽ:intejligentiã/ aerẽ:Corpus/ aquã: Mundũ Q uid mũ⸗ n terram. Atqʒſicut matoris muncignis/ cuncis elementis reperitur in ecundior:nullũ fer Au me ſuſtinens aialium/ nichil gignens nutriensſue muchil:ita& anmei gnem /ideſi Kmplicẽ 2* etusmentẽ atqʒ eſſentiam:vitgineam elle/ ac perſe in fecũdam. vtpote que infeipſa nichil eignit /ſuſtinet ac fouer.& in qua neqʒ cceptus/ neqʒ voces neqʒ; ſcripture pariuntur autre vn piuntur Sed ſicut ininferioribus tiibꝰ elementis Aere Aqua Terra: cũcia ferme degunt 3x nutriuntur/ foueutur/ſaluanturqʒ animantia:ita& infaricrihus duntaxatanimeorbihus! 5 Inkellectuãſi Gorporeo Mdatilaligiid ab anitta pigu ſuſlinen proecitail Nan nai in ſe ſiue in apice mentis anima: nullipara eſt. Delapfa vero in intelligentiã nirviri profert. deſcendens in corpus:vocũ eſt opifex In mundum deſiqʒ/lon gius exahditspr greſſa ſcribit. Sunt igitur jꝛec animi minoriſue mundi elementa: contrãtjo erdijte inaon mundi elemẽtorum diſtrihuta atq;— ordinata. Nẽpe ignis anumi:min 8% meſt intimuſue orhis. Tetra vero ammieius eſt orbis ampliſſimus:& qui ceteros cunctos ambit. Inmun⸗ o autemteconttario accidit. Nam mundi terra: minumꝰ eſt mũdi or⸗ bis. Mundi vero ignis: maximꝰ eſt elementorũ qui etcetera elementa cõplectitur. Animiigns clauditurꝭ ab eiis aete Rerab aqua Aqua a Contraric terta. Mundivero igns cõtta aerẽ ʒ de elemen⸗ defit vtin minorè mundo veraſit tis verc. Pychagoricori opinio:Ignemeſſe in medto Terram veroiextremo. In maiore autem mundo: contra⸗ inmi etrem terram vero? mẽdio eſſemũdi.orgo pᷣſenti actu⸗ umvxdini: pᷣpaderꝰ& oppoſitꝰ eſt. Verbi cauſã ignis nunc actuin ſũ mreſidet: qui antejj fũmũ obtinu⸗ —— 8 iſet locum̃ potentia erat in ſimmo/ actu in imo. Tũ vero erat terta: potẽtia in i mo/ adu in ſummo. Qinnium eniminitium:eſt ac? in potentia& potentia in adu:ideſt inchoiu Cap. XV. actus& perfecta potentia. ¶ De concutrentia oppoſitione] elementorum. vero minus precipua& ſecunda jreperitur affectum. Hec vulgatiſſima eſt:& notior/ qᷓ vlla interpretatiõe egeat. Vt preci puus ineſt ignt calor: Aerihumor/frigus in aqua primum fummumq reperitur Terra primo& ſupreme ſicca. Igni vero ineſt ſiccitas ſecun da minuſq; precipua. Aericalor: Aque humor/ fri gus/terre. Hsenm dualitatibus /vt inſtrumentariis: agunt in ſeinuicẽ& permutantunele —menta miſcenturqʒ ſimul:& varie intempera 1 g varia produ⸗ eunt/ gi nunt entia. Pe ta/ dmuerſa K va à p 5 ¶ Flemẽtorũ qualitates/ ſũt oĩm ſimpliciſſime& prime:& vt relirũcaul⸗ Voãlibet elementum vnaſprecipua& prima qualitateala Nam& ſuhſtantiales elementorum actus: funt oim primi& ſimpliciſſimi. Tote inupe Elemento⸗ ple elementorum ſubſtantie/ omni ſenſibil ſubſtantta& re natural generabil K conupt rũ qualica⸗ bili: ꝑriotes& antiquiores ſunt& velut oĩmſecũdarũ ſubſtãtiar/ naturales ſedes:ineqi⸗ tes priue& Pus ſecunda nulla ſubſtantia in mundo eſſe ac ſaluarr poteſt. Sicut igitur ipſa tota elemen ſecunde: unt prime& ſimplieiſſime ſenſibilis mundi ſubſtantie: ita& naturales eorum qualtates S Lunt dualitates oim primeſfimpliciſſime& antiquiſſime. Secũdarum vero ſubſtãtiari qun ue ſecũ⸗ litates vt fapor: Odot/ Color: Sonus:ſunt qualitates ſecunde/que primarum permutiones de qjltates vera quadamarmonia: oriunturicauſantur/ procreantur- Scut tactus eſt vĩm ſenſuũ poſitio: ita& ipſa elementa ceterarũſenſbilũ ſubſtantiarum ſunt naturales ſedes:& elementorum qualitates ceterarum ſecundarumue gualitatumm CTactꝰ eſt fenſuũ fenſꝰ& primꝰ ſẽũus:cũctis ſimplicicior/ hũſlior& abiedtior. omnẽna ferre jenſũ:S&ſine quo ceterarũ nullꝰſi ubſiſtit& ĩ cuiꝰ rudere cũcti ſenſꝰ ſtabiliũt recipũiqᷓ· — „ Ge. Feni tatꝰ prima quedam eorporis aĩaliũ diſpoſitio /naturalie adaptatio atq; eruderatio⸗ ad fulcgptionẽcererorũ ſeluũ/⁊ natura ꝙõ̃ſtratã atqʒ preparata. Eſt eniyt Nber de fefupre⸗ docuit tactus quidã ceterori ſeluũ prodromꝰ ideſt pᷣcurſor: qun primus in corpore atais ea? trameßatus ceteros ſecundoſue ſẽſus in ſua recipit fede: qui; diſqrende in mũdo c̃ileniẽ⸗ ti aĩaliũ fedi preeſt. Fadẽ Srak iple dieito ce elemẽtis:elemẽra pcurrere in ſeſibilẽ totam regionẽ illãq; ſua iplere lẽtia: d ſuſceptandam omnẽ fubſtantiã futurã. que haud aliter in mũdo recipitur/ Sᷓpẽ elẽmnẽtũ& ori ſubſiſtirq; in elemẽto. Eſt igił& tactꝰ/ oĩs alteriaſiſus — ⸗ * ſedes:& naturãlis ſuppoſitio: Pt prima fubſãtia /ideſt elemẽtũ:ois reliq̃&e fecũde ſubſtantie ſedes. Etprima idẽtidẽ qᷓlitas ideſt qᷓ̃litas elemẽti veriſima poſitio ae ſedes/ oĩs ſecũde qᷓli⸗ tatis. Vnde fit vt& prima& elemẽtaria qᷓlitas: ſit meritò primi ſẽlꝰndeſtipſius attaꝰ affe⸗ tio quẽadmodũ& ſecũde qualitates:ſũtſecũdorũ ſẽſuũ/ naturalia ꝓpria ac vera obiecta. Inſuper& vt tactus:ſit quidã elementorum& ptimarum mũdi fubſtantiarum fentus. 1CQuecunq; qualitas eltin ſuperioreelemẽto Piie i proxime inferiore eſi ſeeunda /minuſqʒ precipua. ¶Eſementa hoc inter ſe nexu K naturali vinculo colligãtur:vt proxima queqʒ duo&K atti⸗ gua elementa/ ſint ſymbola:ideſt eadẽ qualitate participantia& iuicem cõmunia. Vt igns & aer calote copulantur. Aer& aqua humore. Aqua& terra frigore. Terra& ignis ſiccita⸗ te.Sůt eni terra& ignis/ ratione vicina/ attigua d„—— proxima elementa:tametſi ſecũdũ rectũſũmo di⸗⸗ NM ãtia interuallo. Nã rectꝰ elemẽtorũ ordo in qua⸗ Ignis N PFletmt n dtũ quodã rationis diſcurſu flectitur. quãdoquidẽ N citculora⸗ abigne ratio diſcurrens:inignem/ abſoluto motu— N tiõa bilite e reditilocpacto: Ignis aer/ Aer aqua Aqua tertsa— X diſponẽda, ⸗ 3 5* —— ——— S——. — 3 —————— Terra/Ignis. In hoc itae; rõnaliqjdrato: lquet ter⸗ rã& ignẽ proxima/ vicina& ſymbola eſſe elemẽta. Aut ſi mauis recto vti elementorum ordine:ſume in ratiõis diſeurſu bis ignem. ac ſcribe ignem vnñ in ſummo: Aliũ vero in imo/ ſuh terra.& hoc rurſũ Lrdine/ preſentis propoſitionis experieris veritatã. Calor enim primus eſt ſũmus& precipnꝰ in igne: Idem autem ſecundus in aere/ proxime inferiore. Humor primus in aere: Secundus in aqua. Frigꝰ in aqua primũ: Secundũ interra. Terrã vero pri⸗ mo ſicca: Ignis autem preter fũmũtſtccus. ¶ Quecunq; qualitas eſt in ſuperiore ele⸗ mento fecunda: eius contraria eſi in proxi⸗ me inferiore prima. ¶Mec eſt precedentis tranſpoſita. Nã precedens/ ex ſuperioris elementi qualitate: injeribris intulit u fecundam. Hec autem ex ſuperioris ſecunda: inferi- orisprimam contkudit. Sed& precedens/ inferebat ⸗ idem ·Hec veroinfert oppoſitum& contrarium. Fa⸗ dem enim eſt qualitas/ fuperioris elementi prima:& nferioris fecunda. Que autem ſecunde ſuperioris eſt cdntraria:inferioris eſt pria. Vt ſiccitas in igne eſtſe⸗ „cunda Humor vero illi contrarius! in aere primus. Calor in aere ſecunduseſt: Contrarium vero frigust tas in aquaprimum reperitur. humor aque ſecũdus:ineſt—— Cðtraria veroſtccitas/ĩ terra pria. Frigꝰdeniqĩ tetra ẽ pᷣter ſũmũ:oppoſit vero calotĩi gne reperit primꝰ. Hocpacto rectoordine procedens: cõcludis ab igne eK in ignem/ per media elementa: eam qualitatem que— 8—————— * 5 S8 — ecuude ſuperioris elementi aduerſatur: eſſe proximeinferiotis elementi primam 15 —— Se 2—— — — — — 1 Rn nilitate precipua& prima adinfe⸗ uuseibris fecundaiu: peridem.dicentes aeads eſſe ſupetiotis primã& infe⸗ . w — n Suts emel/ inäimo& ſemeli moit horpackoß Calor ſe rãfipꝛus gitculus cœmplsatur. X EVndefit vrin qaaltatbus T eteletoruim duples chrim 6 gatamẽtum. Vnũ ab idã⸗ titateſalterum ab oppoſitiõe. mus ⁊ ſuperioris eleienti rioꝛis ſecuniã. Ediuerſo autẽ a ſu⸗ pericris fetũdã d proxme jferio priã arguimꝰ ꝑcõ̃trariũ.dicẽ tes eſſe eõttãrias ſuperioris ſecũdã— et infeioris primam Pt hec ex pre⸗ 3† cedẽtis figura/ euadſt clãriora. poſ funt& eadem ex arte oppoſitorum ꝗᷓ facilime demõſtrari. Nam in op poſitorum arte! docuimꝰ jdentita⸗ tein/ quanddm eſſe equidiſtautiam & ſimihum oppoſitorum habitudi⸗ ner: vt prijuũ primũ& ſecũdũ fecũ d. ppoitionẽyero diximꝰ quãdã eſe interſectionẽ& obliquitatẽ op⸗ Calor. Sicc. oſitorũ:cũ de diſſmbus /diſũmi⸗ ta dicuntur.vt primum ſecundum:——— & leeundum primũ. Itaq;pritmũ argunmẽtũ/ in qualitatibuselementorumeſt oppoſtorũ identitas ſecundum verꝰ eorum oppoſitio. Vocaenimſ uperius elementum primum ne⸗ rius vero ſecunduiw.& atgue primum in primo& ſecundum in ſecundo elſe idẽtitatemi eſt eandem qualitatem/ primãm eſſe in primofiue infuperiore elementoꝛet ſecundã ue cundo ſiue In inferiore. Similiter:& ſecũdum pnmi eſſe primum fecũdi per oppoſitionen id eſt lecunde primi& ſuperioris elemẽticõtr ¶Omnis elementaris qualitas:duobus ineft elementis. 6 ¶Nulla elemẽti qualitas aut tantũvn auttrih? elemen⸗„ tis ineſt. Omnis autem ineſt duoh Calaragni aetuhu mor aeri& aque · Frigus aqᷓ & terreS iccitas terre& igm. Calor eſt i hũido& in licco: noumn Kigido Humorſicco⸗ n5 usſt⸗l igiao& ealio repetirut. Prigus eſtin ſicco— Kinhumidonohincaldo. Siccitas& palori et fegon eoniunctareperitur:nonaũt/ Frig VSiccũ hüumori. ℳ dum ¶Proxima queqʒ dus X Ois eni elemẽtorũ naturalis affectio: ihauecelemẽtaymbol ratioiiisdiſcurſum& circulu joco diſtantia aſ ymbola et contrari⸗ Alectio: geminis ineſt& attiguis elemẽtis. Sür itc;pro⸗ & eiuſdéẽualitatis Pticipia. Et vt diximus/tetra& igins mnVt proxima& attigua elementa ſunt ſumenda: ſumpto bů 1 arã& oppoſitã eſſe primã ſcdi& inlets 1gne eoq; fupra& infra terram eolloeato. Q ucantẽ terio diſtanteelo elemta: gemiiti t prius)atgumentis/ aſynibõlacontraria& incõmmunicanria eſſe conclude hoc pact 5 Que lüperioris elementi eſt precipua& prima affectio:eadẽ proxime inferiòris/ fecundcne locodiſtantis eſt ſecunda. Et que fuperioris elementiſecũda:eius cõtraraſ equentis eſt ejc anenti eſtprima: eius contraria eſttertio locvinferio tis eſementiprima. mnũigiturtertib locociſtantiũ elementorũi: qualitateaprie g& pr⸗ cipuie ſunt contrarie. Eteodem mõdo argie/ de qualtatpusſecungi ve quiã caloreit in igne primustidẽ in aererepperitur ſecundus:& coljtrariũ frigus in aqua ptiinũ umrin xere primus in aqua ſecundus:ficcitãs ei contrari in terra prima. Prigus in aqus primum in terra ſecundũ:contrarius eicalor in igne primus.Siccitas prima in terra ſecũda mmign eArgumẽtũ eontrariushumorprunꝰ inaere. lioc pactoprimas tertiolocodiſtantiõelementorij quai⸗ in qualtati us ſecun⸗ tatesicontratiaꝰeſſe oſtendis· Neſecundis veroratio eadem· Nã ſiccitas in igne lecũda eſ b cohtrarius vero humor in aere primus:idẽ quoq; in aqua fecundus. Calor in aere fecũdus dis. 6 . ℳ 5 * — . conttatiũfrigus in aqua primũ idẽ in tetra ſecundũ Numor in aqua ſecundus/cõ trarja ſic⸗ itas intetrrã priris:eade in igne ſerunda. Prigus in terra minus precipu contraius r4⸗ lor in igne primus:inaerefecundus. Nam ſi vis in quadrato/ adaptare elementa quattuor ſine binaipſius igns ſumptionecũcta que diximus peramphus pateſcent. Vam quecunqs dup& duo elemẽta/ diſtabũt coftis erũt. S 3 diametris aſymbola& conttaria. Etſi inter ipla elemẽta/— collocabis eorum affectiones& qualitates: vt N inter ignem& aerem/ calorem:inter aerem& aquam humorẽ. Inter aquã& terrãfrigus:Sic⸗ V citatemn voro interterram& ignem:que rurſus—— qualitates diſtendentur/ diſtabuntq; dyametroꝰ eruntcontrarie:& in aſyrubolis elementis ↄri w me. que veroſeſe quadrato aſpectu ð cpſtiſue quadrati intuebuntur: fym— boleerunt& ambe in eodem elemen to. Vnaqueqʒ veroaffectio/ his duobꝰ inerit elementis:queipſam circũſtete 3 rit/ vni primo · alteriſecũdo ceteris autẽ duo?d bus/inerit minime. Omnis enim(vtdiximus elementaris affectio/ duobusquibuſuis ineſtele mentis:& duobꝰ non ineſt Vt calorigniineſt&— eri: non ineſt aque& terre. Igni quidemprimo — ineſt/ aeri vero ſecundario ineſt. ei motus& ſenſibils acus·ſit ſtatus fatq; definitus· Cap· IV. Fnentorum numerus menſura eſtet totius motus:etteliqui omnis ſenſibilis actus. Nam quattuor ſunt motuum genera:fuhſtantia/ quantitas/ qualitas/ e locus. Omnis enim motus aut reiſubſtantiã cõplet/ aut ei addit quãtitatem aut qualitatem: aut eandẽ de loco in locũ tranffert. Rurſum ſenſibiles for tme& ſubſtantꝛales ackus/ ſunt tantum quattuor.ð ubſtantiuus/ Vegetatinꝰ Senſitiuus/ Rationalis ſiue Intellectuaſis. Sicut enim quattuor primis ele⸗ mentorum actibus/tota materies eſt elementata:ita& ſecundis his quattuor ſubſtantiali⸗ bus actibus& formis:eadem materies eſt elementzri fecundan& mpregnati natà. ¶He quattuorforme Subſtantiua/ Vegetatina Senſitiua et Kationalis:* vniuerſam materiam obtinent fecundant a tqʒ implent. p 8o. „ RMoles materie& ſubſtantia eius vniuerſa:in hos quattuor adtus eſt a natura diſtrbuta: Subſtantiuum/ Vitalẽ/ Senſitiuũ& R⸗ tionalẽ. Ita vt nullã ſit materie reperire partemi ali⸗ cuius horum quattuor aduũ ſtereſi atqʒ orbitate efflaccidam/ priuatã /deſtitutã. Sicutk& priꝰ duimus/ nullam reperiri poſſe materieipartem: cun non inſit actus alicuius elementu Non v S — ——— c 7 N 6 6 2 enb cuhus materiei particule: inſunt ſinul qattuot elementorum ſubſtãtialeszche ineſteidem aut actus igneusfaut aereis autacueuis aut rerteus. Neq;rürtum quimipe materie pattem:opoꝛtet omni ſnbitantiãli actueſſe imptegnãtam. ſed nuhmnad Ste poteſt actũ:neceſſe eſt aut vt fubſtãtiuũ conceperitactum/ aut vitalemautfenſituun rationaem Hii gitur quattuor ſubſtantiajes actus: vniuerſam materiam obtinent eant Vnde it vt tota& vniuerſa materies:actui fubſit ſubſlantius. ni xM Namlübſtatnjuus actus eſt onnmũ minims& primus: quo eſſe impliciter iplaei c entur Nlinimo atſipliciſimo et primo actul oĩs eſt irrorataatq; affecta materi& pi & 2nparãtã ad eetetorũ actuũ ſuſceptionẽ. Hi nẽpe haud alt in materia:qᷓ pri& elemẽtar uch ns niedio recipinãti ſiint. Sicut enim humanum totum corpus/ſimpliciſſimo primovetacin ad Leterorũ& ſecundorũ ſenſuum ſuſceptionẽ reperitur imbutũ(Nam tactus eſtreli uor enum ſedes naturaliſue poſitjo) ita& dis materies& quelibet materiei pars: ſubltan⸗ tiũo actu predita eſ. nð autẽ oĩs vitali aut ois/ ſenſitiuoaut tationali actuiſubeſt. Tn ſůbſtantiuò&primo actu:omnis relicuus actus ytin naturali poll⸗ one& ſede eſtrecipinatus. ¶Subſtantiuus actus oĩm eſtlatiſimꝰ: occupans/ obtinenſc ſub ſe totam waterianʒij temn hoc pacto ſuhſtantiuus /ſiue eſſendi actus:materiã implet cõprehendit vetotã tot materie euadit equalis neceſſe eſt vt ceteti oẽs actus in ſubſtantiali actu receptentir l⸗ dcantc; inillo: Vt in materialilua poſitione& ſede/primitus materiã ſtabilẽte eruderan Fatra actũ affectante& diponẽte ad fuſceptianẽ ip̃orum. Extranãq; ſuhltantiuũ actũt nula nt eſſendi m rie parg relinquitur. Vnde fit vt quemadmodũ nõ eſt rcperire ſubſtantiuũ actũ ſine mae — „ chileſt. riatita etrepetirinequeantſecundi actus/ſine primo& fubſtantiuo. Et ſicut quicqd ei i ₰ — htaeſt ex mãteria: ita& quicquid viuit /ſentit aut intelligit: eſt. ¶In eſſentia imprimis recipitur vita:in vita ſenſus ꝛin ſenſu deniq; nio Fentia vitã ſenſus ratio:eſſentialis actus/ vitalis /ſenſitiuus/ rationalis· Hi añtquats or ãctus/eunds habent iii materia/ ſtatũ& ordinẽ.quẽ et quattuor elementa/ in mdobn tota ſenſihili regione. Tetra recipit in nullo elementotſed in ſimplici elementerũ potents ideſt in totius mundicentro ac minimo · Nam nil ipſfi terre ſubeſt: preter ipſim mundw dum K centrum. Aqua tecipitur in terra:& fulcitur aterra. Aerĩ a uis:Ignis in ae Subeſt enim aquis terra: Aeri aqua: Igni/ aer. Ita et actus ipſe ſubſtantiuꝰ omniumpi innuillo recipit actu· ſed in[ola actuũ priuatione/ invniuerſorum potentia quam ma vocitamꝰ. Vita vero recipitur ineſſen tia. Senſus jin vita:ratio ĩ ſeſu Quicgd ei ratiðe pe tt. Q uicdſentitiyiuit: Quicꝗd viuit ẽ. Quicgd aũt eſt ĩ ſẽſibili mũdo eſtenn Tanta aſeu⸗ longitudo: quanta& latitudo. ¶ Materie latitudo eſt/ prima ẽius elementatio: qua in quattuorelementorum primos&⸗ pliciſſimos actus diſtinguitur/diſpeſciturue teta. eius autem longitudo/ eſt ſecundi eius ele mentatio:qua ad nomumimenſutam et equalitatem prime elementationis: vniueraq tuot ſubſtantialbus actihus et icnietüuet 5—— A SbſtantiuoVitali/ Sẽſitluò& rationali. diſtãt— autem mãterie latitudo/ atqʒ longitudoꝛangu teria Terra Rquà Aer lo recto.ſũtq; vtrecti anguli latera/ int ſe equa— la. Amborum autem laterũ ac totiꝰ ãguliver 3 tex eſt nateria:natura prior et cunctis elemen totum aetibus et actibus ſecundis. Sicut enim ambo eiudem tecti anguli latera explicatiões quedam ſunt/ verticalis ipſius puneti:ita et᷑ pri ma et ſeciida materieeleinentatio:explicatõ quedam eſt ipſiusmateriei. Quicquid eni ma⸗ ðſc teria antea erat in potentia:vtraqʒ demumſp 3 ſiuselementatione abſoluitur/et in acu fit. Secunda quoqʒ materie elemẽtatio: expreſſio quedam eſt/ prime ipſfius elementationis:& vtoſR tus duipriu elementatione ꝓfettur. 15 — — vo 2 8 „ 2 — — eius act —— J ₰„* — 2 2 — 3. Ge. S Stadibus ſabſtantialium actuumi eorũq; motißus. CapXVII. —Kiores actus a poſterioribus abiuncti& ſeparati reperiũtur oſteriores vero a prioribus minime — Sicut vniuerſaſenſibilis regioꝛplena eſt quattuorelementisetcẽtrotet⸗ e quodelementum quidem non eſt: ſed eſementorum potentia et nullis Slenitudinis minimum: ita et omnis ſenſibilis(ubſtantia/ abſoluitur ĩqui natio:in vnitateſcilicet materie et quaternitate formarum. Eſtenim mate Materia in ia:centro mũdi perſimilis: cunctorum potentia nulliuſqʒ plenitudinis:ce ſeparbilis S—teri autem actus congrue elementis reſpõdent. Eſtautem mãteriã inſepa apactu ele rabilis abactu elementi:vt pote cui ſemper meſſe/ elementi actum oportet. Rñ cenim actũ menti. vnico nomineſubſtantiuum appellamus. Subſtantiuus autem actu/ ſeparabilis eſt a vita: ſine ſenſu competit:Senſu elnw ſine rãtione ineſt. E cortrario autem fieri nequit: vt aut vitam ſine eſſentia Autſẽnſumſine vita et eſſentia: Aut rationem ſine ſiſi yitã et eſſẽ⸗ tia vſᷓ reperiri contingat. Materia per ſe:entium gradum efficit nullum. Mamn materia nulũper leſitbſlit: inello actu· vtcui conereatus eſt actus elemeti. Ci iitur materia ſimul ãtq;facta eſt/ fueritſubſtãtiui eteſſentialis actus particeps:ſimplex ña⸗ reria et per ſeſumpta naturalem entiumgradum efficit nullum. Poteſttamennoiter inte⸗ lectus qcipſi nate haudquãꝗᷓ permittiturteximere iquam materiam/aforma. Namerfen⸗ nr cScipirirellects matercrformzeroilellbitactunaturapriore atcheruſce ſrioriate Subſtantiuo actu primus rerum naturalium confiatur graduʒ; Vitalſe * cũdus: Senitiuo/ tertius: Rational quartus 1 1 ¶Materia inſeparabilis eſt a ſubſtãtiuo actu. Subſtantiuus vero actus ſeparãbilis eſt a vi⸗ Prim⸗ gra⸗ tali:vt in elementis/ que cum ſint et ſubſiſtant: vitalis tamen actus ſunt expertia. Suhſtan dus Subſi⸗ tiuus itaqʒ actꝰ/ cum materia: primum efficit naturalium entium gradum. Vita ſeparatã eſt ſten tium. ⁊ſænſu/ in plantis:que cum viuant ſenſu tamen et ratione carent. Comunca eſt ãuteʒvita Secundꝰvi et ſemper annexa eſſentie/ atqʒ materie. Conſtat igitur ſecundus entium gradus: vjtaeſſen uentium. tuer materta · Kurſun ſenſus eſtaratione abiõcrus inanimalibe: uexiationhiſia guictẽ⸗ ſunt/ ſenſu tamen predita.idem autẽ inſeparabilis a vita eſſentiaet maxtia Pificit i8 tür Tertius ſẽ⸗ et ſenſus/ cũ vita/ eſſentia et materia:tertiũ naturalium entiũ gradum. Deniq; rationeſri⸗ ſitiuorum. lus eſt ſenſibilis actus preſtantior:queigni ſupremo elementò/celũ lune delãhenti eſtada⸗ conflatqʒ humanam totãſubſtantiam. Omnis aũt actus eſt ſimplex et vnus actus. Q uãqᷓ; m. eroactum in acrurecipi dixerimus:intelligendi tamen nõ ſũt/plures eiuſdẽ rei ſubſtãtia leeſe actus· aut aliquomoco ſubitci actunynum alteri achui. mnis ei „——— actus eſt impaſſibilis:et nullius actus ſine ſuhſtantialts ſine aceidẽtarij ſu Quartꝰ gra eptiuus· ctum autem in actureeipieſt poſteriori actui: vin naturã; dus eorumq fubſtantiua.S enſitiuo actui vegetatiua et eſſentialis Ka⸗ 46 tionialisvero actus:o m ni priorum actuum.vpreqitus eſt: e 0 lenſtiua vegeratua erſubanua Mecnræ ſFecundus gis ſuapte naturai vnus erii tali actu. Nec vitalis/ magisvnꝰ Efitiuo: rec rumq̃ ſunt Viuunt rõnali/ſẽſitiuꝰ. Cuiui s ei to actus: quem ſubſtãtiu ðᷣ que ſunt Viuũt unt ſun 5 nuncupauimus. Fius vero 1 Be ₰ 5 ttiã ibüs Eomünis et fubdita ctorum animalium/ vnicus eſt actus ſenſitiuus: quo eodem nuunerò ammal ſẽtiev. ¶Subſtantiuus actus/ ſecũdum pũctũ mouẽt:vitalis] linea& lon tudine: Senſitiuus ſuperfiche& latitudine: Rationalis corpore& profun lo. CHuiuspropoſitionis intelligentia:ex mathematica proportione& analogia/ miteſeci . ditatis eſſe deprehenditur. Nam fubſtantiia eit vt punctũ: Vita vt linea/ Senius vrluper cies/ Ratio vt corpus. Vniuerſorum primum& ſimpliciſimũ eſle: onſtat in pundo&inu 2 diuiſibili.Vita vero prima eſt minimi ilius& impartibilis eſſe/ in longů propagatioſ& yt inearis quedã pundi explicatio. Senſus in latitudinẽ ſe& ſuperficiẽ extendit fud*. 5 vite lineã pundto vno. Ratio verc: abdita queq; in profundo/& procula nobis poſ taturſuperatq; ꝑunctovno ſuperficiemſenſus. ð ubſtantiui actus habitu: de nuſlar enunciamꝰ jeſe. Habitu vitalis actus:viuere& eſſe res ꝓnũciatur. Preſitiaſeni taſc⸗ 6 tiuiac lentire/ viuere& eſſe dicitur. Fx rationali porro actu itelligere /ſẽtire viuere& eſſe omi ve höge gatur Subſtantiui actus habitus/homogeneus eſt& indifferens. Carent erum partidi 1 1⁴ nea etethe ferentia: quecunq; foloipſo eſſe participãnt. Vegetatiuus actus: differentiam primã p⸗ —— 1 tium varietatẽa ert. Vniuerſorũ quippe viuentiũ partes alie radices/ alij ramuſculiyoca Senea., tur. Senſitiuo actu predita: plus funt etherogenea/ pluribuſqʒ differentiis participant cuncta viuentia. Rationalia veroi omniũ ſunt maxime ethetogenea:& ampiiore n difteritate& varietate conflata. Punctũ /Linea/ Superficies:trin ſunt magnitudinũ termi ni ſuapte natura ſenſibileset in propatulo oculorũ expoſiti. Nã& punctum& lineam& ſ Perficiem ipſi cernimus& palpamus. Corpus autem/ corporiſue interuallum/ideſt profun⸗ ditatem:neqʒ videreipſi/ neqʒ tangere valemus. Quicquid enim aut videmus/ auttãgin Corporfs terminus eſt magntudinis: Punctum/ hnea/ aut Superficies. non autẽ vera ipſa perfedas internalIũ abſoluta:corpotea magnitudo/ autprofunditas: que ſub proprijs terminis arcana atq; ad⸗ inſenſibile operta: omnem& viſum& attactum refugit:omn deniqʒ ſenſu euadit penitior/ occulno — —— —————— ———— intimior. Cum igitur finis& obiedtum ſenfus:ſit ſuperficies ſitqʒ profunditas/ omnmnui iacceſſa ſenſui( Quicquid enim tangimus/ videmus aut ſentimus: eſt corporis extremũi⸗ pereſt vt corporea ꝓfunditas: ſoli itrationi peruiã& ab ſola ratiõe ſit ſcrutabile& ext⸗ 3 rebrabile corpus corporiſue interuallum · Magnitudinũ quippe terminitin luce ſunt&n agnitione ſenſuũ. Corpus autẽ in abdito& in tenebris ſenfuũ collocatũ:luci ſolius ranði nudatur reuelatur explicatur. Vnde fit vt intellectualis lucis initiũ:ſit in corpote& in ꝓfin do.& haud ſecus ſit itẽllectualis& oculis inuialux/ ſenſibili hac viſibiliq; luce adopen . 4 3 trinis ſuis viſibilibꝰ terminis pũcto linea ſupficie adopta ẽ& abdita coꝛporea maniud ¶ Rurſum ſubſtantiuo actu fit motus ſecundum ſubſtantiam: Vitaljſe dum quantitatem: Senſitiuo/ſecundũ qualitatẽ Rationali: ſecundũ loc „ ¶Generatio: mots eſt ſecundum ſubſtantiam · Augmentatio:ſecundum quantitaten. Alteratio:ſecundũ qualitatem. Lõcimutatio:ſecundum vbi& locum. Flementis 6 ſimpliciter ſunt: generatio ſola verakitercompetit: que eſt ſimplicis ipſorum adu ria acquiſitio. Nam neqʒ ipſa elementa augeſcunt:neqʒ veris& ſecundis quaitati dolore/ voluptate/ſanitate/ egritudine cetęriſqʒ paſionibus: in quibus eſt vera alt aiciũtur& variantur. Neqʒ perfecto locali motu potiuntur:qui in ante fit. Hic enii ls ei 1 animalibus proprius. lys autẽ que viuunt:generatioaugmẽtatio adaptantun Genea quippe eſt vitalis actus acquiſitio. Augmentatio vero/eiuſdem adus naturalis opetai qua ſubditam materiampropagat/ eiuſqʒ quantitatem adauget. Porro animalbꝰ alen tio cum ceteris prioribus motibus eſt propria. Senſum enim habent qualitatum K natu lium affectionũ: quibuspermutantur& afficiuntur.Et hec eſt vera alteratio: cumſenſuu dicio& perceptione affectionum contingens. Vera autem uc per fecta loci mutatiolo 1 ſ1 6 mini folirationis participi eſt accõmodanda. Solus enim homo inter cetera eun perfectus eit. qui ſublimi capite/ ſtans K eredus mouetur:cuius& latio⸗ cenſetur zubut⸗ tio:que irrationalium animãtium nullis contingunt. Solus item homo! ratiònis eſ b ſy ceps. Ratio autem ſola: profunda& abdita ſcrutatur. Q uod vero eſtin locoꝛeſtnalu⸗ corporis medio& profundo. Solus igiturrationis compos homo: veraciter eſt in loch mutabilis in loco. Vnde fit vt lgei mutatio:ſit eeteris motibus preſtãtior. Nã ſuprenoin maliũ homini eſt adaptãda. nſuper et heci pſa:vltima hoĩe perficitur. Prius eteni bien, Focalis homo/ augetur/ alterat ſeipſo locũ demutare valeat. Tũc enĩ primũ aptꝰ eſt vr nuu motus cm onem exerceat& localem:cum ſublimis eſſe ſeipſo erigi:ſtare& conſiſtere poteſt en mũ pᷣſtan quoq; mutationes in homine:citum finem modũq; recipiunt. Ceſſat enim quandoq 6, homoꝛ deſinit& augeri ac paſionibus affci: atq;pertubari. Loci autẽ mutationen cere femper poteſt. Tres inſuper primi motꝰ lunt nature motus& in nature pateſatein — — —* „.— 5 7*) 7* 2 4₰ ½ 3 3* 4 1 Katura quippe et naſcimur et augemur:et paſſonibusafficiiut. Loci auts mutatio vltto⸗ nea: inoſtrã poteſtate& voluntateſita Nempe libere/ vltro/ſponte/ nuſſocogenteet ex no Ceteri mo⸗ bulipſis(vt hominesrationiset liberi arbitrij conſortes motitamur. Haudi tertteo tus a natu⸗ generationẽ appellare liceat/ mineralium et eorum que ſunt motum. Au ie ra:loci ve⸗ 1oßlantarum:et eorum que viuunt. Alterationem animalium:et eorũ qui us ineſtfeſlis. ro mutatio Rationem vero humanam:humaneue rationis motum. Pſt et generatio: tterrz. Rugms a volunta⸗ E Figura proportionis nuerförim.——— te pendet. Fnne— Eientia Vita dens Ratio Sadꝰ rerum] Mineralia] Planta Kmal Homo Mtationes Generatio] Augmé. Aſteratõ Latſo Ren ga Subſtätia anti. üalitas Locs— n—— 3— 1— 5 . 6 4..— —— * 8 *** 7 3 5 3 tatis vt aqjuã Aeratiòvtãer Tatio yt ignis· Terrã quippe dãtaxãt SpnnutM i⸗ turet iundat eſt:nunc ſalubrsmuneßeſttlens varnß pt ſionibus perfaciſe afficitur. Ignis cum ceteris mutationibus:precipue jocum aſſidue demu tat petitq; ſemper alta et ſumma mundi faſtigia. Et ſicut poſteriores actus/a prioribꝰ abiũ Li et ſeparari nequeunt: ita et poſtere mutãtiones a prioribus haudquaj abiũcte& ſepart te reperiuntur. Priores tamen/ ſeorſum a poſterioribus ſumuntur. Tbrigemc gradus tu⸗ Euãttuõr gradus Formarum uattnor grãdũs Votũũm ſSenfus ſ Vita ſ Fſſen. ſ Sũa. Augmenta. Altera.] Vita Eſentia] Sü. ngmen. Eſſentia Gñatio! Libri degeneratione Finis Laus vniuerſorũ genitorideoo Fii ne redemptio⸗* nis 1709 ⁊1decẽ . — 2 ¶Hemiecatodia degeneratione. Cãdide quidnam ſit generatio: cſaudere lector Hac ratione queas: actum ferataddat et ili: Quod pacto prius eſt aliquo/ quod materiei Eſſelhabuit primum:cuiuſue potentiaſola 1655„„ Ante actum formamq; fuit· cui eſt addita forma Materies manet ingenita incorruptaq; ſemper. Quod generatio non poſuitinec ceſtruet vnd Equa eſt ambarum virtus:ſimul vna poteſtas. —„ ₰ —— . ———— 8. S 3— —— Ante ortus et poſt obitus: poſſe omnibus vnum Formis pluribus vna ſubeiſe potentiã nata eſt: Communis cunctis eademſatqʒ incognita ſemper. Materies eſt principium/ pars primaq; rerum. Cunctorumfacies ingens et chaſma ſchaoſqʒl Vniuerforum tenebreſconfuſaq;ʒ moles; Atraqʒ nox antiqua vmbra indiſcreta:ferebat Informes vultus vaſto diſciſſa profundo: Subter hyans ſpirans altum:impleri illa petebat Actibus et formis: humanam et claudere mentem. Indita lux jactuſqʒ illam diſcreuit:in ormnem Preſentis machinam mundique ſubdita noſtris Vibus:et patulis quam ipſiluſtramus ocellis. Que confuſa prius jnulloq; agitata tenore: Fxiliere chao proprias in(ſingula)ſedes. Ordineqᷓ nullojaut diſcrimine ſecta patebant In priſco veteriq; chao in vnum: Vnus erat cunctis vultũs globus vnus:et ingens Omnia)materie moles ſcomplexa:ferebat Informes vultus vaſto diſciſſa profundo: Immenſe tenebre nox ſubter hyantis abyſſi. Quodujs/ quoduis erat: proprium nichil/ hoc erat/ aut hoc. Qnnia ſed ſimuliexiguoꝛimpertiq; latebant Ignotaue atomo:prima heceſſentia rerum eſt. diuina opifex mens/ abdita ſeclis Innumeris:tandempatuit. thalamiſqʒ profecta Epropriisprimaſuffulſit luce deorum. Q uoſue choros ipſi angelicos /dictare ſolemus: Hos ſtatuit primos:ſimul omnes duxit ad eſſe. Actus immixtiilli ſunt/ ſine corpore:et omnis Materie/ forme expertes.diue quoq; mentis Precipui partus: noſtri exemplaria mundi. Materiem primam:omnis deniq; forma ſecuta eſt: g. exiſtentia/ quaviuentia/ ſenſaqʒ conſtant: uta animantia/ quaue hominum genus: ethereorum Spirituum conſors/ terreni gloria mundi: Terrenuſqʒdeus/ ſupremaq; materiei Forma/ immortalis/ perſtans reuolutaq; in orbem: Corporeis abit e(felici ſidere)vinclis: Nonnũꝗᷓ; reditura in corpus/perpete ſeclo. * emihecatodie de generati ne. Finis. Sa. 116 C CRROL.VS BOTIVSSAMAROBRIMS aMpPLISSIMO PRI GvIx. BRICONETO PRESVILI LODOVENSI Feſſet ſapiẽtia: hoc illico promulgaſſeferturoraculum. E 1* *§ S N — N 8*„ 3.*. 8 (duippe — tentem ydolo: qui tum et vice fimulachri:et ſubrepticio apollinis nomine— riſimum humano generi hoc vnum intuliſſe reſponſum: Inficias ihit fu tabitq; nemo. Si eĩ diumniloqui pſalmi /ſummã hominis ſtubitiam atteſtantur ſui eſſe ignorationem:licet profe Pſtianus admoneat fidemq; inani ſimulachro adhibeat. E ubmungo:deum haudquas fuiſle apollinem. neqʒ apollini mutum vla vn edidiſſe oracula. Ipiritum tamẽillum(quiſquis erat) fico deli⸗ SOGSATVS Pythuus apollo digniſſime preſul: quenam verã ac ptecipua O inquitomo no Cſce teipſum. Hocergo oraculũ oĩmgrecorũ ſapientũ fetentia fũmis x tis Sceptũmonꝓ ipſius tẽpliforibus: is aureis merito cõſecrauit. Sed eth⸗ nico fortaſſis dc gẽtilideo/ dices ingẽs eſſe piaculũ:ſi credulas aures chr⸗ goverò ad hec Sſimulachrum ¹ . cto contrariam illiſapientiam/ arhitrati ſui eſſe gnaritatem. Homoenim. inquiunt)cum in honore eſſet/ non intellexit: comparatus eſt brutis et iumentis inſipientibus etſimilis faci⸗ eſt illis. Cuius ſacri eloquij/ interpretatio: in hunc a nobisſenſum cõuertetur. Cum homo natura homo eſſet: hominem tamen ſeeſſe non cognouit. Rationalem ſe eſſe/ aut ĩmortalẽ aut dei imaginẽi ſui decoris ĩimemor non intellexit · Hũano gppe faſtigio lapfus inſiptẽter obrutuit. Et ꝗ dũtaxat naturalis hominis ſpecie/ ab initio prodierat inſignis: tetra deiceps obductus ignorantie caligineſ velut mentis incõpos/ inconſciusſui)perdito viuendi modo fera potius ꝗᷓ homoſatqʒ ex toto homini diſſentaneus apparuit. Humana igitur inſipientia ſi eſt hec hominis/ a propriis naturalibuſq; honis ꝓlapſio:quo naturalis hõ hoiĩe viuit indi gnus: erit que huic aduerſatur ſapientia /ea vfrtus: que hominem ſiſtit/ contmet figitq; iho mine. que ve lum vetat/ ex inferiorũ conſortio:liminibus excedete humanis. Erit item ſa pientia:immobilis quedam in humanitate manſio:propriorumqʒ bonorumac naturalium ſuorum munerum/ ſinceralux.ex qᷓ et phylautia:hoc eſt ſui amor/ĩternuſue qdã nũerus ho mihiinditur. Nã et vt diui Dionyſiſareopagite verbis vtamur:ſi/ vtait)ſcientia cognoſcẽ⸗ tium/et cognitorum coniunctrix eſt Ignorãntia vero ignorantiſſie diuiſionis eſt autlior:ꝓ fecto qui ſe nouit homo: hic ſolus homo eſt/ hic ſibimetipſi vnus liic homo homo. Q ui ve⸗ ro proprij luminis ſue ue cognitionis eſt exors:hic eadem lege ignoran tie peſſulo/ a ſemet ocutus eſt: ve⸗ Diuinilo⸗ quusplal⸗ mus. Diui dio⸗ nyſij verba ipſo abercetur:ne ſibi congrediatur/ ne ſecum vnus euadat /ne ve fiat virtute homo: quita men naturã factus eſt homo. Vnus itaq;ʒ ſapiens: quali eſt ortꝰ principio⸗ tebrã:tali ſe inſignit ac numerat periodo: Homo prius/ Homo poſteriꝰ. hac igitur humana ſapientia: que ſuorum eſt honoꝝ cauta inſpecto/ di quaue emerſit ſca⸗ Homo]. Goporea ſpecie ho moMente intus homo. Vt ꝗ preclara rationisſuffultus bilance: continetur in homine De igẽſqʒ ſui aĩaduer⸗ ſio: quecunqʒ pro noſtri ingenioli modulo/ dicere fumus aggreſſi/ tibidicauimus: que te ¶Hexaſtichon aclectotem. Scire volet quiſquis ſapiens quot viuet in annos: Q ñbi pellucet/ Q ſibi ſolus adeſt. Qq; fimulcunctos expendat inaniter orhes. In nichilumqʒ dies tranſigat inſipiens. Hee dabit iſte liber:tu qui probitatis amator Diceris:hunc animo/ fac age conde tuo. oro)haud minus diſpanſa fronte admittito?qᷓ letis votistibi nuncupata offerimꝰ Vale. N K — W — S W 3. 2 W MV N . 4—.—— S 1 2 —— S W — h S — 6 . 1 4 W S e — 4 m 6 — — 115 CcCRRoLLI BOVILLI SaMaRROßBRIxI LIBFR DF SapIFKTPApRn VERBNDVM IN CHRSTO PATREM GVILLFLMVM BRICONETVM cc Snr rorBh Kohvn cRApvs avoravor ErSEx⸗ Ca. OMINIONI: INSVNT à NRTVRASVB⸗ STANT1A/ Vita Senſus& Ratio · Fſt etenim/ vinit? ſentit& intelligit oĩs homo. Aſt alii hoinũ duntaxat Prshomi⸗ W vt ſimplicis ſubſtantie: Alij vt ſubſtantie& vite/ Alij ſen vt ſubſtantie vite/& ſenſus: Alij deniq; ſubſtãtie/ vi⸗ füctiones S te lenſus& rationis actu atqʒ operatione funguntur N. —— J S 8 5.— ——. 3——— 6.— 4* — 2*— . S ₰ 7 3„ 5 CVnde fit vt cuncti homines natura& lubſtãtia fit ſimiles/& ſpeciei equalitate tantũ vnus homo:Viuẽ⸗ di autem modo/ fůũctione& arte varij ac diſſimillimi. Cũctihoĩes Alij ſiquidem mineralibus aut ſimplicibus elemẽtis ſpẽ tantum comparantur. Vegetantibꝰ alij 1 Alhj brutis ammãti vnꝰ homo. bus/ Supremiſoli merito hominũ ſimiles(rationis& habitu& functione rationales/ veri perfectiq; homi⸗ nes dictitentur. ¶ Cũ enim naturaliũ rerũ/ quattuor ſint gradus:Subſiſtentium/ Viuentiũ/8 enſibilium& S Rationalium:cunctos tamen gradus hũana ſpecies in ſemet inuoluit ſeqʒ diſtinguit atqʒ; diſpeſcit in or — dines quattuor. Nam velut cõplectẽs omnem natu⸗ rã velut ambiens vniuerſa/ geſtãſqʒĩ ſeſe quodlibet: hliima K& abiectiſſima ſui parte ſub⸗ ſiſtentibus fimulis efcitur/ Secunda viuẽtibs/ Tertia irrationabilibus aĩantibus: Quarta duntaxat/ ſibi reſtituitur/ĩ ſua faſti gia attollitur:ſe collabellat atq; exoſculatur. Quo demũ in gradu: ipſa vtrobiq taminquamarte/ virtute& operatione:ꝗᷓ naturali ſubſtantie parti⸗ eipatione)humana perfectac; cenſetur. ¶ Ftenim cum gemineſint paſſiones animi quibꝰ Gemine in varia hinc inde intranquiſa meus diueilitur: onoris ſcilicet appetitio& carnis delecta paſſiones huiuſinodi paſſio trinas ſagittas/ lethali arcu ĩ animã excutit:trinis veneno ma⸗ animi. dtibus ſpiculis iprouide ſauciatam interimit. Nempe ex honoris appotitione homo:cum ſupra ſeipſũ extolli cũ:medio& ſui equaſitate/ fieri u⸗ perior cupit:i tres imanes ſcœpulos ifauſiis vẽtis ꝓpul⸗ ſatur in ſuperbiã/irã/ inuidiã: quas ſpiritales animi la⸗ bes vocant. Ex catnis vero corporiſue illecebris: fit itẽ homo /triniter homine inferior: Ab kumanoq; faſtigio itrinam abyſſũ mergiturifelix:in juxuriã Gu am/ acediam: quas homirus corporeas eſſe maculas dicunt. Iline trinis alis/ homunem homo nefarie tran ſilire conatut: diuinos expoſtulans honores qui non⸗E dum humanis dignꝰ habetur honoribus. Hicvero vo *„. , n 7N Zn N 6 X — — o . 1 oĩs eleuat Fe luptatibus blãde mulcentibus Iledus:trino itidem i põcete/ infra hominẽ ruit fitq longe iſo omineinfertor. CQ ue autem ſupetaddi ſoler ſe⸗ ptima hominis labes habẽdi inquã amor:qͥnd aua riciãdicũt: hec neq; ex toto ſpiritalis/ neqex toto cor⸗ porea eſſe declarat:· ſed velut vtriuſiʒ extrem: particeps: ſe in partem flectit vtramq;: quan oquidẽ& vtra e cauſa ipſa exoritur. Nempe& diuitias ipſi partim cõpa⸗ rãdis honoribꝰ deuouemꝰ:ptim vero 1as eaperim ne illecebroſo enie defraudemur. In vtramq;i gitur par⸗ n isre 2a medio homo euadit infejtx. Siue etenim upra lominem fieri improbe contenderit ſiue homt lum inſidioſa in tenehris preli⸗ 1 377*— 6 S tilus vmbram proſequũtur. oWdop so auaricia WQ ui vero ſeſe ab extremis abercuerit qui immobilis equa jance conſliterit in me viciorũ an⸗ derirqʒ in homine:hic merito veraciter homoſlic ſtudioſꝰ/ probus/ ſapiens kelin beatuſ cenſeatur.Circũſtant itaqʒ vnicũ honunẽ/ precipua mala ſex: que velut trucuẽtiſ re ex abditis/ peſtfera in eum arma mouent illiuſqʒ felicttati inlidiantur. His vero eadem inſtrumentaria Auaricie labes famulatur. Vniuerſãs ceca habẽdi rabies ᷣvelut impijlluna Luxurioſꝰ ancilla fouet/ alit/ nutrit.Largitur ſiquidẽ hec diuitias:proter quas aut noſ ipſos honoribns homovt dignos arbitramur(Superbe nquam eleuamur Inlionorãtibus fuccẽſemus: pariim⸗ beſtia. demus ãaut milera carnis blandimẽtã fluxaſq; voluptates inſipienter proſequimur. CEi⸗ ficit quippe luxuries:& immoderatus fede libidinis amor/ hominẽ haud beſtij⸗ abſimien Guloſus vt ilumq; ab hrimana ſede:in brutorum animantiũ gradumnfeliciter exturbat quãdoqu⸗ planta. dem nil preſtantius brutis anmãtibus adſit: ꝗᷓ ſenums profuſio ſueq; ſpecie: propagatio. piger vt Gula ſiue corporee alimonie. primo proprioue loco/ denicit inter tium: plantiſqʒ perſimilem efficit. que licet totiꝰ ſenſatinis& voluptatis probentur expet⸗ P tes:officia tamen alimentationis exercent. Porro extrema Acedia: honunem in imũ vlti⸗ mumqʒ gradum extrudit: facitq; mineralibus perſimiẽ. ¶ S icut enim mineralia que ineʒ tremo ſedent gradu: haud aliud aliquid habent/ Jipſum eſſe nullaq; naturali operatione excerceni aut per ſeipſa dimoueri ills indultum eſt:ita& quoſcũq; pottentoſũ Acedie ni⸗ 1 ſirum oblſederit aſſiduoferme ſomno cõſopeſcunti abactu omm& operatione reminũtu 11 Immoti vt lapides perſtãt: tanqᷓ ſi ſimplex eẽ ſine vlla preclara viatqʒ laudabilium opet tionum facultatematura mater ilis eſſet elargita. Peiſeuerant quippe iſti pluſq omnenn nature muneribus ingrati: nullam naturatum ſuarum viium excercentes.in iplarauone pentus irrationabiles. In ſenſu/ inſenſibiles:in vita exanimes emortui/ mfecundi. n 11 ſa deniqʒ ſubſtantia: ocioſi deſides/ torpẽtes. Et hee clarius! ex ſubiecta figura dinoſcun — — — —— —PÜFÜF S 1 —————— 8————— S— ———— 5— — — —— — — — . EN S SMr. Sr — Fr. Sa. 12⁴ in qua in vnam partem quatterni terum ordines exarantur: Subſiſtentium/ Viuentium/Sõ⸗ ſbium& Rationalium. Fx alia vero parte:humana ſpecies proportionabilitet in quattu⸗ or gradꝰ cernitur diſtributa. Qui eniſupᷣmo in locoreſidet. verus ac ſtudioſus homo eſt par natural homini. vttobiqʒtam inquã virtute qᷓ natura)homo. Q ui vero homines/ inferis in gradibus collocantur:h ſunt natura quidem& ſubſtãtia homines/ virtutis autẽpriuatione non homines. Vtpote quos ab humane digntratis apice:carnales ilecebre/ deoriũ precipt⸗ tes agunt:faciuntqʒ illòs beſtiis/ medios plantis: extremos immotislapidibus pares/ ſimi⸗ Qu. les/ equales. mo ſtudie CPFQVATTVORHOMINVMGRADIBVS PERMVNDAMA ELEMENTA. CAb. II. SINGE RVRSVM NATVRRLEM HOMIMIs SFD FEM/ESSEMN igne:qui vndecunqʒ lunari celo attiguus/ concauã eius ſupficiem ugiter beoſculatur. Hic verus/ ꝓbus ac ſtudioſus homo eſt: qaut naturali aut ac⸗ uiſita virtute/ igneo in orbe feipſũ collibrat:nuſque ab eo prolabii. Q uẽ 6autem imundꝰ ſuxuriei vermiculus erodit: hic e propria/caſta ac ſincera igms manſione: in vicin aeris exturbatus elementũ/ fede maculai. Qu lemargie tyrannus crudeliter laniarit: hic ſecundo loco excidens ab ho⸗ mine in aquas percipitatur ac mergitur. Q uem vero cũctorũ fex& retri⸗ mentũ viciorum! Acedia: mollibus in plumisſepultũ/ab omni humana operãtione/ ſuper⸗ Zupſãtia. ſedere cogit:hic in rettimentum patiter ac fecem pteſtãtiorum elementotũ(hoc eſt in imã terram Rbſũmo igne miſer extruditur. euaditqʒ& imotis mineralibus& immobili itidem terre:abſqʒ iniuria ſimillimus.¶ Q uod enm ſolũ S& ſimpliciter eſt/ vt terra eſt. Q uod vuuit/ Vt adua. Quod fentit/vt aer: Quodintelligit/vt ignis. Nempe ea que ſolum ſunt/ vt mine⸗ Viuntiea: raliã: ſuapte natura immota ſũt/ informia incompoſita/ ſine differentia:iugiter in terra(vt in comuris omniũ matris vtero)occuita/abdita/ fepuſtaſ Q ue viuũt:vitai aquarũ motu Participant.primaqʒ ſe mouẽt aluntur/ augentur/ propagantur.Parte ſui alia a terra/ in al⸗ Rationalia tum exerta& exporrecta ſũt. Aha vero ſui parte: a terraſtanqᷓ a mattis vberibꝰ(haudquaqᷓ auelluntur. I Beſtijs porro& ijs que ſentiunt: libera& precipua adeſt ſe de loco in locũ tranſfferendi facultas. qua& quod contrarium eſt vitant:& quod vtile cõmodum ac neceſ⸗ Rationalin farium ſiue ſedem/ ſiue alimoniam perquirũt. Jut enim ſerptione/ aut natatione/ autpro⸗ geſione aut volatu: a terte amotã vberibusa matre penitus exerta*tqʒ ſeparata/ lipero nſuper& ſpontaneo motu predita conſpiciũtur. Cunctis tamen ipſts capita in terram ver⸗ gentta/ demiſſa/ ac prona ſunt. CSolis hominibus erigi/ ſublimi eſſe ſtatura& celeſiia ſpe⸗ tare:d natutã eſt datum& conceitã.¶ Vnde fitvt primi gradus entia/ acephala ſint;quip⸗ pe homogenea nonmodo capite: ſed& omni partium dner itudine ac membrorũ ornatu crentia. Nam toto vt dictum eſt corpore:ipſis tetre viſceribus/ inſepulta. Cetera vero en⸗ eia:capitibus/ partium diffetentia/acku/ motu& anima predita cernũtur. Viuentium tamẽ putl vt radix& qua alimoniam ipſam prehẽfãt: quauè a matre terra/ lacteo ſucco paſcũ⸗ rur)abditum in terra eſt.& a matris vberbus inamotum atq; inſeparatum. Porro rationa⸗ lium caput animantium:& ſiquidem amotum abiunctumq; ſit a terta(vt que libero motu Potdntur)in illam tamen pronũ cðuertitur:minimeq;celeſtes ethereoſue orbes intueri na⸗ tum perhibetur. Hominis autem caput natura ſublime:ſũmã corpotis obtinet arcem/ Ver⸗ um eũ in celum: ipſa mundi exttema/ Iydera inquam celeſtiaue corpora ſuſpicere atqʒ in⸗ tuer natum. Quateuor rerum gradus: quattuor elementis ſimies funt. Ee vtterra:viuere tire vt aer:intelligere vt ignis Mineralia homogenea funt nullam partium differentiam habentia Ceteri tres gradus etherogenei ſunt partibuſqʒ diffetentes Mtneraua acepha la ſunt cetera vero caput habentia Capita ſunt in triplicidifterentia ſcilicer deorſum ad latus g ſutſum Namn cũ caputſit perfectũ ipſũ quoqʒ eſt trinum. yn 4 Plãtarũ capur deorſũ eſt aialiũ ad aus hoim. Liquer igicur honunein ele vt auerſam& prepoſteram plantam. 1 ——— — ——— — c RrRn NaTVRALIVM CApITA M TRIpLcpxx RFNrTIA REPFRIANTVR. 6 GTVRNATVRKALIVMCAPITA RERVM INTRplici Sh⸗ differentia. Vnuentiũ equidẽ deorſũ& abdnuminterra. Aialum in me⸗ 5 dio:& ad latus. Hominũ ſutſum K in fummo iad ſui ipſorũ corporis mũ W diqʒ faſtigium. Ft haud profecto abſqʒ ratione in oxe ferme omniumid 5 7 plãte ſimi⸗ ſ lesinfãtibꝰ 1 ——— vite paroemij celebtatur: hominem eſſe vtprepoſterã& auerſam plan⸗ ſe tam.Eſt enim incunctis animãtibus · idaut caputaut capitis vicari 3 alimẽtationis cõmeatũ ab exteris emẽdicat. Id autẽ in plãtisquidẽ r Mdu: in cunctis vero ammalbus/caput nũcupatur. ¶ Suntemmplante pẽrmiles imperfectiſimis lominibus/ velutiinjantibus: qui aſſiduo egentes alimento hyanti ſemper ore matris inherere vberib coguntur. Ita& plante/ cum ſint primi a —— terta editi in lucem partus primaq; ſen⸗ Bruta ani ſibilis mũdi pignora:ab ſue matris ideſt mãtia pue- terre vberibꝰ/ nuſqᷓ auelluntur. Eius lacj rulis ſimilia aſſidue manãs/ admoto ſemper ore hoc eſt radice exipiũt: ſueqʒ ſubſtantie fluxũj iintermiſſa a imonie ſuſceptiòe velut inj fantes reparant· Bruta autẽ anumnantia/ perſimilia ſunt puerulis:ꝗ poſt bimatum matris quidẽ vberibus diuellũtur/ neq;ʒ j amplius a matre geſtãtur.ſed nondũ idj corporis robur cõſecuti ſunt:quo perſeſe nuffulciri/ in plantas erigi ac ſtare ſubli⸗ mes queãt.quoſq; propterea— fupj terrã moueãtur)curuos pronoſqʒ; in ter⸗ rã:& pedibꝰ& manibꝰ ſtabiliri atq; ĩce⸗ dere:velut beluas oportet. TRatona⸗ Rattonalia FRaiio viro fiui- haautẽ erfecto hõi vnoq; cõparantur. h. Naturalis qppe homocũ iã ad virilẽ ꝑ⸗ uenit etatẽ: neq; amplꝰvt matris exug⸗ gat vbera/ neq; vt Pedibꝰ m aibuſqʒ ſupj terram pronus(vti belua) gradiat eget ſed ſolidiore cibo vtit᷑ ſeq; ipſe fulcit:per ſtat— inambulat. ¶ Vnde fit vt hũana tota ſpe cies: geminis de cau⸗ ſis/ in quattuor gradus lit diſpartienda: quaterniſq; ſeniibulium rerum gradibꝰ per uenuſte cõparanda. Nempe& cum per corpꝰ ſtue per etatem petficitur ho⸗ mo:& cũ animo ſine virtute cõſumatur: ſ quattuor hoĩm vttohiqʒ occurrunt gra⸗ F̃ dus. quibꝰ fenſim etate& ſapiẽtia profi⸗ ciens ex: imo abiectiũmoue ſloco/ in ſu⸗ Hũane eta premũ perfectionis ſue gradum:ſcandit/ — us lactiſq; copiam inde promanantemſencipeie tis gradus. eleuatur/ attollitur. Btenim in hũaneperfectione etaris:hos gradus numeramus. Inins in vteroinfãs ab vberibus. Puer curuꝰ inãbulans. Vir ꝑ ſeipſũj gradiẽs ſeq; ferre potẽs fans ſiqudem ante natiuitatis ſue tempus: haud ſecus in matris vtero abditꝰ eſt perſa immobilis& ſine opere omni:qᷓ mineralia in terre viſceribꝰ abdita atq; ſuppteſa. uiꝭu⸗ lactiphagꝰ eſt ſueq; matris exuggit vbera:hũc plãris pſimilẽ eſſe docuimꝰ. Q ui ante robur/ pedibꝰ maĩbuſq; ſup terrã gradit: hũc beluis parẽ eſſe ꝓbauimus. Q ui ver oviien bur cõecutꝰ/p ſeiplũ ſtare ꝓgrediq; ſufficit:hic oſtẽſꝰ eſt naturaj reſpõdere hõi. Sůt igun hi quidẽgradꝰ qᷓttuor/ pfectiõis hũane/exparte corporis ſiue etatis: qbus homo ſenſin e mineralium grad u/ilumanum ſcãdit/ proſcit adofeſcit. ¶ Sunt veto& toti dem hom⸗ num gradus? i conſumatione hominis ex parte animi& in acgſitione vꝛrtutum qu dempe ex lus hominibus/qui corport ſi prius enumerauimus ac recẽnſuimus. 051 & ſid ———„ 119 perfecti conſumatiq; ſunt! quic; ad vfrilem peruenerunt etatẽ · Alij ſunt virtute conſumati d ſe perfecti/quos ſtudioſos ſapienteſqʒ vocamus. Alij virtute inconumati: quos dicimus inſipientes.vtpote qui ex defectu virtutis: hũano apice/ifẽriores eſſe cernuntur.&(vt di- imus jaut ipſis mineralib/aut plantis aut beluis! ex ipſo viuẽdi modo inueniũtur indi⸗ Cpares. Fiunt quippe ex acedia: mineralibꝰ vir perſimiles. Ex irtepreſſa alimonie appeti⸗ — tione:plantis cõparantur. Ex feda libidine: heluas imitantur. Per ſolam deniq; virtutem: —,₰ k vtrobiqʒ tam cor pore ꝗᷓ animo homines eſſe declãrantur. LO HOMOTRIFARLAM HOMODICGATVK. FFSTMEX HIS QVF DIXIMVS FSTHOMINEMtri⸗ gam fariam tribuſue decauſis/ hominẽpoſſe dici. Aut enim homo/ſimpliciter p an. ⁰ Prims hois geſt homo:hoc eſt ex humano corpore& rationali aia confiãatus.quopa⸗ 4— EScto homo omnis/ eſthomo:tã inſipiens/qᷓ ſapiens: tam infantulus/qᷓ qui— Pſvirile robur eſtcõſequutus. Hic enim hommmis modus eſt a natura: quo aturã. Binter ſenſibiles ſubſtãtias/ hũana ſpecies quartum efficere gradũ com⸗ probatur. Aut hominẽ quidem vocamus/ eum qui perfecta fui corporis Scds hoœĩs — Saccepit incrementa:quiqʒ vir actu euaſit. quopaeto infãs& puer: homi⸗ modus ex nes/ minimedicũtur. Aut deniq; homo eſt:qui animo maturus eſt virtuteqʒ perfectꝰ.quo etate modoneq; infans/ neqʒ inſipiens vir:homines ſunt/ ſed ſtudioſi ſoli atqʒ ſapiẽtes. Eſt enim ſtudioſus homo:omnifariam ſiue triniter homo: Homo inquam natura/ Homo etate/ Et homo virtute. Q ui autem ſtudioſꝰ non eſt:hic tantũ hifariã homo eſſe poteſt. Nã& etate & natura homo. Q ui autẽ 1 Infans Natura Lomo etate non homo eſt/ vt in⸗f Inlipiens Ftate ſ Natura[Homo fãshic vnicedũtaxat(hoc ſ Stũdioſus ſ Vrtũte Frãte Natta Homo Tertius ex ena natura) homo eſſe declãtãtũr:ẽtãtẽ autẽ& Vrtnte nõ ſõmõ.¶ õmn aũtẽ Ho⸗ VltueE. minum acceptione: tam ſecũdum naturam qᷓ ſecũdum etatem/ qᷓ ſecundũ virtutem:qua ternis gradibus homo perficitur. Naturalis quippe homo/ vt infans:quarto loco a mine⸗ rabusdiſpeſcitur FEteni mineralia/ primi ſunt nature partꝰ. Viuentia/ſecũdus: Bruta ani⸗ mantia/ tertius. Naturalis homo/ ſupremus. Peperit ſiquidem iprimis natuta ea que ſũt Deinde ea que viuũt. Tertio loco ea edidit/ que ſẽtiũt. Quar to& vltimo ea protulit/ que rationis ſunt participia. ¶ Finge etenim naturã cunctorũ mãtrẽ/ quattuor filias ex vtero peperiſfe Primã ſubſtantiam:Secũdamvitã:Tertiam ſenſum: Q uartam rationẽ/ cuncta- tum filiarũ ſpecioſiſſimam ſapientiſſimã/ matri nature parem& equalem.cuius modera⸗ In omni mini ceteras filias tanᷓ imperfectas acſui incõpotes natura ſubdiderit. Aocpacto genitti- hũana ac⸗ cem naturã/ĩ hominis vſqʒ naturalis ſiue rãtionis ortũ: quattuor gradibus euectam com Prione peries. In humana autẽ etate cõſumãda:proportionabiles gradus/ inſunt: Infans in vte⸗ gradꝰ quat to Infans ab vberibus: Puer curuus ambuãs: Vir ſeipſũ fulciens. Aſt in homine per virtu⸗ tuor. tem conſumando/ hecdiſtinctioreperitur/ Acedia/ Gula/ Luxuria/ Virtus. Q uippe ex ipſis fi vicijs/ ad que homo natura pronuseſt: ſenſim humana ſubſtantia/ inipſam virtutemſcan⸗ dit/ proficit/ attollitur. Et hec ex preſenti figura perampliusdiluceſcunt he dttuor⸗ Vucutia Senſiblia Rationaſſa f Arbor FPeſtia 115 naturahs Viucere] Sentire Inteliigere inansvtero Ablactans Progrediens Stans Prima etas Secũda etas; Tertia etas 0Q uarta etas Fetus Qnfans ſAcedia Gula Lnuria Vittus biger Cocupices] Amans Studofus ee ſ Tetra— Aqua gnis ur eida Scptura Vox Conceptus Mens Inaſſecu⸗ npun uni a nüper& en conſideratione inteſſectualis vntutis/ que p̃oſt moralem in Homme perfi⸗ citur: quattuor quoq; gradus in homimnis per intellectualem vittutem conſumatione oc⸗ currunt · Morãlis enm virtus quoquopacto impropria& extera eſ anumo. vtpote que in ter animã& corpus pacis federa fancit:que corpus animoſvt natura iubet amuſari co⸗& virtutis radꝰ qua⸗ — git · queueaniminubes ventoſqʒ diſcutiẽs enubem 1llũ facit:ilſerentudinẽ ac tranquillta tůdr. tem aſiert. intellectualis autẽ vittus: lux eſt& irradiatio animi: que haud ſecꝰ ſine morali r 1j —.————— —— ——— —— — vittute in animnã introduci in eoue ſpendeſcete prohibetur: 5 phoebeus radiuege lhginolo aere/ aureo ſplẽdorerutilet vetatur. Hec itaqʒ intellectualis virtus: 5 nei lem enubis ac tranquilluseffectus animus /demũ illuitratur:cum ſirpropr nun äper animi bonum: habet& gradus quattuor/ quibus ipſa matureſcit ſuumq;faſtigii cMe tur. Nam(vt in libro de ſenſu predocuimꝰ homo quidiſcipulatuiſubeſt qictehn⸗ eruditur:imprimis ſcribit. Fx ſcriptura vero/ attollitur in vocem. Ex voce etcit ch 3 e Sradu 8 1 EFx ipſa deniqʒ notiõel que proxima& intima ſue mẽtiseſt imago)ĩ ſublime mensetttt ectualis nichi preſtantius eſt eleuatur. Hec igitur eſt vera potiſima& intellectualis hom e vntutis. matio: Ex ſcnptura/ in vocem: Ex vocetin notionem: Exdeniq; notioneinmemen Lo RarIo:sir apvrra Er pxRpxcra Rnrat 1àtq;intemi CAP. V — TFNMSM PST pPRIVS SFNSIBI.EM MarRin atm uattuor tantumhabere filias: Subſtantã Vitam Senſiu ationem queſſicut iber de generatione recenſuit)vnmerſi matetun nter fediſpartiũtur:obtinentq; totam eius molem quemadmodums uattuorelementis:cõcauus ſublunaris cel ambitus/ vmuerſus ohtite⸗ Fhrur occupatur/ poſudetur. Suntenim ad notmã& examen quattuorel⸗ e nentorum:ſubſtãtiales quoqʒ materie actus/ diducti cum eadẽ ſt ſih⸗ unaris cõcaui& ipſius materiei intercapedo: ſitqʒ amborum capacta vna. ¶ Nempe tametſi fateamur/ editos eſſe adeo quinq; ſubſtãtiales actus: Subſlantiuun Vitalem Senſitiuũ Rationalem& intellectualẽ ideit angelicũ: hunc tamẽ ſupremũ me⸗ rialem elie hoc eſt in materia fubſiſtere natum: minime aſſentimur. Hic igiturcumpert Angelicus fubſfiſtere natus ſit:cum ſit& ipla materie& cunctis materiei actibus antiquorhaudqu actus ma⸗ cenietur materiei actus.perinde atq; quintum ſupremũqʒ mundi corpus vt celum qun teriei acus duintam mundi eſſentiam vocant)ummateriale eiſe niclulue cum materia habere cn noneſt. aſſeueramus ·Ita K angelicus actus/ qui ab ſubſtãtiuo& abiectiſimo actuũ quintus numeratur/ antijuitate tamen& ori gine primꝰ: nichil cu materia commune K ulcipit/ mlo federe eidem alligatur. Abiunctꝰ& per ſe/extra marteriamdegit nullã in ea pficit openn onem:in qua neqʒ; naturale eſſe fulceperit. Omnem eni actum qui in materia quppãpr fert /aut alquid in ea operatur: materiei ineſſe oportet. vtpote que a ſeparato& abiun actu:nichil excipeie aut pati nata ſit. Sed duntaxat ab eo patitur/ quem intra ſeca quemue ſuopte in ſinu complexaſub lune globo remoratur. Angelicus igitur au Ac pignus non eſt/ ſenſibilis nature.ſed hic ad ſupetiorem itellectualẽue naturamen quandoquidem ſenſibilem naturã materiei& ſublunari ambitui/equare ſtudemus ſenũbilem naturã: filias tantũ quattuor peperiſſe/ ideſt formas quattuor materiet in EFſſentiam Vitam/ Senſũ/ Rationem. Harũ vero tres imperfectas eſſe volumꝰ Subilan Vitam& Senſum. Quartam vero Rationem:iolam perfectam/ integram conſumatama guhã terte matti nature parem eſſe predicamus.¶ Nẽpe elſentia perſimilis eſt tellureo orblcuuzu perſimiis lesinitium quidem eſt plenitudinis ſẽſibilis mundi: non tamen conlumata ejus plenituls Ita& ſubſtantia ſiue ſubſtantiuus actus/ imtium eſt materialis plenitudinis: haud tamẽab Vitaſimilis illo/ materien conſumatur plenitudo.Vita aqueum reſpicit orbem: cuius moles/teneneli aque. per addita moluterreũue complicans orbem: mundi plenitudinẽ adaugetꝰ non tamẽn⸗ conſumat.Ita& vitalis actus/ adiectus eſſentiali illũue complicans pluſqᷓ ſolus cſenu Senſſilis materiã implet:eius tamen plemtudinem/ abſoluit minime. Senſus potto aeteo orbi cn geri. paratur:qui adiectꝰ aqueo terreoue orbibus ampliuiqj inferiorũ orbium moles mundi ſpacium: non tamen totum adimplet.Ita& ſenlitiuus actus/ vitalem elent 3 ätio 18n comitatus actũ:materiam pleniorem/ haud tamenpleniſimam efcere poteſt. Queau ſimilis. ſupeiſt Ratio:perſimilis igneo eſt orbi. Hic enim Aeream/ Aqueam actelluream iwohbe eipienſqʒ molem:ſublunaris concaui ex integro plenitudmẽ abſoluit iplaq; celilatei n oſculatur.Ita& ceteris actibus Eſſentiali/ Vitali& Senſitiuo ſuperueniẽs rãtio:„ Celũ pater materiehyatum implet/ quicquid illi deerat affert:eamq; perfecto/ potiſimoã ucii n elemẽtorũ. decore iueſtit. ¶Intellige etenim celum patrẽ eſſe/ principiuminaturamfontem ah elementorum:ipſumqʒ celum/ tertam imprimis indiſtantiimo a ſe loco& mun peperiiſc. Deinde aquam: Hinc aerem:Supremoignem quamuis in libro degenet — 8 5 — 4* ———— SSnn ode ncelu aenoen mdonite Nam primo edita eſt eſſentia: vltimav Minores tres/ rationis iterſtitiò: a nat ecula Sola ratio: vniuerſam naturam/ eſt ſpeculati nata. Sa. 11460 enta docuerimus nullamq; in materiei elementatione fluxionẽ con⸗ 6 dnher preſtantiſimum ſe eſſe elementorũ inſinuat: ꝙ n K äredit originem ſuumq; principiũ apprelꝛẽdit. ꝗ ſolus/ celo patri vicinꝰ ac ꝓxim— it: n iu⸗ giter oſcula prebet.Ita& i ntellige matrem naturam⸗ quattuor S en⸗ tiam imprimis remotiſſimo aſe ſoco:impoſtergũ omnium e/tanqj paruulam— nium minimã. Deinde propiore loco: grandiuſculam edidiſle E capite toto tiam tranſiliat: Tertio vero iterũq; propiore gradu partum ele a ſen qui& quantitatevt capite toto/ vitam exuperet. Quarto deniq; attiguo& proximo locoꝝ editam eſſe a natura Rationem.que& grandior& maturior ſit ipſo ſenſu/ ac nature matti equalis. Perſpicuum inde fiet:e cundis nature filiabus/ ſolam Rationem eſſe perfectã. Vt⸗ pote que ſola matri nature coniungitur:queue illi pat et equalis/ oſcula eidem prebere pe teſt:que inſuper vnica/matri adeſt: matrem naturã cõprehẽdere& amplexari nata. ¶ Ce tere auts tres filie imperfecte& inconſumate ſunt: quãdoquidem& matri tſtte & eminus collocate abercẽturvt nec illam complecti nec in eamattolli/ aut iilam exoſcu 2 ri fufficiãt. ¶ Inſiituit igitur natura mater Rationẽ/ tanq adultã perfectiſſimãq;ʒ filiarum ac ſolã ſbi parẽceteris filiabus dominati.illiqʒ ſenſibiis totius mũdi k eorũque in eo fũt: ꝑ⸗ miſit moderamẽ. Pã que origine ac ordine nouiſima& vltimogenita eſt: amplioreqᷓ ce⸗ 6 teras amore proſecuta primam pro gemtamq; efficit/ ac ſui heredem inſtituit. vt ex matris imitatione/diſcat ceteris fiiabus ſap lumen regere gubernare/ moderari.* Senſibilis natura/in quinario perfecta eſt atq; abſoluta. Conſtant enim quecunq; ſub celo funt:ex materia/& adtibus quattuor. Materia vnica atq; vniformis:cunctis actibus ſubeſt. Ihus actus:ſunt Eſſentia Vita Senſus/ Katio. Hos actus quattuor nature filias appellamus. Eentia filiarum minima:preſtantioribus tribus famulatur. S Ratio cunctarum potiſima:minoribus tribus pteeſt. S Pentta/ lapidem gerit:Vita/ Plantam. Senſus/ Animal/ Ratio/hömiuem.. An harũ procreatione ſiliarum:àb imperfectis/ad perfeda:natura proceſſit. ero ratio procreata. ure ſpeculatione abercentur. CE lis que nunc dida ſunt maniſeſtuni eſt omns imperlecam minoremq; natute 1 1 tenter preeſſe: cunctaqʒ per mutuatum a ſe ſapientie ————————————— —— fliã eſſe veluti maturioris adulteq;rationis pediſſequã. eiuſc; interſtitio: a matiiʒ nitn ſpeculatione preſentia/ aſpedtu& vicinia abercert: ipſi n rtioni famulaintã u onẽ vero ſolã eſſe: que& matris vicima& iugi aſpectu gaudeat.q̃ lli aſtare/ eam ſpe ſi grata eius perfrui allocutione ſit nata· Fititerum vt rite diffiniria nobis poſit pen 6 adulta eſſe& conſumata nature filiaſiue altera quedã natutaprimenature ſpeculaun i Rõnis dif⸗ quead prioris nature imitationẽ omnia in ſemetipſa effingit cũctaq;ſapiẽter viresſi ſ linitio. matris)moderatut. Rationẽ quoq; eamn vim eſſe diũmimiſstqua mãter natutaiinſe 3 redit. qua totius nature circufus abſoluitur: quaue natura/ ſibiipſi reſutuitur. Profetẽ pe natura gignenſq; ab initio vniuerſa:aliquopãctoin feipſam ferebatur. dů eagueeni Alia rõnis nus ab ipfa diſſociantur/ imprimis protulit: vt Eſſentiã/ Vitam& Senſũ. Poſtremoyer diffinitio. parturiuit: quod cominꝰ& in ſui vicinia reſidere ſeqʒ mattem exoſculari natum cher* ritur:cuiuſmodi ſolam rationẽ eſſe docuimns. 0 S01Vs SRpIEMs sIT vFRacrTER ROMo capV. c OiBaEn Iusrr sysrr naturaorigo ſpecies ſintq; cunctorum hominũ ſublimia capita: nullsit⸗ Solus ſapi⸗ uper deſit Subſtantie/ vite/ ſenſus rationiſqʒ partici atio: ſolus tamẽſai⸗ ens veraci⸗ ens eſt veraciter homo. Solus anmãad ſupremũ vſq; rationis apicent ter homo F imis gradibus euexit. Solus in ſua 1pſius natura atq; ſubſtantia: proud⸗ . feneratur. Eſt eni& ex ipſius nature munereſiueſubſtantit paticipatne e homo:& poſtetiore virtutis prouentu& ſacra functione ſeu vite honeſat 25 E iterũ homo. ¶ Ceteri vero quos ignaua ocia: citra rationis ac preclarey⸗ tutis apicem/ in abiectiori gradu remorantur: incõſumati& inſipientes homines ſunt h uuntqʒ natutal munere hoc eſt fubſtãtiali homine/ indigni:adu ipſo/ opere/ viuẽdichnon ma irrationabiles:& qui velut naturalis rationis expertes:aut ſenſitiuo aut vitalideſiaen agütur: homines quidẽ natura ac ſubltãtia: virtutis autem defectu/ animo incõdituſui Tres ipet⸗ compotes/ improuidi/ in cõpoſiti inhũani Horum enim trinos eſſe grad us docuimus qu fectorum inverum ſtudioſũ ac perfectũ hominem/ in ipſis vicijs deſidentes: adoleſcere prolubiun hominum Alios ſimiles mineralibꝰ:qui ab ſomno blandoue corpore/ velut emortui japideſtũt. A gradus. imitari plantas: vt qui alimentationi/ſeipſos deuouere. Alios feris merito compaãdos quibus terreno amote/ preſtantius nichil adeſt. ¶ Res perfecta/ ex materia K forma nece ſatio cõflata eſt:vtꝑote que a materia primũ obſcurum/ incõditum occultumq;ʒeſſerere; tat. A formavero fecundũ /clarum ordinatum lucidũqʒ eſſe capit. Eſi enim resperfen qd apparet:idqʒ quod paret/ eſt. Neq; quidem eſt ſolũ/ neqʒ dũtaxat apparet ſedexvn & eſſentia& apparitione cõflatur. Quicquid eni foris eſſe videtur: hoc quoq; intus hahe Ft ſi quid inſuper illa intus habet:hoc iplũ quoqʒ foris/ ſub lucidlſſimis ſignis deriuu propalat. ¶ Accipe igitur ſapientis conſumatiqʒ viri veſtigia:exre huiuſmoditota inep Sapientis atqʒ; perfecta.ſiue ex pfecto toto/& hoc ahquid ente:qd vtrinq; quidẽ ens eſt Ensinqn figuraex potentia& ens in adtu · Ens in pricipio:ens& in fine. Ens in materia:ens& inferm h re perfectãa in occulto/ Ens in aperto. Ens inchoatũ: Ens perfectum. Eſt enim ſapiens integet totus⸗ perfectus homo. Homo inquã a natura:& homo ab intellectu. Homoin materia homoh forma: Homo in potentia: homo in actu. Homo ex principio: homo quoq; ex fine Hõe⸗ ſtens homo& appatens. Homodeniqʒ inchoatus:iomo K& pfectus. U Sapiẽti quippepi⸗ Natura mum ſubſtantie munꝰ: natura vice materiei eſt impartita. Volũtas vero/ars/ induſtria eii Voluntas. virtutem/ ſcientiã/ lucem/ decorem/ornatum& apparitionem/ vice formeeſt elargita N tura ſapienti/ſimplex eſſe condonauit. Ipſe vero ſibipſi compoſituen eſſe: hoc eſt bene be ateqʒ eſſe progenuit. Natura illi precipuam rationis vim indulta eſt. Ipſe autem in cundi ratonis moderamini obtemperans:vite functione/ rationalis eſſe contendit. Rationenen biproponit ducem: preter eam nichil agit. Illius fulgoreiluſtratur:atq; ad eius numenn propriam mentem/ actus/ vniuerſoſq; motus componit. d Res impefecta: auteſt maten ſimplex /informis /incondita/ ignota. aut forma ſubiecto deſtituta: inanis/ ocioſai n ac vaga· Hec veroꝛ eſt apparitio ſine ſubſtantia:illa autem/ ſubſtantia:ſine apparition⸗ n hsiglturimnperfectis entibus queerorũ totorũqʒentiũ funt parresnmperfetiſin viridiſce ſigna atqʒ veſtigia ꝑſequi. Sicut eni natura: haud ſimplicẽ potẽtiã ſine adu neh Fxtorrem a potentia actum ſuſtinet aliquando(nempe vtrumq;/ ſine altero õciofũm ita et haud ſecus preter nature ſeriem accidit: hominem fuper terram degere inſipientem qui ſempet ex parte homo manet:inintegrumtotumq;ʒ hominem/ proficiens nũqᷓ. Eſt enim in⸗ ſipiens incompoſitus homo/ initium quidem habens a natura? Arte tamen et virtute:in⸗ conſumatumi infinitum imperfetum. Subſtantialis et natualis homo eſt immortalis ae 3 rationalis anime particeps · Fa tamen luce priũaturreo animi ſplendore eſt exors:quo ſua et ipſe noſcere queat munera: quo rationis participem/ immortalem deiq; imagiuem ſe eſſe fe n liciter apprehendat. i C OSAPIFENS ET INSIPIENSSINTNRTVRAS IMILESSOL VRKTRDBFERENB Cn APIENS ATQVFINSIPIFENS NVLLVMHaBENTNATVRE aut ſue ubſtantie diſcrimen. Vterqʒſiquudẽ eſt:et corporis et anime par⸗ ticipatione homo. Huius tamen vacuus eſt ac deſertꝰ anumus. liusve⸗ ro mens virtutelperfectioneſſui gnaritate/ſpiritalilumine ſuperliãbun deditata: ſui campos euaſit. Amporum ominũ idemeſtinitium deus: Sapientis Fims vnus itidemdeus. ſed vnicus ile/ virtute acſapientia: deo ſimilis& Iipiẽtis. fit/ in ſuum principium recurrit naturalemq; finẽ conſequitur. Hie vero idemprin⸗ J 2„ etptiuatione virtutis et diſſimilitudinis permixtione/ contrariorũuela⸗ cpium de? bituum inſitione: violatur. Ac ne ĩſuam recurrat originem neue naturali fine perfruatur: 1 infauſte abercetur. ¶ Sapienti in promptu adeſt ſuiipſius numerus. Partes omnesſuas ap *. 2 prehendit:Gorpꝰ/Animam. Congruum ĩſeipſo/ nature ordinem ſeruat:vt hecpars domi⸗ Sapiens in ſ netur filla huic fãmuletur. Cundas animi vires naturaleſue potentias atqʒ facultates:iux terris deus ta ſeipſas metitur · Ilam cñctis prefert ac ſuper omnes excolit: qua ad ĩmortãlitãtẽ etbeã alter. titudinẽ/ via illi reſerat᷑. Viuit deniqʒ ĩterris vtdeus alter:eterni/prmi/ nataluq;dei(aquo & ſubãm et virtutẽ mutuauitvera Peipua et ſubãlis imago. ¶Cõtrariavero/de inſipien te dicito. Quoniã cũ illi ex ignorãtia ſui nulla adſit ĩmortalitatis ſpes: hic merito in hee 54à— Salomonis verba prorumpit. Fxiguumet cum tedio eſt tempus vite mee. Fumus afa⸗ nisvtha tuseſt in naribus meis: Spiritus meus diffundetur/ tanqj mollis aer. Poſt hoc/ ero tãj non n fuerim: nemo deinceps memoriã habebit/ operum meorũ. Fruar ergo bonis in juuentu⸗ mnime teꝛComedam et bibam/ Cras enim moriar. Hac inſelici deſ peratiõe:terrenis fluxiſq;ille“ b cebris /addictꝰ inſipiens dũ ſeue mortis vltriciſq; pene mẽoriam abigete contendit tri ſtem mortem accelerat/ penas adauget itqʒ preceps vt ſacra volũr eloqiayĩ fõueã mquã fecit. ¶ Sapiens finitus homo eſt:ideſt fine compoſitus atqʒ perfectus.Inſipiens vero in⸗ Rnitus eſt inconſumatus/ imperfectus. Nempe hie principium/ ſine fine potẽtiam/ ſine ob iectoVim ſine operatione ſe eſſe palam oſtendit. le autem principium fim conundum Potentiã/minime ab obiedo ſeparatam: Pt vim in adu vſu et opere ſe cõtinẽtẽ eſſe demõ ſtrat. Hic rurſum eſt vt oculus in tenebris:aut a re y ſbindimotus.Ille vero oculotuma⸗ ciei/ lumine perfuſeipſiq; ſoli viſibilium rerum fontiiu giter expoſite comparatur. ſit vt inſipienti ſacrum hoc eloquium merito imputetur: Oculos habet apertos et non v det· Patulas habet aures et non audit. Cor habet:etnon intelligit/nichijſalutate medita cer tur. Saplens autem eſt oculus videns: Auris audiens Cor dociſe: quod eaintslligit/ cãper ſit meditatur:per que demum inimortalitatẽ ſcandit E Quwipetnni et aliquid eſt/ homo et homo:ita et inſipiens/ ahquid et nicjileſt: homo eſt et non homo. Vterq; ſiquidem per naturam et ſubſtantiam eſt aliquid: hoc eſt naturalis et ſubſtantialis homo. Solus tamen ſapiens /ſtudioſorum opetum prouentu: naturalem ſuum hominem virtutis homine duplicauit euaſitq; et natuta/et volumntate homo, Inſipiens verotorpore emarcidus:naturalem hominem/ nul'a virtute illuſtrare ſatagit: nullum priorſ übſtantie Jacenſet⸗ curat litterarium inducere ſplendorem. ¶Vnde fit iterum vr Saptenrierinſipienri: himo. haudimmerito ſacri ſermonesiſint aſcribendi: Habẽridabitur et abundabit. Ap eoðero qui non habet et id quod lnabet:auferetur ab eo. Accepit enim fapiens a naturaſubſtãtia lis munus homints:ex cuius fecunditate/ſtudioſum hominem parturiuit. Inſipiens vero haremduoac ſubſtantialem hominem mutauit a natura:ſed nullo virtutis fenoreſ plen deſcit. Hic igitur hõ̃ rite habere et non habere:ille vero habere et habere/ predicatur. Nẽ⸗ pe inſipienti ſimplen habitus ineſt: qui vocatur naturalis homo/ſiue mutuatum a natura talentum: in quo ſuperlucratus eſt nichil. Sapienti vero gemini inſũt habitus:nature ĩquã — —— —— ———=e ₰—.————— *. ¶promethei — tis propiia ¶ At ſapienti proprium eſt:iugiter ad indiuiduam et ſuiipſius et fummio tis. Fortunam calcare eamq; nichil expalleſcere didiſcit. Interni plenus imimortalium bonorũ conſcius fit. FEorum feliciſſia et immobili ie 3 tulatur. Solus aut deſolatus eſſe nequit:cũ lecũ ſit plurimus. Inter mind moquietei talentum/ idqʒ quodſuperlucratus:iurẽvt ſuumi polũdere probatur. Habenti igitr ſpl 6 ter ideſt vtrumq́; hominem naturalem ac ſtudioſum habenti: datur a domino immortalitatis. fitqʒ vterq; homo/ tam is quem à natura mutuarat: q̃ quem demumexn turali peperit: yerã propri ac peculiaris eiꝰ pofleſſio. dſt ab eo⸗quſtudioſũ periedumq mninem ex feiplo non Jiabet: auferetur ab eo& id quod habet a domino Naturalis quppe eius hꝛomo in exteras agẽdus tenchras/a ſactis ſcripturis promulgaturt. premum C PROFECTVS FOBNVSQVE SAPIENTIS. cavyn „ APIENS IN TELLVRFO QVM ANATVRAPOSSEDIT HO E mine vilhcatus:illũ pro viribꝰ excoiit. Celeſtẽ hominẽ/ mde profert: Fre n ebris/ emendicat elicitq; ſplendorem: Ex Potentialactum: Exptincp M ſnenꝛ Ex inſita vi apus · Exnatura/ intellectum: Ex inchoatione peſ S dum. Fx parte/ totum Ft ex denqʒ ſemine fructum. Hacenimi parteſce lebrem illum Prometheum imitatur. qui(vt poetarum fabulecanitan diuum permiſſione aut. mentis et ingenij acumine admiſſus nõnunjn eoß 8 ethereos thalamos: poſtea qᷓ vniuerſa celi palatia/ attentiore mentisle culatione luſtrauit:nichil in eis igne ſanctis preciolius ac vegetius repetit· Hůcerg dij tantopete mortalibus inudebant/ illico fuffurarus:mortalium indidit orbi eoqjuteun ac figuhnum hominem quem fixerat priꝰ Riauit. Ita& ſapiẽs vi contemplationislenlbii murdum linquens penetranſq; in regiam celi: conceptum bidem lucidiſſimumſapiente gnem immortali mentis gremioiin inferiora reportat.eaqʒ ſincera ac vegetiſimatlun naturalis ipfius tellureuſue homo viret fouetur animatur. ¶ Sapiẽs nature mũera ſudo homine compenſat.Seipſum inſuper acquiſiuitſeqʒ polũdet ac ſuus manet. Inſipiensven terrenum/ carneum ac ſubſtantialein hominem:inatuma natura ſuſcepit: vt pote inq nil profert immortalitate dignum. nichil opere/ adipicende beatitudim impendi ingu⸗ in naturam mattem perſeuerat. manetqʒ perpes nature debitor/ ſubſtantia hominebie ratus et nunqᷓ ſuus. ¶ Sapiens ſei pfum mente diſcteuit:geminiſq;( vt dictum el cſa w minibus.Alio nature atq; fenſibili: Alio vero virtutis et intellectuali.ð ibupſi nuq abet haudquaqᷓ deſerit. Sibiipfi con gredi/ſoluspoteſt:luge ſibifit eu ctitur: In ſeipſum orbiculariter conuertitur· Studioſo homine:inalterabilis eta cp biis perſeu am co erat. Siul deniq; et in fenſibili et in intelligibili mundo conuerſitu pore quidem in terris cum brutis anima ntibus viuit: Animo vero celos— i ſtes exedras perluſtrat. Intellectualia ſola meditatur:ĩmortalia et mfemb* bentiaſapit· Natus ſiqudemivt Poetabigus canit ad etherie ſolatia— e nuni lede getũs erit. Adſuperãs oPuseſt:[apiẽs xttrãlu olet arces: Guttureiepen recupit. Hãctenus enim ſenſibilia perfunctorie atqʒ in trãnſitu ſapiens expeiit: qu— corporeo circundatur amictu. Nempe ex his ſolis mens ſaginatut atq́; refouetur: quec poris penitus et materiei ſunt expertiã. quẽuẽ e tranſinundanis thalamis:ſacro quopii flatu/in eamipſam illabuntur. ¶ Inſipienti autem cum nichul ſit vnum idew. le: cum ſit varietatis/ diuiſionis et permutãiionis amator: cotemptailluſtri— lata vittute:cecam improuidamq; for tunã ducem expoſtulat:ilam vt deã ſu m celo vencratur:Inſtabili eius orbe: modo huc/ modo illuc agitur In ſlebranind rerupta viciotum impellitur: Incompos iui fit. Omni 1 wie. ente occurrit. In ſeipio figi aut in ſeipſum ab exteris remeandi:poteitã piß cis deim tatem feliciter niticolligimente eleuari. Eãrnalium namq; e n. la magna vi perdomuit. Extra ſeipſum nulla neceſſitudine elici aut icompo henn piaſique g palou inſuitus efferatoſq;f luctus animum/ preclara virtutis glarea lbrans· in mund perturbato mentis ſtatu continetur. E Sapiens homo eſt qui veracr ad maiorisni naroris müdi hoc vniuerſi) fiuꝰ celebratur. ſolꝰ eteni ſapis ſemetip golus omnesſuii imitationẽ compoſiut iſereqit perfeclt. Solus naturam imitãripoteics nonmoon tes: bartibꝰ vniuerſi/ conſonas et proportionabiles ſeruat Ft nor:ſed et maior alter mundusiuſte eñn appellandus.quandoquidemvt liber de intellectu recenſuit)tanta eſt mens ſãpientis: quantã totius mundi capacitas. tantis rerum notiom⸗ bus decoraturimpleturqʒ illius memoria:quantas in mundocernimus eſſe ſubſtantias. In⸗ ſipientis autem mens:cum vacua/ inanis/ ocioſa/ irritaqʒ perſeueret: in maiorem mundumt: haudquaqᷓ ahquãdo emergit:nunqᷓ maiori mundo par et equalis fit. Nunꝗj que omnia fieri nata erat: omnium gnaritudinecohſumatur C aLI SapIETIs Er NSIpRNTIs SMIITTvDESEx NarVRA SPEvLI. . NarVRnSpEcvILI EsT:vr spEcvLvM STTnum Pintegrum: vVniforme:ſolidum/ inditradtum.altera ſaltim ſuperficie perluci hdum affectumq; line: vt cũctasfpecies que illi actu inſunt/ oculꝰ eregio⸗ — 3 4 neconſiſtens ſpeculiimbibat/ hautiat ſpeculetur.atq; vt perfecta quidem — iſio etintuitic/ fiat:oculum ſpeculo:ſpeculantem actumpreſctatricipoten e:addictumintentumq;eſſeoportet. nul iuſqʒ medij corporisopacitate: de betactus! a potentia:oculus a ſpeculointerciudi/ ſeparari/ abiungi.quod E maximecontinget:ſi oculustam ſpeculopropinquabit:vtvnius cuiuſpiam tubſtantie mexus ac vinculum ex ambobus confletur. S neqʒ oculus/ a ſpeculo:neqʒ ſpecu lum/ ab oculo:diſſociari poterit vnꝗᷓ:Sitq; ſemper oculus/ in conſpedu ſpeculi:ea periuſtrãs que ipſi ab ſpeculo offeruntur.¶ Ex hac igitur analogia: diſce ſapientis complecti atqʒ ĩter noſcere mentem.Sapientis qppe animus /licet hoc ipſo qã eſt totaq; ſui ſubſfantia:vnicus impers et indiuiduus ſit:aliam tamen eius partem oculo/ aliam ſpeculo: perſimilem eſſe alibi demonſtrauimꝰ. Purs enim que ſimilis eſt oculo: actus eſtanimi impaſſibilis agenſue Q uid oeu⸗ intellectus. Que veroſpeculum emulatur: interior eſt animi pars: ſuapte natura paiſihi- jus animi lis. earumq; notionum ſuſceptiua ac fidele promptuarium: que per valuas practici intelle- Quid ſpe⸗ ctus/ in animi aulã irrupuerunt.quas et poſtremo ipſa memoria/ſpeculatiuo intelledui:in culum ani⸗ euiterne contemplationis offeio/ offerre preſentareqʒ iubetur. M Voca igituragentẽ intel⸗ mi. lectum/totius anim oculum: poſſibilem vero dic animi eſſe ſ peculum. Hoc pacto oculus et ſpeculumanimi/tam ſibiinuicem propinquãt: vt vnius impertis animi/ ſubſtantiam con⸗ llent. vt ſibi mutuo iugiter adſint. vt nullius intercidentis medij opacitate/ ab inuicem diſ focientur:aut mutuus earum prepediaturaſpectus · Speculum inſuperanimi(hoc eſt me⸗ moria Molidum eſt/ vnum indiſtractum: vniforme/ perlucidum aftectumqʒ; intellectuali lu⸗ mine. Nempe fuapte ſoliditate: quaſcũqʒ receptat unagines/ haudin profundũ mergi neqʒ in abyſlum/ in obliuionem aut/ in nichilum abire patitur. fed eas omnes in ſumma ꝰc per⸗ lucida ſuiſuperficie /retentat:cunctaſq; intellectuali oculo preſentat. ¶ Qaſi vlterius ana Amplior logie vim: proſequi volueris: confeſtim intelliges quid precipue anmi oculus/ in pro⸗ analogie prio ſpeculo conſpicetur. que ſitea potiſſima ima go ac ſpecies: quam memoria: in contem⸗ proſecutio plationeſpeculatiuo inteilectuiſatagat offerte. Nam ſi materialis oculus et materiale ſpe⸗ culum:debent eregione& ex oppoſito ſuiinuicem ini pſa inſpectione collocari: Et ſi hec eſt natura ſpeculi/ eiusdũtaxat captare haurire& exciperè ima ginem: quodiliipſi ex aduerſo dyametti collocatur/ quodue recta diſtantia ab eodem diſpeſcitur:erit profecto id cuꝰ ima Sinem/exciprin ſpeculo oportet:haud aliud ꝗᷓ ipfe oculꝰ qui ab ſpeculo ꝓdyametri diſtat mteruallum.cuiuſue fpecies ductu eiuſdem dyametri/ in ſpeculum/ ab oculò manat. Preci ꝑua igitur que in ſpecuio recipi nata eſt imago:eſt imago ac ſpecies oculi. Nec aliud quic⸗ Ipreſtantius intueri/ in ſpeculo oculus natus eſt ᷓ feipium ſuiue ſpeciem.Vera itaqʒ et po tiũma inſpectio: eſtſolius oculi inſpectio. Idem oculus quiin ſpeculum fuam deriuat vi⸗ bratqʒ ſpeciem: poſtremoſeipſum /ieadem magine a ſpeculo preſentata ſpeculari gaudet. CAge ergodic et paria /de contemplatione fapientis. Haud aliud inquam eſſe contempla tionem ſapientis: Iſuiipſuus ſueue ſpeciei in immaterialiſpeculo iugem intuitum. Nam ta Concluſio metſi oculus animi etfpeculum animi: ſint ciuſdem et impartibilis ſubſtantie/ vinculum: anãlogie. diſtant tamenſvt oppoſitorum liber oſtendit adinuicem ſprritali dyametro. Ration alisqp pe lãtꝰ et intercapedo:illa vt oppoſita ſeqʒ relpiciẽtia/ cõtra ſeſiſtit:et ex aduerſo d yame tn collocat. Precipua igii ſpecies q̃/ in ſpecnio pellucet aĩmi hoc eſt ĩ mẽoria:ſpecies eſt oclã aimi ideſt agẽtis itellectꝰ.ꝗ in ip̃am mẽoriã: ab agẽte itellectu/ ꝑ rectũſuccedit interuallũ. „ Que adp⸗ fectam in⸗ tuitionem neceiſaria. ——— —— ——— ————— —— —— L. Fſt itaq; agens intellectus ſpeculator ſui: dum quam priꝰ imaginem/ in memdriã effuiit poſtremo à memoria relatamcontemplariatqʒ intueri letatut. Et hec arcana ac iniaſui ſpeculatio:beatum efficit ſapiẽtem/ ſpem ill tribuens ĩmortalitatis:ac probe erudiẽs/ nl la eſſe veraciter bona aut propter ſe expetibilia: que extra animum verſantur que ſemper adeſſe nequeunt: queue poſſunt a nobis auferri-—* C COMPARATIONVES ALIFSAPIFNTIS ET INSIPIEMTISx OR1sSTOMACHIET CORDSPRKOPRKIETLATIBV;S CAp.N 2bRR PrRVRSV SIMIL1s EST QVI RlAMrIcPz 6 tulo ore/ corpoream captans alimomam: eandem obuio ſtomachi yaſcu lo ſuſceptat.continetcʒ; intꝰ/ nemoxi ima ventris abeatidigeſta neue duntaxat per corpus colata: ſeipſam corporideneget iludq; minime ſi get enutriat/ alat Sicut ei alimẽtaria ſubã priuſqᷓ in ſãguinẽ vertaia⸗ augeatue corpꝰ:trinis corporis partibꝰ iprimis cõlert᷑:ori ſtomachoCor dn ta et itellec uali ſpecies/ priuiꝗ mẽtẽ paſcat ſaginetqʒ ſapiẽtis:tresin ——— a1o recipit ſtatus/ primũ in intelle tu:ſecũdũ in mẽoria: Tertiũincõtẽpl tione per quam iterum offerturi ntellectui. Pſt enim intellectꝰ ori: Memoria ſtomachoð Oris et in⸗ templatio vero cordi analoga et qᷓfimillma. Osei et intellectꝰ:ãteriores jũt ptes naialeſq tellectꝰ offi value qbus tã corpea 5 ſpiritalis alimonahec iquam: per hunc in animum:illa verope 8 ud in corpus)eñ ĩtroducenda. Stomãchꝰ vero et mẽoria:iteriores ptes fůt cotpis etan Stomachi mi:quarum me/proced ens manãiq; ab ore excipit alünentumhec autem irrumpentibis Memo⸗ Per intellectũ notionibus/ it obumam illaſcʒ colligit/retentat// conſeruat. Cor autemet c⸗ f̃ci templatio hacratione inuicemreſpondere probantur:ꝙ iãquidem itroductamab oteet rie ofiicia. ap ſtomachoconceptam: alimoniam coquit/ digerit vertitq; in fanguinem Hec veto pin Cordis et ter immiſſam per intellectum:et a memoriãcõᷣceptamatch reſeruatã notionemidigenton contempla dinat rurſumqʒ intellectui offert. Sicut igitur in eporiszſen prius eſt orsqſo tionis ofi. machi officium: Prioralimenti amũdo emendicatiiqj ei in corporeenceptio& chſeruu et priora rurſus ſunt oris et ſtomachi/q̃ cordis officia moringut cibi in corpus immiſo& conſeruatio:ꝗᷓ eiuſdem concoctio ãita et in totius animi paſtu /prior eſt actio intellectusm „morie officio. Etprius itidem intellectus et memoria/ ſuis fũguntur actibus:q coneni⸗ Analogia tionis excerceaturofficium. ¶ Et quemadmodũ nichil nãture ſubire cacabum hocellſ corpee ali machum poteſt:quod ſit ab ore inaſſũptum:nichil eſt in ſtomacho/ quod neutiqjin oree mentatio? rit niclul demum cordis calore coquitur: quod non priꝰ in oris palato et ſomaa⸗ nis ad ani quantiſper reſederitta et nichil eſtin interna memoriaꝰ quod non fuerit in antenate inte mi paſtum jectu. Nichil demũ ĩ ipla verſatur contẽplatione:quod nõ priꝰ fuerit in itellectuetin m ria. Os ab nulla anteriore corporis parte/ ali OsStoma⸗ 2 chus.Cor. imoniam captat:ſed per ſemetiplum m illam prehenſat.Stomachus vero quicquid habet:ab ore deriuat. Cordeniq; quicqut⸗ ret ac digerit:ab vtroq; hoc eſt ore et ſtomacho deduxit. ¶ Dic eteodemmodode pirb Trin is off animi.Intellectum: ab nulla anteriore animi parte ſpeciem captare itellectualem Men ciis paſtus tiam vero eadem ſpecie: ab ſolo intellectu/ imbuiatq: impregnari. Contemplationen&⸗ etcoporis mum procedere ab vtroq;:hoc eſtab intellectu et a memoria. Sicutenm trinis offcis vi etanimiꝑ? ſibili alimonia corpus enutritur: ita et paribus trinis officuis /inuiſibili eſca:animuspr⸗ ficitur. cit/ paſcitur/ impinguatur. Et he tres c orporis animiqʒ functiones:lac verborum ſerie er primuntur. Primum anullo ſiue per ſe. Secundum ab vno tantũ/ primo · Tettiũ ab vt primo et ſecun Io. Frinã Cõrpõris e anm Paſcendi ofticia— [ Stomachus F Cbiaſſumptio Conleruatio Goncoctio Intellectꝰ Memoria Conemplan Specieiãppreſenſo Keleruatio Feprelentatio— Primuim Sec e E[ Kprimo Abvtroq; Iatio de! Anullo[Abvnotantum Aduobus. inſipiente. ¶ Vnde fit vt ex oppoſito ſapientis: dinoſcatur inſipiens /perſimilis eſſe ori auſß it obuiam nullus: aut pertuſo intellectui/abiuncto et ſeparato à meiecei isnot cus diffuunt per intellectum/ iuiſipiles animi paitusj viſibils cibꝰ ab oreprent— dqnd sament hnuit vncu wli fügunt& w natutel micint lonud p im morup rin quodnd Wun⸗ 0 pr ſi ielent tledſ 3 min enc le pe re nonn N Ss. in corporis interna deuoluitur. Nempe ſicut corporea eſca/ vt primum ori s forcipe/ ab ex⸗ teris preciſa eſt et captata: nullas in oris palato/ moras protrahit: fed ſeſe illico per guttu⸗ ris chuum/ in inferiora prorumpit: ita et dapes anmi ipſeq; notiones:nulla mora/ in intel lectu agente perſeuerant:hiſqʒ ſolo momento/ perfruitur intellectus: cunctas illico in me⸗ moriam traducens. Tolle igitur ab ore ſtomachi preſidiui: poterit quidẽ ab ore/ in corpus imiti alimonia:ſed colata per corpꝰ/ nulla eidẽ tributa exoluet ꝓderitq; illi nuſꝗᷓ. Piſclude pariter atqʒ abiunge ab itellectu memoriam: hauriet quidem fortaſſis itellectus amũdo ali quid immittetqʒ in anmum/ nonnicliil ſptritalis alumonie.ſed fideli memorie prõptuario/ minime eidem itellectui ocxutrente:aſſumpta ab eodem eſca/ protenus vaneſcet:nichil ani mum ſaginabit/ aut eumdem efficere poterit fapientem. Ccoupakkr10 SaprIs ap soBnErpraNRras cap. xI. — APIENS MVNDANVM SOLEM/PRKECIPVE IMITATVR. Nempe ſicut mundanus ſoliinter errones erraticoſue planetas/ et ordine medus eſt⸗et motu/ a medio iugiterindeuius fertur nuſqjue ab impert: MW eclyptice orbita vltto citroqʒ euagatur:ita et fapiens/ dum a proprio ſole hoc eſt a ratione dirigitur/ dum ratiomĩ cunctis preſidi obtemperat:me dio ſempor calle/tutus inambulat: nunꝗᷓ in ſcopulorũ ſalebras ah ea va gus abite permittitur. I Si enim minormundus jeſt homo:tot vtiq; lu⸗ minbus ac lichnis/hominem regiatq;illuſtrari oportet: quotquot lam⸗ m mundum cernimus eſſe choruſcum atqʒ illuſtrem. Septem vero lampa des/ accenit natuta in maiore mundo: quarum dutibus eundem mundum/ gubernari re Septẽ ni giq; voluit. Maiores inquam duas/ Solẽ et lunã: Nanc noctiillam die: preſidentem. et mi 1211 nores quinq; Staturum/ louem Martem Venerem Mercurũ.In medio aũt omnſolem lapades conſtituit: quem et ceteris preſtare lumen et iiſdem dominari inperauit.iubens vt medio ſẽ per inceſſu minorũ planetarũ vatios diuiduoſqʒ erroies/ equa lance metiatur atqʒ dinume ret. Sunt igitur totidem hoc eſt feptena luminaria: paribus ordinibus atqʒ officus hommi a natura indulta.nec paucioribus myxis lucerniſq;: natura ßlium/hoc eſtminorẽ mundum tleinceps inſigniuit/ ornauit commumuit:ij patrem:ideſt vniue:ſum:larga et mumficama ter priusdotauerat W Eſt autem minoris mdilampas/ omnis eius cogiitrix ſpectatrixqʒ facultas: que ĩprinus in materialẽ& ĩmaterialẽ lecta diuſaq; repitur. Forro materialisco⸗ Queſunt gnitio vt kber de ſeſu predocuit Menariodiſpeſcitur:in Tactũ/ Guſtũ/ Olfactũ · viſumi Au⸗ minoris ditum pt imaginationem. Nam imaginatio:quãꝗ interna ſit ſenſatio/ exterisſenſibus abdi mũdi lam⸗ tior uidem inſuper preſit: corporeo tamen i organo · vt in cerebro exercetur:et rationi fa pades. mulari nataeandẽ ſupꝑ ſe pteſidem iudicemq; reueretur.Immaterialis autem hominis co⸗ 4 nitioreſt ipfius rattons oculus.qui cunctis abditior penitiorqʒ ſenſibus: nulla ſui functio ne/ corpor copulatur nichil eorum ſpeare aut ſpeculari/natus eſt: que aut in mundo aut in corpore ſiſtuntur fed omnis eius intuitus/ in interna ſeſe ammi crepidine et inuoclau ſtro coercet. Corpotei igitur ac materiales hominis oculi:ſ uapte natura i latera deerrã Tres ſen⸗ tes /vltro citroq; per extrema feruntur. Nunc enim ſupra medium fiunt ſutſumq́; cientur. ſus ſurium Nunc vero infra medium/ deorſum raptuntut. Q ue autem cognitio immaterialis etanimo tres deor⸗ eſt ipſa inquam ignea ratio. media iugiter ĩcedit/ ceteras regit/ numerat/ metitur. ſum referũ Farum quoq́; lux et numerus eſt perindeatꝙ ſol/mmnorum planetarum.Sicut enim eleuã⸗ tur. tur quidem ſupra ſolem/ planete tres:illi quoqʒ ſubeſſetres/ comperuntur:ita ete famulabs ancilliſq; rationis ttes vt ahbi/ docuimus ſuapte natuiaſurſum aguntur eleuanturmſupra medium:Imaginatio Auditus · Viſus. Hietenim ſũtdiſ cipme ſenſus cunctorum precipui: quietinferiorum iudices/ arbitripreſideſqʒ nũcupantur.eteri autem tres: Olfadus Guiꝰ Tactusunfta medium motitantur. Q uemadmodum enum precipuitres/ anumi paſtum pro curant:itaet iãi alendo fouẽdoq; corpori ſuũ omne famuietium et ohſequium deuouerũt Superi tres liberales dicũtur& honeſti. Tres vero imiilherajes abiecii ſeruileſq; nñcupã tur. C¶ Hanc ergo geminam ſenſuum tryadem: alteram ſumma et alta petentem:àj⸗ teram verom ima tendentem:media ſẽperqʒ vniformis ratio/ impetti er eodem ſẽpermo do/ ſe lrabẽte monade: vincit /ſcirpat figitq; ꝗᷓ poteſtĩ medio.vtraniq; tẽpetatine hac niniũ ——- 3 3 3 3 1 1 1 1 i 1 —— — —.—————————— ⸗—— ———— ———— 5 3 i — —— 5. eſeda ſublimi: diueltatur ſeindaturqʒ hominis ſubſtantia. euius vnitati inted titati et ciiniectilis ratio maximopere conſulit ac prouidet. I Vnde fit vt eregione ſblius uto⸗ ms contingat et exoriatur omnis virtusquein mediocri ate ſita diffinitur. E diedoau fenſuumitam ſuperiotum ᷓ inferiorum:omne ſcateat vicium/ quod aut habundat aut x ſicit:quod in plus aut in minuseſſe dictitatur- Figura ſmilitudinis planetarum& humanatum cognitionum. [Saturnus ſ upiter 1 Mars Sol Venus Mercurs Luna imagiatio uditüs T Vlus— Katio Qfactus Suſüs ſres ſũpẽriotẽs LMedia Tresinferotes ſberaſes ſioneſti Neutta Aliberaſes fetuiẽs ſnmð eruientes Sorporitamſãies ſaltapetentes Medi. te.] Inferiora petente Vicjum plus Virtus m ũtſcpdciãcẽztquibus/ minot nundus plendet maſoriq; mũñdh in n niſdem valuis et aditibus nauc —— itiabi in mi fitqʒ minor omniformis ac mai ſtiis:totus maior defluit/ labiturq; in minorem. ftqʒ ac maiorimuni equalis. In iis deniq; ſita eſt hominis/ omnis virtusꝰet fapientia: ſi ſingulorum ſuoalui xectam proportionẽ ſeruabit/ indemutato naturali eorum ordine. C Nam quandiu in patum obtinu erit ratio: homo et ſeremtate et trãquillitate animi potietur. ſenſuumiler⸗ bras/ carniſqʒ pelliculatiões effugiet. nitidiſimo rationis(vt proprij ſui naturaliſq; ſolzyn cante in tenebris ſplendore: ab extremisdirigetur in medium. plus minuſi vnabit:et ſus et ſui compos /dcſeipſo iugiter per fruetur: Eſt enim velut ſagatiſima lumanit tius corpuſcuii ac domicilij materfamilias.ſenis ſ enſuum fulta ncillulis: qubus apienn cuaet honeſta:que turpia fedaq; deuitaus.cui quoad permittẽturlꝛabene quoadhein Analogia. pitra et cẽſoria fuerit: cũcta in eo tite diſponet tolletq; tandẽ eũ e terris adſidera. ¶ Stu enim folis in maiore mundo preſentia /diſcutit tenebras/ nubes diſipat iminenteſgthe ſaten tundit:ita et ratione in mnore mundo cuncta moderante:pellunturabeomn perturbationum nebule caligineſqʒ recedunt/ perditorum deſideriun fernantur. Abſente autem ratione:continuo lux/ ſapientia omniſq; vittus homen Beſen atra noxllum nubeſq; ſubeunt. Senſuum meretricule: fllius decoremo unt hominem deniqʒ totum tenebris offuſum lancinant/ laniauti interimunt Ilatio Z] — C DEF CONSTANTIA vVERISQ VE BONIS SAPIENTI5. CAPM — APIFNS IMMOTVS ET MPFRKTVRBRTVS VV. d eni propria vera et precipua actiol que cðreplatiodie mũdo/ à corpore /tẽporeiloco et amateria.ii Nempe cõtempl— nterd ex⸗ ea entrema contingit: qͥ nullis ab inuicemdiſcludi firch procellispoſſunt. Inquibus nullaelt lucis aureenebr. 3 teinplatio. F cancdaer perpetua ſpirualis inuiſibiliſqʒ lucis irradiatio C 3 trina ſit rerum omnum poſitio ſeu ſuſceptiua porenurti amnpo⸗— Corpus/Anmal dtenim Lriett—. ſino. corpore aut in anima:tan in potentia/ in fablecto er in contuente dnnn ſapienti bona:neqʒ in mundountneq; in corpore:led abdira S 5 ſapiensealen bus affidue liquidioriset impertubate contemplationis 3 cidioremin⸗ videt que ſuaſunt. Ex mortal ſiquidem liac et vmbrãtii in tenecenn nitnalem et inunſibilem ſue annmne anticthonam(id n cotporis medio ſonfuumue obſeciuiis feliciter tranſtulit/ quicq Trina rerũ 52 id ſuum eſſe i⸗ 14t g Vnde fit vt haud immerito ſoli fapienti aſcribi rehondi l oratio. qua ſuadentius/ vt ſua omnia vrbe exportaret? 1 1 —— 4„½ 5„₰ 5 6 potentd id 4⁵ n m fero. U Nã lapiens/ omnia llabetin animePo „ H AA S tellectu poſſibili ſiue intellectuali memoria.que eſt immortale promptuarium pe nuaiũ/ omn ium intellectua lium ſpecierum omniumq; virtutum et ſcientiarum arcanum domict⸗ lium. In quo locati ſapientum immarceſſibiies theſauri iuxta ſacrum eloquium tutia ver Scch eic mibus ſunt/ a teredine ab erugine/à corruptione a tyrannorum rapina. Fortune i nſtabili— roteinexpoſiti ſunt/ omne tempus exuperant:et ſine fine in anima: integra:ſalua et inuio Turn lata perdurant. C aMnm Mokrarrrart. ca. xm. ITETIAMVT DESAPIENTE ID SackRi ELOQVI 1 IVSTIS Fſmiscauſis pronunciandum occurrat.Stabilita ſunt ilius bona in dommno Etiterum: Amma ilius in manu dei eſt:et non tanget eum tormentũ mor rs. CNã ſiinſeparabiiis eſt intellectus poſſbilis ab agenteintellectu:vtiq; tota anime ſubſlantia dinoſcitut eſe impers/ indiuidua/ mmortalis: mugi⸗ ter(ſiue in corpore ſiue extra corpus) vttaqʒ ſui parte adtu et potentia iub⸗ nika. Et inter agentem et poſibilem intellectumſiterhyareſvt diximus)me dm poteſtuullum: quo agentis ſpeculatio/ ſeu propria anime actio et con templatio interpolletur fatiſcat remittatur.¶ Fxcolit igitur agens intellectus paſſibilẽ aſſi⸗ due: vt propriam et Iubiectam terram vt ſecum eiuſdem nature poſſibilttatem: inuſi bnẽ immaterialem /ſemper preſentem/ a ſe inſeparabilem/ immortalem/ ſibi deniq; conſubſtan tialem.illi vtſuapte natura fideh bonorum aſſeruatrici:cuncta que captat a mundo/ con⸗ mendat. in eamq; deriuat cunctas notiones: quibus perpeti et inconſumabii euo palcen⸗ dus eſt. ¶ Hec autem animi funckio/ eſt contemplatio/ hec vera illa eſt et laudatiima aĩe actio immortalis: àd quam hi ſoli ſubuehuntur/ penetrant attolluntur: qui hunc bea⸗ tiſſimnm ſue anme prehenderunt nu merum/ quo pars partem ſpectare/ quo ſibi anima mi ſcertngredi inſeipſam orbiculariter moueri queat. Q ue enim in orbe et circulo creata eit Vbi ſpes ſo orbiculari quoqʒ operatione rationabili eſt eandem perfici natam. Hec eſt ſapientis immo⸗ catut fapiẽ bihs ſpes/ et penitiſima eius inuiaqʒ confugella. Huic feliciſime/ mperturbate et inimpe⸗ tis. dite anume operatiomi totus fidit. In liac omnia poſſdet:ſu pra mundum ſupra corpus. Nã in femetipſo hoc eſt in fuaipſius anima jcuncta llabens:ea que aut in corpore aut in mun⸗ do ſunt floccipendit. C Separabilis eterum eſt ab homine mundus diſſociabile pariter ab annna corpus: Anma autem ab anima inſciſſilis atqʒ indiuiſibilis id eſt patiens paſſibiliſue intellectns: inſeparabis ab agente et impaſſibii. Femporalis eſt ſenſatio: que ab anima in mundoet circa mundum exercetur. Temporanea item et emarcida imagiatio:que ab nima in corpore perficitur. Perpes demum et euiterna cõtemplatio: que ab anima/ exerce tio: tur in anima/ ab agente inquam intellectu in intellectu paſſibili.¶ Sunt enimſ vt in lbro ſẽ· Vognit e ſuum docuimus)materiales animi cognitiones gemine: Imaginatio/ et Fxtenorſenſus.Illa nů diuiſio. ſimplexthic quinqʒ partibus diſcluſꝰ.jila intus in corpore fit: Hi vero/in mundum diſcurrũt Atq; in eonegociantur. Immaterialis autem animi cognitio: quandoqʒ vnica/quandoqʒ ve⸗ ro krinã cẽletur. Nam pleriqʒ omnem immaterialem cognitionem/ fiue immaterialium iur⸗ Rbiliumq; rerum noticiam: nomine vno mtellecum vocant. Nos vero vt diuerſa ac trina Tria tantũ ſunt: immaterialia/inuiſibilia/ immottalia et ſem piterna entia: Deus Angelus Anima:ita& immateria ab 1pſis obiectis quodammodo anime co gnitiones et potentias mentientes:immaterialem lia entia. Ame cognitionem trinam eſſediffinimus. Q ua emm ſibiipſa it obuiam ſibiq; preſentatur: voxetur ratio. Qua angelice ſciẽtie ſit particeps:ſit intellectus. Q ua deniqʒ ill exigua in te Quidratio nebris/ micat etexcutitur diuinitatisſcintilluja: Mentis portio dictitetur. ¶ Onxns itaq; mãterialis cognitio cum contemplatio ſit: liquet cõtemplationem eſſe trinam. Eſt enm cõ· Xuid itei⸗ templatio trium ſupremorum et precipuorum mundientium: Dei Angeli et anime euiter lectus. na et immortalis ſpeculatio. Liquet etiam ſapiẽtis animam:in ſuiprincipiji id eſt trinitatis) Quid mẽs numero feliciter conſumari. ¶ Beũs Ngeſũt Anma ſ Vorpi⸗ Mundus ſ Mens Intelleds Ratio Tres immateriales ies eüitere— ſ Trina ſapientis cõntenpſatið Sacrü elo⸗ quium Imaginatio Sens L Due corporee [Pue temporãles Geminum obſequium S —— ——— „——————————— ——— — ——— „— — 1 E Trina ani⸗ Eteandem animam coneinniter miraqʒ venuſtate:ad ſenſibilium plantarum et ubonm meextra normam trina extra materiã propagine trinoqʒ prouentu(foliorum inquam florum etfnu materiã ctuum jeuaderefelicem. Anme etenim folium:ſui cognitio eſt. Flos vero angelica gnnt propago do. Fructꝰ demum diuiua fciẽtia- His tnnipara animã celos exterebrat: his tricipitẽe cor pore ſenſibiliq; mundo ſapiens exerit ipſoq; celo fublimior efticitur. Alio ſiqudem cain ſibi iu eſt preſens/ Alio ange icis choris annumerãtur: Alio in diuimitatis cõlpedun procedit. g DE pvrvRa cokpoœRis INsravRarIoNꝝ Er nn FarIrark.. cRpll. ONM DO AVTEMIMMORTALIS FSTTOTAANME 5yz, & nantia:non ſola contenplatio/nunqᷓ remittetur:ſed et ipſius animi inn Ataltatis/ aſſecla eſt iprimis totiꝰ hũane ſubſtantie perſeuerãtia: matenali dein cognitionum(ſenſationis etimaginationis)nſiauratio. ¶Nã ſlan⸗ me natura eſt eſſe in corpote: Vis inſuper omnis et fins animeeſivttes actus et operatio:neccſleeſt vt preter naturam/ anma migrans e co V in ſuam tandem naturam a ſummo omnum principioreuocetus cotpoi reſtituatur corporeaſqʒ vires rurſum circa mundum corpuſq; exetceat ln Rrgumẽtũ mundo ſenfationem/ In corpore imaginationem. ¶Si enim materiam que propenden imortali⸗ eſt/ que cunctarum rerum ſubſidentia et eorum que ſunt vltimum haudificiamueſen tatis aĩeex mottalem:ſedi tametſicreatam jperpetem ingenerabilem et incorruptibilemfatemunn materia. mutabilem quoqʒ ſemper/ eandemitotam ab initio factam/ nunc vero totam fublilenen totamqʒſemper kuturarn: que neq; augeri poſſit/ neqʒ minui: que in generationeani in corruptione relinquitur/eſſe predicãmus:ita vt nichul eius/ vnq intereat? quana perpes et immortalis /aſſeueranda rationalis eſt anima.propter quam vnãnin ſenſibilo 5 betulciendam:vniuetſa materie moles/ a diuina ommum opiſice mente/ abitiopepi⸗ Ratiõalis ¶ Eſt enimrationalis anima ſupremꝰ potiſſimuſqʒ materie actus:totius maenee⸗ aĩa totius ſorum qut in materia lunt/ lluxorum et temporalium actuum naturalis finus conu materie fi⸗ ximus eiq; vicinus actui:qui primus extra materiam et productꝰ et ſubſiſtere natusen q ms. diuini totius operisĩitium/ conceptum/ actum primum primamue creaturann Hic enim actus angelus eſt:luc eſt qui bono omnium autorideo/ſemper ai ſpectu/ verſatur aſũdue.hic a quo rationalem animam/ paulo imminutãt lacae& Dmus dio duia. Et quem diuus areopagita:precipuam intelligentiam deo conſtãtiſime grau nyſius“ tem feſtiuaſqʒ laudes ili aſſidue perſoluentẽ appellãt. I Stigitur imortaltseſt h di materie actus: propter quem incortuptibilis materia/ eodem ſemper habetn oioe dem ſubſtãtie immutabilitate fſubnixa perſeuerat: erit&ſupremum/ precipuun hechl mum preſtantiſimumqʒ materie opus:eidem immortaltatis legi à nãtur alcuptun adus tam eximij tãteq; forme/ naturalis locus/ vt ve proprium verum; eiu⸗ Igitur et immortalis eſt materia: et aliquis in materia/ immortalis actus vt kanon Ftaliquod ex materia diuinum opꝰ:inſtaurandum a deo futurumqʒ immortale ai di lumanũ volumus eſſe corpus. Ft nonmodo humanum corpus propter ipſum deniq;ʒ mundum/ propter humãnum corpus:et vt veramhumaui corponsi adeo inſtaurandum perpetemqʒfuturum: ſacra eloquia compluribus inloeise u Matſo. Vnde fit vt miſellus ſit et prepoſtera aui natus in ſua/ habetln piens:qui ommã uã⸗ 5 do et in corpore:nichilin anima nichil in angelis nchil indeo. ius emm feſtat. Flementa corrũpit Maria obturhat/ Aerem inttanqui Uũreddit: Omniã— Ploquium miſcet: Corpus leuiſſimis cauſis morbeſcit. Tyrannus illud duis tormentis„ kerch ſacrum care poteſt. Morte tandem pulueraſcens:in atomos euannaturãt reloluitu numa infelicis hominis /irritam faciunt ſpei.Inanem eum vãcuũ et deploratumte abſq; inuria id ſactiſermonis aſcribitur: Ecce homo qui non poluit deum/ adiuto ſed in multi udinediuitiarum ſperauit et preualuit in vanitate ſua. 7 CSPIENTIS MENs QVASl IVGE CCNVIVIVM ccap.xv. — APIEXTIS AVTEM SPFS(VT A SAPIENTISSI5IO SALO⸗ mone canitut jĩmmortalitate plena eſt: et illi mensquaſi iuge cõuiumũ. Quidenim deſapiente veriꝰ enũciari poſſit:quifl peculiarius illi tribui/ eius mentẽ iugiter ſpiritali alimoniarefoueri. Diuina ãc ſacra aletudi⸗ Salomonis neipßugnari:celeſti irrorari ambroſia: Angelicopaſciciboaſſidue& exa⸗ verbum tiari nunqᷓ. Adauget eni celeſtis alimonia /ſacrum fui deſideriũ:ſuiq; ca⸗ pacem& ſe tota ope expetẽtẽ facultatem/ iugi licet voluptate delectet: Mampliore tamen ſeper fame/ ac ſiti/ itritare ſolet. ¶ Hac eni quo magis uiſpiã cibatur: tanto auidiꝰ& maiore eñ voluptate/eandem concupiſcit. quãtoq; magis— ad diuini nectaris bibeſiam/ felix dei ſympotes/ angelorũ perioecus/ ſanctorũ cõuiua& cõ⸗ tubernalis admittitur:tanto magis vt ſẽper ſitiens/ vt munqexuberans:ſaero illius liquore h⸗unles aſñdue flagrat& expoſcit imbui. ¶NHoc eni K ipſa ſapientia: in facris litteris: de ſeipla at⸗ teſla. Q ui eniſinquit)edũt me adhuceſurient:& qui bibũt me/ adhuc ſitient. Tranſite ad me:qui cõcupiſcitis mẽ. Qui enĩ elucidant me/ vitã eternã habebũt. lec ſapiẽtia in plateis clamitat.hec ingenti claſſico in omniũ aures itonat. Pulfitans citanſqʒ dormientes:eos vt ſe cõcupiſcant/ hortatur. Immortalitatem& beatitudinem illis pollicetur. Deiitẽ amicitià ac celicolarũ contubetnium. Se nauſeoſam non eſſe predicat. Ediſẽper poſſe procul faſti⸗ Verpa Sa⸗ dioaperit. Melleſe dulciorẽ/ expetibiliorẽ auro:gẽmis cundtiſq; margaritis preferendã. Ro⸗ pientis. norum quoqʒ omniũ largitricem/candorẽ ſe diuine virtutis enunciat. Sinceram claritatis illius emanationẽ/ ſpeculum deniq; maieſtatis eus immaculatũ. ¶ Infelix igitur inſipiens: qui contẽpta ſapientie honeſtate cece/ ĩprouude/ inſtabiſqʒ fortune/ ſeſe indigno famule⸗ tiovltro obtuliſſe videtur. Atqʒ vt miſeris cõcupiſcẽtiis inſeruiat aureũ ſapientie torquẽ/ in ferreum fortune iugum cõmutaſſe. Huiuſmodi quippe ſtolidus homo/ eam tantum deperit alimoniam: qua haud abſqʒ faſtidio exaturari poteſt.queue extra animã eſt:corporea/ ma⸗ tertalis corruptibilis& corporis corruptrix. In quo intemperiẽ qui ſectari voluerit:mox& ĩ naturam& in feipfũ peccat. Huius eni exuperantia:corpori eſt iniocunda/ nature cõtraria/ exitialium morborũ cauſa. Nempe K interior ſtomach finitus eſt:& exterior ac terrea ali⸗ monia finita. Hec autẽ eatenꝰ eſt proſequẽda: qua capax eſt ſtomachi amplitudo. Hic eni eum exuberãs& nauſeoſus euaſerit:continuointerpolanda ſunt numeroſa poliphagorũ& multibiborũ inſipientũ comunia/ Silatus/Prandiũ/ Merenda/ veſperna. ¶Aſt ſapientis(vt diimus uge eſt& perẽne cõ̃utuiũ.Iius dapalis& ſaliaris eſt anims. Mens deniqʒ ei:eſt Sapientis ominiũ bonorũ prelentia Plenitudo& perfruitio. Paſſibilis eiꝰimntelleciꝰ:propria ipſius eſt menſa. & verilma mẽſa:cũctis affluens ſpiritaſibꝰ delicijs. que& agẽti intellectui:iugiter offertur atq; obiſeit. cui femper agens intelledtus accũbit:ſẽperin ea veris dapibus/ conueſcitur ac pj gus po⸗ ſplendide epulatur hec eſt eni illa mẽſa: quã Bigus poeta hoc diſticho celebrauit. eta O felix nimiũ:& rerum pulcherrima menſa. 0 fortunate:terqʒ quaterqʒ dapes. CRHic el vers ille& vberrimꝰ aĩmi ager: a quo agricola/ hoc eſt a gẽs intellectꝰ)emigrate aut exturbari nequit. hec celeſtis& etherea terra poſſibilis inquam intellectus] genitrix& alũnaimmarceſibiiũ bonorũ. In quibus impune licet affuere delicijs /tranſilite& exupe⸗ rare mediũ: deficiente haudquaꝗᷓ virẽti/ ac ſucculẽto gramine:& que eo paſcitur mente in⸗ fatiabili permanẽte Huc enim ex tã felici ſympoſio: ingens fames&ſicis atdentior/ indi⸗ es acreſcit atq; inaugetur. Es apikris MopERario Er coxrmria. cap.xvr — Aplxns S1nps1 1xpors Mopv Lo1s Hanrnlsq; Sahleneln artatur vtfingula dũtaxat eatenus ꝓſequat/ qᷓjtenꝰ& bona ſũt& cðt netet⸗ betẽda. ¶ Didiciteniſapiẽs:ex metro mternepotentie exteriora obiectã tate. 4 amabijtaqueqdimetirt ſeq hac trina equalitate: in pace cõtinere niñ . paeralkerttemori potentie& obiecti meitatꝰ eqᷓlitati ambeũ me⸗ b wceſtipſã appetitionẽſquaobiecto copulari natã pottii eſtãanho⸗ —lãtagit. luc erũ haud pluta cõeupiſcit qjduod fuiiyſuusnarine —.—— 2———— 5.— —— 5—— 5 7 — — ——— —————————————— 3 m———— ———= S ——— —*— ——— —— 2 —— 6 ſatis eſſe credit. Tantũ intra ſe admittit/ exterioris obiecti: quanti interneſyt dir Obiecio. tẽtie ampltudo:a naturaꝰ capaxeſt effecta. ¶ Qꝛ ſi dueris ipla obiecta potẽti s ee 6 0 ria& ineqᷓlia(vt pote prope infinita)potẽtias autè eſſe lon ge obiectis munores: ediha⸗ Reſponſio. obiectorum capaces( Eſt enim viibilis eſcai Pene immẽſa ſtomachi captu ſe totori — pperantor ãn hoc ſubiũgo: verſari preclarũ ſapiẽtis certamen. vt intemopotennodoen⸗ Sapientie exterioris obiecti/ natutam ſequens:ad i luus numerum huus ſubſtantiã Pro verba. iplum enum:& hec ſapientie verba/ precipiunt. Ne inquit]Intuearis vinũ cun e t. hdc in vitro. Hoc& Bigus poeta faciendum /canit. Tẽ inquitxite ſitãgit amor ſ ue Bigꝰ poeta varorem captu ventris hahere famẽ. ¶S tudiũ ergofapienris eſthoc mprintche quod corporee neceſitudini aſcribitur:ab interiore metiripoteſtate. nec anplore ſ. Inſpientũ abiecti deſiderio:q hoc uli probet᷑ vtile ac necelſariũ:aut q̃ iternarũ vaſqula poteſtatii inetſlit natura capacia. Aſt inſipiẽtibꝰ: contingit horũ triũque diumus inequalitas ac diropo⸗ ineqᷓhitas. 10.txi ſiquidem deliniti ſola preſentia/autcerte ipla dulcedine obiedtorumſque duntiu pertunctorie K in tranſitu/ experenda ſunt)ea vt propter ſe bona/ toto diſquere& cn mularenituntur affectu. Nulla inſuper habita/ interne ſue poteſtatis ratione⸗ poſteru eo quem intus habentinaturali numero:ſolaipſa obiecta ſpeculantur. quorũ dumitt Vnde oĩs nabilem cõcipiũt appetitions flãmam inequaliter& ſupra ſue nature vites:eadem cht⸗ priuatio& cta percipere coguntur. CVnde fit vt inde oriatur priuatio omnis& miſeria: queſit uſ⸗ miſeria oti piẽtie& cecitatis animi/ comites t& aſſecle. Eſt eni mileria:aut neceſſatiorum priuatiobo⸗ untur. norum:aut eorum deſideriũ irrationabile. Velut cum ſubiecium ahquod& naturals po tentia:aut proprio priuatur obiecto/ proptiorũue& naturaliumſuorum honorumfte PDue miſe⸗ aut cũ ad obiectum& naturalia ſua bona: imoderata concupiſcentia perttalitur l riecauſe, ardet. ¶ Otitur enim gemĩs de cauſis miſeria.prima neceſſariorum&naturakũ bononn defectu.Secunda concupiſcentie exceſſu: quandoipſa appetitio/ vtriuſq;& ſubiedi&n ralium eius bonotum ſeu potentie& obiecti/quantitatem tranicendit: Vt ſi& finitae⸗ tentia& finitum eius obiectũ:illius tamẽ/ ad hoc:irrationabilis appetitio. Smiter& fnita ſũt ſubiecta& naturalia bona:illorũ tainẽ/ ad hec:irrepteiibilis& inextingub dot. CDefiniti ſiquidemſunt ĩprimis: Oris/ Stomachi& ventris captus. Ahmenta fubſtãtianaturale illius& neceſſariũ bonũ ja naturã certa eſt& numero ahquoen Amplortamen cupediuorarum appetitio:vtriuſqʒ titatẽ exupcrat. Hinc enitin perdices/ tot ſeſtertus empte celebrantur ¶RHinc Pluloxenꝰ ille protenſiora ad g Philoxenꝰ. aumn guttura/ expoſtulaſſe denarratur. ¶Hinc ſiculumillum Gnatonẽ/ gule facie pa §iculus Pem:in pultaria eiungi ſohtũ ſlegiumus:vt abſtinentibus cũctis ſolus epults amplie S eretur. ¶ Hinc tot vin calpara& cõgiaria epotãtur: vt plane ad perdenda vinatnp riqʒ liominũ prodãtur. ¶ Hinc capaciiſimi ventres expetuntur: quibu di lendendis ten Nature pro mãria peragrantur. Adeo vt exiguo inter cũcta animãtia hominũ gener alendo:yu M uidentia. uerſa naturẽ prouidentia ſufficere poſſe credatur.¶Q uanta tamẽ natureſit proudem qua humano alendo corpori ſuperabunde proſpexerit: docent omnis genens an⸗ Keptilia Natatilia Greſſilia Alata. In quibꝰ cupediuorarũ hominũ rabies:ſiue modo 8u ſatur. Docent& Pithagoree plaute:& quicquid ſub celis animatũ animaue pteditum. Id enim fete omne:in hoĩs vettitur alimentum.ð ubiecit quippe deus homini ium* tãq̃ heluella/hoc eſt minutã oluſcula. Lue autem anime expertia& inãnimatã ſtiniu in noſtrum verti ſolent eduliũ. Nutritur quippe ſimile omne/a ſimili:vt vusns ã viuu & animatum ab animato. ¶SAPIENS:S INCVLIS QVOD 8 AT PST TRIBVITF CAp. RVI ns Vxra PIcxrrarEM Er pRxsraurian cht J orum bonorũ:ea iudicat proſequenda. Nulli eni plus equo mbi 5. naſpiritalia et vere bona/ propter ſeipfa expetens?adea ine bcipua& prima fert:vtad aimi fines/ vt ad pulchrificas vin„ Scelaturas& perpetua animi ornamẽta. Potroſublunaria/mãter olita fortune bona:duntaxat ad latus/intentione ſecunda& adten neum corporis expetit vfum. LNã(vtin ſenſuum F i ntellectus lit tãexttemorum/ ꝗᷓ mediorũ:tàm ummãtẽriã Am 4 ½ n ð 2—*— ——— E ————— — eplis autem duntat inatẽrlalium& mediorum ita& materialja& intelligibilia aifni Inteſletu⸗ bona: ſimpliciter/ tota& vbiq; ſunt bona:tamin extremis/ᷓ in medio boni rationedefini⸗ alia bona ta. Corporis vero bona que& fenſibilia& matetialiaſũt: tantum in medio/rationem boni vbiqʒ bona ſibivendicant. In extremis vero mala& viranda teperiuntur. Horũ enĩ/id duntaxat quod 1 neq; plus neq; minus fuerit: bonũ k eligẽdũ eſt. Quod vero exuperat/ autdeficit:malum 1 eſt& protenus fugiendum Ilorũ vero& quod medioere eſt/ bonum eſt:& que plus& mi⸗ nus ona itidem ẽceligenda ſunt. ¶ Vnde fit vt corporis bona! haudtota: ſed tantum in Corpotis parte ſinteligenda/& in mplici differentia& poſitioneꝰvtimedioſolo)expetibiliaò hro⸗ honatanifi kquenda. Sunt enim ſita inter extrema mala: vtinter exuperantiãatq; defectũ. adque in⸗ in medio terdum aut rationali lumine orbati/ aut rationi haudquaqᷓ obtem perãtes(pelliciẽtibus af⸗ hona. fectibus nolentes volenteſq; delapſi peccamsꝰ: naruram oifẽdimus illius legemi ac feriem ummutantes. ¶ Animi aurẽ hona vniuerſalia& rota ſunt bona: vhichtrinil ᷣdifterẽtije& poſitionibus proſequenda: in medio/ in dextro/i ſiniſtro. Nã ſiue in mediũ dirigamur:ſiue in dexttũ/ſiuein ſimſtrum: nuſqᷓ ab eo quod bonũ& eligibile eſt dilabimur/ peccamus aut natittam offendimus · ſed quocũqʒ pergentihus occurtit nobis bonum/ offertut eligibile ſuccedit proſequẽdũ. ¶ Fit etiã vt corporis bonũ:ſimplex imperfectum/& tantum vnum Corpori 8 ſit. Aimi autẽ bonum diſcretũ mmiẽroſũ pfectũ/ vnũ atqʒ trinů · Eſt enĩilludſ vt dixims)tan bonũ imp tum in vna:hoc vero trina& omniin poſitione honñ. Et vt illis potiamur/ fruamurue ho⸗ fectum. mis:addenda eſt ammo moralium virtutum opecula: quarũ preſidio fulta& fortior effecta ratio:a ſeſibus haudquaqᷓ fuperetur. ſed ijs vt famulantibus imperitans/ eorũ impetus fre⸗ net/ hominẽ ab extremis arceat malis: dirigatq; ĩid quod mediocre ẽ& bonũ. ¶ Sinc ete⸗ Q ſit mo⸗ nim moris virtute:extẽplo ab ſui principijfaſſigio/ deiicitur regina ſenſuũ ratio. Ohnuhi⸗ ralis virtus latur homo internus eius ocułꝰ cecutit: ignoraniqʒ quod mediũ& bonũ:ſenſuũ& ancilla⸗ vtilis rum illecebris: in extrema mala plus/ minuſqʒinfelicitraha deuehitur. ¶ Aſt vt animi per⸗ fruamur! potiamurqʒ bonis: vel ſi animo nil preter natiuum rationis candorem& lumen addideris iſine exterd& acquiſito lumine/ in id quod bonum eſt/per ſeſe animus dirigetur. In his ſiquidem nulla ſubſunt precipitia/ ſalebre aſperitateſue nulle:ſed plana omnia/ ina ſpera/ equalia. Vbiq; prata virentia ameniſſimis conſita floribus: hyatu/ abyſſo& ſcopuls carentia per que licet tanqᷓ in nocte& ſine extero lumine/ libere diſcurrens animus:abite in preceps/ mergi aut iterite nequeat. Temporalium autẽ bonorum area Iumoſa eſt/ aſpe⸗ ra/inequalis vaſlis vltro citroq; hyans profundis. in que a medio procidens animus:illico ſetu atq; perimitut.¶ Vnde fit iterumvtiĩ intellectualibus bonis ſolutior liberior & amplor ſt anumus qᷓ in teſlureis& ſenſibilibus. Nã per illorum arean perſe/ immedtatiꝰ & ſine extero acquitoue lumine tuto ferri& diſcurrere vndiq; poteſt:nũc in extrema/ nũe in medium. At horum per prata:haud aliter qj ſine moraliũ virtutum& acquiſiti rationa⸗ lis luminis preſidioferti& diſcurrereiubetur. obſeruandũ inſuper in eis eſt mediũ:& ab eo Aigreciendum nulBt intellectualium verorumq; mentis bonorũ areaeſt vt linea vtraqʒ Parte infinita/catens exttemis/ vbiq; media/ bona& expetenda inqua qui diſcurrit ammꝰ timore nullo artatur: aut a libero motu prepeditur. Temporalium autem area finita eſt:& dimibus extremis ac precipitijs obſeſſa. per quam qui gr aditur timore& moralivirtute attandus eſt& ab extremis/jſq;q̃ diqmilia/ nõ bona& nõ entiaſunt:continẽdꝰ in media. Hec autem ex pauculis his propoſitionibus/ clarꝰ dinoſcuntut Hominis bona/ſimt duplicia: Alia ſimpliciter/ Alia ſecundum quid. Snpliciter bona:ſunt intellectualia et propterſe bona. Secundum quid bona: ſunt ſenſibilia et ad aliud bona. Intellectualia bona:ſunt triniter et vbi s bona. Senſibilta:tantum in mredio ſunt bona/ in extremis vero mala In ſenſibilibus bonis: morali opus eſt virtute/ qua contineamur in medio Intellectualia autem bona:morali vittute non egen. Nam in intellectualibus bonis(cum vbiqʒ ſint bona)nulla ſunt Frecipitia Intelleckualis vnrrus: vittus eſt ſimplic is et abſoluti animi Moralis autem vittu Rec etenim inter rõrpus et animum pacis fedeta ſuncit * „ totius eſt hominiß propria. * — n X L S ℳ , — ——— — — ²————.————————————— 6—————=— Shochec——————————.——— . * rea temporalũ bonorum kmita/ aiperaun medio bona/ in exttemo mala. 4 un S 5 t ( nm— 11 Quid mo⸗ Sunt eniĩ morales virtutes /acq rales vittu tionalis oculipreſidia/ fulture/opitulatiões/ ardentes facule. quas ſũmopete hi in manbu — uiſita in nobis pluri conſuetudine lumina: intetni noltin geſtaredebẽt: qui fortune fritillis& inſtabilib aleis exponũtur.qui in temporaliunbon⸗ rum area decertãt/ qui tuto per voluptaria carnis tempe: diſcurtere/& peregrinniayi⸗ vt peractofeliciperegrinationis ſuecurriculo/ emeriti milites herculerathlete/ ſaʒiun huius mundi palude lernea ydra:in iocundiſſima/ ſem perqʒ virẽtia intellectualium bonꝰ rum prãta& toptariadeſumantur. ¶ Sed cũ inſipiens rationali huiuſmodiaequitoli orbatusr in tenebrisiuxtadiuinum ejoquium)ampulet: precipua illi& propter ſelũtu terialia/ſublunaria& vniuerſa corporis bona. animam deſpicit: corpus anime locolubt⸗ —& extollit/& in ante totis viribus b. 7 etrac poiterꝰ figit. Tẽpꝰ autumat eternũ:intelligibiliai ſpintalia& que ſui minimẽ parent: vana& nulla eſſe credit. Se. —APIri MEs ExVBERnRTIsSIn PsT Er sEM⸗ Terpiena. Siquidexpetit/uta proſequitur:vt ewinexpers& minume in⸗ diga.Hinc nullapriuatione angttut/ nulla flaceſſit amaritudine:ſed eſt 12 3 2 3 eprwatio ommsyt plemtudo. Ah appetitu haud imoderate corripitur 8 Emoueai cuncta operei. Libere inquã ex volũtate:qᷓ omne qã rationa⸗ bie qudd pulchrũ/ quod bonũ& eligẽdũ eſt:lbẽs agẽdũ ſuſcipit. Facile vero ex potentia;cum poſſ itiemper plurima.vt qui mente omnia cõpreiiendit:actuginmnia factus eſt. Et vt fapientiſſimus toreutes/ omnem inſe ſculpſit imaginẽ. Vt pantomii/ hoo vein eſtomnium imitator: omnia Iiabet preſentia nuda/& adaperta · Omnibus deniqʒ inſitꝰ eſt: perinde dtq;& cũcta illi per ſpecies inſita creduntur.¶ QR autem plutima ſemper poſſit de preclarorationis pollinario:furfureã omnem& craſſam ignorantie nebulam/ excuſũit at in mundi retrimentã dimiſit᷑ Süppetit& illi vtdiximus])agendorum poteſtas:cũ nichilnð ſir/et aliquopacto omnia poſſit. Adeſt& ipſi poſiremo eorum voluntas: que& agenda in⸗ telligit& agere poteſt. ¶ Vbiigitur hec tria: Intelligete/ Poſſe/ Velle:vna& cõcordicho⸗ reamuicẽ cõlligantur: libera cſt/ facilis& inimpedita ſapientis actio.Intelligentia quippe il quid agendũ ſit ĩprimis aperit. Poteſtas deinde ſubiedti apprehẽdit metiturq;mes. Vo⸗ ũtas demũ fubiectũ permouet aſſentitur proſequitur. ¶ Qa ſi hatum aliqua caufarũ defu⸗ erit:aut impedita/ aut nulla/ſubſequetur actio. Nam ſi intelligit/ poſſitqʒ quiſpiã quod no⸗ — cppiditatum ardẽtiam reprimens imperitos& improuidos motꝰ liſtit. gapiẽs libe Ken deius maxime propriũ eſt& peculiare: vt libere/ ſpõte& qj facilime ꝰàP 6 ſi*„lÿ⸗ 2 F peragat ſapiensinc euadit dilucidũ. Nam cum trine ſint noſtrarum actiõnum cauſe/tri T na agendorum initta:ntelligentia. Poteſtas Voluntas:adeſt ſapienti ſincera intelligen⸗ v 7larr E⸗ * ta& eorum que horeſta& agenda ſunt/ lucidiffima cognitio. Vtcuius defecatiſima mẽs 6E·x pyhhMtr⸗ Pemrir. —— hxwr re cunda agit. Tor—— — P 7 ſrlyid. Sal. Lle[x— mnr To anſrelpE 3n* er Amſn⸗ M ol.lemn Triũ cõcor Nllep⸗ dia actõis poſt initium. ell⸗ lit: Aut intelligit velitqʒ quod non poſſit: Aut poſſit velitq; quod minime nouit: Aut ſin eck nouerit neq; potuerit/ neqʒ velit:caſſo trrituſq; mouetur. 3 Frin — 1 S noſttarum operationũ 0 0 cauſe 60 110 3 1.3 — picſt ———————— 8 5 37 1 it ——.—½ 0 Vuſt — 2 Poten. Vult KSio 2 0 0 S 0 L— Vnde ſ vtadõnem actinẽ deploratus Inipiens ſit incõmodus/ Imexpedtus/ mnha⸗ pilis. Vt cuiꝰ intelligẽtia ceca& iprouida: viresꝰ:facultates& habitus nulli S unt eni mẽtis almicie almarumꝝe& honeſtarum rerum habitus:quedã animi vires/ facuitates& noſtra⸗ baufe. He autẽ ab murcido/& iſipiẽte ignauo homie procul abeſſe dino⸗ — 6„ooſoſO 6 2—— E oteſt 2 Intelligit— Poteſt 3 1„. ½ vVKEv 7— 1 4 ERE S3UO EPUid rum operationũ voucre audet:cuius exequendi& adimplendi facultatem nõn habet. s RROMarERIaWMEr OvE in S terrenus quidam mortaliqʒ deus · Mortalis tàmen(vt docuumus)dunta⸗ at toto/& id quoqʒ preter naturam K& ad tempꝰ: extemporaneã abiun⸗ etione& fepatatione ipſiꝰ partium. ¶Hac enim abiũctione: ad tempus Pid quod totum hominẽ appellam⸗: ſubſiſtere deſit intetitnõ eſt. Et pars 8 eius alteral vt corpus que ab reliqua anima recipit vitam: identidem in ſuam redit materiem/ in cineres abit/ in atomos reſoluitur. Anima vero ã ipers imaterialis etheree/ ſpiritaliſqʒ ſubſtãtiehaudquaqᷓ morte labaſcit iij ſcũtur. Eꝰ quoqʒ volũtas ingenti addicta mycropſycoſi ideſt animi puſillhtati: ml ſibi cõ C SApINs OnMn ps Pr Vx TERRENvs QVIDMM frmamento ambiuntur verus conſumatuſqʒ finis:& vt pleriq; ſentiũt) Inſipiã ad agẽdũ iucõ modus. Mors 2ſt pattiũ ab⸗ Saperde ſa interit. ſed integra/ vna/tota et ipſa:et que in ea abdita ſunt/ vniuerſa petſeue: pientes. mortalitate perdurant. M Fam erenim ſaperdarum er verorummundiher deorum /feliciſſimam ſpem eſi oſtendimus:vt dũtaxat toto et parte ſui altera Spes ĩmor? norint ſe eſſe mortales idqʒ tantum ſecundumtempus. Animo vero didicerunticiuit n talitatis imortales. et quandoq; futurumvtrurſum e tellureo puluere& priſcis atomineuannitaii ſolutaqʒſui pars: inſtautetur. Anime rurfum perpeti conuotione et fedete ſocetun.teie 8 atq; totus homo in antiquam naturã:corpus fcilicet ĩ anime organũ ac naturale dom lium/ quo nũqᷓ emigrabit anima:hec vero in ilus vitam. ¶Hec iocundiſimaimmorai Sapientũ tatis ſue cogitãtio:ſe internis ſapientum oculs dies nocteſch ingerit· Huicaſidueinuigi antelucãtur:heatiſimam et immortalem ſpem/ iugi taciraq; mentis penſiculatonene ſanitas eſt fantes. ¶ Vnde manifeſtum eſt ſapientum multitudinem(vt ſacra canunt eloquia]ſantai orbis trate. eſſe orbis terrarum · vt quirerum onnium norunt cauſas: quid et propter quidſini. Sinn lorum nouerunt menſutam ordinem/ numerum /locum. Cuncis inſuper rebo/ rite ſolii tur.Suis gradibus et naturalibus ſedibusſdiuine ĩſtarmentis jcõtinent ac ſiſtuntnen Q uodlibet ad proptiũ finem ducunt.ð ine his inequahtas in mundo accidit etquedanu rů iniuſticia:vt vni plus/ alteri minus tribuat᷑i¶ Toti fit ãiuriã mũdo:yt pote natutal iſe culo carenti. Eſt enĩ homo/ preſertimſapiens:naturale ſpeculum vniuerſi in cuius mit quecunqʒ in mundo ſunt:apparere/ dinoſciac ſplend eſcere nata cõprobantut. ¶ Man qui admodum rerum ſubſtantie in mundo ſubſiſtũt: ita et rationabiies earũ fulgores igncu 1 ſpecies vereqʒ notiones degunt in homine. Omna ſiquidẽ eſt mundus ſcit tamen nouitq 1 nichil. Porto exiguum et fere nichil eſt homo:ſcit attamen nouitq; vniuerſa. Etquãnsi le ſubã:tãtus hic deprehẽdit eẽ fcia.Ille ſbãrũ oĩm: hicrõnũ eſt oĩm locus. everias ig 1 militudo.& Mũdꝰ oĩa preſẽtat. Hõ oĩa ĩudicat/ ituetur/ſpeculat. Mũdus oiĩm eſtobiedi ʒ Cõparatio ſtans omnem in ſe veritatẽ:Homovero omninm ſpeculum/ omnẽ continens k&ſibipl nes mundi cieus imaginem. Homo deniqʒfulgor eſt ſcientia ſlux et anima mundi Mundus vern et hois. ipfũ hominis corpus. Vterqʒ mãximus eſt et minimus. Mundus maxumꝰ fubſtantia nullus. Homoſcientia am imus /ſubſtantia puſillus. Vterqʒ ſtat in vtroqtvterqvni capax. Hominis enim ſubſtantꝛa verſatur in mundo:mundi vero ſcientia in hole Mun [uus Sübſlantiarum Omnium Locus E ät etinin rum ſemi S— —— ——— n „4 ———— Homo Scientiãtüm Omnum Pomiciuũ Eit Fmmädo— Subſtätia— Omnis Degit *[In homine Scikntia Omnis Collocatur ſMundꝰ Sbäeſt Omnia Scientia nici Homo[Sbã puſiſlus EScentia Omnia eſi 11 ſnmnñdo Kerü fubẽ Süt[mperminte [In hote Kerurònes LSunt In confule ſubſtantiaſis mundus eſ ſomo rationalis mundus. Tuãtã in müdo ſubſtantiatòdit⸗— tio/ quantaqʒ rerũ differitas:tantum in homiue rationum diſcrimen.In vtroqʒ ſunt onnsꝰ in quolibet quodli⸗ bet& ĩvtroq; nichil In homine iubſtan OQ mnis Mch tia nulla:in mundo— 16 ceptionulla. Vacuꝰ vterqʒ eſt et plenus 1 vterq;. Inops rerũ homo:rationumdi 10—— ues eſt. Mundꝰvero Omnis — rerũ plenus/ inanis 2 1 rationum. Cq vvo IMrFI.LEœrva.Es MVMND1.⸗ humana aia/ fub celum peregtinatum mittitur in terras: ita& e cunctis corporibus/ tantũ wT FXRHISVT DVPL.EX SIT IMTFLLFCTVALIS MVNDVS nis pri Vnus ſubſtantialis/rationals alter. Vnus ſupra firmamentum:Alter ſub⸗ mus iteliee firmamnento. Vnus in rerũ natura et ſubſtãtia: Alter in ratione etliuma⸗ ctualis m Enamente. Nã que ſuper celos fũtbeatiſſũã entia/ et primemundi ſubſtã dus. ſtie: vt ommũ exemplaria archetypi et abſtractiſſime formet: verari ter in— F§ tellectuales ſunt& penitus inſenſibiles. eorumq; regio:primus naturalis 1— S ſet verus intellecualis mundus nũcupatur. I Porro ſub celo/ omnis ſub⸗ Fr2.— ſ⸗ Eſtantia cũ ſenſibilis ſit:prouidit aliter ſenſibili mundo/ intellectualem re⸗ gionem deusſin humana mẽte In hac abditus eſt rerum omnis rationalis fulgor— et ſpiritalis emanatio. In eam ſvt in veriiũimas ſenſibilismundi conflages) vndecunqʒ mũ—— dam proceduntſpirantqʒ ventuli. In ead eniq ex mundana euaporatione atq;ſufftucon⸗ n⸗——— creſcit/ gigniturq; rationalis et lucidiſimaſe apientis caligo.cuiꝰ aſpergine/rore/et imbre re 5.—*. ſperſa huãna mens:haud iam mundo inferior/ cundarum rerũintellectualivbertate viret f.— ſeq; hoc pacto(nullis nõ ipregnataſpeciebus)in alterã intellectualem regionem diſtendit. ſ0 n Si igitur gemini ſunt intellectuales mundi vtictrinieruntmũdi: intellectuales duo etſem 66 he ſibilis vnus. Nam quicquid eſt ſuper celum: verus eſt et primus intellectualis mũdus. Quie Sne⸗ quid autẽ ſub celoſpreter hominem mundus eſt ſenſibilis. Homo vero alter eſt et ſecundꝰ intellectualis mundus:rationalis/ deriuaticius/fecundus. Et nõmodo intellectualis eſt mũ Homoani dus homoꝛſed et quidam ſenſibilis mundus. ¶ Eſt enim(vt in librode intellectudictũ eſt) mo et hõ& aĩo et corpore vniuerſa.quandoquidẽ humanſi corpus totiꝰ eſt materie fins: nature pore ẽ yru⸗ ſ h opꝰ ex materia ſupremũ cũstoꝝ lõgeſpecioſimũ. Eſi gutur hõmüdus vterq;: itelligibilis uerſa animoSẽſibilis corpore:idẽ eſtmũdivtriuſ q; ſcirpus/ vinculum/ coherentiã etconneaio ¶Vnde fit vt hũani cõmercij& contubernij vice jinſenſibilium regionem intelligibiha tra ducantur:et in intelligibilem mundũ/ ſenſihilia tranſportentur/ emigrẽtqʒ. Nam nichil ſub ceks eſt intelligibiliũ: preter hominis/ animum: Nullus alius eſt ſubſunaris intelligibilium locus. Ni etiam ſenſibiliũ ſupra celum fieri/ Nil ex materia celos penetrare: Ni ſublunare/ in ſuperceleſtibus thalamis recipi natum eſt:pteter hominis corpus/ quod materiale ꝗdẽ& ſenſibile eſt/ ex terra et materia conflatum. TI taqʒ quandiu homo ſub celis degit/quan diu adeo peregrinus/ ſenſibilem incolitmundum: per hominis mentem/intelligibilis mun dus inmundo eſt ſenſibi. Eſt ei hoĩs animus/ intelli gibilis quidam etrationalis mundus: uando intelligibilium omnium notionum thalamus. Vbi vero poſt emigrationem eterrenis intelligibi ⸗ v latomiis tam corpore ij animo(vt in futura telurrectione) angelorum lucidiſſimis cho li 3. ſenſi⸗ v e— ris annumerabitur homo:vbidei ſinechus angelico pane conueſcetuꝰ: erunt ediuerſo per bilibus. a hominis corpus/ ſenſihilia i ntelligibilemregionẽ et ſenſibilis mundus in intelli gibilẽ tra⸗ ſlelãlefe⸗ ductus Fſt eni(vt diximus)humanum corpus ſenſibilis quidam mundus:ſenſibiium oĩim Quando qxy LId ſymplegma conchrrentia et finis/ totiꝰ materie ſublimis gloria veraq; perfectio. Nam toti ſenſibilia nRterlel Pars nulta/preter humanam materiam et eam qua humanum corpus coaluit: in ĩinetelligi⸗ 5. celũ nata eſtattolli.¶Igitur ſicut e cunctis ſpiritalibus et incorporeis creaturis tãtũ vna vt bilibus. — vnũvt lumanum corpus) Stetris/in celum deſumetur. Ft mirabiliproſfecto concinentia: ꝑ 6ymyge 14. 5% hominis mediũ kerqhmundus: in vtrumq; tranſfertur. In preſenti enim ſeculo/ per homi Mn nis animũ intelligibili mũdusſub celis fit. In fututovero per hominis corpuſculũ cõtra: ſẽſibilis/intelleualẽ regionem ſubibit Materialis immaterialẽ/ Corporeus ſpiritalem. uattuorſunt mundiduo inteſſecaſes duo fenbiſes.— E tellectualis maior Lteſſecuaſus mr Senſhii Smator/ Séſibiſis mnör EEeteatẽgi Hon ãiu blunãtis mds Horcõp Sequuntur propoſitiones comparationum. vtriuſqʒ mundi adinuicem Quattuor ſunt mundi: duo fenſipiles/ duo intelligibiles uo tem maiore mundi ſunt: Et duo minores Ex maioribus: Alter eſt intellectualis/alter veto ſenſibilis Ex minoribus itidem: Ilius eſt intollectualis Alius vero ſenſibilis Ex maioribus item:alter eſſ uperceleſtis alter fublunaris Fx minoribus vero: ajter ſpiritalis alter corporeus 1 * * 3 1 n 1 1 3 3 1 61 6 5 1 8 * 1 ſi 1 11 113 16 . 6 3 14 5 4 5 3 1 Preſentes corporis ſudores:temporanei ſunt Intellectualis maior:eſt ſuperceleſtis& etherea regfo Senſibilis ma ior: eſt Sublunaris enſibiliſue mundus 2 Intellectualis minor: eſt humana anima/ rationum omnium locus Vniuerſum:ex vtroqʒ maiore mundo confiatut Homo quoqʒ totus:ex vtroqʒ minore mundo coaleſcit Homo totus:equalis eſt toti v niuerſoleonſtans ex partibus ijſdem Hominis quoqʒ partes: vniuerſi partibus reperiuntur equales Hominis animus:equalis eſt etheree ſuperceleſtiq; regioni Hominis quoq; corpus:ſublunari mundo probatur equale Totum vniuerſum:totius eſt hominis obiectũ/ dinoſci ab homine natum Vnuerſi quoq; partes: hominis partium obiecta/ efe declarantur Hominis animus:capax eſt etheree regions& eorũ que in ea verſantur Hominis item corpus: ex omni que fub celo eſt ſubſtantia refouetur. Nunc per hominis animũ:intelligibi ia in ſenſibili mundo funt Tandem per hominis:corpusſenſibilia in intellectualem mundũ emigrabunt Nullus ſub celis/ eſt imortalis actus:preter hominis animũ Nichil ex materia& terra conflatũ preter hominis corpus: in celos penetrabit Fx omni ſpitituũ genere:tantum vnus vt humanus ſub celis degit 3 Fx omni item corporũ genere: tantum vnũ vt humanum ibit incelð Spirituum fmortalium vltimus: nunc peregrinatur ſub celis Corporũ omnium ſupremũ:in ethereã attolliregionẽ eſt natum Naturalis animi regioꝛ:eſt intellectualis mundus maior Naturalis corporis regio: eſt ſenſibilis mundus maior E proprijstha lamis /nunc in corporis regionem peregrinatur animus E propria quoqʒ regione ſua:corpus in animi patriam aſſumetur Impoſſibile eſt ſine corpore:animũ fenſibili mundo ineſſe Impoſſbile eſt fine anima: corpus in celum euehi& attolli Nunc in regione corporis:habitat anima corpori ſociata Tandem in animi regione: habitabit corpus animo coniunctũ Nunc per fenſibilem mũdum/ corpus animam defert Tandem per mundi intellectualis aulã:anma corpus vectitabit Rnima nunc in coopore& in ſenſibili mundo:temporalem habet manſionem 1 Futurum eſt vt corpus cũ anima: in intellectuali mundo eternã manſionẽ Senſibilis minor: eſt humanũ corpus/ cui omnis ſenſibilis ſubſtantia famulaiut ecipiãs Futura autem eius in regione animi merces: ĩmortalis. F preſenti auimi& corporis temporali federe:elicietur eorũ indiſſociabile fecus cneerius eſt homomundo/ Acorpori amtma. Et eopacto vn ſchren 8) capax/ſeqʒ ipſum noſſe predicatut /dicendũ& vniue n emetipſum noſſe/ ſeq;poſſeintueri. ¶Nã noſſe ſeiplũ didun ũ redeat. ꝙue pãrs eius altera: ãſteri objiciatut agh⸗ entetur. Pt harum partium que alteriꝰ arbitra& ſpectatiua:eſt vtanu =in ſeipſam qu ued peculanu retecta atq; reciprocaſuiipſius intuitiua& ſpecuan 3. SoVrcPrponec lutiplius neq; aſteriꝰ fert vllũ iudiciũ: ſedeſt vis ni⸗ ſciẽtie& itellectiõs: exors Hõ itaq; noſſe ſemetipſũ diciẽ haud quia totꝰ totũledqun⸗ amhans ramna& ſeipſam& reliquam partem: cõprehendit nouitſpecuaturel in haclut graritudine indi piſcenda:fluxus cõtingit atq; ſucceſſio. quandoquidemanu nõ ſimul corporis⸗ luich notitiã apprehẽdit. Sedprior illj adeſi corporis: deideſui copni⸗ Vbiyero anima& ſui corporis& ſuiipſius notitiam/ eſt adepta: tum primum conlun cẽlet. Tũ etiã primũ ſapiẽs homoꝛtotꝰ a ſeipſo cognitꝰ/ ſibiipſ dilucidꝰ/ac ꝑui pniciu 131 ¶ Ita igitur et vniuetſium dicatur ſibiipfi dilucidum/ a ſemet cognitum/ conſumatum/ ſa⸗ piens atq; perfedtũ:haud quia totitotius:ſcd quia parti vniuerſiinſit totimpſius ratio/ cõce ptio/ ſcientia. Pars item partioppoſita/ et obiectataia parte prehendatur/ſpectetur dinoſca⸗ tur: yt corpus mundiab anima mundi. Eſt enim homo/ mũdi anima: Mundus vero& quic quidſubcelo viſitur:hominis eſt vt corpus. Et ex homine et mundo/fit id quoddicimꝰ vnt uerſum: perſimile et proportionabile toti homini. Et humus vniuerſi animaieſt totus homo corpus vero mundus. Et parseius vna pattem alteram deprehendit: vt homo mdũ. Pars inſuper eadem/ que alteram dinoſcit:ſeipſam quoqʒ ſpectat: etſuiipſius arbitra et cenſhria fit. Reliqua vero neqʒ potiorem/ neqʒſeipſam cotpicãati et intueripoteſt. Nam neq; ſeiplum/ neq; hominem:mundusvllo pacto apprehendit. Honioautem etmũdietſi uiipfius:arbirer iuden et ſpeculator efficitur. ¶ Fadem igitur ratione et caula/ qua feipſum ſa piens homo noſſedicitur: dicendum eſt et vniuerſum noſſe leipſum. Haud quia atoto totum:ſed quiai vtroq; a parte part: et exinde totum deprehenſum et cognutumeſt. Corpus mnquam ab aĩa Anima ab anima/Totum deniq; ab anima. ¶ Et ſicut anima non eſt homo neq; corpus Anima et iõ:led hec duo· Anima etcorpus ſuntip̃e homo:ita et homo/ vniuerſum non eſt/neq; mun corpus fũt dusvniuerſum.Sed hec duo/ homo et mundusivt ex anma& corpote)vniuerſum conflãt. homo. Ft vt hominis anima: corpus/ priuſqᷓ ſeipſam intuetur:et ex corporis agnitione/ claudi in⸗ fertq; lui noticiã:ita et vniuerſi aĩa homoꝛmira proportiõe corpori vnluerſi ideſt fublunai I omo et mũdo:priot ꝗᷓ ſibiipſi adeſſe cõperitur jet ex můdi ſcientia in ſemet ingtedi ſ̃bi adeſſe/ ſeqʒ mu ndus contueri. Et yt ad hominis ſubſtentiam neceſſaria probatur anima:itã et ad vniuerſi con ſit vniuer⸗ lementum et ſubſiſtentiam/ perq neceſſarius et expetendus eſt homo/ et ptecipue ſapiẽs fum. homo:que eſt veriſima mundi anima. CpEREGRnT0 HVMRh aMP.. cap. xxI. PETIS ANM IMPRII PER FXTIMORVM SFNMS V um valuas /ſpiritaliter extra corpus profecta: in mundum peregrinatum abiit. et a cunctis rebus quas in mundo reperit abſtracta fublataue ſpe⸗ ciei atomo:in corpus rediit.finxitq; excollectis ſpecierum atomis/ virtu VMus hommem:veram primiſui naturalis actellurei hominis imaginẽ/ for/ Specierum mamarcechypum/lucem/ ſciẽtiam et apparitionem.cutus habitus ſapien abynoquo N tia ẽ et hominis inomnia ſiue ommumm hominem: per ſpeciestranſſũ abſtracho. — pttotraductio& commutatio KLVnde manifeſtume ſapientiã eſſe quã⸗ 2 dam humanitatem. et primi noſtri/ indefecati naturaliſue hominis imaginem/ veramqʒ; ſpe ciem.ſeu artis hominem:ex primo naturah homine et ipſo mundo felicicon greſſu)proge⸗ nitum. Eſt enim huc ſecundus homo velut proprium humane contemplationis obiectũ. ve lut item mundiexodium/exituſue/ ac palinodia: quã a mundana peregriatione/ ſapiens Sapientra homo recinit canitqʒ; rẽceptui. Eſtet hic homo quedam progenita primi hominis minerua hominis primi intra ſereceptio/ reuocatio/ mãſio ac ſedes. ¶Mamfeſtum item eſt:ſapientiã eſſe quẽ⸗ numerus. dam hominis numerum/ diſcrimen/ fecunditatemꝰ em anationem:eamqʒ; cõſiſtere in homi nis dyade/ genita ex priore monade. Prunꝰ enim natiuus noſter/& ſenſibius homonpſiuſq; nature mutuum: monas eſt:et totius humane fecundiratis fons atqʒ initium. Artis vero ho mo humanaue ſpecies arte progenita:dyas eſt et primi quedã hominsemanatio/ſapiẽtia fruckus et finis. Guius habitu qui a natura homo tantum crat: artis fenore& vberrimo pro⸗ uentureduplicatus/ homo vocatur:et homohomo. ¶ Et non modo ad dyadem: ſed & aduſqʒ tryadem/ humane ſapientie vis/ hominsnumerum extendit humanitatemq; pro⸗ pagat Sine quippe medio/ extrema ſunt nuſla: Sine propinquitate/ nulla diſtantia. Sine concordia diſſociatio nulla. Pt ſine concurrentia/ nulla diſparata Sunt autem monas& dyas: Natura item et ars quedã extrema. Sinuliters nature homo et artis homo.ſeu ſubſtã tialis homo et vera eius imago/ virtute progenita. Nature mutuum ſiue naturale donum et hominis acquiſitum. CHorumigitur exttemorum ymplegma eſt alnuod/ concordia Sapĩa tri⸗ et concurtentia aliqua. Ahquis amor/ pax/ vinculum: et medum aliquod amborum nitate S Prouentus vnio fructus emanatio. Iuncta ctenim inuicem monas et dyas: tryadem elici⸗ ſigjt unt/ proferuntqʒ ſuam copulam/ vnionem et concordiam. Itaq; ſapientia quedam:eſt trina honuuis ſumptiothoministrinitas/ humanitas tryas, Fit enm trintas:totius perſectionis ————*. ———— emula cum ſine trinitate/ nulla reperiatur perfectio. Intellectus Meöria cò⸗ templatio Inteſlectua lis ſpẽi trĩe in aĩio poſi⸗ tiones. Homo ter trinus. Oĩs cogni⸗ tio trinitas quedam eſt ſTFrinitas müd Sealus [Principiũ[ Nedium[Finis uerlã natu⸗ rã imitatur ſ C ox cocxrrioNn auavo Pncro xsrTnr — cvMvE PRET.ARAM cocNrriONis vIMArTEN ſcule hbrabit:cõperiẽt profecto haud ſine numero⸗ diſcretione& tri⸗ E nitate:cogmtionem fieri poſſe. ¶ In omni quippe cogmtione: aliuò eſt (pectatiuum Aliud preſentatiuum ſiue obiectum:et aliud vtriuſqʒme⸗ ium duo fit et exetcetur pſa cognutio. Aliud ẽ quod ſpectat/ Audq Gbectatur:et alius vtriuiqʒ actus amborumeman atio. Vt alius eſt in am aintellectus: lia memoria: Alia contemplatio amborum itellectus moria vero fpectabihs et omnium intellectui preſentatiua. Contemplatio autem:eſt pſai⸗ ſpectio et preſentatio: Per quam intellectus et memoria in actuſ unt. ¶ Diffinitur enim con templatiovtriuſq; actu:ſpeculatione ſcilicetet preſẽtatione. quorum hc memonie/ ille ve⸗ lectus eſt actus. Etintellectꝰ eſt vt monas et homo nature. Memoria xt dyas& vir tutis homo · Contemplatio vero vt tryd et amborum hominum vinculum. Eſt enim(vt in librode intellectu qocuimus jntellectus:memorie vnitas:et eius adus/ prior actu memorie Memoria vero intellectus dualitas/ numerus et reſumptio:et eius adus/ Mms actu poſe⸗ rior. Contemplatio verotrinitãs eſt et vtriuſq; perfectio. U Nempe intellectu alsſpecies primitus eſti intellectu:ſecundo in memoriã ſtertio in contemplãtione. Et primaac ſmpl⸗ ciſũma intelligibilis ſpeciei ſumptio:dicitur eius acquiſitio et intellectio. Secunda veroen fumptio: ipſius eſt conſeruatio et memoria. Tertiaautem eius ſumptio:contemplatio etpe culatio vocatur. Primus quoq;ſpeciei ſtatus eſt in intellectu: Secunda eius ſedes:in memo oſitio/ in contemplatione. Et intellectꝰ/ primus eſt& per ſe:qui gignit ria. Tertia vero eius poiitiol implet fecundatqʒ memoriã. Ab ambobus vEroleduã lance/contemplatio et ſpeculato ʒ fertur/ dermatur procedit. Et hec tria vnum ſũt in anima:Vnã atqʒ impers anime ſubſtãtia ynica eadem et confub ſtantialis/ trinitas animi. ¶Vnde fit vt cum tres ſint hominis cogn tiones:Ratiol imaginãtio⸗ ſenſus:homoter trinꝰeuadat Trinꝰ inquãin anma /Trinꝰ ine pore. Trinus in mundo. In anuma trinus eſtper rationemet contemplationẽ: que fit ab ai in anima/ mediantę rational et intellectualiſ pecie. In corpore ſiue in toto ſeipſo per im ginationem: què 4 anima in corporè exercetur preſentatione et infpectione ſpectrorun In mundo de niq; pEr ſenſũ ꝛqui ab anima in mundoiſub ſẽſibils ſpeciei medio exercetu ¶ Omms quippe cognitio:vt perfectionis emula: vt entis in ſe conuerſio et glomeratio nitatis numerum ſibial Ciſcit ac vendicat. clauditurqʒ geminis extremis et eorum medis Potentia/ O biectò jet Amborumactu. et trinus L Inratione imdginatione Inenſu Hõtertrinus ſ In aia[Incorpore ſinmädo— itãs anime Intellectꝰ[ Eöceptus[Kora[ ntas corpis ſImãgiatti Specirum[Sdrpus ro intel 1 —— CMOMIIS III PSsE pRoOpRIVMPr PEcVLIAREh FRRKONIVMCOMMVNITATEM. GAp.XXlll“ M i. P pEcvrIaRß avr pRopRIVMSh J 5 eis omnia ſunt communia/ quecunq; aliorum propria Quicquid luirs 1 1 et huius!illius et alterius et ita ſingulorum eſt proptium:vnius eſthom“ uerſam naturam imitatur.S orbens enim haurienſq;ʒ quicquid eſt in reru Mnatura: omnia fit · Nam neq; peculiare ẽs liomo eſt /oc vel hoc: neqipl⸗ us eſt hec aut⸗ hec natura.ſed ſimul omnia eſt:omnium concurrentia rů Enonalechama et congregatio · CEt ſi homims fimre et compledti volie Eet memorie functio. C Intellecius primus et ſpectatiuus eſt omniũ. Me ——— 2 6 1—*————— 5 8 —& S—.— 5—— 4 mis. ¶Omnium enim in ſe naturam ttãſſert/ cunda ſpeculatut vn⸗ *„„ —— Sa. 132 ris naturam.ſuſpice quicquid in celo eſt/ quicquid in elementis& vniuerſo mundo. Heceni Maior& omnia/ a cunctis:maioris hominisratione/nomineq; finiũtur. ¶Duos igitur homines na⸗ tura procreauit& genuit:maiorẽ vnum/quem vocamus mundum: minòrem alterum/ qui ipecialiore noie/homo nãcupatur: Maior ille/actu omnia eſt. Minor yeropoteſtatevmuer⸗ la. Huius ergo ſedulitate/ actu/ operatione& motu:ex potentia elicitur actus: Micat lux e tenebris. Et ex cõfuſione numerꝰ/ ordo/ diſcretio infertur. quoad minor/totum maiorẽ cõ⸗ ceperit:quoad dicuſſa omni natiue ignorantie caligine:nichi non norit nunor: nichi nõ mente teneat/ nhil non fit. Hoc eni pactominor perficitur: dum quod in eo fuerat turpe componitur. quod rude informe& ſine ſpecie:ſpeciei vt diuus Dionyſius ait Nuſceptione! euadit illuſtre. ¶ntellige rurſum naturã duos homimnes peperiſſe:alterum cõflatum in cẽ⸗ Alius de tro/ in mundi medio& in actu ſubſiſtentẽ:hic enim noſter eſt homo. Alterumvero conflã⸗ vtroq; hoie dum/mperfectũ/ Subſiſtentem in potentia: Incircũferẽtia/ in mñdo/ in materia. Et in mul⸗ plnloſophã titudine atomorum: quarũ ſingule ſingulis inſint ſubſtantijs. ¶In omni quippe mũdana dimodus. ſubſtantia:aliquid dehteſcit hũanum: Aliqua cuiuis ſubſtantie indita eñt hominis atomus/ homimni propria/ qua cõponendus eſt& conflandus ſtudioſꝰ homo quam ſibi vendicare& ingeruj vabſtrahereã materiã/ natus eſthiomoꝛqui omniũ celebratur eſſe poteniia.& cun ahquid /eſt in quohbet:& in quo rurſum cuiuſlibet:aliquid recipi natũ eſt.¶ Qui igitur cõ̃⸗ flatus eſt& perfectus a natura homo homo inquam noſter/ ſitus in mund medio)matris imperio/ per mundũ circunferri iuſſꝰ:exquirit a fingulis que ſua ſunt/ abſtrahit a qualibet můüdiſubſtãtia proprie ſpeciei atomũ. Illam ſibi vendicat atqʒ inſerit:& ex plurium ſpecie⸗ rum atomisſuam elicit profertqʒ ſpeciẽ. que naturalis& primi noſtri honunis fructꝰ leu ac⸗ quiſitus ſtudioſuſue homo nuncupatur.Hec itaqʒ hominis eſt cõſumatio: cũ ad hunc mo⸗ dumex fubſtantialiſcilicet hommne rationalem:ex naturali/ acquiſitũ:& ex ſimplici cõpoſi tum/ perfectum/ ſtudioſum. CCOMpPaRarIO ORIGINIs HVRMANE SVBSTAaNTIE AD HV⸗ MANAM FRVDITIONEM CR VICTAVTEM SPIRITALI HVMANETRINITAr1, QVE IN hominis eruditionecõſumatione& perfectione cõtin git(ex natural i⸗ quam hominetex ſtudioſo/& amborũ vĩculo)proxima& proportionabi Sptritalis ls eſt alia quedam trinitas.que ĩ humane toriꝰ ſubitjtie ortu ſiuein pri trnitas in mã hiani generis a deo cteãtione& ad eſſe productisne ſucceſſit.¶ Nã aĩm cõſu⸗ ſcut humanus animus lꝛaud ſimul/ aut nõ vnico actu eruditur ſed in tẽ⸗ matione pore& actibus ttinis(prime intelhgentie/ quo profertur& oritur in aio A mtelligibilis ſpecies:ſecũdo memorie/ quo ſpecies eadẽ ſiſtitur/ cõſerua⸗ tur& collocatur in memoria. Tertio contẽplationis: quo ſpecies eadem ab intellectu ſ pe⸗ ctatur& preſentatur à memotiaãta&humanũ genushumanaue ſubſtãtia:haud repenti⸗ nam habuit originem. neqʒ; actu vnico in eſſe nature prodijt:ſed in tẽpore& actibus trinis Protulit enim diumna mens umprimis:hũani generis adtum hocteſt virũ deindeex actu Alia trini⸗ potentiãideſt muheréeduxit. Tertio ex ambobus extremis actu& potẽtia viro/& muliere tas in hoĩis eorũ medium/ ſtatũ conſumationem gfinẽ amborum inquam filiũ)proferri gigniq; voluit eir er quem hüana[pt— 5— creatione. per uem ana Ipecies inregrũ totũ pertectũ trinũqʒeſſe naturaliter eſt adepta.¶ Primꝰ eni vir adã:creatꝰ à deo eſt deinde exviro genita& ꝓlata mulier: vtrihũaniq; generis po⸗ tentia. Tertiꝰ ex vito& multere: ꝓdijt amborũ filiꝰ. ¶ Adã igiẽ vt intellectꝰ quidã eſt: Eua P vt meõria: Abel vt cõtẽplatio& Vtriuſqʒactꝰ. M Adã rurſũ vt naturalis noſterhomo. Fua Adã vtatquiſitus& ſtudioſ homoꝛnaturahiue hominis † pẽs& imago. Abel verovt nature& Abel uibꝰ virtutis copula:vtvtriuſqʒ naturalis& ſtudioſl hoĩs cõnexio. CAdã homo eſt ꝑ ſe ex nul⸗ reſpõdeãt· 10 progenitus homine:Eua homo ex homme Abel homo ex hoibꝰ. Adã rurſummonas. Fua dyas: Abeltrias. Adã hõtãtũ: Fua homo hö: Abelhö/höhö. ¶CAb Adam in Fuã: motus eſtvni/ivnũ Ab adã vero& Pua ſimul/i Abel:duor in vnñ not⸗& in eodã vno ſtat. CAdã deniq; Eua Abel:& eq̃les ĩter ſe ſũt& ſpecie vnꝰ hõꝛ ſiue vn ſpẽi& conſtmi⸗ lis ſubẽ homo⸗ 4 liquopacto& vnꝰ& trinꝰ eſt. Sicuti& priꝰ liũanꝰ animꝰ/ vnus ac trinus eſſe dictꝰeſt: vn⸗& idiuidu?ſubã Trinꝰ vero ĩtellectu/ meðriase vtriuiq; acgſita ſpẽ. Fqua⸗ intellectui Et vtriuſqʒ ſpecies? qua fit contemplatio: que ab hac preſentatur: ab illo conlpicitur Vtrig ſpiritaliter equalis& couũmilis eſi. „ Frintas anmi Intelleckus Memoria E Trinitas hois n Abel Functiones aii ſ Acquiſitio Conſeruatio proceſſus hoĩs Homo perſe FHõehoie H5 ex hominibus Nũers hois Home Hom HõRSRö I— ¶ noMo vMksIspRcvrv. cR OMONICIII. TFST OMMIVM. ET A NATVRA FXrRRohM Inia factus et creatus eſt: vt multiuidus fiat ſitq; omnium expteſſio/ et nz Fturaleſpeculum abiunctum et ſeparãtum ab vniuetſorum ordine: emi⸗ Knuset eregione omnium collocatumi vt omniũ centrum. WSpeculiete⸗ Inim naturaeſt:vt aduerſumet oppoſitum ſit ei/ cuius in ſeſe fenedebet S ſimaginem. ¶Finge autem omnia fita eſſe in mundicircunferentia Natura elutinſirmamento.in quolucidiſimererum omniũ exprimunturviſi⸗ ſpecuh turq;ſpecies. Hocargumentoin medio mundi/ extra omnia fadtumeſſe omo ex⸗ hominem elcies vt vndeeuncz in ſe manantibus mundanatumſpecierum ſpiculis atq tra omnia ſplendoòribusvberius feriatur/omniq; fpecie afieduseuadat omniformis. CNamſlalcii fackus. ineſſet rei homo eiuſcerei et ſubſtãtiel cuiinditus eſſet]) gnaritatem etſcientiamadiiſce⸗ returnullam. quandoquidem omnis et cognitio⸗ etinſpectio ſeu rerum obiectio ſpecierig O mnis co manatio:fit lecundumdyametrum! qua viſumiſpectatum et obiectum:ab ſe ſpeculante gnitio ĩdi⸗ ſpectante potentia dirimitur. ſtigitur et homo factus extra omnia:et omniaturfumen nãtia dya tra hominem facta/ hommniex aduerſodyametri preſetata. WMNam ſi omuiainmundick metri fit. cunferentia(vt in firmamento) locaueris:in medio et centro locandus eſt abste omo: Vnde tota mundicircunferentia eidem liquido pelluceat atq;reueletur. biveroonnis intrianguli baſiſtatueris: hominem in triangulivertice te iocare oportet quo tota bals ꝑ amborum laterum anguſtiasdefluit: quoue totatrian gularis ſuperficies irremigat:et yn⸗ de tota ſimul baſis eſt conſpicua et facile ſpectãda. Pt in qnocunc; loco/ cuncta mundiſta tueris entia:in eius oppoſitoi abſte collocandus et tecipiendu eſt homoꝛ vt ſit ynluerſo⸗ rõ ſpeculũ. ¶ Ea ſiquidem hois eſt: cue et ſpeculin aĩa. S peculi aũt natura eſt vtexna oia ocatum ſit:cunctis aduerſum et oppoſitum et vtniclulin co recept um: nulla ſit natu⸗ liaſtedum imagins · ¶ Qnſiſpeculum in viſibilium rerum parte!ordine etlinea contu ſpecuſarem extempio toſiis commoditatem. vt aut nullorum aut non faltim oimtimpin aff ciq; poſit ſpeculum imaginibus.& Poſito quippe in trtanguli baſiſpeculo: nulaeu Fadem ho ãadbaſim ſunt/ad ſpeculum fiet linearumndirectio: nullum in fpeculum impluuimſpecr⸗ ms ne rum fiet. Identidem etſi ſpeculum in circunferentia locaueris:indirecte et inequales ine⸗ ad ipſum ab vniuerſis que funr in circunferentiaprotenduntur: ¶ Verusigituret peculiet Peculi hominis locus:eſtin oppoſttione/ extremitate/ diſtantia et negatione vniuerſorum. vblin⸗ nAatUTA.—„„. 3„ 8„ 5ᷓ omnia nonſunt:vbinichil actu eſt Extra omnia:in quò tamen fieri omnia nataſũt. Vetus ſpe⸗ ¶Sunt enim omniam O guli. cul ethoiĩs circunferenua mund x 6 F2 locus et feri poſſunt in mun⸗ di medio. Vbiomma Homo et ſunt: non funt. Vbive terra ſpecu r0 fieri poſſunt/ et fiunt airmamẽ non ſũt. Sũti loco quo. ti piamvno:fierverona ta ſunt fiuntqʒ; in eiꝰ op poſito. Vnde fit vt& tetra et homo: ſint ſpe culum quiddam firma⸗ mentt:db initio rude⸗ mpohtum mſincerum mui illei mh miu min aiun mij ku mun ſun Ri duh ainſ ai ini Sa. 733 iueidũ /imperfectũ /inane/ omni carens imagine. Defluxu vero atomorum etnaturaliũ ſpecierum e ſtellis firmamenti:vtraqʒ ſpecula umpregnantur atqʒ fecũdantur. Et vtrũq; ſpe culum potentia quedam eſt firmamẽti:et eorum actuum qu: ſublimes i firmamento mica⸗ re conſpiciuntur/ naturalis vmbra. ¶ Diſcreuit enim deus ab initiorerũ omnum ſenſibi⸗ les actus/ eoſqʒ in firmamento locauit.quorum eum vmbre⸗ radij acumina/ coni/ vertices Tetrra vm et atomi:ppẽdiculari radio in terrã feran᷑:era eorũ actuũ cõcurrẽtiacõᷓfuſio /vmbra et potẽ bra ſtellarũ tia nuncupatur:cuius numerus/ eſt et quidã omniumnumerus. ¶ Nam et firmamentum firmamẽti. nũerus eſtet actus oĩm:terra vero& ipa quoq;/ oĩm numerus eſt:ſedpotẽtia. Quucgd mento ineſt/ fieriin terra poteſt. ſictutetquicquid eſtin mũdo/ fieri poteſt in homine. Eteni precipua hominis ſpecies/ cuius habitum ſapientiam eſſe docummus: haudhuius vel hu⸗ ius eſt ſpecies:ſed aliquo padto ſpecies omnium. ¶Et ſi eadem eſt ſpecies:que& omnium Hominis dicitur ſpecies/ et naturalis noſtri hominis ſpecies: neceſſe eſt vt et natiuus noſter hõ/quo⸗ numerus quopacto ſit vt omniũ potentia.vt pote cuius actus eſt omniũ actus:cuiusſpecies omnium mniumẽ ſpecies/ cuius imago omniũ imago:et cuius deniq; numerus ommũ numerꝰ.Idem eſtſtel⸗ numerus. larum fitmamenti/idẽ atomorũ terreiidem homiris/ humaneue ſpeciei etſapientie nume⸗ ruscuius agnitio etdeprehenſio/eſt et ſui et vniuerſorum gnaritudo atqʒ ſcientia. ¶Sicut eni eſt eadem homims etyniuerſorum ſpecies Nã que hominis eſt:ommũ eſt: et que ẽ om num/eſt hominis hta et eadẽ vtrorũqʒ ſcientia/ vnica ratio/ par gnaritudo. ¶ EPſtigitur ho mo vltima ſuprema et precipua ſenſipilis mundi creatura:ſita et collocata extra dĩa tanqᷓ omniũ potentia et concurtentia. Luminum inſuper et actuũ mundi naturalis vmbra& vt duiddã mundi mediũ.¶ Nam conſumatis et perfectis omnibus/ poſiqᷓ actus ſin guli/ſua lo⸗ Homo om ca ſortitiſunt:vidit deus deeſſe omniũ ſpeculatorẽ et vniuerſorum oculum. quẽ etherei ſu⸗ niũ oculus perne micãtes igniculi/ quẽ ſublimes faculeiet firmamenti luiaria: quẽ valuarũ in telligibi⸗ lis ſuperceleſtiſq; mundi pleni infiniti luminisſiderea antepagmẽta/ ac tenuiſſime vmbel⸗ le irradiarent.cuiſuffulgerent aiſidue/ vt totius mundi filio/ vt naturali ſue imagini/vt cĩm Pãci et concordie viditqʒ nullum ſupremo huic oculo inter cetera/ ſupereiſe locum. Plena quippe actuũ erant oĩa:quodlibet ſuo gradutloco et ordine cõſtiterat. Et ex actibꝰ diuerſis diſparatiſq; ſpeciebus/ autrerũ difierentiis et mund luminaribus(que per ſe intermiſceri confundi fconcurrere:er fas et poſſibile non eſt Jfieri homo haudquaqᷓ poterat. d Extra igitur cunctorũ differentas et proprietates in oppoſito oĩm loco/ in conf᷑la ge můdi in om Hãõ publi mů medio coaluit homo tanqᷓ publica cteatura.que quod relictum erat ĩ natura vacuum ca creata. Potentiis/ vmbris/ſpeciebus /maginibus etrationibusſi pleuit.„ EVR PHEMIEVMSAPIENTPSiOMINEMINSPRPFBXTI SPECIEFXPRIMERESOLITI.“ CAp. XXVII. VMPRLOPRHFNICVN(vTH STORIETRADVNT entes:pro ſuorum tẽplorũ antepagmentis/ hominẽ in ſerpentis acyq te N pecie/ mordicus caudam pertrahentis ſuã pingi:et exprimi voluete. ¶Eſt Kenm veriſ ma fapientia ſuiipſius inſpectio atqʒ agnitio. qua in ſubſtãtia ea⸗ de indiuſaundiſſecta/ vna et cõ ey tinua permanente: pars par⸗ em apprehendit pars 4 parte — ublabratur pertraliturã ad in terioria reuocatur ¶NMã cũ gemina ſit omnis ℳ— Immatert⸗ voSutioꝛmatertaliset ipetfecta vna/ Alia vero ℳ S alis cogni⸗ immateriahs arqʒ perfecta: hec vnica in orbe to inicen⸗ perficiturun ea dem natura/ in eadem ſub ſtan 3 Hominis in ſeipſi titate ſub⸗ n lndinila indicontinua: attamen numeroſãf conuerſio per ſer- 2 ſtantieper⸗ diſcreta et fecunda: ¶ Eit enim cumimmateri⸗ſ.I Pentem expreſſa* ficitur als ſubſtantia flexa et conuerſa in ſemet:vi ſpe culationis Proprie/ in extrema duo et in ambo. A rum medium diſpeſcitur atq; propagatur. Ma⸗ E. terialis autem cogmtio: fit fecundum recũ/ ab XWNM Vno in alud: Ab eodem in diuerſum atqʒ diſi⸗ W mile:in diuerſis item naturis: in abiuncꝭis ſub⸗* ſtantus. In hac ſiquidem co gnitione aliud eſt duod ſpectat alud quod ſpectatur et iternoſcit — 3 alia eſt anima/ aliud corpi s.In ſenſu quoq; alia eſtanimaaliism eſt anima:corpus vero ↄt mundus ambo ex materia/et zĩe orpa la corporis mundig; ſuhſtãtia: Frin nutra materialium hul tiam et fapientiam locauimus. ¶ Supere kigitur vt in ſo 4 ¶ Vtin imaginatione: dus. Immaterialis nempe na alia item eſt anime:et à modi cognitionũ:hominis ſcientiam ratione fit ſita hominis ſapiẽtiã ſue ĩ immã teriali cognitione et in eiuſdem à ſeipſo ani Sapientia maduerſione. vt in notione anime abanimã in cognitio qua fine ſu 1diuiſione:inſe totã animã flectit ne amme ſibi proponitur eſentaturatq; obiicitur. To ab anima ta enim anima:in vnitate diſcernitur atq; nu ⸗ merãtur:ſeq; aliquopatto in trial in extremã inquãduos medium vnicum)diligu⸗n⸗ X rat/ multiplicat:In orbem demum ſemetiplã 3 comprendensl ad inſtarſerpentisinſeiplam voluitur/ in fua penetralia redit · Pars eiꝰvna—— partem dliam morſicati fublabratqʒ.· Ingre⸗ hitur anima in ſemet! ſetotã abſoluitãtq; per.—— tranſit. Infeipſa deniq; ſiſtitur: Goncitur in ſefitqʒ ſibi vaſculum ac perpes domiciiun. OCoSNIOHAVD FST FENTIS SFESE NOSCITANTI;l NDEFTVTQVIRII BcCOGNITIONIS vIMNATVRAMQ erpenderint: haud(vtpleriqʒ fecere) in tetermã nefandi erroris catyh⸗ dim precipites labentur b ſui cognitionẽ:eorũ que ſe norunt ſubãm diui⸗ dentes. dicenteſq; plures eſſe ſubãs⸗ ambotũ quorũcũq;exttemorũs ex medi CNãſi oĩs cognitio eſſet entis duuiſio/et ſubſtantie ipſius multiplica otic omnis cognitio/ eſſet alterins cognitio. Nil igitur ſibiipſi eritagni tum:Ni erit f apiẽtia. quandoquidem omnis ſapientia: eſt fuimet pſius ſpeculao⸗ — 1* 1 met ſinedi⸗ 8 agnitioſcientia. Omnis itaq; cogn ſeparata abinuicẽ: cuiuſuis cognitionis extremã di mediũ appellatur Atquilvt diximus No ſtantialis diductio: ſed perſonalis eius dicretio/ in extrema et — te vnitate! continuitateun perſonali prop gatio. et trina ſuiipiius Trina fapi guntur/ in fe a/ Angelus/ Deus. WOrbis rationalis animeideſt eius in ſegyratio/qua ſeſe in mana ſcientiavocitatur. Angehcus o deus in deum fertur:dininã fapientia/ dei a ſeiplo agnitio Piuus are⸗ Patur. Et huiꝰ extremã opagita. tellectus/ monas eſt: prima et per ſe/ primum diu tit fontana deitas/ to:iuſq; diuine fecũditatis initium. Diuina veromemorã dyas etet nadis equalitas eiuſq; reſumptio à monade prolata. Vtriuſqʒ autẽſ pecies ttyas dicitu nadis et dyadis ſtatus ¶Hecttia in deovnus deus ſunt:vna atqʒ indiuiſa diuina ſubſtantia· carenso ſitate alietate diſfimilitudine et permixtione materie/ aut cõ̃trarietatis · ſine con iuncta: ſine diuiſione diſcreta actrina:Intrinitate vna/ In vnitate teina. Inſeparabiliseſ itellectus/ ab eius memoria:et ambo ab ſua ſpecie inſeparabiles. Quantus eit lectus tanta eſt et diuina memoria · Ft quanti ambo tàntum ſpritus ſpecies/ et facra e g hiec rurſum in illo tota. Ambo quoqʒ in ſuaipſorum ſpecie ſunt toti:ipſaq;ʒ ſacrã ſpecies/ degit totain vttiſqʒ. QrMDM ErsacRarIssMETRITATs acMmoh LIMERITO CRRISTICOLEGLORIARl POSSVNT... intueri ſele/ ſeq; conſpicari et ſetpſo perfrui valehit. Nulladen itioꝛerit alterius cognitio. Diuiſa inſuper erüt dilitas ductũ erit/ etab extremis:id quod ei itio eiuſderm a ſeipſo: haud eſtipſius enu ſi⸗ mediũ. Eſtitem eius inſeßn flexura/ conuerſio! orbicularis motrꝰꝛet ſine ſue ſubſtantie duiſioneſ inſubſtantie identiu onalium ſuppoſitorum ſimilitudine/ equalitate/ atq;tint ¶Fit iterum vt trina ſit ſapientia: uemadmodum aritudo atqʒ ſcientia. Nam tria ſunt immaterialia entia què in ſemetfle ntur que ſiuipſorũ capaciaiet ⁊ ſeipſis agnita ſunt. Kanonalan⸗ tuetur) rbis/ angelica ſapientia. tuinus orbis quo per deun diuinaq;ʒ contemplatio ninci⸗ ſũt diuinꝰ itellectꝰ diuĩa mẽoria ac diuia amborũ ſpẽs. ¶ Diunn diuinitatis germen et(vt diuus areopißitl 0 ſtduinusi⸗ amborum ſacrumſpirae manatio. Totus diuinus intellectusin totã diuina Anem am atus/ copula cõnexio:manans ab vtriſqʒ/ finis vniuſpvtuuipmeln iinequ fuſione col 1 4 i Sa. 133 NRHVIVSAVTEMSVMME AC SVPERSVBTaNMTILaI.I9 CR nium cauſe/ beatiſſime trinitatis cognitione et ſacratiſſima fide:merito pre ceteris/ glortari poſſunt chriſticole/ꝙ archana illa/ſuprema et emi⸗ nentiſſima veritas:que a condito mundo/ omnẽlatuit hereſim: ſiue gẽ⸗ tiliũ/ſiue hebreorum: quam nulli mundi ſapientes/ philophi et mag p mundanam ſapientiam naturali intelligentie lumine rimari potue⸗ runt: que nullis vel pauciſſimis prophetarum(ſub nubis et caligi⸗ nis tẽpus) innotuit: Solus inclytus chriſtianorum dux/ nouo& inſolito ſydere e virginis vtero/ ortus in mundum/ tãte ſcientieſ hoc eſt diuine trinitatis)lumen eſy ereis ſedibusyin orbem terrarum aduexit. Solus diuine lubſtantienumerumet fecundita tem palam edocuit/ atqʒ publicauit. Primus diſcretionis diuine ſermones intulit: qui ipſe ſub mortali ac tellureo humanitatis amictu:vnũ aliquod erattriũ totiꝰ diuinitatis germi⸗ nũ. Erat enĩ diuinitatis dyas/ que aß eterno ſeſe a paternã monade diuinitus:et poſtea in terris/ humanitus ortam: ante tempora et intẽpore genitam:teſtata/ effata et proloquuta in terris eſt ¶ Sua item omnia eſſe paterne monãadis: et omnia paterne monadis ſuaipñus elle perdocuit. Speciem quoqʒ ac ſpiramen ytriuſqʒ quicquid habet:hocet ſuum et paterne monadis eſſe promulgauit. ¶taqʒ vt diuinum ipſi numerumdiuinam propaginem/ atq; Autoritas e trinitatẽ fateamur:cient nosiprimis(ſumme et ſuaſibiliſime autoritatis locojeterne vite 4 N fecundiſſima verba/ ac potentiſſima diuine dyadis eloquia. Innumere demceps et cun⸗ 3 ctis peruie/ e rebus naturalibus deſumpte coniecture:eo aſentionis fidei et firmiſſimecre Cõiectura ᷓ 3% dulitatis impellunt. Intelligentie quoqʒ lumen(quo poſt vere lucis ortum/ repurgate et illu S. ſtrate funt liominum mentes)id a feculo inauditum ꝛeta priſcis inſcrutabile reſerat /pan⸗ Ratio ditqʒ miſterium. Eſt enim intelligentia fidei conſumatio:fides vero intelii gentie diſpoſitio facrumqʒinitium. 3 ¶KOScRNDE DIvINR AlTISSIMETRINIrTaTIs SPvSI⸗ BIILIa SIGNa.. CapXXx ON INCONVENIENS AVTRM TyPRTT SIHOC IXN LOCO nönulla appoſuerimꝰ: dmoſcẽde beatiſime huius diuine trintatis ſenfi⸗ bilia preſidia.per que certioribus coniecturis/ natura nos tant miſterij cu Spit effici conſcios/tanteq; ſcientie nobis reſerari iubar. Subiecit enim na rura/ noſtris oculis lucidiima eorum ſigna/ que oculi non vidit/ nec au ris auckuit:neqʒ in cor hominis aſcenderunt. I Nam ſi vniuerfam natu Omnis fub perfectam eſſe credimus:eandem profedo ettrinam eſſe aſſentimur ſtantia diui icumnuſq; omnii re naturali: quendã iplendicare etliquidoexprimi/di⸗ netrinita⸗ uimne trinitatis numerum. O mneeteni perfectũ eſt trinũ. Et ſi deum haud inficias imus/ om tis veſtigi nium eſſe opificem/ authorem/ creatorem: fatemur inſu per perfectum eundem eſſe ac tri⸗ um. num: cum ſit omnis creatura/ diuinum quiddam(Nam diuinitatis opus/ diuinuſq; fulgor et apparitio)erit et omnis creatura(vt diuine tudicule forma relucentia et impreſſio) clara atq; inobſcura diuine perfec ionis atq; trinitatis/ geſtans in ſe veſtigia. ¶ Itaqʒ ex omni fer me materieiparte/ Px cunctis naturahbus rebus:tam ſublimis et ardua co gnitio/ noſtris ſe mẽtibus altius infũdit patenter inſinuat/ ſenſibiliter explicat. Expetita igit ſigna ab hoie e⸗ narrare pergamus. NHumand ſpecies tantum vna eſt:trino tamen actua deo ſubſtantialiter condita atq; Prinitasin perfecta. Primus et per ſe homo Adam. Px Adam Eua/ Fx Adam et Eua: Abel. homine. CRationalis anma: vna eſt et indiuiſibilis ſubſtantia:ſine ſui diuiſione trina/ nume⸗ Trinitasin rofafecunda: Inintellectummemori c contemplationis actum di tionali ſcreta. Intellectus: non eſt memorianeq; voluntas. Memoria:neq;ʒ intellectus eſt neqʒ volũ ima tas. Voluntas: non intellectus eſt neq; memoria. ſunt tamẽ hec inuicem relatitia/ equataet“ ſimilia:vna inſuper eademqʒ anime fubſlantia. Puncum in media linea/ cum ſubſtantia vnicum et inſectile ſit ꝛeperitur. Eſt enim idemi finis linee prioris:ſequentis initium: ratione tamen trinum totius vero medium. Prinitas igniũ: 8 olsignis ria v ertatur in ſan guinem. Nẽpen ſole cordis. Aietrine Intellectꝰ trinus. ¶ Arbot vna eſt:in ſtipite coniuncta in ramis diſcreta:in qnibus tantumttia ꝓ fert/ folia flores /fructus. ¶ Nubes vna quedam eſtet liquida fub ſtantia triniterfecunda. Nam in tãntum tria ſoluitur: pluuiam/ muẽ grandinẽque hoc carmen cõplectitur Pluuia nix grã⸗ dohec tria ſunt e nubibus orta ¶Animalis nutritio trinis perficitur mẽ pris: ore/ ſtomacho/ eorde. Mam cibꝰ ab ore aſſumitur: Recipitur et contineturab ſtomacho. Poſtreino a cordedigeritur tranſitqʒ in animalis ſubſtantiam. CHominisquoqʒanimaliũ precipui/ tri f no calore/ atqʒ igne preparãtur et conco quitut cibus. Primoceleſti. ð ecundo ele menrari. Tertichumano. Sole/ igne/cor; de. His tribusignibus⸗ preparaturalimẽ taria hominis lubſtãtia: priuſqᷓ ex mãte⸗ maturanturfructus: herbe/ planteet ani malia gignuntur. deindeab elementari igni/ quncquidin eis cruditatis etcontrã⸗ rij ac fuperflui humoris eſt exhalaturre⸗ ſoluiturqʒ. Tertio in homine/ cordiscalo re:inſanguinem omnia conuertuntur. ¶Animẽ numeruseſt trinus. O mnis ei anima aut rationalis eſt aut ſẽſitiua aut vegetatiua. Nam que tantum ſubſiſtunt inanimataſunt/ et anime expertia. ¶ Intellectus eſt trinus: Aliusdiuinus lectum diuinum peculiari nomine Men= Sapientia tem nuncupamus. Angelicum proptie ĩ trina telledum cenſemus.humanũ verorõnẽ¶ Sapiẽtia 1¹ 18e humana · Omnis enim fapiẽtia/ eſtſuiipſiꝰ cognitio. Tria aũt ſunt orbicularia/et queſeno rũt entia: deus/ Angek homo. ¶ Vnde fit vt ois ſapiẽtia ñt imaterialis cognitioetonnis immaterialis cognitio:ſapientia. ¶ Fit etiam vt ĩmateria/ ſit totius diuiſionis etalteritatis principium.quandoquidem omnis eiuſdem a ſeipſo conceptio/ ſit extrà materiamꝰ& materialis cognitio in diuiſioneet alteritate fubſtãtie contingat· in quaaliud e quod pe ctat/ et aliud quod ſpectatur · alia exttema: aliud medium ·. ¶ Sol prim? Tria precipua que ſe norunt entia eñt et per ſe ju— cidus/ ipſiuſqʒ initium. 3 ole lux iluf/„„ ngeli orp! 5 SolLuna ndertuatur. Piuinns orbis 6 S Anime orbis Tena vero&—5 Hũana ſapia uni tertam„ Angeli ſapia Sol a nullo lu⸗ Diuina ſapia men receptat: Lunaa ſole il⸗ Nuſtratur/ Terra ab yttiſq. — ſnina: Mia diuina Rlia ãglea l . Sa 8 133 g Tantum tria ſunt magnitudinum interualla: longitudo/latitudo/ profunditas actres tã⸗ tum magnitudines& continue quãtitates linea /ſuperficies/ corpus: quarũ idem fons atq́; initi/ pũctũ. ¶Tres ſũt prime& precipue nume⸗ 4. In maxni- rorum vnitates: linearis/ ſuperficialis/ corporea., que ab eadem oriuntur ſcatentue ſimpliciſſima—trinitas. vnitate:denaria/ centenatia Millenaria Nam inter numerorũ ſedes locos& poſitiones: que de⸗— Trinitas in cimo quoqʒ loco/ denariaue ciſtãtia notãturdena⸗— numeris. rius primus eſt ineatis nũerus. Hecas primuspla nus/ vt quadratus. Mille/ primũ corpꝰ: Nam cubuꝝ ¶Humanamẽs vna eſt· cuus note& expreſſione Dorina⸗ tres: conceptio/ voxſcriptura In quibus aut omniʒ la iſigna eſt diſciplina: aut eorum medio diſciplina paratur. & ab hus ſignis/ hũane anime trini oriũtur diſcipli — nares actus:conceptio/ loquutio/ ſcriptitatio. 2 Luminaria ¶Celeſtia luminis ſubiecta& lucifere faces ſunt tri mũdi trina ne:Sol ceteri planete/ qui errones K erraticidicun: tur& ſtelle. Nam ſol fons eſt& lucisinitiũ:a quo in ipðz ertones& ĩn firmamẽ̃ci de⸗ Trinitas in riuatitialuxtranſfertur.— ſole: ¶ Trinus eſt folis aſpectus: orientalis/meridionalis/ occiduus. Iis enim tribus differentijs mortaliũ oculis/ ſol reuelatur. Primo in ortu/ deinde in meridie: Tertio in occaſu. Inſept ttiõe autem& medie noctis pũco/ nobiseſtoccultus. ¶Aquarũ mot⸗: trinis difterẽtijs vniuerſus adimplerur:fonte/ fluuio mari. Nã fons aquarum eſt initium:fiuuius: mediũ/ Mare finis/ earum congregatio ac ſtatus. Fons prin⸗ ma eſt aquarum ſcatebra& apparitio.prima ue earum ex abãiteꝰ/ ex occulto& ex ipſis ter⸗ re viſceribus emanatio. Fluuius: medius eſt earum motus/quoin naturalem ſuum locum pergũt atqʒ deuehuntur. Mare vero earumeſt receptaculũ cõgregatio/ ſtatus/ finis& vl⸗ timum. ¶ Geometre rectilineorũ angulorum ſpecies/ ttinitate finiunt: Obtuſorum/ Rectorum Acutorũ.Hiq; trinis ineis/ eodem puncto coniunctis clauduntur. 6. Trinitas in delatione aquarum: Trinitas angulorũ. — CHò trins poſitiomub⸗ in joco& quete variat 6c de t. Aut eni iacet/ aut ſedet/ aut ſtat. aceretnocjs eſt& ſõm poſttio. Sedẽtar ia poſi⸗ yois põ̃ne tio mædij tẽporis eſt matutini aut ſerotini:cũ aut ſõno expergiſcitur aut obdormiſcerè In⸗. cipft. Sare veroꝛpertech eit& mericdiana hominis poſitio · d Animahũ motꝰ/ ſũt trini:ſe⸗ 7& 1tu· cũdũ quãtitatemiſecuidũ qualitarẽ fecundũ jocũ. Aut enĩ augeſcũt aialia: aut alterãtur/ In motibus aut loco mutantur. Nam ſcãm lubſtantiãimproprius eſt amimaliũ motus vt pote quo aut animalium eſſe incipiunt/ aut eſſe deſinũt. Q uod eni fit/ nõcũ en.& quod eile deſinit/ nõ ſubſiſſit totũ.— Omnis quippe motꝰ otitur ab anima. At cũ trina ſit aĩa:alia quidẽ vegetatrix/ Alia ſeſitiua 1 Trinitas in Ala rationalis neceſſe eſt& trins tàntum eſe motiones·aliã vegetatricis anime alamfi⸗ itiue/ aliam rationalis. Augmentatio eſt vite motus. Mteratio ſenſus mutatio.Latio vero atiohis motio. Nã augeſcunt/ quecun nutriũtur. Alterãtur dolore atq; triſticia: quecũc ſentiunt ·Solus homo veraciter/ex deliberatione voluntate/& propoſito ſecundum redi in ante mutatur:ſui motusſpriuſqj moueatur Prouidẽs/ Precoxitälhüinen Quez ſunt anime expertia/ vt mineraliã: nuſlo quoq predita motu con piciuntur. Vgetatucis Vite Augmentato Mtus ſ Anin enſitiue E Senſus Alteratio [ Votu Knime Fational Katibis Latig trinitay dio. Tertius in maiore mundo. Zratus eiusin minore mundoꝛ eſtinfue conceptionisloco tab. um adhuc matris vtero ineſt. Medius eius ſtatus:eſt in natiuitatis rempore: quãdo exmi⸗ noris mundi occulto/actenebris: prodit in maioris můdi luck. Tertiꝰ& xlimꝰ et ſtatugeſ in müdo maiorein quo et etate proficit& ſapientiã tã dem conſumatur. Primus autẽ infitis ſtatꝰſimilis eſt mẽtis cõceptui: qui abditꝰ eſt ĩ mẽte/ ſicut& infãs in matris vteto. Secun⸗ dus vero ſtatus ꝑfimilis voci:què eſt prima interne notionis natiuitas atq; expreſũ. Edit eni infans in natiuitate: vocemillico primã fitqʒtum primũ audibilis· Tertius veronfãts ſtatis/ ſeripture comparatur:que eſt vocis cumũlatioſſtatus& permanentia. Rfrinansinnaioremtcottipſticljcrenrt: aftatubſrcuu anitinlnn lia hoĩs operis initiodiximus)prius eñiin ſatuplante· Deinde in animalis natura Poſttemoinh nutitas. manitate ſtabrliturvnutc; vthomo · Et eum in ſtatu plante: cum adhuc fue matis heret vberibus lactiphagus:& cũ nundum perſeipſum de loco in locum trãſfertur. Eſt deindein animalis natura/ cũ pubet atqʒ adoleſcit. cũiãmiã progrediincipiens/ pedibus manibul fvelut helua curuus incedit auulſus abinnctuſq; à mattis vbert us. In homino autemeſt viuitq; vt homo:cũ ex ephoebis ad virilem peruenit etatem. cum& animo matureſcit hiq ſtudioſus& ſui cõpos. Nam cum hominis aiaeadem ſit& vegetatiua!& feniitiua kerato⸗ nahs ſicute tribus difiinctis aĩabus/ yegetatiua creata eſt prioriceinge nſitiua Supre⸗ ma& vltima rationalis: ita& in homine ſucceiũio actuũ! non virium ãut animarũ contin⸗ gir: Prius fiquidem in eo excercentur partis vehetdtricis actus:deindeſenſitiue vltimae⸗ o ratio in eodem conſumatur arq; perficitur. Hi etenim gradibust fenſim rationalis ais ad ſue proprietatis& naturalis perfectionis culmẽ ſcandit. His ſe in propriũ vendicat: pro Infantis nfantis ſatusfunt ttin Primus in minorẽ nmdo: Secũdꝰ in minoris& nlormie⸗ ripitqʒ locũ.&c queĩprimis ab ieũte etateſ vitali tantũ actu agitur deinde ſenſitiuo:man⸗ rior demũ compoſqʒ effecta ſui:ſupremo rationali proprio& equali adu in fia ſiſiturm⸗ tura fitqʒ ſibi adequata/& vnd. Nãvt aut vitalem/ aut ſẽſituum excercet actumteſt ſeipa re ratione cietur:corpore lublimior euadit/ ſibi inſeritur/ in ſeipſa reſidet In totoeni corpo⸗ re/exercetur ab anima vita: in toto quoq;corporẽi ſenſatio: Aſt rationis functio in nuli⸗ corporis parte ſed in mera& ſola perſicitur anima.. ¶RKurſum humana anima tribus paſcitur K& eruditur ſpeciebus: Senſitiua/ Imaginitiu 8 Rationali. Senſitiua a mũdo. Inaginatiua d corpPore. Kationali a ſeipſfa. Nã mundſe⸗ ſibiſem mittit vibratcʒ ſpeciem. Corpꝰ imaginationis ſpeciẽ vt ſpectrumanime preſiat proponit/ offert · Porro rationalis ſpecies& in animã ſubſiſtit:& ab aia anime preſentatu Et in hac ſola: conſiſtit hominisſcientia/ eruditio cõſumatio/ vltimum. Zt Faein CIn iplis quoqʒ ſenſibus trinitãs/ miro reſpõſu de congruentia reluceſcit. Nã vtinlenn rinitas in jjpꝛo docuimus enſuũ alij funt preſẽtatiuii miniſtrantes& obiectitij. Alti paſibilesins fenſibus. iorum mudices/ arbitri precipui ꝛ& eorũ que abillis offerũtur ſuſceptiui. Manꝰ quip 6. tactus quidã ſunt)oculis miniſtrantſeripturas /colores&e omnimodarũ picturarũ tes. Os auditui voces/ concinẽttam/ omnemqʒ larmoniã offert: Olfadꝰ cerebrũ w tionis& ſpectrorum locũ)varijs inſpirat odoribus/ grataqʒ fouet fuaueolẽtia. Clgin ſ funt qui offerunt/ miniſtrantq; ſenſus:Tactus/ Guſtus/ Offactus · Tres itẽ quibus n tur: Viſus Auditus/ Imaginatio. Tria ſunt& que offeruntur/ quibuſue hiab illisp aiti⸗ aluntur/ fouẽturqʒ:Color/ Vox Odor.Inſunt igitur ſenſibꝰ trine trintates xrint nnzu tium ſenſuum. Secunda eorum quibus miniſtratur. Tertia obiectotum que miniſtàntes preſtantioribus oflerre iubẽtur Ftinitasin mnoriatqʒ lnferior. Ab ſua ſede exturbaturin corpore motitatur/ corpori cõgtedi. Vti — — — — — S= — —„—1„—— — — — nei puorden 3 c32urd U— dt isen opnod tſctume — umſepur nlato denſuum trine trinitates 2 Ninrãntẽs EE 82 Sc FS e Odores Precipu ¶ Et ſi generatim omnem cognitionem et cognitiuan facuſtatem numerãbimus te eo eis inſunt trinitates · Sůt eni ĩmateriales cognitiones tres Diuina/ Angelica/ Hana: Mẽs—— Olfactus/ Guſtus/ Tactus · Et harum omntum cognitionum/ aliquo pacto inexpertem eſſe tates⸗ intellectus/ Ratio · Materiales vero ſex: Internusſẽſusvnus et extremi quinq;: Auditus /Viſ⸗ hominemin ſenſuum libro docuimus. Eſt enimnliomo tertrinus noueniſqʒ luminaribus/lã padibus/ lucernis naturaliumue cognitionum ſplendoribus natura illuſtris. Nam extra et fupra materiam trimyxus: Mentis/Intellt gentie et rationis particeps. In materia vero biſtri miwꝰ:imaginatõe et qnis ſẽſibꝰſplẽdicãs. Eſtei materialis cognitio/ ad ĩmaterialẽ nũeto du⸗ pla. Dyalectici trinã poſitione medij:tres ſyllogiſinorãet ratiocinationũ figura s/modoſq; Trinita ein eliciunt. Nã mediũſ vt aiunt aut medio ſtatuii loco: aut primo/aut vltuno. Finiũt enim priꝰ ſylloginis mã figurã:cuius mediã/eſt mediũ. Secundã: cuius mediũ eſt primum Tertiam vero cuiꝰ medium eſt vltimum. Eſt autem terminus in ratiociatione primus:qui ſuperior/et cunctis amplior/de ceterisrite dicitur/atqʒ enunctatur. Vltimus vero qui ceteris ſubeſt/ ac de quo ce teri dicuntur. Medius:qui cum vni ſubſit/ alter ei ſubeſt.— Vtimum Medum Primum ſ Vtimum ſPrim Wedũ Mediũ ſ[Primũ V Primã figurã e Tres ſyſogmorunm gure trinã poñtiõmcmedij S ——————————— ¶ Ois itè dyalecticaratiocinatio: trinis& termiĩs&enũciatõibꝰ coaleſcit· Feri ſůt:extre Alie inſyl⸗ mitas maior extemutas minor:& mediũ. Propoſiriones vero mator ptopoſitio/ Minor ꝑro⸗ 1 gimis poſitio& illatio ſiue concluſio: que duabꝰ premiſſis& extremitatibus infertur: Maior pro⸗ trinitates. poſitio vt intellectus eſt/ minorvt memoriã: Ilatio vero vt vttiuſqʒ ſpecies/ ſtatus: finis. Priuitas in Et vt propoſitas diuine diſcretionis/ atqʒ trinitatis coniecturas abfoluamsꝰ:ipſam— ſaꝑientia trinitatem trinam ſuoq;dimẽſam numero fatemur. Nam ſapientiam ipſam docuimꝰ eſſe trinam. Aamdiuinam/ Aliam angelicam/ Humanã aliam: Aſt omnis ſapiẽtia eſt ſuiipſi agnitio. Agnitio veroſui:eſt trina eius quod noſſeſeipſum dicitur diſcretio. Q uanta igitur e ſiapienk tanta eſt& trinitas. Ala diuina trinitas/ Angelica alia/ Alia humana. Hec enim tria intellectus/memoria/ voluntas:trinis duntaxat precipuis entibus Deot angelo⸗ & homini ineſſe probantur Trinusigitur eſt intellectus: triua memorta trina voluntas. eus teſeus WMemora Voſuntas E Ange inteſlechus NWemor Vſt„ om Inteſleus Memoria ſ Voſuntas Gnne etenim quod conſumatũm eſt& perfcctum: eſt ex ſicẽcſſitãtẽ txi Sapientiã au⸗ tem perfecta eſt trinitas perfecta eſt: ideoqʒ et ſapientia trina& trinitas trina reperitur. TFrinitas in deo Pater Fius Sptritus Epreſiones S Abvtröq;; Linitas anne Intellec Kemoria Voluntas LER Folium Fſos Frucus Inube Fhüia Nix 7 Srandò In animali Stõmãcſi Cor L Proprietates Aſſumens Recipiens Figerens— Rnndò ntellecua Teleſtis Senſibilis— n eien eröcalcs Rcales Naaſct T RpRtis Tarpor Fut R 1 Infole Lumem Vmbra ü ua CoRco Kſedü OQppoſitio —indtculo Centrum Pyameter Circterẽtn 7 1 1 1 1 1 1 1 * e —— — —— EFadẽ ali ſign L. Froptietates Maturitas[ Pecoctio Digeſſio ammabus Legetãtiua— Senſitiua Rationaſis nnteſſeſſec[ Piuma gelcu Human In ſapie ma Angelica Humana nmundo o u Terra In magnirudine[Lon gſtüdo Latitudo Profundras Rurfum üpecie nnumeris Pinearis[ Planus o jn eruditione Gonceptus Vox nſuminoſis[ dol[ NMiorpᷣſaneta Stella alhectu ſolis Oriens Occidens ſ Meridies ſirm̃cũ aquatum Fons ſ Fſuums Mare Mañguis[ Sbtulus ſAcuus Keckus In hoiĩs poſitiõné acere Sedere ſStare n motibus Augmentatio Altératio Latiò Froprietates Quantitas Qualitas Locus färitis ſtatus In vtero[ In natiuitate Poſt natiurtate etãte hominis[ Infans Puer In paſtu anmi[ Senſibile magimabile Kationale In ſenſibus Imaginatio ſ Auditus Vius In abiectioribus Olfactus[ Guſtus Tactus In obiectis Lux crptura Imneſſecuaſibus Mens Inteſſectus Ratio In yllogumis Maiortremitas] Minor Medium ̃ſylſogiſmis Prima figuta Secunda Terta In ſylogiſmis MaiorPropoſitio Minor Concuſo ter THis comecturisꝰlenſibiſibuſqʒ preſidijs fuſtahumana mens:diumne trinitatiscertimam is alit aut rationem aut fidẽ aliquopacto eliciet. quandoquidẽ ab eodem fuperſubſtantialidui⸗ cãuſisin nitatis fonte:manarũt vniuerſa& materialia& ĩmaterialia/ viſibilia& inuiſibilia. queſun ſunt. archane 1lliꝰ& eminentiſſime veritatis veſtigia& ſigna.quorũ cum ferme vnũſi ordines ternario diſcreti ſint/ ac trini: Rationabile eſt omnem creatã trinitatẽ/ ab eterna&increa⸗ ta duuinatrinitate duxiſſe originem. ¶Sedaliter ſignis:aliter cauſis/ atchetypis& exiplæ⸗ ribus eadem inſunt. Nam in his quas appoſuimus cõiecturis: plerumq; hec accidunt: ine qualtas/ Subſtantie diuiſio/Prioritas Poſterioritas:ſed ex ſignorum inequalitate/còiſci enda eſt fuma in deo equalitas. Ex ſuhſtantie duuiſione: ſũma coniunctio& ſubſtůtie idẽ titas. Et ex poſterioritate ac prioritate/ eternitãs· Nam conceptus imprimis voꝛð ui⸗ ptura:equales quidẽ ſunt · Concept⸗ enim omintaeſt/ vox omniã/ Scriptura/ omnia:diſii tamen junt abinuicem& loco diuiſi. Nã conceptꝰ in mẽte/Vox in ore/ Scriptura in clun ta profertur atqʒ exaratur. Et conceptus prior eſt voce · Vox itidem ptior ſcripturà. kurſum rectilinei angulitres: Obtuſus/ Rectus/ Acutus: licet eodẽ puncto cõiundiũnt In deo nil a quo linee tres ꝓtendũtur: inequales tamen ſunt. Obtuſꝰ maior. Rectus medius· Iu acquiſitum minor. ¶ Et in anime trinitatequam poſuimsꝰiter intellectũ/memoriã& intellectualẽvni morie. Quippe acquiſita in anima:& poſterior vtraq; parte animi intellectu ac mem uſqʒ ſpeciemi qua mediate fit pla contemplatio:et que ab hac preſentatur/ ab illo conh citur qpſa quidem ſpecies:innaturalis eſt animo& inconſubſtantials itellectuali atq n ¶n deo autem nichil eſt acquiſitum/ Niltemporaneũ inequale inconſubſtantie⸗ adeo qmuncum/ atqʒ ſeparatũ: Nil deniqʒ prius aut poſterius. Omnia quippe in deo Sn unt Piuſdern pitantie⸗ In ſeparabilia naturalia/& inacquiſita. Fqualia/Infinita Smu Eterna.Sed iam latius euagati logiuſue digreiſi: ad ſapientis intentum reuertamur Cœvs SapmrrBM ROMad BIFRohrB Er QvabRRO TE aNO FXPRESSERR. 6 caMMM. iii ih un in ſnt w ſoni nu tinn itun —— — — — — —— Sa 137 APILENTE ROMANI LANO:FORCVLO/ LIMENTINOq; deo/ qui foribus liminibuſqʒ preeſſet:haud ineleganter expreſſere: quem nterdum vt bifrontẽ/ interdum vt qnadrifrontem pingere ſolititradunt. Bifrontem: Namqui liminibus cardinibuſqʒ preeſt/ facie vna exteriora alia interiora domus ſpectare cogitur. Quadrifrõtẽ vero:quia quem fin: erunt geminis a natura ſpectatiuis faciebus preditũ: adiecerunt& ni ambos vultus/ hunc qui extrorſus: alium quiintrorfus ſpectatur. Nam ——— quoddeforis& extrorſus cõſpicitur/ vultus quidam eſt:itidem&quodeſt introtſus ſpectabile/ facies eſt altera. Geminis igitur oſculis/ vltro citroqʒ/ qui ah initio bi⸗. frons erat:euadit alterna ſpeculationequadrifrons. Nam potẽtia ſpedans hinc obiectum Cur lapiẽs. eteriꝰ hinc ſibcutaneũ& internum:vtriuſqʒ ſpecie quoquopacto alicit᷑ fit ſimilis vtriqʒ bifrons. amborum vultũ excipit ac refert. ¶ Sapiens autem ſpluribus de cauſis& bifrons& qua/ drifrons eſſe deprehenditur. Namſvt in eius operis initiodictitauumus Napiens haud fim⸗ plex: ſed geminus homo eſt/ id eſt homohomo:natura inquã homol& virtute homo. Fx⸗ timus homo& ſubcutanes/ ſiue internꝰ homo:homo in mũdo/& homo in hoie. Nam ſa⸗ piens velut ſui calothecnius K& optimus artifex:ad naturalis hominis ſimilitudinẽ virtutis hominem progenuit. qui ſtudiofus homo/ qui primi hominis imago/relucentia/ apparitio & ſapientia nuncupatur. ¶ Naturalis/ quippe noſter homo: homo eſt tellureus virtute/ in⸗ cõdits/ ignaruſqʒ ſui: ſoli expoſitus mũdo /ſpectanſqʒ dũtaxat in mundũ.ð tudioſoveroho⸗ moillius ignorãtiam reſoluit:tenebras diſcutit/ lum a mundo reuocat: ad ſeipſũ conuer⸗ eit/ figitq; in ſeipſo.¶ Eſñti gitur bifrons ſapiẽs:facie vna(naturali ſcilicet s& exteriore) mũ⸗ Sapiẽs in⸗ —— — 3 3 2— danus. Aliavero acquiſita& ſubcutanea Iũa⸗ nuter 6 plum Saiens bitons ſ& müdum &medius 2 M 6)— nus. Qui eni natura ſpectabat in mundũ: di⸗ dicit arte /virtute& doctrina/ exterebrare ſe⸗ ipſum /ſeqʒ cbntueri. ¶ Eſt& ſapiens quoquo⸗ pacto medius inter ſeipſum& mũdum.quan⸗ doq; quidem in mundo/quandoqʒ vero in ſe⸗ ipſoreſidens. Ftenim conſtitutus eſt homo a natura in vtriuſqʒ limĩe: in ſui mũdiqʒ cardine ac fuperficie. Nunc ſenſu penetrãs in profũ⸗ da& interiora mundi. Nunc vero mẽte a mũ⸗ do recinens: in ſua ipfius viſcera reuocatur. ſcrutaturq; ſubcute/ſub tacito pectore qcquid habet. ¶ Adeſt rurfũ fapientitam ſui/ ᷓ mũdi reſerandi facultas/ clauis/ licẽtia. Nunc mũdo/ nune ſibiipi congreditur/ adaperitur/ patet Clauſus eſt& abditꝰ ſibiipſimn initio:cũ adhuc negociatur in mundo. Claudit deniq; mun⸗ dum:illius peſſulũ/ſeras·& obices obfirmat:cũ ſeipſum ſubit cum ſibupſi poſt mũdanam peregrinationem reſeratur. cũ ꝓoſt diſcipulatum mundi ſenſuumqʒ; famuletiũ/ rediens ad mentemfiipſius magiſterio/ ac pedotribatui in ipſa contemplatione preficirur. ¶ Porro quadrifronts eſſe ſapientem: hac ratione oſtendere nitimur. Nã ſapientiam non modo in hũana dyade:ſed& in quadã tryade perfectam conſumatamqʒ eſſe docuimus. Eſteni ſapi⸗ ens:homo/ homo homo. Natura inquã homo: nam ratiõis particeps. Ftatehomo:quippe vir·& virtute homo: Nempeſtudioſus ac ſapiens. Diximꝰ ſiquidẽ prius/ trifariam hominẽ dici Natura/ Ftate/ Virtute.atq; omnifariã hominem/ eſſe ſ apientem: cui poſt naturalẽ& temporalẽhominẽ:tertius/eterno foenore:accreuit ſtudiofus homo. Nã tertushic homo: hominis eſt cõſumatio/ finis/ ſtatus/ cõtemplatio& ſapiẽtia. Vtriuſq; extremorũ(naturein⸗ quam& etatis hominum ſpecies/ emanatio prouentus/ nexꝰ amor vinculum.in quo ex⸗ primitur vtriuſq; extremorũ natura/ ſimilitudo/imago. Cum igitur ſtudioſ? homoſit tanqᷓ primi& ſecundi hominis emanatio ſecũd uſq; prouentus ae fructus(oritur enim ſapientiã quodã modo ex naturali& temporali homine: perinde atq; illatio vna/ ex ambabus infer⸗ tur premiſſis)neceſſe eſt quadrifrontem eſſe ſapientẽ. Nã bifrons eſt in extremis hominiho in ſingulis quidẽvnifrons: In tertio vero& medio homine iterũ bifrons/ vt in amborum vieulo/ vtĩ vtriuſqʒ fenore ab vtroqʒ procedẽte& vtrũqʒ ſpectãte. Et tã extremi hoĩes 5ᷓ me dius/h omo:ſunt vnus homo/ vnus lapiens perfectus cõſumatus& diſcretus homo: aſpe⸗ cu quadriftons& quadrigeminus. CExempli enĩ cauſa:ſit primꝰ hominis yultꝰ in Adam: . X—. 1 iij — ——— =——— ———— n gecundus in Fua/ Tertius in Abel mixtꝰ ac geminus: tanqᷓ in amborũ fillo/ amborum k li anborum vultu ac ſpecie predito.cum Adã/ Pua Abel lint ſpecie vnus homo vn cialis hominis natura:huc tamẽ homo aſpectu qua Adam drigeminus euadit. Conſpiciunt enim feſe& adin⸗ nicem verſi ſunt extrem vultus: Medius vero vul⸗ tus vtriq; extremo/ geminis aſpectibus copulaturf j Nãvtriuſq; extremi lpecies eſt& naturalsimago.. 0 63 Fois&eſſe ¶Et ſicut hominis eſſe trinis actibus triniſue ho⸗ & bene eſſe minibus/ deus ab initio cõpleuit: ita& hominis be⸗ trinum: ne beateqʒ elfe:trinis actibꝰ/ triniſue hominbꝰ ſuo ſubſtantia: cõdita a deo /ab initio&perfecta in tribꝰ Adã Eua Abel. Aſt hominis bene/ beateq; eſſe:vir⸗ tus eſt& ſapientia. que hoĩs ſedentaria opera(quie⸗ Vnus ho⸗ mo ſpecie modo perfici voluit. Eſt autẽ hominis eſſe humana S AN bel te vt aiunt& reſidentia) mentis animiq; ſolerti cultura hominii nnaſcitur. Per hanc enim & tertius homo hoc eſt ſtudioĩus homo conflatur:& hominis animus euadit aliquopado trinus:intelligere/ memorari& contẽplari potens. Incõſuma⸗ tus aĩmꝰvt peiĩſſe ſyllo⸗ gilini. Qimi ſapi⸗ entis qjttu⸗ Alia qua⸗ CAIIVS MODVS QVAPRKIFRONTIS SAPIENTIS. cap. XxRx. vRSVM ALITPR INTELLIGE QVnDRIGEMNVMESSEgz. pientę. Vniuerſus hominis animus eſt quidã homo: intellect⸗ quidam o⸗ mo: Memoria homo quidã. Et vtriuſqʒ ſpẽsque per intellectũ/ in anmm introducta eſt:& cõſeruatur a meõriã ãquidãhõ Licet eni nõnunꝗᷓpanes: totorum nominibus cenſeri atq; appeſſari. A naturaperfectus eñ lomo⸗ duntaxat habitu extremorũ intellectus& memorie. ſtetitq; ab initioin⸗ perfectus& incõſumatꝰ/ vtriuſqʒ ſpecie: quã minime habet a natura ¶Ei — enim in initio hominis animꝰ:velut ſyllogiſmi& ratiocinationis ptemiſe ſine illatione. Velut extrema ſine medio: vt deniq; monas& dyas ſine tryade. At cumt⸗ tiocinatur& eruditur homoꝛ ex naturali intellectꝰ& meõrie habitu/ mediã vtriuſqʒ infer ſpeciem/ tanꝗᷓ ex premiſſisilationẽ: Ex nat̃alibꝰ extremis mediũ Fx Monade& dyadeuj adem:qua qui priusncõſumatus extitit perficitur: qui inſiptens ſapiẽs fit: qui tantũ homo homo/fir homo homo/ homo. ſcilicet homo intellectu homo memoria& acquiſita ambo⸗ rum ſpecie homo. Sapientis igitur& cõſumati lhoĩs ammus: quadrigeminꝰ eſt deſh⸗ cierum vultuũ& aſpectuum qnattuor. Eſt eni facies eius prima intellectualis: qua intelle⸗ ctus ſpectat in memoriã. Facies animi ſecũda/vultꝰeſt memorie:quo verſa adintellectumi reſpicit intellectũ. Medij vero& acquiſiti totiꝰ animi aſpectus/ Iunt medie amborũſpeciei qua fit ipſa contẽplatio. Horũ enim aſpectuũ: vnꝰ/ vertitur in memoriã/ Aliꝰ in intelledti conuertitur. Nam huiuſmodi acquiſita ſpecies/ media eſt inter extremas animi partes in⸗ tellectum& memoriam:dũ ĩ cõtemplatione/ ab hac:illi offertur atq; preſentatur/ ab ilove⸗ ra conſpicitur. Et ſicut gemini ſunt aſpectus extremorũ animi oculorum:v nus ipſius intel lectus/ alius meõrie: ita& totiꝰ medij oculi ſine amhorũ ſpeciei/ geminn ſunt aſpectusitoti vero animi/ aſpectus quattuor. Eſt enim cõſumati hominis aimus triophthalms/ trimue ſpiritalium oculorum.duorũ quidem naturalium ſimpliciũ& extremorum:& vnius acqui ſiti medij/ mixti in diuerſa ſpectantis/ nũc ſolẽ hoe eſt itellectũ/ nunc lunã hoc eſt meõm intuentis. Nã intellectusſol eſt aĩmi: fons& initiũ hũane totius ſciẽtie ĩuiſibiliſqʒ lucis Me⸗ moria porro eſt anmi luna:& inuiſibilis lucis ab intellectuali ſole deriuatio. Media autem acquiſita ſpẽs! eſt vt vtriuſqʒ terra:cui ambo extrema luminariaſuffulgẽt: quã interhyanẽ dritrõtis ã atqʒ interpoſitã /librant! ferãt/ fulciuntq;. ¶ Deniqʒ& alia eſt addẽda qdriftõtis fapiẽtsra⸗ piẽtis ratio tio.ð ſapientia vr diximus eſtſui ipſius agnitio/ perfectaq; ſcientia: erit inſipientiaſui inſci⸗ tia ·& ignoratio. ¶ Nã finge hominẽ gemis a natura vultibꝰ inſignẽ: eoſdẽq; vultus pinge tãj in qiuerſa ſpectãtes /ſeqʒ minĩe cõſpicientes:illorũ igit cõtrarij diuerſiq; aſpecꝰ homi⸗ nis exprimũt ignorãtiam& inſipientiã hoini innatã. Eorũ autẽ alternus aſpectꝰ mutuaue conuerſio/ oſculũ& collabellatio: hoĩsſcientiã/ ſapientiam& fuiipſius agnitionẽ adaperit. Cguur ſapiens homo cũ ſuiipſius calothecniustoreutes coſineta dictus ſit:ideſtattiei m. ſe⸗ un un ſin inht hiin M h — S 3. eelator ornator:geminis conflatur hoĩbus/ homine inquã nature&virtutis homine. Atqui vterq; homo bifrons/ ac geminus eſt. ¶ Nam nature homo:ignorantia ſui eſt& inſipiẽtia quedam.S tudioſus vero ſeu virtutis homo:ſui ſciẽtia lux ſpectus/a gnitio/& ſapiẽtia nũ⸗ cupatur. Ignorantia autẽ ſu haud aliud profecto eſt qᷓ duòrum vultuum inaſpectꝰ mutua auerſio ac diſſociatio. Scientia vero ſinel amborum xultuũ grata exoſculatio. ¶Sapiens itaqʒ homo/ biſbifrõs eſſe declaratur. naturaliunquã homine bifrõs/& virtu tis homine ite⸗ rum bifrons. Primo quidem bifrons ſui inſcitia:fecundo vero bifrõs ſui gnaritate. Conſtat enim ſapiẽs homo! ex tenebris& luce:ex potentia& actu:ex ignorantiã& lcientia. Nam Principiũ principiumilli ſunt tenebre/ potentia/i gnoratio/auerſio/ diuiſiò. finis vero& perfectio:lux ſaptẽtis te⸗ actus /ſcientia/ conuerſio/ coiunctio/ vnitas. nebre:finis CGEMINISMOPDIS QVADRIFRONTBR SAPIENTLEM lux POSSE FEXPRIMI. CAP.-XXXIII. SPE FIT VT BIFARIAM SAPIEXTRM HOMINEM QVAdri⸗ o tcontem pingi& exprimi cõtingat. ¶ Aut enim vultu s extremi poſtergãä tur/ extroiꝰ& in diuerſa ſpectantes:medij vero adinuicem cõuertuntur 5& in alterutrumſpectant. Et hoc pacto ſimil ſapientis& i gnoratio& ſci⸗ ſentia:inſipientia& ſapientia exprimuntur. Nã per extremos vultusinſipi⸗ Scsmoch entia/per medios vero/ ſapiẽtia deſignat᷑. Aut extremi quidẽ vultꝰ itroſus modꝰ &in inuicẽ ſpectant:medij vero ad extremos conuertũtur. Et hec ſa piẽtis deſcriptio: priore cõmodior reperi. ¶ Extreminãq; ſapientis& cõſumati aĩmi vultꝰ ſũt intellectꝰ& meõria:ꝗ ſuapte nat ura — adinuicem cõuertunt᷑/ ſeqʒ conipicant. Medij vero aĩmi aſpedꝰ:inſũt intellectuali ſpẽi:q̃ ĩter ĩtelle cũ & meöriã velut amborũ ſpẽs/ amborũ ſpec tatiua efficitur. ¶ Sapiẽtẽ igiur merito ad Iani inſta r nũc vt bifrontem nunc vt quadrifrontẽ experimur Ete⸗ nim ſapiens in cardine Ini mundiq; locatus: nunc S ſibiipſi nunc mũdo cogreditur patelcit/ reſetatur. ¶Spect at& in omnem ſimulmundi Ptemt:yt ori⸗ W 3. entem/ meridiem/ occaſuiu/& medie noctispunctũ. ſh Sſip. P Toti adeſt uũdo eſtq; cunctis preſens omnia:ſimul ſ) Pertem eſus oculus perluſtrat atqʒ iutuetur. CHunc ⁊ tergo pinſit ne mohuic poſtica ſanna/mpingitur nulla· Aio defecatus& imperturbatus(inſtar lqui⸗ diſſumi celiviuit · In leipſomamet cõtentus ſei pſo/ ſhiq; ſufficiens. ¶ Nam numeroſus diſcretus& in ſeipſo plurimus eſt. Indeſertusi ndeſolatuſq; ma⸗ net:nulilus indigus/ ſptritalisalimonie plenꝰ: qua iugiter& aſſidue paſcitur illius animus. S ¶ Vtramq; naturam exprimitintellectuajeu: atq; S 8 ſenſibilem. Collocatur enim vt diximus in vtri uſq; 8 mundi ſpecula/nunc fenſuum vejuculo inienſibilẽ mundum deuehitur. nunc vero mente celos exte rebrans:ſuperceleſtia et intellectualia ſcrutatur /ri⸗ matut perquirit. ¶ Senſibilem inſuper mundũlvt diximus)in intelligibilem:etintellig bilem in fublunarem traducit Sunt enim abo mundi voniuncẽt in homine:vt potein culus anmai ualis mundus/in eius vero corpore/ ſẽ fibilis mundus exprimitur. luper ſapiens nature alternatio donorũqʒ viſcijſitudo quandoqnidem 0t naturalis homo elt:et primum nature donum/ ac inn tuum.Secundus vero Aui virtutis homo:eſt vt pſius nature remuneratio/ et quedam anti⸗ pelargoſis hoc eſt heneficiorum retributio ioſo quippe homine in nãturam munifi citumus:munera illius compeniauuu mgtatamurac deniq; noſip̃os ni uerſo natura debito abſoluimus Sicut enim primi hominis naturali dononatulle S turaliſue iuris ſumusſita etvirtutis homine que fecunda quedam eſt hnmanitas /acſ e. tianoſtrates efficimur noſtri iuris nobiſue proprij. W P slEhrlaMrRoBlo xprTsyBe 0B ESSEIMMATERiA.E. SVBIECTO tiiij In ſapiente — vterq; mü⸗ Fc en tia ſun„ dꝰ expritur —— — 6—.———. 7 ———————*———.—— ²—————————„———————————————————„ F ——. 3———————— ——————* 2——————————* n— 6. 3— 2=————— 5———————————— —— 5—————— L SAPIEVT1IR VTROBIQVE FET S VBIFCTO FT OBlRcr eſt immaterialis. Nam& ĩmateriali ſubſtãtie ſapiẽtia ineſt:& etu terialis ſubſtantie gnaritudo/ſciẽtia cognitio. ¶ At cũ tria ſint preci g immaterialia entia. Des/ Angelus/ Rationalis aia: hinctrinaſ vt lu mus jeuadit ſapientia · Piuina⸗ Angelica/ Humana. Diuina ſapiẽtiaom⸗ num eſt precipua/ prima/ increata infinita/eterna. qua deus ab etemo ante condita ſecla:ſibimet arcane innotuit/ ſibiipſi ſuffulſit /reſplendui S apparuit An gelica vero ſapientia eſt qua cognitus eſt ab angelo deus & qua angelus a ſeiplo. Humana porro eſt: qua ab anma deꝰ/angelus/ anima intetnoſc⸗ tantur. Diuina ſapientia monas eſt:& tantũ fuiipſius noticia/ omni alteritate& diuiſone Diuina ſa fublimior: Angelica ſapientia: orta& creatã à monade/ dyas eſt:& haud tantũ ſui ſed al⸗ pientia teri vt dei cognitio. Et ĩhac ſapientia:prima alteritas prima diuiſio cõtingit. Humana monas. vero ſapiẽtiai vltima eſt ſapientia/ ac tryas· Fſt eniĩ triũ entium cognitio: Aie AngeliDe Colligit enĩ imprimis rationalis aĩa in ſublunari mundo ſlenſuum corporic;famuienoj Angelica ſenſibilium ommum rerum notiones/ſpeeies/ imagmes. e quibꝰ demũ vt proprie notionis dyas. opifex in ſemetipſa propriam cõfingit/ elicit/ pr ofertqʒ ſpeciẽ: que eſt hũane ſaplentieini⸗ tium& ipſius anime ab ſeipſa cognitio · ¶ Deinde poſtſuiipſius adeptã gnaritatem:ſenſi Humana 1— * inan gelicam& ſimpliciorẽ perfetionem ſcandens: fit angelice ſcientie conſors.poſttemo vero ãàd ſublimiora enitẽs/ diuina quoqʒ cognitiõe& ſcientia cõſumatur: fitqʒ veriſſime ſa⸗ pientie particeps. Nam ſicut càrnẽus noſter& viſibilis oculus:ſũmo/ ſpecioſiſimo lu⸗ tidiſfimo viſibil deiectatur vt ſole: ita& vis omnis cognitiua ſupremo& lucidiiũimoeo⸗ gnoſcibili vt deo totius lucis autore imbui/illuſtrari& conſumari precipue expetit. ¶E enim deus vmuerſe nature fol verũq; ac propriũ omnis co gnitiue facultatis obiectum In quo exuberantiſſima/infinita ſincera& ĩmixta lux: omnẽ ſpeculatiuã perſtringitaciẽ⸗ per patẽs/ fuſa ſuper omnia/parata ſẽper& explicita(vt Diuus Areopagitateſtaturis Dius areo⸗ ad participandũ. Omnia ad ſe conuertens/ ſeipſa expetibilis:& ab ommſiue materialſue minateriali oculo:ſẽper amanda/ ꝓſequenda/ hauriẽda.i¶ S ed materialis oeulusvtinæ pagitã. ginatio& extimꝰ ſèſus)vt curuꝰ in terrã/ vt granaſtellus& preſſus ſenio: vt longiorea ſio nte diſtantia conſeneſcẽs: beatã hanc ſuſpicere/& exlꝛaurire nequit ſpendiſimãlucẽ Ab⸗ ditiillius ſolis iubar intueri& ſpectare nequit:cuius(vt ſacra canunt eloquia) ſicut tene⸗ bre eius ita& lumen eius. CMrA abhaMrIa: MVLLRhM Pr CcoRsEq vKo⸗ TICIM caðXxX. NDFE FITVT QVECVNQVF INFRA HOMIXEFM STATAſunt, F muta animantia: nullã veri naturaliſq;ſui ſolis noticiã conſequãtut. CAd llius enim immenſũ iubar: extoto caligant atq; cecutiunt. In perpetuisto⸗ / tius inuiſibilis fontaliſq; lucis:tenebris degũt. Ignorant eũ/qui altiſimas& eminentiſſimas lucis tenebras/ poſuit latipulũ fuum.Sapientie ſũt experti neqʒ ſeipſa quidẽ norũt/ neqʒ ſuũ autorem& opificem deũ. ¶CN ãneq; cot⸗ pore neqʒ ſpiritu: ipſos exterebrare celos/ aut in ſydereos attolli thalãos nã⸗ S ta ſunt. Tota equidem in terris ortà nataq; ſunt:tota quoqʒ in terrisemon occũbere& occidere nata. Fit etiam vt omnis ĩmateria lis cognitio& fapientia: ad ſenanj S primi perfecti numeri mẽſurã rite cõpleatur. W Sunt eni ĩmateriales cognitiones /numneis quidemſex: ſpecie tamẽ haud tribus plures Mẽs /Intellectus/ Katio Tres quippe ſuntme⸗ tẽs:duo intellecus/ratio vnica. ¶Nã mentẽ difũnimus: eiuſdem abeudem conij cůſci⸗ Trine me⸗——— g0. 2 mẽ? entiã noticiã. Intellectũ vero noticiãeſſe proximi& attigui proximo diato · R⸗ tionem deniqʒ/ cognitionem mediatam eſſe fãtemur: qua principium finẽ per mediumes quirit veſtigat ſcrutaturqʒ. CTrine igitur ſunt mentes. Prima qua cognitus eſt a deode Duo intel⸗ 4 8 Secunda:qua ab angelo angelus: Tertia qua ab anima/ anima. Duo pariter ſunt utelle⸗ ctus:primus quo deus cognitus eſt ab ang elo. Secundus quo angelus ab anima. Nemp inter deum et angelum:et inter angelum et animam:medium interhyat nullũ. Vnica ve Vnica tatio ro ratio eſt: qua deus per angelum medium/ noſtris animabꝰ innoteſcit. Obtinet enln n⸗ gelus medium inter deum et animam locum · eoq; traduce diuine lucis iubar diuinulq u⸗ gor in anmam vſq; noſtram ꝑertingit atqʒ deriuatur un nu ſ im mn vin m mn ſu ſin um it Hep tule Sa. 19 CAdhũc itaq;ʒ modũ ĩmateriaſ Feũs Seus Mens— Prina lescognitões(q̃ contẽplatões Angels— Angelus ens Secda et ſapientie dicuntur) ſpecie Anima Anima 2 Mens Tertia quidem ſolamtryadem/ ſe Peus Angelus Intellects Prims cundumuetrigonum:im⸗ Angelus— nima telſec 5 cqãs plere probantur:numero nima De Bt Vnnca vero ipſam exadem trigonumtertium primumq; 8 mens vt pũctum/ monas/ vnitas. Intellectꝰ vt linea duo et vt iuper cies/tria Katio vero in tribus: principio EPD eus] Angelus Anima medio et fine coniſtit. Pnnctum[ Mens Mens[NMens P enim vnitas quedam eſt:li Lntelleckus Intellecte] nea dualitas et pũcta duo.— Katio 3. Superficies verotrinitas et puncta tria. Vnum qunppe punctum haud aliud eſt qᷓ punctum. Puo veropuncta lineam conflant:tria autem ſuperficiem. ¶ta etmens conſiſlit in ſimpli ci vnitate et ĩ puncto ſubiecti et obiecti: Intellectus in eorum duali tate et linea: Ratio ĩ eo⸗ rum trinitate et ſuperficie. ¶ Nã feorſum hec tria puncta: Deus Angelus anima:tres men tes ſunt. He vero due linee: deus Angelus/ angelus anima:duo funt intel! ectus. At hec tria ſimul: Deus/ Angel Anima(queſunt vna ſuperficies) vnam rationemvnamue mediatam dei cognitionem conflãt.cuius principium/ idqʒ quod diſcurrit anima ẽ:medium perquod fertur et motus ipſius lux: angelꝰ. Finis vero/i q; quod per quiritur: des. ¶Trina igitur eſt mens /Trinus intellectus/ Trina et ratio: diuerſis tamen modis et cauſis. ¶ Nã mens eſt trina nñũero:cum ſint tres mẽtes/ terninitres/ et pũcta tria: Peus/ Angelus Anima.Intellectus ſunt numero quidem tantum gemini:quia tamenitribꝰ terminis Deo Angelo et anima/ ambo intellectus clauduntur:trinus intellectus cẽſetur. Ratio pariter nu mero vnica et ſola eſt: fubſtantia tamen et coalitione:trina. Conflatur enim ratio his tribus. Deo/Angelo/et Anima. Dicitur quippe ratio anime ratiocinati oꝛqua per angelũ in deum euadit: quaſ angehco medio)inſeritur deo/ ſuoq; fine et naturali ſole potitur. Ac cidit enim in anima:quodin dyalecticis ſillogiſmis. hi namq;et terminis et enũciationibꝰ — Analogia animead —* dyaleciicũ verOet Prope ton due P ₰ Mens Angehꝰ ſilogiſinũ. lunt prime/immediate pre ſ Mens Anima— cipue/ fimplices et intelle⸗— Intellectꝰ Deus Angelus— ctuales:quarum vna ma ntelled? Angelus Anma— ior /alia minor vocariſo Eätið[Beus f Angeß let. Reliqua Vetoꝓpð nediata/media/rationaſis/ et exttemis i llata: quã illationẽg cõclu ſionem vocãt. Simplicior autem eſt in ſillogiſmis terminorum et vocum notitia /cogni tione propoſitionum:et ſimplicioriterum premiſſarum cognitiolillationis ſcientia. CSt„ di ita; trium terminorum noticia velut trinà mens. Premiſſarum cognitio ſit geminus intel Anme di⸗ lectus. Ilationis vero ſcientia/ Ratio vocitetur. Liquet— tribus ſcurſus. mentibus duo intellectus:et ex geminis intellectibus vna pendeat ratio atqʒ illatio. ¶ Ita igitur et in anime diſcurſu perge. Dic imprimis deum ſibiipſi notũ. Angeſum ſibi. Ani⸗ mamiterum ſibupſi. He ſunt tres mentes:he ſimplieiſſime omnium cognitiones. Deinde enuncia deum de an gelo/ et angelumde anima cognitum inquam eſſe ab an gelo deum: K ab anima angelum. geminos hoc pacto compoms intellectus/ illum maiorem hunc vero nunorem · Deinde infe sabs teeſi⸗ us abanima deus: que eſt materialium co⸗ En un gnaritãàtumm illatio/ anime conſumatio/ ratiocmatio et ſapien⸗ ——— Aoe hacratiocinatione at;diſcurſu Mens Nens NMensſi md Perficitur/ſapiens fit/ euadit in deum. An gelus ſi⸗ Peus ne a quidem prius et per ſe/ euaditin deum. Anima autem ſine medio/ F euadit quidem in angelum:per angelum autem aſſimitur in deũ e in⸗ gnitio quãſenũtiuã vocitamus verſatur in apdito et in profũdo.et eit vtpuncta quattuor ſiue vt corbus vndecunq; dimenſum:con⸗ Natio flatum compoſitum /ſectile/ et nulla ex patte Vnum⸗ ſimplex immortale Cetere aũt co tionestres:immateriales lunt impertes/ immortales/ſimplices et vttrin magnitudinum termni: Punctum/ Linea/ Superficies. TLDENARIVMNVMERVM COGNITIO NIBVSREFSTITVI. CAP. XXRyr NVPER FLTVT ADDFCADIs ET QVARTITRIGONlnüeri Sexcreſcat omnis cognitio. Nam cognitio omnis aut mens eſt aut intele Sdus aut ratio/ aut ſenſus. Atqui mens vnitate vt diximus conflatur In⸗ ellectus dualitate/ Ratio trinitate Senſus quaternitate/ que ſimul decz⸗ dem implent. ¶ Mens eſt vt punctum/ Intellectus vt linea/ Ratioytſi⸗ erficies/ Senſus vt corpus Mens dei propria eſt. Intellectus angelorum atio hominumenſubtrrationliumaniml⸗ C Ftharum quattuot Sognitionurn 7gt. potiſſimetres imateriales funt/ cetera vero materials ita et a me tres create ſunt: Sola ve ro precipua et ſuprema/ increata et eterna. Peus Angelus Homo ſRhaſſn Create funt he intellectus/ratio/ ſeſus:mẽs Mens ſ Intelle. Fatio Ferſ vero ſola increata. Immateriales autem fũt Pũ TLinea guperf. Corpu he:Mens/ Intellectus Ratio:materialis ve⸗ ſ ro ſolaſenſiriua.——— ¶ Angelus ptior deo ĩſeritur fitq; cum deovnus · Peinde anima vna fit cum angelopoſt mo anima vna cumdeo. ¶Huiuſce qnippe ratiocinationis et ſubſiantiz 1g lis ſillogiſmi/ quo dei et anime inferenda vnitas eſt: deus et angelus extremiterminiſunt Subãlisſyl. Medius autem terminus: angelus eſt. Maior vero propoſitio/ eſt hec angelus deus M⸗ nor/ anima angelus:Ilatio deniq; et concluſio/ animadeꝰ. ¶ Hoc enim pactoperge ditu re conclude: Angelus eſtdeus: Anima/ angelus eſt: IgiturAnima deus eſt. Vbinamqange lus vi cognitionis in deum euaſit et coniunctus deo eſt:aliquo pacto deus eſt · Identidems anima in angelum prior qᷓ in deum veliuolat atqʒ irremigat /tandẽq; per angelum indei euadit Nam et ſuperiora et priora vt logici volunt/ ad inferiora et poſteriora enuncin⸗ tur. Deus aũt fuperior eſtãgelo. Angelusvero prior& ſuperior aĩa. Quatenꝰ igit iferiota et min pᷣcip ua ĩ pᷣſtãtiora et potiora euadere nitũtur:dicit ĩprimis deꝰ de ãgelo/ deindeãge lus de anma/ Poſtremodeus de anima. Hec enim ſubſtantialis ratiocinatio ꝛin primeſylo morum figure:diſpoſitione modo et ordine contingit. qua per extremas vnitates ange 1et dei/ anime et argeli:rationalis anima deo copulatur/ atq;inſeritur. QCMNIS COGNITIOPRO vIRIBVS W DEVM IWTFMTA.CAP. KXXM —V cVMSTr PRECIPVVS ETVRERISSIMVS TOTIVS Na D ture fol et fupremum omnis cognitiue facultatis obiectũ: omnis vs g gmtiua(quantum ipfi indultum eſt ĩ deum vt potentia in actum con uertitur. Pt eſt vt quidam ipſius dei aſpedus/ fulgoris ipſius receptac lum naturaliſue emanatio. Vnaqueq; enim vis cognitiua quo ad pet mittitur/ niti in deñ vt in propriũ obiectum/ vt in verum ſolem/vtin ℳ nem ſuiq; conſumationem. ¶ Ceterum non modo eodem/ omnico⸗ gnitiue facultati pellucet reuelatur reſeraturq; deus: non facie eadem eodẽue aſpectu:inteiſectui/ rationi etſenſui nudatur /diſcooperiturq;. ¶Nam iutellu 6 Non eodẽ⸗ reuelaturin lumine/ Rationi in vmbra/ Senſui in tenebris. Ab angelo ſiquidem conlitu modo omĩ cſarus et nuqus: Ab homine vmbratilis. Ab irtationali animãti/cum nuilo pactoſpedeiu cognitiue qeustab eodem in tenebris in nocte/ in to tius lucis priuatione:conſpicuus ſpedabilicet⸗ facultati ſe pronunciatur.i Lux autem ipſa/ in deo eſt et deus eñ. Lumen vero primã eſtlucis en⸗ reuelatur natio directuſue lucis radius. Vmbra:luminis eſt aut refracttio faut refiectio. Tenebre auẽ deus dicuntur luminis priuatio.¶ Lux in ſole eſt.et natiua quedam ſolis claritas. ¶ Lmenide quod directo et infracto radſo/ a ſole deriuatur:vt qniequid eſt/ a ſole vfq; ad aubesi bra eſt lumeurefractũ: quale ſub nubibus viſitur vfqʒ ad tere ſuperficiem· ¶Tenebteſitde Fumen fectus luminis:qualis a terte ſuperficie· ad vſqʒ eius m editulſium et centrũ cõtngit CLu eſt precipua et prima. Lumen:lucis eſt ſpecies: vmbra. juminis veſtigium. Tenebre prus tio et non ens. C uandiu lucis radiꝰ per ſimile mediũ fertur/ Vnus⸗ continuus/ directus logiſmꝰ * n Lux Sa. infractus:lumen eſt. Vbi vero diſimiliquudem acdenſiore medio:ſed tranſparente atq; ĩo⸗ paco frangitur ſpargitur: multiplicaturvt ab occurſu nubi ũ:vmhra cẽſetur. Aſt vbimediũ occurrit intrãſparens ſolidũ opacũ vt terra illic tenebrarũ eſtiitium ibi totius lucis occi⸗ Vmbra dit interitqʒ ſpecies. Eſteum opacũ corpus:ab luce i mpenetrabile. NOmnem igitur aſo⸗ Tenebre le et celo/ ad terre vſqʒ centrũ/ mund regionẽ:in quattuor partimur:In regionẽlu cis/lumi⸗ 1e nis/ vmbre/ tenebrarũ.atqʒ ihiſipſis volumꝰ cẽm dei aſpectũ /co gmtionẽ et ſcientiã cõtine ri eaſqʒ eſſe vt naturales rerũ oĩm manſiones acſedes.¶ Deus eni eſt in regione lucis: An⸗ gelus in regione luminis: Homo in regione vmbre. Itrationaleammal in tegione tenebra⸗ rũ. ¶ Lucis regio eſt i pſum celum ſet vniuerſa celorumſ piſſitudo. ¶Locus vero et regio lu⸗ minis eſtigneum elementum et ſu perior aeris regio ſeu quicquid eſt a june concauo/ad nu biũ conuexum. Vniuerſa eni hec regio orbicularẽ celimotũimitata:ſerena trãquilla/&ipa⸗ cata mitiſimas /ac ſaluberrimas auras voluit. Nulla in ea gignitur nubecula/ nullaue cali⸗ go:qua aut luminis radius frangaturi aut vmbella cauſetur. ¶ Vmbre regio eſt quicquid a nubibꝰ/vſqʒ ſid terre faciẽ patet. Huius enim regionis aer vmbratilis et cal ginoſus ſupe riore inſalubtior et impacatior reperitur. ¶ Tenebrarum regio eſt tellurea molles vniuerſ: a *. que nullum lucis excipit titq; iubar. ¶ Fons et ortus lucis eſi in celo. Lum en vero a celo ad nubes vſqʒ:infractũ/ vnum/ continuumq; pertranſit. Fradus autem a nubi hus lucis radius ad terram vſq;: vmbre nomenſortitur. Quicquid deniq; ſub terra:tenepre dicuntur.¶ Aliter i gitur patet deus angelo/ Aliter homini/Aliter irrationali animanti. Di FTantũ due uina eni ſpecies que in intellectu reci pitur angelico/lumen eſt. Que vero in human a ra⸗ creatute di tione/ vmbra. Q ue autem in animalis ſenſu:tenepre totiuſqʒ diuine lucis priuatio. ume ſcien⸗ ¶Vnde fit vt tantũ due ſit creature:duuneſcientie participes/ tantum duo mundilumina- ſcie partici ria/angelus et homo. Fü teni tantũ due lucis ſi pecies umẽ et vmbra Lumen autẽ eſt an pes. gelica ſcientia: Vmbra vero ſcia hu mana. Tenebre aũt ſolo noĩie /dicuntur tertia lucis · ſpe⸗ cies. Ke eni vera tenebre nichi ſũ tipreterqᷓ ſola lucis priuatio. ¶Angelicus igitur intelle vus:deum nouit in prima lucis ſpecie/vt ĩ jumine. Humana ratio:it ſ. ecunda ſpecie id en ĩ vmbra. Animalhs ſenſus:in tertia lucis ſpecie/ id eſt in tenebris/ in obſcuroin negatione/&ĩ mera lucis priuatione: que eſt veta et ſincera dei ignoratio/ animnali innata. ¶ Nam co gn0 ſcere in tenebris deũ: haudaliud eſ ̃ignorare deũ:ſpeculari in tenebris deũ /eſt nõ vicere deũ. Afci tertia diuie lucis ſj pecie/ iceſt diuinis tenebris: eſt nullo pacto diuĩa luce feriari nullã dei ſi uſcipereſpeciẽ/nuilã diuiui folis conſequi gnaritatem CDEVM PONTEM PSSE HVCISRNGELVM VERO PRmMvR ESSE LVCIs SPBVVRf. SAP. XXXVIII. MDEvS FOXs FT TorlVg LVCIS:ET vr IhMMPhos eei ſol. An gelꝰ vero ẽvt clara cãdida& trãſ parẽs nubecula:deo ju git obie ct⸗ iiq; vicina/ proxiaatti gua. Manãs qppe a deo lucis radiꝰ/ nulſo qiſſiti meio abercet: quiĩã gelcũ vſqʒ itellectũ vno cõtinuuſq; deriuetg Int eĩ 2 deũ& ãgelũ nichiliterliyat: pm lucis ſpiculũ/ obliquũ& idire ctñ ad latꝰĩcedatihile qd diuinũ a ägelo liquidũſicer acnudũ. auffe laritatis vmbrã. — emanatio primuſue Rngelicus ei ſtatꝰreceptio& cõ̃tinẽtia:an gelicꝰẽ itellectꝰ/ ſiue ãgelica tota ſubã. Hec aũt cũ ſpirita inteſlectus lis ſiplex icorpea trãſparẽs& ĩopaca ſit velut nubes exceptũ diuie lucis radiũ adiferiorẽ& velntranſ⸗ poſteriorẽ creaturã vt ad hoĩem vſqʒ)traducit/ diſñlis tñ medij occurſu frag pſů /idirectũ parens nu obliquũ jateralẽ& vmbratilẽ. Pſ ei ãgelica nubecula iddiſiem ediũ:cuo infq 1 itercurrẽte frãgi? diuĩe lucis irradiatio. quoue diuim olis ardores& ſtu hoie arcẽtur: quo deniq; cauſat hoĩni/ diuie cjaritatis vmpra. Gernit qppe deũ hõ/ haud gelica fub mitiore et temperantiore aura et aſpectuſecundo,. rataf pectũ. Nil qũ ipiãgelo:cauſet diuini eſts/ardoris g& c ¶ Pria itaq diuie lucis extra deũ ꝓfectio /pria duie claritatis poſitõ& — 3— 5 ſupeminẽtes eſtus/ ab ——— tinentia et ſedes. Hactenus ſpecies/ haud nuda:ſed ſub tranſparenti àn En enim homo ſecunda diuine luci poſitioꝛſecundus eius attactus ſtatus ſuſceptio ez itaq;hõ/ diuinus ſpeculator et co ntẽplator euadit:qua illi diuia elici intellectus caſigine in vmbrã reuelatut atq;ʒ demonſtratur. ¶ At cum intranſparensſit& imperuiushomo totuſcʒabluceimpent ſibilis(vt qui duntaxat candido et perlucido ſpiritu:terreo vero et opacocorpore confla⸗ tur)liſtitur in homine d foliditate humani corporisco poris opacitas diuino ob am etife irrationale animal) tenebras emanat funditqʒ omnem diuine lucis inaſpectum etſapiẽte Homocor pore intrãl priuãtionem. mine vero irrationale animal. Ange parens. etur: Homo vero ſub nube et ange mina luxſet ad vlteriora tranſinittitur nuſj. Opacitate ſiquidem et ntinetur/ arceturiet colligitur inhomine. ¶ Hũaniigitur cor iecta/ intentac;ſoli: ad poſtergatam etiferiorem creaturamiytad ¶ Fſi enim cominus ſub deo collocatus an gelus Sub angelis homoFubho lus rurſum ſub nullo medio/ deumſpeculatur atq; intu lico ſpiritu deum videt. Irrationale autem animal cun nullo pacto diuine ſit ſcientie aut ſpeculationis conſors: perſimile eſt ei oculo/ quimerſus in terre profundo tellureaq; mole obrutus:ſolem intueri contendit. obruta eteni ẽ irratio⸗ naliũ animantium acies /mo le humani corporis: per quami vt diximꝰ duummna luce ittadi⸗ ri prepeditur. ¶ Rurſum humane vmbre/ cauſa eſt angelicu sſpiritus: Tenebrarumvero irrationali animali cauſa/ corpus humanum. PEt ficut diuina prima et immediataſpecies lumen eſt: quo paſcitur/ afficitur et illuſtratur angelicus intellectus:ita et angelica ſpecies vmbra:qua homo humanuſue intellectus fatiatur. Humana vero ſpecies humaniue cor⸗ poris itrãdiatio/tenebre ſunt. que ab humano corpore/ĩ animal irrationale manant iliꝭ operiũtfaciuntqʒ diuine cognitionis expers. 6 n O uadrige Q 8e tur: Keliquus autem oculus/ qui mutis animantibus ineſt:hic et nullop CrrxvMpnprksrrarßpImakvhSpRM — ONTFMPLABILIS AVTEM PSTDEVS RB ANGFLOVELVT — in celo. Ab homine: velut in nubibus. Ab animalibruto: vytin terrà. ¶ Statue quippe angelicã aciemi in celo: Humanã in nubibus: Animal⸗ um oculum in terra:ac dilucide perpendes vniuſcuiuſq;ſpeculatotis ocu linaturam. ¶ Nam ſipreſtantius eſt celum nubibus ip̃iq; deo vicinius vtiq; et hic oculus/ quem in celo collocabis propiore breuiorec radio/i⸗ luſtrabitur a deo:eo oculoicui in ipſis nubibus deputauerisſedem. Etſi⸗ cut celum et nubes:corpora ſunt/ ſuapte naturã tranſparẽtia luciſq;capi⸗ — Aeia terra dutem corpus opacum/luci imperuim: itã et hiprofecto oculiꝗ in celo et nubibus collocantur:ambo diuini luminis particeps fiunt que vero acies in terre profundo reſidere probatur:ad illam vſq; diuina lux pertingit minme ¶ E tribus igitur creatis oculis an gelico humano/ giali:fiue intelleduaii Rationalile bili:potiſſimi duoꝰ quãqᷓ differenter /ad naturalis ſui ſolis/ hoc eſtdei conſpectum zin * tur. ¶ Angelica nempeẽ acies/ deum in lumine:Humanavero eundem in vmbta ſpeculâ⸗ acdo/ ſuum ſolẽin⸗ nuni oculi— tueripoſſe:et in tenebrisillum ſpecularipronunciatur. ¶Etvt hec euadant clariora: intel Cis color lucis ſpẽs· lige omnem vim cognitticẽſ vtalibi diximus/quaternario claudifi niriq; nũero · Siue ven ſpeculatorem oculum/ eſſequadrigeminum:diuinumincreatum ceteros vero tres Angel cum · Humannm Animalem:ediuino oculo/ vi creationis quandoqʒ emerſiſſe. Voca inig duuinum oculum lucem: Angelicum/ albedinem. Humanum ruborem: Animalenih tatem. Sicut enim lux/ fons eſt et initium et adus colorum omnium! cunctis coloribus on ge preſtantior: ita et diuinus oculus fons eſt etinitium omnium oculorum. Ftfleut onns color trinis tantum coloribus exprimitur/ duohus inquaàm extremiset colore medioituet onmis creatus oculus/eſt trinu s. Omnis enim color:ſpec ies quedam eſt et emanãtioluc Omnis quoq; creatus oculus: diuine incteate acei ſpecies eſt etfubſtantialis emanatio ¶M Sint igitur nunc pro coloribus extremis: albedo/ inigredo: Pro medio vero colorem por. Dicemus diuinũ oculum ſibiipſi ab eterno:in luce et fonte colorum perlpectumi 0 ſpeculatorem/ ante omneprincipium extitiſſe· WAngelicum vero oculumnfatebin prima lucis ſpecie: hoc eſt in albore ſiue in luie ad diuini oculiadmitti cõlpe dũ CHn porro oculum: diuineaciei /in lecunda lucis ſpecie; hoe eſt in rubore vmb 0 etv mbra:euadetee eulatorẽ. ¶ Oculoveroanimali: haud aliter ꝗᷓ in extrema lucis ſpecie ideſtin uß „ wha vuni gut thn aun uin Uut icn ſn 6 i h i ſ 3 8 ½ Sa. in tenebris: diuinã aciem reuelari dicimus. CPerſpectuseſtitaq; ſibipfi deus: immaculata lux. Angelo vero reuelatur:vt infigurata albedog ſumẽ. Homini: et vmbra. Mutoanimanti:vt nigritas ettenebre. ¶ Diuinarurſum in vt ſincera& velut rubor angeloapparitio: per⸗ ſimilis eſt aſpectui merician ſoſis. qui ſine nubibus: noſtris oculis imperturbatus/liquidus ſincerus/ purus albuſq; nudatur. ¶ Diuina vero in homine apparitio:medio ſolis af pectui hoc eſt in ortu et in occaſu:pari proportione reſpondet. Oriens quippe a infirmioreqʒ radio/ noſtrisoculis imprimis pellucet: et nequaqᷓp ſed per medios vapores/ rubens vmbratiliſq; demonſtratur. D ſibili oculo emicatio:tam nulla eſt qᷓ ſol ĩ medie noctis pũcto/ conſpici nequit. Veus geſüs Homö [Nens Li Fumen Vmbra Teneßt— Lux Rbede Rubor Nigredo— Superceleſta Ceſum[ Nubes Fer Angelica factes furſum in deum intendit: Vt ad merſdie punctum⸗ tis et hemiſperij conuerſa ¶ Humana in vᷣtramq; partem et ad latera/ deũ vt ſolem nunc oriẽtẽ nũc occiduũ videt Aſt frrationalium —kͤ.— — ſunt prona:et ad me⸗ ut occidens phebs Purus aut albicans iuina deniq;ĩ ſẽ⸗ aut ad ⁊eniht orieò⸗ N am bifrons eſt hö) n animantium capita ĩ terram die noctis pũctũ ver⸗ gentta. ¶ Nam fin⸗ ge in celo ſoles quat tuor: Meridianũ/ entem/ Occiduum et Nocturnum Meridi anum ſincerum&nu dum/ Orientem vero et occiduum velut ꝑ nubes apparentem: nebula circũdatum. Nocturnũdeniq;/ vt ſub terra delitentem opertum terra ¶ Inſ tellige et orbem al⸗ quem inter terram& celum i noſtro hemt tuitiuã aſpectumq; li brantem atqʒ deferẽ tẽ.circa quem pinge quattuor aſpectus/o⸗ culoſue/ aut facies quattuor. ILuperi⸗ or igitur oculꝰ verl? i meridianum ſolem erit vt angelicusitel⸗ Merndianꝰ Nocur Differentie ſpeculatio⸗ nũpfol⸗ apectus lectus. Medij oculi qui ↄrentem&oocicuum ĩntuebuntur ſolem/erãtvtpumanſaſpecusꝗ bus homo diuidue et obliquato radio/ vltrocitroqʒ ad diuinum admittitur conſpedtum.Infẽ rior autem oculus mocturni ſpeculator fols/ erit vt animalis ocuſus exprimens quanta in⸗ ſit mutis anumãtibusdei cognitio diuieqʒ lucis participatio: ¶ Sicut enĩ ei oculoj nocturnꝰ ſol per terram m anet imperuius: ita et diuuna lux humãni corporis intetſtitio: ab eodẽ ocu⸗ lo arceturi fitqʒ imperuia et perpetuo inacceſſa. ¶ Angelus autemſ vt ſuperior pandit oculꝰ) vnico/ ſimplici dire do et perpendiculari radio ſit dunne lucis ca pax.in ipſum deũ ſine me⸗ dolvt aquilina acies in viſibilem hunc ſolem Rntendens. rRmMau soris kr Dxikssß appakrio cavx1. — —— S ———— 3 u.———————————————— 2*— 5 — m—————* ⸗——————————— — — —— deum niti L. F tria. Appareteĩ ſol aut in monade/ auti dyadeſaut in triyade. ¶ Apparetit möas in meridieſiplex purꝰ/ nudꝰ ſñnube/alteritate ſpecie et ꝑmixtiõe. ke N— uelatvt dyas/in mediis temporibꝰ vt in ortu etoccaſu/ opertꝰ nubeietcali h gine tanq ſimplicipꝛimà etprecipua alteritate. Videtur vttryasin mundic thabaſi hoc eſtin medie noctis punckoꝛvtraq;ʒ pexmixtusaiteritate/candia ½ 3 ſeihcetet opaca nube etterra. Et in hisdifferentiis deus omm cteatoocu l load inſtar mũdani ſolis innoteſcit Intellectuali imo nade:ſine vlla ſpeciei/ aut alteritatis petmixtione. Kational in dyade:et per angelicepel⸗ lucentis nubis ſpeciem. Senſitiuo intryade: angelice nubiset humani corporis interſiti. C Nam cum omnium rerum ſit autor deus eãrumq; veriſſima eſſentia:ſolus omnia fer ſolus continet: geſtatq;vniuerſa Oia in eo fulciuntur et in eundem euadere ſingulaſiu ta ſuum queqʒ gradum)nataſunt · ¶Et precipueeã quibus cognitmua adeſtfacuſtas que⸗ Angelus i cunqʒ vi nattralum cõgnitionum preditã etiliuſtrataſunt: vtangelus homo anmal cer it ra cũcta ante eunt enti ſuiqʒ gradib? in fu proſpectu autoris verſantur. CAngebautẽ coramdeo primus/ in dei locatꝰ viciniãlet propinquitate/ diuinelucis: ſplendiimum iubat hquida er imperturbata/ acie haurit:primuſqʒ ſine medio in deum euadit/tecipitur indeo Hõpoſt an deus fit:Inſeritur deo/ vnitur deo ſolis prima ad ſequentium oculorumaciem gelũ ĩ deũ obumbratio.¶ Poſtautem angelum: homoper angelicam tranſparentiam: etduinin⸗ cuadit. primis luce feritur/& demũ ſubuectante eadem claritate in deum euadit. Fodẽ quippe me dio quo diuma claritas/a deoin hominẽ manat/ deſcendit deriuaturq;:homo in deumſci dit/ euadit fitqʒ deus. Fuaſit autem ptior angelus in deum:priorin deoreceptus eit intele ctualis oculus:ꝗᷓ humanus intellectus in deum perueniat. ¶ Recipiturigitur huma⸗ nus intellectus/ in deo haud immediate et per e:ſed per angelicumn medium. Neq; inſupet deum/ vt ſimplicem et/per ſe deum:ſed vt deumſper angelice nubis tranſparentiammic tem/ hũana intelligentia ſpeculatur. ¶d ei quod hũanus ſpeculatvidetq; intellech: luui eſt deus ſimpliciter/ ſincerus etnudus! ſeddeus/ angelica obtedus adopertuſue caligine ði uedeus/ cui iam inſitus eſtet coniunctus angelicus intellectus. ¶ Fuadit ſiquidemange Angeliea lcus intellectus:ante humanumintelleſtum /in deum. quicumdeo ipll(velütſpecukus . otentia ſuopte obiecto jinſitus eſt:ipſum deum/ ad ſequentem humani intellectus conpe fdeũ trãſit um: ſua nubecula obtegit adoperit obumbrat.¶¶ Poſt deniqʒ hominem/ quartoadeolo co/ tertio a prima creatutaideſt ab an elo) diſtatitrationale ammal: quod vnica dũtaut materiali et ſenſitiua cognitione preditũ eſt. Humus autẽ oculũ:ſi pariter dixeris ſuo quoq; numero et gradu:tam vt diuina luce feriatur/qᷓ vt in deum euadat atq; pettranſeat enit dicarm quoniã et eius a deoirradiationi et ꝓprio miſui ſeu delationi ac trãſitiõii deünobſut hũana interiecta ſubſtãtia. Hec enim cum materialis/corporea/ opacainttanſparenset i ci impetuia ſit/ per eam neq;lux diuina in animalis oculũ traduci:neqʒ in deum fenicopu 8 lariqʒ deo dem irrationalis oculus poteſt. Vpi eni receptus eſtin deohomo vbihüan Proceſſ di ſubſfantia coniunctaiet inſerta deo eſtꝛincaſſum expers rationis animal autdiuinã exhu uine lucis rire lucem:aut in ipfum deum euaderecontendit. Procedens quippe adeo diuina lun adeo: tranſit quidẽ angelicã mentẽ ſincerã incorporeã/ imatetialẽ velut nubẽ trãſparẽtẽ· atchin deĩ hũane vſq; mẽtis oculũ/ lux eadẽ ꝑgit acitqʒ hoiem diuie ſcie cõſortẽ CAt hũana Humanũñ mẽs/ cũ ĩferiote ex parte/ materiei et corpi addicta ſit:mox ipſiuscorporis opacitutelue⸗ corpus di dem in homine coliigitur/ ſiſtitut et in inferiorem irrationalemue oculum/ deriuaiulibe uine lucis tur· Eſtenimhumanum corpus terminus diuine lucis: in quod vſqʒ perlata diinlu reſlexio g& mox iilius attactu opacitate ac ſoliditate reſilit:recurritq; ineum fontem! quo pið emeit. meta. Eſt ethumanum carpus:eorum que in deum aſſumuntur/queue deo inſeruntur f A deovt rite difimiri humanum corpus poſſit. diuine totius ſucis meta eiuſqʒ retlen E ſuum fontem recurſus ¶Sunt enim tria duntaxatque in deumn euadereilliq; copulan qu⸗ „ et umanocorpore: contletura natur/ ahumanã totã ſubſtantia:cuius verusct oculꝰ: ratior ahs appellarur:tantum duo entia in deum aſſumi natd eſſe lum ethoiem.tĩq; geminos eſſe oculos Intellectualem et rationalẽ:quidiu lũ/iugiterfpectare et intueri ſint nati:intellectualem in luĩe/ Rationalẽ: in vmbra itaq; que dicta ſunt/ hecelicimus.Sicut deꝰ ſuapte nataẽẽ ſubã ab ernode⸗ẽdta et ande „XrEvrvRWERsRso.Is RppRRrrioEr posrro ãt: Angelica mens Humanus animus et Humanum corpus.Sed cum exhumam⸗— woftemitiißn nim nni win u uni nit lnn ſil un tun 3 mun iu liun inn un iun U Sa. 142 ethomo/ viĩmaterialium cognitionum et illuſtrantut a deo et diuine lucis participatione in deum aſſumuntut. Vis etenim obiecti vt lux: manans ab obiecto/ĩ ſpeculatricem po⸗ tentiã: eãdẽ potẽtiã ipſi obiecto ĩſerere probat quẽadmodũ linea eſt eadẽ/ qua diuia luxin angelicam humanãq; mentem deſcẽdẽs ſpargitur ſupernec; illabitur: et qua demñ vtraq; mẽs/ in ip̃m deũ ſcãdit iliq; copulat ¶Itratõale aũt aial(vtdictũ eſt)neqʒ diuinũ exipe lu mnẽ:neq; in deum ſcãdere poteſt. O beſt eĩ illi vtrinqʒ hũani corꝑis moles:per quã geminis de cauſis/deo inſeri deuiq; fieri prohibetur. Prima cauſa eſt ex parte ipſius lucis. Secunda Facem via ex parte acieietipectantis oculi. ¶ Nam diuina ipſa lux vtdiximus ytrans humanum cor deſcenlus pus in auimalem oculum tr aduci nequit: vt pote que in humano corpore ſiſitur. Acies lucis ab ob item itrationalis oculi/inualida achebes: humani corporis foliditate abercetur/ ne quicᷓ iecto:et a⸗ quod ſupra humannm fuerit corpus: aut quod in illius clauſtris deliteat conſpicetur ſcenſus po CEt hec vniuerſa cla⸗ eentie ob rius perpẽdes:ſii quat⸗ iectum. tuor orbibus/ omnem. 5 oculum collocabis. Diuinum:in orbe me⸗ dio et ommum centro Intellectualem ſiuean elicum:in orbe ſecũ⸗ 5o, qui vndecunq;ĩ di ninũ nitatureuoletqʒ oculum. Rationalem in orbe tertio ꝛqui pari ter/ ſed poſt angelicũ oculum diuinam aciẽ vndecunq; ſpecuietur Animalem deniq; ocu lum:in orbe quarto& vltimo. Diumus autẽ oculus(cum ſitimmul tiplex et natura vnicꝰ: ſiat in medio circulo tantum vnus. Creati veto oculiꝰcum in mul titudine varietate pe ne innumera/ increati diumi ocuii explicent vnitatem)plurimi ſunt circa oculum diuinum deſcribendi. S ¶ Sedet cum duuina mens dieta ſit eſſe lux: Angelica/ velut lumen et albedo:Humanavt rubor etv mbra: Animalis oculus/ vt nugredo et tenebre:hic orbis in quo deum/ aut diuinũ collocabis oculum pingendus eſtabs te aureus. quandoquidem aureum imitari colorem! fontana et intentiſima lux qualis in fole)videatur. Orbis autem ſecundus quem complent angel: albus eſt relinquendus. Orhis tettius/ que manſio lominum eſt: rubro colore infi⸗ ciendus erit. Quartus orbis/ qui animalium manſioni deputatur:atro pullove colo re nigreſcat. Irrationaliur iquidem animalium oculi: ad diuinum conſpectum /exto toce cutiunt /deguntqʒ in regione tenebrarum:et in omni diuine lucis ac fapientie occaſu. ¶Hi itaq; quattuor otpes/ adaperiunt palam: quo pacto deus ſimpliciter hoc ſtnudus ſin 24h r Plicit eſt nudusſin cerus puruſq; angelis demonſtratur. Hominibus vero haud ſimpſiciter ac nudus ſed ange vndecunqʒ adopertus.— autem oculis: cum etangelicis enset umanis animis atqʒ corporibus /obtectus circundatuſca ſi at nu pacto db iiſdem/ſpectabilis eſſe necetu g nbotr CDEvMEXTRORSVS PERINDEATQVE INTRORSVS FSsP K—1 ANGELVSFET HOMO:ETDIVINELVCIS INPLVENMTIa& ₰(acro quodã niſu⸗in deum aſſumuntur:fiunt vtiqʒ participationedij.pro ( S viribusillum imitantes:qui vt naturalis verus/ eternus precipuuſq;de A C celebrai. Euadit itaq; ãgelica& hũana iſitõe natalis deꝰitã exttaleim DſSitra ſemetiplũ trinus: deus inquã duuinꝰDeꝰ angelicꝰ etdeus hũam. ſ Peus enim diumnus/ eſt verus naturaliſq; deus: qui per feiplũ a nullo an⸗ te ſecula deuseſt. Deus angelicusjeſt angelus exceptus in deo: quiaſe⸗ M lipſedes non eſt/ ſed pependita primo. Deus autem humanus eſtliomo; 4.——. 2„ H* qui participatione deideuseuaſit. quiſubſtantiam et vires/cumãprimo naturãliqʒ deoac⸗ ceperit: ope demum angelica ſubuectus eſt in deum. d He autem ſubuectiones diuinarũ virtute ſpeculationum/contingunt. Eſt enim deus ſimplex purus et nudus:angelice contẽ angeli plationis obiectũ. Nil ſiquidem angelico intellectui preſentaturet obicitur: preterſolan ngelice diuinam ſubſtantiam.in quamcum ſubuehutur angelicus intellectus: puram illã et imiutã ſpeculatòis offendit vt pote in qua inuſla ante recepta eſt ſpecies:in quam nulla prioriſecundum natu obiectum ram euaſit creatura.prima igiturimmaculato etper omni ſincero/acfereniſimodeoan⸗ gelica ind:turinſeriturqʒ mens. primaillius nitorem humano intellectui obumbrat. IDiuina autem dyas ſiuedei et angelivnio:exprimut obiectum humane ſpeculationis. Humane Humanusenim intellectusvt diximus:non deum videt ſolum:ſed deum ſub angelican⸗ ſpeculatõis pe pellucentem/ peruium tranſparentem.¶ Nam cum peruenitin deum:inſitam ilvidet cbꝛedtum. angelicam ſpeciem etnubem: que priorin deum euaſerat:illic; prior inſita eſt. ¶Supeteſ autem vtdiuina quedamtryas ſiue hoc totum deus/ angelus/nomo:animali acſenluiobi ciatur/ atqʒ pteſentetur. et tam ſenſus ꝗᷓ irrationale ammaꝛab diuina et angelica vilone humani corporis obice et opacitate ãrceantur. MVnde fit vt videatur deus ab angelont ſol:purus nitidus/imix S tus/ ſine vlla ſpecie et maculoſafacie/ ſine ca hgine er nube. Abho⸗ mine vero vt lunatve⸗ lut ſub inſitione ange lice ſpeciei ſub macu⸗ loſa facie/ ſub nube et caligine. Ab animali autem vt terra per hu mani corporis ſpeciem per materiam et huma nas tenebras. ¶ Appa(0 ret item angelo perſe F 1 vt ſol candidus& albꝰ mimals Hominiper angelicam nubem: rubens vt luna. Animali per materialem hominislu ſtantiam/ nigricans vt terra:id eſt in priuatione/ negationeet ignorantiã ¶ Sunt enima⸗ bedo et nigredo extremi colores:rubor vero medius et deriuaticius color Abedo W colorum:eſt ſimpliciſſimus et primus. Nigritudo vero eorum fims. A bor lux quedãeli bor lux in nubeiet quedam vmbra. Nigritas lux in corpore auttenebre et lucis W Albor omnem recipit colorem etſpeciem:in omnia vertitur/ omnia fit. Nigritudoyerò Analogia jumrecipit/ nulloinficitur: nichil continere aut fieripoteſt. Tta et deus omn eſt omnium:omnia geſtat recipit/ continetĩ ſeipſofulcit/vt albedo.lrrationale autẽm ſi nchil fieri poteſt /impingibile eſt:omnium deniq; cognitionum et apparitionum el? ſic Sacrum e⸗ et vtipla vniuerſorum/ nigritas ignorantia/tenebre. U Angelus ethomo ſunt vtne loqunum ſores ꝛquidiuine lucis/ autin nubem aut in ſolidum corpus icidentia gignuntur. ignis eſt: Angelusvt aer/ homo vt aqua: Animalvt terra. Deus otmensAngelus v i conceptus homo vt vox Animal vtſcriprura.hec ſunt quattuor preclhuã ai Hec vera et ſubſtantialia mũdi elementa. Hec illa quattuor animalia:plenai eloquia oculis ante et retro. O culi enim eorũ ſunt cognitiue facultates: que Iolis 56 6 tuor infunt. Mens diuinus eſt oculus:Intellectꝰ angeiica acies eſt. Rrãtio humana vterq animalium oculus oſt. Ilatio 7 EAa.I. snAC uon —— — cyn gor appaRpn Slnß gonc.LVMAVRROMacv it Ms1Ghls cONlciTR.. cap.Xi. — l CVR CokRpoREys Fr vIs1B1Is SrRs bilis huis mũdi wol:purꝰ ſit/ſiplex/candido/ ĩmixtꝰ/ſineſpecie nubes& caligi neLuna vero inſinceta ſit/ ſpeciei admixta: alteritate nube& caligine ſuf⸗ ac maculoſa quadã facie& pullo aipectu inſignis. ¶ Nã talisã nobis⸗ viſii ſenſibilis iſte fol/ fons totius vilibilis lucis: qualis angelice aciei archa⸗ F nusille/ eminẽtiſimus& exẽplaris ſol/ inuiſibilis fonslucis reuelatur. ¶ Et W qualis rurſũ humano intellecu/ ſub angelice ſpeciei interſtitio nudaturdeꝰ . talis luna noſtrorũ oculorum mortalem aciẽ ferit/ corporeiſue noſtrislumi⸗ mbus(ſub cuiuſdam vmbelle& caliginis admixione)preſentatur: ¶ Eſt enil vt diximus) deus ſimplex& vt ſol/ãgelice cõtẽplationis obiectũ. Idẽvero Vtopertus ãgelica nube:vt facies i eo viſit ãgelica/— cõtẽplationis obiectũ vocat. ¶ An gelꝰ deũ ſolũ& inopertũ videt: nullã ĩ eo deprehendẽs imaginẽ/ nullãue nubilã aut maculòſã faciẽ. Eſt eni angels: primꝰ a deo ꝓcreatus vu lt⸗:quo nullꝰ prior aut anterior in deũ euadit/ in deoq; recipitur. Hui autem acceiſu ad deũ ſeu receptione/ ac ſtatu in deo:ei demũ creature que poſt ange⸗ lum in deum ſucccedit vt homini:reſcratur& expatatur deus vt luna. qui priori creature⸗ ac prime ſue imagim vt ſolſincerusi puruſeʒ ſuffiilſit. ¶ Accedens eni ſecũa dei imago& Acceſſus ſpecies(id eſt homoad deum: cetnit Prius ineo receptam/ primam ſpeciẽ atqʒ imaginem: vtriuſq; di⸗ Lunaſpecie inſignis Sol purus ſine ſpecie. uine imagi id eſt angelicum e nisad deũ. deum operiẽtem atq; obũ brantem: perſimilem ei ma⸗ culoſe faciei/ que eſt in luna.] Peus euim perſe& yt an gelo demõſtratur/ eſt vtſol m qui angelica inſitionetrãſit/= euaditq; in ſpeciem lutie. ab angelo:vt peculummü dum/ ſincetum& Purum Ii⸗ ℳℳ½ FN— „%— &in quo recepta viſitut mago. Nã deꝰ ſpeculũ quiddã eſt:natura& p ſe ſincerũ/ ſine ima⸗ gine àc ipecte:cuius naturales ac v e magines ſuntangelice& humane ſpecies: in di⸗ uuno ſpeculo vj cõtem hlattonis recipiende/deoq; inſerende. 3 — Hana ſpẽs Angelica deo inſita Deus purus Cſcut nempe ialboteiteci⸗— Pi natüs eſt omnis color: ſiue medius vt ruhor/ Kue extre⸗.. E imagine. 41 b honuneve„3 FoOVf pec Uiumin mmagine: mus yt nigritas: ita& in deo (qui lux aſbor& veritas que⸗ dam eſt)& mediꝰ& exttemꝰ J chlor ipſiuſue lucis& ktalis albotis ceriuati eee S einaſtalogia recipiuntut- Vt terta Vrſüna Vt[ol ¶Angelica Igitur ſpecies inſita deo:ilus candorẽ homini in colore medio/ vtin rubro explicat tanqᷓ ſi luxIn nube& claro corpore excepta: per illius tranſparentiam ſpecketur. CRH umãnnã autem ſpecies& lubitantia/cum ob materiam ſit intraniparens: accedens ad eum ipſiq; deo inſita ilius candorem ſuapte nigritate/ irrational animãti inuiam ponit. CEſtenim deus vtper ſe ſi umptusalbor. Vt cum angelo& angelica obtcetꝰ nubeubot &medis color. vt vero cũ homine& inſitione hũane fubſtantie: ngritas/& extremꝰ color. VT 12 h e —— — — Frr vrHnvp IMuknrrochno vrrnua srpt mago/ extremuſqʒ vultus in deo recipi natus.& irrationalis .— 3 .— W/mineinferior· des inſeri& in dco recihi nõ poſir· ¶ Nann ſicut inigtin F/ pingi nulla poteſt viſibiſis ſpecies/ nichilinea ſeribi? minã exprmi im Analogia& in nullũ colorem verti mgritas poteſt/ nullaaffei ac ringi verſicolocin nigritaris. ſ¶ tenta& vbi recepta eſt hũana ſpecies in deoꝛin diuinoſpeculo/poſen 1B ſ nulla nata eſt recipi imagoVbi verointelligis/ſolã angelicã ſpeciẽidet VB euaſiſſe& in deo receptã:ſupereſi adhuc locus hũaneſpeeiet/ quoĩi deon c ipiatur& collocetur homo. KNempe angelica in deo receptio haud extremo colorile medio vt rubori cõparatur qui ahuc nigritatetingi:infici& inſeribi potet. — 6 ¶ Sieut igiturin albedine colorũ fonte& primo:recipi nati ſunt mediꝰ color/ vtn borts — — extremsꝰ/ vᷣtnigritas:& rurſum ĩ medio colore vt in rupore/recipi poteſt exttema nigtitas in nigritate vero nichil: Ita& intellige deũ ſuapte natura& ſubſtãtia caridicantẽ& albi nhoc eſincerumpurũqʒ vtieſt/ angeſo apparerè. Eundẽ vero angelicoacceſſu velutſblen nubibus opertũ:homini/rubrum ſiue vmbratilẽ demonſtrari. Humana vero jnſitione ei dem omni poſtergate creature ciaudidenegari pullũ euadere: imperuiũ/ incognitũ inze ceſſum ¶ Eſt eni homo vt diximus verus mũdi lanus:cluſius& patulciꝰ/ hoc eſtapetien & claudens Omni nãq; inferiori creatute:diuinũclauditaſpectũ oecuitq geunitn ſecõtinens& adiiferiora nulla traducens. Idẽvero in altum& ſirſũ pergentibus prin Homo mũ eſtdiuini tubatis ortꝰ/primꝰ cui reſerat& adaperiturdeus:primeinteſlecualis můc⸗ qianus. ue/ primum diuine lucis ſpeculũ ·& immortalitatis initium. UIdem vltimus& prims q⸗ . uinitatis particeps elt:vltimus& tertiusa deo/ primus a inundo/totiuſq; ſenſibilimun deus. CIple preeſt nocti: ideſt fenſibili můdoiſicut& angeluz diei ideſt iutelen *— ali mũdo. Pius inteliectus vt luna eſt:& eius obiectũ vtluna. Angelicus verointelieu ſol eiuſquoq; obiectũ vtſol. ¶ Sol ſoli obiectus eſt:& luna luneſã natura obiectatip⸗ ſentata. Sol a ſole& luna a una:deprehẽdi᷑/ ſpectat᷑viſiur. ¶ Nã ſimile ab ſolo ſinze Hoĩs& in⸗ prehẽdi K ſpectari natũ eſt:ſiplex aſiplici imixtũ abĩmixto/ mitũ& variũ/ 3 mixtoe eellectus& rio.i Des natura ſiplex eſt:& angelicꝰ ĩtellectꝰ cui patetdeus:idẽtidẽ ſiplex.ũa 3peto obiectũ vt intellectus: mixtus eſt&ſpecie affectus id quoqʒ quod humano obiſcitur intelledui hau luna. ſimplex eſtdeus:ſed adumbratus/ opertuſq; deus. b1hie Simileſii QVET PROpRLA ANGBELICE ET HVMANECONTEM Sleum. PLAT01s OklRcTa. Ei D S NGELICE Er QVOD RHVMaNE CO plationis obiectũ:quid natura ſpectet an gelus/ qdue ſpeculetlieno hec ratio ꝓſequet. ¶ Des& außelh medio diſcluditu Deꝰ autẽ obiectũ eſt& vtſpeculũ: angelꝰ vero vt ei oeul keſpec⸗ lattix potentia.Vi autẽ cognitionis:& potẽtia obiecto inſeriineo recipitur:& obiecti ſpecies/ĩ potẽtiã manãs iea ſiſit᷑ colligitut eõ⸗ netur. d Deus igit vt deꝰivt ſiplex purus& imixtꝰ anre angelicũi tellectꝰ vt intellectꝰ vt ſimplex/ purꝰ/ ĩmixtus:priuſqᷓ diuia ſpẽ miſceatꝰ vt nõdum ſueyi⸗ eſt in eo diuina ſpẽs: cognitiua dei facujtas& potentia vocat᷑. ¶ Piuĩo autẽ&angelicoco⸗ greſſu& mutua eorũ acceſſione:finge coaleſcere hinc ſile hũano intellectuiline hian pſile obiecto:& vtriq; lunã ac dyadẽ. ¶Nã vt receptꝰ eſt angelꝰĩ deo vtobũbraii cper angelica nube deꝰ: ĩ hũc modũ ab hoie cõtẽplabilis& ſpectabilis eſt: euaditq; hůane me⸗ tis obiectũ. TSicut enĩangelicũ obiectũ eſt ſiplex nuduſqʒ des/ ita& hũanũ obiedtũyela vmbratiliſqʒ deus.Sicut angelꝰ intuet deũ ſolẽ /ideſt purũ/ imixtũ& ſine ſpẽ:ita& höi uei deũlunã hoc eſtdeũ ſub nube& ſpẽ angelica:& ĩ quo ãgelics vultꝰ inſitꝰ eſt prior. verodiuĩa ſpẽsĩ ãgelico recepta eũ ĩtellectu:vt mixtꝰ eſi& inſignis duuiafpecie/int led angelicus:cõflat i quod ſile eſt hñano intellectui.¶ Eſt enĩ hũanus intellectꝰ intellei⸗ mixtꝰ: id eſt itellectꝰ ſpecte/ vultu ac diuia imagieiſignis. ¶ Nã ſicut aliud eſtſpeculũ peculũ mixtũ: ĩquo adu recepta ẽ& viſibilis imagoſvt eni Ipeculũ/ ſiplex eſt& carẽsin Line ita& alius eſt intellectus/& mixtusintellecꝰ.¶Intellectusquippe/vt huiuſinodi mteliectus purꝰ eſt& ſpecie imixtus:qualẽ angelicũ natura cenſemus. Vt veto intele eſt diuina mixtus& affectꝰ ipecie:hũanus eſi& ſecundus mtellectꝰ& dyas. * 7 e acceſſũ/angeſiciitellectꝰ dicii obiectũ. ¶ Paripactok ang li Sa. 4 4 Cgitur K& purus eſt deꝰ/& angelicus intellectus itidẽ purꝰ. Vterq; eſt ſol: vterqʒ& monas tlie tamẽ obiectũ/ hic vero potehtia eius cognitiua.Ille rurſũ vt ſpeculũ: hic vero vtſpecu⸗ lator eiꝰ oculꝰ Purũ ęſt ſpeculum& obiectum: Purꝰ& eſt eiꝰ oculus et cognitiua facultas. Pe⸗ ſpeculũ eſt kberũ& imatetiale: angelicꝰ quoq; itelledꝰ ocukꝰeſt imaterialis& liber. Acceſſu autẽ& congreſſione amborũke angelica ſubſtantia/ inſerit deo/ et diuina ſpe⸗ Eies in angelico intellectu ſuffulget. Congrediũtut eni copulanturue ambo deus angelo: Ingelus deo· In deo fulcitur angelusiin angelo deus diiuinaq; ſpecies. ¶ Hoc itaq;cõgrel ſ. egemino ſole: intellige geminã exoriri proferriq; lunã. E duplici monade duplicẽ ꝓſi⸗ lire dyadẽ. E geminis ſimplicibꝰbina cõpoſita: hine/ quod hũanũ itellectũ: linc verol qc ũaniintellecꝰ exprinut obiectũ. Eſt eni hũanus intellectꝰ:tanij angelicus ĩtellectus cum diuina ſpecie. Human vero obiectũ:tãqj de⸗ cũ angelo ſũptus· ¶ Nã intelleciꝰ vt per ſe⸗ ſine duuma ſpecieiangelicus eſt. Et deus vt ꝑſe ſine an gelica mſitione:angelicũ cbiectũ. Acceſſu autẽ diuine ſpẽtmn angelicũ ĩteliectũ:prodit intellectus mixtꝰ afiectuſq; ſpecie qui ſimtiliseſt hu⸗ mano· Ppſitiõe vero ac ſtatu angelice ſubſtãtieĩdeo yt in Pentnieeee quod hũanoſi⸗ mile eſt obiecto id eſt ymbratił des. ¶Igit afolevi⸗ d. ſit ſol a luna luna:a monade monas/ a dyadedyas A puro õculo/ purũcernii ſpeculũ:abĩmixto ĩmixtũ: A ſimplici ſiplex: nudo nudũ: A lihero liberũ atq; ablolutum. S imliter& ab oculo mixto& corporeo amictu inueſtito:mixtum pariter cerni ſpeculuvul x iu aliquo arc; effigie figuraeũ. Ambo inſuper ſoles:/ vtram; lunã gignũt. Ambe monadęs: geminã pari( unt dyãdẽ. Simpſiciũ& primorũ acceſſu:ſecunda& mixra ꝓcreãt. inpte obiecti obiecta:& ĩ pte potẽtie pſe facultates& cognitiue vites.¶ QR ſi ſiſterevolu? eris hominẽi deo& in homine deũ:cõplebis vtriq;/ ⸗ ſtertio diſtantiũ loco cõgreſſuy tryadẽ. Pſtenmho⸗ mo vltimus qui euadit/ſcanditq;in deum:& iterum vltimus in quem demittitur deſcenditqʒ deus. CTRINA PSSE SPFCTATART OBECTA QV QVE SPPCTATIVA Fr SPRBCvVLATIVR.. CAP. XLIIII. —— MONADIMONa OBIEcCTA PST/FTDVAS dyadi & tryadi tryas preſentata. Sicuta ſole viſitur ſol a luna luna:ita& ter⸗ reterra oppoſita& cõtrapoſita:& a terra ſpectabilis terra. Fſt enim deus olangeb Luna: Hõtterra. Et rurſum angelus ſol:homo luna:ittationa⸗ e aial terra. Des ſol cognitꝰ: angekꝰ! ſol cognitiuo. Angelus ſpe tata lu⸗ homoſpedtatiua& intuitiua luna. Hõ deniqʒ obieda& cognita terra tnale veto animalſpectatiuus eius oculus. ¶ Alius enĩ obiectorum Que ſint potentiarum ordo· biecta ſunthec Peus/Angelus Homo · Fo⸗ opiectaet m vero potentie Augelus HomoIrrationale aial Deus ſũmum eſt& omniũ obiectum q̃potentie⸗ Sol& monasnullusi preterq ſui ycognitiua potẽtia. Angelꝰ ſecundũ obiectũ eſt:& prima der ſpeculatrix acies. que vt obiectum dyas eſt& luna:vt vero potentia ſol eſt& monas/ guraſimplex immixta:ſimplicis& immixtidei cõtemplatrixu. ¶ Homo vero eſt cogno⸗ ſibilium quidem& obiectorum vltimum: non tamen vltima ſed ſecunda vis cognitiua. Hoiigitur vt ſpectabilis eſt:tryadi& terre comparatur:vt vero ſpeculatiuus/ dyas eſt& Irrationale Luna Spectat enĩ& intuet᷑ angelicã dyadẽ: ſpectat᷑ vero ab irrationãbili tryade. ¶Demũ aĩal ſpecta⸗ rationale ziahab ordineke k rieſpectabiliũ atq; ohiectorũ eximitur. quãqoquidẽnulia eſt bile noneſt hfetior ceatura⸗ pticeps cognitiue facultatis: ꝙui ratiõis expers creatura pᷣſideat quã re⸗ 6 i qua merito reuerẽda ſpectabiliſqʒ cenſeat ¶ Itaqʒ mutã animãtia: ſpe tät guidèſe rnüt& ituent᷑ hominẽ vt p̃ſidẽ/ vt ſuũ ðhiectum K finẽ: illi obtẽperãt illũ fe⸗ uũk. Sedeñ ab iferioris gñis ẽte mime ĩ honore habeãt mimeq; ſpedẽt: ab obiectorum e Pecabiliũ ſerie acxatione faceſſũt/ ſoliſc; potẽtiis ac ſpeculatiuis facujtatibꝰ ãnumetant᷑. Fleniſn irrationaleanimal/ incoꝑnoſcibile quidem: ſec tamen cognoſcentium vl imum am cũcoʒ nitio omnis intuitio/& ſpeculatio ſir perpetu quidã poſteriorum& inferio⸗ tumĩ anteriotã& põtiora fucẽſſo/ ſiue in deũ ſummũ omnium obiectum naturalis cona⸗ t1 ————— L tus ac niſus:e quattuor primis ac precipuis entibus: Peo/ Angelo/ Homine⸗ Animalim toꝛanteriora& ſuperiora tria ſab inferioribustribus:figillatim ſpectata& cognita dicunu & he potentie/ Mla vero earum obiecka cẽſentur. Trina eni ſunt obiecta&— potẽtietrine. CDeꝰ igit ſicut ſolũ ſpeckabilis eſti N nulliuſq; potioris ſpecta- potẽ⸗ Deus ſolũ tius. ita& irrationaleani tie ſpectabilis mal duntaxat ſpectatiuũ aial ſolum eſt:& a nullo iferioreeua ſpectatiuũ qit circunſpectum. ¶Supra deum/ nichil eſt— quod ſpecket᷑ a deoiſitqʒ diuine contemplationis opiecũ. Infra itidem animalhmulla eſt gnitio: nichil degit cognitiue facultatis particeps · a quo ſpectari debeat animal. c⸗ NMAKEM SENSVM IN AL.TIORANITENTEh FINla B ANMALIITAOQVEIRRATIONALI SPECTATVRCOxsh citur edinoſcit ſolꝰ hõ. Nã ſenſitiue virtutis acumẽ exterebtate hoiem ad angeli/ aut dei vſqʒ cõſpectum pertingere nequit. ¶ Humani ſquden corporis opacitate: attatur:atqʒ in humano corpore/ vt in proprio obielo K s naturali fine ſiſtitur. ¶ Humane autẽ cognitionis& rationis acies re Vin angelum pertẽdit. qui cũ& tranſpareat vt nubes: haud iniꝰ ſiſtii colligiturq;.ſed exterebrato eo/ in anteriora& altiora pergẽs/ adi deum pertingit in quo demum vt precipuo ſũmo& vltimo ᷣpiedo acpi prer ſe ſpectabili fint. Angelice porro cognitioni: primus& vltimus qui in rectũ octu⸗ Ratio ad⸗ rit/ qui illi obiſcitur& preſefitatur: deꝰ eſt. Heo autẽ nichil eſt obiectũ:ni ab eoſpectabie uſqʒ deñ C Itaq; in rectũ/in anteriora/ in natura priora& potiora(vero& natutali cognitionũo⸗ fertur. dine atq; aſpectu) ſuccedẽdo:animali ſẽſui/ obiectus eſt ſolꝰ homo:]iomo vns/ab aialiſye⸗ ctandus: Humano vero afpectui obiecti& peruij fũt:angelus& deus. An gelo deniqh des. CIn orbe autẽ& circulari in feipſũ flexione: ſenſui obiectũ eſt nichil.quandoquidem ſẽſis minime ſuiipliꝰ arbiter/ aut capax efficiẽ:neqʒ poteſt irrationale aial/vlla vi noſſeſe⸗ ipſũ. ¶ H umana autẽ ratio:ſuiipſioin orbe cõpos euadit. Angelica itelligẽtia/ itidẽſeßan incirculo capeſcit. Mẽs quoqʒ diuina:in orbẽ voluiẽ/ ſeipſam prehẽſat /ſuiqʒ capax& chpo efficitur. NRurſũ in ſeſu/in mutoaĩali/infra rationẽ:nuſla ſapiẽtia locata eſt nulbſuiahe⸗ ctus nulla ſui cognitio. TIn hñana ratione/ prima ſurſũ pergẽtibꝰ/ occurtit ſapiẽtia: pins ſui inſpectio/prima eiuſdẽ in ſeipſũ glomeratioi Angelicꝰ autẽintelleckus/ ſecundũ cſl orbẽ:in eo ſita eſtſcda ſapientia. ¶ Diuina deniqʒ mens/ a nobis eſi vltims orbisa naun &ab eterno primꝰ.Hũana ſapiẽtia tryas quedã eſttriumue noticia:Hoĩs Angeli hei Infra rõnẽ Angelica vero ſapientia dyas et& cognitio duorum: Angeli& dei. Diuina demum ſimpb nullaſapia. ciſima eſt& monas:qua deus dei folius ſpectatiuus& cognitiuus pdicatur. WMNMãquiib angelo hominẽ/& a deo vtrũq& cognitũ& ſpectatũ contẽdit: prepoſtero& inuturiw⸗ gnitionũ ordine pergit. ¶ Sunt eni inferiora& minus preſtantia? naturales queii ſipe⸗ norũ& preſtãtiorũ potentie. nate eorũ ſpeciebꝰ affict:in ea niti atqʒ in eis recipi Supetior veroſũt vt inferiorũ& ſpecatiuorum oculorũ: actus lumĩa /ſcopuli/ fulgores& hiela ad quorũ culmina K& eminentiſſima faſtigia/ inferiora pfedtionis ſue cauſa p riribusſcidunt. ¶Pt cũ oĩs cognitio trinitatis numerum inuoluat/i itq; trinitate pfecta(continet enin her tribu s:potẽtia/ obiecto& amborũ actu)erit hñana ſapiẽtia ter trina: Angelica/ biltina Di⸗ uinã vnitrina. Nam trina cognirio:trina trinitas eſt. Geminecognitiones/ gemieſittii tares/Vnlcã cognitio: trintas vna. ¶ Fx his maifeſtũ eſt opacã hdani corporis molẽ cauſi⸗ eſſe: ne ſuper 10re ex parte diuia lux/irrationali creature homine ifetiori ſ uffulgeat.& nee pte inferiore aĩalis ſeſↄ: quiciᷓ intra aut ſupra hoĩs corpus intueatur. Arcet᷑ en ab humno corPore diuia lux: ne vltra hoĩem traducat. Arcetur& ab eodẽ aialis ſeſo:ne ſupra homil vis illiꝰ ꝑtingat. Humanũquoq; corpus/ illine meta eſt dinine imaginis totiuſq; inuiſbils lucis in fũma reflectio& in fuum fontem recurſu s. Hinc vero terminuseli ac finisinat⸗ nalis ſenſus: eiuſqʒreflectio& recutſus in ima. g xuu nie (a ül um 6 un g it uu ju TO RXNGELVS INTELLIGAT FINE SPECIE FT IMAGINE:HOIO vxo cVhi Spxciß E iaci. cap. xLVI. s rrExu QvE NVpERPicra ErpERTRacrara sVRr manifeſta eſt angelice& humaneintelligẽtie/ſiue intellecttonis differitas. 7 Que ſimplicior ſit angelica/ an⸗ intellectio: quẽadmodũ& ſimpliciꝰ . 4 angelicũ ꝗᷓ humanũ obiectũ. Et intelligat angelꝰ ſineſpecie: homo vero cñ lpeeie& imagine. ¶ Nã vtriuſq;& angelica intelligentia/& eius obiectum: 3 pura/ſincera ſimplicia& imixta ſũt veluti monades& ſoles. Hũanus vero iintellectus& eius pariter obiectũ: vtrinqʒ mixta& operta ſunt velutquedã dyades& lune. quel vtdocuimus) naturãli quodam vttiuſqʒ prioris mona⸗ dis& ſolis acceſſu cõflantur.¶ Vt enim miſcetur diuina ſpecie angelicus intellectus:cõflat id quod ſimile eſt hũano intellectui/diuina ſpecie inſigni. Vt vero inſitus eſt angels deo/ vt deum ſua obübrat caligine:humani intellectꝰ obiectũ complet. ¶ Angelus eni deum vi⸗ det purũ ſimplicemimixtum:ſine ſpecie& imagine/ vt monadẽ& ludiciſſimũ ſolem.i quo nullam deprehendit effigiem/ vmbram/ nubẽ aut caliginẽ. ¶Hic autẽ cum vi cõgnitiònis primus euũdat in deum/recipiaturq; in deo:fit vt des ab angelica inſitione& cõtundione aliquopacto dicatur vmbratilis/ effi giatꝰ/ adopertus: perſimilis ſpeculo/ indita ſpecie atqʒ effigie adũbrato. Hec enim effigies:eſtangeli indiuino ſpeculo/ tanqᷓ potẽtie in obiectore⸗ ceptioaucinſitio· Sub hacirachangeliea efigie imagine& vmbra:cinũſpeculũ huma⸗ no intellectui qui poſt angelicũ intellectum fecũdo loco in deum ſuccedit/ nititur euadit) reuelatur. ¶ Hanus eniintellectus/ quem in deũ angelicus preceiſit:·deum ſpeculatur ci Angelꝰ de um videt vt ſpeculũ ſine ima⸗ gine. ſpecie ideſt cum angelica efiigie. Deñ cernit per ſpeciẽ/ ideſt per angelice faciei& ima gis — vmbram. per quam haud ferme ſecus noſtro des intellectui pellucet: qj lunare ſpeculum/ fub vmbrã& inſitione maculoſi vultus noſtris oculis demõſtratur. Intelligit igitur an⸗ gelicus intellectus cernitq; deũ ſine ſpecie& mmagine:vt monas monadem vt ſol/ſolemvt immixtus oculus imixtum ſpeculum. Humanus vero cũ ſpecie deũ videt: hoc eſt peran⸗ gelicum vultum/tgnq̃ dyas dyadem:luna lunam/ mixtꝰ oculus mixtũ ſpeculũ. Operta po⸗ tentia/ opertum obiectum: hoc eſt deum nube tectum& ſub angelica vmbra delitentem ¶ Pſt enim angelicus intellectus:ſimplex prima& immediata deiſpecies:& vt vere intel⸗ lectus. Humanus vero ſecunda& geminata dei ſpecies/ diuineq;ʒ imagini⸗ reſumptio& yt meõria. Ex his quoq;diucer cur viſibilis iſte mũdanꝰ& S corporeꝰ ſol: mortaliũ noſtrorũ oculorũ ifirmã& inbecillã 2 aciem/ caliganteſq;& inualidos obtutus: exuperare per⸗ ſringere& obtüdere videatur. Luna vero temperatisigni⸗ bus/ remiſſioribuiqʒ lucis fpiculis:ſeſe nobis innocue viſẽ⸗ am prebeat. ¶ Eit enim ſolis lampasivt ſublimiorisoculi (velut angelici intellectus)obiecti veſtigiũ. Luna autem id quod noſtris intellectibꝰ a natura obiectum atq;preſenta⸗) tũ eſt:congrue exprimere videtur.Sol viſibjleſi Cur ſol in⸗ nocue a no bis videri ne at gnumeſt:angelicetotiusſcientie& contempla⸗ tionis. Luna vero viſibile itidem ſignũ: hũane ſpeculationis atqʒ ſcientie. ¶ Nam angelico in⸗ tellectui:patet deꝰ vt ſol:& vt ſpeculũ ſine ima⸗ gine. Humano vero inoteſcit vtluna:vtue ſpeculum vultuꝰ Aiquo/ſpecie atqʒimagine inſigne. Eſt enim ſol ſpeculum nge ſine imagine: Luna ſpeculum figuratum: inſitam geſtans effigiem. ¶Et ſi angelicus intellectꝰeſt prima proxima&„—. immediata dei imago efũgies ac ſpecies: inter quã& deũ 7 nulla ĩterhyat media ſpecies aut creatura: qui fiet vt ange⸗ licus intellectus/nõ per ſe& ſine intercurrente ſpecie/ deũů intelligat. Hũanus autem intellectus/ cũ ſit ſecunda mediataqʒ dei imago/ vultus aeſpẽs: qualis vtiqʒ eſt/ taliter profectò& iple deum intelligit. Cum enim mediata& ſecundait: immediate/ per ſe& primo intelligere deum nequit fed mediate angelieaſpecie& imagine deũ intelligit: per quam& ipſa ab obiecto proprio/ hoc eſt adeo diſſare comperitur. 4„— S leebeeee L. cO SoLEFT LVNA O MNIS CREATE SAPIENTIE SVNTP — OL DVORVM FST VISIBILE S5IGSNVM: ANGELIClin ua intellect& angelici obiecti. Luna vero idẽtidẽ dubrum:humam e ctus& human obiect ieſt viſibilis expreſio ¶ In fole lux eſt ſinceta ſi. macula/ſine nube/ vmbra aut caligie. In luna vero adymbrata&. nuxta viſitur lux. Sol ſpeculũ eſt ſine imagine& ſpecie. Luna ſperi ſ mixtũ:viſibili ſpecie& imagineinſigne. ¶ Sol igit& luna ingẽtiamůdi — 33 S iuminaraac lucidiſſime terreni orbis fac es: omnẽ nobis creatã fapienti⸗ am inlnuant. omnẽ diuinã apparitionẽ reſerant: modũlomnẽquocrea tũta cũ intelſectuals tũ ſenſibilis/ angelica& hüana:euadit in deñ fitq; diuinitatis/ imot⸗ 2 talitatis g&e vere beatitudinis ꝑticeps:adaperiũ t.¶ Angelus prunꝰ: homovltimꝰ/euadiin deũ. Irratiõale vero animal/ in deütrãſit nũqᷓ· In deopri ma eſt ſubſtãtialis& incteataſiy⸗ entia. ¶ Poſt autẽ deũ angel⸗/ poſt angelum vero hõ ſapiẽtie cõſortes: ambo& diunek proprie cognitiõis acſciẽtie theſauro locupletãt. lrrationale aal inops& expersſapientie — neq; diuie/ neqʒ; ꝓprie co gnitionis aut imortalitatis munere dotat. ¶ Diumna ſapiẽtia im Diuina ſa⸗ mutabilis eſt:perieuerãs iſapientia idẽtitate/ bonitate/ virtute/ pulchritudine luce&cla pientiaim ritate.eliminans ab ſeſe fugãſq; ꝓcul omnẽ inſipiẽtiã/ alteritatẽ maliciã diſimilitudiuem mutabilis. inequalitatẽ/ pmixtionẽ tenebra tũ obſcuritatẽ/ infirmitatẽ& lapſum. Omni inſupobluio⸗ nereperitur ſuperior/ omniſuii gnoratiõe candidior: vaſtis errorũ ſyrtibus& pᷣcipitifuli⸗ tatis abyſſo ppetuo inacceſſa. ¶ Angelicaautẽ& hũana creatute:vaſcula quidẽ fũtlahẽ⸗ Angelica tie capacia diuieqʒ imaginis ac lucis natalia ſpecula/ ad flexanimã ſapientiã pᷣcipue nan & humana g archanaquedã diuini fulgoris prõptuaria. Quia tamẽ haud eterna ſũt/ ſedex nõ elein mens:labi eſe pdierũt/ labi potuere in deterius:& lapſa tãdẽ a deo atqʒ ab eiꝰ pace diſſociata: pilbi potuere. jia ſunt effecta. Euaſerunt eni ĩſipiẽtie /alteritati/ ineqᷓlitati/ diſimihtudini/ ꝑmixtionvu⸗ etati/ diuiſioni ignorãtie tenebris/ erron ũ pᷣcipitijs/& mortis obliteratiòi obnoxia. ¶n⸗ tionale vero aial liberi exors arbittij/ vtpote cuius ĩ hoĩs manu verſant habene:ab ſuoor⸗ dine haudꝗjqᷓ decidie/vimq; lue natureſituliſſe dictitat. Quod eniĩ docile& adſapiẽtde non fecit: in iſipiẽtiã mutari nõ potuit. ¶S icut nẽpe a naturã iubet:ilhꝰ inſtructu motitai Irrationale Homini paret/iili ſubdiẽ/ ab eo regit᷑. Nil ſibi conſciũ eſt:nullius ĩmortalis diuiniq; fulgots aĩai neq; ſa particeps⸗ Neq; fapiens neqʒ inſipiẽs/ peccans aut impecans cenſetur piens neq; DFBIWNa CONSTANTIA: ET ANEL.ICO ATQVE HVM inſipiens. NO LAPSV.“ CAP. XLVIII. —EVS A DFO cCRDERE NON POTESTDEVS NEGAk ſehli diuidi a ſeipſo/ diſſidere ſibimet aut non eſſe deus nequit. ¶ Sẽpereni de Neſt ſecũ iugiter vnꝰ eſt/ vmus volũtatis: vniꝰ& indiuidue ſubẽ/ĩtrinitate ꝑſiſtẽs ¶Angelꝰ aute iprimis a deo:Homovero deinceps&a diuina&ib angelica pace deciderunt · fuitq;ʒ illis diuina ſeceſſio/ primaue adeo prol Apſio:& ꝓprie ipſorũ a ſeipſis/& mutue abĩuicẽ diſcordie cauſa. ¶Naml⸗ cut ois numerus/haudaliter cõ̃mnctus adiugatuſue vmtati nerorun föti& qᷓ pticipatõevnitatis vnvẽ:ſñ qj& tota nũerorũ ſeries/&glc; nůen ſibiipſi& alteri diſſidet/ diuiſuſqʒ eſt& plurimus:ita& nullopadto qᷓ diuine vnitatis patul fuſione/& ſuꝑ oẽm creaturã vnifice ipſiꝰ virtutis deriuatiòe: vnuerſa creaturarũ enies⸗ eſt vna. ¶ Tolle autẽ diuinã/ fõtanãqʒ vnitatẽ:in mũdo/ ĩ creaturis/ pax ſupereſt mlaun tas& cõ̃cordia nulla. ¶ Que eni cũ deo vna nõ eſtnec; cũ ala vlla neq ſpla ſecipoten eſſe vna. Que ſciſſa& feparata eſt a deo:& omni alij/& ſibiipſi aduerſei oportet. ¶ ilin vnitas oĩs vnitatis: pax pacis/& cõcordie concordia eſt cauſa. Diuina quoqʒ us/ diſidẽt & diſcordia: oĩs& ꝓprie& mutue litis/ diuidij diſſidẽtie& diſcordie eſt caulã. ¶ Per dui⸗ nam ineffabilẽ pacẽ(vt diuus areopagita teſtat)neq́ʒ ampliꝰ aduerſũ angelos/dut deum belligerare diſcimus.ſed cũ ipſis vt aut? diuia potiꝰ ꝓ viribus peragemꝰ ¶Sine diuinã aute pace:necʒ pli nobiſcũ/ neq in iuicẽ neqʒ cũ angelis/ neq; cũ deo cõgrumus inſerimui vnimur. ¶Sicut diuina illa ſupſubſtãtialis/ intimu& eterna triũ diuinarũ& beanſimui perſonarũ trinitas:gemnis ſibi cõnexa eſt vinculis biniſq; nodulis ſecũ coheret/ lu zin tia& voluntate( ſunt eni diuuine tres perſone:& eiuſdẽ ſubſtantie& concordis atq; indi⸗ ſidentis volũtatisĩta& oportet extimã triũ imaterialũ precipuorum& imortaliũ entun Dei Angeli& Aie trinitatem(nam& angelus& aia dij quidã ſunt& diumnifere cteatue cum ſubſtantia diſñdeat/ ſitq; diuiſa: reliquo faltẽ vt voluntatis vinculo ſibi ſieri conlon⸗ atqʒ vnam. Eterne& interiores dei ꝑſone: vniũtur& ſubſtãtia& aſenlu volũtatis. Fue Analogia. — — — 8 „ — 46 rioris autẽ trinitatis perſone: Nes/ Angelus/ Homo:cũ ſubſtantia quidẽ diſſite ſit et trine: nulla earũ fupereſt ᷓ volitonis mutueqʒpacis& concordie vnitas. ¶ Intra ſedeꝰ peiſonis trinꝰ eſt: ſubſtãtia tamen& volũtate vniformis ac ſibiipſi concors. Fatra ſe vero deus pſo⸗ nis& fubſtãtia trinꝰ eſt: Peus/AngebꝰHomo. que&ſi voluntatis aſſenſu pares&bicon ſentanee erunt:in optimoſtatuerũt vnuerſa. ¶ Omniũenĩ principiũ ficuti monas eſt:ita& debetoim finis/ ſtatus& conſumatio eſſe monas. Nempe& ipſiusd yadis numerũ:velut pri mum qui aà monade deficit: vt diuidij totius& duiionis authorem/ vt defectꝛonis& prola pſiõis initiũ: vtdeniq; materiei nũerũ& nõ entis vicintã:pleriqthcologorumadeo collu⸗ tilant/ repudiunt deſpiciũt: vtifamẽ appellitẽt.¶ Ni qppeeſ in vniuerijs nõ vnů Nildua Nichileſt le/ Nil aduerſũ ſe aut alid qduis diſidẽs:pᷣter delapſã a deoangelicã& hũanã volũtatẽ. He non ynũ. eteni volũtates: diuini amoris defectu materiei affixe acſui decoris oblite:ĩ permtioſiſſimũ utexitium/inmottem: immortales ruerũt. ¶Non eniſiuxta diuiniloquos pſfalinos cũm honoreeſſent& dei ſimiles: intellexerũt. Comparate ſunt brutis& iumẽtis inſipientibus:& ſimiles facte ſunt ilis. ts CVENATIOSAPIENTISFX SIMILITVDINE vISIBILIVNM OCV⸗ OLVMVSDEMVMEX SIMILITVDIN E VISIBII.IVM, N OSTrc Frũ oculorũ: fapientis venariperſcrutariq; naturãi Noſtri quippeviſibles S0 oculi perpulclue inconfumati imperfectiqʒ hominis/exptimete intellecũ vdentur·¶Ambo eteni oculi integri equidem pfectiq; ſunt orbes:haud tamẽ integre et toto orbe vident.ſed dũtaxat ad mediã ſphercpartem mũ dũ verßluce coloribuſqʒ cient᷑. Reliqua veroſphere medietatꝭ ua geſtᷓ 1 ra capite quaue intra loĩem ſpectant:natura ceci ſunt et neq; ſucis exc Sne ere ſpicula/neqʒcolorũ feriri ſpeciebus nati. ¶ Carnalesigi noſtri oculi: erme⸗ haud miuus ſũt natura ceci/qilluſtres luciſue capaces. Intãtũ ĩ tenebris degũt:quãtũ in lu 3 vit ce Sũt deniqʒ tãtũ nõ vidẽtes: quãtũ vidẽtesi Nẽpe extimis dũtaxat᷑ ſuorũ orbiũ medietati— e ho vidẽt excipiũtqʒ lucẽ& viſibiliũ ſpẽs rerũ. Internis vero medietatibꝰ/quibꝰ lꝛoĩ capitiq;ĩ⸗ ſt viionis haudquaqᷓ exercẽt officiũ ſed et ceci ſũt& ĩtenebris degũt¶ Q uid obſeero tã lucida promũt ſignãrqᷓ naturã inchoaſſe quidem hoiĩem?illũ tamẽ icõſumatũ ĩperfectũ S reli quiſſe. vt pote cui ſubãm /cũ idulta ſit:ſapiẽtiã tamẽ ei mime indiderit. Sue cui/cũ mñ⸗ dũ& exteriora queq; ẽtta:extima ſẽſuũ cognitione/ ſpedtare et exlꝛaurirę poſſe donaterit/ſe plũ tamẽ et quꝰcũq; intra pectora gerit/ iterna cognitione luſtrarerim riq; poſſe:haudqua q̃ ab initio condonauut. ¶ Aperuit eĩ natura ab initio mun Müdanus— X danũ dũtaxat& extinũ hoĩs oculum. Hũanũ vero atqʒ iter— nũ eius oculũ clauſit · operuit cecũqʒ reliquit.¶ Nã finge am borũ oculorũ liquidasviſiuas perſpicaceſq; medietates:ſuo cõeurlu gignetevnũ quẽpiã oculũ totũ vidẽtẽ. huncoculũi appellamꝰ mundanũ. Internas quoq; cecaſq; medietates:ĩ⸗ tellige paricongreſſu! efficere vnius oculi ex toto ceci orbẽ. F Hic ocułꝰprioti ex aduerſo dyametri collocatus atqʒ oppoſi M 0 uãtũ na⸗ tusa no his dicitur humanꝰ. ¶ Adeſtigitur liactenꝰ natura tura homi⸗ hoĩni qua anteriorẽ extimũ mũdanũue eius oculum:ab ini ite tio eificit illuſtremiilliqʒ mundumv niuerſum preſentat atq— affuerit offert. Q ua vero eiinternam poſteriorem et humanã aciẽi H ũanus 1 cecã reliquit: eatenꝰ hominẽ pauxillũ deſeruit: voluitqʒ vt propriis officijs ac ſedulis acti⸗ bus homo emenjdicatum a priore oculo lumẽ! in fecundũ oculũ ĩportaret: euaderetq; de⸗ mum& ipfe oculo vtroq; illuſtris ¶ Eica id quippe/ humane omnes virtues atq; negocia verſantur:vt a priore oculo natura illuſtti deriuetur lux in fecdum. Smue vt homo/ cui im⸗ Primis obiſcitur illuceſcitqʒ mundusidemũ ex mundo/ redeat in ſeipſũ. Vt item expriore mundi luce atctz ſciẽtia: propriam jucẽ atq; ſcientiam elicere diſcat. ¶ Haudeni mũdana lux eſt fapiẽtia:ſed eſt ſapientie initiũ: Piꝰ vero ſciã qd eſt precipuũ preſtãtiu& ꝓpterſe ſvt hominis/ ꝓpter quem factus eſt mũdus)hec ſa piẽtia vocitatur. ¶ Neqʒ enĩ ſapiens eſt qui priorem tãtum aciem: gerit iluſtrem:quiq; dũtnxat in inũ dum ſpectare ſufficit. ſed cui vterq; oculus/ adu perſpicuus ineſt:qui& in mundum K& in ſeipſum ſpectare poteſt. Gui temvt bifronti Iano:tam extima/ðᷓ intima:agnita peruta& m anifeſta ſunt. 3 Mundanoſiquidem oculo:mũdũ ſapiens perluſtrat. Hũano veto;quicquid iber ſub 1 E 4 L cute/ rimat᷑. Claues getit ſapiens/& mundi& ſutipſius: hac/ adaper iens mundũilla ſei⸗ Claues ge⸗ ſumreſerans.Stat ex equo in ſui mundiqʒ medio:ſenſi ugdemlvt nonnunꝗ diximus)mũdo rit ſa piens congrediens: Intellectu vero/recinẽs à mundo ſeqʒipſum complectens · U Eſt enim ſenſus ſui& mũdi mundano perſimils oculo:intellectus vero humanũ oculum imitatur. Nam prior in homine ſenſitiua/ꝗᷓ irtellectiua perfi⸗ citur cognitio. Prior mundo/ per ſenſumn adeſthomo:̃perin⸗ tellectum inſeipſũ recurrat adſit; ſibi pſi. ¶ Intellectusinlu⸗ per/ prior vt practicus circa mundũ ſenſibus euectus ne⸗ gociatur: qᷓ abiunctus a ſenſihus& opis eorũ minime indi⸗ gusſcirca homunem contemplatiuus eſſe queat. ¶Sicut enim viſibilis noſter oculus/ quãdiu capiti erit infi xus medio dũtaxat orbe videbit/ reliqua verò medietate erit non videns ac cecusita& humanusintellectus/ quandiu eue⸗ hurur ſenſibus: quandiu opis eorum indigus/ practicus eſt& negocioſus circa mundũ: tandiu medio dũtaxat orbe/ erit illu ſtrisK alio medio orbe cecꝰ videbitqʒea tãtum/ que in mũdo ſũt: non autem ea que inſunt homini ¶Intellige igitur carnalem oculum a naturali capitis inſitione fieri immunẽ/ eximi a ſubieco fieri denigl⸗ erũ:ſeſe tanqᷓ in aere fulcientẽ. Hic vtiq; oculus: preclarũ eſt contẽplatiuiconſumanq;in⸗ tellectus veſtigium. Eſt enim contẽplatiuus intellectus/ via videns. vtqui non tantũmedi ſed toto orbe/& que extra& que intꝰ ſunt/ ſpeculari ſufficit.et cui iam ſuperfluit ſenuft Rlia analo muletiũ: quiq; libere& petſe oĩa intelligit: deferensfulcienſq; ſemetipſum. ¶ Polſun&e gia ex ſole que diximꝰſapiẽtis& inſipiẽtis veſtigia:liquido in Sole& Luna reperiri. i Nã urſut⸗ & lunz liseſt oculo capiti infixo. qui media tantũ ſui orbis parte/ videt:media vero obſcun elz ceeus. Imilis item eſt/ practico& incõſumato intelle⸗ ctui:ꝗ ſoli mũdonõ hði adeſt. ¶ Lunaris ſiquidẽ glo⸗ bꝰ: haud vnꝗj phmedio orbe/ phoebeũ excipit lumẽ. impoſſibile eſt vt totꝰ aliquãdo illuſtret᷑: quãq toto in⸗ terdũ orbe/ lumie priuari q̃at. Sol autẽ& liberũ oculũ & contẽpletiuũ exprimit intelectũ. Nẽpe toto iugiter orbe: illuſtrai fol:& natiuo nũqᷓ lumine ſpoliatur. ¶ Et golcur ca⸗ heci quãtũ fubſipiòvera&precipua cauſa eſt/ cure cũ eat epici⸗ ctis planetis; vnicꝰ ſolſvt aſtrologi volũt) careat epi⸗ clo. ciclo:hoc eſt miore orbe illisꝰ globũ in ꝓprio celo de⸗ ferente. ¶ Eſt enim ſol/omni planeta liberior:perſi⸗ milis libero atq; abſoluto oculo& intellectui cõtem⸗ platiuo.Sicut enim ſolis globus haud ex toto quidem Ablolutus eſt ab orbe:ſed tantum ab orbe minore/ vt ab epiciclo:ineſt autem maiori iugiter orbi vt ſuo ce⸗ 65 1oin quo circa terram( velut precipuus mundi oculus)defertur:itas contemplatiuus no⸗ tter intellectus/ haud ex toto abſolutus& liber eſſe propatur. ¶ Hoc eni: ſolis angelcis c⸗ petit itellectibꝰ: ꝗ planetis& ſtellisex toto liberis/ ſeq; ſine quouis orbe/ maioreãtmmio ſine epiciclo ac celo/ ferẽtibus merito cõparãt.ged hactem noſter itelledtꝰ/ poſſ cõiplu“ uus euaſit: ber& abſolutus eſſe dicit/ vt careat epiciclo/ nõ careat celo: vt in maiote lem⸗ Practicus per orbe hoc eſt in corpore: non in minore/ideſt in ipſfis ſenſuum organis euelntu mntellectus ¶ Dic enim practicum intellectum /ſimilem eſſe lune:cũ luna)/et in celoetĩ epiciclo volui⸗ ſimils lune tur: Voluitur cieturqʒ practicus intellectus/ et in celo et in epiciclo.In celo/ hot eſtin hum no corpore:qui eſt humanorum orbium maximus. In epiciclo verolid eſt in organo ſeniu Q uo pacto umvt in oculo. Eſt enim oculi ſphera/minor orbis: in quo cum maiore orbe prãcticusite en practico lectus: circa terram per mũdum defertur. ¶ Si igitur cupis ex pradtico intellectuelicerei intellectu ferreq; contemplatiuum: eximere ab eodem intelſectu te oportet:non vtrumq;/ ſedminole eliciat cotẽ tantum otbem/ vt epiciclum/ſiue oculiſpheram:a qua abiunctus intelledtus /fettur quden platuus manetqʒ ſemper in corpore:ſed tanij ſol/ in maiore huiuſmodi orbe:ſine minoris preſido⸗ liberiorincedit atqʒ defertur. ¶ Nam ſicut tam ſol /qᷓ luna:ambo in maiore feruntur orbe& proprio celo:luna tamen inſuperſet minoris orbis fiue epicicli expetit opem:itaet vtenhi⸗ tellectus humanus tam ſpeculatiuus/qᷓ practicus: in maiore hominis orbe/ hoceſt icorpole motitatur. practicustamen ſolus: minoris inſuper orbis! vt carnalis oculi indiget preſdo Rer MM mu oh w in ſ CQ uiautem intellectus:neq; maiore/ neq; minore indiget orbe vt quiex toto abſolutus perſeipſumdegit: hic humanoreperitur ſublimior. Et hunc/ an gelicuim eſſe prediximus: ꝑ⸗ milem ſoli/pſanetis ſtelliſq;/ omni orbe liberis Et huiꝰ ꝗ anãlo gie ſeriem /vlterius pro⸗ fequetur:future reſurrectionis myſterium perfacile intelliget. N am ſicut ea natura eſt/ ſo⸗ Pe myſte⸗ laris gloht: haudquaqᷓ ab omnt/ ſed dũtaxat a minore abſolui orbe⸗ vt ab epiciclo ſẽperq; r0 in maiore orbe/vt in proprio celo volui atqʒcircu nferri:itaet ea noſtri intellectus/natura ẽ gonis vt ex practico/ in contemplatiuum proficiens:a minoris tantũ orbis vt ab oculi abiunga⸗ eur opitulamine.non autem ab orbe maiore/ vt a corpore:fiat immunis Haud enim vſquequaq; in angelicam perfectionem/ conſcendit ſpeculatiuus intellectus vt penitus ſuam naturam imutetifiatqʒ corporis imumtate/ par angelico intellectui.ſed ubſtantiam accepit in corpore: qui cepit in materia eſſe:licet preter naturam/ nonunnꝗ ex tra corpꝰ agatur/ ſubſiſtatq; per ſe mubere rurſum corpoti et in corpore fieri peroptat.per⸗ inde atqʒ phoebus:ſuo iugiter celonatus eſtet expetit ineſſe.. cExoxrarokis SꝑaMo ap sapißriautcapßscMpan.cap I. GTVR O HOMO/Q VINATVRA HIOMO/ NONHOMO FSg ubſtantiam a, natura humana virtutis et ſapientie indigã expertemqʒ mutuaſti:qui tibimetipſi/ ab initio Ignotus es uncompos tui/ diiſus abs S teipſo:ſapientiam libens capeſce.enitere pro viribus noſſe teipſũ/ Tuas dilcute tenebras:Sut ignoratio⸗ viaticũ mortis eſt: Perpes vita/ ſui agni⸗ tio. Hancetenim beatam ſuiipſius lucem famoſiſimũ illudiin ore omni- Fumdecantatum)delphici apollinis oraculum/ fummam ſapientiam eſſe Quattuor ulgauit. NNe homo lapideſce:ne in plantam degenera/ Ne ue obrute rerũ gradꝰ ſce · Homo es:ſiſtere in homine. Fulciat te jubſtãtta/ Nutriat vita. Eruditioni tue /ſenſus an cilletur: Ratio imperitet. Rationem ſequere:in ratiõe perſiſe. ⸗ ¶Sta/ſede ac ſtabilire:in hisque ſunt. Ede ea que viuunt: Animalia tibifamulentur/ Pomi nator tuSenſuin mundumvcheris preregrinus: Ratione inteipſum colligitor. Hac de⸗ mumcelosexterebrato: Meditatorceleſtia/In celeſtibus mente reſideto. Inſ piritalem ſy nam/ ad ſacratiſſimi nomothete dei admiſſus conſpectum/ ne retro aſpicito. Ne carnis ille cebre/tibi moxin egypti latomias: In priſce vallem ſeruitutis/in obſcuriſſimam mortisvm⸗ bramin eterne noctis catabaſim ſtygiaſqʒ paludes repedandũ fu gilletkt. ¶ Here/ iungere/ Salomõis Alentire deoicui te amnabilem /alcxitaca malorumue cunctorum expultrix lapientia preſta⸗ verba bit. ¶ Neminem quippe vt Salomonis verba dictitant:diligit deus /mſi eum qui cum ſapientia inhabitat. Ama inquit illam et exquire toto corde: Amicam etſ ponſamvocaillã. — Supta pulcluitudinem et ſpeciem/ dilige illam iniice in com pedes eius pedes tuos& itor quem eius collum tuum. U Non enim habet amaritudinem/ conuerſatio illius:nec tedium conunctusilkus. Iugum eius ſuaue eſt et onus eius leue. Precioſfor eſt auro/ argento/ lapi⸗ dibus precioſis:& omni deſiderabili. Sole et omni diſ poſitioneſtellarũ/ longe ſpecioſior:lu ci deniq;comparataunuenitur prior.luci ſuccedit nox: S apientiam autem/ non vincit mali MReceius funt lacta teſtimona qui ſapientiam Ipſam haud ab hominibus:ſed diuino munereet ſpiritu conſecutus eam ſuper omnia amabilem expetibilemregnis cunctiſqʒ di vtus preferendamapſeuti et veridico ore promulgauit.. ¶Homo naturaſ vt diximus oculatus es et muitiuidus in mundo/cecus ĩ teipſo. Spectas ab initio in nundum: Spectare in tei pſum/ nutidiſima ſapientieface irradiatus diſce. ¶Oculorum tuorum gemine aciesextremiter et qua parte mundo copulãtur hquideſũt uciſq; capaces. Qua vero parte/ intra te funt tec; proſpectant: operte ac cecewiſionis offi⸗ cio priuantur. Itaq; exuammandi abs te ſunt atq; defecandi introrſus tui oculi:vt ololampi fiant totiq; videntes. Cecam ab initio tui pectoris aulam: ſiue /ſapientie radiusi fluat:vt ſicut natnra ſpectas in mundum/ diſcas vittuteet ſapientia ſpectarein teipſum¶ Px viſibili ¶ircunſtat te viſibilis huius mundaniq; ſołis lux.tuiqʒ corporis extrema/ vndecunqʒ illꝰ luce cõiiciẽ iubar attingit ac ferit. Admitte illam in profundum/Introdic eam in cellarta tua: vt tibip⸗ ga inuiſbi ſa que/ in te abdita ſunt/ ſua claritate adaperiat atqʒ ĩſinuet: Aut ſaltim ex viſibili eius aſ pe hs lux. ctu:meliorem aliam inuiſibilem/comice lucẽ: que haud ſecus a mentalibus thalamistene bras erroreſqʒ depellit:qᷓ ſol exoriens/ a mundo:noctis faceſſere cogit vmbram. ¶Eice ex luna folem: x patte totumFx ſenfů intellectum: Ex viſibiliimiſile: xcory teo⸗ ſpiritale. Ex eo quod extra te eſt/ id quod tibi inſitum ſit: Fx mundo teipſum. Pinis iple . emundi ac tuiipſius nõticiã mundãnꝰ cohnitionis eſt finis ¶ Preſtantioresmundoqu Spluris ſcire teiplumi noſſe mundum. Propter te/ factus eſt mundus Floccimundumiece risvt tibi inſis pluriòt: vtteipſo peram pluus frui atBn temetipſo ſiſtiqueas Cid caue tuum eſſe dixers: Q üud tuo in animocondiet abdinequeat. Quod enm aut in mundo⸗ Nichi vE zut mn corpore ocatum eſt:nox abs te auferri et aliene effici ditionis poteſt Quod yer raciter no? jneſt tuo iteilectui: id dũtaxat veraciter eſt tuũ/ litůq; eſt in ſoliꝰ ei poteſtate quiſpiritui ſtrũ eſſe ni gominus eſt idq; cum ipſo ſpiritu: ad eum reuertetur: qui creauit illum. Et quivt fidelis de quodc⸗ us reddet vnicuiqʒ mercedem iuxta opera ſua. ¶ Hic eſt qui etrepronuſit:quoniam capilh ditum in decapite noſtro Haudquaꝗᷓ peribit. qui et vuificabit iterum/ ſuſcitabitqʒ corpora noſtra. animo quibus et ipſos animos! feders rurſũ ſoctabit amico/ quod nullo denuò interituſoluetur Etſicut inſtaurabitdomicilium animicorpus:ita et totius hominis manſionem(viſbiem inquam mundum inſtauraturuscreditur. Hums ſanctus ac heatus timor /initium eſt ſapientie. hunc reuereri/ immortalitatemet peatitudinem confert. Huic obſequi ineternum regnare eſt. ¶ Hic et ipſam largitur pi⸗ tiam:que ab initio et ante ſecula creata:et vſq; ad futurũ leculum non deſitutaſ aſucne⸗ loquiis predicatur. que itẽ in maliuolã animam nõ introitura:neq; habitatura in corpore ſubdito peccatis.que et dubiiset infidis: haudquaq apparere ſolet. 2 ¶In illorum ſiquidem animas ſuperne illabetur:qui iuxta diulacobivetha/illamipſma domino/ ſimplici corde nichil heſitantes expoſtulãt Ait eni ſi quis indiget ſapiẽtia:poln let a dominoqui dat ommbus affluenter:et non improperat etdabitur ei. ¶ Ne homozſ⸗ ſentire/ priſcorum quorundam fabulis: qui preclarum fapientie munꝰ/ deum mortalbu inuidiſſe nefarie aſſerebant. His enim quihoc pactoſenſerint:ego hec ſacra eloquiaobi ciam. Qui ſolem ſuum facit oriti ſuper bonos et malos: Qui nouit dare dignis et indignis Si nouit terrenus paterꝰdare panem eſurientibus filiis: quanto magis celeſlis ille pater /ci excellentet bonus ſit)dabit bona petentibus ſe. Petite et accipietis: Pulſate et aperieturyo bis. ¶ O mnes ſitientes venite ad aquas: et qui non habetis argentum/ properate emite et comedite. Venite emite abſqʒ argento:et abſqʒ commutatione vinum et lac. CEt culpans eos ſcriptura qui non a deoſſed ab homnibus ſapientiam exquirunt utſum ant. Q uate appendiis argentum/ non in panibus:et laborem veſtrum non in ſaturitate Audite audientes me/ et comedite bonum:et delectabitur in craſſitudine anma veſta Iñana do ¶Humanaetenim doctrina nosvt plurimum ieiunos relunquit atqʒ ſitibundos. Piuin ctrina non autem ſapientia eſca eiuſmodi eſt/ que vt Bigus ait:ſatiat viuo/ pectoia noſtra cibo. ſatiat ¶ Audi iterum Salomonem:qui deum/ fapientiam mortalibus inuidiſſe:addubitareaude ¶Nunquidi ait ille)non ſapientia clamitat et prudentia dat vocem ſuam In ſummis ex⸗ Salomõis celſiſqʒ verticibus:ſupraviamin mediis ſemitis/ ſtans iuxta portam ciuitatis/in ipſis fotib⸗ verba loquitur/ dicens: O fiij ad vos clamito:et vox mea ad filios hominum. Intellgiteparul aſtutiam:et inſipientes aĩaduerte. Audite diſciplinãetjeſtòte ſapiẽtes:et nolite abucereeẽ Beatus homo qui audit me:etqui vigilat/ ad fores meas quotidie:et obſeruat adpolleso⸗ ſtij mei. Qui me inuenerit /inueniet vitam et hauriet ſalutem a domino. Qui autem jnme F 4* Diuusia⸗ cobus peccaucriti ledet anmam ſuam. Omnes qui me oderunt: dili gunt mortem. ¶ Hi ſacti ſermones/ quid ahud atteſtantur:qᷓ ſapientiam/ haud inuitam /ſed vlttoneme celis in noſtrum orbem proficiſci:penetrare vſqʒ in inferiores partes:pulſareſingulosetin ſpicere omnes dormientes: apparere autem his preſertim/qui ſperant in domino ¶Fos denqʒ qui hoc pacto ſapientiam/ dei liuore honumbus denegari credere nonerubent hoc decaſticho noſtro aliter vt ſentiant hortamur. Solliciti a ſupero ſi quicꝗᷓ numine nobis Expetimus: gratis munera queqʒ dabit. Non 1bi profuerit/ fului ſpes vlla metall: Paſcit enim ſola nos bonitate deus. S1 bonuseſt/ natura boni nil denegat vllis: Dinoſci cupiens:omnibus illa patet. Ergo pij/ tante lucis iubar/ede ſinamus Efupera: noſtras irradiate domos „— Sa. 145 Sponte etenim mentes/ luꝝ infiuet illa piatas: Vtile quicquid erit/ conferet ipſa vitis. ¶Quo enim pacto deum/ mortalibus ſapientiam inuiderefatebimut:quibus priotem ſub ſtantiã/ minume probatur inuidiſſe? Et fi vt diuus Pionyſius teſtatur)riulla magis proprie Pjuus dio tas /qj ipſa bonitas: deum abinitioexciuerit/ vt conderetcrearetqʒniuerſa: vt qui ſołꝰ erat nyſius. ab eterno/ aliis quoqʒ eſſeindulgeret:ſentiendum profecto eſt/ vt bonitas eadem/ que diui namſubſtantiam hominibuseſſe impartiri/ imprimis alicefecit:iiſdem et ſapientie iplendo rem/ benigne elargiri allicefecerit atqʒ euicerit— ¶Q na enum bonitate/ primum naturaleqʒ hominum eſſe/dens ab initio ſanxit:eadem po⸗ ſpemo bonitate et ſecundum atqʒ intellectuale eorum eſſe/ſtatuere voluit. ¶ Qui ſubſtan tiam homini dedit:et ſapientiamilli minime denegauit. Qui naturalem hominem procre⸗ auit:illum deinceps voltit /ſtudioſo homine ſplendeſcere/ perfici/ conſumari. 8 acet dio⸗ ¶Eſt enim ſtudioſus homo: naturalis lux et ſplendor hominis. per quem mens que in tene nyſius. bris degit ab initio:in lucem claritatem/ cundtorumq; ſcientiam emergit. ¶ Age igitur o homolvt ſacer Dionyſius ſuadet:cognoſcentia et prouida corda gerens ſurſum erigere. Agnoice patrẽ luminũ: a quo lux oĩs procedit ſuiqʒ motꝰ initium iumit. Ac ne pro i1s qui non ſunt/ iplum ens verum vnqj permutes: cuiꝰ fapida et ſuaueolens agnitio:vera eſt/ per⸗ fedta et conſumataſapientia. W ¶LIBRI DE SAPIENTE FINIS ANNMO DIVIXE humanationis.1 o 9Decimatertia nouem⸗ btis. Diume/ Increate& intemera⸗ te ſapiẽtie/ Innumere lau⸗ des: Angelice et humane ſapi entie/ con ditri⸗ ci — LEditeſt in edibus Reuerẽdi in CRHRKISTOpaftis:Franciſcide Hal levvm:Pontificis Ambianenſis.· Anantus qui fapit eſt/ mens quantaqʒ conſcia veti: Que contemplari ſeqʒ deumqʒ poteſt. Qq unmortalis/ nulliſq; perite diebus: Mens ea que ſeſe nouerit eſſe queat. In mortem ruat inſipiens/ ꝙ cecus opacam Stulta ꝙ obſcurum mens petitura chaos. Hec liher lnc confert:reuocatqʒ in pectora mentem, Muneraſpercurratqui ſua/ noſſe cupit. ¶CnRoIBOvILISAMRROnRMIrRn Pyopr⸗ CM NVR Is ADINCLVTVMVIRVMGSFRMRNVbiG⸗ NaENSEMPRESVLEMCAPVRCRNSEM.. 16 8 vIAcRPIPAVCIS FPISTOLIS /INCLVTE GFRMRMFEKOR⸗ nullorum infra dodecadem numerorumtibi adaperire naturam Quinarj inq̃Senarij/ Septenarij/ Endecadis atq; Dodecadis:nunc velut ceptum ab⸗ /(ofuens curriculum pro viribus adnitar:vt ceteri quoqʒ qui ſub eademdo⸗ decade/ ſuperſunt indiſcuſſi /tibi patefiant. Vno quippe hoc opuſculoſum⸗ matim perſtringam:quenam eis inſit ana goge/ queue humane mẽtiadd⸗ tertẽnis attollenti) rudera/ ac ſubſternicula parent. S DEMNADB. CAp.I. RIMVSNVMERORVM APFXMONASTANTOCKHASMRr ¶diſitus/ a cunctis numeris eſt:quanto deus chaoſa creaturarum multitudi ne diſidere comperitur. quantoue interualio;immenſus et interminusopi fex: omne ſuumopus/ tranſcendit ¶ Nam etmonas ipſa a numeris: etacte Nulas ſub aturis deu s immenſa intercapedine/ ac inam diducti: nullamprofedo el ſtantialis ſubſtantialis principij et omnipare cauſe/ſuos ad effectus rationem equa⸗ — ſu litatem ac proportionem:luculenterpandunt. s effectus ¶Qua etenim ratione/ dixerisprimeuam monademt: aſſiduis exſeſem⸗ Proportio merorũ profluuiis/ vel ĩnẽſis eorum incrementis/ eſſe inexhauribilem:eadẽpfecto deca ſa des ipſe/ omni creaturarũ propagine et quotidiano ex ſeſe ortu:longe ac ſine modo enu perantior eſſe palam demonſtratur. ¶Sicut nullum numerum/ aſſeuerãre auſis ſupremun eſſe vnitaris partum:ita et creaturam nullam rite obiiciasfecũdorum diuine bonitatis p ceſſuum periodnm.quę aut diuinam ſſtat cunctipollentiam:aut id ſit/ quicquid poſſe/vi illa indeleſſa et ſemper plena creditur ¶ Liquet cunc is numeris ortum eſſe ab ſola mpl ciſima/ atqʒ imperti monade Qua autem emerſerit ſcatebra monas/ queue eius otigoaut eſt profecto nulla/ aut ipſa fons eſtſibimet.ſeq; eternum ante cunctos numeros progenut Vnitas f⸗ Eſemetipſa/ incognito ortu defluxit/ ac prodiit.atqʒ ab ſue identitatis crepidineilabilis et nitas los ndecidua:in ſua vnitate perſtitiſſe approhatur. ſibipũ¶ g Liquet pari pacto vniuerſas ereaturas/ ſiue quas mortalis et viſibilis noſter oculugiſen ſibilis mũdi ambitu haurit: ſiuequas ſubcutanea et interna mentis acies inintelleduas mundi thalamis perluſtrat yvniustantum primi/ ac ſummi entis dei/ fecundiſimis procel⸗ ſibus:ſubſtantiam accepiſſe. ¶ Vnde autem enti illi/ omntum maximatiet primoprouen rit eſſe/ aut a quo indita illi fontana ſubſtantia:ſupereſt aliud nichil quod fateamur qt i⸗ lud ſibi preſtitiſſe initium ſeipſo emerſiſſe:e ſua crepidine/ſine alteritate/ acdiumſioneſu: intra leipſum ſingulariter eſſe profectum aſſeueremus.¶ Hocenim ens/ quod aſeipſoan⸗ te omemcreaturam gignebat᷑:ſicut e termino identitatis et fonte eodem ofeen eſt i Dediuſt* genitũ ab ſemetipſoꝰnullum alteritatisſenſit diuidium.ſeq; ijdentitate continntac⸗ uma prie ſubſtantie limitibus artauit. 4 initate CDe interno monadis& dei numero Cap. I —— Nitatis internũ illud quiddam& indiuiduum diſcrimẽ % monadẽ/ fola monadegentã /ortamq; eſſe profitemur:euojnfini ante⸗ W ſit numerorum diſcrimina eorumue ex fontali vnitate prouẽtibus inem do cognoſciturantiquior.¶ Diuina pariter archana et incognitadicten C miſtycuſue numerꝰquo deum intra ſemete propriofonte/ſeʒiploaut W cula in ſeipſum profectum indubie arbitramur:immenſo pariter etinler⸗ SW C tabili euo/eam horulam anteceſſit:qua e ſemper inexhauſtis diuine ple dinis theſauris/ creaturarum ſcaturire ac promanare genus cepit· Lois enim cõmode expreſſerit: quanto tempore monas/ante dyadẽ ceteroſq; mi S Rm parturiutt. Aut qua precor menſura diſtenderit/ ac permenſus fuerit quiſ piam /ile Onasdeo ſn uo ceũ ſacra eloquia ſeipſum in perſona filij ante luciſerumex vterogen eatte Monasdeo ſtantur- ¶ Conſtat itaqʒ ex his:monadem numerorumf ſimilem eſiẽ diuinecte cõparaudã tur mnden rum fontemper imi em origini. Ac poſſe humanam mentem/ magna cõmoditãte ex ipſa monade· cog 62— vVnitrini/ externiq; principijcontemplationẽ attolh. Sed de vnitatis anãs Nu„ 149 m Vniratis partus eſt euiſceraudus. ¶ Dyas altera quedam /ſecundaue etvitasiue vnitatisiteratio/atqʒ reſumptio. ¶Siquidem in numeris/ Innumeris alndnichil eſt:qᷓ autvnum autvnius reſumptio. Vnum monas eſt preci⸗ nichil ẽ ali pnu; fös numerornm. Vmtatis veroiterata ſumptio/atqʒ frequẽtia:om ud qvnum nis numerus eſt/ cunctaue turba ac leries multitudinum. aut vnið re Monas haudquaqᷓ numerus eſt:ſed eſt ipſum per ſe/ ac abſolute vnum ſumptio omni vtdiximus)numero ĩcõprehenſibili euoantiquiꝰ/ſimpleximpers nullo fui progreſſu et extra ſe profectione deciduum. ¶ Dyadem Vero primitus numeri et multitudinis nomine inſignimus ¶ Nam et ipſa:mi Illatio. nimusac ſimpliciſſimus numerus eſt:etexterum/ primũ ac ſenſibile vnitatis germẽ. ¶ Haud enim aliudeſt dyas/ Fiterum vnitas:ſiue 5ᷓ ſola monadis cõgeminatio. CVnde fit vt dyas quoquopacto omnipreſit numero:ſitqʒ vt primus et omnis et abſo lutus numerus. Ineſtenim dyadi prima et ſimplciſima numeri ratio: vnitatis ſcilicet reſũ⸗ htio atqʒ frequentia. ¶ Licetetiam interim ſub principantis et monadi antiſtanti dya dis nomine: reliquam omnem numerorum cateruam fubſumi atqʒintelligi. Velut cum di emus! vniuerſa aur vnum quiddam eſſe/ aut vnius alteritatem: ideſt iterum vnumvniuſue reſumptionem. N am per iterationem vnius:imprimis dyadem/ omnemqʒ deinceps multi⸗ tudinẽtac vntãtis propaginẽ itelligi volumus. Sedſicut dualitas aliud aliquid eſt ꝗᷓ pm et per ſe vnum:ita et numerus omnis/ aliud quiddã eſt:qᷓ ſola vnitatisiteratio. ¶ Et haud aliter omnis numerus primi immutat rationem numeri:qᷓ primus numerus/ ideſt dyas:prime monadis naturamꝰ inflectit ac variat.¶Hiĩc enim accidit:vt cum fonta⸗ nainſectilis monas nulla differitate aut partium varietate diuellatur:eius tamen propa go et fecunda progreſſio/in differentias et partes excurrat ĩinnumeras.quas ſuh certã aliquam legem aut diſcipline rationẽ:mens aut intelligentia cogit nulla. ¶ A theologi/dyadem reipuere ſolent. Cap.II. — hac quoq; decauſa/ipſiꝰdyadis numerum theologi pleriq; re uere folent:vel ꝙ primus ab vnitate deficit ſitq; totius varietatis dux diſſi⸗ v ac diuiſionis iiti.vel ꝙ nulla lege finiri: nulliꝰ ratiõis loro frenat: poſſit Pmenſa eius fuſio:ac prona ab ſũmo vnitatis apice/ ad ima excurſio. cucoet ipfam dyadem /theologi eiangelice cohortfaſcribũt: que vt ſa er Pionyſi inquit)malicie manus dedit:etqueſvt ſacra canunt eloqura ſu reliquit principatum. ¶ Fãdem quoq; dyadem pari iure philoſophi pri⸗ me et antiquiiſime naturalium rerum patti quam materiam primamq; con ſiſtentiam Vocant npingunt. Cenfent enim materiam et dyadis notuine:et malam inter dum appellitant. ¶ Cuncis quippe ſenſibilibus/ que fublnnaritoticoncauo infunt: materi- Dyas diui es eſt antiquior.vt pore ex cuius ſubſtantia omne quod propatulum/ ac ſenſibile eſt gla ſionis initi atur contlatur coaleſcit. Peride atq;cuiuis ettam numero/ prior dyas eſt ĩdita:ex qua poſt um. vVnitatem/ omnis numerus deriuari/ coaleſcere/conflariqʒ videtur.. ¶ A Materies ſimpliciter malum non eſt.. Cap.III Diunsdio Vod vero materiesſit quiddam malum: id dictum accipe nyſius Fecundum quid. ¶Nam licet materia ſit extremum boni veſtigium& Dyasmat 5 ma quedam eorum que ſunt vmbella:bona tamen hinc cenſeatur:q xie ae (untadiui Pionyſij verba ãipſa a ſummo bono/ nacta ſubſtantiam: per omnes ſui partes atqʒ diſtinctiones/ intellectualis decoris quaſdam pre ekertimn⸗ gines. per quasi adſpiritales illas primitiuaſqʒ formas:poſfu⸗ msaſcendere. I Si enim dyadi/reſpondere perſimiliſqʒ eſſe mãteries Hprobata eſt:procul dubio/ intantum ex ipſa matena: aſſurrections vi feceris in fummum bonum:quantum ex dyadis reſolutione/ pergisin vncinam monadem CScut enim ſummum bonum/ ſimpliciter cunctis eſtantiqiuus Iita et materies/ ſenſibilia cũcta origine tranſcendit · ¶ Vniuerforum item:cum ſummum primũqʒ principium /ſit tã⸗ tumvnũ:eſt et eo padto cunctorum ſenſibilium/tantum vna materies. ¶Summum quoq; illud bonum: cum perpetua ſue ſubſtãtie identitate fubnixũ/ demutari .„——————— * 1 13 3 3 5 8 53 6 3 aut ab eſſe decidete nequeat: hac etiam in parte materi illudi mitati pergi t. ¶Nãmateti: en nulla vſqᷓ interit atomus. Et neq; ipla particulati neq; ſoãm totũfui⸗ Vlicorruptioni expallet tabem. Nunqj in nõeſſe nãturalitrã ſinutatione reſoluer. ſed Ppetieſſeiſuen almitie Al kerabit fiue ſoluetur generationis nodus dc — marũ hõe⸗ rismaterie almitijs honeſtiſueproprietatibus ſeʒ AntiquitateVnitatẽein nutahil ſarũue re· cðgrue mens hnmana:in ſũmi entis ſpeculandã naturãipro moduloſuoꝝ in Actenus igitur materies] et bona eſt et in ſummi bonich⸗ Fnitionem/ nòs prouehit:quatennspermulte illi diuine proprieiztes i i Quta inluper eripl adeoalta neſſe proceliefſonmodohiit S met cadiuorumactuũ ſit horariafulturd. mion Janimi:perenne fieret fubſternictlum · Siuevt eumohtegeretacumit hüanü an p) natus predicatur. Quipoſtã excutaneorumſenſuum famuletiis à gü⸗ mũ pᷣcipue Fex ſer mundanas ſpecies in mũdodepaſtꝰ elttädeim intralemetrec 0 fact. cus ſibiq; cõgrediẽs/ lucidius ĩ propriis thalamis/ omniã inſpectat: archaniſq;et prori et diuine cõtẽpfationisdapibus vberiusexatiatur.. Ftprofecto quimateriẽ malameſeten ſierit: eadeim lege/ malã eſſe dyadẽctendat, Nã ratio eſt vna ãbarũ: ſiue malas ſiuepõi csiels cð fatebeꝛe· ¶ Habent equidem fortaſſismalu haud obleutunn ei S i iectura. expreſſimꝰ. Q inquã dyas primà ab teee 1 ſnn 1cetm ei es euiternis /dc ĩdeſituris actibus vt ãgelicis ethumaisi uiabſuo aisurab ſuo fonte et ordinepiely ſi/peccauete interdum mali cauſa fuiſſe K eſſe dicitut. T Nõ eni fõlum hůmanisinia Deplapſio gicti materiei: ſed& primogenij illiãgelici quoquopãao ex niatenia ytpleriq;yolůth ne demoꝰ japſionis cãm habuere. ¶ Hi ſiquidẽ licetomni mãteria ſint libertet imixticncishen nũ materiã/ vt diuo Nionyſiopiacet improbeaffixi: ob matetialem ſpᷣem ĩmarerialis lüidec puritatẽ oblitteraripetpeſſi fůt. indeq;ʒ ex ĩpaſſibilihꝰ cõtra nãturãaſibiles eicd d et inſtabiles marelie herrurbationes eſſecii ebeande ſue turme⸗ z aul imt nãde:cauſa/iuſtiſſime lãci extitere. ¶ Placet igit materiẽ cũ natura bona ſit iii parte/ eſſe malã:ꝙ velut peſſulũ quiddã plurimum obſitſpeculatiuis animls i ant/ receptui a mundo/ atqʒ a diuidua rerum latnudie canenres S 1 h& imma terialibus bonis(propria inqᷓ/ ac diuina ſpeculationen ſuipſorũ exedris beati Ainu potiantur. E Eſt ehim matertalis vmbra totiusetignorãtioniset obluionis cauiz. quan⸗ doquidem affixus interim imhecillus animꝰ materiali ornatu: potiotis cãdidioriſu 4ec risimmemor efficitur. uybanh. Pd ab his in dyadis propoſitum repedemus. Eſinufũd⸗ snmerusprimeeqtalitatis extremitatis atq́ʒ ieeh CCont vei dyas geminis et equi Svnitatibus:quarð alterà alteri cõfertur et agli tinatur. Omneqooe interunlum: quedã eſt duorũ n Srumcdntra ſe ſũptio/eorumue mutuã d ſlũtia. Cõſtat ifuper ie 6 u mmimum geminatavnitate que nos duo extremam h Dyasſcie k— d Nam ſitãntum ſũpfetis vnũ bigheeonterien 4 tio contingit in dyade.que et eadem decaufa numerus eieen Dyas nũe⸗ atq; ſcientie metrum. COmmscuippeimtelhgentiaIpeeuletion en rus lucis ſectus:fit in interuallo ac linea potentie et eius obzeci CMãſiue Pote 3 kubſtantta vnum ſiue ſubſtantraluer diducz atq; qiuiſa; vtrãch cohut an Fllétia Ap erur WPſtet dyas mumerus lucis esdẽiqugetſeientiꝭ umem arkan paritio immna rebꝰ ipſis cõpetũt/ duo ſunt eſſe atq; appere· Eleprimi 2Mhfe 5 eſt retũ. Apparitio veroſque eſt prioris eſſentie illuſtra itio et lux/djasn n 3 „— CPrimuseni rerũ ſtatus primaue poſitio:eſt in ſunplici ntia incoęnit rente Secundus vero ac potior earum ſitus/ eſt in apparitione et eftuſione n e eſſentia nudatur/ qua proditur retegiturq;: quod erar quidem/ ſed non àp enimpnu 5 ſubſtantia in tenebris(que erant ſuper faciẽ ahyſſi) abinitio delitebrãt ¶Si utetie omntrei competit eſſe in mundo qᷓ eſſe in homine:ita erumeſſentiaeaumat⸗ düti gnitione„ pe lenſibiis ſubſtknti duts⸗ — ẽt fubſtanria/ cognitioneinuenitur antiquioi. COmniʒ quin antiquor kt ſubſtatiaſcoBnitioneinnenuf htigh VOmniß ui oluse cun is fenſibilibꝰ achbus adcapeſcendam ſtutem er ien —— 2 — S —— — — — — 3 S ½„ 1 5— 1— ⸗* lubſtãtjalitet in mundo eſt·in humanis tenebris verfarſdicitur. Haetenus enim homi nabylſöeembramerignorantiamevlit qus exiſur quidẽ inmũdo/ſedneunhominlap⸗ patet eſtq;ſcientie ſplendore inelucidata. ¶V biverò eius ſpecies per extimos homini s ſẽ k nfüb cutaneũinternũue ſenlum fẽrunturet ab eo demceps(excuſſo imprimis omni materie polline hu intellectum rapiuntur: tum demum/ rationabihũ hutuſmodi ſpecierum preſentia et homini inexiſtentia:ſenſibili ſubſtantie humana m lucem ac ſcien tie ſplendo rem acceſſiſſe merito hronunciamus. fatemurqʒ longepreclarius/ rem eſſein minore mũdo Dyas hoĩ⸗ q in maiore. Verius itẽ ſubſiſtere in a pparitione:qᷓ in ſimplici eſſentia. Conſumatius degere in luceſqᷓ in tenehris. ¶ Vnd efitvr et dyadis numerus minorimũdo homint:iuſte queat poteſt. leribi Sicurenim dyasältera quedam vnitas eſtſecuncaue vnitas ita et homoalter mũ dus eſt ſecũduſue muhdus. maioris mundi iteratio/ſplendor atqʒ reſ ũptio.. Dyas nũe⸗ TDyas inſupet:numerꝰ eſt memorie: quam ſecundã intelligentiam/ ſiue intelligentie re⸗ ritie umptionem /ac numerũ nuncupamꝰ. Nyas deniq; primus eſt painerparte aters longiorum numerorũ:qui materiales& imperfectiab arithmeticis vocãtur. ¶ Eſt etiã pri⸗ Dyas pri⸗ mus iuſtitie numerus:eadem ratione qua et prime equalitatis mẽſura/prius a nobis eſt vo m⸗ parium citata. Quippe ſub ipſius dyadis examen pẽdenda eſt equa imprimis ratio /g eſt iuſtitie pe Dre culiaris et proptiꝰ at 2.Sed hacten ded yade fatiſcens ot᷑o:ſeſe ĩ ſequẽtẽ conuertat tryadẽ. Py— tie —aQVvOT FSTAMONRDETOTIENS s1BIPRIMIra⸗ aſciſcitvẽdicatq; nomẽ Fuadit enĩ triniter prima. Nã tryas dux ẽi⸗ brimis& priceps impariũ. Veinde primorũ numerorũ/ ideſt ſimplicmũ& S ncõpoſitorũ quos fola vnitas metit᷑: eſt primꝰ. Poſtremo pfedusprimꝰ: id eſt integer, cõſumatꝰvnuerſ⸗ totꝰ.¶ Nã binariꝰtameiſi primus& in N õpoſitꝰeſſe videatur:vt qui pte nulla/ qᷓ ſola vnitate numeret᷑:cũ tñ ſp̃e Spar ſit et pariũ fs nũetorũ:iure ab ſi pliciũ et ĩqᷓpoſitarũ multitudinũ ordinefaceſſit Cũc ſiquidẽ incõpoſiti& primi:cẽſct ĩpares. His vero Tryastrini cũtryas antiſtet ae p̃ſit hinc geminis en cauſis tryas biſinaxima ac prima dinoſciẽ eẽ:prĩa terprima Hipart /dei priorũ ſiueſiplheiũ prima. Tertiod eni;pfectorũ/ ĩtegrorũ ac totorũ nerorũ maximatẽ/ ac ptimãeã et iquet.nõ eorũ quidem per ectorum:quorum primus/ eſt hexas: 15 urns ſimul fumptis partibus euepollent. ſed perfectorũ ideſt totorum et conſ umato⸗ tbrumuos erplenarios vmuerſòs integrolqʒ nuncupare poſſumus. INã monas/ eſt vt medietãs ſimpla:ſine temſtate. Dyas verõ extremitas eſt/diuidua et patula: ſine medij vmtate:¶ Pottro tryas/mird cõplexn: vtrãq; ſe priorem apprehendit. Inueſtit enĩ circũ qk vallat monadem dyade:et dyadis cornua ac ſciſſa extremaiun git nectitq; vnitate. ¶nſeaet indiuidua mo nas:fimplices imperteſqʒ rerũ actus ac formas exprimit. Rerum Le Potentie et patentes hyanteſue vmpretab dyade biſulca deſignantur. ¶TAſt totaet Lfectaena trina aliquopacto ſunt et in ipſa tryade con grue exprimuntur.vt pote que ex jduinmonadeer porentiarũ dyade cõfiãtur.¶ Eſ itaqtryas haud iiuria/primus totorũ Pum etcõᷓſumatorũ entiũ nũerꝰ. quã eadẽ de caufa vniuerſarium/ omnẽ torũq; nu⸗ bus:omne/ vniuerſũ/ ac totũ ꝓnunciare ſolemus. Ant e uapte natura impers:toti conflat/impletqʒ ſpãm: aet in dyadem⸗ aduentans monas/ illiuſq; diſpanſis ſinib⸗ xcepta eryadis cõplet pfieitqʒ Nerh Hüc ergo merito trinomiũ terprimũ/ter ue maximũ fore aſſeueramꝰ Primũ ipa⸗ nüh Snuprimotũtet prmũ totorum ſiue perfectorum. C OQxtryasſit numerus humane rationis. Cap. II. ium 3 humane ratioms/ geminis ex cauſis numerꝰ eẽ deprehẽdi. Imprimis ꝙ rertio loco/iteritite an gelica ſola — nana ratio numeratur. Deinde ꝙ et hũane ratõi Sdiſcurſ quas ratiocina Sröes Ainttãt eryade adiplet. Nã premiſſionũ dyade:& vnitate illationis CCõſtãt Sppecemöſtratihes etxniuerſi ſilogiſini·gemis pricipiſs et illa 7 aai bushiana raticp enq̃ ſeipf sdilucida/cſara& apta fũt! eorũj mtn irremigarſenſimq pfert: dequorũveritate/ priꝰ iſtabili ac varia opi t jer e n arnutaar⸗ Vnde fit vt gequid ſcitũ ẽꝛcognitũ ſit demõſ rarũ ac naionũjiaudſcꝭ geh totiuſc; ſcĩe metrü Futreman ãqhac prierpia hũanarũ rõci natis hnis atg;illatò ten&Pcoßniea dichtur. Quicguid vero ſcit:totusratioc tc llatò/ꝗ tertiũ a ptio ei aũpto& pᷣmiſſõe maiore/ obtinet locum. ſpecie)a deo hu —————— ¶ Fit hic etiã vt tryas fit& totiꝰ cõtẽplationis et oĩs ſapiẽtie numerꝰ. quãd ogdẽtdttgth ſit quedã entis eiuſ dẽſecũ cõgreſũo 6& cõcurrẽtia. Hec vero entixin feiplũ glomertidet Immorta cögyratio arcano quodã/ trino eius diſcrinunel vtĩlibrò de lap tẽte mu)atpleiie a ẽtia tri Q uod eni ĩleiplũ fertur ſeq;itecit haud aliterqᷓ fub his tribus;intellectu mẽoria& ambo⸗ na tum ſpecie: ſubupſi adeſſe/ſeq; ſpeculari poteſt. 3 ¶Fntia quoq;ʒ quibus inhunc modum conuerti voluiq; in ſemetipſa indita facultaseſti Tres ma? uę ſapientie ſunt participia:ti) ade exequata et cõnumerata reperiuntut: eus/ Angelus gnitudinũ Homo. ¶ Que nãq;ʒ animantiahomini ſubſunt:ſicutrationis et intelligentie ſunt enper⸗ termum tia ita et fapientiam nullãcapeſſũt/ perſeuerantc;ſuiiplori noticta idotata& Mocupletata Bſt inſuper tryas:terminotum magnitudinis numerus et eorundemterminorumſuyte⸗ muspreſtantiſſunuſq;: quam latitudinemiſiue ſuperficiem nuncupant. Nammagnitudini Fle intell terminiſunttrini: Punctum/Linea/ Superficies: Monas Nyas/Tryas. gi amari d Vnica emm notula/ punctum abſoluit. Puncta duoilineam complent· Tribus vetopů cis:ſuperficies exarãtur᷑. ¶ Et ſi primaria vt diximus terumſubſiſtentia contingun monadeet puneto: Subſiſtentium verocognitioet apparitio⸗ indyadeetin linea:eritſugte Gis amor 1 mus cognitarum ac pellucentiumſubſtantiarum amoret feſtiua proſequutioitryadis ale⸗ tryade. cla. ¶ Eunctis ſiquidem ſubſtantiis:eſſe primum:qᷓ pellucere et apparere competit. Sunt enim prius in ſubſtantiaᷓ in intelligentia:et intelſigentiam prus noſtram/motitaritopor tet: expetibiles/ proſeque de et amabiles cenſeãtur¶ Vnde fitvt tertio loco a rei ſublun tia mediante intelligentia:eliciatur plauſibilis amor!tanqj vtriuſqʒ ſubſtantie etintelligen tie finis. In hisverot ubſtantiis/ quibus voluiĩ ſemet⸗ ſeq; ipſas dinoſcere ĩdultũ ẽ:ſiuqio amor quam pluylãtiam vocant jeod ẽmodo/ poſt ſubſtantiam et intelligentiamaccreſctac prouent. CO mnis itaq; amor ſiuerectus extereue cuiuſpiam ſubſtantie:ſiueinfleius⸗ glomeraticius èt eiuſdẽ ſubſtantie:in ſolo tryadis examine/ ac metro profertur atq;elct ¶ Mtres ſummi honores. Capi Eniq; caufaque tr yadem termaximonomine inſigniuit eãg cundmerito preſtare numeris denartauit:eandem trims prẽcipuishono⸗ Dignitates Kribus/ ſupremarumq;dignitatum culminibusilluſtrat: Philoſophica Sacet philoloplu f dotali/ Regia.U Regiu nãqʒ culmen ptimeue monadi cũctis numeris in ca ſaceido ß peritanti cedit. NSacerdotlem verodignitatem: dyas ſibimetipſi pecula dotalisre⸗ ſE rndelegit:regie monadiantiſtansillamq; principantem /ſuis obtegensi 8a is ofcioſa/dirimens. 8 1 mbus:eta poſtergatarum multitudinum turmi Q uivero ſupereſt philoſophicus ſplendor litterariuſue honor:tryadiytʒ priꝰ imputetur. Guandoquidem litterario dolatorio/leuigatam et eruderatam mẽtẽ haud aliter qᷓ in archanã quadam riyade/effici ſui compotem/ ſiiq; noticiam(quam ſapientũ vo Tryaster⸗ cant jindipiſci docui mus. TNam contemplatio omnis et ſcientia: abſoluitur( vtduims) mdxima. 1 tryade Ac tertio dumtaxat loco quicquid obſcurum et ignotum ſciti expeti tur:perfec ratiocinatione/ amborũ principiorum precognitione/e tenebris in lucem emergit · itq de inceps clarum et indubium: quod prius extitirimperuium. ¶Sicut igiturtryas/duarum priorum monadis et dyadis complexu/colligiturita etilui quoqʒ dignutates ac honores/ haud imerito ſibiipſa vendicat eſtq; tnſmegiſta/ terue mu⸗ ma: Kegio ſtẽmateſſacerdota li columine ac philoſophico apice: pre cundis numencel⸗ brãda. Poſtremo et haclaude tryadẽ efferemꝰ: ꝙ numeruseit animarũ. Omnis ſiqudtun ma: aut vegetattix eſt Aut ſenſitiua Aut rationalis. Cum enimn trinitas emula ſitetaecà perfectionis: Anima vero ſit perfectũ quddam: hinc fit vt et ipfam animã naturã tuntt diſcreuerit atq; numerarit. Iam verotantulis de t⁊yade dictis?in exquãmandam tet 6 conuertamur cr MM Er INsclssli pvncriScrn monade prius menſi ſumus:linee vero mtetuallum/ ſciſſil dyadedien musSupetficiei autem latitudiitryadem indidimus: tta nuneſipe vtin corporea plenitudine et in profundo: fequens tetras caſtrametetu Tetras nu ⸗ C Nam et in arithmethica ratione/tetrasprimus eſt corpolen gecetzi merus cor ſ 5 mmerustrigonepiramidis: que gemirs trigonis tryade monu uun pors. tur¶Ad monadis quippe apicẽ/ baſium vice functa tryas: aritn diſtendatqʒ et emetiatur potiſſimum corporis interuallnin. e Nu. 171 primum ac ſimplieiſimũ procudit corpus:vnitatibus quattuor diſpanſũ.¶In geometrico utem modo ſi conflare voles pytamidẽ:monadis loco ſume punctũ. Punctis enim biſge⸗ minis: geometricũ primum/ mimũue corpus yallabis: quam trigonam ettam nuncupamus. ¶ Hanc ſiquidem puncta quattuor/ angulorũ ipſius capita/fimũt.linee ſex dirimũt,/ ac diſpartiuntur. Quattuor ſuperficies:eandem operiũt ac tegũt. Ipſa deniqʒ cor⸗ vvnicũ exiſtit: ſub ip̃is termis abditũ& oculis ĩperuiũ.Vnde fit vt ĩẽſuũ obtenebratio/ enſibileſue tenebre: prime in intellectualis lucis aurora/ ĩnuiſibi liſqʒ Iplendoris primaria emicatione cõtingãt.ſitqʒ ibi fenſibilis totius lucis occaſus: vbi arcane interioriſie clarita tis iubar/ iprimis micare& exoriri incipit: i ipſa ſcilicet tetrade K in corpote. ¶Quicquid eniin magnitudine/ expanſum ac propatulum carneis oculis eſt haud eſt ve⸗ Quicq uid ta ipſa/ ac precipua ma gnitudo.ſed ipſius terminꝰ: Aut punctũ/ Aut linea/ Aut ſuperficies. entitur nõ ¶Has duntaxat tres corporis metas:natura limentinis/ exteriſue oculis ſpectandas obtu⸗ eit corpus ht: occludens ac iuiũ ponens/ precipuũ corporis interuallum.quod ſoli animo/ interiora& corporis ſubcutanea queq;/ſpiritali acumine indagantiretexit.¶ Senlibii s itaqʒ lux/ in tribus ſuf⸗ ternunus. fulget: Puncto/Linea/ Superficie que ſenſibusnuda peruia& adaperta ſunt. Q uartũ veto ideſt profundũ& corpus/ cũ nullus ſenſus attin gat:ibi ſenſibilis lucis occiderefulgor/ ibi ſẽ ſus obtenebrari dicuntur. In ipſo tamen corpore! ſpiritalis inuiſibiliſq; lucis contingit ini⸗ tiũ. ¶ Vbienim occaſus eſtſenſuũ: ibi ortus eſt intelligentie. Vbi operta/ nuda& ſenſibilia: reuelari/ſplendereqʒ deſinũt: ibi arcana& intellectuaſia: nudari/ fulgere atqʒapparere inci Piunt. Liquet igitur tetradẽ:metrũ metã menſurãqʒ eſſe totius intellectualis lucis. ¶ Q tetras ſit e numerus. Cap · II· — Ed& tetradis ratio: ipſos cognitionum gradus/ ibrat atq; apprehendit. ¶ Q uaternis quippe gradibꝰ/ diſtincta eſt omnis cognitio cum ſinttantũ quattuor/ prima& precipua mũdięntia: que cognitiua fa⸗ E cultate/ ſunt predita: Deð/ Angelus/ Homoſlrrationale Aiĩal TDiuinã cognitionẽ/ in libro de ſapiente: diaimꝰ mentẽ nuncupari.An⸗ gelicã: vocariintelligentiã: Humanã dici rationẽ/ Animalẽ: peculiarius ————— ſenſum nominitauimus. ¶Eficit igitur perpulchre cognitionũ numerꝰ Vnũ quiddã corpus.cuius trini termini ſunt: AalisFumana/& Angelica cogmtio. Aialis vt punctũ: Hũana/ vt linea: Angelica/ velutplanitudoac ſuperficies. ꝙ EPuſdem autẽ cor⸗ Poris arcana/ propriaue dimenſio: diuina cognitioeſt:reliquarũ cognitiònũ(vt productorũ a le terminorũ)velamimbus ac vmbris adoperta omniq; mortali oculo inacceſſa. Pementa ¶Adquaternarum quoq; cognitionũ/ ſimilitudinẽ:ſenſibilis mũdi prima/ maxima& ſim⸗ pliciiuma corpora ſunt quattuor: Terra Aqua/ Aer/Ignis. ¶ In mo ſubſidet terra/ ſuo 7 brata pondere: quo& cetera fulcit elementa. Aqua& aer: in medijs regionibus ſiſtuntur: In hũans Ignis/ ſũmũ obtinens můũdifaſt giũ vniformi ſuauo/ vndecũqʒ ceiũ lune prolambit. ¶ In eruditione his demũ quattuor elementis: ois ſẽſibilis actus in materialibus atomis ſuffulcitur. Quid Siement quid eni ex forma& matetia coflat:natura extra elemẽtũ degere/ ac ſaluari nequit. ¶ Sũt—. t & ĩ hũana eruditione/ pari analogia elementa quattuor: Mentis ſubã/ Mentis notio ſue in Lattuor. terna conceptio/ Vox Scriptura. ¶ Mentis ſubſtãtia:igni/diumeq; co gnition& corporce Rerß. plenitudinireſpõdet. Mẽtis notio: angelice cognitioni/aeri& ſuperficteicomparatur. Vox XEugene (que prima ſenſibilis eſt)ſẽſibili homini/ aque/ ac linee eſt ada ptanda. Extrema vero ſcri⸗ rã quãttuor Ptio:animali ratione experti/ terre/ ac puncto ſupereſt comparãda.i Rurſum primatia re⸗ M— rum ac ſubſtantiarũ genera quaterna ſunt:Subltantia/ Q uantitas/ Qualtas/ Locus:ad Mukãtibes Jorũ numerum/omns ſtata eſt& rerumfluxio ac permutãtio. ¶Siquudẽ ad vnũquodqʒ dãttuot. genus/ gemine& contrarie Permmutationes contingunt.i Ad ſubſtantiam/ Generatio& crruptio: qui ſunt motus in pũcto primi& abiectiſimi. ¶ Ad quantitatem/ fiunt auetio& imminutio:in quadam dyade ac linea.¶ Ad qualitatem/ qui fiũt motus: peculiariũ& cõ⸗ trãriorũ nominũ penutia/ generatim ajterationes nũcupatur: ſuntqʒ vt tryas& planitu⸗ do. ¶Ad locum Partter/que permutatio contigit: nomine vnolatio vocitatur.& liec fit in ketradeiĩ corpore& in profundo.i¶ Hec eni pmutationũ eſt preſtantiſima:cõpetitqʒ perfe ctis duntaxat ac maturis animãtibꝰ precipue homin:quam ideo rationalis motionus no⸗ nune merito honoramus. ¶ Sunt& duaterni naturalium ordines rerum. Subſiſentium/ 5.—————— —̃.————— *— „6———————— ——————.— —— Viuentium/ S enſibiliũ g& Rationaliũ. quarum ſingulis ſingula mutationum genetatripu⸗ untur/ vt peeuliaria& propria. ¶ Subſiſtentibꝰ ſubſtantiales motiones ruptio. Viuentibus/ vitales:qumbus viuentia augoſcunt/ aut minuũtur. Senſibibus cõrr rie alterationes:quibus aut proſpera aut aduerla valitudine variãt. Rationabilibus yer Seneratio g cor⸗ latio(ſupremꝰ motz ãin potiſſimã ambulationis& erecte ſtature ſpecie cõpetete probatut ¶Arithmetica tetradis proprietas.. / ſaltera parte lõgiorẽ ductitaueris“⸗ addita vnitate:cuncto CagIII. ——Fniq; ipſius tetradis inſignem quãdam/ arithmetica proptie tatem afferemus in mediũ: Tettas enm ſecũdus quadratus eſt: quẽ prim alteraparte longior dyas ſemet reuoluens procreãt acgint. Bis enimduo quaternitatem/ eliciunt. ¶Sngituripſã quaternitatem in omnẽdeincepꝭ 8 impares quadta⸗ tos conflabis. ¶ Ducta enim iprimis in propriũ latus/ ideſt in dyadẽtetras primum parte aftera lõgiorẽ producit octadem: cui monas adẽita proſet k enneadẽ: primũ poſtvnitatẽ quadratum imparem I Si vero quattuot du⸗ cant hexadem/ ſecundũ altera parte longiorem: aditione vnitatis/ ſurget nůerus quint& vigeſimus/ quadratorũ quintus. ¶Si dodecadẽ tetras inuoluerit:adiecta monade non g * quadrageſimus nũerus occurret:ſeptimum intet quadratos obtinens locum. ¶Et ſi ab eadem tetrade viginti multi plicatione excreſcãt:vntas addita producto nonũ quadratum/ vnũ feilicet ſupra octogenos eliciet. Et ita quotiensquãterno ductu ois patte altera longior excreuerit:cuncti qui lurgent numeri/ erunt pates: vnitate/ continuisqua⸗ dratis ĩparibus nunores: vt clarius que ſubeſt figura oſtendit. L uadrati impares[ ſ ſ o1I 165 21 8 Addende vnitates Productt numert[5 ſ 4 80 1 120 165[4 5 Rera patte lõßiões 126 3 Quaternitates d. umigitur quadratus vt pote equis lateribus qentus/ ſit equalitas& identitasuedã Altera vero parte lõgior/ ob fuorum laterũ inequalitatẽ/ alteritatis rãtionem ſubeat:liquet identitatẽ/ ideſt quadratã tetradem/ omni alteritati inuectam:additione monadis reſtitu⸗ ere maiorem identitatem/ideſt quadratum imparem. WNam tametſivmuerſi quadtatie regione altera parte lõgiorũ ſumpti illos identitatis nomine precellant: inter tamẽ qu — dratos/ ĩpares paribus:amplius vnitati propinquant/pluiue dentitatis recipiunt ¶TIpla autẽ tetras:patium quadratorũ/ inferta eſt ordini. Gi gnit igit tetras in omnẽ alten⸗ tatem ꝓuecta/ addita vnitate:maiorẽ ſe idẽtitatẽ hoc eſt quadratũ imparẽ. F ormatetradi/ ĩomnẽ materiei partẽdeducta:ſup̃me forme/ideſt ſupᷣme monadis additiõe/ veriores jor⸗ mas reſtituit ac ꝓfert. ¶ Oẽs qppe altera pte longiores:arithmetici materiales appelltãt ꝙ cõtinue pariũ cumuſatione gignãt. Quadrãtos vero: formales actualeſq; vocãt: quo aſſidua ab vnitate/ ipariũ cõflat aggeſtio. CItaq; ſi qdrati formeſunt à c idee nũerorũpci⸗ pue eorũ forme erũt q̃dratiipares. quorũ caput monãas ſupᷣmã erit& abſolutiſima form cuꝰ additiõe diximꝰ veriorẽ tetrade forinã ideſt ĩparẽ q̃draturã gigni. ¶ Haud igit imen to/ hãc q̃ternitatẽ: ſamꝰ Pythagoras fãctitatisnoĩe/ in ore oĩm eduſcãdã b&e concelebrind Samiꝰ Py⸗ voluit ſancãillã& apprime venerandã predicãs.q̃ vnmuerſarũ fermererũ xt docuim/ur dines numerat/ metit᷑/ apprehendit. Vt elemẽtorũ/ Wognitionũ Precipuorũ munieni tnago it. tonu EIEe 1 8 Subſtantialiũ generũ Permutationũ/ Naturalium graduũ Mediorũ humane erudiuos. Et aliorũ numero carentiũ. Adeo vt mchi ferme in rerũ natura cõpettũ habeas quon aliqnopacto/ ab ſacra huiuſmoditetrade numeretur. ¶ Erſi eandem priotibis [ Pſementd E Prima entia Ammal Homo ne giiones Senus Ratis ntellect—Ne ſtrumenta Scriptura Vox Vöceptꝰ Mens— Senerâ ubitãtia SRas ahtas— [Nutaticnes Sñatto Ngmẽtatio] lteratio] Ambulano Sradũsterà Bubſiſtẽtia enta Sebiha Könals Figura quaterne coordinationis— semelg““ 3. numeris: inonadi/ dyadi ac tryadi accumules: mox denatiusi quartus ie g impl⸗ 7 ũ 6 fiat Um uem Pythagoras/ nũerorum ſupremũ promul gauit:e polt decadẽ fiat ciumreſũptio& ad priora reciprocatio. Cõſtat eni vndenariu u Nu. 172 cas: denario ac dyade& hoc pacto deinceps. Nũc vero pro modulo noſtro · abũde vt reor eircunſpecta tetrade:ſequentiũ nierorũ retegende analogie/ famuleturõratido. RIS PROXIME SEOQVENTES NVMEROS PENTHADEM/ dHexadẽ& Heptadẽ:tibi nõnulle noſtre epiſtole/ ſat puto emedullauete. NiNãpẽthadẽ/ numerũeſſe ciſscõplexe cõpoſiteue materialis ſubſtãtie pethasnu⸗ docuimus.ꝙ oœĩs materialis/ ſublunarſue ſubſtã tia: aliquopacto ex par⸗ Fetds n ribus qumnisreſultet. Fxquadrifida ſiquudem materie cjementatione& mre ₰ Vnico fubſtantialiactu:oĩs ſenũibilis ſubſtãtia natura conſurgit. Aun 3. ¶ Totius itẽ vmuerſi corporea molesſiue idtotũ qã ſenſibile eſt: quinqʒ ibis ſubẽ tantũ maxima corpora prehẽdit/ fluxa inquã elemẽta quattuor:& ipſũ celi orbẽidemutabilẽ inelemẽtatũ/ rerũactibus ac formis perſimilẽ.¶ Pẽthadẽ inſuper& hexadẽ/ aho epiſtello oſtendimus: eſſe vt ambo ingẽtia totius ſeriei numerorũ luminaria. Penthasg Nlam vt ſolẽ& maſculã: Hancvero vᷣtlunã& femininã. ꝙ in cũcs numerishi tãtũ duo:vt hexas ſimi crculares& ſphericorũ numerorũ radices/ euadãt ſpectandi. Hi enĩ nullo ſui Pgreſſu/ex⸗ jes euo. tra ſe fiunt:nuſqᷓ diuerſis fimbus excipiũt. In ſemetipſos quantũlibet ſeipfis aucti: redeũt Quoſcũc; quoũisſuo ductu gignũt: ipſi defimũt. Sunctoſqʒ ab ipſis emerſos:in ſuo fonte atq; ĩjtio ſiſtũt.¶ Vnde fit vt fit ꝑfimiles euo:cuiꝰ oœĩs finis/ eſt vt pricipiũ. Omnevltimũ vt priuiũ. Pſt ei euũ ſẽꝑ idẽ& eodẽmodo ſuccedẽs/ inalterabile atqʒ ideſiturũ ¶ In eodẽ quo epiſtolio: Heptadẽ adiecimꝰ/ nůerũ eſſe dyametri circuli. Endecadẽ vero ex pẽthade& he⸗ xãde conflatã: mediã citcunferẽtiã diſpartiri.¶ Q uibus enĩ quantitatibꝰ circuldyameter ſeptena partitione ſectꝰ eſt: ijſds lineis mediꝰeius arcus in partes vndeci reſojuitur. ¶Et quãꝗᷓ luiuſmodi nũerorũ almitia Spreclaraſue dotes/ ſuperioribus epiſtolis ꝓduxe⸗ rimus in mediũ: vttamẽ eo quo cepit circuloi inintertupta noſtra pergat oratio:rurfum de ſingulis/ paucula ediſſeremus. CQ penthas ſit numerus orbicularium lationũ.. Cap.II. „ Enchas /ſicut primus orbicularis numerus eſt:ita& orbicu⸗ rũ lationũ/ euadit menſura. Quicquid eni in orbẽ couuertitur:quinto sdemum loco ac puncto in ſeipſum redit eiq; a quo digreſſus eſt copula⸗ rmitio. dVt ſol/ ab ortu gyrans ſeſe in meridiẽ:primo loco! in aurore uncdo reſedit.a quo di grelſus: ſecundo loco/ meridiei pundũ attigit. qd ſertranſiens: in occidentẽ doferẽ/ occiduoue pũcto tertia ſede ac poſitio⸗ ne coniungitur. Hoc deniq; relicto:citata latione/ ð ¶vnde emerſerat) tů remigrat.cuiꝰ attactu:quinto tandẽ loco/il in ſeiplũ ſuũue initiũ redijſ᷑ am)lationem peregiſſe atteſtamur. Atqʒ hoe pacto/ omnẽ cõuerſi⸗ tionis abſfolutionẽ/ reditumq; ad eundẽlocũ /penthadis nũeroemetimur. ¶Extremam inlup imãue cognitionẽ/ quosexterosſẽſus nũcupamꝰ ad pẽthadis metrũ/ natura digeſſiſereperitur. ¶ Pri⸗ museni tactꝰ ĩ aialis corpore caſtrametatꝰ: velut ce⸗ terorũ pᷣcurſor:exploratorlocorũeſt.prceſtqʒcõᷣueniẽti D Ac nature aialis ſedi:ĩ maiore mũdo! ideſi in elemẽtis D Vetadtu. Palpãdeatq; deligẽde. ¶ Nam& ceterisſeſib⸗ imiore D 2 3 mũdo/rudꝰ ac ſedes efficit.imus eſt& abiectiſſimꝰ ſũ⸗= ſuũ: Nullis nõ aĩalbus inditꝰ eſt: Nullã corporis partẽ nöinfũdit. Pſt eni aialis:& ex toto gũe& ex corpore toto cõmunis: ¶Secũdꝰ guſtꝰ& ipe taciꝰ aſſecla:illũ per vniuerſũ aĩalis genꝰ/ led nõ intotiꝰ corpuſculi mo NV Olfctus. lẽ comitat. In omni qppe aiali ſed tamẽ in ſolo ſe oris 2 Palatiohicſenſusabdidit. ſibiq;lingue mẽbruſculum/=— aut qd ĩgue vfcariũ eſt delegit. Vite ſeſy: eſi 7½ nutritioni aĩaliũ pᷣeſt. Alebria qͥq;& conueniẽtia alimẽta Ptentat. Aialiũ fores: K iternorũ pectorũ addits/ opſeruat.ne qd iprelbatũ atqʒ iniocũdũ/ temere ſe ſe in aĩalis claufirum volutãs:elemẽtariã e harmomã diſtẽperet cauſãqʒ infetat egrimonie. ¶ Q ui vero guſtũ — — 1 2 31 ⸗ e DR1S orhbicularit UEki Pẽthas exe teriorũ ſeſu um nũerus De Guſtu. in altũ ſuccedit olfactꝰ odorũ eſt arbiter/ guſtu lberalior atq; honeſtior:paſtui parti aimi Partim orporis addictus. Quatenus enim alimentaria fubſtantia/ inodora non eſt:eate⸗ nus olfactus grauium ãc ſuanium odorũ iudicio:alendo proſqicitc orpori. X i ¶Q uatenus veto ſubſtantie: que nichil/ vel perparũ ad corporis alimolam ſpectant yt hedyſinata& queuis emb ãmata)per internos narium meatus gratàm ad cerebrũſuauece lentiam fumigãt: paſcũtqʒ odoro fufũtu vim nocti lucorum ſpectroruminſpectricem ſuac⸗ te nus animi ſaginationem àc paſtum olfactus procurãt- Siquidemimaginatio quemho⸗ tium animiq; cibum per exteros fenſusd mundo emẽdicat. facrueeedunk ilus& auditus lupremiae hberaliũimi ſenſuũ: ke quiduntanatali minis thololac lũma cerebri arce perficitur:& ipſa quoquopacto docttine ac ſciẽtie eſtmi⸗ 1 15 do animo/ ſpiritahue cõmeatui perquitendo ſefe deuouere ¶ Poſtergatò enm popineae viſus totius vitalis nutritioms ofcio: quicquid per eos à mundo in hominem itreptaticongien⸗ Auditus dis animi dapibus/ cumulandis veris mmortalbuſqʒ gaꝛis( virtutibus inij ac diſciplini dicant: futurarumqʒ contemplatio nũ euiternis& nũqᷓ faticentibus gyris aucillantur. ¶ Nam viſus enubis/ quicquid imperturbata cie haurit: luminũ inqᷓ colorũue ſpecies cð plureſqʒ rerũ di ferentiis: palã nichul ad corpoream alimoniã ſpectant. Quibuſcunq;tem concinẽtijsſonorũue harmonijs aures demulcent: nichil pariter apherematis corporeeue aletudinis habent.ſed vnanimi conuotione: viſꝰ audituſqʒ tanqj ceterorũ ſenſuumiumma tes ac duces: locupletãdis dũtaxat animis operam nauãtꝭ parandiſqʒ virtutibus ex totofa⸗ mulantnr.quãqᷓ viauditu illiberalior materialiorqʒ ſit: vt in ſenluum libro documꝰ in⸗ quo& latius/ huiuſinodi quinq;ſenſuum proprietatẽs recenſentur. ¶ Alie penthadis proprietates.⸗ — aliud percelebre penthadis inſigne: ꝙ circuli eiuſdemau — phere in quauisplanicie: integrũ Seiertan gyrum 1pſa extendit atq;di⸗ numerat. ¶Omnis enum aut circulus aut ſphera/ ſiti in ſuperextẽtaaiqu lanitudine(eui duntaxat i nſectili& minimo puncti copulant᷑ attactubi ſuper eandẽſinrectũ orbiculatim incedentes vniꝰ ſue reuolutionis ſpacun perambulauere: tum demũ quinqʒ⸗ ſibimetipſis equalia ſpacia conſeciles obtinuiſie dicũtur· Sit eni ciculus ãut ſpherã a b edicuius centrum e.Sitke E=inea fghi indimẽſe longitudinis: per quã michi planitudinem acſupei⸗ cieni quampiã exprimi volo. Inqua ſitus circulus autſphera a bc d:eidẽ copulei ſubpundn a. Ducaturqʒ recta glomeratione/ circu lus aut ſpheraabcd: ſuper planiciẽf ghi. Acpun⸗ §ipiinus c 1 m d/deflecta„ tur deſcẽ⸗ datqʒ in f. Punctum veroci pũ cto gcopu letur.b au ctũ heso⸗ 3 h ſculetur. a veroꝛ perfecta abſe olutaqʒlatione/ in punctũi conuertã tur. manifeſtum eſthune ciclum aut ſpheꝛã:ferri inter eguidiſtãtes planitudines.Sit igitur lineae k lmn eqi ab linea a i.eritqʒ linea a fꝛequã arcuià d. Linea vero f gꝛarcuidc. Rectã g hꝛateuicbRh iarcui ba. Tota vero a itoti circũferentie circuli a b cd. Vniuerſus quoq; paraieih a c ni:equus erit quattuor parallellogrãmis:ꝗ ſingulis ciclis equi erũt. Sed& extntůße raſellogrammũ ac n ahen ex parte v h medij cicli duo/ a be& no iquu„ erthas ciclo equepollent · ¶Perfecta itaq;ʒ citculia be drecta gomeratio:pacum nbiqh 3 ñerusa equum petambulat ſeqʒ ad numerũ penthadis inuoluit. Et ſi ſpherã fuertt abe beoh⸗ ulariumn? rallellogrammi a cn i intellige colũnam: quã emſdem ſphereſin plano! orbiculatã de⸗ orporũ. perttaniit. Et hec peramplius ex circuli quadtatura:& ipliere cubicatione⸗ amlset ¶ Deniqʒ penthas angularium regularium corporuimturmam exedue apprens merat.¶ Haud enim mathematici ex conſimilibus& eiuſdem ſpeciei ſuperficiebus hiu⸗ confici& extrui poſſe corpora nouere: mina indiderunt: Tetracedron Hexacedton Q tocedron/dodecedron& 4 4 uinqʒ quibus abipſa ſuperficierũ pluritu„j 2on ſtoeecw Mu. 153 „ — ¶ Erit autem hec demũ laudatiſſima pẽthadis proprietas: ꝙ aliquopado numerus eſt rati⸗ onis humaniue anmu. Quintoſiquidem a matetia loco/humana rãtio nũeratur: cum ipſa ſit ꝓrecipuus& preſtantiſimus materie actus. ¶ Prima namqʒ ſenſibiliun conſiſtentia:eſi Penthas ipta materies. Quodautẽ materie vicinũ eſt:actꝰ eſt eiſedi. Quod tertio a materia loco di Rũane rati ſtat: vitalis actus eſt. Quod a materia/ quarto ordine nũeratur: ſenſitiuus eſt actus. Quod onis nñerꝰ vetoquintoa materiadiſtansloco/fupremũ atqʒ vltimum eſt ſenſibiliũ: rationahs adꝰeſſe comprobatur: Hic eni/ apex eſt totius ſenſibis mũdi. Per hunc/ vniuerſus materie hyatus adimpletur. ¶Nã tametii alibi dixerimus/ haud plures eſſe fenſibiuũ rerũ gradus Iquattu⸗ ori Quippe ma teria nullum per ſe efficit gradũ¾) Conſtat tamen— ſenſibilium vni⸗ uerſitas:ex pen⸗ iquam materia: & actibus eius quattuor. ¶Si⸗ larismotus qui⸗ topimcto abjol⸗ uitur vt ſolab oriẽte diꝑreſſo⸗ quinto loco in orientis punctũ redit ita& ſenſi bilium vmuerſi⸗ tas: quarto qui⸗ dẽ actu/ ſed qui⸗ toa materia en⸗ te hoc eſt ratio⸗ ne conſumatur. Nunc vero(vt rgoruoad ope teprecium fu⸗ t/emedullata penthade:in ſe⸗ quẽtem. Fxadẽ cõuertamur. cnERxanp— 0n. TPFNHas TFxTrIRan SpXSvM coNrIoNER d ſcernit ac numerat: ita& Ras materialẽ omnem cognitionẽ/ diſpartien⸗ — 4— dam mmerandãqʒ ſuſcepit. ¶Cmmnis etenivis cognitrix/ que matertali Li fungitur organo/ queue nulli Lun nſi in materiali vaſculo/preſentate fpeciei ) eſt inſpectrix: aut ſenſus internꝰ aut ſenſus extimus eſ. Hunc autẽ pẽtha⸗ Mde menſi ſumus:in Tactum/ Guſtum Olfactum Viſũ& Auduũ paitiẽtes. klnternum Vero qui& extimi Spreeſt: ſimplicẽ& vnicũ eſſe d ocuin. quem ſub menibus humane ſubſtantie ſitus eſt/ ſũmemanũ: ꝙ ſub cuteſub⸗ cutãheumc vt plurimũ nodu ejus prodatur operatio nodilucũ ſenſũ appeſlamus.& Hic enim ſub cutaneis ſenſibꝰ delitens: per ſe nichil eorum/ que ſunt extra humanã ſubſt ã⸗ Imaginati⸗ tamigneue in mundo degunt attingit. ſed ipfa du ntaxat hominis pomeria& fũmeniana onis Pptia loca⸗ perluſtrat. Interiores itõ corporis Partes“ animtfines ſue am borimi ſuaumũ ſpecula⸗ netus eſt proprium. C Ieaqcum ſupra huneno ucũ ſenſum atq; infta tactum/nulla ſt mnaterialis co gnitio:cui in tellureo ac materiali vaſeuo lenſibilis ſpecies preſetetur: liquet 3 —.—⸗————— ₰ . — — — E——— — . —— — ——— 4 1 —— — niuerſum matetie oculum eamqhim omnem Brrones ra eſſe cogitur; crentam aefactam elle in exade. Hexaspri⸗ m* pfectus numerus. midyame⸗ ter ſenario f am partit. funt aſymetra& incomunicãtia. aut ſiquidẽ cõmumhi pãrte cũ dya⸗ Sexdiebus oĩia a deo perfecta —* „ planete: fatl n bodern hexadis numero. Hi ſiquicemttam ſig ebeeeenit Luna ¶ Inter Kos vero phoebeaſi phera idiuiduo Zodiorum crculumiſẽper ſuo motu medium diſpartiens. Fius eni centri ict quiſvltroauteittominime digreqitur· WRurlimhexas/vt in quadãepiiolaotijſi primnus eſtð dus perfectorum numerorum:prinuſue ie ſtet:ſuiſq; partibus maior/ neqʒ inferior. ¶ aüdetq; ünpiinh n⸗ — trimtate que ſumpteinvnuii iplãhiexadẽmi& prumumytdiztinus periei ta circuli reſolutionetſũt veti gãda CPſtigitur hexagon figurai xireuloprimogenita: aapte natura eidẽ fex ipi lateris ĩdicio ĩiſcri j prodiſt. Qrlus quppe deus ab intellectu atqʒ immateriali creatura] de cauſã ſenarius/ tadix veſtigandi hũani numeti.quẽ que fine materiei preſeniz ocioſex in Suneg ielerton tn 5*— S2 niferi atirüdine pertii Ktchkotcttes ſüt giterdie * niotrs Sarinduprtet/ſars. Tres yerò/ qulb⸗ olaris otbis ertet: e — echyptice calle/ mediaiugiter nõnunᷓerrantis ſtelle nomine cenleatur: planetatainẽ „ B 3 reltituatur/ neqʒ ipſis maior/ neq; in ferior. ¶ Saudetc;i — eruput „ — Tinſuper hexas/& pariũ tertius:& ſecundus alt Stongior. qui minore inlatere geminis in maiore vero trinis vnitatibusen ds Bis enim triaſenarium reſtituũt. ¶ Circuli quoq́;emdyan⸗ ter ſue xotius petiferie ambitum hexadepermeatꝭſeniſuearcubus jan Stotam diducit. d Vnde fit vt geometticus hexagonohornorehih Smerito figuri?preſtare dinoſcatur: ꝙſolus natiuũ& per ſe cogniũ as btinet i circulo. Hoc eni latꝰieſt ipla ſemidyanieter: que k& circulũ yũ heircinat atq; diſtendit ¶ Ceterarum autẽfigurarumlateta:autdyunn —— ——* netro numerẽtur?nõ ſatim ohuia) ac in propatulo jũt. ſed ꝑmul⸗ bẽdac Senisquocʒ diehꝰ:cũctà adeo abſolutã& perfectafũt. Vnij dei opꝰ: enicliilo ſex diehusſubftantiamaccepitatqʒad eſſe uertum kcuitoti inſtantaneũ eſſe dedit)per materiani materialeſueſubſtã⸗ tias progreſſꝰ 1ſtatuit hominẽ creatutarũ fupremã ſuiq; totiꝰ ope⸗ ris periodum. Huc eniſexta demũ diel perfecto omnlitellectuali ac jenſihili ornatu)e tellureo puluere conlumauit. ¶ Eſt& eadem — qui ſit:ſacer 1„ 7 o pronuncu. hic ſerm Quihabet intellectũ cõputet numerũ beſtie. Nũerus eni eius numerus hois eñ.& nũetn eius iſexcẽti ſexa ginta ſex · ði eni fenariũĩ ſeipſũ volueris: ſextꝰ et trigeſimus exorietꝛcuð medietate octodecade/ſi numerus eo vnitate maiorʒꝰ excteuerit: cumulaſcit bũanusn⸗ merus 656. quem palam eſt ſextum eſſe ac trigeſimum trigonũ.eundemq; gigniiaii — numeriab vnitate ad ſextum K trigeſimum vlq; in vnã ſũmam conflentur- — — Mud exadis arithmethicum inſigne. ap * 2„ eniq; aliud hex a dis arithmeticum inſigne recenlererꝭ ſ. Nam pariter pares(quos iuſtitie numeros/ Pytha goras nuncupuei bat cuncti duo ac duoproximi coeuntes; nullũ qᷓ ſenariũ aut ſenannn⸗ tiplic procreant. Cyas enim imptimis rumtetrãde: exadempitt Tetras cum octade: gignit dodecadẽ que bis hexademinuolut. Gersti hexade ſumpta:numerum gignit quattum ſupra vigelimũl henudguu⸗ E rum multipſicẽ. Et ita quorquot proxumos pariter pares coniumeriar duilexadis multiplices conliugent/ qtiodſequensforinuladecA— M Pariter pares 1 4 8[ ſ 64. 128 16 f S Senariwuſtipſices F Nu. 14 — unciſiumeripritni preter tetnaftunin ſenarijnul- FKalinljexdis praprlumch cunciiumeripriinipreter tetnaflum: in ſenarijt nn 3 5 iumieiniarollocznthriehlecircunſidẽt: no iplis aut matores aut minores Mtci aliud exa nt etiim aemliitic& ſeptem primorun oltternarũ— 8 6 E— dis ꝓpriũ. eeitiecie muiltiesnenarioae ter, iocieeio ſrlieihus c hls eiteuncitigitur. Octadecademſe⸗ 1 Tr htutuſtiecimiꝰ ac deciniltioiuis numeriſtidẽ ſimpiices ac prim Mldete. uattum veroß vigelimum/ qutvallant: haud ambo Kuinor duntaxat tertius& imsſehrimius.Miaior vero // uint ein cmpolitus eſt penthadiſue quadratus. 37 Rita deitceplſduòs ſenarimultiplices ſerutantibus: ocur⸗ geninipechineſefihtätesaudamboprinericpoltn aut— 3 ſajtim compolitusvnus/ Keiiquus verò fimplex ac primꝰ. In vri⸗ uerſa quippe numerorũ ſerie:primi/ſimplices etincompoſiti com⸗ iuntur alij nullupreter eos quiad rectam ſenarij multiplicum Rneam yſiue ad eorũ ſtipitem et cœordinationẽ: aut ab vtraq;/ aut— 5enarif Ab altera parte: attigui et proximi pullullaſcunt. quiqʒ ad mẽdias N multipli- Enarij pluritates veiut appendices ⁊ tq; ramuſculi:cuiuſdã arbu⸗(„) ces in arbu Faule formã chcinitet expreſſiſſe videãt᷑. Sed iamſatis hexade p. ie ile ſipite Wcta eptas ſuo loco! in mentis lbrella appendatur.+ comperiũt MpRmis 3DMprRv acLRGEn S FPTADhIS AMBOMüdi/ maior minorq;: Cptenis luminarib⸗(vt inexade dixums) ſplẽ⸗ 1 deſcunt/dlluſtrantur/reguntir. Nam quoquot planetarum lampadibꝰ ma⸗ F roxoſinusinlignis aluſtriſq; conſpicitur: tot d facibꝰ cognitiuiſq; viribus minor mundus — S ſplendeſcit quèadmodum inlibro de ſapiente v ſatius ediſſeruimus: minores quinqʒ cognitiones: exteroſue ſenſ⸗⸗ platetis minot chusnmaiores vero ſpectatrices facultates/ inſigni 6 3— Poſitionũ oribus planetis Imagmationem une: Soli vero/ lucidiſimum et differẽtie imperturbatum rationis oculum conferentes. S ſepte ERurbũ poſitionum locorũue differentie: ipſiꝰ eptadis ſequũtur— Ptem. dicrimẽ Extera namq; lateraliſue poſitio:que in totus corporee Plemtudinis ambitut idem punctũ ac centrum: eircũuallati aue ſurſum /aut dextrum /aut Rnilrumaut anterius aut poſterius eſt. ¶His veroſi mediam/precipuamqʒcentti poſitionẽ addideris: totas poſitionesdifferitateſueſuelocorum/ ſeptenaseſſe comperies. ¶Rũc autem poſitionum ſocorumue numerum/ clarius intueare:ji tri um dyametrorum/ nodpuncio fiweritppenqicilaris fecio. Iuiuſmodiquippe dyanietrorum cõcutrẽtia communiſue fectio: prycipua et capitalis erit loci poſitio. D Vametrorum vero fines actei mini: fontane medieqʒ poſitionis/ etunt circunſtantie. — De ſeptenariò dierum. Cap.. Snideneprogteſtoin vniueſorum crealeneehtedis in Nerum ſbimet Aceiuit ſeq; eodem collbrauit. Intelige ſiquidem(vtnu irauimeleprerplwes rerurn ocos ac ſſatus iltquòsmẽs noſtrcu ſſſinoſohberiwienur inüdrampirum ze(paeiũ dlpartitur velſrube uidemtineris quiequid mẽtecompiecenstvejut fortaſſiefuiſſe atnn⸗ nläie faceret desret antehj vſle emicui ſet creaturoſplendor — t. um 8 B umeti dein ztua ſee dᷓerilieer 4 5 5 3 2 3 2 2 —— 2 eee n cSene te — —————— — —————— Fptas diui mũ ſeptime ac reciproce dieifeitiuitatẽ:/ EtpPali — requiẽ:ſaete phyllure nominitant. ¶ Vſt igitur eptas numerus diuine citeulat⸗ F 3 eamq; citeunſidentes ¶Pottomediam primamue paßtioneminteſſigiuab etemopl⸗ nam eeeeeen ilam primeuam ſedẽ⸗ Seattratumfontemmnj dune monadis prefentia fu cauſam: priuſqᷓ extra ſeprof ¶ Exteras verò deriuatic factas coargũit:ſubſtanti eterno fuiſevacuas atq inanes ¶ Finge rurſum a dia et primaria ſui ſede eternam monadem: di etatim invnãquamqeir cum ſe ſtantem polit:o te cte 3t10 1 nõ ſine ſui demutatione—— 5 n medie autem ſe⸗ e ꝓiectã ſenſicʒ ab vnaqᷓq; ſede exeptã fui preſetia vacuaqʒ queqʒ citca ſe n loca creaturis impleſſe. ¶Hoc pactoſenis tantũ drebus ummi illiꝰ opi ſicis vniuerſum opus: geometrico argumẽto ſcrutabetisabſolunm Cintellige deniq;& ab extrenia ſextac; politionelab eaiduamcni e viduat 6 Sedeſhefe progreſſam extnã ſe eme exterioru ſedũan⸗N N Xdis plene mſempe illi: — 3 6 x Si d cſttutt ac xiduat.· Aitetini nlediſſe:cãdorumentium entiume preientia d ₰ 2 * 4 mnipatamonasyl⸗ ₰„ it in quã a el diuinã monadẽtreceptui m ſeipſãceciniſe ho⸗ a ſuffuiſit/ in quãue vltima profecta eſt/diuinã monadẽtreceptui in leiplãceciniho⸗ — ſedi& S qua nuſqᷓ tamen exceſſeratvt ptiusreſtitutam. Elicies⸗ Riuitatẽ: quam deipalinodiam& ab omniopererecentm ₰ tionis nu⸗ Onis: qua e medio jocœextraſei pfũn in exteras peſitionũ differẽtias ſenisdiebus proʒrel merus. *. — . „ deus: leprima demũ die/ in ſeplum redit ſibicheſt reſtitutus. ſeptem ſint! * Ndefitvtetrerumg epu gtdus CapIII. adus(accitoĩ earũ ordinibꝰ ente ſůmc „ 3 2 5 S3% monadem ſeptiparpitò ijlud diducere aggredimut. liprimammi * 4 euadant meyitoſepteni. I uicquidenieſt a matertataddiuinãſchliß⸗ r1:que tametſi hoc aliquid nõ ſit/ ſubẽ tamẽ rerum cõ̃municat iten in 9, potẽtia/ v tprima petfectorũ ſenſibiliũ entiũ portio: „ 8 A 2 S 5 S 4 3„ i 1 3 je in recũ/ ſuccedit actꝰ rimꝰ: uẽ ſi bſiãtialem Materia. ß 6 ſeipläcöplet ¶Materie inrectt actꝰ primꝰjuẽ i — E — Subſtãtialis actibus pri mitꝰ illam inſedit/ atqʒ obtinuit. datqʒ nichil aliudqᷓ eſſeſ implic ilimũ: bis que actus eiſẽdi eſſe& ſubſi 3 vitat actus jntet perfecta& cõpleta entia primus eitxinateria yerò ſecundus)numetantur Neu Senſitiuꝰ actus. Rõnalis actus. . eſnbat⸗ ſubſtantiuo ac ſimpliciſimoꝛvltalis ſuccedit actus· qui& eſeꝛet cuins elt&n we tit᷑. quo plantatũ genꝰ/ vniuerſavfientia: ex materia cõflantur. Et is actus licet leciꝗ⸗ ſit materiei fornia:quia tamẽtertio/ amateriadtſtat 1ocolubſtãtie vruẽres tetti ſi aſciſcunt I Poſt vitalẽ vcro actumiſenſibili actui diſtributa eſt mateties: a quo ſihlie — viuendi/ſeni . ationiſqʒ vites receptat: dicunturq; ſenfibiles ſub antie/ quartamꝭ itl „ obtinere ſedẽ. ¶ Supremus autẽ materie actus humanus rationaliſue eſt. quo qu im“ teria/ quitito loco numerantur entia: quintũ quoq;ſimpl citer gradũ efficiunt ac gignut hiſq; elle vmuere ſentire& intelligere vt propria ſunt attributa. Porto ſupra humin actum alius eſt quior. quem theologi! angeltco no niuetſis materie actibps ionte preſtaniiotatchalt⸗ net pluloſopht vero ptim condite abſolutegfene S ngelco nomiine: plulolopPin Vero hrlin oncele⸗ appe latione inſigniunt Hic enim a materiain recta linea ſextis: ſextum ſupremũq;cle⸗ „ um e)in rectum fuccede ns feptimo& ltimo a materia locol inter ſubſtantt li numeranda. U Vnerſa igitur que quomodolibet ſiibſiſtutit:eptadis exdmmine turzrũ grãdũ ablotut. liuie deinun artui:ſummaipſa areana; diuinita queaen Materia Suhſi tentia/ Viuentia/ Senlibilia/ Rationaiia RngePeus „*—%. 2 ſtere dicuntur: vt elementis/ mixtis imperfectis ac nuneralibus. Nec eniplete — 1 3 34 P 1 ſ. Bi — u Nu. Creantrenimimprimis deus atigelicũ actũ et materiã ſorſũ. deinge mãtetis qxazudra⸗ Sneeiititetbticeeen ſ guqd nõ ęſt factum/ quod omntum eſt cauſaprima S Rtii bi eſ fackum ätite materjam Senſipia S kxrta materie iñ degere nãtũ:vᷣt angelcus acts. ſo 6 ¶ Tantumynum fadum eſt/quod noneſtact? 5 Fiſtentis f hilia 3 Raterra auod qffomnpoteitia/&x quo omniaſent erãt fytuta cilicetmateries. His vero adde quadrigemios actꝰ/ materialtrudere ſeptphugtibiÿniuerſbrurn exorietur qdo. 4 terum — liquidius diuine huiuſmodi extraſe profectionis atqʒ in ſe⸗ — met reciprocatiorus modum/ ſeptem dierumfluxione perfectum/ tibi poſtu⸗ lãs adaperiri:ſtatue orhiculum primũ in medio er centro:cui nomenh indi ideris Mquo intellige diuinam mouademiextrã ſe ob creaturarum exortum Sprofeſtam Scribe deindecirca diuine monadis orbiculum/ circunferẽ Stiam famſexalios orbes interiori equales orbi/deferentem. Abis vero 3— V fex orbitis/ ſene locorumdifferitùdineset/niuerſa creaturatum genera:ti bllege eademdininam mionademcircunſtantia tcnt. CEc angehcumquidem othemin quemprimum diuina profecta eſt monas:vocaueris AMaterſaſem cuiſecundariusdiuinitatis vᷣmbraitilis fulgor illuxit:dic M. Eſſentialis tbis ideſteorum que funt et ante cetera ſẽ ſihiha fada ſunt/ſit E. Vitalis vero qui poſt fupſtantialem/ ex diuitia plenitudineemer⸗ ſit:dicatur V. Senſitiuus/ qui vitaliſucceſſit 5 vocetur Humano vero actui qui vltimꝰ ℳ exortuseſt/ ductuſq; ad eſſeſupremꝰ: H no men indãtur.id Interuallim igitut rectum/ Py Aquo prima dei extra ſepanditurprofe N 10 A ſatione angelum peperit Primedie 5— culę kobisaperieteingu? Abangelcave—— 5 Mineraliũ r ſtatione /deus haudquaꝗᷓ rectof⸗t Piu⸗ ſed flexo curuoqʒ interuallòvt arcu.&M 3 S inorbiculum Mdeuolutus:materialem 5 Aialium chnds diecondidit hypoſtaſim„ qF mzterie vetocaſtris per areum. M. E. 4 N Hominis ipteis prolato ſimpliciſimo materie ac X tilhſiſtentibus die tereia dedit initium.——— eninſere Cecusdeinceps arcu EVi Vorbem vi⸗ ditus. tmnhrotulit ackum condicitq; quãrta ſu⸗ Fch dein V Sorhtculo Si⸗ Seeeeebeeneebeece⸗ in arbeitina hux reſplenduit:rationalis umanuſue exor⸗ perfectus eſt homoꝛdiuini vt diximus operis exodium oil ircn— ectabat eratq; vacuus impletus ẽ V Materie creatio viuentium jeimoipregrarat: vt ex Circe LTeeta monaseſt: deus e ſede humanat enimoipregnarat:vt ex circuio Hdigreſſoſeſe in antiquã ſedẽ hoc ẽ/in DN/ orbiculũ cpPtens;ah mmopere reſedit. ¶ Vnde fit vt extreme creationis vniuerſorum diecule 35 insmnediiſtcichus: interuaſorum diſſimilitudine quoquopacto diſſideant FVSetSſ dupecaneprogreſſiones:quin qareubus A NhE am rediſch incis ccfebiolute et perfeckeſunt: Prima autem ac ſeptima:ĩ angulo quo Pam rectiſq; lincis cõntigere fed contrariis queßipus. Prima fiquidemfaetacent imn orbem A. S cptima 7eto ab l in D. Prima:deũ exciuit illexitqʒ a propria ſede in an gelũ X———— 3 ——— „. . 5 1. 2 63„4— S 27 8 1.5 — — er ₰ 8 2* rptimavero deum ab homine reuocauitin propria. 3———. z m 3½ inPoltti Alaeptadis ir nd Ed ahlhis adeplicauda ceters heptadis inſignia tranſer S demn eneaüſaſtide sicrefnitictütilehleiutneciiſ npaus minorempeicmundinſ eteie S mnibuchorneiur ſeptem quochhimoresztigeles delütſpitalt * E eprima intellectuais mundi ſuminaria ante deun ſactorum eogii rumteſuimonio iugiter diuerſantꝭ s aſſeuerat. F 6 mteſumonio iugiter diuerſantes aſſeuerat. Fgoenim induitſuni ſ phael angelus: vnus ex ſeptem/ quiaſtamus antedebm. 0 Peniq; eptadistrigonus ockauuz inguam er vigeſimnsnumene gelin con— ideliu dei. perlectorum ſecuncus quotquot diehüslunarisglohr eirca tertãn congnatinesitſ untur. Hic enim conſtat vt trigonus? cunctis numeris/ qui a monade ad eptadem nume⸗ noSn 1A s3r raniur. Vt vero perfe tus /quinq; numeris reſtiruitut: Mon ade Dyade/ Tetrade Fptac et Teſſeredecade. ¶ Fptadis autẽ quadratusnumerus ſcʒ ſahra quactageſimũnnivti ſim in totis ſacriseioquiis:vt ingentis myſterij numerus ictebrunt· Hic enim amediheca tontade ſiue penthecoſte/ ſiue quinquies dena frequẽtia quamſacer Moſesimagnerni Fohis atq; iubleiannodicauitiola vnitãteexuperatur: Pluraceeptade/deraniman vmuerſorum/ deq; diunerequietionis ſacrauſſiuno numero/quamꝗjdiqueãt etun de ipfa dictitauimus/ ad preſens opuſculum: ſat ſupchallata videauur. 812 PFEOETADE 6 vNCOcTAs PRRITRACTLVLOSRLANRDRSe c pcedat. Hocante piaſplendore/oademefferemus: qlenßpilicibo Fbrimatum gent! priinus poſt monadem cupu¶Siquidemmee 7 nteliectuaſisnumerorum abyſſus omniſcʒ mulntudinis priieipii * 1Pjtod 3As1r . 1 4 —.——— S S 00— npiiterprecipuosregulatelue numeros maximatum priwatimgeg cch e§ K 5 dratus primus Ptimus penthagonus: Prima pyramis/ Cubbdeniqytn. Ceterũ eum unpers ſit erindiuidua monas nuſũilaminproptsni ——— en ſequentium figurarum⸗ quibus umperitat et inter quas primã nuncupatipreſi⸗ mit: nullo ſe viſibili contexit amictu. Nullam pre ſe fert/carneis exteriſ ue oculis diuciiun clatamq; ſpeciem: eorum quorum nomnina ſiuſtiſſimis de cauſis ſibi expetit aſcribi un ¶Nam quicquid eſſe ipſa pronunciãtur:n vnum ſimpliciſimũ modum: fineyllopa. drſcrimine/ intellectuaiiter inglomerãt Ipſa primus cubus eſt:ſine angulis/ ſue latendii Pota eſt angulus/ tota quoq; latus:et———— cubꝰ vniuertaQ ue autem ſine ſpecie 6 pon d3 ſinevlla partiũ varietate/ ſũtin imper— Re—— ti monaqe in fequentibus numętisfẽ N ſipiliter expreſſa dunoleinturʒſuntc; E viſibili habi tucontecta. ¶ Octas ipitur primusa mõade/ ſẽſibilis cubꝰe dyadis(prn ſenſibilis nũeri fõte ſcaturit. Inuecta ₰ quippeſibipli dyadeiquaternariuseiꝰ 7 fenſibiium aut angulotum autlaterum metis expreſſãdiſtentamq;offendes — —— Reſpon dentia Eubus ex auctuſue dyade: cubicam mox octadeK vnoch mu prgfert Hecenim gemitits conflarur— do quadtatis tetradibus: que maioris mi Ref pö ti 1 lenter exprimunt ¶am munus ptercvtice tettadedixin) quidtatus qn tiafue elementorumeſt. Maior ſibſtantialium elementotum/ quadrata complezio ſc Reris Aque Terre. Minor vero velut maiotis filius; pari rationalium elementon nonia ponſurgit Namet hiominis corpuſculun exquttuoreonfiacurejemeſenj ſiein nimus dů eruꝗitir· diſitterario doiatðrib jeulgatüriin quattugreleinenta il nmi fubſtantiam/ in intelligentiam/ in voces ẽt in ſcripturas: quemadmbdum . b ———— be recenſuit ¶ Er ſi(vt in eodemſenſui lbro eenmeſee — eoqʒ modo hominis anima ad proprij corpuſoul dõmicitumſe haber“ quoyniuerſus homoad mundum neceſſeeſtvt a ẽadmodũ æxnatoriminoriſq; mũdi 4 glttmo ninen ereeßed nitien i ndsohtet— S Triangulꝰ taetin ipſohminefxAnmiorPoric n⸗ z clut aß r vt ſol zontincubante ac ſupetiore iufetibremmodernte eubiisaſterſußſutetlumans.. Fuiusenm quadtatus infetior eſt quadtatg kotporiselemnentatig. Supetior verg aus catheli Hucolãrum litterarumq vr diximus facultatum quadtitemina partiior Ellen e ee 83 enim hominiscorpus quemaduodum ab omnmundanã ſubſtantia/ matetialemm pa kumewendicztitiet eiuſceufnitislab iiſcern muncianis ſubſtantiisicnmaterialemſi- imõhiam diſüitit; liquet hominem vtrouis modo et animo et corpore fi⸗ 3 * eomnanainele geminäch rettäent pteclare eptimrin roniie Namincorbous palonenklgiiam vero in animiſuctuiſiue in menteicunctatum rerum ſpeciebus tüta matrichna. octadis propria. Cap· II. Venã autem ſit alia octadis Arithmetica iſignia:quas pre meraticias ferat propietates deiceps explicare Fergamus. Octa distrigonus dem exadis(primiperfecti numeri quadratus eſt.Sum⸗ Spti quippe ab.vnitate/ continui numeri adſqʒ octadem:ſexti atq; tri ummam parturtunt:cuiũstrigonum jatus eſt aggregatorum upremusoctonarfus. ¶ Sienmm—— 56 tnm medtetatemtetradẽ Qu n numerum quioctadem vnita⸗ 3 etranſiliateiq eſt nenneadem ductitaueris:ſextus. 12 67 8 Atq; trigeſimus per krigonorum normam conlurget Trigonus P ſi fanarfus perfectus primus feipſo coaluerit idem W 5 eus arqʒ trigeſimus ſenatij quadratus exorietur.—— ¶ Coeunt igitur hexas et octas:in fexto atq; trigeſimo/ſub vatio rationum amictu. Nunc vt xadis tetragons/ Nunc veto vt octadis quadrato. ¶ Hoc autem alioqui nuſq̃ſ velra⸗ renter admodũ)in numeris contingat: numerũ ſcilʒ eundemiquãadratasſimultri onaue 1a§ Latera 6 tione euadere inſignem. ¶ Nam dunraxat tres hos numeros reperias Tetradem Fxade m er Pnneadem qui parium equaliumue ptoportionum habitudme diſcapedinati cundem Linankettrigonumetquadratum. Trigonumtvt ductu extremerum tetradis& enneadis 0 uadratum verovt medie exacis glomereet orbiculata duciitatione i Fxtremorum quippe proportionalium/ mutuus ductus alternaue multiplicatio haud ahastriangulum exudat ac profert:q̃ cum mais extremum minoris extr em duplum:ſo⸗ laxtanſilit xxuperatq; monade. quemadmoò um nduem/ quaternorum duplicia id eit octo npsewnitatètrãſiliũt. ¶ Prer hosautem duos /in eücis numeris/ alij nulli fũt ꝓportiõales eKremi hoc bl habẽtes proportiõale mediũ:quorqmaior/ ſit duplo mioris:vntate maior ¶ Kaud parũ igit᷑ octadis trigons fexto atq;trigeſimo] intermia imenſaq; nũerorũ ſeri Trãgulus es hot vno applauſilſe vila eſt: vnicũſlõe cunetis numeris:ſimpliciſſimatũ aepricipan vt ſoi tium figurarum(trigont atqʒ quadiati] verſicoloratu cõtexit: phoebeoq; quodam ac luna ti cꝑriSellitllumpre ceteris extulit. ¶Nam trratngulus matlhiematiearum figurarum pre Quadrats cipua fiphciſimet ꝓcia:ſolem imitatur.Sicut eni ele cetera mũdi luĩãria: mutuato deri yt luna uaticioq; limine euãdunpconſpicija(iprimis luna que ampliotę fãcula/ſolarem captatſplẽ Ianeeencenerkematieeüeure tugonopromnane“ tibonineftcqteniiz aech Angpeo⸗ iteratione gignuntur. Pt prior ante omnes Weagh lune: e triangulari ſcate⸗ prium o5 braemergitfolaq; trigonorumd vade profertui:ceteris figuris poſt triangulũ maiqr atq; inſignior. CEtſi fextòãtq; trgeſimo ſuaipſiusi vt trigoni quadratiqʒ)latera addideris:c Aliud pro⸗ ilabis indeuinquagenorum myſtieum numerum. ¶ Nam ſenarius eus eft latus/ vt qua! Prium Aratt: Octonarfüs vrro, vtttigom. qui ambo:cum lextoatq; trigeſimoſumpti quinquage⸗ Snumerum oliciutt. Fiſi rurfum edem ſexto ſupra trigeſimumfoctadis quaqrat⸗ 64 Rt mdungenc riun duplum d eit centenos conflabiunt: quem ſupreme deea dis ccnſtat eiſe quãdtatum adratus „ * 7* 17 — 2„* 2——* 5— 3 8 3 3 ₰— — 2—— S R 2 e . Nu Caemquoc ogadis quadtatus 6.ſimul eſtet tetradi Scupus qui vt quadtatuscihie tetrade in proprium quadtum ideſt in decimumſextum ductã profettut ¶ inodis diſimiiumqʒ nominum reſponſu:idem numerus 6conſurgit. Vt inquã cubqu drato.vt vero quadratus cubo. Vt corpus:gi⸗ Vt quadratꝰ Vt ni gnitur ſupetficle: vt vero ſuperficies profertur cor⸗ ore. Idem eni et qu artus eſt cubus et octauusqua⸗ qratus: inter pariter pares ab vnitateſeptimus. Sediam habundantius de cubica octade loquuti:ſe uentis enneadis pro prietates/ pari tractatulo pto menceln — proprietate ſpectabilisplauſibiliter exuitat: ꝙ tryadem trinter inuoluẽs eiu efficit quadrangulum. ¶ Tryas emmper try adem ducta:quaduti enneadem ꝓmitt. ¶ Enneadis autem numero/theologicelites eotuma⸗ tryadisqᷓ⸗ ctuum ordines promenſi ſunt: qui fuapte natura immuxti puriq; ſpintus.* dratus 8 Sſine vlla materiel contingentia ſine cadiuo vllocorporis catniluẽ am⸗. tu diuinisſemper conſpectibus aſtant. diuinoſq;fulgores xtlandoà pnneas ee lreopagireplacetſeleher hatentelnenllu ieſtishierar auriunt modum. breueſc; humaneintelligenriemetastraſilit: immutationemtunne ſushierar rientes nuliiuetenebrarum ac lucis viciſiitudinibus humanomore abnoxij· CHuiulne chie nume qj enim celeſtespiritus/ perpetui lucis claritudine ouantes:ſicut fimplicibus et immitens buseſſentiis natura potitiſunt:ita et patibus ſimplicibuſie intelligentiis donatiſunt Piuꝰ areo⸗ ¶ Indultum namq́; eſt peatiſimis ilus mentibus:ſine vllo materie òpitulamine ſneleni⸗ pagita. bilium ſpecierum à mundo emendicatione:ibere atq; abſolute diuina afllari magine he nc; ſine diuidua rerum varietate: in nitidiimisſuis ſpeculis deifotmes H rurſũ poſt diuinam illam et immultiplicabilem monadi mꝛ cunẽtorũ entium ptin rijduces/ totius vnuerſi principatum obiere. iuſſamq; diuine monadi prehentes oblequel amet mundana diſponunt negocia: etin humanospreſerti anmos inpecta luminins „ iciunt. eoſq; ſalutiſeta ſuadela vt ſuum repetantinitum/ vtſuum norint opifcemiſtut ſummi boni contemplatione et pluſqᷓ amabilis decoris occultainſpectione beentur indet Angelinos nenterallicefaceretludenr· jilalduenos arranonuibuetudunt: Lueſ dmunt. jmmixti luminis/ ediuino fole primi percipiũt: in mentium noſtrarũ purgatiſima ſpecui — ſecundo loco deriuãtes.noſq;ʒ ecum in deum prouehentes. ¶Ftprofecto ſi archane noſtre mentis notiones/ inter doctrinalia ſigna cum vocibusſer Sen pturiſq; metitonumerentur neceſſeeſt vt et aliqua humane eruditionisſorsat ſtuc eſſe al quẽ ap huiuſcemodiconceptibus deſumatur:quẽadmodum et aliqua vocumaliqua verolci pturarum adminiculis perficituri Eruditur quippe doctrinaturue homol vt inlenluumi itionis pro docuimuts ilula natura era mundo:uduuyeroabhomine. nn humanis preſentat expanditqʒ oculis. per quorum tranſparentes aditus:exoricuscn⸗ peregrinufue viſibiliun ſpecierum commmeãtus: in homimnis animamſprme eiuslite⸗ eruditionis gratiayimportatur. ¶Secundum priore vegetiorem/ humãne erudiiꝭis mo⸗ nodum gomnemetenin ferpturam omniumiererumimgines ac lenſoles pectn dum: diximus conſiſtere iuter paria/ conſimiliaetvtrimqʒ humana extremã · v ſcipulatu:ilivero pedotribatu?v ocum fermonumqʒ preſidio)ꝝ auditum conſumau. C angeli nosper conceptum erudiant. Cap. neq; eandem notionem gignit mundꝰ:neq́; ubſiſtere in mundoiplh teſi/neqʒ viſu exhaurit)et ab homine hominiper ſe adapenti retegin D ſdart ue nequeat:veriſſimum precipuumqʒ illuſtrandarum hüandn tium modum mbliatur. ¶ Hec enim ſuprema menrisilluſtratioihau id trinſecus fedin ipſis animi exedris/ abſoluitur. angelicis ils(oculon peruis ¶piritibus/ prouide attributa. XnShMpRIMs 130 LayRna IuscMls pRocedthe minis pelago: ſupta humzu tquihus SVpereſt gitur vt arcanã illa mẽtis notio/ſu premuſueꝛeple ſclariſſimus dodriue caracter:cum haudquaꝗᷓ in mundiſit poteſtatei i —— —— ¶ Nã neceſſe vtſicut mũdus/exaratas cunctarũ rerum imagines:ſcripturarũ piduratũue locooeulis imprimit humanis: homo vero vnuspedotribatum adeptus: omm alter m⸗ eridito voces:perip̃as auriũ fiſtulas inculeat: ita&eangelica illa beatiſima mẽsvreſtima teridlis et corpore lipera)plaſiet ſimplices notiones/ſine ſcripture/ vocis faut ſenſuũme diq: mane menti cominus promat intuſuel intelligibili quopiam modo)elouatur ¶ Doctrinalium quippeſenſinim ancillatioãc famuletiũ:in hus duntaxãt extremis/ eſtex x petenda: que corpoteisſenſiilibuſue mediis/cernũturdiſſociata:qualia ſunt hec: Homo M ũdusper Mundus/ Homo/ Homo. ¶ Namhominis animam /diſcludit a mundo:interhyans corpo icripturas ris arcera: qua obtecta eſt anuma quaue peregrinain mundum vniuerſum defertur. 5 ¶ Hominum quoq; duorũ animãs/ dirimũt abiuicẽ tria: gemina ſcilʒ amborũ corpuſcu i0 per Vo ſaet intercepta mundi aliqua pars: vt aet/ aut aqua:idue eiemẽtũ/ in quo ambo homines ces docet. conſiſtunt acdegunt. MVnde fitvtneq; ſine ſenſibili medio/ doctrinaliueſigno:neq;ſine docttinalium ſenſuum opecula:aut a můündo/aut ab homine/ diteſcatimpleãturueintelle Angelus ꝑ duali ſpecie homims mens quandoquidem neqʒ mundus/ neq; homo vnus: hominis cõceptum alterius menti lit attiguus· vt medioxime et ſine interpollatione mediorum:ipſa humana mens aut a mundò aũt ab homine/ nuda feriatur.¶ Mensenim que ſenſibilibus corpore⸗ iſq; mediis/ et a mũdo et ab homine aliodiſpeſcitur: que item ſincero vtriuſqʒ attactu/ ma terjãli peſſulo abercetur:in paribus quoqʒ vaſculis notionẽ ipſã ab vtroq; receptet oportet. CMundus ſpiritalem intelligentiam/ ſcripturarum formarumqʒ varietate contectam:in hominem tranſinittit. ¶ Homo eandem ſubtiliore vocis obtegit amicitqʒ vmbella:eamqʒ hoc pacto lomintalteriinfert. CMens autem angelica/ cui humana mensattigua nuda& adapertilis eſt: ſineſcripturarum vocumqʒ amicuſis humanam ferit/erudit /ditatq;ʒ notiõi bus mẽtem. Nudam ipſam intellgentiam neq; ſcriptura neqʒ voce adopertã: humane pro⸗ mit pròpalãtqʒ menti. ¶ Haudquaꝗᷓ enum per oculorum aut aurium ſipunculos:mundano humanbue more/ angelica mens notionem infundit. Verum nudus imma teria liſqʒ ſpiri tugznudam pariter ac ſimplicem intelligentiam:nude identidem/ ſimpliciatqʒimmateriali (eã falti ex parte qua in angelum prolſpicit/ ab eoue etudituryhumane mentiindit. ¶ Haud fiquidem ea interlunt interangelicam humanamq; mentem: quenterhumanã et humanam/ aut que inter humanam et mũdũ- quandoquidem humana mens/ ea ex par⸗ te qua mundole inferiori:autqua equali ſibi humane menti/ diſci plmam ſuſceptura inuigi latohuio coꝛporis ohice ab le etudiente:aut mundoi aut hominediſſociatur:neutriqʒ nu⸗ da et incera congreditur. ¶ Superioreautem aſpectuiqua angelico pedottibatui incũbit: qus uinarnm fier conſcia rerum ſitibunda ſpiritui ſe fubdit corporee Nolis experti:nul⸗ lum cotporis offendit peſſulum. patetqʒ ea ex parte/ ber in humane mentis penetralia:an gelicolpititui ingreſſus. Inſidetq; mens angeſica humane menti:Illi fit attigua. Illam de mulcet atq; propalat nuda nudam attrectans. ¶ Fam vt immortalitate parem/ exoſcula⸗ tuteamq; diuinarum intelligenttarum:cominus atqʒ in propria ſede: efficit conſortem. Tres hũa⸗ CEtbus itaq; humanorum diſcipulatuum modis:quihus à mũdo/ per ſcripturam et ocu ne eruditio lũAb homine per voces et auditum: Ab angelicis ſpiritibus/ per iplainet adapertiles /nu⸗ nis modi dataſqʒ ſimplicium intelligentiarumeſſentias eruditur:tertius hic/ ceteris lon ge euadit pre ſantiõr. ¶Sicut enim mundus/ homini expandit preſentatqʒ ſcripturas:ita et homini ho Mundsſcri mq voces inculcat ac profert. Eius vero interne menti angelica ſuperior mens:inuras noti Pturas hoi ones aperit ac indit. deus vero eidem menti/ cũctas notiones capienti:naturalemſubſtanti nicoufert am dedit:illamq; de nicliilo ad eſſe perduxit. 8 ¶ Hoc deniq; pacto homo/ quadrigeminuseuadit:cum ab inferiore mundo/ ſcri pturas in öveen tuetut Ab alio equali et ſimiii homine/voces auditat. a ſuperiore angelo intimas mentis Angeb cõ gaas notioneſqʒſuſceptat. qui imprimis a deo ſupremam fui eſſentiam mutuatus in eſſe ꝓ ceptus duit. ¶ NHec ſunt precipua illa elementa: quorum permixitione/ intextus hõleſt quibuſueesꝰ S ſubſtantia conflatur atq; enutritur. Eius enim oculi a mundo ſcripturarum tellure exa Desſubãm tiãntur. ¶Eiuſdem auribus/ab homine:fluxis Iemperq; labentibus/ occujto oris fonte vo culatumvndulis/fitſatis. Mentis ipſius thalamos: angelica mens/ aereis notionibꝰ ditat Vuus atq; implet. ¶eus vero igneam eius ſubſtantiam parturiuit:ilamq;fulcit/ continet ac ꝓuqitu ſaluat in eſſe euitemòõ. Sed tantiſper a propoſito digreſſi: vbi oportune angelica inſi 2 nuãtio! arcanaue hominis ac precipuailla eruditio ſeſe obtulerat: nunc in conceſebrandã Intellectus propoſitamenneademreuertamur Subſtãtia Hñane mẽ isduoaipe ctus .—————————————— — 6—————-— ———— S————.—————— E —— K.— 6 5 — ¶Cur nouem celeſtes ordines.. Cap. III Iximus ſimpliciſimorumet primogeniorum mundienti an gelicorũueſpirituũ ordines:ẽncadisnũeratiõe haud imeritodiſp⸗ M titos. ¶ Eſtenim tryas /trinter prima:fummi illius bom pnicp cipij numerus. ¶Summum autẽ bonum primũq; pncipium i theologis /in eiuſdem ſubſtantie v nitate ſub veriſſimarum periotun trinitate:ſneſui diuiſionecelebratur¶ Ratõabile itaq;ʒ eſt/ſactatiſimi primi principij nũerũ id eſt tryadẽ jin ſe ductitatum;antiſtamũilliani marum et immaterialium fubſtantiarum pepenie frequentian quaſi diuina quedam ſibiipſi collatio trinaue trinitatis deſumptio:effecta ſitprima ctegtu⸗ rarum propago ordinumq; celeſtium nouenas diſtinctiones protulerit. ¶Sunt& cadem ratione/ad enneadis numerum ſimplices abſolutiq; numeri terttini ab ſcilicet monade aduſq; enneadem123 456785 Hietei numerorummaximates ſin Simplices plciſimi&primiſũt.qui ceteros et primo genitura/ ſiue antiquitate:& perfechõeprecelit abſolutiq; Immateralesſũt: nullis nũerorũalteritatiac varietatipermixti. Siplicibus notulis etcaa nũeri nou cteribus ſcribuntur:ſeqʒ ip̃is fulciuntur. Perſimiles item ſunt/ ablolutis illis celitibusfot⸗ mis quarum ter trini ordines fubſtantiam(vt nuper dictitauimꝰ)extrã ac fupra matenim acceperunt. queue nulh adiugate alteritati/ que mchilſpiritalis diuortij corpoxeeue apen⸗ dicis habentes:in ſeipſis reſident/ ſeq; pſis feruntur ac ſuffulciuntur. Rni Omnes cognitiones nouem eſſe.. Cap. III Diiciemꝰ& hocenneadisinſigne QOx ad preclarum eius nůer oĩseſt ſtata definitaqʒ cognitio. Qꝛ ðiĩs ea facultas:cui iudiciũiſac diſerimẽ terre obiectorum/ indultum eſt:tryadis numerũ triniterinuoluat euadat nouena. ¶ Nam vt in libris de ſenſu acſapiente latius deprõplimꝰ vtzun nis cognitiua/ aut materialium/ aut immaterialium rerum eſtſpeculauu MSterialum inſpectricẽ vim ſbitrinam: Immaterialium vero diiudica Ale S cem poreſtatemynitrinam eſſedocuimꝰ. Huteros quippeſenlus quien poſiti mundo humanã cuticulam obſedere: quinãtio ptius menſi fumus. In Auditũ Niũ Olfactũ/ Guſtum/ et Attactum:omne excutaneum inu ndanumve hommis lumenpattien tes. ¶ His addendus eſt fenſus alter:quem internum fũmenianũq;vocauuus quineg in ani mireſidet exedris:neqʒ humanis foribus liminibuſqʒ preeſt. ſed citra ipſa anmepe⸗ netralia intra tanten hominem ſub cute ſibi latibula perfodit · His enim ſyeciebus alel que prime a mundo/ per ecutaneorum ſenſuum valuas hominemſ ubeuntes( Priulꝗᷓian mitriclima peruemãt feſſe in hũanis pomerus caſtrametãturãc reſidẽt. Fas et gratoluſc prat hoſpicio:etiiſdẽ in proprio apodyterio defecandisi peculandiſq; pteeſt. Csunt autem ſuperiores interno hoc ſenſu:trini alii veriores animi oculi: Ratio Intelig t1a Mens. Hicnim ſpeculationis officio abiuncti a materia ſunt.ac per eos triophtalms animus/ a mundo corporeqʒreciprocus:dut in ſeipſo reſidet· aut ſeſe in angelicam ſnpl citatem eleuat · autdeniq; cunctas linquẽs creaturas: ineftabili illi bono a quo yniueri uod ſunt emendicauereignota ſupremaq; coniunctione copulatur. Tres co ¶Omnis itaq; animi lux atq; oculus:nouenario diſſectus numero eſt· Inttes inqᷓtrinitate⸗ gnitionũ Jn primam/ due corporee duintaxat paſtioni atqʒ alimentatiom preficitur.ſclcetin 5 trimtates dum Guſtumet olfactum · In ſecundam ac mediam: que haudquaqᷓ corporis almon litterarium animi diſcipulatum procurat. Vtin Viſum Auditumet lnaginaticennlen tiam deniqʒ ſupremam:perquàm ad pedotribatum hõ ac ſapientiam proue Tactus Gu ad corpus pitres: vnanimiter corporee dumtaxat ſaluti proſpiciunt. Vel enum nullum velchlenl ſOfactus tiſt imeqʒ veritatis participatione confumatur. ¶ Siquidem et attactuset guſue duuset — mum ꝛadcapeſſendam doctrinam:vfum ereſtant. e Viſus veto etau Uir Aud nnnu jacul amtvſum atcbficium preſtant Ci ſi probentun ſuth imaginationis facultas:cum nichilo/ ad corporis faginãtionem officioſi proben — Ste ad opeundum litterarium ludimagiſteriumhaudminꝰ? 1 Seraplun en3 . jnacuoſi: vt qui paſſiuiſint/ ac ſpecierũ ſuſceptiui:hivni 2 Cherubi Intelleaö pulatum coqui fupereſt) hominis diſcipulatui preſunt: eorumq; 3 Troni Ratio. 2 medo doctrinandus diſciplinamq;ʒ indepturuseſt ho⸗ Pñationes Imagi. En mo. c Supreme autem hominis facultates J Virtutes Auditꝰ ½ Ratio! Intellectus?: Mens: extremam homi⸗ 6 poteſtates Viſus 6 Nu. 8 nis regimen et longe preclariſſimum ſapien⸗ 7 Principatꝰ Qfactꝰ tie ſtatum operantur.In earum ſiquidemtrya 8 Archangeli Guſtus de omnemſtam eſſe ſapientiam/ omnemue 9 Angeli Tads F ſun noticiam/ atqʒ orbicularem in ſeipſum lationem:in libro de ſapiẽte mon ſtrauimu Rölnte 8 ¶Lquet igitur enneadem eſſe et ſimplicium/ primorũq; numcrorũ:et primogenitorũ mũ Mẽs ad 5 di entiũ et cognitionũ oĩmlvt diximꝰ)examen piẽtiã& lu ——„ Q enneas omnem nũerũ ſecundum materiã et formã nũeret. Cap. V di magiſte Pd et alia enneadi:vt ſimplicium numerorum ſupremo/inqʒ ꝛum valuis ſecundorũ cõplexorũue multitudinũ collocato:laus eſt tribuẽda: g omnẽ quẽ metitur numerũ/ numeratmetiturq; totũ. Totũ dicohoc eſt Sex ĩtegro atqʒ; ſiplicit᷑:et ſi vis/ i Pe vrrãq;mãteriaae forma C.Hocei PNꝰ ſtryadem ſoli enneadie cunctis numeris eſtpropriumvt vniuerſi qui quã⸗ tolibeteiꝰductu/ procreãtur quoſue peroem numerum? duckitata Profert: eitã ſcdm ideã ac formã qᷓ ſcdm:ſe totũ atq; materiã/referãt effigiõ¶ Oĩs S appenũerus/cuiꝰ nouenariꝰ pars eſt:iprimis et totꝰ ipſe/ pluries nouenos ambit. Et oẽs deniq; ei notule ac forme/ ſimul coeuntes:aut ipfã enneadẽ aut enneadis Aliudenne referũt multiplicẽ.Octauꝰ eĩ decimus:totꝰ bis nouenũ cõplectitur. Gemine quoqʒ eius adis ꝓpriũ forme 1atqʒ Slũpte in vnũ:conflãt nouenariũ ¶ Rurſũ ſeptimꝰ vigeſimuſqʒ nũerꝰ/qui tri na enneade cõſurgit:ter totꝰ/ ãbit cõtinetue enneadẽ Idee vero eiꝰ ac forme ꝛ et ꝝꝛeãdem Fxemplũ iterũ ſemel reſtituũt.¶ Fadẽ in ſexto atq; trigeſimo: In quito itẽ ſupra quadrageſimũ: Aci oĩ deiceps ẽneadis mulriplicitate eueniit ꝗ Hãc añũt proprietatẽ:ſola tryas ante enneadẽ Multiplcat Brodiẽ 3 glotiabua unuaſit. Tryas enim numeros qus inẽtitur:tõtõs ãpp̃refcndit·Nã partẽ eorũ trac; materiã ac formã:aut ſeipſa:aut ſua pluralitate ĩſignit Nẽpe dodecadis note 1 atqʒ tyade cõplẽt. Note decimiquiti 1 et;:referũt hexadẽ. Octauidecimi forme/1 et S: ennea dẽ gignũt. Rurſũ primi atqʒ vigeſimi ſi gnaſzetternarium reddunt. Et hoc pacto dein⸗ pendete licet:nulum numerumtab tryade non numerari totũ. Nullũ dũtaxat in a materia aut tryadis aut enneadis referte effigiẽ. ¶Hoœ aũt mſigne: nul⸗ V * — liisj geminis hiſce ſiphciũ numerorũ niditiſimis ſpectãdiſqʒſolibꝰ obtigit. ¶ Ceteri quipPpe numeri:particulati tiſua tota emetiuntur ac numerant.earũqʒ formas ideaſue:nuſ 3 apPhreedat/ Nullã idẽ/ſui ididere effigiẽ. ¶ Binariꝰ eteĩ patiũ dux ac mẽſor oĩm: cẽtenos et uadt itacũ metiat᷑ iſdẽ pluries dũtaxat ſecũdũ partẽ ac materiã ineſt.id eſt ſeptuagi es In Corũ aũt formis/ 1&:nullo pacto ex pᷣiꝰ viſit᷑. Nam vnum et quattuor:neqʒ; dyadẽ kactunt nec;dyadis multipiicem:ſed imparem quinarium. CQ oẽsliplices nũer pter try adẽ& ẽneadẽ:iſirmi atqʒ ĩpotẽtes. Cap.VI. nes itaq; ſiplices nũeri/ecõtra tryadẽ atq; enneadẽſiti ipo 5 Ntẽtie& ifirmitatis cuiuſpiã/ haud iiuria arguũt.ꝙ ſua hauquaqᷓ tota obti⸗ Paeãt qvis eorũ popularis i materia dſideãt:formas nuſqj appᷣlẽdat/ neqʒ iua ilks idat veſtigia. ¶ Vnde fit vt tryas enneaſue:ſint qdã imortalitatis ppetue potẽtiarũ actuũq; federationisnũeri Heteri aũt nũeri:ſignaſũt Tryaset Sdiſidẽtie itiſq; partiũ. vt ꝗ cũ ptimiiſederint: ab reliquadiſſociãtur:neq; Enneasim otos nũeros itegere/ ĩius fuũ vẽdicãt.ſed tametſi eorũ materiã/ nõ tamẽ mortales formã vel ſiqdetormã/ tñ nõ materiã prehẽſãtac nũerãt CNã quinti atq; vigeſimi ſpẽm numeri ideãq; ac formã:ſẽptenariꝰ habet. Fxprimit ei quit? atqʒ vigeſims: gemins notulis/⁊& 5 3 coeũtes octadẽ pariũt. Materiã tñ eiuſdẽ nou habet. Haudei eptas/ quiti atq; vigeſimi Fxemplũ pars e ſt. Fudem autẽquitiet vigeſimi materiã.pẽthas cũ ĩſideat Quiquies eĩquiqʒ: vigi⸗ ti& quic; efficiũt ãab eiꝰ tñ formuſis extorris a gi.vt q̃ ſupte in vnũ: neq; qnar neq; eius zſia Enne pluralitatẽ ꝓmũt ¶ Et eadẽ legeyceterorũ nũerorũ diuortia atq; diſidia faciume ſeru adis ꝓpriã taripoſſis. C Addemꝰ demũ&lhoc lupremũ enneadis ꝓpriũ: ꝙ cũctorũ pfectorũ nerorum formas dẽpta vntate nũerat.¶ N ãptimꝰ ꝑfectꝰ nũerꝰ hexas: minor ẽenneade g Secũdꝰ octauꝰ vigeſimuſq;:formulas habet duas/& Sꝛquarũ vnio denariũ efficit. a quo/ dempta Vntas: religt nohenos Tertiꝰ pfectorũ o6ꝛformulis cõſtat trmis. q̃ ſimul füpte:nonũ decimũ recdũt. Ab hoe/ dẽpta vmtate:ſupeſt octauuſdecimꝰ bia enneadis piuralità? — .— —— — Deſcenſus L. CDerfegtorum quartus 8118:formas mplicat quattuor. que ſumpte quocʒ ſimuli turſum nonumdecimum producunt.qui vt diximus Mubſtracte vnitati:reſiduam facit 6 neadis pluritatem · u¶Atqʒ hoc/ in cunctis generatim perfectis ita habet. Nempeenne⸗ 48hoc ipſum ſibi probandorum perfectorum numerorum deſumpſit argumentum Sedii decurſo enneadis ſtadio:in Pytliagorice decadis areolam penetremus. CDFDFcapF.. cap.I. * MPLICIBVS ET ABIVNCTIS AMATERIA 5EOVE pERg „„ ferẽtibꝰ fulcientibuſq; numeris:denaria ſuccedens multitudoinouaqu dam et hactenns inuſitata deſcribitur formaiId igitur nobis connngi e abſolutum ſimplicum numerorum curriculuni/ ipſius decadisoccu u: quod arcano mentis oculo. qui luſtrata intellectuali regione⸗ conlye tis fumplicibus illis primariis ſeqʒ ſine corporis ſubſellioferentibusſub⸗ W lantiis: vbitandem in extremam intelligentiaminſupremamquinil böß minisemicationem in vltimam diuiuuferamdiuinaczeffigie inignẽae⸗ lisoculiab mlideſim humanum anmum) deuoluitur: omnia repente videt immutata. itellectuali enim angelorum lucidiſimas/ ſortes infatiſcentem diuimn amoris ardorem iuge 4 um voluellas/ propriaſue et mutuãs conuerſiones:ſtatumq; ilum eminentem/ atgel. — ſcaciſimum: quo in conſpectu ſummiilliꝰ bonidiuerſantur/ eiuſqʒ profuſiſima luminiu onniuentibus atqʒintrepidis excipiunt oculis /feliciter eſtintuitus: eademomniain hun nis ammis aliter ſe habere admirãtur. ¶ Humanam quippe intelligẽtiam quãq aduuclyi nitaiem/ ſim plicem/immortalemq; offendat: addictam tamen materiei ſech non ferenten ſed corporea ſede ſuffultam reperit. ¶ Fãdem inſuper ab ceterarum intelligentiarumiyle niſſima ſempiterniet inoccidui luminis yregione degere cernit extorrem. Euſtatam nie rioris regionis vmbralhumamanimiaciem: ad diuinam cõtemplationem fieriinualium atqʒ conniuentem videt. Et neqʒ diuinis ſẽper intendere poſſe luminibus. Neq;plane deol angelico more)ediſcere diuina. Sed ex humt abiectis/ ex villioribus interdumiytſan dus Dionyſius teſtaturmãteriẽ partibus in diuinam ſcientiam itremeare:atq;e tenehii his/ in arcani illius celeſtiſqʒ luminis vmhratiles coniectus ſi uſtol. ¶Sicut igitur poſt ſimplices illas intelligentias/ in extremã hũanaue intelligẽtiaſque il Sanctus mo loco diuini purticeps eſt luminis et diuerſa regio et inſuetus materialis ſlatusſpecui Dionyſius ti occurrunt: ita et poſt primogeniorumnumèrorum ordines/ ab ſuccedentedecade etr⸗ jo alteralet inuſitata poſitio fedeſqʒ ſe oculis ingerunt Nam decas:et ipſaquidem/n tas quedam eſt/ iteratioue vnitatis:et ſecunda vnitas. atq; aliquo fortaſſis pacoipſipine et antiquiſime monadiſimilior: vllusſimplicium numèrorũ. vt pote queipſfius monui lucidiſũmam capeſſit effigiem ſeſtq́ʒ formals quedam monadis reſumptio. anc tamen expreſſam claramq; monadis effigiem/ hanc ſui pricipii formalemidentiu — minime gerit fertqʒ abſolutam: ſed alteritatis cuiuſpiam riuationiſq;ſubſello. ¶Eprimitur figdẽ pigit᷑ue decas/ haud ſipliciſe q;ferẽte monade:ſed monadecũanen⸗ re pruationis ſcabelio⸗ 1d eſt monade:cui ab antica parte/ adiecta eſt alteritatis notula. quã noſtrates Arithmetici: in orbiculoe exarare ſolent. ¶ Huiuſinodi quippe ſignunnmen non eit/ nec numerum exprimit vllum:ſed numerorum altetitates/ ſpacia atqʒinenal⸗ intellectua ¶ Oꝛ decas ſit humane intelligentie numerus.. C apI. de fit vt decas: ſit decime intelligentie/ d eſt humanianm nũerus. Eſt ei decas/ haud ſiplexvnitas:ſed vnitas ĩ alteritate.ſiu monꝰ ipriuatiõis fultura deſidens/acſtata. ¶ Humana verointelligentã pi riter intelligentia:non tamen per ſe autſeipſam fetens intelſgenti intelligentia indita alteritati corporis. Nam corpus ad animum vicem? Whetatis! ac non entis merito incurrit. ¶ In decade que ad krnr pingitur 10ꝛipſa monadis effigies/ vmaliſue caracter: homimnis expr Enimum. Mlteritatis veroet priuatiõis appofitio:lumani gentcothon⸗ . ciem.Verum perfectumqʒ decadis eſſe:ipſiꝰ monadis ſpecies eſt. Conducit tamen et* V ———— ——— —— =——. ſubſtantiam:priuationis orbiculus.Ita& verũ hominis eſſe:pcipua eſtanimiportio. Ad ei tamen ſubſtantiã quoquopacto corporea expetitur appendix. ¶ Conflatdecas: exmonad & priuationis formula. Humana vero ſubſtantia:animo corporeqʒ cõcreſcit · ¶ Supra de⸗ cadem quicquid eſtnũerorũ:expers eſt priuationis& extere ſedis ſeipſũ fulciens ac librãs Quicquid itẽ humano eminẽtius eſt animo: corporis ac fenſuũ exorsjin ſuaipſius ſede fi⸗ gitur atqʒ ſtabilitur. ¶. Prima decas: monadis ſpeciẽ/ in ſcutula priuationis& alietatis ex⸗ cepit. Prima quoqʒ hũana ſubſtantia: inſignem diuina ſpecie animum/ corporeo obtexit ſuicepitqʒ amiculo. ¶ Et vt elucidatior denarij numeri ad hũanum animũ analogicus ſtruatur reſpõſus:ſcribo numerorũ coordinationẽ a monade ad vſq; decadẽ/vero natura⸗ liq; progreſſu: a dextris in ſiniſtrũ/ tamꝗj ab ortu in occaſum: quopacto K primaria mundi ſphera agitatur. pellucet diſpoſita hunc in modũ naturali numerorũ ſerie decadis formã humanum animum ———— (quẽ eſt precipuum ẽrũs eſſe/eaue Ipſfus pars que monadis notula ſcribitur) humano ana⸗ logam animo/ ſimplicium numerorũ choro/ aperceri ac dirimi:ſola priuationis appendice ſuEue alietatis orbiculo. ¶ Hec eni priuationis nota eidem obeſſe videtur: quo ninꝰ iupe⸗ riori immatcrialiũ numerorũ annumeretur cetui.hec ei regionem/ a ſimpliciũ numerorũ regiõe diſpartitur. Eſt eni media/ inter enneadẽ& ipſã decadis vnitatẽ:que quidem vnitas/ decadis anmaidea forma/ precipuũ eſſe ſpꝛrituſqʒ nuncupatur. ¶ Priuationis inſuper no⸗ tula: quamq media ſit inter enneadem ſimpliciũ ſupremam& inter decadis monadẽ:lon⸗ gius tamẽ abeſt ab enneade. Nichileni illi coheret: Spectat autẽ ad decadis animã. Adiu⸗ gata eit eidem.illiꝰ eſt quiddã ſubſelliũ/ naturaliſue poſitio:cũ qua/ fubſtantiã quoq; dena⸗ tiam implet. ¶ Paria igitur in analogia:de humana intelligentia collige argumenta. Hu⸗ CIcſuſio manam equidẽintellgentiameſſe diuinam effigiem: ſed corporis ohicee choro ſimpliciũ analogie. diuinarum imaginum ehminatã. Materie item exotico peregtinoue interhyatu:ab intel⸗ lectual regionel in fenlibilẽ proficiſci. ¶ Corporis inſuper obex:liætinter extremã ſimpli⸗ cium intelſigẽtiarũ& humanam intelligentiã/ medus habeatur: hic tamẽ nichil ad extre⸗ mam illam ſimplicem attinet mentẽ: Nieidem allinit/ materialiũ atomorum.Spectatenim corporis me les ad humanã mentem:S ponſatq eidem eſt/ vt appendix: famulatur/ vt per⸗ * ia eiuidem in fenſibili mundo poſitio! humanamqʒ fubſtantiam/ vna cum eadem — mplementum analogie decadis& hüani animi.. 5 Cap.III. A. lis hominiſq; paritates/rationes/ proportioneſue ad nemdeducams: finge ac ſcribe decadis animam intra eius corpuſculũ re⸗ ſidenté:ideſt decadis monadẽ/ in ſue priuationis orbiculo hoc pacto(1 N Nam imutata decadis deſcriptio: eius ſubſtantiã haudquaqᷓ demutat. Erit itaq; hec decas: hũane qᷓ ſimillima mẽti. Humanãqʒ ſubſtantiam/ hec Homoeñ decadism onogrãmusiluculẽtiiimo ſigno/ noſtris expandet obtutibus. mẽs ĩorbe Eiteni homo haud abud qᷓ indita orbi mens: ſine q̃ ſtatain circulo intel⸗ hgentia/ ipſo orbe vallata/ obtectaqʒ eius ambitu. Lue autem ſupra hoiem ſunt mẽtes/ circulũ tranſcẽdũt:] Seraphm Mona Orbi haudqualj inſunt/ Nullo CRerubm 2 Lyas ambitu capiunt᷑ · Q uẽadmodũ TFhronus 3 Pryas & vniuerſi qui decadẽpᷣcellunt Virtus[Tetras numeri/ nullo in orbe ſeſſitãt:) Dominatio Pethas Superiores orbe ſũt: Nulliuſq; Poteſtas 8 ——— circũferẽtie vallis obtegũtur. Principiũ ſHepfas 1 ¶ Vnde fit iterum vt celeſtis Archãgelus 5 Ocras ambitꝰ: ꝑſimilis euadat ei or⸗ Angelus 12 Enneas hiculo/ inquo decadis reſid et Homo f(o) In orbe(1) Decas anima.ſitqʒ celi moles: vt vefm corpus/ hũane intelligẽtie. ¶ Reſdet quippe Humana intelligẽtiaĩ celeſlis orbis medio:pinde atqʒ ſpiritꝰ decadis/ in cẽtro ſuapte ipſius orbicula⸗ ris alietatis. ¶ Angelice vero mẽtes/ celitẽ tranſiliũt orbẽ. ſuntq; nude ac lihere inteſligẽtie: nullo circũferentie ambitu contecte/ omni ſpherica mole můdoqʒ eminẽtiores. ¶ Eſt tacz decas:lucidiſimũ hũane intelligẽtie veſtigium.vtpote cui preclariſſima inſũt ſigna: quibꝰ liquido ſcrutabere/ cur mens liũana ſuprema ſit mẽtium.Cur lunarꝭ ſub orbe:deus homo 5 5 S 6* 3 3 5.** — g———————— in terris vdcitetur. Cur homo itelligibiliũ& ſenſibiliũ creaturarũ nodus:vinculũ uſqʒ mundi intercapedo. Cur denicʒ celũ/ſit vt precipuum quiddã hominis wpu tiua humaneintelligentie ſedes. ¶ Sicut eni hũana intelligẽtia/ celeſticoncauo an u⸗ quo interſute ab ijs intelligẽtijs/ que celitẽ tranſiliunt orbẽ ſeparata: inferior egon cipatur ſenſibiſqʒ mũdi ac tetrarũ deus euadit: ita& decadis ſpiritꝰ ſiue monaʒ cn cui ineſt iterſtitio cũ vt diximꝰãad hũc modũ figurat᷑.(i ja ſuperiorũ ſimplicium in rũ regione: feorſũ inferior cuidã regioni deputat.i Sedet ſpiritꝰ decadis in en orbe 6 cꝰ ac Iolꝰ. Sedet& hũana itelligẽtia: celeſti fub ambitu/ſola:ratiõisidiuiqʒ luinis partice ¶ Decadis orbiculus:vallũ atq; interſtitiũ eſt/ſipliciũ& cõpoſitorũ nũerorũ. Cehca ſphera ĩtercapedo eſt& obtẽtũ velũ: quo intellectualia/ ab fẽſibilibꝰ dirimũt:illa qui t pra orbẽ/ hec vero fub orbeatq; in orbe degẽtia. ¶ Vnde fit vt ꝑoiĩacelũ: decadisorbicuſo cõgruo reſponſu adaptet᷑. Hiana vero intelli gentia quã celum ipſũ ambit que& eſi ytce⸗ leſtis corporis anima)decadis monadẽ in ꝓprio orbe ſolam reſidentẽ:pari ꝓportione imi⸗ tetur. Et haud ĩmerito dictum ſit angelicas beatitudines: intelligẽtias eſſe capientes ya⸗ lanteſqʒ orbẽ: ante orbem& ſupra orbem collocatas. Humanam veroꝛintelligentum c 1 claudiue ab orbe:fubapſo deniqʒ orbe/atq; in orbe conceptam. ¶ Cetera decadis propria.. Cap.IIII. d ab his receptui canẽtes:cetera decadis Ppria recẽſeamꝰ ¶Decadẽ/ Pytagoricus ſermo:cur vt numerorũ vltimũ vt omniũ ſůmi nuper mõſtrauimu S)decas: humane nũerꝰ eſt intelligẽtie Hecenimten cur denari„ hn eſt que vltima diuino ferit lumie:& eiu⸗ nsnũerorũ kdem lumirus vectitante ferenteq; radio:in deũeuadit. vltimus ſ 0 mnis quippe(vt in librode ſapiente dictũ eſt) hoie inferior ſubſliti diumne eſt exors irradiationis atqʒ ſcientie. Nullo quoq; niſu indeun contẽdit: Nulla vi/ precta cernit᷑:q̃ diuunifera deoqʒ ſimilis eſſe q̃at. ¶Si igitur ſupmadei Nlia cauſa imagoextremuſue dei ſplẽdor/eſthũana intelligẽtia: erit& ipſa decas/ velutſup̃maquedi monadis iteratio/ vltĩa eius ſpecies ac nouiſſima propagatio. ¶Aliam quoq; eiuſcemod rei cauſã aferemus. Omne quod eſt:ſiue in nũero/ ſiue iĩ magnitudine · auteſt pundũ autj nea/aut iuperficies/ aut corpꝰ. Preter hec eniĩ neq; in nũeroineqʒ in magnitudie: imagina⸗ bere quic. WPuncus fõs eſt& initiũ magnitudinũ. Omnis vero ma gnitudo:autlinc eſ aut ſuperficies/ autorpꝰ.¶ Monas idẽtidẽ cũ non ſit numerus:eſt tamen numetorũ ori go. Ommns autẽ nũcrus:aut eſt linearis/ aut planus/ aut corpores: quẽ folidum/ atthmeti nomitant. ¶ Monãs ſuapte natura inſectilis/impertiqʒ ſimilhma pundo/ nůerorũ pundi cenſeat᷑. Dyas prima monadis frequẽtia atqʒ iteratio:nũerorũ hinea/ primuſue linearis nu⸗ merus eſt. Tryas: prima eſt nũerorum ſupficies/ primuſue planꝰ nũerus. Nam tryas:trigo⸗ nus eſt/ poſt vmtatẽ primus. Tetras vero/ primi corporis nomẽſubit: prima poſt vnitatem pyramis. ¶ Si igit oĩs nũerꝰ:exprimit monade/ dyade tryade/ ac tetrade:ſi omnẽ numeto rũ rationem(ſcilicet aut puncti aut linee/ aut ſuperficiei aut corporis) fontani hi numen ac ceterorũ merito elemẽta ſibi deſumpſere:erit eorũ cumulatio ac fũma vt omnisnũers vt itẽ fupremꝰvltimus extremuſqʒ numerus. ¶ Atqui hu quattuor/ ſi iundti eant: ſůmãde⸗ cadis extollunt. Monas quippe acdyas:tryadem faciũt. Monas dyas ac tryas: Fad cui addita tetras:ſup̃mã mox decadẽpfert. ¶ Eſt itaqʒ pythagorica decas:& ois nũen& nu⸗ merorũ fupremus.quandoquidẽſimpliciũ quattuor elementorũ Monadis/ Dyads Iny disac tetradis harmonico complexu: oboriatur. ¶ Q decastetradis ſit trigouus.. ſinitermiſi s a monade/ ad tetradẽ vſqʒ nĩeris cõfleẽ. ¶ Eſi&tettu tran⸗ gulariũ pyramidũ.que ab exade tertio triangulo/ pertryadẽtrianguſũſe⸗ * 3 — — — Adẽ eĩ de cauſa decas tetradis trigonus/ eſſe conuincitut. ꝝ ecas eſ ß 5 enndüfaigarainuptememonadiserign acumẽ. ¶ Nam ſenarie ball inſidens tryadis catyllus:tryadi addi tertie 3 Finlid„ s:t vero ſupaddita monadis „ metepy nguram denis vnitatibus tribuſue trigonis reii Rurfum decas: alio quodã fulgore/ euadit conſpicua. Que etenimſi liud decai Al ttiangulari appellitatione: nũc yt quartus trigonus/ nunc yt tertati dis ꝓpriũ vtue omnẽ numerũ cõtinentẽ/ tantopere extulerit:in promptu eſt. ꝙyt „ Z£ — — 3. F — — — — 2 — 4 — 7= Fpi. 168 ona pyramis finit: quadrata cubicaue collatione/ linearis numeri ratie venit fi nienda- Fius eni punctũ eſt monas: Eius quadrarꝰhꝛecatontas. Eius cubus millenã frequẽtia. Du cta namq́ᷓ per ſeipſã decade/ ꝓſilit hecatontas·qᷓ rurſũ decade millia parturit. ¶Vnde ſit vt he quattuor prime nũerorũ in arithmetico abaco naturaks poſitiones ac ſe⸗ des:1.io.Ico.xOoo.eum quattuor primogenijs nũeris/ Monade eee Fetra⸗ de: pariſeſe ꝓportione haberedinoſcãt᷑. I brimi namqʒ quattuor hi numri.i.⁊.3. 4omn? ſibi nũerorũ rationẽ(vtelemẽtarij& ſimphciſſimi)deuen⸗(10] dicant. Nam monas( vt diximus) puncfi: Dyas linee.(1)(2)(3)() Tryas ſupficiei: Tetras vero corporis ra:iõe cenſeẽ. Pũcta Linee Supfi. Corpora Omne antẽquodi nñeris eſt: aut punctũ eſt Aut linea:(1)(10)(150)(1050) Aut ſupficies/ Aut corpꝰ. Primarie quoq; arithmetici 1n) abaciſedes ceterorũue numeroũ manſiones ac ſtatus: cõpares ſibi ratiòes/ generati indi⸗ dete. Monas quippe puncti: Decastlinee: Hecatõtas/ ſu perficiei. Milliaſcorporee perfectio⸗ nisac plenitudinis obtinẽt nomen. Eſt enim hecatontas/ quadratus decadis: N illiavero! decadis cubicã implent menſurã. ¶ Monas ſimplex eſt& ipers: vnico caractere ſeriptitãda Decas vero geminis ſcribi notulis: perinde ae dyas/ binis vnitatibꝰ aggregat᷑. Hecatõtas formulas liabet tres: quotquot& tryadi inſunt vntates. Milha vero/ quotquot tetradi in⸗ ſũt vnitates:totidẽ formulas inuoluunt/ vnitate triniſqʒ priuationũ notulis hocpacto exa⸗ randa.iooo. ¶ Si igitur has quattuor elemẽtarias numerorũ ſedes/ iunxerit quiſpiã: nume⸗ rũ ex his eliciet Milſeſimũ cẽteſimũ decimũ primũ.ideſt iin:oĩm nũerorũ ſupᷣmũ acvltimũ omni ratione finitũ. Hic enĩ nũerus ſimul erit& punct um& linea&ſuperficies& corpus. Cõſtabit ex omnibus que ſunt: Pat erit ac proportionabilis decadi. Nã decadẽ ex quattuor ſinpliciſſimis elementariiſq; numeris.i.⁊.z. coaluiſſe docuimus. ¶ Sed iã habundãtiꝰ de decade locutos:ſequens endecas in ſua vocat penaria.inde prompturos: que ſint eius in⸗ ſignia atq; armamenta.quibuſue ꝓprijs/ inter duodenos(quibuſde intendimus) numeros: ſpectandam ſeſe exibeat.· WnDPCAS NONNVLLA NOSTRAà DOCVIT EPlSTOLA cirpus& coniugiũ eſt pẽ⸗ 5 6 hadis& exadism arcu ſe de 2— nicircul. LNam diducta in ptes ſeptenas/ circulidy„ ſametro(que eſt& ſemipe⸗ Eriferie diſtenſio ac erdoa) ₰ pe ti fe ria 8„ — eadẽ quantitate mediꝰ cir⸗ culi arcus in ptes vndenas reſoluẽdus oc currit. Porro penthadèẽ exademq; möſtra⸗ uimꝰ:hina eſſe cunctorũ nũerorũ lumina⸗ ria/ hoſue tantũ duos eſſeꝗ/ ſingulati ac niꝰ r— tidiſſima faceſqua circulatiũ numerorũ ſ ũt radice vniuerſa nũerorum ſerie/ euadũt pre cetetis ſpectabilesi Nẽpe ĩpar ac maſcula pẽthas:foli cõparat. Hexas vero par atqʒ eui⸗ rata:eſt vt luna. MNectit igit endecas:ambas nũerorũ lampades.q̃ quãtumcũq; cre breſcãt(vel ſiſine modo im⸗ multiplicẽt᷑) naturaliũ lumi⸗ nariũ more fax earũ haud⸗ quaqj fatiſcit. Nulla ſui ꝓgref ſone laſceſſit. ꝓpagatiõe nul la ĩminui aut reſtingui poteſt. ¶ In lus eni neris& pẽthas K exas pellucẽt: In ijs/ vt me⸗ = te ac definitiones ſplẽdeſcũt Squos abſoluto ſui ꝓductu id⸗ S eſt in ſemetipfas aut in pro⸗ —[W prios fetꝰ ductitatiõe) ꝓtule re Adeo vtambarũ lumẽ ſit ů int pollari neq̃at: qui oĩs earũ ꝑrꝰ/ſuoĩ exitu:pricipij ſui formã reſe jextĩguibile/ac vis eor tãt atq; eif giem 1 * * Tãtũ duo⸗ . br rum nume R————6 rorum lui⸗ naria pen⸗ thas& exas ½ 1 1 6 11 3 i 1 3 6 Ci enim duo nñeri vniciae ſolilunt inalterabiles:tetvtlumeline perliuiles itẽ ſunt fũmo omnium opifici deo: cuius per medias creaturas /ad imamyſgiu amue demutent originẽ:extremã tamẽ Lui parte ac fupremà notula: in ſua re⸗ ccurrũt initia/ pricipijs finẽ copulantes. ——— S — ——— ——— itelle⸗ 6, —————— ———— Endecasvt ſenſibium —————— * 64—.„ i— ————— 2 2———— —————— mn„ —„ A-. 2— L. ciae ſoli ſunt inalterabiles:&(vt lumẽ)ſine imutatione fecundi 8 tertã/ vis eadẽ ſubſtãtifica totiuſueſub ſantie largitrix indefeſſa progreditur ¶a deo enĩ ꝓfecta oĩs ſubſtantia:tà metſiilĩ pletiſq; diſideat fitq;diſis: aliqᷓtamẽlui pte illũ imitat᷑atc;in ſuo 3. principio ſtabilit· Cta& oẽs aut pen⸗ thadis/ aut exadis efiectꝰ: liceti pleriq; (vt in ſuperioribus formulis àc notis)— ab ſuis fõtibus atqᷓ; Imiti sdiſcedant ſu⸗ quemadmodũ& ſubdita pandit deſcri⸗ ptioãn qua/ ab vtrach radice/ penthade. k exadꝰpullulaſcũt, in geminas hine ide arbuculas: rotũdi circulareſue nu⸗ aſcula radix Radix euitatz — dicibꝰ fůt. Cetere vero q̃ in cirris& ramuſ⸗ culis collocantur: diſſimiles ſunt. ¶ In exudi ye⸗ ro arbuſc ula: numeri prepo ſtere lũt je ctitãdi. Endecas autẽ inferiꝰ appoſita/ concurlus eß radicis vtriuſqʒ. lam vero ipſius endecadis relidua propria ſcrutemur. ¶Relidua Endecadis propria. Cap meri. quorũ primogenite formule! q̃ ſupra radices in ſtipitibꝰ collocant᷑: ſimiles ijdemt⸗ (vt Pythagoras voluit) decas vltimus eſt nũerꝰ: aut ſequð endecas nũerũs nõ eſt: aut principatũ quendã intet nũeros obtiner. Q uod eni vltimo/ ſupremoqʒ ſuccedit: aut onĩo non eſt aut inteteaeſ primum:qᷓ̃ ab huiuſmodi vltimo poſtergant᷑/ queue eidẽ ſubſũt. ¶ Decas V limes eſt itellectualis regionis. Meta eſi vt diuimus)impliciũ& imite⸗ ſ naliũ numerorũ. ¶ Nã neqʒ ipſa ex toto ſimplex nũerus eſt: neq; omnin permintꝰ atq; cõplexus. ſed eſt ſuperiorũ& inferiorũ intercapedo: tatio⸗ nali ꝑſimilis anime. Hãc eni inintelligibiliũ& ſenſibilium cardinitꝰ c valuis collocatã mõſtratum eſt: atqʒ vtriuſqʒ/ ſpiritalis& corporee natureeſſe patticipem. Pritigit endecas merito vt ſẽſibiliũ primũ vtue pria mere ſẽſibils cteatura.iliq;priatus inter cõplexos ac ſecnude regi onis nũeros/ eſt iure tribuẽdꝰ. ¶ Decas ſiquidẽ perinde au rationaſis aĩa/ velut ꝑmixte nature: neqʒinteilectualiũ neqʒ ſẽſibiliũ inſeri ordini popolci. ſed in vtriuſqʒ meditulio reſidens/ ac ſortis vtriuſqʒ ꝑticeps: hanc ab illa/ regionẽ duinit CVnde fit vt ſicut Enneas ſtelligibiliũ dicta eſt yitima:ita& modo endecas ſenſpiumſt pria vocitãda. Pſt enĩ ẽdecas decas& vnitas ſiue pria vnitatis ĩ decade poſitio. Cnſiplc⸗ bꝰ nũeris: ꝓgreſſio fit a monade ad enneadẽ. In ſcdis vero mixtiſq; frequẽtijs: par ab ende cade/ ad decimũ vſqʒ nonũ/ progteſſio ſe extendit. ¶Simpliciũ nũerorum ſedes:idipſũen quicquid monade antiquius. Nñ autem rimabere monade excelſius ac prius:qᷓ iplam pri⸗ uationis formulam q̃ negationis numerorum orbiculũ. qui in omni nũerorum progreſi: ſicut mente/ ante monadẽ concipit& intelligit ita& ſtio ante monadẽ exarandusentlue pacto.o.I.⁊.3. 4..6.7.8. 9. ¶ OQxſi dixeris nichil eſſe ante monadem: Nullã ideoiliaue⸗ ferendam notulam:& hoc ipfe partim aſſentior/ partim inficiari pergo. Ac verumquden antiquius. fatebor: nichil prius eſſe monade. Dicam attamẽ haud a ratione videri alienum:iplum nichil/ quod ante cunctos numeros eſt/ poſt quod vnitas emergit in lucem: quadiptiua onis nullitatiſue notula propigat᷑. ¶ Scribe enĩ imprimis nũerorũ nichil: ideſtexiguũ pil⸗ uationis orbiculũ o. Deinde vnũ: Hinc duo/ rurſum tria. Et ita vſqʒ ad enneadẽ. Couuen⸗ tius hac lege:ſimpliciũ numerorum ſcrutaberis ſedem. Eorũ quippe ſedes/ quẽ priuuii onis orhe exaratur:ad eoſdẽ numeros! erit velut deus/ ad immateriales angelorũ fubſan⸗ tias ¶ Fximunt ſiquidem theologi deum ab angelicis ordinibus.Ilum priuatione neg tioneue definiunt, Nullam illi indũt allinuntue ſpeciem. Angelicorum ordinũ ſedem fu⸗ turam/ ſtatum/ poſitionem& m eſſe/ iugem cuſtodelam appellitant. kanie ¶ Igitur ſi per priuationem finitur deus: cum nichil eſſe dicitur/ eorum que funt cum omne eſſe k& omni eſſe ſtabilitur emnentior:erit deus/ vt ſimplicium numerorum e et orbis ipſeſineſpecie/ſimplexi vacuus inanis. yt itẽ ſpeculũ ſine imagine ſincerũ àcu * —+ —— ——— 4 biu. cxima xero inteſlger k que pꝛima deaſlat:icipotet monarSecũda dyꝛeræy⸗ asſtertii· Ftita ad nouiſimã ſcʒ ãngelicã mentẽ: duammer enneadi nerus. Cene aq; ſicut in terũ naturã/ fedes eſt& fulturã ſimplicũ angelicarũue mẽtiũ: ita& in nieris nudus vacuuſue orbiculus:ꝓ ſimpliciũ nõerorũ ſtatu ac poßtione vſurpatur.· Mec prolecta ablꝙ ratione dictum fit preieribẽdã vniratiſimpleibulue nũentoiplãpruatonus fomnlã quernadmodũ& ante angelicã omnem intelligentiã: deus in negationum priuationumq; nominibus quoquopacto nobis patefit atq; adaperitur ¶ Qꝛ deus ſit vt orbis ſine monade& ſpeculũ ſine imagine. Cap.III. C—4 Ntellige autem deũ(vt nuper dixinus(orhẽ eſſe — nuqũ vacuum inanẽ ſineinditã monade. vel vt ſpeculũ vniforme:ſi In intelii ne itus apparẽtimagine. Angelicas vero mentesſquas extrã orbẽ eſſe gibilimun⸗ & in orbe nuſqᷓ reſidere doguimꝰ)ſpẽs pariter eſſe liberas ſimplices ab⸗ doextrema ſolutas /ſeſe ferẽtes: exceptas ab nullo ſpeculo totiuſue materialis ful⸗ ſũtſeꝑata. tureacdomicilij haudquaꝗ indigas. ¶ C lare intue beris quonã pacto ſupra decadẽ/ſeu ſupra tatſonalẽdiam quam decade miſi ſumus)iin⸗ telectualiregione/ diliũcta abinuicẽ diſociataq; ſunt hec extrema: cir⸗ cunferẽna& centrũ. Speculũ& imago: Locʒ& qũ in eo locandũ eſt. ¶ Deꝰeni eſt vt ſpo⸗ eulũ ſine imagine. Angelice vero mẽtes: imagines ſũt libere/atq abſolute. Sũt& pᷣius di⸗ uini vultꝰ nitores/ĩcoriũctiſpeculo.parentes micanteſue extra ſpeculum:in ſeipfis reſidẽ- tes/ ſeq; ferentes. ¶ Que igi ad hũc modũm intellectuali mũdoſibimet abſurt/ queſim? plcia& ſepata degunt: coæunt imprinus in decade ſiue in ipla rarional aia ¶ Conflatur enm decas vt mõtratũ eſtpriuationis orbiculo& monade: ſiue hocpactodecadè pip i⸗ 10poſita vnitate extra orbiculũ:ſiue hoc modo/ eãdẽ exarabis(1) vbi priuationis orbis? geſlat clauditue monadem. quãij hec ſcda decadis deſcriptioi licet priorẽ infrejuẽtior nu Deuseſtvt nuſue vſſtata]) liquidiꝰ extremorũ vnionẽ/ naturaliſue ima ginis iſ peculo fuſceptionẽ:noꝰ ſpeculum bis adaperit. ¶Kationalis identidẽ aia peride atq; decas: ea cẽ glohat/ inſeꝛtq;iucẽ: que ſirne ima⸗ ſupra ipſã feorfů ſimpliciter ſeparataqʒ ꝑfeuerãt d Nã(vthber deſapiente latiꝰ expreſſit gine: humanus aimꝰ/ ſpeculum eſt mixtumãc ſpecie in ſigne. Idẽ eſt ſpeculi/ ſpecieiq; coniugi⸗ Humanã um ac vinculũ. Haud enĩ hũanꝰ animꝰ:eſt ſpeculũ perſe ſincerũ ac nudi. Neqʒ eſt fimplex mẽs vtſpe⸗ & abſoluta ſpecies. Neq; ſpeculũ& ſpecies: diſiũcta& ab iuicẽ ſeparata. Sed eſt affectũ ac culum permixtũ inagie ſpecuſũ.& ſpecies actu expreſſa/teceptaq; in ſpeculo. U ſt eni animus cũ imagie perſimilis decadi:in cuius orbiculo(velut in ſpeculari ambitu) reſidenꝰ monadis ſpecies: vtue ima⸗ rationalem mito reſponſu exprimit anmam. goin ſpe⸗ N 101 alis 31.. ſit VE d uine at angehce mẽtis vinculũ. Cap. III. culo. defit vt quemadmodi decas ſtatu ac poſitione monadis in propria ſede emergit:ita& rationalis annna/ſit diuine angeliceq; mẽ is nodus ac vincuiũ ſeu quedam angelice ſpeciei/ diuno in ſpeculo receptio natutahſue ſeparatorũ vnio. I. Et ſicut decas? exẽpta ab antei i oribus ſimplicibuſue nũeris:ſecundorũ ſedes eſt numerorũ⸗ ſeu primorũ a ſecundorũ ntercapedot ita& rationalis mẽs/ angelieis mẽtibus:pau⸗ l minor: ſecundorũ ſenſibiliũue entium eſt apex ac naturale quiddam frmamẽtum. ¶ Simplices numer in fua ſcdeſideſt in priuationis orbe o)euadunt noueni Nam prima monas eſt. Enneas vero ſuptema: Nũen autẽ copoñti ac ſecundi:in propria idẽtidẽ fultura/ ideſt in decadehaud pluſj nouem nuẽrãt᷑.quorũ pruna endecas eſt qua de nunc intendumꝰ ſupremꝰ/ vero nouuidecimus.i Ad hãc quoq nuerorũ formã/ prima atqʒ irellectualia nature entia:ſub ter trinis hierarchujs factiue ordiibꝰ /ĩ duuna fabiliuntur requie.¶ Entia idẽtidem ſecũda ac ſẽſibiha:in tertrina didudione/ ſub humani aimni arce atq; imperio collocant᷑. ¶ Nam ſtatue hoiem inigne:tãq in elemẽtorũ pᷣſtãtiimo. Mutorũ vero aĩaliũ genus/ in ceteris tribꝰ elemẽtis: Alatã in aerẽ Natatilia in aquis: S erpentia/ in terra.deinde viuẽtiaq̃ lub aĩahbus ſunt)diduc tripartito ꝛin arborẽ Fruncẽ/ Herbã. Cete] ra denic; animn eexpertiaiq̃ ab fubſtantiuli actu eſſitiã: ſine vita /ſenſu& ratione cãptitani eadem lege in tria diſpartite: in mixta imperfeda In elemẽta& In materã. UAd hũc modũ vniuerſorũ quibus hüana aia mperitat:cõplẽtur oꝛdines. omniſue pro⸗ palatur noſiri animi apendis. Et hec dilucidius ex preſenti fgura prependũtur: in qua yiij N 2 „„ e 1 adexttis in dniſrumft ordinumprogreſio-———— Rn Krcãge Bricpa BPotelta. Virtutes fnati. Trom ——-——— n in co prögteiulguer creſſtinonadisun orbolaiem ficiiüßdetie elut eorũ ſedem preſcriplimusKieri ac gigni decadẽ. Nec; alud eſſe decadẽ: leſitane ac ſue ſedis jconiugiũ¶ Que eniin ſupiore nũerorũ ordine/ vifũtur ſeparata 6 53 4 4 nonadis in orbe:ꝗᷓ luſceptã in ſpeculo imaiiiem: dᷓdetiic; leparatorũ monã 1 ochicuꝰ ac monasl in ſẽcũdòeoeũt ordine cfãtq; fecũdorũ nũerorũſedẽ decadẽ exp monade. Ex orbe tanqᷓ ſpeculo: Ex monade vero tãꝗᷓ illiidita ac in eo teteptã ſtazte 1 Vteriot analogie extenſio p lcüt enim purus nuduſue orbiculus nũerorum ſedeseſii nplicium: itã& decas/ tettrium oſiwbeletaeſe veronoutne⸗ ucarũ mentiũ. Homo vero cunctorũ flatus ac fedes eſtfenſibiliũquen terttinosordinesſumusdiſpartiti. WNam cũ ſimplex vnica& indiuiuu ————— ————— — ſit humana ratio quecunq;ilu fubſunt! in tria ſecuimus: In ea inqui SWſeentiunt/ que vnuũt/ quelunt· Atq;horü quodlibet: doeiumuseſſe trinum 8 Senſumttinũ· TFrinã vitam· Trinãſubſtantiam. Vt igitur eo repedems 8 1 2 Slnde digteſſ ſumus: palam eſt decadem ſecundos inter numeroaeſ — mã tãq; e regione monadis& ſeraphicarũ mentiũ& alatorũ aialum. Sicutem Fndecas in ſimpliciũ nũetoru mlerie poſt priuationis orbiculũ numeramꝰ acſcribimꝰ vnumiu adanimã in ſecundis nũeris ſtata imprimis decade veluteorũ ſede: rutſu poſt decadẽnũeramn ſpedat ſiucendecadẽ· CSediamfeduentia abſoluamusendecadis inſignia. Exhionpegmu protulimus:liquet endscadẽ nonnieluladiianã pettinereanumã. Nãduim⸗decidẽu nane animc eiſe numerũ. Conſtat autẽ decadẽ ab orbe priuationis/ abſede finplicũ a x — — S ——— imaterialiũ nũetarũ oꝛ vndecimo nũerari loco. vt pote que ab vnitate decio loco nůeni. nimam quoq; noſtram conſtat/ pariſ ideſt vndecima mãſione:imenſe creaturarũ pnu tioni ſcilicet deo)ſubſidere· vtque ahaurora/ſiue a prima lucis emicatiõe: hoc eſt api intel igẽtia Nam deꝰ tenebre quedã ſunt)decima ſtatione caſtrametat ac reſidet. ¶E 6 ig decas/ nũeru sAe inter cteaturas: Endecas vero nũerꝰ eſt eiuſdẽ ſimplicior: ab husqu 111 accitoĩter creaturas deo: deũ vt entiũ primũ/ vtue runctorũ monadẽ noinitant. ¶ed⸗ 11 tus wpela& atcũlpet 2 Wer dodecadis z 1 — g, onchi 2 FPISTOLA NOSTRA AVDISFI; PRIMM —˙—————————-—— —— — 3 Neſe fenerãticiũ vitalẽqʒ nũerũ· quem Arithmeticediſci ieratio: habüdi⸗ tem ſeq; tranſiliẽtẽ nũcupate ſolet. ¶ Hic eni poſteaqᷓſeſe partii cumu 5 tiðe reſſituit: fecundo ꝓuẽtu ſeipſũ exuperat/ ſeq; ĩgẽtifen re redimit ⸗ milisplãtis cũctiſq; viuẽtihꝰ: quorũ vitalis actꝰ/ ſuapteipſius vian fecũditate totiꝰ ſubſiãtiã tranſilit/ eacʒ ꝓfert ſuccis itriguis: gbus ei — debito pabſoluat. Gignit eiaur flores/ autfolia aut frucꝰ:qdecepenᷣ⸗. Poletas Eni paſcenſue hõautaial:ip̃am arboris ſubſtãtiã ſinit ugnu 4. nũeruse eadẽ quoc; epiſtola:docuimus dodecadẽ nũerũ eſſe ſplꝛerici roti h toti ſphe⸗ circulo eidẽ /m planitudie ac ſupficie circũponit:coronãeſt/ac— uori— rici ambitꝰ itã& omne idquo ſphera vna p vnuerſas pofitionũ locorũuediffertu— 1 t obtegit ſit duodeci/ſpherarum eidem equaliũ ꝛconcaua deuexaq; amplitudo. Dodecas fe vitalis nũe 11 museſt.. Dodecas mus K&dodecacem geminis de cauſis myſticũ eſſe nũerã: Impris ꝙ candẽ— 4 pere venerãtur:vt nůer ingentũ magnarũqʒ mũdi poteſtatũ. quãs omne müdies 7 S vniuetſaqʒ tẽporum fata: inter ſettadũt diſpartitas. Siue ꝙ duodeci gẽtes nãtãs. 15 m ac duodenis partibꝰ/ diuiſũ eſſe ſeculũ in ſactis libris lectitamꝰ. ¶Secũda vero. 1 dodecadẽſacra anagoge venerandã plenãqʒ mſtyerij oſtendit:& ex priſci illius ver 48. 1 ſtamẽti b& ex noue recentioriſq; legis intemeratis ſanctionibusdepromit᷑. Ois eten⸗ — — rum filiorũq; det turma tam hereditaria ex hebreis: ij ex gentibꝰ acquiita) cimpatrũ principatuiſub biſſenis aſtãtiũ deo vrorũ columinibus: ſub apoſtoheaàc olũnarummũdi chorea abſoluſt: atqʒ in deuiniſacris aſcenſibus prouelutur. Ca I. ¶ Ciuitas hieruſalem in dodecade.. — ne —————— Nu. Ancta deniqʒ illibataq; dei ciuitas hieruſalem:in concordi atq; vnan: mi ducum vtriüſq; legisac teſtamẽtideledu(ideſt ifũdam ẽtisapoſtolorũduodecim: petes illius fururi funt cites: qui mea& dnimi& corpqris iiimortalitatetpates ànge bennaſen celebrant: iosſactũ eloqua ſub dbdecadis quacrato: ideſtfubcẽtenisqua jüraginta quattuor perpenſos definitoſq; pronunclant Erunt ereniex vnaquaq; tti hu:duodenaſignatorum millia. In vniuerſo autem electorũtex omnibus tr Eneätodectes duodena willia que ſüt miſka centũ quacragſta quattupr: eorumg adden nuptiarũ ʒgni vocti ſunt · qui celeſhs lieruſalemieuiterni accole cantihꝰ piahmnipuis/ bono ili deo lprointegra& animarum& corporum ſuorum ſalute eorumue iſeũeſcenna) fine fine/ aggra⸗ eulaturi traduntur. Erit inſuper diuiui illius tabernaculi ſanceq; ciuitatis xubica ſtructura: per om ne dimẽſionis iteruallum/ equata as librata dodecage. Nam inlongitudine:ſtadiprumeriti duodecim millium In jatitudine totidem ſtadiorum. In ꝓfundo vero nec pauciorumNecpluriũ ¶Fusverofũ⸗ damenta ex ſingulis Matgaritis erunt. Primũ Jaſpis:Secundũ Saphyrus·Tertum Calcedcnens. Quattũ ðmaragdꝰ· Quintũ Fardonx Sextũ/ Sardius. Seprimũciyſolytus· Qectauum Beiilis Mond Vopaꝛius Pecinũ: Cryſopaſſꝰ. Vndecimũ Hyaeints. Huodecimũ Ametiſtus. erũtq; in ſingulis mara ritis: dudecim apoſtòlorum ſcuipta deſcripraq; noĩa ¶ Haud igñ abſq; ratione ditũ ſit. dodecadẽ[à crũ quẽdã eſſe plenũcmiſterijmumerũ. Vrpote cuius examine ãc lancẽ ſacra ilihataq;deiæiuita⸗(fu ture imortalitatis thꝛaſamus/ dui& hoim cõciiatioſ diuia quoq; in terris ihabitatio/ſtatãt appꝭſa ac dinu merata: a diuiniloquis ſermonibꝰ predicatur.quemadiodũ& hec eius deſcriptio/ palã oſtendit. ozopa— — u NaSuri smedpund San ouonunuo†— —n— d nm — F uol jngeZ — 6. Comitas Acicia SALSLIH rVdrq aupel⸗ sEſuoipof 0 — — WEijc tàs Q P 5 33 nanmitas 5 „ E— 4„ —— 3. ſcéntia Lagn Mag ———— Liberalitas Tẽmperãa Fortitudo 6 ⸗ o7 ———— — omnuog unnnid Leui fTludas E uuo —— Ametitus 6 Mun do u npd Micheas Andteas robs bluppus umnopaoeg or 1uuex. „atdõ. S TRomas— Calcedoneus*—— acob Repe ðnEt3 dc Vlalpis Zachatias Rſäciãs — — —— —— 6 8 2— k —— S 5— S—— Cumaneyſte nametus deck dodecadum CepIM. iſumm dodecas aljs ſele oflert meritis extollegã Namn dodecadibus ideſtcenteno igeſimoq; numero: poſt impiorumgiginn rranſgreſſones cataclyſino piãtas/ promẽſum a deo humane vitepenoji uan mortalium ſuperuiuerer nemo)tradit facrarum eipeuie dul ndio Fundem qutppe annorum numetumfaerumpopuſumqenne thetem Moſem/ conſtat peregiſſe. Hic enim quadragintã annis Pxypti coluit:dux ſub Plraraone Egiptie militie. Quarta verodecade ꝓfu gier Fgyptoſequentibus quadragmta annis paſcendis ouibus opetamdedi —— gener ſacerdotis Madiamitarum.In exitu porro octaue decadis: deoſub mambuſiirubifi ma conſpecto/ reuerſus in egyptum: populi dei paſtor oetogenariuseſt inſtitutus. emun quadragin ſütut magiſtetio: decime dodecadis attigit periodum. Qumqʒ quꝰrereturꝙadhuc vegeꝛusdite deret e medio:reſponſum eidem ferunt ab ſtante numine: neminem vnꝗj mortaijum de⸗ curſo hoc annorum curticulofore ſuperſtitem. Homimni quoq; nullo ſupra decimamqoe Pecimuſ? cadem(id eſt poſt centenos acviginti annos Nn terrisperennandum. U Etſi huncdegem quitus tri⸗ dodecadum humaneqʒ vite numerum altius intuebere: eundemdecimum quintumdepe gonus. hendes eſſe trigonum · qui et partium ftequentia numeroſiſimu seſt:et ingenti fenoreſeſe tranſilient atqʒ exuperat. Vt enimtrigonis eſt: gignitut congrellu cunctorum numero ] monaderadpenthadecadem:inhunc modum — ——— 14 Habet enim partes numero—— omnes qui iunxerit:eius duplum /ideſtqucs 15 tos quadraginta reſtiturt. Et ſi ſuis quoqʒ partibus ipſe adiiciatur:triplum pſiusid eſttteci 15„„ torum et ſexaginta numerusemerget. ¶ Eſt itaqʒ humane ſub celo degentie peregtina 2P niſue numerus:ſeipſo toto fecundus ethabundans. ſeipſum quantus eſt tranſcendensiſe⸗ 10* met congeminans/ ſeſe integte reſtituens:ſeqʒ totum/ totoſeipſo compenſans acredien Equaenim lance feneratus: paria ſibi et precia et tributa exoluit. CDe numero humano.“. T eum numerus idem humane periodi /decimuſquintꝰ nigo⸗ nus ſit:iunctus cũ ſuperioribus ttigonisadvſqʒ vnitatẽdemptaãtoto n teſſeredecade:numerum conflat 656. qui a facris eloquijs/ vt homis nüen celebratut. Q ui enim(inquiunt habet intellectũ/ computet numerð beſte. Numerus enim eius/ nũerus hominis eſt:& numerus eius excenti ſeagi Numerus Staſex Hunc numerũ cumde exade loqueremur:ciocuimus rferhonn hois 666. fextum fupra tiigeſimũ eũdemc; gigni aſiduisab vmtatenbettsuſati 3.—A vſqʒ& trigeſimum iundim eütibus· ſiue ab octadecade/ inſeptimũ ſupu tri quoqʒcõſurgit ex quidecimttigonis: demptayni tellered⸗ Alia hũani cade/ vt preſens indicat formula.— 6 nũerifup⸗ ſz ſro ſ L LL36 T 66[2 1o[Lu— 5 ——— tün Pfferentia Hüanus numerus Nam cunct trigoni/ab vnitate ad decimũ quintũ trigonum Putatio⸗ 567 ideſtad Iõcoacin vnum ſexcentos& octogenos reddunt. qui ſexcentos ſexaginta ſex decimo duãrto ſupetant. Rla eius Cidem rurſumhumanus nũerus ahquopato dodecadis ratione ſcaturit ach prolenu. inueſtiga⸗ 8S1 enim duodecmm primorum quadratorum ſũ mam/ quarti quadrati:ideſt decimilenti n⸗ tio. mri ſũma ſuppleuerit:ſexcẽteſimus ſextus inde exorietur/ vt ſ ubiecta docet figur at duggec 1TT3 Li6 L23L4213[ — S65— TSũma omnuum Kddendum Hüanus nierus. ge CVnde Rt vt huſſmodi nũerꝰ hũdna dectã qᷓuita trigona pyramide ſußẽtetſo redecade. duodecimã vero tetragonã pyramidẽ: q̃rtoquadratoi ſeʒ decunoſeꝛto tial — dens ta annis 1 facto perfunctus populi dei paſtoratu: perãcto omni diunitꝰ inſituto zo Vdrndds dutẽ eſt qᷓ tattis deſtitüit ſũntãtutq; partibüs:quotũs ſplẽ tigon — — 5 8 1— Nu. ſ 4 7 CPtofertur quoq́; idẽ numerꝰ geomettica ratione hoc pacto. Epta„dyametti vt diximns) numerus eſt. Totius autem circunferentie/ numerus eſt fecundus atqʒ vigeſimus. Atquie ambobus numeris /ſcilicet xfit nonus fupra vigeſimum in qu/ ducis vigeſimus ter tius ſecundoò atq; vigeſimo vnitate maior raſexcentosetſeptuaginta profert. a quibus demp⸗&2 30 S 8 ta monas numerũ humanums66 reſtitint. Itaq; nu 8 5 5 3 28. 3 ¹ 1 implereprchatur Ptentnnmrtusagvtcireulus 35 As mod vnus vtue integri eireuli numerus:eptade et vgeſi moſecundo conſurgẽs. ¶ Ft ſia dodetade decem af 7 22 25 23 qitione: numerum conflant humanũ 566. Nam dec oeg mã dodecadis pluritas: eſi/ vt duimis yhumani eui numerus 0.qui cum inkeriotibus mul no numero6 ꝙ6ſola eſſe exade minorem ¶Eri iterum aſſiduos a dodecade habundan⸗ tes faperfluoſue numeros aduſqʒdecimumqiintũ habundantem/ſumma vna complede tur:numerum conſurget 57 o ſola tetrade numero maior humano. Aio fupu Q uindecim numerihabundantes—— 5 tatio„ „ 8 mers humano/ addita vnitas tres et viginticireulos 3 3 b 6 4% — — — term deeimũ quintum habũdatemſeiluet? ¶qui docetadis C ngonus eſt)copulaueris cũ dodecadis quadrato/id eſt cum numero 4 6 Wrnö alius tibi fupputandi humani numeri exotiemu modus. Nam ex do⸗ dcadis trgono et quadrato/ id eſt ex nũeris g eti4: furgit numerus e tenti pas eithumaninũeri. Hic igitur ſi tryade augeatur human m nmerum es6reſtituet. ¶ Idem quoq; humanusnüetustvitals eit⸗ Hũanꝰ nu accreſtens leq;ttanſihens. Is eni ſeſe totidem decadibus tranſcendit: abi meru 6ha — ſitui. ¶ Docuimus emm quidecim habundantium numerorum ſumm/ dempta tetrade: humarm caudere numerũ 666. 1s vero! ab cunctis ſuis partibꝰ: qquinidecim deca dihci 10 exuperatur. Habet enim partes vndenas: quas preſens figura promit. que coeuntes octin 666 316 genteſimum decimumſextum numerum reſtituuntiid eſt?16 4 quo derptus humanꝰ nu merus 66 1reſiduos facit centenos fupra quin quaginta id eſt iꝛgqummdeci decadibus reercitur atc numeratur. ¶ Sunt er alij modi Aplurnni:in diſquiſitione huiuſmodi huma ni numeri fiue ex geometricaſſiue ex arithmetica ratione depromẽdi. quos ꝙ minꝰpropoſi ⸗ to congruãt! ſilentio preterunus. ſed et complures ipſi adiecimus/ uſſitationi/ ſacri juſce eloqui. Qui habet ttellertum comiputer numetumbeſtie: ſatis pro vitibus facturt. Sed jam(velut longius profecta faticens oratio:ab celebrata quðchendriwiuiilerri tio LIBRIPvopBcMWMERORvMFMsEDIT in domo. R. P. Frantiſci de Hallev in/ Pontificis Ambi anenſis. Anno ab autore numerorum Incarnato. 11oMai decimaſexta„ 2 — 1 6 * P. caRoli BovLISanaRoBkll, Pmosopncr⸗ ptr BAh VAROS COMPI.VRESQVEVIRos CONScCRIprE. g eg e rtutin duamnchpreſeferar diuiorumanagoem precipuecun apocalypſi/ numerus idem beſtie atqʒ hoministrino trium primarumn ratumdiffmiturfenario/ ſencẽtorum ſcilicet ſexagita etſex.& quaſtisn Emerus ſupputatione:perueſtigandus Hec autem hacrationeconii Creauit deus/ ſex duebus vntuerſaſetſexta quidem die hominem ide xt ſn mundane creationis homo eſtꝛetſenarius eſt humani numeri tadu. S teen indiorem · id eſt in 37. Hec enimmultiplicationumerum mox profetet lumni . ¶ Hac igitur arte/ numerum totum humanumiex ſenatia tadice elicies. Due ſextiet er k„ 666.de qud/hec in Apocalypſi legimus Qui habee intellectum computet numerimbt Septenatiꝰ ſlie Numerus enim eius/ numerus ominis eſt. Et numerus eiꝰ/ ſexcẽti ſexaginta ſex. ¶EHic enim numerus humanuseſtſextus ettrigeſimustriangulus. quemãb vmtate/ a trigeſimum vſq; ſextum/ numeri omnes collecti efficiunt · ¶ Rurſiun ſepeimusnmen quem rite aiebas numerum eſſe complementi omnium)numerus eſ plane myſlicusact tius duunitatis. Pkrfectis quippe omnibus:reuocata ſeptimo die in feipſam diuinitas: ab omni quieuit opere: quod ante patrarat. Sunt item ſeptem mundi mãioris Reckoreupl netẽ. Septem itidem minotis mundi lampades et cognitiue virtutes: quibus ad inſlarn joris/ minor illuſtratur.Tactus ſcilicet Guſtus Oſfactus Viſus Auditus Ima tinatio etRatio Sunt et ſeptem primates angeli:qui in conſpectu deiſunt e quorum numero Raphaelyn ſe eſſe teſtatus eſt · Egoinquit ſum Raphae archangelus vnus ex feptem/ qu aſtamusau tẽ deum Vniuetſorũ autem ipſorũ nomina:magi hec eſevolunt: Samuel/ Vriel/ Zachut el/Anael Michael /Raphael/ Gabriel. Hec profecto ſeprenarium/ haudquaq myſtetioct rere luculẽter aperiunt. E xſancuria ſecũda Junij iyoʒ · CCaralus bovillus Germano Ganaio Regio conſilario... KXTREME LITTERE MEE SVAVISSIME GFRMAKE: Ah⸗ n ũerũ ſeptem planetarũ/ maiorismũdi redtorum:ſeptem in hominem⸗ * S c rocoſmo lampades ac luminaria eſſe docuerunt Intelledum/lmagin⸗ tionem et exteriores ſenſus quinqʒ. Duo luminaria magna ſunt intele⸗ Peſeſibus dus ſol: Imaginatio autemluna: Pxteri vero ſenſus/ minora ſuntlunin ia CSenſuum autem exteriorum /differentie plurimeſunt. Alius quiden Tadus in toto eſt animalis et genere et corpore.Vt tactus omnium abieciſim enim et cuiuis animali: etin omni eius parte ineſt. Ceteti vero quat orꝭ nec in toto animalis genere/ nec in quauis corporis parte ſunt ſiti. Poſtergato igitur nunc tactu:admirare quanta venuſtate/qᷓ decoro ordine/ natunpern Guſtus aresquattuorfenfus: Guſtum/ Olfactum /Viſum Auditum:in animalis prelertimhomn Clfactus animalium omnium ſpecioſiſimi capite collocauit. MPrimus enim guſtus almentane ubſtantie ſenſus: velut teneile adhueet exigue virtutis/ alimoniam ipſam cominuintet⸗ Viſus no dũtaxat cqrnęoue medio diiudieat:vnoq; ſe atqʒ indiuiſo continet organo. o EMox olfactuspoſitione ſuperior am pliorq; viribus:ſua congeminat organa apentgſel⸗ enjn gemnas nares:tenu admodumcart:laginediſtantes. ¶ Viſuset ipſe ſuperiorolu Auditus amplioribus quoqʒ preditus viribus /in geminps adaperitur ocellos/ latiore naribus interii tio/ vt naſo toto diſpartitos. ¶Supremus auditus qᷓ ceteris preſtet pluſqʒ expatet ſele: autes iudicant interſtite capite toto abiuucte. CAttende igitur ĩam ad eam pyramidem/ qum tibi ex his elicio: umanam faciem/ plurimum/ venuſtantem. Conus enin eiꝰ et ſummits catyli reſidet in lingua:In auribus veto baſis. * pRrnan visraronTvasvaplssmuk xxnMaubi „N — Epi.ac ¶ Fuerſa quippe eſthee pytamisi vt pote ue Pauiusperoculoneenarerti linguam f* fugata deſcendit. WRurſum Geometreſre ilmeum ang Obtuſiſimus angulus lumtripattitodiuidunt: In acutumirectum et obtuſum.)— 3 His autem angulis: hoc pacto ſenſus eoſdem metimur. clineitres Sůſtusipſehaudquaꝗᷓ angulus eft:ſed punctum quidam Olactꝰian ſquentium anguſoruin inituum. Olfactus:anguluseſtacu Zuloacute tun. Viſus vero angulus rettus. Auditus autem augulus ob gu zuſitimus: qui eſt linea recta/duorumue reckorumãngulo rum ſpacium ¶ Nam gemine nares:intus ad angulum—̃— 6 in an⸗ acutiũmũ conuenunt. Ambo oculi ad angulum rectum. ee Vtreqʒ aures:angulo expanſiſimo/ in ſuum cẽtrum procut runt. ztq; horum hanc tibi figuram ſubucio · Intuebers nẽ Auditus in pe en his:qdecorum animal/ ſithomo. quante ſit fapientie: ſua agnoſcere munera. quantuminfuper valeat/ ad philofo M phiamicum humanam /tum diuinam Mathematicun pre Bx ſancuria noſtra: Saratobrinenũis agri/ duodecima u S — — x— — . ¶ Carolus bouillus Getmano Ganaio Kegio Conſiiario. — Ogaſti me crebtius ſpectate Getmane: quidi ſede Ttitemio abbate fenti rem.idq; ine trequenter pupugit: vt tibi aliquandg/ que apud eum vidori denarratem. Ex Germania Pluetiorum:caſu Maguntiam prof ctus ſum. umq; ilhc audiſſem non longe eſſe Tritemij cenobiũ:continuo ad vitũ diuerti. Sperabam quippe me grato philoſophi contubernio fruiturum: quem tamen reper magum/ nuſla philoſophie parte inſignem. Stenogra phiã ſuã(quod admodũ paucis factitareſolet) micli ſtatimiple propolu⸗ tlecttandam vt vellem. Hec eſt illa qua de(mn epiſtoh ad Arnoldum bo fœum carmehtam gandenſem) att. In manibus habeo grãde opus: quod ſi vnqᷓ publicatũ fuerit quod abſlt ãrotus mundus mrabitut. Quattuot funt in ea libri. Euolui velitãtun:nõðõ nullorum capitum perlegens initia. Vixhoras duas librum in manibus habui. Abiecienim eum illico: q tertere ceperant me tante admirationesiac tam barbara atqʒ inſolitã ſpiritu um ne fortè dicam demonum) nomina. Vniuerſa vero huiuſmodi nominã quoad videre vus ſum Rgnote lingue ſunt. Aut enimArabicataut Hebraica aut Caldauca aut Greca. L3 tina paucaaut ferme nulla Innumeri autemſunt caracteres: quibus adiurationes ſingule norantur.& Quod ſubdit Tritemus in ſua epiſtola hoc pacto:verba ſunt planailucida/fi⸗] ne omni litterarum aut vocabulorum tranfpoſfitione:ita vt omnes legantet mtelligant:ſee cretumitamen mæum qualecunq; erit/ manebhit ignotum: hactenus vera jocutꝰ ſit· Nam in Pzuus Dio tota huiuſmodi ſtenographia/ palumfancliſſimas ac piiſſimus orationes inſerit:que ada⸗ micunuepiſtolarurm loco:mittantur. Re autem vera:lachrmeſunt cocodrilh. Idenim mi⸗ 7 22 2 Si chtacere videtur: quod diuus Dionyſius/in epiſtola ad Soſipattumde Appolophaneſen⸗ Soſipater tit. Diuiuis aduerſus deum nepharie vtitur. Ac per mundanam inanemq; fapientiam:di uinam ſapientiũ euacuare moſlitut. On autem ſine adiutorio ſpirituum omnia pollicerur ſe I ppollo facturum:recte(vtait Haniel) in caput fuuinmendacn confingit · manetq; puto Angelus phanes dei bonus /vt ſtcet eum medim:holuatq; foedus miquum/ quod cumnacitbꝰangelis A inuſſe ac fanxiſe; palamex iplo opere declatatur. ¶ Porto ſi rite memuni:hunc ipſum in ſtenographia illa ordinemſeruat Imprimis fpiri tuũ ipſorum nominadigerit. Hinc eorum adiurationes diſponit: ac ſingularum caracteres ſiibſctibit. Poſtremo figuras diſtiguit: e quibus pro adiurationibus ſingulistaptaſpirituum — ₰ * 1 nonnã quotiens neceilitas ingruerit:depromere atqʒ ehcere hceat. C partitur autem in huiuſmodi figuris ſpiritus pſos in quattuor: Impetatore ti a philoſophis eſſe traduntur. Ex his quoq; quattuor precipuos deſignat:orientis Duces mnites et Seruos. Imperatores autem totius orbisteſſe tantum duodecim: quotquot et. —— et diei occidentis et ſeptenttionis:quos vt magnos imperatores appellat. Sub quolbet peratore/ ſtatuitduces puto trigenos aut quadragenos. Sub ducibus ſingulis:nuſus comi tes /maiore nũero:et ſeruos ſub comitibus innũeros ſ Hoc igitur pado adattis ſue efieci conuertitur. Cum vult diſtante amico/ ſua adaperite conſilia/liecenim ſua vocat n ſcribit epiſtole loco/ orationem quandam mire ſãctitatis et deuotionis fucoafeatan eamqʒ caractere cuiuſpiam duodecim imperatorum/ imprimit: et ad amicumquiſuan (vt ait)nouerit artem /mittit. Fxceptam igitur chartam/ aperit is amicus:et in calceey ſtole/ characterem imprimis cuiuſnam ſit imperataris attendit.Si eſt orientis princepiye ſus ad orientem /litteras in eam celi plagam patentesexpandit/requtritqʒ confeſtim e ſu is libris: quibꝰ adiurationibus princeps ille cogatur:vt ſuorum quempiam ſubditorum ad ſe mittat. Elicit autem adiurationes duas: Ac primam quidem ſuper patentes adhucite. ras/ ſpedtanſqʒ in auroram profert. qua rite prolata:mittitillico imperãtorille quendamſuo rum aut ducũm aut comitum/ aut feruorum.qui protinus aduolans/ fit viro eminus yiſpi lis: velut nebula aut caligo/ in aere pendula.vbi deinde ſfecunde coniurationis verba ex pleuit: ſpiritꝰ ille ꝓpius accedit.cominuſq; ad ei aures: expetita. amici ſecreta/ ꝓpalatae nũciat¶ Sunt autẽſ(quod ſentiam adiurationes ipſe lꝛaud cotinua etintexta oratio:ſed gregatio quedam nominum/ ipſorum ſpirituum: ad varium quendam magice atis mo⸗ dum ordinatorum.ſuntq; liuiuſmodi nominaſ vtſuperius expreſſi omnia ferme ignotane lut Arabica/ Hebraica/Caldaica Sreca. ¶ Meminiitẽ e/ in ipfius opere ita legie Hiau tem ſptritus/ pernicioſiſſimi ſunt et nequum. Odio qmaxime hab ent lucem. Tenebra diigunt: Forti adiuratione opus eſt:vt ad neceſſaria noſtta cogantut. ſi in is adui dis territus/ pauxillum trepidaueris:aut in explenda adiurationeſ ſiue vocabuli omiſſone ſiue ſeriei imutatiõe) aberraueris:teillico necabunt. Hos igitur tam in vindictampan tos/ quis a deo erit meſfte captus et emedullato ſyncipite: vt bonos clemẽteſqʒ ſpititus eſe Cham ꝛ0⸗ probet. ¶ Fx his antumo erat ille:qui Cham filum noe dictum Zoroaſtrem ambuſſi. lle raſtres. enim cum prumus eſſet magie aſſertor:a demone/ quem importune nimis plurimaſem interrogans)fatigabat:flammas/ reſponſi loci accipiens penas dedit. M Reperitẽ ine opere complures paſſæ:in quibus multimodi mulierum raptus edoceantut. Quoitem mo do:in virorum amorem/ allicefiant inducanturue puelle. Sed etflagitia alia q̃plurim umpiumillud vlttiẽbuſqʒ flammisſmeo 1udicio)dignum opus perpetrate docet. ¶LVdi in eo adiurationes nonnullas quas vocat potentes:quibus poſſitvnuſquiſq; /quia fiduo cupitſpiritum vti mimſterio/ alligare apud ſe ſpiritum ac cogere:vt in eius domon neat ſemperieiq; in cunctis famuletur Ceterum in femotiſſimol vt ait) a turba loco sſhi⸗ ritus locandus eſtine temere ad ſe ingrediẽtes necer. ¶ Deniqʒ his omiſſis/ ad vnumtcdes quem qualis ſit/ ex fructibus eius quos tibi ſubieci:dinoſces facile. Tria ipſe michi cecint vatieinia. Duo:q̃ ſtatim vera eſſe comperi. Tertiũ vero futurum ſit/ ignoro. Erat autẽpu⸗ mum/ de quodam Eluetio: quem vt itineris comitem/ mecumad uexetam.Itaquippe ad eů orſus eſt. Eluetius es: Pater tuus et mater mortem obiere. Pattuum habes et fratres duos Sororem habuiſti religioſam:ſed iam in monaſterio vita defunctam. Hec profeltodeilo ita habebant:cum atramen virum/ haudquaꝗᷓ nouiſſet. ¶Deinde qum nonnile indicaſſem: quod michi noſter Stapulenſis alquando expreſſerat/ Illico ſubiunxi Isahio id audiſti: aut impreſſor librorum eſt/ aut eiuſmodi eſt: qui illos edere ac elucidarecuiet ¶TRurſum cum de mundiitreligioſitate/ ſermo inter nos incidiſſet: prediuit/ ventuumbe ui quendam ſantum pontificem/ nomine vrbanum qui eccleſiaſtice pacis verus 4 lotes illi apoſtolica dignitate preeſſet: eamq; ad meliorem immortaltatis frugem conuentetẽ ¶TCRurſum primã die qua ad eum diuerti: cum de vito quodam loquerẽmur/ quiiniine nonnnlla a nobis furto abſt ulerat: Poſſum inquitꝰſi tamen credis/cogere furemvt kues nosrebustuis onuſtusprotinus reuertatur:referatqʒ ſecum iue abſtulit. A cum dubi ſem ſi je: nichil noui ac inioliti operis ab eo patratum eſt. ¶Nartauit quoq; aliquando edoctum ſemel a ſe quendam principem Germanumh iuteratum vna hora legere ſcribere/latine dicere:ita vt epiſtolas dictaret · ſed etpru le abceſiſſet: abeo omnia Iubſtraxiſſeiindoctum yt ptius reiquiſſe. it uin en wu m gui ju ( ke jn i gn ha in lu m n — — 2 * 5 5 1 7 — &—— 44 . Ep 1 17 3* S Qui igitut ſiet vt hee ſine ſpirituum adiutorio operetur. Solatium interdum illi eſ in iſit mentis muſic s precipue in cythara.aitq;tein eminem in vlla arteh ahuiſſe preceptorem; ſed per lemetipſum/ latinam etiam liguam didiciſſe. Eiꝰ monachi/ pleriqʒ alkimieilli inan & fallaciſſime diuitiarũ exhauſtrici icdedunt Aiebat ſe graun admodũ tuliſſe vulgationẽ epiſtoleſue ad Arnoldũ boſcium.nõ ꝙ quic in ea mentiaturſ poſſe quippeet alia nulta& difficiuora: j que in illa cõtinetur operari) Sedꝙ vbitampublica eſt factachaudquaq late re amplius potuerit. Nam certatim omnes ad eum/ vt magum virum conuolare cepetunt. Sunt et alia Iplurima/ que apud eũ vidiaut ab co audiui. quorũ vix aut memini aut ſiſcri berẽtur: verẽor ne prolixitatem orationis noſtre/ haberes perteſam. Satis ſupraqʒ me feci ſe videor/ſi tibi hec expoſui:quibus liquidius et viti et artis/ quam pollicet fuci ne dicam mendaciatibi pateſcant. V A L E. Ex ſancto Quintino. S. Martij 170 9.. ¶Carolus Bouillus Germano Ganaio Regio Conſiliario. optime Germane/ frequentius adte ſcribi.et conſcius fieri eorum/ z— c — 6—3* 3— „ S— —. ——* N — S 5 5 X N„ 15. — 8 8 — 5 —— — * 2 *. . — 2—— ue indies nobis mẽtis promptuarium parturit. Aperiam igitur nunc ti⸗ 6 0 5 — 6 tibus ſimplicibusnumetisi preter quiarium ad denarium vſqʒ digmutas e Cacſecretior inteli gentia inerat. Vnus quinarius/michu hactenus ferme ſi Ene myſterioeſſe viſus:in admirationemme haudimerito cõ̃uertebat. quẽ tamen ceteris ampliorem:excunctorumſenſihiliũ ſubſtantia deprehendi ¶ O mnia que ſub luna viſuntur::conflant phiſici ex materia et forma. dicũtqʒ hec duo materiam et formameſſe cuiuſuis reitotam integram qʒ ſubſtantiam.At⸗ qui materia et forma ſimul:quinarium adimplent. Nam materia/quaternitas quedam eſt: et quattuor elementorum(ſimpliciſimorum mundicorporum)complexio: Formavero eſt vntas: que quattuor elementis/pacem imponit:eorũq; quaternitatẽ moderatur. ¶ Pſtigi tur qnariꝰ numerus et metrum compoſitionis fenſibilum omniumquſtantiarum. Quic⸗ quid enim cuiuis mixto ineſt/ preter formam:de natura eſt alicuius elemẽti. Formam vero haud elementarem eſſe: ſed celeſtem imitari naturam inficiabitur nullus. ¶ Q uo fit vt omnis ſenſibilis creatura:ſit ex quinario/ ideſt quinqʒ eſſentiis conflata.S imi lis enim eſt maioti et viſibili mundo:qui ex quinq; maximis et viibilibus conſtat corpori⸗ bus: Terra/ Aqua/ Aere, Igne/& Celo:tanqj ex materia et forma. Permutabilis quippe et fluxa elementorum quaterhitas:eſt vt mundi materia. Celi vero vnitas hxa ac ſtabiis:vt dẽ mũdi forma. Plura mi Germane et ſcitu digniſſima/ per hũc quinariũ rimari et inda 31 11 1 oet tempora et loca ſecueriut Hec tamen aliis litteris duco reſeruanda Aſimiſſe parumper eſt de All imiſtis:quos inde putarim/ ſue artis deſumpſiſſe initia. Vo⸗ pe ex omni ſenſibili ſubſtantia:lecretione quattuor primarum etelementariũ ſub ttarum:quintam illam celeſtem/ precipuam et incorruptam eſſentiam telinqui/ omnibꝰ vſibus humanis. Et haud fortaſſis rationeet intelligentia carent:ſed dumtaxat ope fornace tenus/ errare probantut.. VAL-E. Ex noſtra ſancuria duodecima auguſti.. 130. ¶ Germanꝰ de Ganay Carolo ſuo.·. S. S P. epi litteras tuas:i quihus de quinario lepide philoſophabaris. quãqet otinus /de eodem aliam affert philbſophiam. Tua tamen neq; abſona Ke neq; indigna eſt. Et aliquid addidiſſem de ea: niſi res preſentes S alio cogerent animũ deflectnab ocio et philoſophia/ ad negocta et agẽ da euocantes. Et cum michi ex ſedulã epiſtojarum tuarum viſitatio⸗ Plotinus Wne/ rem gratam facias:facis attamen gratiorem: ꝙ eaſcribis/ quibus per multum philoſopluice medulle ineſt. que animum cum oblectant: tũſua pinguitudine faginãt/ paſcuntne vberrime. VALE. Et quin ſcribas frequenter:nequaꝗ omitte. Pariſis ⁊ 9. Auguſti..Ioh.. etin ¶ Carolus Bouillus Germano Sanaieuſi deſ gnato preluli cad urceni bi contẽplatiũculã:in quã ex numeris velut caſu quodamſumdeuolutꝰ. De quina⸗ ¶TNoueram dudũ ex Arithmetica:q̃ vnitati numerorum fonti ꝛetq̃ſequẽ rio nũero ———=— ——— ———————— . „. 6 —— .—————— 2——— ———————— —— B ——— ——— 2 „ Vpremo nuperrimo qʒ epiſtolio preclariſſime Sermane:quinari tibiqu S lis quantuſqʒ ſit/ in rebus naturalibus conflandis aperti. Nunc proꝝi il cognatuſq;ʒſenarius:trutinandus parumper acmeduli he 5 „ Audi umprimis /qua ratione quinarium contingit. In cunttiahun De ſenario J(vt Arithmetici aiunt tantum hi duo ſunt circulares/ circulariumue nie trorũ radices. Quinariꝰ enim vt prior et impar: maſculus eſt. Senanus vero vt par ac poſtetior/ femina. Eſtenim impar numerus actꝰ& for — duedam. Par vero/ potentia et materia.In infinita igitur atqʒ innen numerorum ſerie:humana mens/ vnicum reperit actum/ atq; vnam tantum potentiam:i uariabileminalterabilem.et qui quauis ſui ſuorumqʒ multiphciũ multiplicitate: in ſele uoluuntur ſeqʒ ipſis finiuntur. Id enim citculare ſphericumqʒ dicitur: quod quantouis nt ku ileiplũredit finemq; principiocopulat. ¶ Auge ſeiploquinarium:ſurgetquntia geſimus.qui quinario auctus:centum et vigeſimum quintum profert. Hic rurlum qun rio crebreſcens:expatat ſe in ſexcenteſimumetvi geſimũ quintum. qui omnes vno qunn limite clauduntur eoq; finuntur. Porro ſenariusieſe cõuoluens:ſextum elicit et ti eint In quem et ipſe ductus:gignit ducenteſimum decimumſextum. qui rurſum ſenaria multu plicatione:ad/i ²5 6 excreſcit.quibus omnibus vna eſtdefinitio/ terminus vnus/ſenatius Atqʒſi in immenfum quinarius fenariu ſue/ ſuos ipſi multiplices au geant:nullisvſq isʒ ſuiſmet radicibus/ipſorum multiplicium ambitus coerceri finiriue poterit. ¶ Vides profecto aud plures duos circulares ſphericoſue numeros/ in tota numeri ſerie eſſe Ipectabiles:tanᷓ geminos omnium oculos et ingentia luminaria: maius alterun alterũ minus.mafculũ quoqʒ et feminã ¶Sed quid rurſũ ex ip Nu ſis eliciam attende: quoue modo ex Arithmetica in geome⸗ meri triam mẽtis acumine penetrare liceat Capio tres nũeros vni circulares ales d eſt ſola vnitate diſtantes ʒ.ð et 7 Quinarius maſculꝰ 5 6 elt: Senarius femina: Ambo autem circulares. Atqui maſcubꝰ 1 36 6 etfemĩa nat̃a copulãt: vʒactꝰ et potẽtia/ vt forma&materia 117 116 conflantq; vnum aliquòẽ ens. Iungo igitur quinarium ſena⸗ 62 129 6 riumq;:quibus fit vndenarius quem cum ſeptenario numero/ dico numerum eſſe ſemicit⸗ culi. Nam ſemicirculꝰ fi gura eſt:ex tota ſemidyametro& medietate circunferentie. Nune xus autẽ dyametri ſeptenarius ẽ:circunferentie vero vndenarꝰ.quã doquidem qua quantitate /totam dyametrum ſeptenas in partes ſe⸗ cueris:eadem er circnferentie medietas/ in partes vndecim diſpar⸗ tienda occurrit. Coeünti gitur natura in arcu medio/ quinarius et ſe⸗ narius:S eptenarius vero amborum eſt diſtenſio et corda. Tres quoqʒ numeri: duinarius ſenarius et leptenarius/ miro quodam complexu! hemicili conflarefiguram cõperiuntur. Hemicicl enim numerus eſt 15ex numeris arcus et corde. Totius autem circulinũerus/ eſt ſextus et triceſimus: ad hemicicli nũerũ du plus/ ipſiuſq; quadratus. ¶Hactenus tecum egi de ſenario:vt ad quinarium/ illũ conferebã— eodemqʒ nomine/circularem vtrũqʒ nuncupabam. Volo autẽ 4d proprij ill inſiit 1am afferre:et geometricis initijs: in tranſcẽdentẽ aliquam diuinamq; veritatem/ lubtiliore mentis indagine cõuelu. Scribo in quauis ſuperſicie/ circulum vnum. quero quot illi circu lequales/circunſcribi queant:quorũ proximi quiqʒ duo et duo/ ſe⸗ inuicem mediũqʒ circuſũcõ̃tingãt Reperio a ſex circulis:oẽm&mu tuũ et medijcirculi attactũ compleri. Elicio igitur ex his vnitatem⸗ numerũeſſe centri: Senariũ vero/ circunferentie. Totius aũt circu⸗ l nũerum:eſſe ſeptenarium. Hoc enim:ſeptem equalium/ ſeqʒ con tingentium circulorum figura demonſtrat. ¶ Hucuſq; vt geometer loquor. Tranſeoauti ad theologicã ex his iferendã verita tẽ.quidue geomettica ila viſipilis ſ eptẽ equaliũ ſele cotin getium circulorum figura:interno mentis oculoinſinuet. Pico quoniã duneimmo nadis per ſe ab eterno veſut in infinito ſe circũſtãte ipaciofubſiſtentis motũ ꝛet voltai extra ſe profectionẽ. qua ſex diebu Vſeipſam ciens ac mouens:totum quod circa illã vacuů imaginamur ſpaciũ/ variis ĩpleuit creaturis.ð eptima autẽ die/in ſeiplã reciproca creatutã protulit nullã. Plena enim erat et perfecta;oĩs primeue illius et antiquiſime vmtatis cich —————— 3 47 k —— 2——— ———— 6 3—. 7—*. ———. ſtãtla. nulluſqʒ ſeptime ereature /circa diuinã monadẽ:ſuperfuit locus. Sicut enĩ fextꝰ de⸗ mũ circulꝰ/primi medijq; circuli circũſtantiã umplet:ita et ſextã quoq; creatura quẽ hoĩem dicimꝰ Sexta eni die/ creatus hõ eſt ydiuinã ipleuit circũſtãtiã/ diuinũqʒ cõſumauit opus. ¶ Diuinã autẽ circunſtãtiã/ appellamus creaturarũ vniuerſitatẽ:ſitã nãtura atqʒ; diſpoſitã circa diuinam mmnonadẽ illiq; intendentẽ:a qua ſubſtantiã primitus accepit/ cuiuſqʒ virtute continet ſtabiliturq; in eſſe. Conſtat tibi puto ex his ſereniſſime Germane:ſenarium pecu hariꝰ dici poſſe diuine circũſtantie/ ſiue creaturarũ numerũ. et precipue hoĩs: qui conſuma tio eſt diuini operis/ ſupremaue creatura.¶ Hic enim crcaturarũ ordo eſt/ quo a deo pepen derunt: Angelus Materia/ Flemẽtũ/ Minerale/ Vegetabile/ Sẽſibile/ Ration ale. ¶Adde P etſenarius primꝰ eſt perfectus nũerus: ſe ipſo neqʒ maior neq; minor.triniſqʒ partibꝰ · Vni Creaturari tate/ Binario/ Ternario:ſeſe reſtituit. Vnde et merito ter trinꝰ eſſe cõpetitur: Trinus inquã d urãt partiũ nõero/ Trinus figuraſ Nã trigonusiße eſt Trinus deniqʒ denominatione Quippe ꝗ ↄrdo trigon orũ tertiꝰ. Sed iã lõgiore or̃one fatiſcens:receptui cano · VAL. E. Ex Ambianis ſexta dieſeptembris.· I10.. ¶ Carolus Bouillus Ampliſſimo Patri Germano Ganaio Preſuli Cadurcenſi 8. S Vpereſt ſpectatiſſime preſul Germane:poſt agnitã ſupficiei plenitudinẽ/ planãq; cicli eiuſdẽ circũſtãtiã quã tibiproxis lis exãclaui fenariãqʒ eſſe docui)ccrpea itegra/ perfectaqʒ plenitudo emedullãda. quot inquã eqjles orbes:eũdẽ mediũ circũſtẽt vꝛ bẽ/ mediũ p̃ᷣm ſeq; ĩuicẽ cõtigẽtes. Hãc eĩ pclarã materiẽ oĩ refertã aletudine et ſuauiſſio aĩmi paſtu:prioris epiſto ſij modꝰ preſẽtinegocio reſeruarat. In id aũt iprimis/ ratiõe ſola duce iue hineq̃cꝛ neq; tacita mẽte cõpledti/ quãta ſit ſolidaeiuſdẽ orbis circũſtãtia/ De folida LS quẽ ꝑ ſe in imẽſo quodã ſpacio libratũ/ ſeq; fulcientẽ imaginamur. i Fa eiuſdem or ctitandum igitur michi erit/ quod priſci fecerelitteratores/ primiqʒ diſciplindrũ aſſertòres.ꝗ bis circũitũ experimẽti magiſterio/ ancillantibꝰ oculisveſtigarũt ſcrutatiqʒ fũt vniuerſa. ¶ Cõſtituo eĩ tiã orbẽ vnůũ in plano aliquo ſubiecto vt ĩ mẽſa:cuiex ſuperioris epiſte dodtrina) addo cir⸗ cũſtantiã ſex equaliũ orbiũ. Nam ſicut ſex circuli in plano/ eundẽ mediũ circunſtãt:ita et ſex orbes orbẽ eundẽ ãbiũt equalem. Scrutor deinde quot orbes:mediũ orbẽ eiuſq; circunſtã⸗ tiã tangẽdo operiunt implẽtqʒ fuperius hemiſperiũ.C õperio id tribus ĩpleri orbibꝰ. Px par te quoq; aduerſa/ tres additi orbes:vnuuerſũ perficiẽt medij orbis attactũ/ complebũt inferi us hemiſperiũ/ totũq; claudẽt quẽ petimꝰ ambitũ. ¶ Hoc itaq; experimẽtg didici: duodena riũ nũerũ/ metrũ eẽ corporee totiꝰ plenitudinis/ ac ſolide eiuſdẽ orbis ciitũſtantie. Ft haud — plures ꝗ duodeci orbescirca eundẽ ſiſti poſfe/illum ſeqʒ premẽtes atqʒ attangentes. Sex eĩ orbes in corona ili aptãtur et agglutinantur.In fuperiore hemiſpetio tres:ac totidẽ in infe riore M Conſtat igit eitcũſtantiã circuli planã: dimidiã tãtũ eſſe plenitudinẽ Corporeã aũt ohdäc;cmcüſtãtiã dupla/totã/ atqʒ integrã. Huius qppe nũerus duodenariꝰ:illꝰv ero/ ſena ri inuentus et MSed Lt prius tibi librabã ſenatium:ita et nũc paucula/ de duodenario qiuriẽda fũt palãq; reſerãda. Ilum Arithmetici perfectorũ primũ:hũc vero primũ:habã dãtẽ vocãt feq; trãliuentẽ atq; fuperãtẽ. Vt cuiꝰ ſimul ſũpte partes/ nũero quiqʒ 12 3 4 6 ſex tũdecimũ cðłlãt. Er vt ſe pcellit lupatqʒ qu adrato( Nã qjternario jita& ſuis ꝓtibꝰ/ effici⸗ gignitq; quadratũ. Eit eni ſextuſdecimsꝰ:quartꝰquadrats ¶ Ftũqã“ 36 luis eſticit ꝑtibꝰ/illi addideris:ſurget ꝓfectorũ ſcdus/ oct auꝰ& vige ſimꝰ: ſextodecimo duodenarioq; cõcreſcẽs.quo nũero/ Aſtronomi lune globũ: motu proptio circa terrã congyrãt ¶ Rurſũ duodenari us primꝰ eſtvite nũerꝰ:primi itẽ prouẽtꝰ atqʒ; incremẽti. O ẽs PPE lettãſiliẽtes habũdãteſq; numeros: Arithmetica anagoge vitales fecũdos ac creſcẽteſq; vocat. Hi eĩ poſtqᷓ ſemetipſos reiituete luſc partibꝰ coaluere:aligd inluꝑ in ſeſe prołerunt largoſqʒ ꝓuẽtus ac fe norreddür. Cliür duodenart magtiarchanis et myſtertisvene rãtesprimas eiĩ vniuerſo partes tribuũt. mũdiqʒ recdotes et ſprita les poteſtates/ aiunt eſſe duodecim: quos magnos imperatores ap⸗ pelltãt · qui diſptito int femũdano orbe cundis imperãt vnuerſ aq;ʒ moderãt. ¶ Aſtrono⸗ mi nũero eodẽ/ annuũ ſols curſũ metiũtur:totidẽq; ⁊odus heliophorum ſeuſigniferũ circulũ annũq; partientes. M Etvt abiis eo rremigẽ eoq; diuertã:que noſtratia nobiſue familia ria et cognita ſůũt:noſtiv triuſqʒ teſtamẽti ſubi tantiamq ſũma illa benignitasſũmaq;ſapien tia in falutẽ huma ni generis prouide exco gitauit)in dodecadis pientudiue diuine;mo⸗ ———— L. nadis integra perfectaqʒ circũſtãtia conſiſtere. ¶ludquippe vet: ĩduodeci tribubus nũdum iucar nato aſtitit · Illi pro viribꝰ/ obſequutus eſt:ſuoſqʒ ritꝰ ex diuino inſtituto ſa tiꝰ peregit. Noſtrũ vero/quod preſẽta neũ nouũq; vocamꝰi duodeci facris ãtiſtitch „ ducibꝰ:diuinũ ĩ carneihabitãs verbũ/ oculis hauſit. veritatiſqʒ lumẽ/oĩm mortalũ uit ifudit. Hec ẽ corona illa ſtellarũ duodeci: qbꝰ ſẽpitne micãtibꝰ ab vniuerſo terrarũ oꝛe. minate priſce/ vetereſqʒ tenebre diſparuerunt. Pulſi exploſiqʒ ſũt cacodemones: fidesa ruit reſerata eſt via: Orta veritas& vita VALLE EX AMBIANls. vEi SEFEPTENBRIS. 8 TCarolus Bouillus Frãciſco Ximeni Cardinali Tolletano.. 5 T ad te ſcribamdigniſime preſul: impellunt melcum priſci dies qun 5 tua egi domo:tum ingentes tue virtutes /tam priſce qᷓ nuperrime nt n S oculis hauſi: Nupertimas ac preſentaneas/ingens fama ad i6 e. tautt. Tu enim nuper vt veriſimꝰ CHRISTIathletes:infidã barban S gentem/ illius ſeptro adigere atqʒſubigere laudabiliter anniti cepiſi Pt quorum interni oculij ad veriluminisperceptionem /ſuiq; deiagni nem(tetra ignorantie caligine obducti) cecutiunt ad pietatem U neq; miſerationis clementiſſinium fontem/ toto conanune reducetelan gis. ¶ Hoc pro ecto veri paſtoris eſt officium. Vndecunqʒ perditas oues: requitete Inuen⸗ Sactũ elo⸗ tas: humerisinfCHRIg T Iouilereferre: Nolentes acſuapte naturaaberrantes hoies quium. re:vt nuptiales eterniſponſi thalamos/ etiam inuiti et iuxta ſcripturam a miniſtris comil ſi ſubintrent. Qui enim inuitatos ad nuptias/ reperit indignos: Exi inquit in viasetſepe Debi et quoſcũq; repereris debrles cecos et claudos: compelle intrareivt impleatur doms ne⸗ Debiles Ceuos debiles duerimus: preter eos quorumpectora nullo diuine yittuti⸗ prelidio/ul la ſpirituſſancti conſolatione/illuſtratione et gratia:in fide roborantur acſuffulcuntu. ceci ¶ Quos cecos: niſi qui capti mentis oculis nullã ſui autoris dei et ſuperſubſtantialson nium fontis ſcientiamet gnatitudinem ſunt conſecuti. ¶ Quos alios claudos:q quiobli Claudi et a rectotramite deuij atq; in mortis precipitia nutabundiincedunt. ¶ Fos igitur qui huiufmodi ſunt:ipſe haud hoſtili animo/ perſequeris vt perdas: ſedimin tione dei(qui non vult mortem peccatoris)velut optimus zelotes proſequeris illorumcon ſulens ſaluti.Et vt deus ipſe ab folis occaſu/ honoretur ad ortum.¶ ta enim munc tempo rã ſunt immutata:vt deus/ qui prius in oriente apparuit: qui ab ortu ſolis in occalumpto⸗ ceſſit:nunc viceusſa in occiduo tantum ſolo celebretur decantetur/ ametur. Tu itaq;qui ab occidente/ ductitans exercitum digredi cepiſti:perge inuictus(contrario ad ſolenm⸗ do ad orientem verum fidei lumen eorum qui in tenebris ambulant pectoribus:inſlarſ⸗ lis iuſtitie illaturus. ¶ Auſpicata ſunt feliciſydere/ leuiſqʒ tonitruis: victoriarum tuniin tia · Noſti vincere: Noſce etfrui victoria. Miſiſti manumad aratrũ:neu retro alpexerts qu⸗ ad Aphricani ſulci diuino ſemine compleantur. Celorum regno vim inferre cepiſ Nan ilud vim patitur) Neremittaris; Ne laſſeſcas:quo ad iuſtiſima deo preſtita obſequela)n illudirrumpastecumqʒ illud plurimiet preclariſſimi CHRIs T imiltes indipiſcantu. CAdaperias Chriſticolis viam:qua tuto ꝑ fideles ac deo oblequentes nationesiicend& minice immolationis ſacroſancta adire atqʒ inuiſere limina. Et contende marte eodẽ bue facrum implerteloquium. Erit ſepulchrum eius glorioſum. ¶ Obſeruãt nunciludarger cunſtant/ truculente fere. Et que hominum quidem ſolam habent ſpeciem:ſtertunt du nauſeant/ vomitant. vertuntqʒ fanctum ſanctorum dei/ in ſuã popinã: Hierulalẽponitipo morum cuſtodiam. Siautem fidis in deo/ ductor erit exercitus tui: precedetqʒte angels eiusimmittens hoſtibus tuis/terrorem tuum: Atterens ilos et vertens in fugam. keie⸗ quetur vnus de tuis mille: et duo fu gabunt decem millia. Nichilq;tibi obſiſtet: quomns facer ille locus /repurgetur.fiatq; cuſtodia omris mundif piritus:etſanctorũ inhabitano gaucium(vt Iheremasait)yniuerſe terre ¶ Imitare loſue/ Abia/ Aſa/loſaphat/ Frech⸗ am/ Iudam machabeum quos in deo fidentes/ ſpeq; tota victorie in illo depoſitayel preui uſcula oratione/ frequentius innumera hoſtium millia fudiſſe ſacra teſtantur eloqun Non enim exibit deus invirtutibus noſtris: Nec in tihiis viri beneplacitum erit ei:ſed lupertu tes eum oculi eius.. A L E. En parfuſus ⁊2. Auguſti. 109 ¶Franciſcus Ximenes Cardinalis Tolletanus Carolo Bouillo.. „— — —— —.— 2 £ — Fpi. 107 Onorande atqʒdilediſime Carole:gratiſime michilitreretue fuerũt. Tum W ger eis mtellexi /te optima valitucine perfruentem: in facris ſtudiis non um potuiſſeproficere. Tum etiam ꝙ Chriſtianereligionts/ te⁊elatorem gnificabant: cum ob illius non noſtri/ ſed diuini Oranenſis triumphi vi⸗ ctoriam:teex animo exultare cõmemoras. ¶ Facis tu idquidem fumma in deum pietate:magnaqʒ in nos benuolentia. Sed quicquid in illa expu⸗ gnatione actum eſt: quna totum mirabile/ totum ſupra humanas vtres/ fu⸗ pra ingenium artemqʒ militarem: non nobis/ ſed clementiſſimo trihuen⸗ facile eſt:multorum hoſuum copias/in manus paucorũ cõcludere. ſed quia — oů eft. Cui per de his ad te qilectus noſter familiaris Gonſalus noſtri collegii profeſſor:ad vnguem ſena⸗ timq;ſcribet:ſuis litteris cetera cõmittimus.Ceterum tui ðtapulẽſis in recollectione et cõ⸗ liꝰ pſalterii laudes non tacebo. Eſt enim opus illud/tam docte premeditatũ vt pſalmorũ intelligentie/ nichil ſit accõmodatius.Ingentes ei noſtro no⸗ Plurimãqʒ ſalutem impartire:VAI-EAb opido noſtro Alcala ⁊vi no⸗ — S paginatione i atq; compoſitũ mine agito gratias: uembris 150 8 Ccaroluꝰetillus franciſco Ximeni cardinali tolletano.§ — Cceptis.etperlectis/ plutima cum voluptate litteris tuis celeberrime pre⸗ ſul:etſi eram extẽplo ãd te ſcripturus/ diſtulit tamen quod moliebar tabel⸗ lari penuria. Nam egallta noſtta begica(quã relicta ad tempus pariſiorũ academia:ob animi ſẽceſſum incolojaut nuili aut perqᷓ pauciũmi occurrũt quiad vos pergant. Hec igitur vnica extititdilationis cauſa: quominus q̃ dudumtentabat animus: eflicete potuerit. Q uod curaſti dilgentius per tuum Gonſalum(virum et etuditiſſimũ et michi amãtiſſimũ)tuos edoceri triũpłos:tibi gratias ago multiiugas. Facio vero nunc te participẽpars⸗ cuiuſdã triũphi: quiet fame cſaſſico etĩcriptis phyluris/ ad nos hoc anno jrrepſit. Fortaſ⸗ ſis et vobis prior:iamdiu increbruit. ð ophin inquã magnũ Perſarusn regem: ſacratiſſimo baptiſmatis lauacro/ac fonte renatum:deinceps in efferatiimam turchatumgentem/ ſub Sophis per HRIST miltaturũ vexlls. Hoc tãtũ reipublice Chriſtianoꝝ fenus: tã ingentẽ ouillis ſarum rex ERHRIS Tlprofecũ:qualisſcripto oblatꝰ/ michi eſt:talẽ ad te mitto. Hiſtorie michil addidi duntaxate galhcoferimoneꝰlatinam feci. ¶ Nam ſi pleriſqʒ vatibus credimus:iam tempo⸗ ra fucceſſere que purco mahumeti exitum minanturinfejicẽ. Aiunt emm nonnuili mahu metem adhuc viuentem ſuis predixiſſe:poſt octingentos annos! fe rurim ad eos ventu⸗ Mahume⸗ ruaut ex toto e memoria homin oblitterandum fuãqʒ legem interituram. ¶ Audiui et tes ego agens Polleti a pleriſq; repertũ abs te ꝓ veteribꝰtempli ruderibus vaſcuium:inquo Prorute n terrã viebantur maurorũ imagines/ cum ſcriptello hec dictitãte. Quando hec hominum oculis patuerint: his quorum intus/ ima gines viſuntur:imminebit exitium. Ve⸗ ra ne hec/ an fabuloſa:belle noffi. Faxittamen vtcumqʒ; deus /vt fiat in terris/ ſicut et in ce lʒ plius voluntas. Vt iam redeat et virgo:redeant ſarurnia regna· lam noua pro genies: celo mittatur ab alto. Pax ſit/et in toto ſurgat concordia mundo. Vna fdes vnus jamre⸗ Lnet in omnia pnnceps Gauiſus fum plurimũ/ de ingenti illo complutenſis tui ſtudi pro⸗ fectu. Vnum ſupereſt abſte fſummopere curandum. vt rectarum litterarum blanda ac ſua ueolente doctrina earũqʒ ſolida ac refouente alimonia:tenelli adhuc nouellorũ diſci pulo⸗ rum animi ruderentur/ focillentur paſcantur Hoc emm pacto fanarum diſciplinarum can. dot/ gymnaſtice illi pedie:et diſcipulorum frequentiãettibi nominis immortahtatem com. Parabit. VALE. Ex Ambtanis xx Martu.109. Earolus bouillus Alphonſo yanes canonico Tolletano. 8 — Vuis mich occurrit tui memoria/ pteclariſime vir: que me(vel ſi dun⸗ tanat falutãdꝰ eſſes)yt ad te ſeribàm vltro impellit. ¶ Percelebre apuq nosexiit Tolletanorum nomeniaudita illa Oranenfi palma: quã nuper S deodicatiſimus veſter archipreſulie mauris relatam:authorivt decet) neredeoſtelgioledicauitſcintececne preſules/ m chuiſtiano paſcendo grege antecellit: quantum luciferi/ rutuum iubar ceteraruw ſtellarum ſplendoribus/conſpiciturinſignius atqʒ iluſtrius. S Relquis enim potificibus: hoc haud immerito prophete Zachatie ʒacharias — — Hyram Salomon Sactũ elo⸗ quium Viſis digum imputetur. O paſtot et idolum derelinquens gregem. Brachiur eius ariditateſ 6 nin domini quoad poteſt inplete Salomonemregẽ di⸗ cahitur:et oculus eius tenebreſcens ohſcurabitur.Is autẽ preſuli quo paſcimini:ind talẽtis/ habũde ne gociatus/ aciam ſuperlucratus plurimã:dominica neſ precepta ſatagit. Cicam igitur ad vos: quod et Seam rex tyri ad xiſſe fertur · diſigit aitille)dominus iſtaelem: qui de uoq; Bartholomeñ 2 auguſti 15o09. ¶ Carolus bouillus Ni R— Cribis ſcitiſſime vir: opinante nichulſimile]a quingentis annis cõtigiſe huic quod mee littere tibi denarrarunt de geminis CHRlSTl athets diuiniqʒ vetbi propagatoribus. Quia igitur cepi/ adhuc loquat:etqueer parte vidi/ partim audtui: de alio quodã eremita/ ſandoet admitando no ſüris temporibus vio tibi aperiam. Is iam in pace quieuit: annis viginti. Nomen illi erat/ nicolao de ſaxo natione Getmano atqʒ Eiuetio.Elueni enim ſunt ſuperiores Germam(quos nunc Suitenſes vulgo appellãt) ſi M interalpes. Illac anno ſalutis 103 tranſiu.audienſq; virtutesiam vitz quod egreditur de ore dei. ad eius ſolitudinem ductitabãt: turi: num quiſpiam/ occultis eum cibis alluiſſet. diuuinitus ſupra homineln factum: naturam aliquo pacto ſupetaſſe humanam paremang 6 ℳ ON functi eremite:captus deſiderio nouitatis rei continuo ad eius eremũ diuerti. Suſcepit me hoſpitio/ vnus filiorum eius natu maxmus. Patris veſtem micluipſe oſtendit. Sequẽude perteximꝰ ad cellulã patris: in qua viuens pater perſeuerãs duobꝰ et viginti annis qua fatis exceſſit humanis) ſine materiak omm cibo ac potu: docuit nos infirmos mortales: em et facientem iudicium.Ita profecto et vos deus dilexit: colao horio Rem enſi Flecko. „ gempopulo ſuo/tegemſapien. 5 qui tolletanum ouille gili et oculato paſtore cõmuniuit. Saluta dominum Franæiſcum ſapata ſcolaſticũ. domini de metina/ igenuos ac michi amãtiſſimos vitos. VAl. E. Ex parhiſj ſit ſacer hic ac diuiniloquus ſermo. Nõ in ſolo pane/ viuit homo: ſed in omni verbo Obſederunt frequẽter et per annos plurimos vias et itinera qe Bluetiorum princeps/tam eccleſiaſtici q̃ ſeculates. proba Inueneruntqʒ(quod et verum erat)homnẽ lis /in hoc mundo euaſiſſe. etcarne adhuc veſtitum:carnis tamen neceſſitudinibus minme ohnoxium et addictum.¶ Claruit vt ferunt/et vt in eius actis legi)et in vita et poſtcotpo⸗ ris exceſſum mtraculis. ¶ Referam autem viſionem quãdam: queili nocte vna micantibꝰ ſtellis/ orationi et contemplationi intento:in ipſo celo apparuit. Vidit enim lumanicapi tis ſpeciem:tertiſic cui ꝓpendiculo et cõho:inerat ſp infixa· Barba illideorſum promine (ſed prepoſtere)prodire videbantur. ſua fronti inſidente:acumine vero/ coronarũ ſupernã ſpherulã aut alii ab geminis oculis exeuntes: acumina in oculis ſerua batur. Ceteros duos/ ambe nares vihrabant: la eiore parte ſita in natibus.Sextus deniqʒ/ foris latus: in os immittebat acumen. Hi autem ſex enſes:videbantur equales. ¶ Hanc viſionem pingi ipſe iuſſerat in cella ſua: quã ego viſam meniteqʒ conceptã:etiam apud me ad memo⸗ riã depinxi. Cũ enim me profecto lateat: quid portendati quãqʒ haud leua tonitrua: mortaliũ otbi imminete/ ſuò ſtatim terrore inſiniuet) Tu quid ſit quidqʒ ſibiin his velit deus:melius for⸗ taſſis coniicies.meqʒlitteris tuis itetum ſolabe⸗ ris: quibus intelligentie tante rei/ certior abs te fiani. Sm videbis te rei nouitate ac difũcultate obtundi:ſcribe quomocunq; ad me/ vt tibi ipſe quid de hac viſione ſentiam: litteris aperiam. VALE. Fx ſãcuria noſtra: vigilia diui Lauren t ¶Nicolaus horiu s Cat olo Bouillo S5 D —.— ultu pleno ire et minarum. Trifidam ſeu põtificiam geſtabat coroni herula parua. Ipſi vero ſpherule:cru deluperappatebat hat trifurcata. Sex enſes demptis capulis/ ab eus faci Vnus a media fronte/ ſurſum deuergebat: latitudine crucem terebrãte. Duo bant/ pars vero lata foris tende⸗ —— —— ——— — Epi. Rate ac iocunde michifuerunt littere:tue quas homo et honeſtus ettuio rum amicus ad me pertulit. Oſtendiſti enim magnum erga me amotem uum:vtſi de tua in me charitate/ quicqᷓ dubitationis habuiſſem: prolecio Wilis ſinemora vlla /michi abſtuhſſes. Quodautem Ine rogas:vtiterpreter tibi ſingularis cuiuſdam eremite yiſionẽ: qui poſtꝗegit in eremoduobꝰ etvigrti annis fanckiſſimã vitamin claritimũ illudcelum aſcẽderit: ne⸗ quaq̃ pondeo tibimedeſſefacturum:ita vt optimũ veriſinũc;ſenium — EEibi eruam. Nam id nemo facere poteſt:niſi maximus ille ſpiritus don 4⸗ uerit eum prius taliac tantomunere. Opimonem tamẽ meã/ paucis explicabo. Sicigitur eã (quã beatus vir:in celo nocte intempeſta ſuſpexit: cum in lolitudine/ orationi operam na⸗ uaret) imaginem exponendã eſſe opinor. vt ex humano capiteſcui herebat triplex et po n⸗ tificia corona)ſũmũ quẽdã eccleſiaſticũ prici pẽ demõſtrari ſuſpicemur. autem facies ca pitis:tum rubicunda erat: tum etiam minas futorẽq; nudabat monſtrata eſt ſatis futura il⸗ ius crudelitas. Quid queris? Nonne vt reliqua dilucidẽ?crucis quidẽ cuius et infixafronti erat latitudoꝛet in ſanctam erucẽ vergebat acumẽ:illum CHRISTI aduerſariũ fõre indt⸗ cabat. Gladius vero qui oculum cuſpide non tangebat ſolum/ ſed etiam lumine priuabat: eum tenebris auaricie excecandum patefecit. Mucro autem cuius tum alterũ oculum per⸗ cuſſerat:tum perire coegerat aculeata ſummitas:oſtendit ingentem eius laſciuiã. S ed due enſium ore/ quibus inerãt latitudo/ quibuſqʒ nares obſtruebantur:hominem talẽ fore mon⸗ ſtrarunt:qui ex celeſtibus rebus odoriferis/capturus non eſſet voluptatem. Huic enimerat inhumanitasſ que per enſes intelligitur)mpedimentũ allatura. Vtimus autem mucro qui labra et collidebat et conſuebat/ ſua extremitate acuta Mum ꝗ maxime notabat. tantãq; ſigmficabat ipſius ſegniciem futuram:vt populo ſio idẽ iple verbum domini nõ predica ret. Sed illud /dempti gladiorum capuli portẽdebãt: vt quẽadmodum/ qui totitaleſcʒ enſes/ de facie fratris conareẽtur dimouere: mãnꝰ eis lederetur: ita profecto ab horrihili crudeliqʒ principe aflligeretut: qui eum ipſum auderet aliuando carpere. Eat autem harba emus tri⸗ fida promiſa et aſpera:ex qua ſumi ea coniectura potuit:vt ille futurus eſſet cauſa malorũ in quibus vniuerſus populus aliquando verſaretur Nam et ſi ad cunctos obꝛurgandos val de aſtrictus erat:tamẽillos ſepe dei legem tranſgredi permiſit Hec eſt opinio/ quãitu ſcite expetiſti quãq; volui ad te pro meain te charitate mittere. VaL. E·Fx vrbe Remorũ quin⸗ to calendas ſeptembris:1. 1 L Nicolaus HoriusCarollo Bouilſo F — ndiu tuas litteras expecto: que flmulac teddite mici fuerint: muſiũ oluptatis afferẽt. Nou emm et acumẽ ingentiet maguitudimẽ chatita is et ſuauẽ tue oratiomus copiã. Ego autẽ non ſolum viſionẽ(quãà memo⸗ tenes nterpretatiuncuſa declaraunſed et Huius breueminterpreta⸗ X 6 tionem ſetipſi adte perdiligenter.et ad temetipſum:meam ipſius epiſto⸗ mperferendã curaui. V olut enim ſãtiſfacere tib: quẽ multis de cãuſis- nereroleguor. Neſcio mi Bouiſlequid fit tur ad me nickul fit terarum dederis. quãꝗᷓ ſmeam de viſione opinionẽ mitterẽ:ſpopõderas michi te potius eſſe vſurũ officio ſerihendi: ij id contempturum. Fotteillud accidit: vtaut meamepiſtolan/tibireddicerit nemo aut in grauem cecideris egritudinem: que impedi⸗ mentum tibi attulit: quo minus ipſe ad me ſctibetes. Q uod autẽreliquũ eſt: te vehemẽter rogo vt ocius ſuccidas moleſtatu cpectanonẽ mcãiatq; ingens deſidetiũ meum poperau⸗ ter expleas. VALE. 5 ¶ Catolus Boudlus Nicolao Hiorto. Tit ee meltreretue⸗ahus feiteprofeo etadamuſim enpetitam 6 etemiticeviũionisſignuficãtiã emedulaſti. Meminiau⸗ mePrimis litteris quas ad te dedi: mentionem feciſſe viri cuuiam enetunurc abiecis cunctis opibus mund oq; conteripto:Rome il⸗ bus opertus fratillis/ verbi deipublice extollit ac predicat. aſſerẽs fer⸗ nees damnandos niſi penitentiãegerint. Plurimos conuertit& ad mo . impellit. H Vmnos perdulces vt aiunt)ex tẽpore canit. Horũ igit teePeuneeelente4teamieimuKrcnte eulorkirozcte et ʒuo agitur ſpiritu⸗ ſanẽto. aB cP. etnoua et precioſ⸗ a. GConci pPi es e eis Et vr ſtarums⸗ tici eiſe yidẽtur. Arcana eni 6 7Eo magis fancto credideri. Nã hu duo hymmnt ꝓplies amũt parã his que ⁊ ſacris eloquiis myſtice prcdcanun . — — tt 5 Rnalogia coloris fos hymnos/ miſit ad me lacobus faber ſtapulenſis:perlatosadſe ex vrbe. Ric teplun⸗ mum ſalutat.Salutarã eum prius tuo nomine.Scribe iterum ad me: quid de huiuſndii ro ſentias. vt et michi iterum ad te ſcribendi detur occaſio · VM-E. Exſancuria lalenii octobribus 108. uillus Iacobo fabro ſtapulenil/ philoſopho clariſſimo. 1 boni vtpleriqʒ volũt)natura/ eſt propagatioſui: lex nobisin propanio eſt/ qua liceat eſſe bonos:fi noſtra omma/precipue amicorum lecermu cõmunia. Tu vero vnus ille es:cui mea omniã/ vt filius litterario pan iure debeo. Genuiſti quippe meſanis diſciplinis/ ipſiqʒ veritat. ¶En tionabile eſt/ quod logiciſentiunt:falſum vero interdum vero pteſue originem:haudprofectoabſonum erit/et quod huic fimile cenſetut: Bo⸗ S num/ nõnq amalo orininitio. Parhiſiis/ ꝙ anno 14 9 peſte atiecti ſit malumid ſanefuit: in meum tamẽ conuerſum eſt bonum.Fecitenmt (quiintra parhiſie vrbis ſepta ad id tẽporis ĩ litterario ocio aquasſvtaiũt)hauriebãctidi teiruri illuſtrẽ diſciplinarũ ſolẽ offẽderi. Tu nẽpe per ĩtroductiones nũeroꝝ/ per authmeti diſciplinepreludia: Pythagorico more: totiꝰ mei philoſopluci profectus ac litteraruſui extitiſti cauſa.¶ Omnes igitur que meo qualicũqʒ ſtipite/ pullulaſcẽt exorienturqʒ nouele ſpiritales item floſculi/ ac litterarii cuncti fructus:iure tuo pedotribatui, ſunt a medicand KNunc igitur tibi offerã:quid ſerotinus lunaris aſpectus/ michi quadãdie poſt cenam anbi lanti:ſecretioris altioriſue cõtemplationis infuderit. ¶Hactenus(quod norim)ha plulolo phis indiſcuſſum eſt:cur in luna viſendã ſeſe exibeat/ pulla illa maculoſaq;ʒfacies. uriten aliter 3ᷓ ſol inſincero et inde fecato orbe mortalium oculis luna pelluceat. ¶ Habetautii meo iudicio/ hanc rationem. Tantumſdue ſunt potiſſime et vniuetſi maximates creatue Angelus atqʒ Homo. He aũt cũ deiſpecie/ imagine et cognitione ſint inſignescõgrueg⸗ mina ila atq; ingentia mundi luminaria exprimunt. Angelus quidem ſolem/ Homoven junã. ¶Angelicus enijntellectus purus eſt/ ſincerus abiunctus a materie: perſimilis ſol n quo ſincera et impertt?bata lux viſitur:ſine vlla nebule aut caliginis pernutione. ¶u⸗ mana verojintelligẽtia(angelica illa mente/ paulo infetiot) haud aliter natura ſubſiſi in materia. Et ipſa perinde atq; lunaris orbis: permixtione et alluuione materiei/haudii tim ſincero ac liquido:fed ſuhrutilo minuſue candido aſpectu in fuum dutorẽ conuertiu ¶Intellige igitur quicquid in luna luminis eſt/ maculoſam citcðſtãtis effigiẽ: perſimieelt ſpeculo.lpſam gero pullã effigiem/ natiuã eſſe ſpeciem: qua affectum et permitumei lunare ſpeculum.Ioc pacto oĩs humane intelligentie(qua ab ſublimore angelicadiſen nobis modus etratiocongrue exprimitur. ¶ Angelicusſiquidem intellectus/ cum purus ſit& immixtus: pſimilis nitidiſimo ſpeculoiſolo lumine/ ſine ſpeeie atqʒ efigie aflectocen ſetur. T Humanus vero intellectus/ ſimilis eſtſpeculo/ quod affectum quidẽ eſt lumineſei in ſuimedio/ cuiuſdam ſpeciei geſtat vmbellam.que velut circunſtantis lummis decunen ti in ima fece atqʒ ypoſtaſi colligitur. ¶Sicut enim color et viſibilis omnis ſpecies ptim⸗ i luminis fex quedã eſt atq; ypoſtaſis: ita et conceptio humane intelligentie ñgunet genii luminis fex duedã eſtatc;ypoſtafis fta etconceprio hum ute futa color quidam eſt:primarii/ angelici ac ſimpliciſſimi luminis. ¶ Solem ſimplici affectumi mine conſpicamur:ſine nepuſa/ ſiue maculoſa facie/ſine colorum ſubſidente Wolal. ⸗ elica itidem mẽs/ natura— arolus bo mplex: cõgruũ ſue ſimpl citati /purũ&ĩmixtũlumẽ: e diuinofonte in ſeſe deri⸗ uat. ¶Aſti luna/ cernimꝰ exceptũ eum ypoſtaſi lu⸗ men.Pulla quoq; in eavi ſitur ſpecies:q̃ circũſtanti eiee cõcreti— perinde atqʒ color/ cõcre⸗— tio eſt efenlneih n W pariter lucis immaculatus N fplendor:qui purus/ ab an.— 2. elica mente captatur:in humana intelligentia co creſcſt. gignitc;lpeciem dunn poſn⸗ mplici lumine differentem reſidentẽqʒ in medio luminis:yt primãrii lucidiactu u. ſn/ vt ꝓpꝛiã lumane intelligentie notionẽ:qua angelico inttlleducietu W K —= — S — — ————— ————.—— —— ¶CSolexpoſitꝰ eit ac pteeſt diei nullãq; in ſe caliginemſuſceptat. Luna vero expofitã eſt ac ptefecta nocti gehdaq; nocte concretam in ſe excipit/ nebulam. ¶ Angelica pari pacto anens: preeit dei/luci et intellgibilimundo.in quo nulla aeris dẽſatio/ nubes gignit: neqʒ ſolis abſentia noctes ac tenebrarum vices alternat.Humana vero mẽs:noctem jtenebras et ſenſibilẽ mundum regit.in quo nuncerenus eſt/ nunc nubilus aet: Nunc preſens apolio diem nunc ablens noctem reitituit.¶ Et rurſui ſicut ſol fons eſt totius iẽſibilis lucis: Lu⸗ na vero deriuaticiũ lumen mutuat alole: ita et angelus/ diuine eſt origo ſcientie et prima que indeũ aſſurgit creatura. Homo vero diuine ſcientie extreinã ſortem conlecutus:maud aliter per angelos/ in deum fſubuehendus eſt: diuinaq; ſcientia potiturus. CEFtattende quelo quo pacto euadanthec triãtin angelo ſimplicia.S ubſtãtia Scientia et Subiectũ. Nã Triain an⸗ angelica ſubitãtia/ſimplex et incorporeaeit.quippe ſpirituscorpore liber/ materieiimper gelo ſim⸗ mixtus. Elus veroſcientia/ſimplex eit lumen/ inconcretum:atq; in nullã ſpeciem figuratũ. plicia Obiectum quoq; ipſius/ſimplex et inopertꝰ deus eſt.qui velut lincerus ac meridianus ſol: angelice menti nudus pellucet atq; reuelatur. ¶ In homine autem:et ſubſtantia et ſcientia et obiectum: dualia muxta et compoſita cernuntur. Subitanttaenim imprimis liumana/ge Trjain munas partes(corpus ammãq;qnuoluit Humana vero ſciẽtia/liumaneqʒ mentis habitus: 2 perinde atqʒet labitus lunares/ euadunt gemim.¶ Prima nãqʒ humane mentis notio:lux ſit Po⸗ eit principiorum perſimulis huic lumun: quod in luna/pullã imaginẽ atrãqʒ ſpeciem circũ ſtat. Secunda vero humanementis notio:lux eſt illationũ quã nos ſcientiam nũcupamus. Hec enum ſciẽtia maculoſein lunafaciei ſimillima: concretio quedã eſt/ primarieet candi⸗ dioris principiorum lucis.ſicuti et viſibilis lune fpecies:conctetio eſt candidioris ſeqʒ circũ ſtantislumius. ¶Hominis inſuper obiectum duale eſtet permixtũ. Humana quippe mẽs niuriens in deumthaud ſimplicẽ illum led angelice mentis pertenui nebula cernit ado⸗ 5 pertum Nudatureni homunideus/non vtmeridianus ſol ſine caligine:ſedvtſol exoriens/ Uatio anit occiduus: ſubtranſlucidis vaporum nũbiũq; velamumbꝰ.¶ Vnde fi vt angelus ſit ter atio vnus:trinſue de cauſis ſimplex. i omo vero ter dualis/terue combſitus et mixtus: Sub⸗ ſtantia ſci icet· Scientia et obiecto. Angelicaſubſtantia:ſimplex et imixtus ſpiritus eſt. Ju mana vero fubitantia:ipuntus et caro.I Angehcaſciẽtia:ſimplen eſtet inconctetum lumẽ ſne ſpecie vlla aut figura autimatine·i unãna vero ſcientiã Lumẽ eſi: qi in ſpeciẽifigu⸗ ram et umaginem cogitut atq́; concreſcit.¶ Angelce mentis obiectum/ eſt deus ſineſpe⸗ cie:ſimplex purus nitidſumus vt fol. Humane vxro mentis obiectio: dʒus eſt cum an geli⸗ ca ipecie/ velut ſpeculum mitumaffectumq;ʒ imagine:velut itẽ luna.¶ Angelice mẽtis ha⸗ bitus/ eſt vt lux principiorum ſincera/ peruia et ſuapte natura ab omni inteilectu excepta. Humane vero mentis habitus:partim lumen eſt/ parti lumimsſpecies. U In principio ſine figura etſpecie:mens humana proficit. Infine vero cũcta per ſpecies ac figuras apprehen⸗ du. ¶ Ex lus igiur ehcio per ingentis mũdiluminaria/ ſplemet lunã:haud ahud nobis ex⸗ Aliaillatio primiꝗᷓ fupremã chuinitarẽ que vtſol angeltce menti: yt luna vero/ humane intelligentie nuda/peruia et adapertils fit. Maculoſam quoqʒ lune effigiẽ hinc defuure liceat: eam eſſe unamduandã ipeci quã natura homin ad lolis aſpectum imbecillo:in lunariſpeculo preſentauit. ecfunt que nuper a meaq lunarẽ proſpectum obambulando excogitata: te latere nolui. Spiritales mar garitas:et litterartã e mentis penuario Prompta munuſcula tibi/q̃ libens offero:tam benuòlus ſuſcipito. VMl-E. Ex bruxellis viu Maij 150. Clacobus Stapulenſis Carolo bouillo ſuo qjdilectiſimo..§ Moris indicium eſt:cũ que ab aliquo veniunt/ magna afficiant volupta⸗ S te. Sic certe tue littere/ meaffecerunt:vt nichil magis.tum ꝙa te prodie⸗ runt:tum ꝙdigniſimam de folis puritate et lune impuritatis perinixtio⸗ . e cõtinere cõtẽplationẽ viſe ſunt. Et ſi vt ꝓ amorequẽ erga me gerere F faters ãahqua tuorum ſtudiorũ ieci primordia/ que a mẽte tua: vt fuapts atura fertili agro ſuſcepta ſunt: ſed inte recognoſco:quodi meſſe reco⸗ .noſcere debet/ non ingtatus ergadeum colonus. Mandat enim ſemina terre: ſed deus eit qui ea vnuficat:etincremẽtumpreſtat/ vnuerſum. Q uẽcunq; igitur ſpi⸗ ritalem fructum/ in poſterum feres: nõ ignorabis ab illo puro ſoleſquẽ tam magnifice pre⸗ dicastibi eſſe cõmunicatũ Qa ſ ahquid/de ſpicis ilis: ad alimẽtum animi michi mpar⸗ ————————— tieris/ vtet nuper et alias feciſti cultura illa vt eolonus eui ex minimo culture labote: ager affert fructus vbetrimos)me felicem efficiet. Gaudeoſũmopere te eſſe apud teueren⸗ dum patrem ſingularẽdũm meum epiſcopũ legionenſem. Cui vice meã ſalutes mille da pis· Per dominũ Aluarũ curaui ad eum trãſinitti Heraclidem et recognitiones petn. quis reuerende paternitatt ſue.illa dicaueram· redo eum:illa percepiſſe. Si fuperfuiſſet michi ta me vrgeant nõ ocia ſed negocia inſicias ibit nullus/ eſſeeternum. Porroe alquid oci ad eundẽ dediſſem litteras ſod cum feſtinantia tabeilatiiid non ferat: et mul⸗ oro! eſto mea exiſtola. Vale: parhilisxs aprilisi c&. ¶ Carolus pouillus Leonardo pomaro dod oti medico lutina noitta ſilẽtia/ amãtiiime mi Pomare:haud veteris noſite amicieie oblitteratione⸗ neqʒ obliuioſa deſidia: ſed vel ctebtis ſtudiorum occupa⸗ Sonibus/ vel tabeſarorum penuriã contigere. Nam tu velut beneſicus me hoſpes/ cum redirem ex vrbe michi altiꝰin animo inſediſti. Atcvbi 3 oportune lugdunenſis acceſſit · venitqʒ obuiam viator: extẽplo meadſen bendum conuerti. Agam autemtecum partes/ non mundant interloeu⸗ toris:quemſatis ipſe ſi mundanis moxq; euanidis et inſucculentispe⸗ parum ſermonibus oblectari: Sed ſatius pſiloſophipartes ſecutus: paucu ſa tecũ de animi ĩmortalitate diſceptabo. vtvel hoc pacto: litteraria pcipias à ine donana diuerſarer/ quadã die ortãintet ¶ Memini quippe cũ apudte( quartana corteptus febre) nos de animo cõtrouerſiami vix poſt horas quattuor cepta erati argutiatũ obortis ſale⸗ broſis ſctupis ad finẽ deductam. Aderat enim illuſtriſſimꝰ vir! carpicomes:recentiũlitte⸗ ratorum/ facile ſcopus ac decus. Tu igiturdue de animi immortaltate: que de ſtata acpe⸗ enſa in euo mentis humane ſubſtantia ſumꝰ allaturi:pronus ac facilis auſcultato. ¶ Deũ ternitas duratio eſt/ in vtrãq; partem nullis term⸗ pĩ illi quo cepent De anim i nisprofuſa. In quadi Sel quiſpꝛam vltto citroq; à medio:neq; princi üt enim omne principum mortalitate eſſe deus:neqʒ finis/q Eternitas men creata yrerumduratio. Hec enim vel Fuum — atqʒ ad aliquẽ vſqʒ finem pro pagãdam definimus: gemini Tempus Nomentũ poris atomus. Fternitatem tibi propone atq; mtellige per In ſolo in⸗ ſtanti nuila 5 ſubitantia e medio. Libtantut autem ab inſtanti⸗ in non eſſeprolaplurusſit occuttent Qui mni imtio:omni quoq; fine at eriodo euadet poſterior. Succedit autem erernitati euũ: ſecunda ab eternitatepiinotã ut pars quedam eternitatis/ partealtetã abeten nitatedeſciſcit:reliqua vero expatte/eternitaticõiungitu. Habet enim euũ principiũ: fnẽ tamen non habet rtum eſt et deriuaticium ab eternitate euum cepitqʒ eſſe alquãdoilu deſiturum tamen eſt et cum ipſa eternitate perſeueraturum. H abitu prncipii ab etemita⸗ tediſcedit:finis vero et periodi carentia/ eternitati ſimile eſtetvnum. ¶Supetat autẽpoſ euũ:gemina rerũ permanentia duplexue dura tio: Tẽporanea etinſtãtanea. Temporane: aliquantula quidem fluxione/ ac diuidua progreſſione metientes:ab aliquo profectamin⸗ ſqʒ tetmins prnciploei fne volumuseſſe circunẽptam.d Momentaneam vero rerum gationem:et oinniptogello⸗ n 1s ſpacio et terminorumdifferitudinedicimus eſſe orbatam. Fſtenm her glaeti⸗ ſectiiis temporis atomus. ¶Omnis itaq; rerumduratio et. Permẽn ẽtia:ad fimplicũ acu⸗ turalium elementorum numerũ⸗ quaterna eſſe colli gitur: Fternitas/ Euum Tempus Ten⸗ tq lineam ex parte vtrainfni vt perlineama b· Fuum perhneã mediam cui ſit pr Jenpus nporis atomu s:tibi punctog per lineam e fꝛ tam principio/ q̃fine demẽſam. Tem neog 16 ubſtantia abs te nulla eſt collocanda.· quãdoq u em ml⸗ anteceſſit: omnem quoq; finem tranſiliet. Qui prior fuit o incipium ſine fine. vt pere tur. In momentanea duratione:ſu (a)—— * d——. 3— us ſubſtantialis rerumaciusnon pluſqᷓ momento ineſepele⸗ g— uerat. Nulla enim ſubſtantià ſimul atq; exortaelt:intertficc 1% durant/ perfettiimaquediu ſoloqʒ momento per ſimul atq;fun accidentia:velut fluxe ac ſucceſſiue ualitates/ luxet onus: que intereunt et — ue adus/ humano actu inferor: id eſtet elent Q ue in tß̃e COmnis aurem ſenſibilis ſublunãri ſſenti ſtaturn/ ac definitam vtrinq;i ab ante et poll)permůn⸗ durant vitalis et ſenſitiuus:tẽporaneumſibi— unctaamimnhtint eſein⸗ 3 e 1ippe ei ans in m tjam vendicat. Vnuerſus quippe eiuſmodi actus aduẽt eneitoni etcg⸗ cipit. Migran sveto e mãteriã: illico eſſe deſinit. Inter vtrumq; porro gel„Etci ruptionis terminũ temporaneoacfluxo eſle potitus in materiã ali naudiu t ſt diunam ſubſtantiam/ ſibiipſi immenſam eternitatem preſctipli diermusin 7 ——— —— — —— ————— ———— rehdua entia/ Angelica atc Humana mẽs ipſaq; prima materies: ſntin euo/a naturaper⸗ Ineternita penfa ac ſtata. Hec iguurttiaꝛangeluca mensliumana menser Materialicet orta ſiut fu te ſolusdes erintqʒ nõnunꝗᷓ non entia: indelebila tamen ſunt perennia ac perpeti eſſe potitura. ¶ Sed dices kortaſſi. Et angelcam mentem et materiam: vel nuchilo petiualus argumentis/ im⸗ Tria ineuo mortalia et perẽnia ele aſſentior. Humanã tamen mentem qua de ſimile iudiciuin nõ eſt Obiedtio vel addubitovel plane diffitetor eſfe immortalem. CNs ego reſpondeo/humanam mẽ⸗ Reſponſt tem/ diimilem eſie ſubſtantia:et ab angelica mente et a materie. Eſe nãq; materiei:potẽ KPonio tia quedam eſt et extima rerum vmbra. Elle vero humane mentis:actus eſt et diuinus qui⸗ damimmaculatus ſplẽdor. ¶ Angelice quoq; mẽtis eſſe: abiunctum eſt a materia/ ac ſub⸗ ſiſtere extra materiã natum. Humana autem mens:natiuo materiei coniugio/ ab illa diſũ⸗ det euadicq;ʒ paulo inferior. ¶ Addo tamen humauam mentem:congrue exvtriuſqʒ ange⸗ lce ſcilicet mentis et materiei perpeti fuhſtantia /colligi polſe perpetem atq; immortalem. CAngehcam ſiquidẽ mẽtem:nulſa magis ratio negat eſſe cadiuã: Nichil magis illam ila⸗ bulem eſe et indeciduam aſſeuerat:qᷓ ꝙ diune imnutabilis ſemperq; eodẽmodo ge habẽ⸗ bentis lucis et ſapientie particeps eſi.ꝙꝙ ve diuine imaginis nitidiimũ ſpeculum/ primaria item diumne ſpeciei emicatio et ſucidiiima apparitio nuncupatur. ¶Atqui fumanam inẽ⸗ tem/ palam eſt earundẽ proprietatũ eſſeinexpertem: Ipſa eteni eſt et diuine imaginis ſpe⸗ culum: et conſors diuine ſapientie. Exttema quoqʒ diuini luminisderiuatione/ ſupremaq; deipellucentia:humana mens a cunctis cheologis honoratur atq; inſignitur. ¶ Pſt igitur Argumen⸗ humana mens/ perinde atc angelica: ob diuine imaginis lucidampatulãqʒ expreſũonem tum primũ immortalis. Eterni quippe illius increatiet indeſituri entis/ immaculata mago: omneid quod varium etpermutabile eſt dedignata/his duntaxat ſeſe infudit vaſculis ⁊ab Iolis his ipeculis/ geſtari etexprimi voluit: que nulli permutatiom ſunt obnoxia/ queue ſemper eo⸗ dem modo ſunt habitura.d Defimuit enum circum ſeipſum diuina altiſima mens:duotã tum ingentia luminaria/mundanisperſimilia lichnis atqʒ lampadibus:ſolem et lunam/ id eſt angelicam et humanã intelligentiam.que ortum quidem/ cum ab ipſamet diuina mẽ⸗ te ductitent:et ex parte principiiſine modo ab illa exuperentur: eujterne tamen duratio nis inconfumabil fluxione nulliuſq; finis affutura periodo:ſibimẽt copulantur atqʒ exe⸗ duantur. Un lus quippe duobus ſpeculis: ſacra diuinitas omnemſui conſumauit proſpe⸗ ctum. ec tantum gemina fanxit ſpiricaia lumina:que illi ipfi/ futuro toto euo coliuceant at; luffulgeant. Extra hec/ dinoſci deus ac ſpectari noluit. Alteri nulli creature:exortꝰ eſt/ pelluxit apparuit. CKurfum ex materie euiterna permanentia: parẽ rationalis anume im⸗ Secũdũar⸗ mortalitarem tihi hoc pacto eliciam. Materia potentia quedam eſt: et exs natura unpetfe gumentũ ⸗ etum. Omnis autem potentia ſubeſſe actui nata eſt:et Propter actũ facta. Stigitur erit per⸗ mortalita⸗ pes materies:vtiq; et perpetem elle/ aliquẽuis matetiei actum oportet. Si enim materi⸗ tis anin em haud propter leipſam/ ſed propter actum:et cteatam eſſe et ſubſiſtere conſiteris:fate bere et eãdem non propter ſenſed propter actum/ eſſe euiternam. ¶Atqui totius materie: ſunt 5 uad: igemini actꝰ:Subſtantiuus Vitalis Séſitiuus et Kationalis. a quibus ettotidem ſublunatumrerum gradus: Subſiſtentium Viuentium/ Senſitiuorum et Rationalium de ſumuntur. C Horum autem actuũ:cum priores tres eſſentialẽ/vitalem et ſẽſitiuum tẽpore imusemenſt: ſupereſt vt precipuus adtus(quem rationalem humanũq; animũ mus Mt is actus proptet quẽ materia cenſetur euiterna. Ergo cum vt lucuientiſſimo prin⸗ pio volunt omnes)id propter quod vnũquodqʒ tale eſt/ ſit et illud magis: non modo eadẽ de cauſaqua materiesiſed et lõge potiore acdilucidiore/ rationalis aĩa perpes atq; ĩmorta⸗ lis merito colligit᷑.i Faſſus enim eſt Ariſtoteles: materiã eſſe et in genitãet incor uptibilẽ. J quoq; etpluloſoplii vninerſi confitentur.i Quiitaqʒ omnẽmatetie actũ/labilẽ etinteti turũ putat/ materialẽ hypoſtaſun(que propter actũ facta eſt)ſuopte ipſius fine deſſituit.fa⸗ citq; eandem toto quo permanſura eſt euoꝛ:itritã/inanẽ atq;ʒ ocioſam. E Eſſe autem in rerũ natura/ quicqᷓ ociofum orbatumq; fine:ij ſit a pluloſopluca ratione alienũ/ teſtis eſt Arino Atiſtoteles telicus ſermo. quo virille/in grauem prolapſus errerem:mundum ingenitum/ increatum cdeo coeteruum fateri maluit:qᷓ diuinam ſubſtantiam ah eterno feriatã/ nichi peperiſſe: Ideum ipſum nullam ſuorum bonorum commumionẽ effudiſſe: ꝗᷓ deniq; nichil agentẽ et leſe extime propagautem:fuiſſe irritum atq ocioſum.abes itaq; cauſasduas: vnã ex an L. gelica mente/ aliam ex materia depromptã:quibus tibiperrſuaderequeas /lumanum act ge immortalem. His enim cauſis cum principaliore apoſtolico preſidio:cum bee ortodoxe fidei ſacro teſtimonio:nutãtes et imbecilli(ad ocultioris veritatis prolpectum animi:de euiterna ſui permanentia/ quoquopacto certiores euadent?ſibiqʒ ipiis piauſihil⸗ tet aggratulabuntur.beatam ſpem et reuelationem glorie magni dei(vt ſacer paul ait) ſuue in corpore ſiue:extra corpuspreſtolantes · CHec autem de anime immortalitate adte ſcribere volui: haud quia addubitem— te/ humanum ammun corruptioni ſueue am ſciote et ex ſacris eloquiis/ et ex natitalbis ſubſtantie internitioni eſſe obnoxium diſciplinis: du gũ eiuſcemodi veritatis/ indubiã fidẽ adeptũ: procul omni falſitateet vaſi errorumca rybdi firmaſſeveſtigia.ſed quia ob ducẽde deploratorum quorundamvirorun cicattici/conſtudendum erat:quiſanctorum ehriſtianorum pãtrum: põtificie docttinel ye⸗ lut quaſſe ac vento agitate arundinjinniti: in ſuã ipforum perniciem floccipendunt. qu; inſidelibus deteriores/ poſtergato ſacratiſſime fidei lumne:mſiaut publiciiima euiderint ſigna aut naturalibus aci plo ſole peruioribus cogantur argutis:credereſingula dedigni tur. ¶ Perſimiles enim hillunt Iudeis aut Grecis: quibus ab apoſtolicodiſcipulatu quio taſſis immaniũ ſcelerum conſcios quibus ne Salomon fide et diſcentis credulitate conſumatur) Paulus apoſtolus lus verbis interdiuit. ludeſ. gna· Gteci veroſapientiam querunt. ¶ Nam et egoipſe vidipleroſqʒ/ neſcio qudſibifo⸗ apoſtolico vllo ſermòne/ neq; naturali vel elaboratiſſima ac perlucida) Katione perſuaderi poſſit: humanã animã fuperiorembel⸗ tis ac vitalibꝰ animabus: immortalitatis ſortem eſſe a natura indeptam. Clneanyta⸗ bitror ſyrtim:aut carnalium amore rerum/aut᷑ conſcientia flagitiorum inciderũt. vt nula ſibi ſuadeant/ poſt infeliciſſima ſuatum animarum a carne diuortia/ extimẽda eleigns acuminanullã ab infero duce/ ſuis vmbris impingenda ſupplicia· Atcin eampotus ð⸗ lomonis ſententiam/ toto agmine ruunt. Ex nichio nati ſumus et poſt hoc erimus tamj non fuerimus. Q uia fumus afflatus eſt in naribus noſtris. Extinctuscinis/ erit corpus no⸗ ſtrũ:et ſpiritꝰmoſter difiundetur:tãqᷓ molls aer. ¶ Hie ſyllogiſmꝰ hec ratiocinatioimpio⸗ Syllogiſm impiorum preclariſſimã euiternitatiset immortalitatis dotem humano ammo compatantesi rum a vetitate oberrautium eſt. Hisvt principiis atq; infeliciter premiſſis in hãcillationẽ per deuexũ viciorum cliuũ lubricant. Venite ergo etfruamur bonis que ſunt: Vinopte⸗ cioſo et vnguẽtisrepleamur: Goronemur roſis anteij marceſcãt: Vbiq;ʒ pertranſeat uuu noſtra. quoniã hec eſt parsno ſtra: et hec eſt fors ña. pprimamꝰ iuſtũ. Comedamus eibi⸗ pamꝰ:tras enĩ moriemur¶ Hec dãnata illatio:infelicẽ ipiorũ ratiocinationẽclaudit. Syt imortalitatis illorum/ nequiterexterminat: Brutis denic; àc iumentis inſipientibusinſipi⸗ entiores oſtendit. Ft niſi longius ſupra epiſtole metas⸗ digreſſus noſterſermo iãiam eſt cohibendus: qᷓplurimas iterum rationes/ ex naturalibus tebus eram allaturus. ünub ja vi corruptionis ſſanciunt interiturum/ autin nichilum abiturum.ſed et abiungendun ad tempus aliquodia carne: demũ in exitu viſibilis ſecli huius/ atqʒ in ortu futuri anie denuo catni/ petpeti euol vtſacra atteſtãtur eloquia) nupturũ conuouẽdum/ ſocũdun VALB. Ex parhiſijs 25 IuliſI1o. ¶Catolo Bouillo philoſopho Alanus varenius.S. D. P. Aber illuſtris p̃ceptor noſter:litteris quas ad nos deſtinauit tue iclumin Ntis et ſtudiorum tuorũ reddidit certiores. libros quòs prope diem emiſus es:ſummopere videre deſideramꝰ.quippe non poterunt non elle optin: que ab optimo quodã fonte manabt. Rara ſunt et pauciſimis pnuud⸗ a vobis diuino/ quantũ arbitrot afflatis ſpiramine prodeunt. ederhil illam ac venerãdã eruditionẽ: pre ſeferte vidẽtur. mplexantuonu dit preclaros in pfalmis. Fabri noſtri cõmẽtatios. ſperantescõtnen⸗ ra:quo chriſtiana religio/ fiat quotidie locupletior. Huie non parunãdiume mento ãfferet/ tuum ĩmortale ingeniũ:ſi q̃ cõcipis/ viros chtiſtianos nõlateãt Agembe ceptor:vt tua ope/ diuina:liquidiore radio a nobis percipiantur. Atqʒ vt vetuſtai laoban tiquiratem pene deleta: abs te pro maxima parte inſtaurentur. Fundamẽtapoſiier pleriqʒ ex pãtribus noſtris: Alij deĩde alia ſuppoſuiſſe edificia. Superſũt ade iicijiutegil⸗ tem/ pleraqʒ pficienda. Adde igi mi Carole plurima:et queqʒ noris abſtruſiſim d tin te ac tã artificioſe litterarie molis cõplemẽtũ. Noſter faber optimꝰ indies diuinãqu n teriã ili ſuppeditat: quo tã egregia ſtrudura/ culmẽ tãdẽ ſuũ recipiat· Michi ſatis entho edificatores cernere et admiraritã illuſtres. Vale mi preceptor:et tuorum 8 * ſtudiot/ las U aliquando ꝑticipẽ · Egrationopoli/ 1⁊ kalendas aptils· Tuasſitienteꝛ optamus⸗ —— —— — m ¶Catolus Bonillus Alano Varenio S. FOttatur me epius/ vnuſquiſpiam tuorum AmantiſimeAlane:vt᷑ crebtiuſ⸗ cule ad te ſcribam.ſed et littere tue/ quſpus me primus laceſſis:id opere ef⸗ flagitare videntur. Facurus itaq; tuo voto ſatis:tibi nunc aliquid promã: quod mentem fortaſſis paſcat oblectetq; tuam. Paucula enim tibi de aia per aquarum proprietates aperiam. KAqua in ortu ſuo ac fõte: ſuapte na⸗ tura aſgida eſt /clara · dulcis· His tribus qu alitatibus: Guſtui delectabilis et potabiſis efficitur. Emergens autem paululum e fonte/vbi influmẽ defer⸗ Atur: natiuum extemplo pẽrdit algotem atqʒ puritatem. fit enim mox obtur bida et tepidiuſcula. Vbideniqʒ longius progeſſa/ mariimiſcetur:ea(que ſola/ e tribꝰ fuper erat luauitas& dulcedo oblittẽratur. NMempein mari amarore inficitur:fitqʒ guſtui. iniocũ da ei impotabilis: atq;ex toto/ ſuo font iet ſcaturiginidiſſentanea. ¶Hec aquarum /natura la eſuis tontibus ac ſcatebtis in mare profluuia:intellige oꝛtus elſe et emanationes n oſtra rum animarum adeo. Anime enim noſtre:ſunt vt naturales aque. Deus /illarum fons eſt atq; initium. Corpus vero in quod primitus labuntur cuiue adeo ifunduntur:vtfluuius qui dam eſt. Mundus verol in quẽ corporis vehiculo vt Platoni placuit peregrinatũ a deo miſſi tanturvaſtum animarum exprimit mare. CAnima imprimisdeo conumncta:eas obſeruat quas aqua in fonte/ qualitates. Pura equidem eſt/ candida et infeculenta. Natiui autem fri goris loco! charitate feruet. MNam et quamplurimos fontes reperias: qui calidas ebu⸗ huunt aquas. Eſtet ſuauis/ dulcis/grata/iocunda:ac deo peramabilis. Vbi vero anima pau lulum a deò faceſſit in corpus:illico natiuus eius candor/ materiepermixtione: opullaſce⸗ re et obliterari incipit/ ac minui charitatis feruor. ¶ Peregrinata turſum anima per multi Anaio gia pharios corporis ſenſus in mundum:circa varia ac inſtabilia mundi/ vnicam que ſuperfue Aquarum ratſuauitatem ac dulcedinem perdit /ſuamq; totam immutat originem. rationa d Vnde fit vtſint noſtre anime/ ab ſue cteationisinitio:velut nitidiſſimi aqua fontis. Dein⸗ animam de per corpus: vt fluuialis humor. Per mundum vero mundanaue negocia:vt aqua maris. ¶ Q uenam igiturinquies eſt virtus qua contineatur in ſuo fontenima: vt nuqj ab ſui principij diſcedat vntate ſitqʒ nulli permutationi obnoxia? Aio ego nil diuino amore pre claruꝰ quo amme inſeruntur deo.quo per ignotum quẽdam et excellentem raptumſ licet re ipla& in mundo ſint et in corpore ſupra mundum et ſupracorpus fiunt:nec vſqa deo/ diui niſq; bonis auelluntur Et ſi vlterius per gat analogus epiſtole ſermoihic tibi congrue ꝑ aquas /futuram noſtnintegram reſurreconem: humanaſue animas/ nonũnꝗ ſua in corpo pora relapſuras eliciet Omnes enum mquit Salomon aque ad mare fluint:et ad ſua initia reuertuntur/ vt iterum fluant. quod facrum eloquium/ vbiad ammam conuerto:ttinis he⸗ micicks noſtram relurrectionẽclate exprumi video. ¶ Primus hemiciclus/ animarum ortũ galomon inſinuatiquo a deo/ in corpore facte et create ſunt. Secundo hemiciclo:extemporanea ho⸗ minismors/ que eſt animarum in ſua initia/ ideſt in deum refluxꝰ:iſinuatur, Tertius deniqʒ Illatio hemieiclus ilas iterum adeo ſſuimet corporibusexprimit ſociandas.Fthancſupremãani⸗ marũ/cum carnefponſationem:futuram euiternã arbitramur Sed hactenꝰtãtula de aiap Int᷑rogatio aquarum naturas diſcuſũ. Plura cum fortaſis eſſem allaturus: epiſtole rationem haben⸗ dam cenſui.VALE. Fxparhiſijs octaua Nouembris.1510.* ¶PHILOSOPHICARVM FPISTOLARVM Caroli Bouilliſamarobrini „FINIS. Reſponſio lbus ad centenamillia excteſcit: prima a ceteris dill⸗⁊ tudims veſtigia. Hic enim adinſtar diuini imultiplica ¶RROLVS BOVILLVS SAMAROBRINVS IAcO Bo FABR erOptrist1. e — VMRARIT VPOIPSAPT NERFVrIARERyi blit — Sriime lacobe:rebus ipſis et dignit atem conciliet et admuratione NLM preſtet: comiectanhinc licet/ quant um perfecti numeri ceteros omn F numeros/ naturali preſtãtia atq; dignitate antecellant. vt haud inen velut omniumrariſſimi et preclatiiũimi:ſoliinter numeros princi atumet S precipuum perfectionis nomen/ ſibi vendicent. Et ad indagandaate ſcrutanda diumnal quoad humane fert finitq; rationis coniectus man mumhabent momentum. Hi enim adeo inftequentes funt ac ratitnu S ja numerorum arbuſculaac ſedes: pluſqᷓ̃ vnumferre queat perfectũ ſedg —= pleraqʒ fedes ac regio: perfectinumeti honore/ ac ſtemmate deſtitutaot bataq; ingemiſcat aPrima etenim vnitas/ que ſe ab vmtate ad denuiũ vſq; lundit extenditq;:vnus tantum ſenarij/primiꝑ fecti:regijs inſiguitur honoribus. TSecunde nume⸗ rorum fedi(que a decade ad centenatium numerum progreditur]) perfectꝰnumerus vnicus iperat: otauꝰ et vgeſimus/ perlectorum omnium lecundus. ¶ntertia ſede ac regione/ que a cẽtenaro ad mille narium patet: tertius perfectus vnicꝰprelidet quadti genteſimus nonageſimus ſextꝰ. ¶ Quarte regionis umperium(que a millibus ad dena millia porrigitur) quattus perfectꝰ S128 adminiſtrat moderaturq; ſolꝰ Luinta vero numerorum regio/ que ab denis mil⸗ ſedes dere incipit Hec enim regij decoris totiuſq; per fectionis experta ſtereſim atqʒ orbitatem: vno haud⸗ † ns quaqᷓ parente vuiuſue perfecti numeri augu ſoimpe 2 rioled dumtaxat populatifactione:admimuſtratur. ¶ Sexta rurſum Septifa/ Octaua/ Nona ac Decima ʒ numerorum ſedes:fingule vnico tantum perfeclo re⸗ guntur. Vndecima vero/ pari quo quinta modo:re gij ſeptri ac formalis vrutatisunpatiens: plebeie adni niſtrationi ſeſubdit. Atqʒ lunc in modumdeinceps ʒ comprobare licet:guantum perfecto numero pre cete 3 ris/ inſit dignitatis aſtigium.quãtoue excellentie cul& imnecũctisnumeris emineat.ꝗᷓlucida illi et aperta in& dita lin: diuine proptietatis/ ſingularitatis ac ſoli⸗ aleſu natur ſuis bilis numinis:in ſua ſede et loco multiplcari atqʒ ite rari nequit.cõſortemq́ʒ repudiat:in cunctis numerorũæ regionbusſ atqʒ interuallis:perpes/ vnitatis emulus 7 ngularis vnicus ac folus pleraſqʒ item regiones vt C ſuoraſtigio indignas: dedignatur. Nimitum igitur:ſi hatenus tam ardua extitit eorum perueſtigatio. Hic autem libellus ſat jus eorum inuentioni conlulens: trimt ac quadrime ſupputationis tedia/ vna horula fuccidit ac tollit. De nũeris quoqʒ primis/ habundan tibus/ diminutis · quadratis/ et cubis: nonnulla adieci mus antea incognita/ ſcituq; non indigna ſupplemẽ. ta. Jue dudam rmanica quadam peregrinatiòe ex co gitataet hoſpitarim breuibus chartis demanda⸗ ta:recenti lucubratione in vnius libelli volumẽ colli⸗ VN gere ſtuduimus hoc igitur opuſculum ea vultus ſerenitate atqhilatitudiue in mnsi ſumito: qua tibi a nobis preſentatur.; V 3 P vnici et foI“ dihus i1n umneri — ———— —̃ — — ————— — 1— 8 S— ——.—— — at —— W —— — e d vMtat— * Nu.per⸗ 17. C Caroli Bouilli Samarohrini Liber De Perfectis num eris AdJacobum Fabt um Stapulenſem Philoſophum Glariſſimum. ¶ Quid numerus perfectus. Vmerus— qui neq; ſimul ſumptas ſui partes ſupe W Erat/neq; ab eis ſuperatur. 6 ¶ Parsvero eſt:que aliquotiens fumpta /totum reſtituit. & Evt ſenarius perfectus numerꝰ eſt/ cuiuspartes ſũt tres:vnitas/ binatiꝰ ternarius. He vero ſimul fumpte:plus/ minuſiue hexadenon implent Sũ⸗ pta eniſexies vnitas: fenarium refituit. Eundem gignit/ ter ſũptus bina — rius. Ternarius quoqʒ bis ſumptus/ conflat eundem.Simulvero fũptemo nas/ Dyas/ Tryas:cumulant conflantue hexadisſummam. V Diminutus numerus:eſt qui ſuis eſt partihus minor. Habũdãs autẽ quẽſimul ſumpte tranſiliunt/ ſuperantq; partes. Sicut perfectus numerus/ eſt in equalitate totius/ ac pattium:ita et extremi nufneri dimi? nutus et habundans: in eorundemi equalitate.diminuti quippe numeri partes/ ſimul ſum pte:ſuperantur a toto. Habundantis autem pattes tranſiliunt totum: Vt octonarijnumeri partes omnes/ funti1/⁊et ꝙꝛque ſimul/ haud pluſqᷓ ſeptenatium reddunt. Podecadis autẽ vniuerſe partes ſunt 1.2.3.4. 6. quas qut in vnum cogit ſextumdecimũ gignit. Gõſtat itaq; octauum numerũ inſufficientẽ duninutũq; eſſe: duodecimũ veroſuperffuũ/ atqʒhabũdãtẽ. L. Pimmutus Perfectus Habundans 5 6 e 12 L 2 ¶ Propoſitiones. Omnis perfedtus numerus eſi par· iLNam ſvt poſtea oſtendetur)perfectus omnis numerus/ gignitur imparis num eri Inpã⸗ 1em ductu. Sunt enim numerorum perfectorum tadices/ numerus impar primus: et nume 1us pariter pat. vt binarius et ternatius/ſenarij ſunt radices hic autem aMt impar primusi1 e vero pariter par Atqui omns numerusi qui paris in imparẽ/ ductu concteſcit/ pãt eſt· t igitur et omms perfectus par..— „ Habundans et dimmnutus:funt et pares et impares. Vtplurimum habundantes numeri ſunt pares. ſed et nonnullos impares eſſe habundan tes lordanus in feptima et quinquageſima leptimi ſui kbri propoſitione oſtendit. cuiuimo ceſt luc 0 yꝛet eius vnuuerii muitiplices. Diminuti vero Iunt omnes impares Print Vtpote quorum pars eſt ola vnitas. Similiter et vniuerſi pariter pares. 3 U. Nullus pertectus:eſi ah vnitate duplus. Nam omnis ab vnitate duplus /eſt pariter par. Omnis vero patiter par eſt diminutus. ullus 1gitur ab vnitate duplus:eſt perfectus. Quotquot ab vnitate duph ſimul ſumãtur:ſequẽti/minꝰ vno reſtituunt. T iNamn vynitas per ſe ſumpta/ minor eſt vni Ab vnitate dupli tate/ binatio:qui eſtprimus abynitate duplus.· 24 15 16 * — ————— —— Vnitas et binarius ſimul:quaternario/mino— teslũt vnitate. Vnũ/ duoſ quattuor fimul: ab ocõnãiiõfoſã Vnitate Juperant ur et nã quot uot ſumpſeris ab vnitatè duplos: ſequentem/ vno minus reſtituent ¶Omnis ab vnitate duplus:partẽ habet vel ſolam vnitatem vel cum vnita⸗ Fte ſolos ab vnitate du— los. CPrimu s ab vnitate duplus binariꝰ:ꝓtem habet ſolã vnitatẽ. Ceteri oẽs ab v nitate dupli: Parte habẽt cũ vnitate/folos ab vnitate duplos. ¶ Vnde fit vt oẽs patit pares/ 4& ab vnt fe dupl:lit nũeri perpẽdiculares& recti. vt extra vnitatis et primiſui fõtis rectã hnei& p vendiculũ: ptẽ dilgrãt/ recipiãtue nu llã.ꝗ latꝰ oẽ deſpuũt/ vẽmuerepudiãt oblqtatẽ. recto Ib vnitate/ ac ſipliciimottamite ꝓgreſfi: duple& antiqſme propottiõisdiectione cõcre⸗ ſcũr. Media quoq; ptitie/ alſidue ꝑ feĩuicẽſeleĩ vnitatis caſtra recipiũt: ſuamqʒ originẽcre kertunt. C. Sut& nũeriiuſtitie vt qui latera deuitantes/ ſe medio cotineant a quo nuſqde⸗ jlectũtur. Sũt et vmtatis primogeniti: vt qui in recta linea ab vnutate(antiquiiime/ pinws cprecipue(vt duple)proportiõis concretione)oriuntur. . Pefectus COmnis ab vnitate duplusſqui et pariter par:eſtdiminutus ¶ Nam omnis ab vnitate dupjus partem habet aut folam vnitatem lautſoloxdupiea vnitate. Vnitas autem et quotuis ab vnitate dupli ſimul ſumpti: ſequenti minus vnoteli⸗ tuunt. Omnnis itaqʒ paritet par:eſt ſolavnitate diminutus. Continue omnes pariter pares: quattuorprimis paribus: binatio jqu narioſoctonario et ſenario finiuntur. ¶Primus pariter eit binarius:Secundus quattuor/ Tertius octo Quattus decin ſextus numerus. Vniuerfi igitur ceteri pariter pares in hos quattuor/ aut iu eotumfines lut/ in quattuor elementa jreuoluuntur¶Finuntur enim omnes/ quattuor primis panu hoc ordine: binario/ quaternario octonario et ſenario.i Et huius perfaciis eſt denonſ tio. Nam binarijduplus:quaternarius eſt. Luaternari duplus/ octonarius. Ochonanj duph decimuſſextus: qut lenario finitur. Senatij autẽ/ ſiue decim iſexti duplus:rurſum in binii tedit. Et ita deinceps: pergensimutabilem reperies patiter pariũ in quattuot nmopue⸗ teuolutionem:vt ſubiecta figura oſtendit. FBee Fſ ſ 15 16 36 1 1 Limites quattuor; Limites quattuor Limites quattuor Omnes vero numeriſqui ex pariter paribus ab vnitate collectis gignũu ſunt impares:hiq; continue quattuor primis imparibus:vnitate/ tetnan ſeptenario et quinariofiniuntur. ¶ Hec liquet ex precedente · Nam quotlibet pariter pates ab vnitate ſimul ſumpti: minu vnoſequenti reſiutuũr.S1 igit vmuerſi parit᷑ pares/ in uattuot prios pares vt duun jce unt in binatiumi quaitnarium/ otonatium et ſenatium: neceie eit vt aui aggregan g gnunt numeros vno minores et impares:quattuor primis im paribus vno minoribus coh tinue finiantur vnitate/ ternatio ſeptenario et quinatio. quod ec ſcquensfigura pandi [TL8. 6 36 ls 6 171 11205 oxPatpu LLL e Suattuor ipares Quattuor ipares Q uat. limitesimpares ¶ruiuſmodi numneroruunpariu/ex pariter paribus ab vnitate colleciu aggregatorum:quicunq; ternario et qumnario clauduntur]/ compoſfitſuus hi quinarioſilli vero ternatio dimenſi. eotumqʒ noteſac figute ſimuliuneie numerum faciunt ternatio diuiſibilem COis numerus ꝗi quinariũ deſinit unpar eſt: diuiſibilis/ ac numerabilis quinario tqu cunq;ʒ imparem quinatius metitur:hucet in quinarium deſinit.in his autem impanbusꝗ ex patiter paribus ſimul ſumptis iunt: quicuiq; ternatio clauduntur/ſunt et ternano ¶y ſitil ac nũerabiles. Qim vero nu:uſinodi pariũ:ſiue quos t nariꝰſiuequos gnattꝰclaudunn ſimuliun 4e/ numerum faciunt:quem ternarius metitur.Vt decuuquinti note liduen 4 que ſimul ſenattum implent! ternario diuiſibilem. Sinukter et tertij et ſexageſu zeuu ſunt note 6&z/ quibus conflatur nouenarius: ternaropattibilis. Et ita i ceteris poced Reli Lvero impares/ 4* vnitate et leptenauio muntur lunt pr lneolUqh 0 figuris et notis ſimul iunctis: numerus fit] a quo quotiens poteli denpi ternarius vnitatem relinquit. ¶ Alterna viciitudine/ hi ipares qui ex continuis pariter paribus abvnitate ſpii 3 ſunt compoſiti et prum.Vnuerſi namnqʒ qui ternario et quinario hniuntut untcomb ternario et quinãrio numerabijes. Quos ero claudunt vnitas et ieptenarius uluutp. mi et incompoſiti. Nam eorum pars eit ſola vnitas. Et vt noteilorum iimul tumn gignunt a quo demptus ternarius quotiens poteſt rehnquit niciui:ia et hotum umpt 1s iguris uumerus profertur: a quo demptus quoad poteſt teruais reunqui n — — nNXL—— Compoli n Ex pariter paribꝰ/duo femper et duoſqui binarioet octon ario finiuntur: ad perfectos eliciendos numeros minime conducunt. Reliquivero quater narioſſenarioq; finiti:iſdem eliciendis ſunt apti.— 4, ¶ Vniuerſi ꝗppe patiter pares hinario/ octonarioq; finiticum ceteris minoribus pariter pa ribus/ ad vnitatem vſqʒ collecti:numeros impares gignunt non primos/ ſed compoſitos:ꝗ in ternarium aut quinarium deſinunt. Nũeri aũt ĩpares compoſiti:radices eſſe nequeũt ꝑ⸗ fectorum numerorum. Qui autẽ quaternario/ ac fenario finiuntut:ſumpti cum ceteris ac uſq; vnitatem/ numeros eliciunt impares imcompoſitos et primos:qui et ipfi ſunt periecto rum numerorum radices. Sunt igitur illi ad perfectos nuweros promendos minime apti: hi verovtiles et apti. ¶Forũ imparium qui ex pariter paribus ab vnitate collectis fiũt:quicunqʒ V in vnitatem et ſeptenarium deſinunt/ perfectos numeros eliciunt: qui vero in ternarium et quinarium reuoluuntureoſdem haudquaqᷓ gignunt. ¶ Huiuſmodienim imparium/ quos pariter parium gignit aggregatio:qui ſunt primi et in compoſiti ſunt perfecto:um numerorum radices. Hi autem ſoli ſunt primi:qui aut vnitatc aut ſeptenario fimuntur. Vnde fit vt alternatim tam pariter pares qj impares/ eorũ aggre gatione progeniti:ſint apte perfectorum numerotum radices. Ceteri vero itidem àiter natim:ſint ad procreandos perfectos numeros /mutiles et miime apti. S[Inept[ Api Ineßt Jÿt Fermini pariter patium 1— Fetmini impa rium Apti Inepti Apti Inepti — —— 5 quotlbet pariter pares ab vnitate coilecti fecerint numerum primum quod kit exſductu vltimi ac maximi aggregatorum/ in ipſum: tantum eſt/ duantum quod ex ductu omnium ipfius pariter paris partim /in eundem —— um eo quod ex ipſo pariter pure/ſuiſq; partibus ſimul aggregatis colligi- tur. ¶ Hec propoſitio neceſſitatem perfecti numeri oſtẽdit. Pandit emm eius ortum/ ex dudu numert primi quem quothbet pariter pates ab vnitate collecti fecerint) in pariter parem aggtegatorum fupremum. Sumantur enim ab vnitate/ pariter pares duo etquattuor:qui cũ vnitate jeptenariu gignunt numerum mcompoſitum et primum. in quem quaterna⸗ tius maximus aggregatotum ductus:gignit octauum et vigeſimum/ quem conſtat ſecun⸗ dum eiſe perkectum. Dico quoq; tantum eſſe quod fit ex quãttuor in ſeptem:quantũ quod envnttate in ſeptemet ex binatio in ſeptem:cum eo quod fit exvnitate/ binario etquater⸗ nano ſmul. ¶ Nam cum cuiuſuis pariter paris/ omnes partes ſimulſũpte:ſint ipſe pariter 7 8 Parvnominusquod fit ex pariter pare/ in numerum primum:tantum eſt quãtumquodfit 7 7 77 en omnibus ipfius partibus in eundem:minus pſo impare primo. Sed hic impar primus 1 ₰ conſtat ex ipſo pariter pare et cundis eius partibus ſimul. Quod igitur fit ex pariter pare! 111 aEregatorum maximoſin numerum primum tantum eſtquantum quod fit ex omnibus 5 1 eus partibus in eundem /cum eo quod fit exipſo pariter pare et vniuerſis eius partibus. „ ¶ Numeri hoc pacto ex maxumo aggregatorum pariter parium in nume rum primum producti: omnes partes/ funt numerus pariter par et omnes „ elus partes:numerus quoq; primus et vniuerſi eius multiplices /ab ipſius pa — riter paris àggregatorum maximi partihus denominati. ——— ———— — ———— ——— — 3 7 „ N 1 —— L ¶Vumerus enim impar primus in quem ducitur paritet paraggregatorum mauimꝰ:con ſtatex ipſo patiter pate et cuncis eius partibus, Iple autem pariter par conſtatex cuuu fuis partibus/ vno eis maior. Quotiens igitut eſt vmtasin ipſo parirer pare totiens nume⸗ rus piunus eſt in numero producto et perfecto. Pſt autem vmtasvno pluties in numero patiter pate:ij in cun·is eius partibus ſimul ſumptis. Eſt igitur et numers ptimus yno dl ries in producto et perfecto:qᷓ ſit vnitas/ in cunctis partibus numeri pariterpatis umpni itaq; pariter par/cum omnibus ſuis patribusicum ſemeliplum numerum primumrellitut ri ſummam implet.cuius oẽs ſũt. partes/ numerus ipſe pariter pariet cuncte eius pattesu⸗ merus primus et cuncti eius muriplices/ denonunati a partibus numeri pariter pari ¶Exempli cauſa; quattuor in ſeptem/ gignit octauum et vigeſimum fecũdum perjectun. ¶Q uottens igitur vnitas eſt in quattuor:totiens ſeptenarius eſt in octauo et vigeſimo. i autem vnitãs in quattuot/ vno pluries: in ipſius quaternarij partibus. Eſt enimynitaste in enus partibus id eſt in vno et duobus. Eſt igitur et ſeptemvno pluries inproducto qiqu ternarij partibus/ vno et duohus. Sed et ſeptemn ſemel fit/ ex quaternario/duobusetyno Eſt igitur productus octo et viginti ex quattuor in feptẽ:tantus/ quantum quod fiteyn in ſeptem: et quodfit ex duobus in ſeptem et ex vno/ duobus et quattuor ſimulſumpuui ₰ vnum efficiunt ſeptenarium Totius quoqʒ octaui et vigeſimi partes:ſuntquaternariuset enis partes/ vnum et duo. etfeptenarius eiuiqʒ multi plices:ſumpti acdenominatia parti quaternarijt ideſt ab vnitate et duobus.H enm ſunt ſimplus feptenarij /id eſtiple lepten rius:et duplus ſeptenati] ſcilicet decimꝰ quartus. Sumptus ei ſeptenarius ſecundumynit⸗ tem et binarium: cum eo quad fit ex vnttate/ binario et quaternarioid eſt cũ adhucſene ſeptenario:octauum et vigeſimum reſtituit ſuispartibus equum Omnis perfectus numerus:ex pariter pare quaternario kinito/ in inp 4 rem ſeptenario.aut ex pariter pare ſenario finito:in imparem vnitatelintũ ducto coaleſcit.* ¶ Prius enim docuimus patiter pares/ quicunqʒ binario aut octonario clauduntur:lau eſſe perfectotum numerorum radices.nec;item impares primos quos ternãrius utquusꝰ⸗ rius definiunt. Supereſt autem vt pariter pares quaternãàtio ſenarioq;/ finiti:et ipares in miqui in vnitatem /ſeptenariumq; deſinunt:ſi nt cõmodiſſime perfectorum numerot n dices. Quando enn pariter par quaternario finitus/eſt aggregatorum maximꝰ: en. parem primum/ ſeptenario fintum.in quemet! pſe ductus perfectum elicit aggregatorum maximus fuerit paritet pat deſinens ſenario:hic gignit imparemh deſinentem vmitate.in quem et ipſe ductus:perfectum numerum profert.FHec. cipit a ſecundo petfacto:vt ab octauoet vigeſimo · Nam ſenarius perfectus primusenʒ ter pare binatio· in imparem ternarũſdiſſimiliceterisorigine Nurgit profertui; ————— perfedi BRſter pares apti[I1 4[6— Parte patesineßti———5— Numen cõpoſti ſ ¶ Ouo Et vtomnes perfecti numeri ſenario aſternatim/ octoni 6 ¶Nam pariter parquaternario finiens in im⸗+ dstus 7 13—boiul parem primum leptenario finitumdu tus: nu.— 6 du tus— 6 merum gignit perfe fũ octonario deſinẽtem 5 enitate peie quiveroienarium deſinit pariter par:ductus in imparem pr imum finitum ctum gigmt numerum /fenario finientem. y ¶Cuutbet numeri perfecti: numero impares ſunt partes. Omnis enm perfectus elicitur ex pariter pare in numerum primumique in edus p⸗ ſibninuicem attigue et proxime/ ab ſeinuicem denominate:intẽ quds i uicempo⸗ tem nullam recipit mediam. Omnis autẽ numerus/ qui partes habet duas ſibu 1. nnc aut quouis alo xhnas etiunmediatas numero im pares hahet partes. Vt àlt tres aut Luin; ut ——— — —. — S— SE S——— — — ¶Omnis igitur perfectus numerus/eſt trinus „ MNu. per⸗ 174. mpare numero · Nam ſenarij/tres ſũt partesvfmm /duo/ tria· Octaui et vigeſimi/ quinq; ꝝ tes:ynum/ duo/quattuor/ſeptem et decimuſquatus, 3 ¶Nullus pertectus numerus ſeſtquadratus. KNam omnis quadratus/ numero pates habet partes. Haber enim partem mediam:que ab ſeipſa fumitur et denominatur. cuius in ſeipſam ductu/ profertur ipie quadtatus. Omms autem perfectus: parte caret media et a ſeipſa denominata. Inter enim pariter parem et nu ut ki quibus vt proximis et precipuis radicibus perfectus gignitur:media ꝑs cadit nula. us Perlec 5 1(¶ Omnis numerus in numerum ſui duplo vnitate aut maiorem jaut mino rem ductus ſgignit trigonum:cuius latus/eſt aut eius duplus/ aut numerus eius duplo vnitate minor.— ¶ Vt quaternarius/ ductus in ſeptenarium 5— Latus aut nouenarium:vtrobiqʒ trigonum gignit vo s Sunt enim ſeptem et nouem: õctonatium— — Dupl? 8 L. quaternarij duplumſcircunſtantes:luc eo 4—— proximemaior/ ille proxime minor. Quater M— enim ſeptem/ octauum et vigeſimum pro⸗ fert /ſeptimum trigonum.cums latus/ eſt ſe— not Q nater vero nouem:ſextum ettrigeſimũ † ij dupluseſt. Et hanc verſo tamen or⸗ — S npõid fuS. 7 tem:numerus quaternarij duplo/ vnitate mi elicit /trigonum octauum:cuius latus octo/ quaternãr dine:Iordanus/ in fexta libri octaui proponit. 20¶ Numerus primus ex quotſibet pariter paribus ab vnitate collectis fact: eſt duplo maximi aggegatorum vnitate minor⸗ ¶ O ẽs eni pariter paresꝰ ãb Vnitate collecti:ſequenti pariter par:duplus eſt maximi et ſupremi aggregatorũ · ſis factus:duplo maximit aggregatorum vnttate minor eiuſqʒ latus eſt numerus im par primus/ in quem ductitatur aggregatorum maimus⸗ MOmnis enim perfectus numerus/ naſcſtũr ductu p mum/ ſui duplo vnitate minorem:vt binario in ternar rius vnitate:minor quinario binarij duplo.ſimiliter quãt mus ſurgit Septenariꝰvero/ minor eſtvnitate: octonãtio nis perfectus numerus trigonus ac trinus. ¶ Pariter pares jab vnitate pariter /ſi duplo quaternarij. Eſt igitur om ¶Par/ pariter parium ſumptiontelligenda eſt cum vnitãte· id eſt ſi qu vnitate: fint numero pares/ et hoc rurfum intellige poſt bi eficiuntternarium:incompoſitum et primum. Vnum ãuteẽm quintum gignunt compoſitum. Aſt vnum duo et quattuo compoſitum. Et ita quotiens pariter parium cum vnitate poſitum. Impar vero eorum ſumptio: numerum eliciet primum.* F ſ Paritet pates 1₰ LE 187[F Eompoſiti ¶ quoſibet pariter pare binario/ octonarioq; finito dempta vntas /nu⸗ merum imparèemprimum relinquit:vnitate /ſenarioq; finitum.in quem du cta pariter paris medietas/ numerum perfectum gignit: qui in ſenariũ ſaut octonarium deſinit Hec ex precedentibus manifeſtior euadit:qᷓ vlla aut ratione/ aut exẽplo declarati egeat. Pariterenim par 4 finitus: ductus in nũerũ primũ finitum:petfectũ profert ð fintum Paritet vero par ð finitus: in numerum ptimum vnitate fiutrum: profert perfectũ ð finitũ. minus vno reſtituunt. Sequẽs autem Fſt igitur etmunerus primus/ex ip atiter paris/ in numerum impatem pri jum! oritur ſenariuꝰ. Eſt autem terna ernaro in ſeptem octauus et vige ue numero pares ſumpti: numerum cõ 2 poſitum gignunt. Impariter tijnumerum primum. 8 poſitum gignunt. Impariter vero ſumpti p narium. Nam vnitas et binamꝰ duo/ quattuor et octo:decimũ rꝛeffciunt feptem primum et im fuerit par ſumptio:efficient com Dares partes mer pariter pares— Numer— impates F K 56 ˙ * ———————————— —— —— —— — — ———— v⸗ .— — — — — 131 2 ſ[F16 LLLE LL 4 k e ¹ S [a ſ5[2L5 1 [LL53 15 14 L3A L ———— —— ——— — OQ — — — * g e — — O — ¹ ,, e 2eie—L6 1 zes F n HEE KALA RRE EEBsSEo LoATS. [ſTS6. . ſ ſSſ MLL. — FLAMSLL — 3[615 N RR ¶C uiuſlibet perfectinumeri habito pariter pare agreg ceteras eius partes reperire: nres. He etenmſunt ¶Habito— pare aggregatorum maximo— etushan et totius perfeci numeri partẽs. Deinde iunge ſimul pãr heckiradicem cuius mil rofereſq; numerum impatem primum:reliquam numeripe pieesdenonunati a patiter paris partibus/ ſunt reſidue perecti P Nu. Pe. Ni ri Fe 4 Ad vi 3 * 18 F g S S ih E3 — S E S1 — — S———— 5 . — g Sicut enim pariter paris aggregatorum maximi nẽllu⸗ mipleeht toti numeri iper⸗ fecti pars: ita et unparis primi nulſusfubmultiplex preter vnitatem: eſt pars eiuſdem per⸗ fecti. Eius enim partes unt ipſe pariter par et numerꝰ primus:deinde hiuus wulti ices/il⸗ — vero fubmultplices. ¶Cuiuſubet perfecti numeri/omnes note ſimuliuncte:faciũt numerum⸗ 4 — quotiens nouenarius vnitatem telinquit. Submulti. Vlultiplic ¶ Hanc iordanus in ſexti libril ſexta et vi 1ordanus ———— Hec propoſitio ſignum aliqu od pet neceſſarium exprimit: quo ſuperficjetenus dinoſcitu perfecti numeri. Si enim iũxeris cuiuſuis perfecti/ omnes notas: proferes numerũ/ a qin demptus quotiens poteſt nouenarius reſiduam facit vnitatem.Vt octaui etvigeſimi gemi ne ſunt note ⁊ et 8:que ſimul iuncte denatium implent/ qui nouenariumſuperatvnat Smiliter tertii perfecti 4 g6/ note ſunt tres:/ et 6. que ſimulconflant decem et nouen a quo ſublato bis nouenario/ ſupereſt vnitas. Ineſt autem ſignum hoc cunctis perfedista metſi non omnis/ cui huiuſmodi ſignum ineſt/ ſit perfectus.— ¶Omnes numeri pariter pares: ſunt cõ ¶ Sunt enim omnes pãriter pares continue ab vnitate dupli. igitur et continue proportio nabiles:et eiuſdem duple proportionis.— ¶¶ Numerorum ab vnitate propor vnitate diſtant/ ſunt quadrati. — tionabilium: quicũqʒ locis imparibꝰ ab geſima proponit. Primus quadratus eſtvnitsa qua quaternariꝰtettio diſtans loco/ quadratus eſt. Similiter et decimuſſextꝰ eſtquadtatzq qumto ab vnitateſ in pariter parium ſerie) locodiſtat:et ita deiceps. Quia enim impatel⸗ coꝛab vnitate diſtãt:ideo pattes habẽtnumero pares.cunctos ſcilicet pariterpares quilid Quadrati[ Qur. tinue ab vnitate proportionabiles 2 1 aquo 4 Qu. 32 [ 654 113 176. ipſis ad vnitatem vſq; relinquũtur: cum ijpſa vnitate/ que omnium pars eſt numerorum. Omnis autem numerus/ cuius partes ſunt numero pares:eſt quadratus. Omnes ieaq; pꝛ riter pares/ impare loco ab vmtate ſemoti: ſunt quadrati: eorũqʒ latera ſunt numeri intet ipſos et vnitatẽ/ in eadem proportione medii: ab ipſis quadratis et vntate equidiſtantes ¶ Vndefit vt alternatim pariter pares omnes/ ſint quadrati: quatemat aut ſenario deſinentes. ¶Hec conſtat exprecedentibus.Sun radice/ vniuerſus profertur atqʒ elicitur. ¶ Omnes duo ętduo impares jquẽlibet numerum parem/ ſenario diuiſi lem circunſlantès:aut ambo/aut eorum alter ſunt primi. radix eſt prima/ habundantiũ etſupetfluorũ nume ſunt habundãtes/ atqʒ ſuperflui. quos qui prouns aut eorũ alter primus. Circunſtant enim lenani decadẽ circunſepiunt i et Iʒ amboitei De mume⸗ ¶Senarius primus perfectus numerus rorũ ¶Einis enim vniuerſi multiplices: circunſtant impares/ aut ambo ſunt primi quinqʒ et ſeptem:ambo incompoſiti et prini. Do iut primi. Octauũdecimũ numerũ obſident 1 et rurſum ambo primi. Quãttus dutenẽt quorum minor tantum primus maior vero compoſineſt m immutabilem comperies. ris primis vigeſimus 23et 25 obſidetur. Nam quinarii quadratus. Et hanc in cunctis/ſerie Numetiprimi 1[xx lL?1 „ tenim hi quadrati/ perfectorum numerorũ radices qui ſumpti cum ptioribus vſq; ad vnitatẽgignũt numeros primos:ſeptenario/ autynitate deſinentes. Itaqʒ perfectus omnis numerus/cum quadratus eſſe nequeat quadratatanẽ 18— Senari multi. 16 [L Primi ſc ſo ¶Omnis quoqʒ numerus primusſeſi hoc pacto aliquis impariumuumau parem ſenario diuiſibilem/ proxime circunſtantium. ¶ Hec eſt cõuerſa precedẽtis. Hi enĩ ſoli funt primi et incõpoſiti:qui lineã citcũſtãtlenuri⸗ ideſt qui ſenarii multiplicibus:ſunt proxime aut maiores/ aut minores. ¶V quihbet numeri primi/ ſolo differentes binario:ſimul iuncti/efficiãt numerũ fenari multiplicẽ Vty ety ſimuldodecadẽ implent:et habundãtẽ et fenari multplce· ¶ Omnes numeriprimi:his quattuor umparibus.i.z. 7finiuntur. C Omnis enim impar numerus:impare finitur. Nam par eſt:quicunqʒin pãrẽ dei⸗ nis autẽq in quinariũdeſinit: impar eſt cõ̃poſitus/ eodẽ quinationumerabils. Oiiht rus primꝰ: aut vnitate/ aut ternatio/ aut ſeptenario/ aut nouenario finitut. rium numerorum/ note tantum quinq;3/51718 uẽcunq; numerum parẽternarius metitur: eundem numer Natio CQ rjus. Et omnes huiuſmodi numeriſpreter nde fit vtuo ũ habundanti arẽ deſinit. Onꝗ Sunt enmimhd atetſens ſenarium)ſunt habũdantes. nill M — Nu. Per. 176 ¶Ternarius imprimis ſenarium metitut:primũ petfectũ/ ſuiq; duplũ.qui et ſenarius:ſeip⸗ um numerat vnitate. Oẽs autẽ pares quos metitur ternarius:ſũt ſenaru multiplices diuiſi⸗ biles ſenario:qui et vmuerſuſ unt habüdãtes. Nã pfecti numeiꝰ oĩs multiplex:eſt habũdãs. 33 ¶ Perjecti numeri/vt dininutorum et habundantium medi: ex diminutis et p̃roximis habundantium circunſtantiis naſcuntur. ¶Perfectus numerus/ aliquo pacto mediuselt:inter inſuffi cientes ethabundãtes numeros Sicut eni omne mediũ ab extremis ꝓfertur:itã et perfectꝰnũerus tanqj mcdiꝰontur ex di⸗ minutis:et his qui enarii habũdantes proxime circunſtant ideſt ex pariter paribus ct nu⸗ weris imparibus primis.— Kurſum perecti numeri:perpulchre tantum ex diminutis/ ſed extremis: maxime inꝗᷓ et minime diminutis naſcuntur. ie2n h ¶Nã pariter par/numerus eſt minime diminutus. Sola quippe vnitate diminutus eſt:et a perfectionedeficiens. Numerus autẽ primus:ſũme eſt dinunutꝰ.vt qui fola vnitate/ad pfe⸗ dionẽ aſſurgit. Naſcitur autẽ perfectus:ex pariter pare? in numeriu primum. Sunt igitur ipſius perfecti numeri diſũmillime radices: que in diminutorum numerorum e me dicuntur. Nam maxime et minime diminute. Omnis numerus/ quẽ ternarius metitur:eſi etternarioinſignis. 3 dKumerus ternarioinſi gms ſignatuſq; dicitur:cuius omnes note ſimuliuncie/numerum efictunt ternario diuiſibiſẽ.Hocenim pado omnis ternario numerabilis numerus: haud? puchtra et quaꝗᷓ ternaru legẽ imutat/aut excedit ternarii finibus. Sed velut ternario expreſſ et ab eo 3 e qa immutabilis inquãtãcunq;ie ſummãfundãt inſuis tamen notis ternarii formã ſeruat re⸗. S8 6 ditq; in ternarium. ¶Vt dodecadis note funt 1et ⁊ꝛque ſimul ternatiũ implent. Note vero penthadecadis ſunt let j;que ſimulſenatium/ternarii multiplicem gignunt.—— 1etas Omnis item numerus ternario inſignis eſt et eodem numerabilis. 35 ¶ Hec eſt precedẽtis conuerſa. Q ſi alicuius note ſimuliuncte: aut ternarium? aut ternarij multiphcem fecerint: oportere eundem/ illico et ternariã habere prtem. ¶ Continue omnium numerotum ternario diuiſihilium:omnes note ſmul 1 iuncte/ dempto quotiens potelt ab eis nauenario:reſiduos faciu nt hos nu⸗ meros:tria /ſex /nouem. ¶ Hec liquet ex ſubiecta figura. — 2—— ₰— E tres ttes tres tres es zs MIncuncus nuumers tantum ſunt tria fignata:vnum tria mnouem. ¶Vnitas eſt omniũ pais numerotũ.cumuſuis aut nũernoẽs note ſi⸗ mul füpte:referũt* nitatẽ/ id eſt nũerũ vnitate partibilẽ. ¶ Terna⸗ Signa riꝰ et iple quorũ eſt pars eorũ uncte in vnũ figure ternariũ cxpri⸗ mũt:gignutq;l vt diximꝰ/ nüerti partibilẽ ternano. Noucnarius — †5 TPantũ tria quoq; ſimplciũ numeroru ſupremꝰ: et ipie vnitatẽ ac ternariũ imr in numeris ta. Gibus eni numeris quos numerat/lia impreſſit veſtigia. Forũ enta quippe note ſimul lũpte:aut nouenanũ factũt/ aut nouenarii mulæ— tiphcẽ. Vt decimioetaui figure funt 1 et ðꝛq̃ ñimul nouenarium gi⸗ nüt. ¶ Et dũtaxat:hec tria/ in nũeris reperiũtur figurata: q̃ et ab⸗ S inuice trinitate/trinãue ꝓP portione diſtãt. N ä ternariꝰ/ ter vnitatẽ: Nouenaiꝰ vero/ternariu:ternario multiplieat. Et ex hac nũeron Vport. inſigni ſignataue trinitate: complura ſcitu digniſſima! vi aſſutre 2* ctiorus elici poſſunt.—— 3 ¶Omnes perfecti numeri: duobus primis perfectis numeis lenario et octà uofupra vigeſimunufiniuntur. ¶Senarius eĩ viginti octoꝛprimi funt et fimpliciimi perfectorũ in quos aſ natim/ perfe cired un· vniuerſ. Omnes enun perfecti: naſcuntur ducei4 in? faut 1 ins pro figurisy K. timis. Gignit autem i xSAtvnitas in 6iſenarium profert. *— —————————— — ſtantibus eueniet. ¶ Nullus perfectus numerus/ in totfiguris conſiſtit: quotus eſt minor in parium primorum/ numerum parem ſenario diuiſibilem/ circunſtantum ¶NEHec propoſitio docet: que numerorũ ſedes ſint perfecto numero vacue atq;deſitute Quia enim ſenatiumi circunſtant duo primi impares er 7 fquorũ quinatiꝰ minor in quinqʒ figuris/ perfectus reperitur nullus. eſtqʒ quinta numerorum ſedes: quea decẽ mil⸗ libus:ad centena ſeſe extendit millia: perfecto orbata/ ac vacua numero. Ldentidẽ et yn decima ſedes et decima ſeptima:et vigeſima nona. he enum ſedesdenominantur a n ribus impatium primorũ:ſenarii multiplices circunſtantium. ¶Eſt autem hec propoſito intelligenda/ duntaxat in prima perfectorũ numerorũ reuolutione:que octo et viginti per fectos numeros claudit. Nam vigeſimus nonus perfectus: quinqʒ et triginta figunschilat Nnmerus autem trigeſimus quintus:licet ſit mpar/ vnitate minor fenarii muitiplice ſcii cet fexto et trigeſimo:incompoſitus tamen et primus non eſt. N umeratur enim quunariet ſepte nario. Atqʒ ideo vbi primũ ſeſe offert: occurritq; minor impariũ ſenariimuitiplicẽ cu cũſtantiũ/ non primus:variantur et perfectotum numerorũ ſedes. ¶ Poſt ptimã quippete: uolutionẽ he ſedes que continue perfectis carent numeris:denominãtur a paribus nume⸗ ris/ vno minoribus ſus imparibꝰ: qui funt minores/ duorũ quorũcunq;ʒiſenari multiplces circunſtantiũ. ¶ Nã nona et vigeſima ſedes: vltima eſt prime reuolutionis in qua ſtat pen fectus nullus. Eit enim? numerus primus: vno minor zo ſenari multiplice. Succedia⸗ tem illi proxima ſedes/ perfectum ferens nullũ:quarta et trigeſima Nullus enim repertu perfectus:cõſtans quattuor et triginta figuris. Eſt aũt 3ʒ numerus par: vnitate trigelin quimnto minor. Poſt vero quartã ac trigelimã ſedẽ: quadrageſima numerorũ regio/acle⸗ des:rurſum perfecto numero/ itranis eſt et vacua. Quadrageſime fuccedit ſexta etquadu⸗ geſima: perfecto deſerta numero. Et ita demceps procede: per ſenarias diſtantias vſꝙad fecunde reuolutionis finem. ¶ In tertia nãq; reuolutione/rurſum minuere debes vmtaten ad eliciendas eas ſedes/ que petfectis numeris carent. Nam vt in primareuolutione adq⸗ cantes pfecto numero fedes promendas:ſumere debes numerosi cõtinue vnitate minoes contimuis ſenarii multiplicibus: ita et in lecundo ordine /ſumendi ſunt numeri continuele⸗ nar multiplicbus binrio minores. ¶In tertio vero ordine/ tertiaue reuolutione:eorid perfectorũ numerorum ſedes/ perfectis numeris carẽtes: ab his denominãtur numetis qu uſdem ſenarii multiplicibus funt ternario minores. ¶ Et ita deinceps:primatiũ ſedi 5 nominationes/ vnitate minuendo. Cõſtãt enim perfectorum reuolutiones numerorũodo et viginti perfectis:ad ſecundi perfecti octaui et vigeſimi numerum. ¶ In omniautẽ reuo⸗ lutione/ ideſt in octa et viginti perfectorum ſpacio: quinqʒ ſunt ſedes perfecto numeroc⸗ rentes/ que continue ſenariis diſtantiis abinuicem diſpeſcuntur. Prioris tamen reuoluti onis vyltima ſedes/ perfecto carens numero:a proxime reuolutionis/ ſede prima pfecto tidem carẽte numero: folodiſtat quinario. Prime aũt reuolutionis numeri:denominantes ſedes perfectis orbatas/ ſunt.y/ IV232 9Secũde reuolutionis numeri:ſunt 4/40 46 71 8. Tertie vero 63/6 917778188Et hec omnia liquidius ex ſubiecta pandũtur figun Prime reuolutionisnumeri 5 ſediũpfectis carẽtium 5 11 —. 63 562 7 81 6 6 6 ¶Pohta vntateſot primo perfecto nũeroſque reuerã et jpſa/ omnẽpjo⸗ nis rationẽ ſubit) fiet cõtinue in naturali perfectorũ numerorũ ſerie: ad pl . 5 7d —— — 0 vnitate ſexto quoq; loco:capitaliũ notarũ/atq; figurarũ ivnitatesreuolui ¶ Statue vnitatem/ vt primũ perfeſtum numerum. Nam ęt in omni ferme numeroli ſpe⸗ cie:primatum obtinet vnitas/ cenſeturq; prima.Sextus ab vnitate/ petfectus numetis h eſt os 16 cuꝰ capitalis figura ac nota vnitas eſt.Rurſũ ab hoc fextꝰ/iſteẽ 37 4386 cuius iterum caput/ precipuuiqʒ caracter eſt ynitas. Et ita in cunctis /ſexto quoq loco d eſtideo 40 — — — Nu. Per. 177 CAſeptimo perfecto numeroper ſenas item diſtãtias: ternarius cunctorũ perfectorum/eſt caput. ¶CHec vt et precedentes: ex perfectotum numerorum tabula euadit manifeſta. Septimus enim perfectus numerus eſt hic: 33 5 o336. cuius terndtius eſt caput! capitaliſue nota. Ab hoc veroſextus eſt 34.35 97 38367ꝛcuius iterum ternarius/ faſtigium. obtinet. Et ita in ce⸗ teris/ ſexto quoq; loco reperies. 5 ¶Aſecundo ꝑfecto numeroſcontinue oẽs perfecti:tot habent partes/ quoti 3 junt a quinario numeri impares:ſeſe quaternario tranſilientes. ¶ Primus perfectus numerus ſenarius partes habet tantumtrès.I z..ſecundus ⁊8 partes habet quinqʒ..2. 4. 7.14.. Ab hoc vero ſecundo:ceteri omnes tot habent partes/ quoti fũt numeri impares a quinario:tranſilientes ſequaternario. Nam tertius perfectus 96: par⸗ tes habet nouem 1.2. 4. 8.16.31.63.12.24v.Luartus partes habet tredecim:quitus de⸗ 1 cem et ſeptem et hoc pacto deinceps. 44 ¶Perfectorũ numerorum/ qui in ſenariũ deſinunt: ab eorum tertio qui eſt zogis̃ꝛlecunde a dextris in ſiniſtrum figure ſunt continue quinq; primiim⸗ pares 13.7.9. Borundem rurſus quorum penultime/ ſiue ſecunde a dextris note ſunt vni⸗ tates: eorũ et vltime/ ſiue capitales ſunt vnitates.ſed minime econuerſo. Et quibus rurſum ternarius/eſt ſecunda nota:iiſdẽternarius eſt caput/ſed non conuertitur. Forum autẽ perfectorum /qui in octonarium deſinunt:ab eorumtertio/om nes tertie a dextris in ſiniſtrum note:in tres primos impares 1.3.ety cõtinue redeunt:hoc ordine i..3..1 deinde iterum 1..3.5.1* ¶ He propoſitiones/ ex perfectorum numerorum tabula/ocuhs fubdita liquent.diciautem poſſunt cuncti perfecti numeri: qui ſenaro finiuntur/ maſcul.quivero in octonariũ deſinũt feminim. Senarius eni numerus/ potior eſt octonario:et ad octonariũ vt maſculus qudam Nũeri per⸗ Fx ſenario autem et octonario perfectorum numerorũ finibus/ vltimiſqʒ notis:conſtat quã fecti quidã te ſe redecadẽ v camꝰ⸗ ſecũdi perfecti medietatem:cuius anagogè adreſens relinquimꝰ. maſculiqui ¶ Omnis perfectus numerus:in ſua ſede/eſt vnicus et ſolus. dãfeminini Hec eſt merito gutture aeneo ſerenaq; fronte/ pronuncianda:que perfectis nume⸗ ris regtum vendicat honorem. ſummo illos impert faſtigio conſidere predicat: cũctiſue preſtantiores numeris oſtendit. ¶ Quanto etenm quippiã rarius: minufue protritum fue⸗ rit:tanto illud honorabilius/melusac preſtantius cenſemus. Rariſſimi autẽ ſunt inter nu⸗ meros /perfecti. Ois itemperfectus:in fua ſede eſt vnicus /ac ſolus⸗ imultiplicabilis/ impa⸗ Sũma per⸗ tiensconſortis et coheredis. vt qui ſun preſentia:regionẽ propriã/ ac ſedẽumplet/ occupatue fectorũ nu totã. Et ficut vnicus eſt in orbe folac fons lucis tãtũ vnꝰꝛita etqueuis numerorũ vntas/ ac meroru di⸗ ſedes:tantũ vno honoratur perfecto. Nulla autem ſedes duorũ eſt capax.ð ed et pleraſqʒꝰt gnitas iam docuimꝰregiones/ mãſiões/ ac ſedes/ regiũ illud ꝑfectionis faſtigiũ repudiat:atq; dedi⸗ gnat᷑. Itaq;(. intervnum 1 atq; decem prima regi⸗ onei verſat᷑, ſenariꝰ. Se⸗ cundã regi⸗ onẽac ſedẽ a denis/ ad cẽtenos:oc tauus et vi geſimus implet. Regionẽ tertiam/ qͥ à centenis ad millia diſtenditũr:poſſdet 4 95 Quar⸗ —— — — —— — — ——— e„ 1. tam regionẽ a millibus ad dena millia:occupat 8 8. Quintã a denis millibus: ad mili centena: poſſidet occupatue nullus. Et hec regio prima deſerta eſt et perfectiont vacua atq; deſolata. ¶ Vnde fit vt omnis perfectus/ numerus proxime minorem perectũ: ſuarum notarum et figurarũ numero tranſiliat/ ac vincat. Nam ſi duorũ perfectorũ eſen numeroequales figure: lu elient et regionis ac manſionis eiuſdem. t ¶Perfectionis perfectorum numerorum/trinã licet afferre cauſam: Rqu: litatem Diiſimilitudinem et Solitudinem. s culmine ¶ Equalitas in perfectis numeris:eſt attendenda in totis ipſis et eon partibꝰ Iſenitott cunetis ſuis ſimul ſumptis partibus/ probantur equales. TD iimiltudo autem: in eotum radicibus/eſt expete nda. Orluntur enim diſſimilumis extremis et qmaxme etherogenei radicibus/ vt prius oſtẽdimus.ſcilicet pariter pare/minimæ diminutoꝛet numero ipate pri⸗ mo maxme duninuto. ¶ Porro ſolitudo eſt: qua perfecti numeri in fuis ſedibꝰet locis ſol et vnicieiſe dicuntur. Tuna igitur eſt/ numerorũ perfectorum per fectio: Fqualtas diſimi litudo ſolitudo. F e um equã itas/ perfectio quedã. Partiumquoq; diſſitmulitudo quedieß Triaperfe⸗ pfectio. quãdoquidè etherogenea qq; et diſſimiiũ partiũ entia:homogeneis et indifeten ctorumnu? tibus/ perfectioraet preſtantiora'cenſentur.Solitu doitem quedã eſt perfectio:perindea merorũ per et vnitas. Eſt eni entis in ſua fedeet r gtone ſolitudo:v nitatis ipfius/ fingularitatis/ an⸗ fectio pliſime virtutis/ dominationis ſeſe propagantis:et regie cuuuſdam plenitudinis atq dign tatis ſignum. Omnis numerus perfectus preter ſenarium:eſt impariter par. ¶ Senartius primus perfectus:eſtpariter impat. Ceteri autem cũcti perfecti/ ſunt imparite pares. Nam pariter pares eſſe nequeunt:cum omnis Paritẽr par/ ſit diminutus. Et cũpr⸗ deant vniuerſi ex pariter paris in imparem ductu: neceſſe eſt eorum medietates non eſ⸗ mpares. Sunt igitur preter ſenarium vniuerſi perfecti impariter pares. ¶NCumſlibet perfecti numeri/ omnes ſubmultiplices:ſunt diminuti. On⸗ nes vero eius multiplices: habundantes. 8 ¶ Hanc iordanus in ſeptimo libro! quinquageſima quintã et quinquageſima ſextapt⸗ Reſidet enim hoc pacto perfectus numerusin extremoru medio et equalitate:yltro onit. 5 troq;/ equidiſtans a diminutis et a ſuperfluis. Omnis Chn perfecti numeri pars eſ din⸗ nuta. mne vero eius multiplex et totum: habundãs ₰ Submultiplen Fquale Milt eſt atqʒ ſu perfluu muicquid ttẽ partiũ ſ ubeſt perfe⸗ Piminutus Perfect) Hab. cto:eſt ĩperfectũ atq; iuſufficiens. Quicquid vero eidẽ(14) 8) 06 ſuperſtat: excedit lele atq; tranfcendit. ¶ Cuuſlibet perfecti numeri medietas/intantuma per) fectione deficit:quãtus eſt pariter par aggregatorũ mã⸗ ximus totius perfecti radix. Eius autẽ duplſũ tãto perfe ctionem exuperat)et habundat:quantum eſt eiuſdem paritel palis dp ¶ Senarii primi perfecti medietas ternarius eſt:quẽ conſtat eſſe diminutũ Nã et 3 et pars eius ſola vnitas. Deficit igitur ternariꝰà perfectione/ binario:ui 6 ter par/ aggregatorũ maximus:ſenarii radix: què ſenariũ/ ductus in te 5 4 fert. S endrii autem duplus duodenarius eſt/ habundans. cuius oEs partes itn que ſimulſumpte ſextũdecimũ efficiunt. Habundatigitur duodenarius duater m⸗ 1 ri duplo. ¶Sume rurſum ſecundũ perfectum⁊ 3:cuius medietas.i4/ ücniit nuta/ imperfecta et a perfectione deficiens. Eius enim partes.I.⁊.7 ſimul: enntetſi 16 16 quẽdecmuſquartus quaternario tranſcendit/ octaui et vigeſimi radice. npis i 2 4 geſimi duplũeſty6 cuius omnes partes ſunt 1.2..7.8.1 et 8. qub ie pei Ffapundã⸗ numerus ò qui 56 ·tranſcendit octonario/quaternarii duplo ¶TEt ita 5 jnluſicien tia ad defe euenire cõprobabis:dupli ipſorũ habũdãtiã⸗ ad medietatis eorũdẽ perfe 6 ecione e ctũ dupſa. tiã atq; defectum:eſſe duplã. Semper enim medietatis ipſiꝰ perfecti mumerah equalitate delectus/ erit pariter par àggregatorum maximus totius perfecitdn⸗ — N ₰ 37 8 ſül po 1b pu & 6 ni ſi ſ n 15 pe — „— — ——— — — ——— —— 3 Nu. Per. 178 o(Vndefit vt dupli cuiuſuis ꝓfecti nume⸗ FiFſF BF Ne. ri habũdatia detectum medietatis ipfius Ha. Per.i Ha. pfec P. 2 2 . ¶ Hec illatio/ ex precedente eſt manifeſta. Pt ex his—8 ummeha nnanifeſtum eſelſe et aliã quartã ꝑfectonis perfecto S 31 bundantie rũ numerori cauſam.medietatẽ inquã conſiſtentie&—— atqʒdefectꝰ loci: que eſt perfectio ethice/ morahlq; virtutis. I m l16 14 nis eni moralis vmrtꝰinedio inter plus /atq; minꝰ ſtat* Quarta ꝑ⸗ loco. et in mediocritate/ extreinoru vicloru tõliſtitiar f1 6[£ 1 fectionis ꝑ⸗ cens ac vetans/ tã id quod habundati q quod defici⸗ fectorũ nüe ens et imperfectũ eſt. Statuit quippe anmũ intempo[rorũ cauta raliũ bonorũ equalitate/ cõtinetq; illũi medio. ¶Hoc quoqʒ pacto ꝑlectus omnis i ff nuſqj a medio digredit/ ſeqʒ totũ ex equore ituit. Nec— plus aut minus feipſo gignut: Nec ſibi fubſidet Nec 8 6 io⁊4 426 232 leſe exuperat/ atqʒ tranicendit: Seipſo demũ neq; ma⸗ 10+ 1 00 116 ior eſt neq;ʒ minor. Qui aũtilũ eircuſtant extremieius abüdãtia ad Habũdãtia ad inãſubmultiplices: atq; muitiplices cõtinuo adieqlitate defectũ dupla defectũ dupla labũt ſuntqʒ ſibipſis diſpares /atq; ieqᷓ les:ſeipſis aut ma jores/ aut minores. Aut eniiminore aut, ampliore par⸗—etrica tiũ fenore/ atqʒ prouentu:ĩ feſe redeũt/ ſeqʒ reſtituunt, e 1Nullus pariter par:eſt fenario diui ſibilis.—. ¶Nam nnmerus omnis quẽ ſenarius perfectorũ primus me⸗— titur:eſt habũdans. Omnis autem pariter par/ eſt diminutus*Pupla 7 oupla N 62 Nullum igitur pariter parem⸗ ſenarius metitur. PPOitio VPPortio Continue pariter patuum/ quiibet duo et duo Dnplũ Totum Dimidiũ proximi ſimul iuncti:numerum habũdantẽ ſenarii—— EXxtremu ediu Fxtremu riicem/ aut ipium lens 1uimn E1 D 2 2 multiplicem/ aut iplun 1 nar um gignunt. Manus Pduale Minus D 0 primi Pai 1tei PA es tunt ² Et 4 qui umul gignunt 18 Vicium Vixtus Vic! um n. O uor vetro et octo gignüt dodecadẽ ſenarum uoſui 8 patitel paies/ PRimos& att N licẽ. Et 1ta quotiẽs duos qi ⁰ ₰ 1 4— 1—11—1—— os 1ũxeris: lurget inde d ut tenartꝰ/aut ſenaru multiplex/due— öſtat eſſe habüdtẽ. Ex cõtinua aũt paritẽr parii ſerie:cõtinuis* nobus proximis ſunul mnctis urgunt a ſenatio coln—rema— r[enartiices 1141 ndri1 mUll 1DlIELS 5 . mu Uuo sↄrd 123 prd Di ſp olitis cohtine ab vnitate ſ. enario et ſe narii multiplicibus⸗ n tinneſimul iunctis: oriuntur omnes numeri primmi vnitate enarii mu 6 1⸗ cibus maiores:iiſq; rurfumcontinueſim ul additis furguntco S C Ex ſenario et vnitãte/ fit ſeptenarus incompoſitꝰ et primus. Vnũ decẽ et nouẽ/inumerũ primũ.i.ð14Mgignunt quadragitã tria:duiei 32 e eſſe Et ita in vnuerſa ſenarn multiphciũ ſerie perge Pr emm poſitũ eſt numer 6— vnitate ſenaru multiplicibus/ aut minorẽs aut maiores. G. Kurtum—— genitos ex coaceruatione ſenan ii multipliciũ: et cõtinuos proieteð c— mus eſt cubꝰ. Octo ſecundus: quẽ vnũ et ſeptẽ duo primi cõflãt. Porro tres—— mul:⁊ redduntitertiũ cubum. Et ita in ceteris procedẽs: nuiꝗ numerü ome snocuhu⸗ — Senari multiplices ſ ſe I4 ———————— — —— Sche ſe FL/ G. 2,—— 53 35 F N t 1 eſi Vndefit vt continui cubiaut ſint ſenarii multiphces:aut að Eis 2— 3„ 8 8 2 continue hi quinq́; numeri fenario minores.i3.. nhãt enim cõtinui cubi: ex numeris primis qui continuos ſenarii multipte ſuperãt. Vt primus cubus/ vnitas eſt.Secũds S:cõflans vntate et ſeptenã0 dẽ ſenariũ binario trãſcẽdit. ⁊ ertiꝰ muſtipſices:vnitate 6. ſeptenariꝰve — ro cũ ſenariu vnitate ſuperet:ſecundus cubus octoi ẽun —— L. vero cubus ⁊ſuper fenarii multiplicꝰ ⁊4tres addit vnitates. Quartus cubus ſexagint: quattuor/ ſuper So:quattuor addit vnitates. QCuintus cubus·⁊;ꝛſenarii multiplice ſ. nario maior probatur. Sextus deniq;ʒ cubus ⁊ 16/ſenarii multiplex eſt diuiſuſq ſennio N chil relinquit.Septimus rurſum cubus ſuper ſenarii multiplicem:addit vnitatem. Oda ſi binarium: Ternariũ: nonus/ Decimus/ quattuor: Vndecimus/quiqʒ. Duodecimusiterum niclul. Eſt enim ſenarii multiplex. Et eodẽmodo hec ſeriesiin imenſum pergit. Aprimoeni* cubo/ dempto. quotiens poteſt ſenario: relinquitur vnitas. Aſecundo cubo/duo relinquun 0 tur. A tertio/tria: A quarto/ quattuor. A quinto quinq;j A ſexto nichil. Aſeptimo/ tuſun vnumꝛet ita de inceps. 6 Eubi Senatimũſtiplices] o 6 2 60 1L0 1 216 1 342 Keldui VA quoſibet cu boſ dẽpto quotiẽs poteii ſenario: aut id quodrelinqutu& ſatus eſt cubi:aut additus ei fenarius jaut ſenarii multiplex:latꝰ gignit ub 1 Si autem nichil ex diuiſione ſuperat:aut ſenariꝰaut eius multiplex eritubi latus. 1 ¶ Ab vnitate primo cubo/ nulla facta ſenarii fub ſtractiõe:ſupereſt vnitas /q̃ eſt et lat yni⸗. tatis. Ab octonario ſecundocubo/ demptus ſemel ſenarius/ reſiduũ facit binarium/ odona⸗ ſ rii cubi latus. Tertius cubus ⁊7 ſenario diuiſus:ternarium ſuum latusrelinquit. Quanus 6ꝛquaternarium ſuum latus. Quint? Ixy:quinarium. Sextus 216 nichil. Fius enim lt 3 1 eſt ipſemet ſenarius. ¶ Poſt ſextum autem cubum⸗ ad duodecimũ vſqʒ cubũ:teſiduis n⸗ ii 3 meris/ additus ſemel ſenarius:latera cuborum profert. Aduodecimo cubo/ad decimi odꝛ u 1 uum:reſiduis(ſenaria diuiſione)numeris/ bis/ eſt addendus ſenarius/ad elicienda cubo i 4 latera. A decimo octauo cubo vſqʒ ad quartum et vigeſimum:ter ſenarius eſt addendis* 1 Pt ita continue perge/ ecundum ſeries et ſenarias cubotum reuolutiones: vnopluies a reſiduos numeros ſenarũ addendo. Et ex hac ꝓpoſitione poterit elici ꝓpoſiti cubiradu.* ¶ Cõtinue cuborum omniũ note/ atq; figure ſimul iuncte: demptoquotis ⸗. poteſt nouenario:aut duos primos cubos vn et octo relinquũt autnichl. a pulchra cu TIn hec tria:vnũ odo nichil:cubi omnes redeunt/atq; reuoluuntur.Iuncis enimcõtine ſi . borum pro cuborum omnium;guris: dempto quotiens poteſt ab eis nouenario/ continue ſuperabit prietas vnñ octo/ nichl. Primsꝰ enĩ cubꝰ vnitas eſt · Secũdꝰ octo· Tertius ⁊ꝰ cuiꝰambe note ſinl in nouenarium conflant Quartus cubus 64/ geminis conſtat figuris. quibusiundisftdem⸗ u rius:a quo nouem ſublati/relinquunt vnitatẽ. Quinti cubi note ſimul ſumpte octon nu rium gignunt. Sextiſcubi ⁊16 figuretres ſimul ſumpte nouenarium conflant. Etita in vni⸗ un uerſa cuborum ſerie contingit. Hinc facile eſt dinoſcere:an propoſitus numẽrus cubusſt n nec ne. Nam datus numeruscubus eſſe nõ poteſt:ſi ſimul ſumpte eius figure/ ſubſhactioni zu nouenarii: alium ab his tribus/ reſiduum fecerint.i.8.O. 0 1(òmn numero ſimplici deſinit:finiturue cubus. ¶ Numeriſimplices& minimi: ſũt hi.i.⁊.z. 4.y.6.78.. Eti hosomnesdeſinitabiMi 1 eorum vnuſquiſqʒ:vltima eſt cubi nota/ atq; figura.vyt et precedentis figurã oſtenit u ¶ Tetragoni omnes:in has tantum deſinunt notas.i.x.y.5..o. ¶Sextantum ſunt quadratorum fines et vltime note 1.4..5.6..0·In hasquippe vniei⸗ 11 ſi quadrati deſinunt. Repudiant autem metas has quattuor.⁊.3. 7.3. Nam qude 1 3 petias nullum:qui aliqua harum metarum limitetur. In nouem nam quadtatis onn experimur quadratorum reuolutionem et finem.vt ſubditi quadrati declatãnt N o u em qua drat t LL 64 8— t Sngratofres ſ 1 Trõnauten omfes fãbeft et proò metis/ſuiſuẽ ſimtipus ñõã ſexl·z.·o enim trigoni: ſes his limitibus finiuntur. Repudiãt autem notãs quãttuot: ſclicetaqn —————— —.—— —— in quas trigonus deſinit nullus. Et huius quoqʒreipericulum nouem trigoni pandunt. Nã Nouem ttigon LL6 L0 KL23 F Trigonõrã ſnes 1 3 16 0 1 põlt trĩgõnos nouem:ceteri omnestrigoni/ in eaſdem notas reſ oluuntur. Identidem et õm nes quadrati eoſdem habent fines:quos et primi nouem quadrati ¶Multiplicationis modus promendus eſt:maioribꝰ numeris vt perfectis eliciendis:vulgato modo actommodatior. ¶Is quo haſſim vtuntur muitiplicationis modus:in ingentioribns/ numeris/ confufionem facile parit.ob eas vnitãtes que priuſqᷓ ſcribantur:mente ſunt reſeruande. hic autem quem promemus/illo et certior et apertior ent:nullaſq; menti commendat vnitates ¶ Sit igitur numerus quicunqʒ vt1 ꝓꝛ in alium quẽuis/vtin ⁊ 32 4:muitiplicandus. Pipono am⸗ pos numeros/ per ſuas vnitates/in angulo recto. cuius angulirecti verte⁊⸗ ſit hec notaſc) que in numeris nichil exprimit.ita vt hec nota o/ precedat vtriuſq; numeri caput: capitalẽ ue notam. Deinde compleo totius recti anguli /parallollegrãmum.quem ſecundũ vtriuſqʒ numeri vntates:pet rectaslineas partior/ in minores quadratos.Si enim ambo numeri fu erint(notarum ſuarum numero) equales:totus parallollegramus erit quadratus.Si ine⸗ quales:erit altera parte longior/ plureſqʒ fient latere vno quadratuli 3 alio. Diuido rurſum minores medioſue quadratos per dyametros ductas a totiꝰ paralſollegrãmi ſimſtro inferi Multiplicatus 1 ore angulo/ ad eiuſdem angulum oppoſitum— ſcilicet fuperiorem dextrũ. haiq; dyametros 0(§(6 protendo in vttamq; pattem/ extra totum pa —— 6 3 1, 4)74 1 rallollegrammum/ vnꝰ mmnorum quadrato⸗ rum ſpacio. ¶ Duco igitur imprimis primam vnius notã/ in primã alterius:ſcilicet vnũ in 2.et productũ?:ſcribo in angularis ambarũ notarum quadrati/inferiore triangulo. Dein de eandem/ ſiniſt ri numeri primam notam1 duco in alterius/ ſcilicet fuperioris fecundam 4. vt in ternatuum. Ft productum tertium /ſcri⸗ 3 2 bo rurſum in angularis ambarũ notarũ qua- 6 2 drati/ inferiore triangulo. Rurſum eãdem du 3 ½... co in tertiam vt in ⁊produdtumq; binarium/ in angularis earum quadrati inferiore triangulo diſpono. Poſtremo duco eandem in duãr? tam/ vt i ꝛet productum/ eodem modo in angularis quadrati iteriore medietate ſtatuo. Rurſum ſecundam ſimſtri numeri figuram 4 duco in ſuperioris primam 2etin an gularis quadrati inferiore medietate ꝛproducium ð ſcribo. FEandem ſecundam/ duco in alterius fe cundam ʒet producti duodenarijambas notas /in angulari ſcriho quadrato: in ſuperore eius triangulo vnitatem/ in inferiore vero ⁊. ¶Et ita perge multipſicansquodlibet vnius in quodhbet alterius: quoaduſqʒ totus vnus numerus /in totum alium ductus ſit. Nam qui cunq; numerus ex vnius note/ in aliam ductu concreſcit:in an gulari ambarum notari qua drato/ eſt collocandus. Siiferior denariofuerit in inferiote trian gulo:ſi denarius aut dena⸗ no maior conſtans tamẽ ſimplici figura:i ſuperiore eius triangulo · Sivero duas notas ha⸗ buerit: ſuperiorẽ in ſuperiore trianguloꝛinferiorem vero/ in inferiore? collocare debes. Hoc enm pacto nichil mente ſeruandum eſt:ſed productus numerus illico ſcrihendus. ¶Perfecta autem multiplicatione tota:addendi ſunt ſimul cundtinumeri/ qui inter paral⸗ lellas et egdiſtãtes dyametros cõtinẽtur. Et qã ex eorũ additiõe denariũ ſuꝑat:ferẽdũ ẽ ad ſuperiores dyametros/ parallellas:et in earum interuallo/ ac ſpacio collocandũ quoaduſq; totam collegeris productinumeriſummam. ¶ Eſt autem in choanda hutuſmodi additio/ ab angulo dextro inferiore:aſcendendo ad oppoſitum angulum. Numerus quippe quieſt in vltimi angularis quadrati inferiore triangulo: per ſe ſumendus eſt: et ſtatuendus proy l⸗ timaet inferiore figura colligende ſumme Vt uumerus. Multiplicans „ 776 „ ————— ————— — 1 1 ½ 1 * —— —— ————— —— —————— 7 —— 3 3 . 3 i ſ 1 1 — o 0oP o „— po Proprietãs nuſtiplicati dempto nouenario quotiẽs poteſtyreſ idua in lineà noeiarl) ehdua in puncto c reſiduũtotius producti ex toto multiplicante L: 5 q Deinde ttes numeti.s.i.s: qui ſunt inſuperiorum dyametrorum ſpacio ſimuladdet: di. quibus fit 15qui cum duabus conſtet ãguris ret tranſfero vnitatem/ a ſuperioun dyametrorũ ſpaciũ:etreſiduam figurã ſcribo poſt priorem.6. ¶ Rurſũ numeros in tertio dyametrorun ſpacio ſitos F.I.8. xcum vtate collecta ex inferore interuallo/ ſimul cuius notam 1ñ̃atuo in fuperiore interuallo:ʒ autem diſpono poſt. ¶ Deniq;ſexti interualli numerum vnicum ⁊ſumo per fei cum vnitãte collecta exprou⸗ me inferiore ſpacio. et cont latum ʒ/ſeribo poſt alium ʒeritq; hec petiti produdtinumeniſi prema et capitalis figuta. Erit enim totus productus hicz 66. ¶ Et ita in cunctis plicandis pergens falleris nunꝗj reperieſq; hũc multiplicationis modum vulgatioremo⸗ do certiorem. Atqʒ hac vtẽs multiplicatione: quantoſcunqʒ perfectos numeros facie pn uoq; labore elicies. TProbande multiplicationis facte:facilis quiſpiam et expeditus promenq eſi modus. Vnde manifeſtũ eſiſi totũ/proferttotũ ĩ totõ:etreſiduũireſui proferrre aliud totum:cuius reſiduum ſerit prioris totius r elduo equn ¶ Ducatur numerus 1/ in numerum 26fitq́; productus 36†. 8 petitur probande eiuſce imltiplicationis facils aliquis modus: an hec ſine errore ſit pfecta. Sit igitur recta linea abꝛquãm lecet ppẽdicularis cd.et ſit c d/ equalis a b. lungoambas notãs nume rimultiplicantis 1queſimul quinarij notulam cõplent/duam colloco in punct o a. lũ go paritermultiplicati numeri 261 ambas notulas: que ſimul octonartum conflant. quem in puncto bieegn tra quiaarium diſpono. Eodem quoqʒ modo iungo et Rumeti h ducti 36 ʒ omnes notas: que decimumtertium d] a quo demptus quotiens poteſt nouenarius quaternarium acit reiiduum. Quaterngarij igitur notulã ſiſto in puncto Ftducoà rofetunt:conſtanten in b/ ideſtquinariunin octo: qui ex leſeiquadrageſimun numerump to ab eis nouenano duabus figuns notula ſcilicet er ſigno o.quibꝰ ſimul aduidew ſuperat tautum quaternarij notula:quam ſtatuo in P uncto de, les et equales:cõttut tur ambo numeri cet d in eadem linea ex oppoſito diſpoſitu lunt 14 in 26 ven⸗ priorein multiplicationemrite eſſe perfe am.et——— ſcatione procede N citer ẽe adinuẽtũ et productum. ¶Et eo emmodon omni mu ſi totus muitiplicans in totum multiplicatum infert totum produc erum factum extot totius multiplicantis(poſt ſubſtrationem nouenari notulhs/ n numeru— multiplicati ſimul ſumptis notis/ poſt fubſtractio nemnouena riain:equum et ſimile erit(dempto item quotiens potelt uenario) ei quod fit ex rotius producti notis ſimul unctis: facta itetum abuſdem omni nduenatia ſubſtractione. ¶Nouenari quippei ſimplicium numerorũ fupremi ſu bſtra iet ctio: nullius mutiplicatiouis modum/ nullorumue numero— rum ſerie n ac legein immutat. ¶ Fadem en eſt lex limplicium er tenduorum/ demptò nouenarioiq fuit ieruãto eodẽ nouenatio: totorũ cõpoſitorũ et ĩ ſua itegiuate mãneti uin cũ in omni numerorum ſede et v nitati coordinatòe:fi at poſt nouenarium cunctorum ad ſua principia ad ſimilai ad eadem et ad vnitatem reciprocatio. C In omm itãq; mull niplicantis et — 3. 5t uſcq; multiplican tiplicatione probanda:ſtatue ĩn linea a v/unctarum notularum vttiu 2 oductorum a vero c d ſiſte pro multiplicatum e in totum muti 11 t01. Pt ſi nen EPnpPoAc—. W — Enu ————— .— eſt ea1n in puncto vero direſiduum producti ex reſiduo in reſiduun id eſt ex à üg quibus fit 16 cuius notam 1tranſfero ad ſuperiores dyametros. autemſcribo pegn a dextris poſt y. ¶ eimnde quarti ſpacij numeros⁊ ⁊.1.ð. Iungo:addita eisnitate exin riore collecta interiallo. Inqʒ faciunt 1ꝙꝓꝛcuius notam ſeribo poſt fenarium adeliciendi fummam expetitam.vnitatẽ veto colloco exttã parallollegrãmũ/ in ſup eriorũ dyametri interuallo. Quinti quoqʒ paci iungo numeros ʒ.1.ð. addita eis Vnitate: quibus ſugtiʒ ita et quodter e ſcl el en qu yi pl c hl zu ul ſi ſn n unodu: unent — .Htc u 2dhe antoden 11 1 m omun nc S 3 W 2 . — . — . — in line a c dſiti/ ſint idem numerus perfecta erit et in erronea multi plicatio. Sin vero ſint mnequales: ſcito in multiplicatione te eſſe lapſum/ atq; aberraſſe.e enim totum in totum profert totum: vtiq; et ex coniunctis notulis“ Totum /n ex totis poſt nouenariam ſubſtractionem reſidua in— ſeĩuicem ducta/ totum pariter elicient: cuiꝰ nouenarie ſubſtractionis reſiduum/ prioris totius(poſtſublatum nouenariuin /reſiduoe⸗ rit equum. ¶ Amborum enim totorum(eius ſcilicet quod profertur ex totis ꝛet eius quod elicitur e reſiduis)erunt equa reſidua. Uðit enim vt ex ductu a in b/ totius in totum pro⸗ ducatur e totum.Et ſit e/reſiduum notulari pſiusja: poſt nouenariam ſublationem. f ve⸗ ro ſit reſiduum b. d autem ſit reſiduum totiꝰ ʒ c.ducoe in freſiduũ multiplicãtis/ in reſidu& um multiplicatiſitqʒ productum g. cuius reſi duumſnouenaria ab ipſius ſimul iunctis no⸗ tulis facta ſubſtratione Nit h. dico quoniam ſi rite ꝓceſſit multiplicatio:futurũ eſſe vt ãbo— rũtotorũ et produetorum cet greſidua/ deth Potus ex totis ſint equalia. Et hoc in omni multiplicatione. perneceſſarium comperies. n Surↄxchan 6. rond S n03 81i3 CLBRKIhERFFCTORvM NVMERORVM FMIs. Perfecto/ trinoq;deo laudes ingentes. Anno domi⸗ og:Januarij. „** SRROLVSBOVIILVS SAMRRKOBRIMWVSSPFœTArISIMOVI, kO 1VPococłCTRHOVEo SAcRTFOLOGIEPROFESSORl. 2 ₰. EM ATHEMATICA ROSA STVDIOSISSIME VIR: HMCTEnus duod norim ab hoie nemine/ quic litterarum monutentis/ ad poſteros t, dq; ine pmouit: vt et inuiſitatam et cognitu dignam figurã/ hoc ractatuio verſandam trutinandarq; ſuſceperim. Hec enim nonmodo in gntudine:fed et proportionabiliter in numeris reperitur. Neq; dũta⸗ Fat n hexagonorum ſpecie:ſed et in cunctis poligoniarum figurarum ge neribustam ĩ numero qᷓ in magnitudine inuenitur diſtributa. Q uotquot enim ciclis Geometrica Roſa per omnem figurarum ſpeciem abſolu tur: totidem vnitatihus Arithmetica Roſula/ in omni identidem fi gurarum ſpecie conflatur. Q uinimo nec geometrica Roſa:ſine Arithmetica/ pin gi et exprimi poteſt.quemadmodũ neq; circubꝰ eſſe ſine cẽtro neq; ſine nũero magnitudo. Hec aũt ſine illa pingibilisac ſcripti ilis eſt perin de atq; centrů deſignari poteſt fine circulo /et nñ erus eẽ finem gnitudme. Attamen Seometrica /Roſe nomen:imprimis ex roſei f loris ſimilitudine ſipi vendicat. ꝙ ĩ exagona et vulgatiſfima roſa/ intexti ſibiinuicem vndecunqʒ circuli velut ab vno centro fecti perpulchre roſei floſculi/circuncultellata leq; prementia foliola expreſſiſſe enie Igitur quecunqʒ de vtraq; et Geometrica et Arithmetica roſa/tractatulus hic proſequitur: tuo nomini dicataanimo ſuſcipe benuolo... V A L F 1 —— CCaroli Bouili SamarobriniLibellus de Mathemiticis tols adl ratiſimum virum Iudocum Clicthoueum Sacre theologieproiellu Quid geometrica roſa. i — Fometrica rola:eſt equalium circulorum/ regularis et ieg 0 ſectio. w ¶ Equalium circulorum regularis ſectio dicitur: quando 5 6 rum centra ſunt in mutuis circunferentiis. Integra auten e abſoluta dicitur ſectio: quando a quodigreſſa elipundoad 4 Kidem redit. 1 W¶ Sit circulus a/ cuius centrum a. Eius circunferentiam partior 1 in ſex partes equales: ductis circa eũdem eadem ſemidyametro 6 1 3 ſex circulis.b.c.d.e.f.g. quorum omnum centra erunt in circun. 1 ferentia circuli primi a.eritqʒ ĩprimis feptem huiuſmodi equali⸗ 6 1 4 um circulorum regularis ſectio.Sed et erit ſectio ĩtegra atqʒab loluta. Nam a puncto b cepta/ ad idem punctum redit. Sex eni U extremi circuli/ interiorem circulum a circunuallant/ circunſepi⸗ n 1 1 untqʒ; totum. in 1 ¶ Propoſitiones 6 1 ¶ Gemetrica roſa:eidem medio circulo/plures alios. 8 3 le cantes circunſcribit 1 1 ¶Vt in ſuperiore roſa/ ſex circuli b.c.d.e.f.g interiori circulo a circunſctipti lunt ennd en 4 ¹ et ſeinuicem ſecantes.* 3 ¶ Omns circulus:ſex ſibi equalibus circulis circunſcribi poteſt.. 111 ¶larius intueberis/ quopacto queant eidem circulo dũ 111 taxat ſex circulu eidem equales citcunſcribi:ſi exteriores. 1 circuli ſine ſectione/ circa medium circulum fuetint di⸗ 6 1 4 ſpo ſiti:et ſeinuicem et medium circulum contingentes. ¶ Sit enim circulus a cuius circunferentiam ſemidya⸗( metriſpacio:diuido in ſex arcus equales/ punctis b.c.d.e.I f.g. Et a centro a/duco per eadem puncta/ ſex rectas E hneas:equales totius circuh dyametro. Deide ſuper ha u rum rectarum extrema:duco ſex circulos/ circulo medio ſ a equales. Glarum eſt quomam hi circuli/ nulla ſe ſectiõe ſt partientur. ſed erunt et medium circulũ et ſeſe contingẽ⸗ m tes.totumq; ſpacium quod circunſtat a cireulum ambibũt w Eruntqʒ hi feptẽ circuli:vt geomettica roſa. Intereſt eni ſ ꝙ in rola:extremi citculi etfeſe mutuo et circulum mediũ 6 prementes condiuidunt/ atqʒ interſecant. Hic autem in⸗ 8— commicantes ſunt ſeqʒ contingentes. ¶ Et huius propoſitiõis ti Aſſurrec⸗ archana doctrina ac eleuatio mentis:myſterium promit crea ſ ctiomẽtis tionis vniuerſorum.que ſeptem diebus perfecta fuit/ atqʒ abſo luta Cauſam ſimul exprimit:cur ſeptima dies requietionis diuine dies eſt:qua factũ eſta deo nichil. Sex vero primi dies tuottedi 1 ſint diuini totius operis tempus ac menſura. ¶ Vnde fit vt totius planiciei/perfecta plenitudo: ãguli 1 ½ ſit ſeptem circulorum equalium. 3 ¶ Nam medius circulus et fex extremi:totam occupant ſup⸗ 5 fciei plenitudinem: Fandem tamen plenitudinem ambit oc? cupatue circulꝰ vnus. Ambit enm omms circunferentia: vni —— — — —— — ———— — ———— Ma. ro. 81 nerſum ſpacium/ quod circũſtat eius cẽtrum:id eſt quattuor rectorum angulotum ſpacium? In geometrica roſa:circuli oppoſiti: minime ſeinuꝰcem fecant. d Eiculiin roſa oppoſiti funt: qui dyametto diſtant. Vt in ſuperiore f gura circuli bete c et fꝛd et g. Hi eniu duo et duo⸗ conttapoſitiſunt et incõẽmumicantesſeq; commgũtin pũ co a medij circuli centro. 2 1 ¶ Duorum circulorum regularis inter ſectio:fit fecundum tertiam circunfe rentie vtruſq; partem. ¶n precedentis roſe figuraicirculus a et eircuꝰ bꝛ ſeſe tertia partecircunferentie ſubeunt atqin terſecant. Nam arcusc a. g: tertia parseſt circũferentie circulib. Arcus vero c b gꝛ tertiã ꝑs circunferentie circuli a. Et ita de ceterisdicas · Omnes eni equa les circuh/ quorum vniuscenti um eſt in circunferentiaalterius: tertia pante circunferentie ſubeuntſeſe atq́; interſecant. Nam et recta hnea/ que mutue eorũ interſed ions copulat pũcta:la⸗ tus eſttrigoniyſopleuri/ vtriq; circulo inl cribẽdi: vt lineac g. ¶Geonetrica roſa/quantuncumq; per circulos au⸗ geatur:ſemper exagonam fguram ſeruat LInchoat enim omms roſa/ diuiione interioris/primi et medi circuli in ſex partes equales: menſura etlongitudine ſemidyametri. Inſcripto enmexagono in interiore/ me⸗ diouecirculo:eiuſdem exagoni/ anguliet verticalia pũcta: extremorum citculorum fiunt centra. Seruant igitur extre⸗ micirculi primo! atqʒinterioricirculo circũſcriptijfiguram eandem:quam etfuã ipſorum centra in interioris et medij circulicircunferentiadeſignata. IProducanturigitur ab a centto jperſex puncla b ẽ defgiſex recte jaduſqʒ extremo rum ciculorum circunferentias.quibus citcunferentiis oc currant in punctis. h.i.k.l.m. n. Manfeſtum eſt ec nouiſſi⸗ ma ſex puncta/diſtare regulanexagono. queme ductis ſex lineis abf e: ern eſq; quopacto gemetrica rOlã eXagO 6 8 8— ncunc augeatur ſeruabit Rguram. - circulos equales eadem ſemidymetro commu ₰ cõmunicant ſemidyametro a et b:Identidẽ etcirculus aet circu c. Similiter circulus b et circulusc. Ftita de ceter1s dixeris. ſLota eltvnaqueq; rola:quotquot habet in ſingulis laterib us ciclos. ¶ Fadem de roſa/ que et de poligonijs arithmeticis figuris funt dicenda. Arithmetica eni omnis poligoniatin ſua ſpecie cenſetur tota:quotquot habet in latere vnitates.Ita et roſa/ tota eſi in ua ſpecie:qnotquot in latere quolibet geſtat circulos. ¶ Vncũs enim et per ſe ſcuptus circulus ꝛeſt prima roſa.ſicut et ipſa vnitas: eſt omnis prima poligonja. Quevero ſeptem circulis conſtat:roſa fecunda eſt· Habet enim in quouis latere ciclos duos. Fius enĩ latera fũt bc. cd.d ee f. f.g· Tertia roſa:tribus circulis/in quolibet latere perficitur. Quat ta in quouis latere/ quattuor habet ciclos: Et ita deĩceps. ¶ Diſpoſitis cõtinue ab vnitate ſenario& ſenarii multiplicibus/hiſqʒ ſimul iunctis: ſurgunteontinue roſarum omnium numeriimpares primi. ¶ Exſuperiore libro /de numeris perfectis: conſtat omnes ſenarij multiplices collectos ab vnitate eficere numeros jmpãres primos. Hi autem iinpares primi:ſunt continui roſa⸗ rum omnum numeri. ¶ Roſa enim primã vnitas eſt/ vnulue circulus. Roſa fecunda:ſeptẽ conſtat cichs. Circunſcribit eni prime roſe/ circulos ſex. Tertia roſa:ſecundam roſam duo⸗ decim circulis tranſcendit. Quarta /tertie:circulos ocodecim ſuperaddit. Et hocpacto pro Roſarum Senarſumultiphces L⸗ cede ſequentem ſenarij multiplicem prioribus roſis ab vnitate ſimulfumptis adjiciendo aumeri Roſa üm mmefllnpares prinu 1 Fn— E „ Proferes euun rolarum omnium nũmeros· Prima namq; roſa/ vnco conſtatcircu ch 2 ptem. Tertia decem et nouem circulis. Tuarta circulis ſeptem etttigin. ſr n Roſarũ oĩm nũeri/tribus tm̃ nũeris finiunt᷑: vnitate ſenario ac nouenti 5 Uprima roſa Iſecunda ytertia i⸗ qui numerus nouenariofintur Quattaʒy ꝛquein a v edit. Quita ð1q̃ reſolunti 1. Ft ita deiceps:expiere cũctas rolas deſinere lustĩ ub LSumptis continue quiq; roſis:ab extremis ad mediam/ earum fines eti n ordins. 75 7 CDe roſis et roſatum numeris idem cenſemus iudicium. Nam roſa geometrico modoye cculos: Arithunetico vero modo per fola centrã ipſorumue circulotum ynitates pingiu „Sumãturigit: quiq; roſeſiue xoſarũ nũer. y9376l.Haritprimà et? ltima finiuntun 2 vntate. S ecũda et quattã⸗ ſeptenario. Tertia acmedia nouend 1 Ab extremisigiturtolu o ad roſam mediam: hic metatum eſt ordo 1.7.. Et in ceteris idem contingit. in ro Hn 1 ¶Snũerorũ rolarum oĩm/ note ſimul mũgantur:dempto quotiẽs poteſtab eis nouenario/relinquentur cõtinnẽ hi nũeri.i. et rurſũ.i.?Eitadeicep. ¶ Prime due roſe ſunt vnumet 7 àt; in has duas cuncte reſoluuntur ac redeunt. Namu tie role que eſt 19 note ſimul fũ Recuolutiones i1 S pte: nonenarie fubſrackoni Role ELZ 6 2 reſiduam faciunt vnitatem.Id et factitant/ quarte roie Jueet 37 figure. Qumnta autemiòꝰ aque eſt51 ũcta ſibimet ſeptenatium gi gnit · Sexta rurſum et ſeptima/ nouenario ſubla⸗ to:vnitatem faciunt reſiduam. O ctaua relinquit ſeptenarium. Et ita conſequentet. ¶(¶ Cõtinue roſarũ oĩm numeriſab vnitate ſimul ſumpti:naturales aſſiduoſu cubos ab vnitategignunt. cHec conſtat ex libro perſectorum numerorum. in o 0 v 0 68 6 o 6 5 6 6 6 o 5 0 quo oſtendimus · quopacto cõtinizb itate lenatijmultiplices:nũetos gi nũt primos.qui rurſũ ab vnitate ſimul fũptinatu les continuoſue cubos elici nr. Hutuſmodienim numeri primi⸗ qui contiuuis lenann mult 3 4 plicibus ãh vnitate procteantur funt rolarum numert.* 1 Koſarum numer 61[ 14 Egntinuicubi[ 6 F6 3— 1 ¶ Dato cuiuſuis exagone roſe ſatere totiũs ſummam repete 3 ¶ Ducdatum latus in ſeipſum:et in numerum eo proxime minorem: piumq. 3 z noöreiniduc iterum in feiplum et ex tribus productis numeris:totius roie numerus ackn⸗— * 3z ma coaleſcit. Ductus enim binarius/ in ſe: gigmt quattuor. P uctus deindeinv nigin⸗ duo. Vnum deniq;ʒin vnum⸗ prolert vnum. Vres autem producti · l lecunde mam id eſt implent. Sinuliter ternarius in fenoueim profert. Idem in duo 6 vero in ſe /quateuor gignit. His autem tribus prolatis⸗ ſcilicet 5.6.: tertie col. ſumma/ cuius latus tria. Et ita ex cuncto propoũto latere: ꝗfacillime totius roſelciu 4 CVnde manifeſtum eſt omnem roſam: ex duobus proximis qud⸗ altera parte longiore/ medio eorum pr oportionabili elſe compolum- — — CNam ad eliciendam totius roſe ium uadrati 6 nn n:ducuntur proximi numeri am⸗ QV Quadta: po in ſeipſos:et alter in alterũ. Qui au tem amporum in ſeipſos ductu naſcun tut ſuht proxi quadrati. qui vero alte— zius/n alterum ductu profertur:eſtal— 6 Alera ptelö.* Dupus Dupluse un ſ en ſu iſi teraparte longior/ vtriuſq; quadratimedius ptoportionalis. Cuiuſubet roſe dyametrus mediuſue numerus: eſt impar/ conſtans ex⸗ eiuſdẽ roſe latere· etnumero proxime minore— ¶ Cuiuſuis roſe dyametrus/ mediufue numerus:eſtlinen inroſa maxima/ oppoſitis eꝰangulis diſtenta. inqna piu res ſũt circuli at; vnitates: q̃ in alia quauis eiꝰ linea. ¶Vtin fecunda roſai que ſeptem ctreulisconſtat linea j media/totiuſueroſedyametrus: ea eſt in qua tres vilun⸗ tur circuli. Vtlinea ba e/ autc af autd a g.linee autẽ bi⸗ nis diſtente circulis/ ſunt eiuſdem roſe latera:vtbc.cd.— de.ef. fg. gb. ¶ Tertie autem roſedyametrus/ mediuſue numerus: quinqʒ ciclis diſtẽditur. Quarta roſa:ſuam dya metrum ſeptem circulis ahſoluit. Et ita deinceps. ¶Adde etenum cuiuſuis roſe lateri/ numerum eo ptoxi⸗ 6— me minorem.: et proferes totius roſe dyametrum medi⸗— umue numerum. ¶ Omnis roſa conſtat ex medio ſuo numero et ſui lateris duplo:et duplis eorum nũerorũ/ quotquot ſunt inter eius latus et mediũ nũerũ intercepti. ¶ Secunda roſa ſeptem circulorũ:cõſtat ternario et binarij duplo/id eſt quaternatio. Eũ eĩ ternarius/ mediuseius numerus: Binatius autem eius eũ latus. ¶ Tertia roſa ſcilicet 19c5 ſtat quinario/ medio ſuo nũero: et ternarij ſui laterisduplo/ id eſt lenario: duploq; quaterna Mediꝰ nu. rij/ id eſt octonario. Eſt ei quaternarius: quinario atq; ternario interceptus. junctiautẽ.6 3 et Snumerum decemnouẽnalem conflant. Et ita in ceteris perge. 3 ¶ Continue roſarum omnium/ ab arithmeticis ex agoſis totis eiuſdemue 4 — 3 denominationis differẽtie: ſunt proxime minoris denominationis quadrati. vent nmn ¶ Vnitas eſt et roſa prima:et Arithmeticus exagonꝰ primꝰ.Roſa ſecunda ᷓ:fecũdũ exa. Medis nu. gonum 61 primo ſupat quadratoid eſt vnitate. Tertia rola 19 tertiũ exagonũ 1 quadrato 5 fecũdo: id eſt qᷓternario ſupat Quarta roſa 3y: eodẽ pacto FEvagonü qugrtü2S/tertio qua 3 4 19 3 drato 1deſt nòuenanio trãlcẽdit Rt hoc pacto in cereris dicdumrofis? Arithmeticiexagoni[1 16 1 28 4 66 ſ TLaterisdi- ¶u ibet role additus proxime minoris denominationis aſtera parte lon giorquadratum gignit cuius latus eſt amborum latus. C Altera parte lõgioł/ vt materie et ineqjlitatis nũerus:ceteris poligoniis/ an gularibuſue f uris dillimilis reperit. Nã regularespoligonie:in choant oẽs ab vmtate /ſuoue pricipio co herent. Pſt ei vnitas:in q̃libet regulariũ figurarũ ſpecie/ pria· At altera pte lõgior/ vtiequa lis et cunctis diſſimilis:primus ab vnitate deficit /nes ſuo coheret iitio. Inchoat eĩ a binario ¶Primꝰ igit᷑ ꝑte altera Iõgiot/ẽ binariꝰ. Nã totꝰ dicit᷑ altera pte lõgior oĩs:quotquotĩ mino re latere geſtat/ chtinetue vnitates. Habetaũt hinariꝰ/ĩ maiore ſui latere vnitates quas:in mnore vnam. Addo ſecũde roſe/q̃ eſt ſeptẽ:primũ altera pte longiotẽ binariũ. gbus ſurgit nouenariu s/q̃dratu s tertiꝰ. Deide tertie roſe 19/ addo ſcm altera pte lõgienẽ bꝰ fit 17 quitus q̃dratus.cuiꝰ latus quiq;/ẽ amborũ latꝰ ꝛid ẽ ex amborũ cõſiãs lateribꝰ pi ario/ atqʒ ?nario. Quarte quoq; roſe 37/ additꝰ 12/tertiꝰ altera pte lõgior:gi gnit 9 Meptim ũ quadra Cuius atus ſeptẽ:lateribus amborum 4 etz/coaleſcit. Et idẽ deinceps accidit Rolrum numeri Parte altera 1õgiõreẽs 5 2 Cuadrãti — oim atera:ſũt neriſq nůeror proxe Ininorẽſẽrric tiplicium ſunt ꝑtes:a ternario et cotinuis ternarii multiplic ibꝰ denoĩate. 1 WOſtendimus prius continue roſarum tiumeros:eſſe vnitate ſenatio/ aefenn 1 bus muiores. Qmnium autem roſarum latera:ſunt continue huiuſmodi n nulpl 1 um /roſis proxime minorũ partẽs denominate a ternarioꝰ eiuſq;ʒ multiplcidu! ul ici⸗ S enim roſe ytlatus eſtbinariꝰ/ qui ſenarij ẽ pars tertia. Tertie roſe 19llatus tern ecunde proxnne minoris numeriſenarij multiplicis:id eſt decumioctaui ꝑs eſt ſexta Auseſ: qu 3latus eſt 4. Jui proxime minoris numneri z6/ pars eſt nona. Quinte roſe n quem numeri so/ conſtat duodecimã eſſe partem. usei Etita conſequenterireperies ſecũdum ternarij multiplices:cuiuſſibet roſe latus in 11 o proxime minore et ſenarij multiplice ſumi. ¶ Et ex hac propoſitione elici oiei 111 cuiuſuis role latus. demptã enim a totius roſe ſumma vnitate reſidui ſeninu i 11 cis pars: aut ternario/ aut tẽrnãin] denominata multiplice:totius eſt roſe latꝰ. pra pl⸗ a 1 1 Aut ſexta: Aut nona Aut duodecima: Autdeciiaquinta. Et ira deinceps.. 1 Seratilmutiplices 6——15— 3— 0— Kolarum lãtera Pãttium denominationes 3 6 2 z ¹ ¶ Fergeometricam roſam/ liquet propPortionem circuſi ad inſerptumi exagohumtferme eſſe vt 13 ad: Ad inſcriptum vero yſopleurum:tia 3 FetVnam ſecundam. ¶ Fiat circulus a:rola abſoluta/ atqʒ perfecta. Dicitur enim roſa perfecta:quando inene * abſoluta omniscirculorum ſectio. Et autem abſoluta fectioꝛquando circulus eiusonns 1 in octodecim partes eſt ſectus/ atq; diuiſus. WDiuidatur enum citcunferentiu circullaunſer partes equales /ſpacio femydiametri:in punctis b.c. de.f. g Et ab his punctis: complen totius circuli a in octsdecim partes equales ſectio Heei partes/ erunt aſpectu et curuitatè diſſimiles. Quedã eteni— junt concaue:que totius roſe foha nuncupentur. Relique—— vero conuexe funt: que dicantur foliorum aut tlorum in⸗ terualla. Eruntq; in toto circulo a vbi roſa fuerit abſolu⸗ ttaduodecim foliz · Sex a centro ad circunferentiam extẽ( taſcilicet a b.a c.?⁊d.a e.a f.et a g. KReliqj vero ſex/ ad circũ 3 ferentiam ſcilicet beicd. de.e fIg. In eadem antem roſa erunt et ſexfoliorũ int᷑ ualla:ſcilicet à bc.a cd. ade.aef. a † ſ gret a gb. erirq; totus circulus a ſectus in octodecim par⸗ n tes. In duodecim folia Inter ſe equalia: Et in ſex foliorum interualla/ pariter nterſe equalia.( ¶Vbi auteimdemonſtrari poſſer foliisequa eſſe eorun in terualla: conſtaret totum circulum a/ ſectum ãtqʒ diuium eſſe:in 18 partes equales · et proportionem eius: ad in⸗ 3 i ſctiptuin ſibi exagonum:eſſevt 1vad 1. Nam perficiatur t exagonus/ bc d efg manifeſtum eſt lun ulas ſex quein⸗ tertotius circuli circunferentiam et totum exagonum re⸗( hnquuntur:eſſe vttotius cit culi/tres decimaſoctauas.que vero intra exagonuniſuperant; eſſe vt eiuſdem d ecumaf⸗ l octauas quidecim. P emonſtrata igitur foliorum et inter ualiorum equalitate: eſſet circulus àd inſcriptũ ſibi exago numivt1s ad 1 d eſt leſquiquintus. Ad inſcriptum vero yfopleurum. vtiS/ady etx namn ſecundam. ¶ Fat enim in circulo a yſopleurus b df Manifeſtum eſt etrayſopleurum quod relinquitur eile nregrà folia fex. et dimidia folia dentidem ſex:et dimiia interualla ſex. que ſimul ſunt vt decemdecime octaueꝛet vnus ſecũda dmidi quod vero fuperat et clauciturin yſopleuro:ſũt folã integra triã folia dimidiat inrerualla fex.que ſimul/ funt vt decime octaue ſeptem:ety mus dimdia „ um ¶ Deceteris roſis. — D ſimilitudinem exagone roſe contingunt et in omni poligo⸗ X niarũ figurarũ ſpecie:et arithmetico etgeometrico modoroſe. ¶ Hactenus de exagona roſa:vtroq; modo et geometrico et aritlimetico fumus locuti. Geometrica enim roſa fit per circulos:aut ſe cõtingentes aut ſecantes. Arithmetica vero fit per vnitates et ipi orum circulorum centra: de quibus:vt et de circulis/idem eſt iudicium. Nam et circulorũ et centro⸗ rum ndem eũ numerus. Nunc autem oſtendere volumus/ quopactonò mo do inter exagonos:ſed et ĩ omni poligoniarum ſpecie/ vtrouis modo et arithmetico et ge ometrico/ contingant roſe. Nam partitione circunferentie circuli in quotlibet partes equã⸗ les complebis in vnaquaq; ſpecie/ geometricã quãtãcunqʒ volueris roſa m: cuius numerus eſt arithmetica roſa. ¶Sit enim circuli a circunferentia: in equales partes tris diuiſa pun ctis ce g. ducãturq; recte a c/a eag. Et cẽtris ce glearũ lõgitudine⸗ ducã⸗ S tur trescirculi.hi tres/ cum medio circuloa:geometricã roiam trigonã im plẽt/ in fua ſpecie ſecũdam. Habet enmin quolibet latere:circulos duos. Prima autẽ trigona roſaieſt circulus vnus. Secunda circuli quattuor. Ter tia circulidecem.Superat enm ſecundam tertia:circulis ſex. Quoautem/ pado ĩ ſingulis ſpeciebus/ contingant Koſe:ſequentibus propoſitiombs 5 ſumꝰ explanaturi. ¶ De trigona roſa. ngende trigone Geometrice roſe:modum explanare. Geometrica roſa/ in ſpecie trigonorũ prima:eſt(vt diximꝰ circulus vnꝰ. Secunda:circuli quattuor.que quopacto fiat/ in ſuperiore propoſitione do⸗ Sſcuimus. Tertia autem eſt hoc pacto deſcribenda. Protẽdantur quãtũlhbet h centro/ a:linee ac/ a eet a g. que ſecunde roſe circulos c.e.g ſegent in pũctis h.i.k. buncta vero interſedtionis trium circulo⸗ rum c.e.gſint bd f. Facio pũcta h ikcir⸗ 2 culorum equaliũ centra. Similiter et tria puncta bd fꝛ de⸗ ſcriptis circa huiuſmodi centra/ equalibꝰ circulis.eritqʒ ex decem equis circulis: abſoluta Geometrica Roſa trigona in iua Ipecie tertia. Et eodem modoquartã/ quintã et cete am extremorum circulorum ſectiones/ tarum a c/a e et a g:fiãt poſteriorum circulo; Geometrica trigona Roſaſquotcunq; circulis augeatur: yſopleuri trigoni ſeruabit kiguram 5 LE precedenti figura/liquet tria puncta c. e. gꝛ in circunferentia medii circulia/trigono diſtare ylopleuro. Identidẽ et tria puncta h.i.k. que ſunt vt ſecunde roſe an guli· Et ita quã⸗ tis circulis: increſcat trigona roſa: nuſqᷓ ab yſopleuri equalitate ac norma deficiet. ¶Trigonas arithmetico modo deſcribere roſas. ¶Peſctibatur(vt prius doeuimus yroſa eadem geometrico modo: per aut ſeſe contin gen⸗ tes/ aut ſecantes circulos.quorum centra punctorum notulis/ atq; vnitatibus deſignẽtur. Conſtat horum centrorum numerum:eſſe trigonam roſam/ modo arithmetico ſius vnita⸗ tibus explicitamiatq; deſcriptam. Erunt enim hec centra/ equaliter abinuicem diſtantia: et vſopleuritrigoni/ compleckentur fi gurã. In pingenda autem arithmetico modoi tti gona roſa: circuliinuiſibiles ſunt faciendi/centra autem eorum viſibilia. ¶Si ab vnitate/ numeri poſt ternarium /ſeſe ternario tranſilientes ſimulſu- mantur:ſurgent continui tri gonarum roſarum numeri. ¶Prima trigona roſa vnitas eſt. Sẽcunda quattuor/ conſtans vnitate et ternario. Tertia B. 1 * meticode⸗ ſcripte mo⸗ do. 1 * „ ———— ————.— — ——— —— — — — ——— ——— decem:conſtans vnitate:ternario et ſenario. Quarta 9ꝛtertiam/ nouenario ſuperãs.Ft it quotiens priori roſe trigone ſequentes ternari multiplices aggregaueris:cũctas tr gonas 1 roſas ehkcies. 10 Fernarii nuiſciplices aß vntãte 1 3 6 2[11 1 ſið Friagonarum rolarum nüeti.[[10[19[31 46 ſ6 85 ſ Propoſiti trigone roſe ſateris:totius ſumma eit inuettigan qui par fueritymedietatem:duc his erum petite totius roſe in binarium:quo ductu/nã in eundem ternarium fitq; ſcitur fenarius· Dein binarii medietatem ¶ Duc propoſitum latus:in numerum eo proxime minorem. deinde vtriuſuis in rehquũid eſt in imparem:et productis ad fumma conſurget. Vt propoſito ternario latere da. tertie trigone roſe numerum gi gnit/ atqʒ implet. Et hoc pacto in ceteris procede. — (eius ſeilicet de vnitatẽ H atere:duc ternatium id eſt vntatem duc eo ductu ternarius. qui cum ſenario/ addita vnitate: denarun De tetragona roſa. —— Bometrica roſa tetr agon pingenda eſt. bartior circulum a/mn quattuor partes equalesipunctis bcdie quh Tetragone p E ircunducto circulos quattuor:longitudie femidyametti a b. Hienin roſe Arith Vnattuor circuli/ cum circulo primo:eandem tetragonã roſam geome⸗ ico modo complent. Prima namq; tetrago 1 na roſaſeſtcurculus vnꝰ. Secũda circuliquiq;* * S rertia autem ſecundã octo citculis tranſcẽ⸗ 7„ ait. uãrta certiam circulis duodecim b g * ¶ Fadem tetragona roſa: eſtet arithmetico modo 2 3 explananda. icã t trag amroſam. erũt enim 13 ¶Deſcribeſvt priꝰ)gegmetricã tetrãgonan 6 „„„ erus centra:arithmeẽtica tetragonã rolã. quẽadmodũ ſuperus. W „ detrigona roſa docuimus- ſeſ⸗ ** CSnumeri ab vnitate poſi quaternariũ je— ** ternarioſuperãtes coaceruatifuerint: omnium tetra⸗ Onarum roſarum numeros elicient. exmii⸗ *„ Sicut trigonerole conſtant ab Vnitãte/ternãri multiplicibꝰ: it et tetrabone „*„ pſicibus quãternarij ab vnitate fumptis. „„„„0 uaternatij multiphces[1 15——65ſiz K uiuſibettetragone role:dyamettus eit impar. ganet — nitates. Eus vero dyam„ „„„„ Secunda tetra gona roſa: duas habet in laterẽ v neeCuarelepten diun vmtatibus diſtẽta. Roſe tertie Dyamettꝰ: qunqʒ habet vn S 2. roximis quà 5 3 ¶ Omnis tetragona roſa:eonſtat ex duobusp 4. Terta ijſeitun dSecunda tetragona roſaʒ: cõſtat lecundo et primnouꝰ 6 S dratis! 96& 16 cõflatael 8.& tertiũ quadratos:ʒ et ↄclaudit. Auãrtã 2tettio et quãtto4 5 ſ 13 3 Koktetratone L311— S am reperire· IPropoſitò tetragone roſe latere:totius ſumm: F n epin n — Lwoſitum latis in ſeiplum:et numerum eo Proxime ² 3 Piee ne roſe ſumma conſurget· productis quadrãtis ſimul mncis totius tetragone TOler finiuntur..ſ3h ¶ Contmue omnes tetragone role:lus— ehnen fintug · Qu + ¶ Prima tetragonà roſa 1:Secunda. Tertia 13 que trta delucepe⸗ 2:in quinatium redit. Quinta Piꝛin vnum reuoluitur: t. ⁰ — Depenthagonis roſis a roſa eſt deſcribenda ¶ Eometrica penthagon Cdit cucunferentia ciculiã: ſectain quinqʒ Part es equales: puntis b.ode —— — Ma. Ro.* Fantqʒ; circa eadem pũcta/ longitudine ſemidyametri: quinq́ʒ circuli· Hiigitur circulicum circulo primo/pen⸗ thagonã roſam figurantſecundam:ſex circulis cõſtan⸗„ tem. Prima etenim pẽthagona roſa: vnicus eſt circulꝰ. Secunda circuli ſex. ¶Penthagona rola/quantũlibet aucta: pen W thagonam figurã ſeruat. metice⸗ ¶ Nam quo ſe labent ordine/quinqʒ puncta b. c.d.e. f. 1.—„. 5 1 in circunferentia circuli a:eodem et circuli omnes ecũ N o di et extremi feſe habebunt.S eruabit 1git pentliagona 6 ois roſa:regularis penthagoni figuram. 3—— ¶Pẽthagone roſe arithmetice:ſunt figurãde. 3 ¶ Superioris roſe cẽtra/ atqʒ vnitates: pẽthagònã arith⸗ meticã roſam exprimũt.quẽ admodũ etde ceteris roſaꝝʒ peciebus/ dictum eſt. Q u enum quadratas nouerit pingere roſas: is et eadem lege/ penthagonas noſſe debet. 4 ¶ Continue ab vnitate/ quunarius et quinarii multiplices coaceruati:penthagonas roſas gignunt. ¶Scut trigone roſe ternarii:tetra gone Vero/ quaternarij multiplicibus ab vnitate oriuntur:ita et penthagone/ continuis quinarijmultiplicib„„„ ab vnitate ſumptis.vt fubiecta figura pandit.„„„ Qumarn multiphces 20 125 30[4ö Penthagone roie 16[16 31 31 26 106 7 1 5(¶Omnes penthagone role vnitate]aut ſenario finuntur. CPrima penthagond roſa 1. Secũda. Tertia 16:ui ſenario finitut. Qu tatem redit. Qumta; trurſum vmtate finita eſt. Erita conſequenterꝰce thagonas roſas: alternatim proximas duas/ in fenarium:et ſequentes vnitatem reuolui. 6( Dato latere/ cuiuſuie venthacenb rene.. 4 0 latere/cuiuſfuis penthagone roſe:totius ſummã reperire. 1 05 1meI 5 ½5 Dro pPpPypr 8 — noremet vtrumq́; duen ſeipſum. Deinde 5 „ 6„ 6„„„„5 arta ʒr:que in vni⸗ 8 3 peries omnes pen⸗ 16 proxmas duas:in † 3 4 2 Umernm 1e pyrpP rn iieMPTOPOiltO Iatere PrOXIme: 1 1Cer — eius medietatem:eu icii 1 K 2 Jt 1 umpaãr fuerit⸗ in medietatem paris.et ꝓdu⸗ uio latere:duco quattuor in ſe/ qui gi guit h litp inlemet quo nouenarius accreſcit. Poittemo g aternari me e 2 7 in ternarium/furgitq; ſenarius.iun et bitrium: duco Slchlenarus iungo deniq; productos:I6. g. et 6. dui ʒn conflant/ quarte J—„ 44 3 nerole numerum. Ftita in ceteris faciendum. Pe en eit onem penthagonamroſam: eſſe compolitã/ ex 3— ddi atis:et ti[gonoſcum HMOre quadra torumtoto. cku duorum proxmorũ numerorũ in ſeipſos: ꝑigniuntur r ⸗ 4—* DU UT D XII 13 3 3 1 veto medietatis vniꝰ eorũ in alterũ: i 3 5 F S duo dratorũ.Is aũt trigons:cũ d 10 b0 ns tot quotus eit minor qua⸗ e gonicu uobyduadratis/penthagonã gignit roſam.cmniũ enum proxi⸗ merohe: medietas vniꝰ/ ducta in alterũ:tr gonü gigmt. Vt quarta pẽthagona roſa as durtoet tertio quadratis:ſcilicet 16 et et lenario tertio trigono. St thagona roſa hactenus. hea gonã aũt roſa: prius ſumus locuti.q̃ ſola vera eſt et preſtantiſſima roſarũ S Nã lex circuli equales eundẽet equalẽ circulũ cõtingẽtes:rotũ eundẽ circunſtãt/ vcuũ relinquentes nullũ. ¶Que aũt roſe ſunt infra exa gonã:ſciicet trgona tetagona et pẽthagona: imperfede ſunt.et ahqua parte circa mediũ circulum inꝰnes/ ac vacue· Nam ettres et quattuor et uinqʒ tantũ circuii: pauciores funt/ ꝗᷓ ad me⸗( dii circulſufficiãt ambitum.¶ O ue veroroſe hexagonã roſam fequuntur. vt he. ona/ octogonã et cetere/fecundũ omnium poli goniarũ ſpecies: ſunt habundantes. N pi res 5 ſex circuli equi: aptari nequeũt eidem citcuio medio/ ſineſectione ſeinuicem contingentes Attamen et heptagonarum et octo r Sonarum et ceterarum quarumcunq; roſarum r 6 ros:eadem coaceruatorum multiphcium lege elicies. — — — ——* —— —— — ——— —— ——— zt*.—— S 2222eE ————————————— Cab vnitate nãqʒ ſãpti ſeptenarii multiplices: heptagonas gignũt tolas. Odonati mu, Septeãri muſtiplices. 1[Z 14[1[5 BTLT 4— Kol ſeptagone 1 13 22 3[Z1 106 148 ſ17— Sconari muſtiplices. 1[8 116[24 132[40[†8 ſ6——— Octogone roſe[1 ſ9 ſ[+9[S ſ ſ ſ—— tipices ap Vnitate/ocogonas. Et hoc pacto deinceps. I Vnde mamteſtum eit Hepta⸗ nas roſas poſt vnitatẽ:eſſe alterna ſupputatione aſſidue/ duas pares et duas umpares Ox gonas vero roſas/ omnes eſſe aſſidue impares quadratos. vt liquet ex ſupenorefigura. ¶ Porro contingit et in omni roſarum ipecie/ perinde atqʒ et in cũctis arithmeticis pol 0 nijs:erigi pyramides trigonas⸗ tetragonas /penthagonas exagonas. et ita fecundumon, nem ſpeciem.que ſimilium eiuſdemq; ſpeciei roſarum coaceruatione ab vnitate/ gignun tur. Sunt enim arithmetice roſe: noue quedam/et inſolite poligoniarum ſpecies:ceteris 4 quo pacto veriores ꝙ cetere deſcripte per ſuas vnitates: centro/ mediaue vnitate cʒ⸗ ant. Omnes autem roſe centrum poſſident/ ac mediam vnitatem: a qua inchoant cetet Krithmetice poligonie— centro carentes 5 3*„„ 6 6 rihtmetice roſe cen„„„5N trum poſſidentes. 2„„„„ ſ„6 5] „„ 6% et extremas iili circunſcribentes. Padem quoqʒ lege/ in qualibet roſatum ſpecie:con⸗ es cubos/ columnas et parallella corpora/ quecũqʒ ex Arithmeticis poligonijs:perſingilu ſpecies ſurgunt/ atqʒ erguntur. Sed dehis hactenus. ¶Lbelli mathematica rum roſarum Finis Anno humane ſa lutis 109 la⸗ nuarii o cta ua. CCAROLVS BOVILLVS STVDIOSISSIMO VIRO PETRO DE 60R Ki1S DOCTORKIMEDICO. T 1 Geometricum introductorium/ dudum a me emiſſum ſtudioſiine ir:libellum vnum de Mathematicis corporibus contineat:uctamenl⸗ ber/ plura de iiſdem corporihus diſſertans: altius eorum naturas peiqi⸗ S rit.docetqʒ quo pacto eadem corpora ſtruenda ſint. Et prelettim ex quot et duarum planarum figurarum an gulis: ſolidi eorumanguli w atq; conſurgant. quod profecto in trinitatis numero: haudine mj. comnpletur. Nam trium duntaxat primarum figurarum TrigonQu⸗ 14 ti et Pẽthagoni)plani anguli/ ſolidum angulum procteãteuguuin corporum prouentui ac generationi adaptantur. Has ergo planorum angulorum— tes eorumue ad ſolidorum angulorum procreationem: naturales ra tionhi muſiibet item regularis corporis numeros:et alia paucula /libellus hic diſcutit: uetn⸗ tum pari beniuolentia ſuſcipe: qua te proſequimur. VAL-E. „ N — 3. — ¶Caroli Bouilliſamarobrini Liber de mathematicis corp ↄribus: Ad ſtu⸗ dioſiſimum virum/ Petrum de gorris medicine doctorem. i —— F ulare corpus:eit quod vndiqʒ equis/ ac ſimilibus ſuperficie bus/ baſibuſue clauditur. CHec difſnitio de regulari corpore angulari/ eſt intelligenda. Nãſphe⸗ ra/ regulare quidem eit et vniforme corpus: vnca tamen illã ambit⸗ clau⸗ ditue luperficies. Angulare autem corpus:pluribus ambitur et contine⸗ tur baſibus.perinde atqʒ plana angularis figura/lineis pluribus. Ciculus autem/tantum hinea vna clauditur. ¶ Sicut enim plana figura/ primaue . angularis ſuperficies⸗ tribus excepta eſt lineis: ita et neceſle eſt. angulare corpus primũ/duattuor eſſe diſtẽtum ſuperfi⸗ eiebus. ¶ Et quẽadmodum duetantumrectè 4 3 linee/ ſuperficiem claudunt nullã: angulum tamen planũcõficiũt: ita& tres tãntum pla⸗ ne ſuperficies angulare corpus efficiunt nul lum:gignunt tamen folidum angulum/angu Cʒᷓtxnt. laris corporis initiuin. Id igitur augu are cor⸗? pus:regulare vmformieq; cenſemꝰcuuus baſes cuncte/ etequa les et ſimnles ſunt. vt aut omnes trigone ãut omnnes quadrate: aut vniuerſe penthagone. x oppohtoautemi tegulare corpꝰ cuius aut inequales dut diſſiuules fuerint baſes⸗ Propoſitiones 5 ¶Angulare vniforme corpus eſtequiangulum. ¶icur ita et ſolide vniformes atq; 1 k 1cüt viane reg ² 2—. S S regulares figure jut et equãlium baſiũ et equalũ angulorum. uodenmn eit atus/ in pla ms hoc in ſolidis baſis appellatur. kt quodin planis eſt planus [ohdus angulus eſſe comprobatur. Et ſicut planarum regui gulares figure/ſunt equilatere et equtangule Q1 angulus: hoc idemin foh⸗ arum figurarum ſpecies/ ex planorum an gulotum diffenentia colhguntur non autem ex varetateac differentia la⸗ — eularum figurarumſpecies haud ex ſuarum bſium ac, luperfi⸗ cietum differẽtia variantur.ſed ex ſohdorum angulorũ varietate plures ciſe colliguntur. pecies folidotum angulorum?deo lunt et tantum quinq; uia enim iunt tahtuu quinq; ip ſpecies regularium corporum. b ¶ Tantum etribus planis angularibus figuris trigonoitetràgono at; pe⸗ thagono:regularia conſurgunt gignunturue corporà⸗— ¶ F cũctis planis angularibus nguris: tres tãtum prime⸗ ſumpliciſſime etprecipue:Trigo⸗ Trinitasfe⸗ nus/ Tetragonus et Venthagonus regularia corporã gignunt. Hec emm ſola trinitas: eſt d regularium corporũ genitri/ atq; fecunda. Seterã vero omms poligoma/ poſt pẽthagonũ eſt regulatium corporũ ſterilis/atq; nfecunda.vt i ſequentibus pròpofitionibꝰ/oſtedemꝰ. ¶Sifuper eiuſdem yſopleuri lateraitres fiãt yſopleur eidem equales:erut duo et duo proximi/duòrum rectorum angulorum ſeu trium ytopleurorũ prepoſtere jacentium ſpacio abinuicem diltantes. ¶ Sit yſopleurus triangulus a bc:ſfuper cuius laterã fianttres aliyſopleu⸗ K b 3. * neidemequales a.d. bꝛb. ercꝛercf a. Liquet proximos yſopleuros ad bet b ecidiſtare ahinuicem/duorum rectorum angulorum ſpacio. Amborum enim latera d b et b eꝛſunt vnica recta linea. Sinuliter et becet cf a:diſtãt 7 8„ N 4 d recta linea ec fdue amborum lateribus contflata eſt. Geteri quoq; yfopleu ri/cfa eta dbꝛduotum rectorum diſtant ſpacio/ per lineam fadyque am⸗f borum laterã complectitur. Poſſũt autẽ ſuper ineam dh efieritres ylopleuri:vt d gbgb⸗ ——.—.——.——— —————————.— 3 3—————* F ——————————* —.————— 6——— 2* „ vwh S.— — — 4c —. — —— —— —— — — — Sc—— — nethbe prepoſteri. Super lineam quoq;e c ffieri poſſunt ait n e tres ecicket kcf. Alii inſuper tres/ ſuper lineam fa d:ſcili⸗ cetf̃ al.l.a/ m et m a d. Tribꝰ igit ur equalibꝰyſopleuris/ ſuper eiuſdem yſopleuri latera deſcriptis: diſtant duo et duo proxi⸗g mi/ duorum rectorũ angulorumitrũ ue yſopleurorum ſpacio⸗ atqʒ interuallo. 22 ¶Quattuor quadratis equalibus/ ſuper eiuſdem et equalis quadrati latera deſcriptis: proximi quiq; duo/ vnus recti anguli ſpacio/ vnoue quadrato ab⸗ inuicem diſtant. k ¶ Tresyſopleuri/ ſuper eundem yſopleurũ facti:diſtant duoet: angulis/tribuſueyſopleuris. Inquadratisjautem: nunuitur dialu n tia et vacuũ ſpacium. Quattuor enim quadrati/ circa eundem, quadratum deſcripti: diſtant proximi duo etduo/tantum vnius recti anguli ſpacioi vnoue quadrato.Sit enim quadratꝰ a bœd. 1 b ſuper cuius quattuor latera/ quattuor alii fiant quadrati/a e fb/b — ghcc ikdet d l ma. Manfeſtum eſt angulum a eſeſſe rectum Similiter et angulum f b gꝛet h ci/ et kd l. Et poſſe inter duos proximnos quoſqʒ quadratos:v nius recti anguli ſpacio/ claudi e atqʒ intercipi quadratum vynum. Vtinter quadratum ae fb et quadratum b g he: quadratus interluat † n gb. Inter qua⸗ m 1 dratos b ghc ẽt c1 kd quadratus h oic Inter c ikdetdlma: n 8 1 quadratus d kpl Inter deniqʒ quadratos/ d Ima et ae fb: quadratusmqe a. Diſtant igitur quattuor quadrati /eidem quadrato circunſcripti: duo et duo proximii vnius recti angu h vniuſue quadratiinteruallo. ¶Sicirca eundem penthagonum/ quinq; pentha⸗ goni eidem equales collocentur:erit duorum quo⸗ rumcunq; proximorum/diſtantia:angulus acutus:j e a dſ 1t anguli recti due uinte: anguli vero penthagoni/ vna tertia. ¶CSit penthagonus ab cde. cui inſiſtant qui nqʒ penthago ni eidẽ equales:a fghb. biklc.cmnod.dpqreetestva. dico duorum quorũcunqʒ; proximorum diſtãtiã:eſſe vt vnius recti anguli/ duas quintas:totius vero anguli penthagoni/ duas tertias. Sunt autem eorum diſtan⸗ tie: quinqʒ acuti anguli.vaf. hbi. Icm. od p.et re.s. quorum vnuſquiſq;! eſt vt vnius recti due quinte: et totius anguli penthagom(vt anguli a be) vnatertia. Hoc ãutem mamfeſtum eſt ex reſolu⸗ tione quinqʒ angulorũ penthagoni me⸗ dii a bcd eꝛin tres partes equales produ ctis intra eundẽ/ quiqʒ lineis a c/ad/ bdi beet ce.que ſingulos eiuſdem pentha⸗ goni angulos:ĩ tres ãgulos equales par⸗ tientur. Quod et ſi feceris in reliquis/ex⸗g N tremiſue penthagonis: productis paribꝰ? lineis/ que eor angulos tripartito ſecẽt: erit vnũquodqʒ ſpacium/quod circunſtãt quinq; puncta a.b.c.d.e: fectum in decẽ angulos acutos/ inuicem equales. quorũ- —,—— ———— r e ———— Ma. Cor. ſinguli/ erunt totius anguli penthagoni/ vna tertia: anguli vero recti due quinte. Nam ſpa cium totum/ quod punctũ in plano circunſtat: equũ eſt rectis angulis quattuor. Idẽ quoq; ſpacium:equũ eſt decei huiuſmodi angulis acutis. Eſt igitut quibet acutorum huiuſmo⸗ di angulorum: vt vnius recti/due quinte. Nam ſi eſt vna decima quattuor rectorũ: erit duo⸗ rum rectorũ/ vna quinta:vnius veto recti/ due quinte. Et ita/de ceteris argue angulis. Sex exagoniſeidẽ exagono circũſcripti: vacuum ſpaciumrelnquunt nul⸗ ſum.ſuntqʒ duorum quorũcunq; proximorum/ſatera coniũcta et linea vna. ¶ Sicut ſenarius/ primus eſt perfectus numerus/ neq; ſeipſo maior/ neqʒ minor:ſed equa lã ce femetipſum reſtituens /ſeq; adiumplẽs:ita et prima in figuris exagonis reperitur integra plenitudò.in qua nichul inanis jac vacui ſpaci relinqui⸗ v— tur mchilquoq; exuberautis contingit.S ex enim exago ni equales eidem circunſcripti exa gono: illum ambiunt totum ſuutqʒ proximorum latera/cõiuncta et lineavna. Sit enim exagonus a bcde f. cui circunſcribantur ſex aluhexagoni eidem equales. Manifeſtum eſt duorũ pro⸗ ximorum latera/ eſſe cõiuncta et lneamvnam/ nullũq;ʒ inter proximos/ exagonos! interhyare ſpaciũ. Tres eni anguſi exagoni coniuncti: ſunt quattuor rectis equa⸗ les. occupãtqʒſpacium totum: quod punctum quodlbeti circunſtat in plano.Hec autem clariora funt/ꝗvt ratio⸗ ne egeant. ¶Angulus rectus: angulum trigoni yſopleuri hemioſia proportione excedit:ettq; vt tria ſad duo. ¶Sit circulus a:cuius circunferentia diuiſa ſit in fex arcus equales/ punctis b edefg. Perfi⸗ cio in eo exagonũ:ductis ſex rectis arcuũ cordis. deinde duco a cẽtro/ ſex ſemidyametros: ad ſex punctã b cdeł᷑ g. Mamſeſtũ eſt hexagonum totuni:fectũ?diui ſumqʒ eſſe in ſex trigonos yſopleuros/ inter fe equales. Cũ igitur ſpa⸗. cium totum circunſtans centtum aequũ ſit quattuor rectis angulis: 6—— idem quoqʒ ſit equũ ſex anguiis yſopleurorum qui ſunt ad cẽtrum: ₰ relinquitur proportionem rectiangul ad angulum yſopleuri:eſſe vt ſex ad quattuor/ ſiue vt tria ad duo: quã ſeſquia teram nuncupamꝰ. ¶ Et hoc clarius intueberis: ducta recta linea/ a h perpẽdiculari ad aE. Brit enim haeFectus 4 gulus„t tria. d 4 eVerO/ angulus yſo⸗ pleuri:vt duo. Nam arcus hde/ ad arcum deteſt Vk tria/ ad duo. 8— —7—( Kectus a u zulus a da n gulum penthagoniteſt vty ad 5 b — ¶ Hec propoſitio liquetex fuperiore reſolutione angulorum pentha goni. Nam doctimus penthagonorumeidem penthagono circunſcriptorum diſtan b 13 tiam:eſſe acutum angulum qui eſt vtrectiangu ſi duequinte: d totius vero anguli penthagonici/ vna tettia. Pſt igitut pentha. ℳ 8 2 Seſquiquin 3 tus gonicus angulu sꝛad rectum angulum/ ſeſquiqumtus et vt ℳ ad. Nam binatius idem numerus: eſt quinatiidue quinte et ⸗ vna ſenarii tertia. ſi in eodemcirculo ſuper cẽtrum feceris vtrũq; angulum rectũ ſcilicet& penthagonicum:erit arcus pẽ 6 5 thagonicũ diſtendens/ ad arcum quo diitenditur et adaperi⸗ r* tur angulus rectus:vt 6 ad. et amborum arcuũ differentia: ertia due erit vt vna huius quintaꝰ illius vero ſexta pars. Vt arcusdb cꝛ Vna duite ſeſqquintꝰ eſt ad atcum bc.areusverod b/ amborum differẽ⸗„ tia huius eſt quinta jillius autem fexta. ( Tres anguli yſopleuri/ad idẽ punctũ cõiuncti: totius circunſtancis unplent/capiuntqʒ dimidium: duorum ſcilicet rectorum ſpacium. Que poli⸗ plani anguli tres/ equales et ſimiles: ad ſolidi regularis anguli L. CHec manifeſta eſt/ ex ante precedente. Kã inſexyſopen Tres vſ. ros/ diuiditur totus liexagonus circulo inſcriptus. Pre her „ tur yſopleurici anguli ad centrũ facti: dimidiumoc* ie — Snufn duorumue rectorum ſpacium implent. cad.et dae.— centrü duo ¶Quattuor yſopleuricianguli coniuncti totius e ircunſtãtis punctum ſpacii capiunt quattuor ſen ſpacium tas. Q uinq; vero quinqʒ ſextas/ ſex dutem ſ pacũ am biunt totum. ¶Hec declaratione eget nulla: Zreſolutioneiſcripti citculo hexagoni in ſex trigonos vopleuros. res anguli quadrati/ fiue recti cõiuncti:totius eiul Sexyſopleu dem ſpaciiſtres occupant quartas. nci anguli ¶ Nam quattuor tectuid ſpaciũ ambiunt totũ. Igjtur ſpaciũ im⸗——. nt uartas ac e recti/ vaerin plẽtes totũ rehnquũtſpacũ. dem ſpacii nouẽdecimas capiunt: vnius decime vacuum ſpacium re⸗ linquentes. SNam v prius demonſtraunnꝰ: quattuor anguli rectiſunt vt decem decime: Tres vero penthagonici anguli/vt nouẽ decime. Conunctis igitur ad idem punctũ/tribus penthagonis: aut tri penthagonorum angulis: quod ſupereſt inoccupatum/ ac vacu Tres anguli penthagoni eodẽ modoconiunctienß n umſ pacium:eſt vt totius circunſtantis punctum ſpacij /decima— vna. I Vnde fit vt trespenthagonici anguhet vna vnius ter⸗ tia:ſint vt tota puncti circunſtantia plana- 6 Tres hexagonici ãguli quattuor füt rectis equales.— ¶ Comuncti vt prius/ tres hexa goni/ aut tres hexagoniciangu N l: vniuerſum puncti planũ implent: occupantue ambitũ. Nam et tres hexagonici xꝙguli:ſunt vt ſex yfopleurici ã guli. Eſt enn„ hexagoni angulꝰ: adyſopleuri angulũ duplꝰ. ¶ eduntaxat figure/ regulare corpusgignũt:que ad punctum vnum coniuncte/ aut quarum coniuncti anguli in eadem ſuperficie ſiti:totius ſpacii/ pũctum in plano circũſtantis: vacuã aliquã relinquũt partẽ. CDe poligoniis figuris: ad punctum idem coniunctis/ſiue de earum angulis:iudicium vnum cẽſemus. Sũt autem neceſfarii les et ſpeciei eiuſdem/ ſiue tres earuman guli/in eadem ſuperfi⸗ guant ſoli⸗ cie ſiti:totum id obtineantſpacium/ quod punctum circunſtat dumangu⸗ in plano:he poligonienullum regularecorpus gignũt/ neq; ea⸗ lum et que rum anguli/ſolido angulo preſtant initium. Quod primitus(vt non docuimus ãin exagonis accidit. Nam et tres hexagoni ettrium hexagonorum anguli(vt precedens docuit) ſiti in eadẽ ſuper⸗ ficie/ eodẽue puncto coniuncti:vniuerſam punct planam cicũ ſtantiam occupant.Sunt enim quattuor rectis equales: nullãqʒ relinquunt eiuſdem ſpacii/portionem vacuam. Loneg⸗ conſtitutionẽ:vt prius diximus. ¶ Siigitur tres poligonieequa⸗ 2 Ma. cor? 187 ¶Omnes quoq; poſt hexagonum poligome:nullum re See g gnũt. Vt Fare4 rum tres anguli: quattuor rectorum ſpacium tranſiuunt. CRe nquitur ergovt ab Ius figuris/ que funt infra hexagonum: Vt penthagonis/ Q uadratis/ atqʒ Prigonis regrls ria ſurgant/ gignanturue corpora. C Cuiuſcunq; enim poligome⸗ tres an guli ſmu quattua or rectos ſuperant/ aut quattuor ſunt rectis equales: hec regulan mum conporum eſt infe⸗ cunda. ¶ Euius vero tres anguli ſmul ſumpti ſunt quatiuorreciis minores: hecte⸗ gulari corpori preſtat originem. Nam cuius poligonie tres anguli/in eadem fuperficie ſiti et puncto vno cõiuncti:ſunt aut quattuor redis euuales/ aut maiores huttes anguli quup⸗ pe nullo interſtite vacuo)in ſolidum an gulum/ ab ea ſuperficie in qua ſunt ſitieleuai Iet a⸗ daptari nequeunt. Se etenum premũt/ artantqʒ ſemetplos contingentes aut ſecantes. ¶ Fius autem poligonie cuius anguli tres:ſit in fuperficie eadem/ atq; puncto vno cõiun ci /ſunt quattuor rectis minores: cum hi partem aliquam ſpacii punctum cmcunſtantis/1e⸗ linquant interhyantem/ ac vacuam:hoc interſtite vacuo/ aiqꝙ; inani: contingit eoiderm an⸗ gulos in ſolidũ angulum adaptari ac erigi: qui ſolidus angulus eſt regularis corporis init 4 um.¶ Q uecunqʒ enim poligonie/ ſolidum gignunt angulum:he et in rẽ gulare coipus ada ptantur. Et quecunqʒ; angulum ſolidum claudere nequeunt:he et regulare corpus nullum conflant. ¶ Ab ſolis igitur trigonis /tetrago⸗ opleuri S Duo nis et penfhagoms:regulareſatq; vniforme 2 Quadrati 3 Tres conſurgit corpus.¶ Oſtẽdimus enim tres an c Penthagoni g Tres& tres quite gulos/yſopleuri trigoni/ inferiores eſſe quat⸗ SHexagoni SQuattuor n. U tuorreckis et coniun tos eodem puncto/ dimidiamta ntum puncteiuſdem ohtinẽrẽ r⸗ — unſtantiam. ¶ Tres vero tetragonicos coniunctos: vnus rectiſpacium/ relinquere iane. — 4 CTres autem penthagonicos:eſſe vt tres rectos et duas quintas:et ab his relinqui quima S1n rum trium/ inaneſpacium. ¶Tres vero hex gonicos an gulos:eſſe vt quattuor tectosi nichilq; ab eis relinqui inane. 1a. 5— 14 Cy ſopleui us trigonusſceteris fecundior poligoniis:regularia corpora/tria Lgnit. 11 Maor in trigono/qᷓ in ceteris poligonijs:reperitur corporum fecunditas. Nam quia tti⸗ equ gonustriniras que dam eſt:idem ſub trimtatis numerum/ fecundus eiſe comperitur. Tria — enim regularia corpora gignt. CPoſſunt quippe trinter aptari yfopleurici anguli:vt non duü. N„ michil vacui cn ca put tum idem relinquant Nam tres ytopleur: coniꝝncti/ circa idem pũ— .E ctum:dinudi m ſpacium/rehnquũt inanc Q uattuor vero eidem pundd adaptati reliquũt * 5 ina n. e ipactumduorun pI c eurorum Adaptatisvero eidem puncto qumq; reſiduum 12 nütc 5 aneipacium ttunit Vtopie uri. Sex vero yſopleuri ſpacium implent totum. C Gignunt 3 3 N igituret yſopleurus et] lopleuricus angulus:regularia corpora ttia. onut ¶De Tetracedro. půc ſopleurici angulitres ſolidum tetrace⸗ 1 pa. y dri a ngulum gignunt. cribe tres yſopſeuros in eadem ſuperficie necel eodem coniuncios puncto.deinde medio yſopleuro/ſtante im „un intellige ceteros duos ſupet medium eleuari.quoad op ne po teorum vertices concurtant fiantqʒ punctum vnum. meeh 0c pacto hitres yſopleuri/ ſiue yſopleurici angul: tetracedri — augulum fiment claudentqʒ. —*¶ Quattuor yſopleuri trigoni:tetraceduon gignũt. — CSit ylopleurus a bocuius centrum d.ſint et alij tresyſopleuri/eidẽ cir en atqʒ in eadem luperficie ſiti: a e b. b †c etc ga. Intelligo ſenii de 9 eoſdem circunſtantes/ ſuper medium eleuari:quoaduſqʒ concurrantop⸗ un d poſiti eorum vertices.hienim concurrent in puncto perpẽdiculari:a quo u recta linea ad punctumd, medij yſopleuri centrum totiuſqʒ tetracedri ba ſim producta: erit luper eundem medium yſopleurum perpendicularis — ——————— S——— — Hec autein perpendicularis/ totius tetracedri axis nuncupatut. hoc pado ex quattuorv. ſopleuris tetracedron corpus conſurgit clauditur finturq. pi ¶ Tetracedri omnes axes producti:ſibimet in tetracedri centro occurit ſeqʒ interſecant. 1 ¶ Axis tetracedri:eſt recta linea/ ab eius angulo ad oppoſite ba p ſis centrum producta:que et eidem baſi perpendiculariter ci⸗ dit. Q uot autem ſũt tetracedri anguli vel /quotduot ẽius bales: totidem contingit et axes in eo prorendi.qui ſibimet occutrunt ſeqʒ interſecantiin totius tetracedri centro. Idem enimde tetra⸗ cedro: quod et de yſopleuro iudicium putandum eſt Luytopleu ro autem a b c:tres producti axes ad⸗ bfetce: ſibiinuicem oc⸗ currunt in puncto g totius yſopleuri centro · uãtẽ ẽt itã ẽrit in tettacedro. In conſtitutionetetracedri:eleuationes exttemorum ylopleurorumſupe medium yſopleurum:contingunt ſecundum ſemicircuii ſextas quattuor ¶ Hec ex proportione yſopleuri/ad tetracedron:euadit Imanifeſtiſſima. Nam pro ten dro/ ſtatue tibi ante oculos yſopleurum. pro fuperficie/intetum lneas(eic e baris quanta in conſtitutione tetracedri fiat triũ i yfopleurorum ſuper baſim/ mediumue yſopleu⸗.§ rum eleuatio. Sit enim tres linee a bia cet bd:ad inuicem dire te et hnea vna. Eleuentur autem ex treme a c et bd ſuper mediam a b: ad creandum yſopleurum. in cuius vertice extrema earum pun cta cet d:concutrent/ eruntq; punctum vnũ Ma⸗— nifeſtum eſt hanc eleuationem factam:ſecundum ꝙ 3 v arcus ſemicirculi fextãs quattuor. Ducantur ergo duo ſemicirculi/centris a etbꝛlongu dine lin earum a cet bd. Horum arcuum ſectio/ erit yſopleuri vertex:et eleuatarum ine arum concutrentia Ducantur et a punctis a et b:due perpendiculares/ vſqʒ ad arcuumcò tactum a eet bf. Manifeſtum eſt laterumyſopleuri eleuationes: eſſe vtrimq; arcusc ece fd. Vſopleuri namq; verticem: permixtim appellamus aut c aut d: ob laterũ cõcutrentun. Vterq; autem arcusg e cet dtd eſt quattuor ſexte /totius ſemicirculi. Reſidui vero arcis qui angulos ipſos ad yſopleuri baſim diſtendunti ſunt due ſexte ſemicirculi ¶ Eademigi tur que de yſopleuro dicimꝰ:dicito et de eleuatione trium yſopleurorũ:ſuper mediũ yſopleu rum:in conſtit utione tetracedri. Vſopleurus enim medius ꝛerit vt linea a b. Extremi yer vt linee a c et b d. FEorum quoqʒ concurrentia/ erit vt yſoꝑleuri vettex. Fleuationesqu eorum:vt arcuscecetdfd.— Totiu: ali: cies totidẽ /inee ſex ſcot ¶ Totius tetracedri: ſunt quattuor anguli: Superficies totidẽline pus vnum. Hec ꝓpõᷓ: totiꝰ tetracedri exprimit nũerũ.Sũt eĩ tetracedri pũcta/ fiuei gulori vertie qᷓttuor.ſupficies /ſiue baſes qᷓ̃ttuor. Angulares linee ſiue latera: qbus eiꝰ ſupſcies copun ſex. Eorpus vero ipſum interiorue tetracedri ſubſtantia/ fubipſis terminis abdita nn Eſt enim rei ſubſtantia/imnultiplicabilis et ſemper] Purda vna. Termini verol que eius quedam ſunt acciden fptracedti Linee. 6— tia jmultiplicantur/euaduntq; plurimi. Vruuerſus Fuperfices 4 igitur tetracedri numerus eit penthadecas vna. cõ Corpus ſtans terminotum teſſerecade:et corporis ac ſubſtantiẽtõtius/vntate. ¶ Quattuor ylopleurici anguluſ lidũ octocedri/ creãt an⸗ & Quopacto diximustribus yſopleuticis angulis/ angulum conſtitui tetraceqri:ita et eo pacto inteliige ex quattuorparibus angulis anguiñ conſurgereoctocedti. Quo enim modo fiat: exprimiin planicicacpin I g ucquit., (CDe octocedro. 186 Rigoni yſopleurici octotregulare corpus gignũt/ octocedrõ USit quadratus a b c d/cuius centrum e. Circũ ſcribo illi quattuor yſopleuros! ſitos in eadẽ ſup⸗ † cie af̃b. b g c.c hd. et d i a. Hos quoq;ſenſi ele⸗ nari intelligo/ſuper medium quadratum: quoad oppoſiti eorum vertices concurrant/ fiantqʒ ver⸗ ex vnus: ad cẽtri e perpendiculum. Ab eo enim d concurſu:rectã ſinea ad e centrum producta:erit ſuper quadratum a b c d perpendicularis/ eritq; totius tetracedri/ axis dimidius. Hoc pacto conflabis dimidium tetracedron. Inteliige autem ex oppoſi-/= to ſiue ex parte inferiore: pares quattuor yſoplsuros/ ad oppoſitum concurrere verticem. Hi quattuor inferiores yſopleuri/cum ſuperio ribus quattuor:integrum abſoluent regulare corpu s /quodtetracedron nuncupamus. ¶ Octocedri ſector/eſt quadratus cuius centrum /eſt ettotiuscentrum: ¶Q uadratus abc dteſt totiꝰ tetracedri ſector. vt cuius pars mediaieſt fupra quadratum: Pars alia mediainfra quadratum relinquitur. Inſuper& punctume/ quadrati centrum: eſt totius tetracedri centrũ.in quo cuncti ipſius tetracedri axes:ſibiipſis occurruntſeq; con quidunt ſunt enim tetracedri axes:viniuerſe recte linee ab eo angulo ad oppoſitum angu lum protenſe. „. ¶In conſtituendo octocedro:eleuationes yſopleurorum/ ſupermediũ qua⸗ 3 qratum:fiunt ſecundum circuli portionem/ quadrante maiorem. ¶ Intellige vt prius quattuoryſopleuros circa quadratum a bc d/in eadem ſuperficie ſitos Manifeſtum eſt eorum vertices id eſt quattuor puncta f g h i:diſtare a perpẽdiculo/ ſiue ab zenith cẽtri e:pluſqᷓ quarta circuli portione⸗— atqʒ quadrante qua ſinguliyſopleuri ſuper— g* medium quadratum quoaduſqʒ in eius per⸗ pendiculum/ ac zenith concurrant/ eleuan⸗ tur. Nam idẽ yſopleurt/ ſuper quadratum: pluſqᷓ redo angulo eleuantur. BFleuatio aũt rectangularis fit q̃rta circuli portione eiu⸗ L fuper quam eleuentur a cet b d. Pt fint ſuper a et b due perpendiculares: a e et bf. Arcus eleuationis linee a eMuper lineam a cꝛeleuatio item b fyſuper b d:ſunt arcus ce et df/totius circuli quadrantes rectos angulos/c ae etd bfdiſtendentes. Superant igitur arcus eleuatio nis yſopleurotum /fuper mediumquadrantum: quartam circuli portionem/ eiuſue quadran 4(¶ Octocedris ſex ſunt anguli/ ſiue puncta:latera ſiue linee duodeci: Su per⸗ ficies octco/ Corpus vnum— ¶Hec nũerum promit octocedri:Sunt enim eius anguli⸗——— ſue angulorum capita et puncta: ſex.latera/ ſiue linee ägu Qctocedri Linee— lares duodecim.ð uperficies/ octo. Corpus vero totaue ei Supũcies— fubſtantia/ ſub terminis occluſa:vna. ¶ Vnde fit vt vniuer Sorpus ſus octocedri numerus ſit ⁊7 tertius arithmeticus cubus. uem I quattiot Iüiũc Punctã— 1 1 Snſimul iuncti procreant/ ac gignunt. 57 ¶ycocedro — F—— Anguhꝰyce Vinq; yſopleurici anguli: ycocedrip cedri quin⸗ ſcreant angulum. 3 Vopleu Copleurſci anguli quinq;(vt prius docui⸗ is conſur mus Umulcoaptativacuum totiꝰ ſpacij/ pũ XS uimn idem circunſtantis relinqunt: quantum 2 12. svmis Ab his igitur quiqʒ/ aco coaptatis:ſurgit ycocedri anꝑu vltimaet ſuprema yſopjeurici N ex ylopleuri:corpus gignũt nullum. ¶yſopleurici trigoni viginti:regularecorpus gignunt ycocedron. 1 ¶ Stt penthagonus ã b cd e/cuius centrum f.circũſcribo illi quinq; Nopleuros eidenp* thagono equilateros:a gb. bhc.c 1d. d ke.et e l a:in eadem ſuper 5 ficie/ cum Penthagono ſitos. Hi ſenſim eleuati! ad perpendiculũã n et ⁊enith medij penthagoni: tandem concurrent/ claudentqʒan⸗ n gulumycocedri. a quo recta linea/ad f penthagoni centrum pro⸗. du ta erit fuper eundem penthagonum perpendicularis. Hiigit. quinq; yſapleuri:partem vnam ycocedri conſtituunt. ¶Intellige n et alios qui; yopleuros: eodem pacto ſuper parem et equalẽ pen⸗ i thagonum ad eius zenith erigi /atq; concurrere. Hi et portionem. cocedri priori reſpondentem eidemqʒ oppoſitam/ parẽ et equa lem componunt. Superant autem et alij decem trigoni:diſpari modo ad ceteros aptandi. Hi enĩ—— diſponendi ſunt/ inter duas equi diſtantes: in parallollegrammo Rhomboaltera parte longiore. vti parallollegrammo m noip: quieſt rhombus altera parte lon gior. qui rotꝰ diuiſus in decem yſopleuros prio Suprema 3 nbus equales flexuſqʒ in feipſum per cunctorõũñ 8ð ycocedn yfopleurotum coſtas jac latera: quoad extremo 5. 3 porto qui⸗ 11 rum yſopleurorũ jatera/ ac coſte jibimet occur⸗ 26. ꝙcölans 111 rant flantq; linea vna: mediam ycocedti por⸗ 5 Nopleuu. ſ1 1 tion em! velut quandam extremarum et angu⸗ 5 1 lari um proportionum zonulam abſoluent.— 1 111 Super hanc aũt mediam portionẽ:cerere extre me an gulareſue protiones ſunt ſtatuende. 2 W V7N ¶ Sectot ycocedri:eſt decagonus equi⸗ S ZW— 1 laterus et equi angulus/ culus centrum ß Ima pon elt totius centrum. 53 ycocedn ¶Sectorem ycocedri/ appellamus ſuperficiem 53 conſtans in ycocedro: que mediam eus portionemii duo 5 qun;ß 1 3 equalia partitur. Cũ enum media ycocedri por⸗ 8 pleuns 1 36 tioconſtet decem yſopleuris: totius ſectoris la⸗ 2. t tera/extremeqʒ linee erũt ĩ huiuſmodi yſopleu*. ris. Prit igitur huc ſector:decago c t nus equilaterus et equiangulus. N /N 4 Ft hũc ſectorem/ finge per rectã S /d ecà/ g on ſuis b lineam:tranſeuntem per decem /—— M——— yſopleuros/ quibus cõſtat media v N N V V ycocedri portio: totumqʒ decem? 8 Vopleurorumrhombum: per equalia partientem. quemmodum linea a bꝛdiuidtyunlo⸗ legrammumbcd e· Pritenim linea a bꝛvt totius ſectoris ycocedri decagona peneni c ms centrum ertt et totiusycocedri centtũ. C Sunt tamen trestotius ycocedriſectors is ſector/ quo de nuper locuti fumus:eſt regularis deca gonus/ concentricus ycocedt A ſu nt lectores: qu 1eRtremas ycocedri portiones diſtin gunt/ſeparantq; a media.Et jtſuntt guſares penthagont:in ycocedro equales et ab inuicem equidiſtantes:toti ycocedo ecẽ trici. Per amborum tamen centra:tranſit totius yco cedri axis oppoſitos eius diſẽdens an gulos. CAitus eſt ycocedriſector:tranſiens per oppoſitos eius angulos/ duudenſon us portionemper equaha. Et hic ſector eſt regularis hexagonus:toti concenttucus· lel luc ſochſuper vnam fuat unbaſium ycocedro: illudtotũa itinlin t Si haſin uq; eandem et pripres lectores:rectis/ ac perpendiculanb 13 1 gulis/ per equalid diuudit. Ma.cor. 185 ¶Tycocedron duodecim geſtata ngulos jac punctalatera veroſlineaſqʒ trigi⸗ ta. Supeificies/ ac baſes viginti/corpus vnum. ¶ Hec eſt expromptrix/ numeri ycocedri Huiu senian gulii ac puncta ſiue angulorũ acu⸗ mina: ſunt duodecii ſex ad ſuperiorẽ portio⸗ Puncta nem et ſex ad inferiorẽ. Laterã vero ſincaſq— Tinee 30 geſtat terdenas/ ſiue triginta. N amin ſupe cocedrò Supficies 20 6 riore ſui portione:lineas habet decem/In inte— riore decem/ in media decem.ð uperficies autem/ baſeſqʒ yſopleuras: habet vigini Corp⸗ deniqʒ vnum. Hi itaqʒ muneri ſimul coacti: numerum tertium etſexageſimum gignũt.quẽ totius ycocedri numerum nuncupamus. ¶ Ex his manifeſtum eſttrigoniyſopleuri/potentiam eſſe trinam. Nathema- 5 CHec mathematicam aſſurtedtionem proponit. quam tamen his reliquimus perſcrutandã tica alſutre qui ex ſenſibilibus/ ac mathematicis ſignis: arcana/ profundaqʒ mente ſublimes intell gi- ꝙo. bilium rerum veritates capeſcereſufficiunt. ¶ Trigonus igitur ſuo ſe numero inuoluit⸗ po teſiqʒ tãta quantus ipſe ẽ. Trinuseſt:tria poteſt. Vt trinitatis inſignitur nomine ꝛita et triũ fecundus elt triaqʒ gignit/ ac profert/vt diximuscorpora: Tetracedron Ococedron Ico⸗ cedron. quotiensinqͥ ãptati ſumptiue eius anguli:ſunt quattuor rectis minores. ¶In tribus ſtrigonus eſt potens:in ſeipſo/ in quadrato et in penthagono. ¶ Mira trigoni fecunditas/ ſueqʒ nature propagatio.qui et in feipſo manens:fecũndus exi ftit. etextrã ſeipſum fuſus/ atq; profectꝰ: reperitur fecundiſimus. U Inſiſtẽs quippe ſibimet ipſi/ſeq; circũplectens:gignit tetracedron/ corporum ſimpliciiimũ et primum. Nam tres yſopleuri eundem yſopleurum circunſtantes vniuerſam tetracedriperiferiamioculis pan⸗ dunt. Idem autem yſopleurus quadratum complexus inſiſtenſq; quadrato: gignit octoce⸗ dron. Q uattuor namq; yſopleuri quadrato vt diximus cncũſcripti: mediam octocedri por tionem acfuperficiem cum medio ſectore:expandunt oculis. Icm deniq; yſopleutus reperitur et in penthagono fecundus. Nam duos penthagonos /ſeorſum complectentes& circunſcribentes yſopleuri: extremas ycoctdri(vt diximus jportiones cum mediis ſectori? bus penthagonis abſoluunt. Et haud aliter in creando ycocedro procedendũ eſt 3pylo leuros hoc pacto feorſum binis penthagoms/ inſiſtentes/ atqʒ; circunſcriptos. V niueria trigonl v10 P leuri Po tentla: e ſt numerus mpar ternarii multi⸗ 4 . — — 8 het hac de cauſa admirandus ternarius/ ac trigonus: ꝙ quicquid poteſi ternariꝰ/ ac tri onusab lege naturaq; ternarn deficit nuſ. Namet impatitatẽ ſeruat: et ternarij multi⸗ plicitatem Hit enim potentia trigon numerus impar! ternarij multiplex i Et non modo tota ternau potentia: ſed et ſingula per ſe/ eadem ſege reperitur immutabilis. Potentia eĩ trigoni primain tetracedro:eſt numerus 1/ Tetracedron 15 quintustrigonusi quituſue ternarijmultiplex. Trigoni potẽtia Ococedron 2 27 0 Secunda eius poteſtas in octocedro: numerus Vcõcedrò eſt 7cubus ternarij/nonuſqʒ eius multiplex. Suprema vero eius poteſtas inycocedro:mu merus eſt 63/impar primus/ ac vigeſimus ternarij multiplex. Vniuerſa autem etus fecun⸗ ditas eſt numerus/10ꝛqui trigeſes et quinquies ternarium inuoluit. Eſt giturtrigoni et ſi gula et tota poteſtas: numerus impar ternãrij multiplex. Vadrati tres:angulum conflant hexa N cedri. ¶ Solidus hexacedri angulus:tribus gigni tur exprimiturue quadratis. Nã hi tres in ea c Sℳ dem ſuperficie ſiti/ atqʒ inuicem coaptati:va⸗% a cuum totius puncti circunſtantie/relinquunt 8 vnius redti ſpacium.hoc vero inani ſpacio:cõ s huiuſmodi quadratos ſeleuari ſuper ſei ad rectum an⸗ — — 3 3 5 3—————————— ——— ———— ——— —— —= Quadratꝰ cundũ eli te longior/ ad qua mlibet eius baſim aſymeter. L⸗ ¶Sex quadrati: regulare corpus gignũt hexacedrõ ¶Sit qua dratus a be d.circunſcribo illi quãttuor quadratos/ eidem equales aefb.bg hc.c ik dtet dl m a. Hi diſtant ab muicem proximiquiq;:recti an gul ſpacio/ vnoue quadrato. Horum igitur quartuor quadratorum/ fuper medium abcd eleuatio:ſpacio quadrantis totius circuli quod eſt et rectangu †—,— lum ſpacium: regulare corpus hexacedron inchoabit. Addito enum alio quadrãto deſuper/ baſi oppoſito:hexacedron totum concipiet/ abſoluetqʒ. Erũt enim linee à m età eꝛlinea vna.Si——— militer f b.et b gꝛItem c het c i: pariter dket d l. Erũt enĩ quat a exace tuhr extre mi quadr ati: perpẽdiculares/ſuper mediumabcd. ¶Hexacedri ſector:eſt parallellogrãmꝰ altera par⸗ ¶Q usde quadrãto/ in planis figuris ſunt dicka: poſſit er pari ꝓportione de cubo ſueher cedio dici. Nam ſicut plani quadrati ſector: eſtrecka linea in quadrato/ per oppoſitoseß angulos quadratum partiens medum: quset ipſa quadrati coſtas improportionabii lo⸗ gitudine tranſcẽdit: ita et cubi ſiue hexacedi ſector: eſt plana ſuperficies:in cubo eundemc pum in angulis oppoſit is partiens medium. Hec autem eſt parllellogrammus altetapa⸗ te longior: ad ſingulas quadratas cubi baſes aſymeter atqʒ improportion abilis. cuiusdl⸗ rum iatus:eſt quadratarum baſium/ dyameter.reliquum vero! earumdem coſta. Fthunt ſeckorem/ inteilige in precedentis figura: per lineam a c autd b. In toto enim cubo:duop⸗ tendi pollunt lectores:ſimileset equales· quorum ſectio! erit totius cubi axis mediume⸗ ro eiuſdem ſectionis/ ſiue axis punctum:eſt totius cubi centrum · perinde atqʒ in quadtat duarum dyametrorum ſectio:eſt totius quadrati centrum. — 1— ₰ 8. (¶ Votꝰ cuhiãguli/ſiue pũcta:ſũt octo. Lineeſac latera: duodecim. Supet cies ſex. Corpus vmcum. ¶ Hec numerum colligit cubi/ atqʒ hexacedri habet eni puncta ſiue ſolidos angnlos oc quattuor ad quadratum ſuperius quattuor ad infetius.Imeas vero ac latetã geſtat du⸗ decim: quattuor in ſuperiore quadrato/ quattuor in inferiore:et quattuorin mediis Andi aůt et ſexſuperficiebꝰ: Superiore Infera Dextra⸗ Sinſtra/ Antica/ Poſtrema.Iplũ deu eſtcorpus vnicum.niuerſus igitur cubi nu⸗ Puncta 8 merus:eſt⁊ arithmeticus tertius cubus:duẽ Linee 1* ſuperius demonſtrauimus numerum eſſe oco Eubuũs Süßerfices 6.—— cedti. ¶ Vnde fit vt ꝑꝓpulchre Geomettricicu⸗ Corpus bi numẽrus/ ac menfura: ſit arithmeticus cubũs. Iidem quoq; ſunt Iglllatim numencã cedri:et totius cubi numeri/ hi ſcilicet: /I⁊ðyi.ſed non eorumdem/ neqʒ ordins eulden Nam in octocedron/ hoc ordine aptantur:6 2.8.1. ¶Exacedrõ:eſt tota quadrari potentia. 2 ¶Q uadratus:in trigono nichil poteſt. eſtqʒinfecundus. Trigonum rãmenin quadlol ſe docuimꝰ ac gignere octocedrõ. Quadratꝰ aũt in ſeipfo/ ſibiq; ipli inilens acl exacedton ſuetbun, le complectens:fecundus exiſtit gignitq; vt nuper monſtrauim tantum crüpolii inſeiplo po Idem vero in penthagono et in omni cetera poligonta: manet infecundus. 3 tens penthagono aut alij poligonue quotuis quadrati:regulare corpus gignüte 3 ſum. Eſt igitur quadratus:in ſeipſo fecundus et potens. Extra ſe vero/infecun tens: eiuſq; tota poteſtas eſt cubus. ¶ De dodecedro. Nuli penthagonici tres:ſolidum doꝰ“ 5 deced riangulum creant. S Statue in fůperficie eadẽ: aut penthagonos 3 7 tres aut trium penthagonorum angulos. Hi S(vt ſupra demonſtratum eſt)eodem ſ aptatiue puncto:haud totam eius circunſtanti& 1 decedti 1.* X„„. am ambibunt. Superabit enimvacuum/acin⸗ S* — ant eiuſdẽcircunſtãtie ſpaciũ:eqjle duabus vnꝰ recti anguhqui⸗ ——— n it i ——— — — — — ——— —.— — c tis:et vni vnius pentlagonici angulitertie· Vt tresa ngulia be.e b d et d b e:aptati pun⸗ cto et centro b:vacuum ꝛelinquunt angulum à b e.quo vacuo eleuari eoſdem angulos cð tingit: in ſolidum angulum dodecedri. ¶TPenthagoniduodecim:regulare corpus do decedrongignunt. 6 ¶Stt penthãgonus vnusabc de:cuiinſiſtãtalij quiq; penthagoni/ in eadem ſuperficie ſiti. Prius docuimus quantiſint anguli qui inter proximos quolqʒ duos pen⸗ thagonosrelinquuntur. His igitur inanibus ſpa ci:ele uatiextremi penthagoni/ ſuper mediũ penthagonum quoaduſqʒ proxima eorũ latera cõcurrant/ fiantq; vnü: mediam dodecedri portionem abſoluent. cui ex pari⸗ pus ſex penthagonis/ alia adiuncta portio:vniuerſũ do decedri corpus àmbibit/ complebitq; ¶In cõſtitutione dodecedri:extremorum pe ʒ thagonorũ/ſuper medium eleu atio:eſt minor angulo recto/ circuliue quadrante. ¶ Nam in conſtituẽdo hexacedro/ ſtue cubo:quãttuor qua Lper weamne dratum eleuatio:fit vnius recti anguliſpacio/ſiue cicul q̃drãte Eit aũt penthagoni àgutꝰ⸗ angulo q̃drati maior. Angulꝰ quoq; dodecedri pa ri ꝓportiõe latior ac maior eſt:angulo hexacedri. 3 eſt eĩ hexacedriangulus:ſolidꝰangulꝰ rectus. Do decedri vero anguß:ſolidꝰobtuſ⸗/ſolido rectomà or. Nã anguli dodecedri ſũt vt anguliplan eà d et fb a qui ſunt anguli penthagoni. Fleuatioau⸗ 6 ertip i tem lnee a e/ſuper a cꝛet eleuatio linee b fyſuper— en e bd:minor— angulis rectis /c getdbf.— 2 nne eee euationis linee a e ſuper a c:minor eſt& ſ 35 quadransce Sinn et arcus d f̃ eleuationis bf᷑ ſuper b d:minor eſt dfh. Eſt igitur in conſſitutione dodecedri: extremorum penthagonorum ſuper medium penthagonum eleuatio:minor angulo recto/ cuculiue quadrante- —— FiC 4 ¶Verus dodecedri ſector/ eſt regularis hexagonus:cuius dentrum eſi etto tius dodecedri centrum. ¶Siſte corpus dodecedrõ/ ſuper aliquam ſuarum paſium:manifeſtum eſt cum pares habe⸗ at numero fuperficies et baſes:ſuperiorem baſim! eibaſi qua fedeti ſabiliturqꝛeſie contra poſitam et equidiſtantem. Omnes quippe in e0 oppoſite baſes:fun tequidiſtantes I8 igitur ſector eaue plana ſuperficies:que per oppoſitas et equidiſtantes eius tranſiens ba⸗ ſes totũ dod ecedri corpus medium partitur:verus eſt dodecedri ſedor· eſq; regularis he⸗ xagonus:cuius centrum /eſt totius dodecedti centrum. Fius etenm hex goni, trid latera: erit tres coſte/ triaue latera eiuſdẽ dodecedri. reliqj vero tria/latera:erũt tres linee medi⸗ as eius baſes partientes. 5 ¶ Totius dodecedri anguli/ſiue puncta:ſunt viginti Linee triginta.Suꝑ⸗ ficies/ duodecim: Corpus vnum. 36 ¶Colligit hec nũerũ dodecedri. Habet eĩ dodecedrõ an gulos Pũcta 20] ſiue pũcta vigiti. Lineas/ ac latera:trigita. S upficies:duodeci. Podece. Finee 3063 Vnũ deniq; corpꝰ/ ex gbꝰ nũeris cõflat᷑ nũerꝰ 5ʒ quẽ cõſtatto Supſicies 121 teẽ nũerũ dodecedti: quẽue ſuꝑius totiꝰycocedri nũerũ eẽ Sorpus monſtrauimꝰ/ quãqᷓ alio ordie. Nã in y cocedto hoc ordie colligitur 1⁊.z.⁊0.. Habet enim —— — — —— — — ycocedrõ duodecim puncta: Lineas triginta Superficies viginti/ Corpus vnũ. s¶ Vniuerſa penthagoni poteſtas:eſt corpus dodecedron. ¶Nã pẽthagoniextta ſemetipſos nichil poffũtnullũue corpꝰ gignũt. quãqᷓ trigonꝰ(vtdo cuimꝰji pẽthagono ſit fecundus/ gi gnatqʒ ycocedron. In ſepſo aũt pion fecũdꝰ ẽ et potẽs. gignitq; ſuo cõpleu/ dodecedtò: q eſt et ſola et vniuerſã eius potemia — S — 0. —P—1nR. = —— —— —————— — ¶Omne regulare corpus omniſue poteſtas:eſt trigoni poteſtas. Trigoni tanta eſt fecunditas:: vt ſolu stria protulerit corpora Tetracedton Ogoce. etVcocedron.quorum et ſinguli numeri ſeorſum et ſimul ſumpti:a ternaria lege niꝗte ciunt. Gignunt enim ternarij multiplicem imparem. Sed& ea quoqʒ corpora/quetrigon Tetracedron Octocedron Vcocedron Heraceqts dc Pundta 6 5 Huperticies 8 Corpora 1 1 Collecti nũeri 27 5 Nu me rus om ni um 17 cor po rum f nl— minime gignit:vt hexacedron/ atqʒ dodecedron: ab ipſo ternariomiro cõß tu:in ternaria natura et mult iplicitate cõtinetur.v ẽdicatqʒ ſibi ternariꝰ et ea que non peperit nũerat. Omniũ ei regulariũ corporũ nũeri ſuntt ipares ſcilicet 15. 27.63. LNam octocedri et hexacedri idem eſt numerus 7. Idem qu numerus ycocedri/atq; dodecedri/6 3. ¶ Eſt igitur omne regulare corpus ſtas vt trigoni/ſiue ternarij poteſtas:ternarij naturã et multiplicitatem ſeruans. h uin autem numeris/ quinqʒ; regularium corporum coaleſcit nũerꝰ 19 qui et ipſe ternar) mu tiplex eit:et numerus totius corporee fecunditatis/ac ſolidi prouentus ¶De ſphera Phera eſt regularium corporum preſtantiſſimum et Hactenusde regulari corpore angulari ſumus locuti. Nam ſyliene ipſa uidem regulate eſt/ atqʒ vnuforme corpus. An gulis autem etlaun bus earet. Vnicã emm ambitur ſuperficie: perinde atqʒ et circubꝰ lineꝛc 5 W tineturvna. Dnnulis eſtſphera cunctis corporibus:ſicut et circulus aci ctis poligoniis diuerſiiſimus reperitur. Vnica rationeet circulus etſphen hec a ſolidis/ille a planis anguiaribus figuris diitant/ receduntq; Suni an gulares figure, vt ſenſibiliũ rerum forme: diuidue/ ac varie conſtantes adu et ponn tia:anguloſcilicetʒt latere/ que in eis ſenſibiliterdiuerſa conſpiciuntur. Ciculus autene ſphera intelligibilium ſunt rerum forme:acſ pecies ſuapte natura indiuidue prme etlu⸗ pliciſſime. in quibus aut tota eſt potentia/ aut totus actus: aut item totus angulus /aut vi latus.Sicut igit circulus preſtantior/ ac prior eſt: planis cũctis/ angularibꝰ figuris: itaetle ra/ angu laria cuncta precellit corpora.et eſt vt eorum continentia: et totius ipſorumſue tatis ſimplex/ atqʒ vniformis glomeratio. ¶Vnde fit vt perpulchre cũcta regularia/ atqʒ vniformia corpora: Intleu r10 primo perfecto numero conſumata ¶ Senarius perfectus numerus primus:euadit regularium/ atqʒ vniformium corporumni ſura. Sunt emm duntaxat ſex regularium corporiim ſpecies. Angularium quinq; Tetuce⸗ dron/ Octocedron Vcocedron/ Hexacedronet Dodecedron.Spherica vna quam pleun nuncupamus: Getera omnia corporaſunt irregularia diſſimiſibꝰ/atqʒ inequalbisipen ciebus circundata. ¶ Vniuerſa eiuſdermn puncti ſolida circunſtantia: ſolidis rectis anguls oo euadit equalis. ¶Solida puncticircunſtantia:eſt id ſpacium/ quod punctum quodlibet in ſolido etcolp⸗ rea tota plenutudine circunſtat. quod octo ſolidis rectis angulis eſt equum. quemadmolin et plana cuiuſlibet puncti circunſtantia/ idue ſi pacium quod punctum in plano circunſtt quattuor rectis planis angulis/probatur equale. Nam intellige tres dyametros petpen lari ſectione ſibiinuicem /inemuſdem ſphere centro occurrentes/ ſiue tres circulosclarei⸗ debis quopacto he tres dyametri/aut tres circuli:ſuper idem centrum/ ſoldos angiloi⸗ ctos octodefinient abſpluentqʒ. ¶ Eadem cucunſtantia:eſt equalis viginti angulis tetracedii õplex ach alienas Poteſzte ernarij multiple ommnilue por⸗ 1 pii⸗ mUm. ——— — ——. —r—.„— Ma. cot ¶Nã exvigintiyſopleuris: ſurgit regulare corpꝰ ycocedron/ viginti balium.cui quot habet baſes:tot anguli tetra cedri/ad eius cẽtrũ inſunt. vnicuiq; enim ſue bañi ſiue yſopleuro: qu ſupet totius centrũ reſpõdet angulus/eſt angulus tetracedri. Totiusi gitur ycocedri cẽttũ⸗ viginti angulis tetracedri ambitur/ citcunuallaturq;. 1 ¶ Eadẽ rurſũ circũſtãtia: vniuerſis hexacedri angulis equa eſſe probatur. ¶ Nã hexacedri vniuerſi anguli: funt octo recti.Cõſtat enum hexacedrõiſex quadratis: qui ſbunuicem perpendiculariter adaptantur/copulantutq;. 6 ¶dem iterum ambitus dodecedri angulis quattuor:probatur equalis. ¶d uippe dodecedron:duodecim pent nagonis clauditur. Tres aut pẽthagoni:creant an⸗ gulum dodecedri.Cum igitur tres pentlagoniſint duãterin periferia dodecedi/que totũ pius ambit centrũ:erit et vniuerlus ejuſdem centr ambitusyt quater tres penthagoni: „ſlue vt quattuor anguli totius dodecedri. ¶Eadem deniq; circunſtantia: quinq; angulis octocedri et du obus ycoce⸗ dri ſimul ſumptis euadit equalis. CHanc propoſitionẽ jfacillime intelliges:cõpoſitoirregulari corporeiea quadratis quiq; et decẽ yſopleuris. Nã ſi ſeorſũex quinq; er quin; ylopleuris:cõflaueris geminos angulos ycocedti.dipoſitiſq; quiq; quadratis/in parallellogrãmo altera parte longiore:deinde iſdẽ in corporeã formã redactis corpore e hunuſmodi portioni ex vtraqʒ parte ãhos à gulosyco, cedri adieceris: conſurget irregulare corpus penthagonicũ. cnttans ex quinq; quadiatis et qui ad centrum anguli:erunt vt quinqʒ angul octocccti et uo ycocedti. Nam quiq; qud rati: Fplicatio ſu berficierũ nreg*. 18 co rPL bn SP ctl a** bales erunt qumq; angulorũ octoce⸗ 8i n5 8 dri. Decẽ vero yſopleuri: baſes erunt 8. decẽ angulorũ tetracedri/ſiue duorũ„ ycocedri. Qumqʒ enim yſopleuri: an/ gulum creant ycocedti.— ¶ Eltet eade ſolida puncti cir⸗ cunſtãtia tanta:quãti plani re⸗ ctIAl guli duodecim. ¶Hec alia nulla ratione indiget 4. 5 mutua et perpẽdiculari ſectione triu dyametrorũ ſuper eiuſdem ſphere centrũ. Hec enim triũ dyametrorum mutua/ ac perpendicularis ſectio/ſuper clauditqʒ duodenos.¶ Intelhge eniminẽ eiuſdem ſphere cẽtrũ: rectos angulos planos finit/ adẽ ſphera/ earundẽ trium dyametrorũ circulos quorum ſinguli pherä eandẽ partientu? mediã.ij vEro et ſemetipſos per equalia:recta/ ac ppẽdiculati lectione diuident. Eruntqʒ èt ipſi ab ſuis dy ametris/ equaliter ſectiet eorũ cir⸗ cunferentie in quattuor ſecte quadrantès· eruntq; triũ circulorum duodecim quadrantes. qui ſinguli:ſunt vt vnus rectus planus an gulus. Erunt igitur ſuper totius ſphere cenrrũ a: tbus circulis facti plani recti anguliduodecim „¶ Vnde fit vt ſolida eiuſdem ſphere circunſtantia: ſit vt ſphere duodecim. CPlana eiuſdem puncti circunſtantia:eſt vt quattuor rectianguli. Soliq a vero eiuſdem in⸗ tercapedo:vt oẽto ſolidi recti. Solide igitur intercapedinis rãtio dupla eſt ad plane circun⸗ ſtãtie numerũ. Nam octo ad quattuor/duplus. Quattuor quadratus eſtocto vero cubus. ¶kurſum planus eſuſdem circuli ambitus:ſex eſt circulorũ equalium.Licetenim(vt in li⸗ bro de roſa docuimus)haud plutes qᷓſex equales circulos: eidẽ circulo coaptariꝰ atq; circũ⸗ ſctibi S obda autem eiuſdẽ ſphere circũuallatio: duodecim equaliũ ſpherarũ eſt capãx Eſt erum ſolida ratio ad planã/ dupla: vt ⁊ ad 6 Sᷣenarius autprim?— eſt perfectorum numerorũ. Duodeximvero habundantiũ et ſu⸗ perfluorũ primus exiſtit. ¶ Quo autẽ pacto duodeci equales ſphe re/ eiuſdem ſphere vniuerſũ abſoluãt ambitum: intellige ex pre⸗ cedente per planos rectos angulos duodeci. qui adeiuidẽ ſphere cẽtrũ/fieri poſſũt· rit eni vnuiquiſqʒrectorũ planorũ:vniſphere capax. Hoc et facili experimẽtoiper materiales ſpherulas/ac glo⸗ bos ſibunuicẽ adaptatos diſces. Pet tres quoc; circulos/ eiuſdem ——.———.—— SM————— V*. ———————* 5 S 45 S2————— * 2 e — Tetracedri 1 od ou 4 mm un Hexacept — 5 ² ⸗* w2 t„ 8 b„ 6 6 h.—. ————— 5.———.———— 6 —— W——* 8. 8 6 7 ———— si————.— E ———————————————ᷣ——˙—————— w„ — Dodecedri ſphere lectores et equales: ſech perpendieulatibus an bis. My ſtiea inſupet udenatij numeriratio quã nunce 4 P 7 * F„6 33 34O3 3* 515 8 3 2„ 1. 1 onfulto relin imius)idperꝭnei „ — ceſſatui ch Manifeſtum ꝗnoc; ex his tudit/ regularem omineni ſblidum anguſun autinius in tribus aut trium in vno Poteltate procheãtiãc gignt. Cec propoſitio/inmyſterio poſita eſt. docetqʒ quo pato mens noſtrqexquinq;texi rium angulorũ ſolicorumpeciebus:addinoſcendãfummiprincipiivnitrinitatẽ eeuegn ¶Omnis enim ſolidus angulus:gignitur eleuatione rectilineorũ angulorũ ſupertuabꝛ⸗ les:et mutuo eorumdẽ in vnũ mucrorẽ coitu. Atqui rectilineorũ angulorũ tuneſuntſ e cies:acutorũrectorum/ obtuſorum. Ex omnibus dutẽ acutis:tantumn vnustsgulaſq⸗ ylopleuricum vocamsꝰ)ſolidum angulũ gignũt· t ex cundis priter ↄtuſis tantieg⸗ laris vnꝰ/qui eſt penthã goni angulus:ſolido angulo proæreandoadaptatur. Tatiign ex tribus planis angulis: Acutoyſopleurico/ Rechotetragonicoet Pthagonic lidus angulus conſurgit· ¶ Jed et tantũ tres ſuperficies:cunctoxũ ſolidorũ et angulꝙun et anguſariũ cõrporũſunt paſes.yſopleurica/ Quadratã et Pentlagonicaique velitpot⸗ tie et fubſternicuia quedã:tribus redtiineis angulis t propriis actiustin ſoligorũ proge⸗ atione corporũ ſubtenduntur. ¶ Ex trinis igitur actibus: triniſqʒ potentiis: n gü angulorũ ꝗnariꝰcõſurgit atqʒ coaleſcit. Trini adtꝰ ſunttrini ãguli. ſopleuricꝰ Tetrazon⸗ cↄ Pẽthagonich. Trine veroò potẽtie ſũttres ſupficies: ſopleurica Quadratꝭ pẽchag Coeũtes eni rectilinei ãguli dũtaxat ſuper tres huiuſinodiſupficiesiſolidos ãgulos guůt ¶Nam neq;ʒ hexagonꝰineq; hexagoni anguls neqʒpoſterior vlla figura autpoſeriran gulus:ſolidis cõpetuntangulis. ¶ Hanc itaq; et actuũ etpotẽtiarumtrimtatemyt vnitatem/ inſolidorũ angulorũ prouentu reducere Hatagimus?digentes omnem oln angulum:aut vnius in tribus/ aut triũ in vnopoteſtate procreari/ac gigui. CNam ſ⸗ petius docuimus prims/ precipuuſue planus angulus queſtyfopleuri adus eſtirighe tens id eſt vns/ potẽs in tribus. Eſt enĩ porẽs etin ꝓpria potẽtia ideſt in yſopleurojeipa in aliorũ actuũ/ſiue angulorũ potẽtiis:ſcilicet in quadrato et ĩpẽthagono. In ꝓyn qihe potẽtia/ vt in yſopleuro: gignit trigone pyramidis angulũ Inquadtatò gignitãgulũten cedri.In Fene gono angulũ ycocedri.i¶ Gignuntur igitur ſolidi angulitres nis inn bus potentia · què eſt yſopieuriei anguli in tribus baſibus inſiſtentia. ¶ Rurſum ſigme ris angulis:tetra gonco et penthagoniqoyſopleuricũ reſumpſeris:hi tres acꝰ mioog modo in vna tantum potentia ac baſi reperiuntur fecundi:treſq; profe runt ſolidotum zi⸗ gulorum ſpecies. Nam yſopleuricus(vt diimus)angulus in yſopleuto:ttiganzmphn* dem profert.In eodẽ vero yſopleuro tetragonicusrectuſue angubꝰ cubi angulumezdt in quo et penthagonicus · angulũ dodecedri complet. Tres enim tecti anguſiſu eteſi Vni us in tri bus po te ſas. yſopleurilater faliicuhin ₰ pleuri latera cingetes ¶o⸗ edri anguli confciunt N hec oia preſens fgurine ſrat in qua quin an gulorẽſpeciesunohn — Ang. Odocedti. Fcocedri: recianguiſertuc X ſiperius at ab ſñiſftõc̃ ir dettheynturinttius indttn Nſtem. qua actusyſopleuriei anguli:trinas potẽtias/ achlt Reliquũ vero latusaſniſtro indeorlum prominẽsttrũãit Friottuptopleuticirecteeperanuc1nhnirepeeet hinen ernicuio copulã fecũditatẽq; declarat. iguetigiture tnz 7 ldũ angulũ:cõ̃einniter ex vni actus cüttibꝰpotentisaunnqi⸗ cũ eadᷓ potentia congreſſione et copula/procteãti Llian votentis fe⸗ cti:tres actus inpotentis tribꝰaut tantũ vnꝰ act⸗ oteit: tre cundi funt.ſed vnus in tribus ertres in vna vnus actus/ gigul actus vnum ſunt. ¶ Actus vnus/ tribus potẽtiis congtelus niat fh Acdtus trini/ eidem potentie congredientes:tria identidẽ. s angulis ijs tamen prolata:funttantum quinqʒ. Nam trigone pyrãn 12 —— —— 1 in vtr oqʒ ordine/ commu niter profertut. in eo ſcilic et quo vnus actus ſiue angulu scenſe⸗ turirimpotent jn hoiuc vnicapotentia ſiue haſisduhtrinis actihus enscitetrinihrfi Eryſopleuricus augblus tprecipuus e prrnus tamnin propria potentia din exters ha⸗ — ſibusj potẽ s eflicit᷑.i Ceteri veroã guli tetragonicꝰ ac pẽthagonicꝰ:adyſopleuricʒ ãgul ba impotẽtes tecundi; ſunt in propris veroporẽtis ſingnliumpotẽtes: Narectus angulꝰ htpropttain balim d ſt quddratanifigur inlecit: ſterileleit· Nullumetenim folidd an⸗ gulum gignir: üllumin Proprio rrritorio corp⸗ prolert· Cucumpoſiti quippe eidtin ui dratò ittuorredi anguhcum ſintquadrate ſuperierei equales in conũ ſiue enſcẽua⸗ ctatt perpetidienlſeredtionis ſolidi angult cauſã yeleuannequeunt· ¶&it enun quãdratꝰ —) chſupet eu lateta ſiant recti anguſi quattuor:a eb fddgcetch a eum quattuor trianguli a e b. bfd. d gc. bn etehatſint ecjuales tõti quadrato a b od:ijdem triangi Rec eleuatiſuperperp dictilũ quadrati:ineiuſdẽ quadraticen⸗ tro chncutrent. nullumiq; cõcipient cprporeum ſpaciũꝰ nul lum dliꝗi angulũ procrenbunt. ſed fimul comuncti ini⸗ g 0 erficiem tedibunt quadratã. Omnes enim concutrent⸗ inb eentro quadrati ¶ Simliter et penthagonicus angulust in propriisfinibu sinpropriaue potentia vtpẽthagono: ſeri uadit impotens ſolidũ angulũ gignens nullũ. Nã eircũ⸗ ₰ ſeripii eidem penthagono“ quinq́; penthagonici angulit miores funt thtius penthagoni luperficie. Vnde fit vtab ipſi penthagoni lãteribus/ad eius perpẽciculũ:nuſq ele uiti autebnutrereinvnũ/ſolidũue creare angulũ—— bolſeöſeatitur Sirenim penthagonabcd N Seis tentrif. lup cuius ſingula karera, fiãt qui ie penthagriici angiliagbibhcetddkeetela.% Matfeſtinn eſt hosquinc; angulos ſimul:minores— eſſe rotiis pentlagbniahc dè ſuperficie. necpole Seukti acelq; ens perpendiculum et centrũf neq; X ſlcore poiſe in konlitutionẽ folidi anguli. Fidt X enin inttü penthagonũ abe de⸗ſuper ſingula etus latera pates quinq; penchagoiuci anguli: prioribꝰ euales) ied oppölambebnc.co d. dpeeteq 4Mü quinq́; iteriorũ angulorũ con/mnop? haucuac cöheurrunt'neq; centrutnf attingunt. Ab exteris rgitur angulis cui interoribus equi fũt nulti fel aut accehitumf aut ad totius penthago cni perpendilunn cbnẽurſioqua ſolidus augi lubprocreetur Eſt itaq; penthagonicus W Lulusn fuapté fiputa/ ac bali inanis ml poteſtatis?a Vnde fit vt miro cuoc äv Znus)modooiine regulare corpus quinq; tantum poteſtatibus conſurgat. Foteſtatetet licet vmiüs altus itrinis pbrẽtis: er poteſtate trium actu in potẽtia vna. P oteſtas enim Ltis acküs in trinis potentis eſt ductusy ſopleurici anguli in yſdpleurumin qu adratũ et 8. 3— mnpehtliagonum fecunditas vero brlum actuum höce ſ angulorum in potentia vnae ſi in euein fübtectum yſopleurum ductus yſopleurici anguiiductus teragonici et ductus penthagonict. A„.. nguſus popleu ſeßet Angul Tetracedri[Profert Rñus ylößſeur Inadratun Augulum docedt Protert— Zuus yopleur In pen Rägon nguſum ycocedr—[Biofert 3 ieirü ü fopleüt Rgulumtetaceri— Profert—— Inopleurum[Angu qũadratꝭ Angulum Hesacedri Brolert iupſeutumn Anguhpethagoni Angulum dodecedri—[Prokert=— Einis Anno dũi 150 lauari 2nced — — Riict ntegerrimo vlro Remundo bouerchio juriſperito. nſa riumerorũ et magnitudinũ propagatio/ amãtiſime ſcauſa eſt/ vt et eorum ſcientie/ ab hu exhauriri nequeant. Mathematice enim diſc ſimtijs/ fundamentiſqʒ prodierint:perpeti tamẽ quadã men ne/ ſine modò excreſcunt. recẽtibuſqʒ nõmodo ſupplementi plementorũ ſupplemẽtis indies ꝓficiunt/locupletãtutdita Guſanus(vir cum indiuinistum in humanis diſciplims pt mirandus) eximijad protelanda mathemata ingenij: pr is lbellũ edidit. quo rectarum curuarũq;linearum proportionesete ratibus hominibusincognitas demonſtrauit equibus e⸗ obſcuriſſima et perqᷓ pauciiſimis cognita ratione) patefeci. lla Geometrica ſupplementa/ qualia dietatim ſeſe obtulere onnunꝗᷓ pro temporũ cõmodit Ccœakorvs bouſi mana mente pertranſiti ipline: hcet cetti —— ————— maticis ſupple litates: tam priſcis ᷓ noſt quadraturã(quaqᷓ nos inſecuti: nõnu lum cõcumulauimus grandiusfortaſſis opusn ſupplementis editu i. ¶CAROLI BOVILLI SAMARQO SVPpPLEMENTIS aD STVDIOSISSIMVM M IVRKIS PERITVM. S Ectam lineamſin quotlibet partes equales diuidete. 1 1 i 3 Remüde: abloluiet quidem tis inda gi⸗ led etli, e cunctis a, orde mathe, qua⸗ circui Hlunc igitu in huncipel ate in ildem ORRINI LIBFL.LVS DE MRrRxuar VIRVM REMVMNVM 30 Q uo pacto rectã lineã/ liceat in duo equa partiri: demõſtrat Euclde Q uo autem modo ſit quotlibet equalium partium numero/ diuid ndꝛ hactenus quod norim propoſuit demonſtrauitqʒ nemo. huius tamẽlcie tia: haud parum Geometricis conducit diſciplinis. Nam frequentiuſcue in geometricis demonſtrationibus:expetitur tecte linee quãtalibetſecio 6 diuiſio. Sit igitur recta inea a b:in t b/ educo in diuerſam partẽ: duas perpendiculares/ cuiuſ?ãiqʒ quãtitatis(Nã nuldifferti debent tamen eſſe inter ſe eq uales) a c et bd.que ſu⸗ per lineã u bꝛ creant rectos angulos coalternos c a b et a bd. Partior deinde ambas lineas a c et bd: in quattuor partes equales ac/ in punctis e Igꝛ·bd vero punctis hi k. Et duco lineas quattuor:c hie ifkſet g d. quibꝰ ꝓpoſita linꝰa a bꝛerit in quinqʒ partes equa les ſecta /atqʒ diuiſa:in punctis l.m.n.o. ¶Huiꝰ eni rationẽ facile collige per lineas equidiſtantes et co⸗ alternos angulos. Erunt enim linee c heifk/etgd: inuicem equidiſtantes.quareet coalterni anguli qui ab ipſis ſuper lineam a bꝛ in punctis l m nofacti ſut: erunt equales:et intercepte inter equidiſtãtes/ linee c a llm/m n/n o/eto b:angulorum coalternorum1 ¶Et eodem modo procede:in quãtalibetxecte linee partitione factis ſuꝑ eam /diuerſa ex parte rectis angulis coalternis eorũqʒ lateribus vno mi⸗ quinqʒ partes equas duidend inter ſe equalia. nore numero equaliter ſectis:q̃ ſit propoſite linee expetita diuiſio. ¶Si enim diuidenda eſt propoſita inea ternario: partire coalternorum angu ſ⸗ lorũ/perpendicularia ſu per datã lineã latera binario.Si in quattuor eam ſ partiri volueris:eadẽ latera in tria ſunt partienda. Si in ſeptẽ/ data linea eſt diuidenda:latera eadem diuide ſenario. Et ita deinceps. ¶¶Super datam rectam lineam/ quotlbet triangu riores anguli/ ad vtr los deſignare: cuiuslihe: oſqʒ baſis angulos: continue multipſicium propolio⸗ quopai vorumſu⸗ um omnium propomon nes ſeruent. ¶Hec propoſitio vniuerſaliſſima eſt:etſumme in geometricis vtilitatis. petitq liceat ſuper datam rectam lineam/ deſignare quotſibet triangulos yfochelios q periores anguli ad vtroſqʒ baſis angulos:continue multiplici letuent/ vt duplam/ triplam/ quadruplam:et ita de ceteris P 1 5 Cit data rectaline a be. gecundũ iſio quãtitatem ſuper punetã ⁊ etbe ducoduos arc⸗ ſeimcirculi. quorum communis ſectioi it punctum c:yer tex yſopleuri ſuper lineam a b de⸗ ſcribẽdi ſitq; hic yſopleurus à h 1 ctis rectis acetbe. CAngulus igitur a c b/ primꝰ ſuper lineãa b actꝰ:vtriſq; angulis baſis c a bet cba eſt equalis. Eitenim ac b yſopleurus:trium angu⸗ orũ equahũ. ¶ Demdea pũcto c/ duco perpendiculatẽad lineã a b/ eã per me⸗ dia etequalia ſecantem que ſit c f. Et punctis a et bꝛduco perpẽdiculares ali 4 às a get b h:que prioribꝰ arcuhus oc? e S——— currant in pũdis g et h. Et perficio lineas a het b gꝛdueet ſeſe et lineam c fydiuidãtin pũ⸗ do i.ptoductiſqʒ lneis a i et bi dico angulũ a1byad ytrũq;angulũ 1a beti ba eie duplũ. Mã angulꝰ a i brectꝰ ẽ. Ambo vero i abetib al rectorũ medietates. Sütieni à1 het big:vt eiuſdẽquadrati dyametri/ perpẽdiculariter ſe ſecãtes ĩ pũcto iquadratia gb h cẽtro · NKur ſũ ſecundũ quantitatẽ linee a f: que eſt propoſite linee medietas centro a: extẽdo arcũ quã⸗ drantis vſqʒ ad neã a gꝛ cui occurrat in punctok· Idemvero quadrans ſecet lineã à c pri⸗ pris yſopleuri latus:in puncto 1. Lineã vero a h/quadrati dydmettum ſecet in punctom du co deinde a puncto k per pundtum l:rectã vfq ad lineã c f/cui occurrat in puncton Er per⸗ ficio angulum a n bꝛ quẽ dico! ad vtroſqʒ baſis angulos:n a bet n Pa eſſe triplum. Ft hoc nanije um eſtex reſolutione eiuſdem anguli:in angulos rectos factos ſuper punũ n:co gnita proportione anguli penthagonci ad rectum an gulũ. Ab hac autem reſolutione: oh hneas ninias/ ſeqʒ confundẽtes abilinuimus.¶ Iterũ autem duco lineã a puncto K per m: vſqʒ ad lineã c fcui copuletur in pũcto o. Dico eodẽ modo angulũ a o pꝛeſſe ad vtroſqʒ an⸗ gulos o a bet o ba quadruplum: angulo regularis hexagoni equalẽ. Erit eni linea ofter⸗ tia pars linee c f.et linea c oſad o f᷑ dupla. Linea autem c feſt axis vpleuriac b. Tertiave ro eius pars o fꝛaxis eſt anguli hexagoni ao b. ¶ Deinde ſia punct ok/per punctũ in quo hnea a necat arcum jl kꝛrectã duxeris /vſqʒ ad c fhabebisi linea c f/ verticẽ anguliſuper lineamn propoſitam a bfacti:ad vtroſqʒ baſis angulos quicupli. quiet erit angulus regula⸗ ris heptagoni. 4l Etſi ab eodem puncto k rectam duxeris ad c fper punctũ in quo linea o/lecat areum klfhabebis rurſum in hnea cf/ verticẽanguli: quiad ſue baſis angulos/fe⸗ ſcuplus erit. Nam hic angulus erit octogoni. Et ita quotiẽs à puncto kAd hneã c f/per pun dta in quibus inferiorum angulorũ latera/ aſſidue arcum kĨ lecant/rectam produxeris:ha behis continue vettices obtuſorum/ ac latiorum angulorum: qui ad ſue baſis angulos/ om nein multipliciumproportionem ſetuabunt. ( Omnes huiuſmodi anguliqui ſuper eandem lineã facti /continue ad ba ſis angulos omnium muſtiplicuum proportiones ſeruant:ſunt aſſidui mul⸗ tangulatium figurarum anguli. ¶Omnnes multangulares figure:ſicut laterum ſuorum ratione fuperparticulares propor⸗ tiones gignunt:ita et cõparatione angulorũommũ multipliciũ proportiones ſeruant. La⸗ terũ tainẽ ratio et proportioinchoat a ſeſquitertio · N ulla quippe eſt figura:duorum tantum laterũ. Nã minima queeſt triangula:tribus conſtat lateribus Angulorũ autẽ ratio/ incho⸗ at ab vnitate/ ſiue ab equalitate.et ea clauditur in vniuſcuiuiqʒ figure proprietate. Non aũt in ratione vnius ad alterã. ¶ Hi enim anguli: quos precedẽs/in linea c f inueſtigare& ſu⸗ per lineã a bcreare docuit: funt cõtinue omniũ poligoniarũ an guli/ omnifarã ad ſue ba⸗ ſis angulos multiplices. ¶ Nam yſopleuri angulus: ad ſue baſis angulos eſt fimplusequa- hs et Vnus. ¶. Angulus vero quadrati:adan gulos ſue diametri. Eſtenidiameter baſis an⸗ gulorũ)duplus. ¶ Angulꝰ pẽthagoni/ad baſisangulos tripkꝰ. CAngulus hexagoni:qua⸗ druplus.et ita deinceps. Et hoc facile eſt cogmtu: per reſolutionem an gulorũ vniuſcuiuſqʒ 1 Poligomeſitot angulos: quotã eſt atrigono. vt lequẽs ꝓpoſitio indicat.„ ¶ Vis multãgularis figura:i tot triãgulos ẽ relolubilis/ quota eſta triãgulo Triangulus yſopleurusvmeſttriangulꝰ eteſtytynitas ommũ multangulariũ figura⸗ rũjearũq; mnitiũ. Eſt enm irteſolubilis Tuadratus vero vtbinariꝰeſt:et vt duo trigoni. Nã abilua diametro/ in duos ſoluitur triangulos. Penthagonusintres triangulos ſoluẽduseſt. Hexagonus in quattuor: et hoc pacto conſequenter. *— — — —————————— ————˖— ¶ Reſolutio omni angulorum vniuſeuiuſq;poligonie: per rectas lineas/productas a quolibet angulo: ¶Hec adiecta eſt! ad manifeſtãdã oculis:angulorũ vniuſcuiuſq; poli gonie ad lue baſis ãgulos: cõtinuã multiplicitatẽ. In trigono/ ab angu⸗ lo ad angulũ linea producta: lateri coincidit. Eſt enim trigonus/irreſo lubilis et ſiplex. ¶ In quadrato due ad alios eiuſdem poligonie angulos quoſſibet. TrigonsN irreſolubi⸗ lis e ualium quadtaus teſolubilis dyamett/ angulos diſtendentes op angulorum adbaſsan poſitos: liquido pandunt/ angulos füt dupli. totlus quadrati duplos eſſe ad eos N———— qui fiunt ad baſim ſiue ad dyametrum. CInpentlugonoait cõtingit a quolibet eius angulo/ ad oppoſitos angulos duasi neas ꝓtẽdit:q̃ vniuetſos eiꝰ angulos/ itres equosàngulospꝛ⸗ tiũtur oſtẽduntq; liquido eos triplos eſſe ad ſuarũ baiiũ angi⸗ les. ¶ In hexagono vero:tres linee a quolibet angulo adoppo ſitos angulos poſſunt extẽdi a quibꝰ vniuetſi ei angulii qut tuor equos angulos diuiſi:facile cõſpiciũtur ad ſue baſis anꝝu los /eſſe quadrũpli. ¶ In heptagono aũta quolibeteiangu adceteros angulos/quattuor linee producke: omnes ehangu los/in quinqʒ ẽqualiã partiũtur. oſtẽdũtq; quẽlibet ei angii ad baſis angulũ:eſſe quincuplũ.¶In octogono veroab onni ipfius anguſo/quiqʒ recte ad ceteros angulos extente:ſingulo eius angulosin ſexeques angulosdiuidunt. panduntq; quil⸗ bet ipſius angulum/ ad ſue bãſis angulos; elle ſeſcuplum. E ita in ceteris procedito figuris. 8 ¶Vnde manifeſtum eſitrianguliyſochelisei an lum /qui ad ſue baſis angulos fuerit multiplen: eis eſſe poligonie/que in numero poligoniarũ eſt ton quota fuerit ipſa multiplex proportio.. ¶Trigonꝰ yſopleurus:eſtprima figurarũmultãgularũ. Qu⸗ dratus ſecunda/ Pẽthagonꝰ tertia/ Hexagonꝰquarta. Etitaer cõſequẽti. Trigoni igi yſochelij: cuius ſuperior angubadue baſis angulosfuetit equus/ ſimpkꝰ et vnꝰeſt angulusyſople⸗ ri. Cuiꝰ vero an gulꝰ fuperior/ ad inferiores fuerit duph:ang⸗ lus eſt quadrati. Cuius ſuperior angulus ad inferioresniplus angulus eſt penthagoni. Cuius quadruplus: angulus heꝛag⸗ ¶Liquet etiam ex his/ ſuper datã rectã lneñ omij multangulã figuram poſſeq facillime deſcrbi WSeruãta ſecũdepropoſitionis figura: ſup lineã ab/ petit deicribi pẽthagonꝰ. Facio ꝑ doctrinã eiuſdẽ ſecũde/ ſuꝑ line am à b/pẽthagoni angulũ qui ſit anb· 2 vt priꝰ. Etꝓduco lineas a n et b nꝛvſqʒb ad arcus ach et bcg. quibꝰoccurranti 8 in punctis p etq. Et exten do lineas ap et bq.duco deide lineã pqꝛ ſuꝑ quã(vt priusfacio angulũ penthagoni/ ad ba⸗ is angulos triplũ. qui ſit prq.eritqʒ ſu: b Per datam line am a bꝛ factus pentha⸗ gonus equilaterus et equianguſus a prqb. —.——— — W Ma. Sup. rxt eods modo in eeteris poligoniſs factũdũ⸗ datã lneã exſecũde propoſitionis docttina: eiustque petitur deicribi)peligonie angulo ã — facillimũ erit/ reliquã totàm ex⸗ tiuere poligomuã. Nã ſiſuper eãdè lineã hexagonũ facere vo les:ſume angulũ a gulos quadruplus. o b. qui eſt angulꝰ hexagoni: ad haſis an⸗ Duc deinde a o et b o: vq; ad arcus a ch et bc g. quibus occurrãt in pũciss ett. Et productis linẽis à s et btiabebis cõfectã mediã ⸗ a b. qua habita reſidua in prõptu eſt portio: num abſoluit. Omnis enum poligoma/ fuper ab bẽda:prima ſui latera ſtatuet a punctis a et b vſq; ¶ Continui a ſenario pares numeri: m penthagono: ¶Angulus rectu ad angulũ rectum prop Hexagoni portionẽ! ſuꝑ ineã que totũ liexa futura ac d adarcus a c cõtinuis a quinario nuj eris collati:angulorũ omniũ multangularium kigurarũ a] ortionẽ ſeruant. s:quedã eſt omniũ angulorũ menſura · Vtpote ad quẽè 80 cri hetbeg. 32 oinnis regularisid eſt alicuiꝰ poligonie jan gulꝰ/ eſt proportionalis:ſeq; ad eũ habet /vt nũerꝰ ad nũerũ. ¶ Imprimis enim rectus q̃ eſt ſuperparticulariũ ꝓportio medietatẽ. eſt ſeſqualter leuri angulũ: † 8 yſopleurianguli eiuſq; Eõtinet eni rectꝰ angulꝰyfople diuiſionis recti anguli faciendũ eſt a quin gulo in quic; equos àn gulos:addita eidè thagoni: qui ad rectũ leſquiquitus eſſe ꝓbat. U equos angulos: addite due ſexte/ angulũ gignẽt gulũ ſelquitertia proportione tranſcẽdit:vt et octonariu a ſenario natur alibꝰ nũeris à hoc pado quotiẽs pates nũeros omni muſtãgulariũ figurarũ/ ad rectũ ãgulũ ꝓportionee 8 qummario nũero. ¶ Diui anguhꝰ adyſo⸗ nü maxma Initiũ igitur Nã diuiſo recto an⸗ vna quita/ angulũ conflat pẽ⸗ ſo eodẽ recto /in lex Hexagoni. quirectũ an„ s ſenariũ. KEt—— narto cõtuleris: angulor ſicies. vnubiecta o ſeqir Fgur — 5 P 8 ———— . —— — moso uoStuug 5 —— . 3riua * modexz ——,— v „— S 3 1 3 G —.—— — moSooq Naturales.a qna. — rnnnb Suandjnadng 0 0 — — — —.—— + 7 — 4 t 1G znoüorU fIOHS angulò 6 Mi 1 1C in⸗ „ LiK — Snaumn 5 2 2 6 ₰ — nxdnnbradng rumdaꝝ s2nedrnadng— sruon s3 „ C Lantum vnus muſtangiſaris figure/ rectus:infnitarum vero ſunt obtuſi. ¶Angubus yſopleuri/eſt acutus. Q uadrati vero angulusrectus eit angulorum et laterum multangulariũ f̃gurarũ(que in immenſum tur) anguli:ſunt recto maiores/ atqʒ obtuſi. Qmnes igi Kcuttangule Rectangule Cbtuſiangule. CQ ue ſit angulorum multangu lariũ figurarũ adinuicem proportio: conꝰ tinuis numeris exprimere. * ——————— ———— an ——— ——— 1 mos oopug Sruno — Jdn ₰ nardnd ApPuA 32 2 — * — — —— US E 0 E. uosd ¹ SPhaSeun„ ↄp suanedn⸗ —„ B H gudng „ Srunn suaad 00 8 E EopA. — 1* SEunnd 2 Snoraednnhdng nu odn — — — 00 3 2P2 13 —————— 1 5 [12 — + SeaunhsEui ↄp shnedno —.— Ha 8 —,——— — — puntsdne* uoq „ S Eoapri —————————— uo3 ⸗OSroaprexR üoS ——— 8* dn * ———————— Spunda srꝛrnb Suamdimnndn —————————— 2H* 5 dnop suↄn 2 C 5 ₰ ———————— cutus: Tantu myniu 8. — — — ectus eſt. Ceterarum at omniũ multitudine propagã⸗ tur multãgulares figurei quãꝗ nu⸗ mero indefinite/ atqʒ incomprehenfe:angulorũ tamen ſuorumratione/ ſunt tantum trine: — — „ —2— — — — „ 2—— .— — ——* e.* ——— ——— ducti ſãt hi:4o/ 6/10 et 70. Addo numero Hepta. 10(dui eſt anguli recti)ter ſuam ſeptimam/ id 110 140 eſt ter quindecim fitq; numerus 150qui ad nu Cmprimis Angulus rectus:ad yſppleuri angulum eſt ytz ad 2.Q. nicꝰ angułꝰ/ad rectum angulũ eſt ſeſquiquintus:et ternatiꝰ numerꝰ/ q geo vtroſqʒ numeros binariũ et ternariũ quinario.fiuntqʒ 1o et1. Eſt igitur thagoni vt 18:qui ad Iy ſſeſquiquintus eſſe probatur. ¶ Proportio a angulũ ſeſquitertius/vt s ad ſex/ erit Hexagoni augulꝰ vtꝛo 20 b quẽ ad 1 conſtat eſſe ſeſquitertiũ. Eritigiturangulus hexagoni/ ad angulũ penthagoni: vt ⁊0 ad 1/ſeſquinonus: Ad angulũ vero yſo pleuri/vt 20 adto duplus. ¶ Quta aũt Heptagom angulus/ ad re ctum angulum:eſt vt 10 ad 7. Numerꝰ autem! Lſeptima parte ca ret:a ugeo hos quattuor numeros 20/18/1/710 ſeptenarioet pro⸗ Hexa. Pentha. 126 ens quintas. ¶ Hexagoni autem angulus/cum ſit ad rectũ go. tla. dta, l Qu. ſſt. 100 0 merũ10ÿ/eſt vt 10 ad y:ſupertripartiens ſepti⸗ mas/ ſiue vt angulus Heptagoni ad angulũ re ctum. Ad anguſũ vero yſopleuri/ vt 1 ad. Ad angulum penthagoni: vt 25 ad 21. Adangulũ Hexagoniyti; ad ꝓ. ¶ Rurſum quia oco⸗ goniangulꝰ/ ad rectũ angulũ ſeſqualtera pꝛo⸗ portione coniũgitur: Reci aũt anguli numerꝰ 107 ipar/ medietate caret:augeo priores quiqʒ numeros binario.ſintq; ꝓducti alii quinqʒ 300 * 30121oſet 14d. qporum eadẽ erit/ que et Priorũ proportio. ¶Addo deinde numeto re⸗ cti anguli?ioſuam mgdietatem 10. fitqʒ nũe⸗ rus ʒ1ꝛqui erit nũerus anguli ocœogoni ad nũe um recti anguli ⁊10 ſeſqualter. Ad nũerum ve⸗ 101404 eſt anguliyſopleuri: duplꝰ ſeſqquaitꝰ et vt 5 ad ʒ. Adpẽthgonicianguliriei vtᷓad ꝓ/ Ad hexagonici anguli numerũ ⁊ go/ſelquioctauus:fuen 9 ad 3. Ad angulũ vero heptagoni ſeſquiuigeſimꝰ. ¶ Et eadẽ lege procede in ceterisang lis. Nã cũ anguli regi numerꝰ/ par⸗ Figura proportionis poligoniar figurarũ ddinuct te aliqua caruerit:multiplicandi ſũt Gctogb. Heptãgo. Hexa. Penthua. Qua ſoh euncti numeri per eum numerũ 10 pars hutuſmodi denominat᷑. et ha⸗ Seli Selgdeci Segno⸗ Selꝗ; elſi bebis cõtinue maiores numeros: in N—— mhrt. 4 4 nus„N quitꝰ„N ter eadẽ proportione minorũ/ in quibꝰ N FN 3 69 erit aſſidua et cõtinua pluriũ angu⸗ lorum proportio. ¶ Cuiuſſibet multangulefigu re angulus:ad rectum angulũ ſeſe habet vt numerus ad nu⸗ merum: quorũ minor eſt totꝰ quotquot ſunt ipſius poligo⸗ nie latera/ ſiue anguli. Maior vero poſt minorem/ eſt totus: quotꝰip̃e minor eſt a quinario Hec ex precedentibus/ eſt mani⸗ feſta. Inteiligenda autẽ eſt poſt qua⸗ dratũ:ſumpto initio a pentha gono. Namdiimus a pẽthagono/ cõ̃tinue omniũ poligoniarũ figurarũ angu⸗ uinta catet banet at àngulus en ni fei utempenthagondi guliad angulum vſopleuri:eſt vt 18 ad 10ſſuperquadriparti⸗ Hexa⸗ Pen⸗ Cua 1 los: ad rectum angulum/ eſſe vt vnjuerſos pates numeros a ſenatio: ad naturales numeros a quinario. In ea igitur proportione/ duotum angulorum adinucemivt numeri ad nume⸗ rum: minor numerus/ ſemper erit tantus: quotquot ſunt 1pfius multangule figure latera aut anguli. Maior vero erit poſt minorem totus: quotus ipſe minor eſt a quinario. Vt ſi ſcire volueris quanta eſt penthagonici anguli ad rectum angulum pro portio: quia pẽ thagonus eſt et quinq; angulorum et laterum:minor numerus eius proportionis/ erit qui⸗ nari.maior vero poſt quinariũ erittotus/ quotꝰ quinarius a ſeipſo. Erit eĩſe natiꝰ: qui poſt quinarjum eſt primus/ quemadmodum et quinarius a ſeipſo primus. Frit igitur penthago⸗ nici anguli ad rectũ ꝓportio:vt ſenarij ad quinqʒ.¶ Similiter petita ꝓporiòe heptagonici anguli/ ad rectum: quia heptagonus ſeptem et laterum et angulorum figura eſt:erit minor eiuſce proportionis numerus/ſeptenarius.maior vero denarius qui tertius eſi poſt ſe ptena⸗ tium/ quotus ſeptenarius/ eſt a quinario. ¶ S endecagonici anguli ad recꝭ um expetitur pro⸗ portio: erit in ea proportione rectus angulus/ vt vndeci. Angulꝰ vero endeca goni/ vt oCto⸗ decim qui poſt vndecimum numerum/ eſt totus:quotus vn decimus eſt a quinario. n ¶ Circa datum circulum:continne multiplicescirculos deſcribere. ¶RHecexpetit multiphcem circulorũ proportionalitatem:quopacto quiuis circulus omni multiplici proportione increſcat/ fiatqʒ maior. ¶ Sit igit datꝰ circulus a b c d/cuius centtum e. Pro tendo eiꝰ dyametrum ac quantum⸗ libet in partem c. Et ſit alia dyametrꝰ bd ſuper eandem perpendicularis. eritq; tota citculi circũferẽtia/in quat tuor ſect aquadrantes. Duco deinde rectam c b:que erit coſtaquadrati/daj to circulo inſcrihendi.cuius lõgitudi ne/ circa e centrum: duco circulum᷑ g· quemdico ad interiorem datũ cir⸗ culum/ eſſe duplum. Hoc enim mani feſtum eſt: ſi eidem circulo quadratꝰ inſcribatur. quidup erit/ ad quadra tum minoric itculo inſcriptum. Nam dyametti quadratus: dupkꝰ exiſtit ad coiie quadratum. Et ſicut quadratus ad quadratumita et circunſcriptus vni eorum circulus/ ad circulum alteri circunſeri ptum. ¶ Veinde a puncto gin quo circuli dati dyameter/ fecat circulum f̃ g:ad punctum bduco tectamg b.cuius iterum lon gitudine ſuper centrum e circulum extendo h i.qui ad datum circulum erit triplus. ¶ Si vero a punctoi/ quo dyameter a c:ſecat circulum hii/ rectam duxeris i bꝛdeſcriptus eius longitudine/ circa centrume circulus k l: erit ad datum circulũ quadruplus. Nam duplus ad citculum f g. CEt ſi eodem modo a puncto l/ quo dyameter a cꝛoccurtit circulo k Irectam duxeris 1 bꝛfactus eius interuallo/ circa centrume circulusm ni priori dato circulo quincuplus erit. ¶ Similiter et lineã n b:ſemidyameter erit circuli ad eundemſeſcupli. Et ita in pluribus perge. Nam ſemper a puncto b/ ad punctum nquo dy⸗ ameter a c quantum libet extenta poſteriori circulo occurritproducta recta linea:ſemidya meter erit continue multiplicioris circuli. ¶Vnde manifeſtũ eſt circulos cõcauos /ꝗ circulis reliquũtur ſiue exteriores huiuſmodi circulorum portiones/in ea proportionalitate eſſe equales. TQuẽadmodũ Vnitati vnitas aſſiduejaddita:naturales ꝓcreat nũeros/ quorũ eqᷓlia ſũticre mẽta eqᷓleſue differẽtie/ ſcilicet vnitates:ita et in ſupiore circuli datiinctemẽto/ ac ꝓportiõe iugi: aſſidua fit additio circuli cõcaui/ ſiue exterioris portionis: que primo interiori.ac dato circulo eſt equa et vna. Sunt enim hi circuli/ vt aſidue v nitates: quibus ſenſim naturales: concreſcunt/conflanturue numeri.Vt ſpacium exterius bIc g/ equum eit quadranti inte⸗ — — — ————— w — — ——————— ——— ——— — —————— — circulis dicendum. rioris circuli bec· et totus exterior circulus bł geꝛtoti interiori a b c d Zimiliter eit thig:equum ed ſpacio b Fgc et qua 4raatib ec. Btita de reliquis concauis eeri —.—— — Son i e n ta tes qui bus na tu ra les nu me— 4 ¶ H ec eſt oppoſita anteprecedentis. Nam docuit anteprecedens /augere datum citculu quãcũq;proportione multiplici. Hec vero contrdpẽtit quopacto datꝰ circulus gurig ſ eſcubi quean multiphci pro quo tcũq; circuli:ad eu ndẽ cõtinue anteprecedentis euadit liquidum. N multipliti proportiõe minuãtur. ¶Sit datus circuius a bcdicuiꝰ centrum e.circũ cribo eidem quadtatum:cui quadrato circulũ circunſcribo: qui ad datum circulum erit duplꝰ. ¶ Deinde exteriori maioriqʒ circulo:penthagoꝰ num circunſcribo eiq; pẽthagono rutſum circun ſcribo alium circulum. qui tertius circulus ad pri mum datum circulum erit triplus. CEidem rut⸗ ſum circulo circunduco hex gonum. Hexagono vero iterum ali um ci rcu lum? qiuu datum circalũ quadrupla proportione complectetur/ atqʒ upe⸗ rabit 4 Et itã quotiens ſupremis circulis?ſequꝰ tes pol gonias clrcunſcri pſeris: lui; voligons“ † ci culos: hẽbiscõtinue exteriores circulos adinte riorem datũcirculũ ommufatiam multiplices. ¶Sivero eundem datum citculũ omni ſubmul tiplici proportiòe partu1 oluerisinſcribe vt pre cedãs docuit heidẽ iptimis quadiatũ.cui iſcriptꝰ circulus dati circuli etit medietas.deinde poſteri plici proportione vincentur.vt precedentis docuit figura. roportione ſit minuendus. quoue modo intra datum citculumd cõtinue ſubmultiphces · qd ex ratione am cõtinue circuli ad ſeiuicẽ młtiplices aut ſubmłttip ices:ſũt circuliꝗ aſſidue multiangularũ figurarũ intermedus abiuicẽ diſtãt. quibꝰ ſcilcet inſcripte et cir cunſcripte ſunt poligonie figure.Sit igitur datus circulusabod: cuius centrume. Iuſcribo eidem quadratũ a bc d /cui quadrato? inſcribo circulũ quẽdico ad datũ cculũ/ eſſe ſubduplum. Eſt enĩ eiuſdein medietas. Omms namq; circulus quadrato inſcriptꝰ.ad circulũ eidẽ qᷓdrato circũſcriptũ/ ſubduplũs eſſe probatur. ¶ Rur⸗ ſum huic poſtremo et interiori circulo⸗ penthagonum iſcribo· eiq penthagono/ inſcribo circulum.qui dati cir culi erit tertia pars:et ad eum ſubtriplus. Půi quoqʒ nouiſũmo iteriori circulo/ĩſcribo hexagonũ. cui hexagono circułꝰ inſcriptꝰ eritqu ta dati circulipars:et ad eundem ſubquadruplus. ¶CEt eo pacto deinceps procede: ſempſi premominori/ àtq; interiori circulo: inſcribens ſequentem multangulam figuram cuci culus inſcriptus: erit aſſiue ad datum circulum ſubmultiplex. Vnde fit vt datus circulus/ per circunſcriptas multangulas figuras: qun talibet multiplici proportiõe augeatur. Per inſcriptas vero: cõtta omni ſib CFigura augmentationis dat cici Iin omni proportione multipld ori circulo penthagonum iuſcribe:cui mſcriptus circulus/ tertia erit qati circul talu dem modo deinceps procede per hexagonum⸗ heptagonum/ odtogonun tangulas figuras inſcriptis aſudue interioribus circulis: qui a dato circulo atum circuium:quacunq; ſubmuſtiplci proportione eo et ceterãs m . omnilu mh —— —— — ——————.—— — — ————— — 2„——— ——— ——.— ——— — — — — Ma.ſup. 156 ¶Cauſa proportionalitatis circulorum per circũſcriptas/ aut inſcriptas po hgonias:eſi aiſidua angulorum omnium multãguiarium figurarumjad ſue palis angulos muſtiplex proportio. ¶ Nam dòcuimus omnium multangularium figurarum ãgulos ad fue baſts angulos: eſe aſſidue proportionales. Imprimis equales:vt in vſopleuro. VeEt nde per cundtos ProcurIEre multiphcesta dupla proportione/vſq; in ummenſum. Incipft enim quadrati an gulus:ad ſue baſis anguloseiſe duplus. P enthagonicus!triplus.ãtqʒ ita deinceps Hanc igitur angulo⸗ 4* rum ommum multangularium figurarum:ugemtatq; aſiduamad ſue baſis angulo spro⸗ portionem imitantur feruantq; cuncti circuli: qui aidua earumdem poligoniatum aut cir cunſeriptione/ aut inſcriptionecircaiaut intra datum circulum procreantur. Nam qui circa junt:ſunt ad eundem datum circulum:aſſiduimultiplices. Qui vero infra:ſubmultiplices aſſidui. Angulus enim quadrati/ qui ad ſue baſis angulos eſt duplus:extendit: ſeparatq; ab⸗ inuicem circulos/ quorum eſt cadem proportio:dupla ſcilicet/ aut ſubdupla. Angulus pen⸗ thagoni/ ad ſue baſis angulos triplus:circulos quoq; diſtin guit tripla et ſubtripla prop ortio neſeſe inuicem habentes et ita de ceteris angulis dicendum. C Omnes duo yſopleuri eodem diſtantes circulo/ autduo circuli eodem ylopleuro:adinuicẽ quadrupla proportione copulantur. ¶sit yſopleurus a bcꝛ cui inſcribo circulumdef eidemvero circu ſoninſcribo ali yſopleurũ eiuſdem nominis def quem dico quar⸗ tam eſſe partem exterioris ac maioris yſopleuri a bc. Nam idem yſopleurus a b c per interiorem yſopleurũ def. in quattuor equos yſopleuros eſt reſolutus/ ac fectꝰ.ſcilicet in yſopleutrum a df.dbe. ecf.etde f. Addit igitur exteriòr yſopleurusad interiorẽtres ylo pleuros Q uare et totus exterior/ ad interiorem: quadtruplus eua⸗ dit. ¶ Et eadem dicito de duobus cireulis/ eodem diſtantibus yſo⸗ pleuro.id eſt quorum vnus eidem ylopleuro circunſcriptus fuerit: Reliquus vero eidem inſcriptus. Erit enm circunſcriptus circulus à ad interiorem inſcriptum quadrupꝰ. ¶ Fadem enim eſt ratio duorum yſopleurorum diſtantium eodem circulo:et dudrum circulorum /diſtã tium eodem yſopleuro. ¶ Continue a p enthagono oeEs multangule igure:due et due eodem diſtantes cuculo aut gemini circulieadem diſtã tes multangula figura:adinuicem omni ſuperparticulari proportione ſeſe habere dinoſcuntur. S ¶Trigonus prima multangula figura/quos diſtinguit circulos: hi quadrupla(vt diximus) propottione ſeſe habent. Similiter et ambo yſopleuri/ eodem diſtincti cir culo:vnus eidem cucunſeriptus alter vero inſcriptus. UQ uadratus figura ſecunda circulos dupla propor⸗ none diiungit. Circulus quoq; vnus eadem proportione: geminos circa et intra ſeipſum quadatos qilunguit. ¶ Penthagonus autem et reliqua deinceps omnis poligonia: cont nuis ſuperparticularibus geminos circulos diſparti⸗—= untur. Cuculus quoqʒ proportionibusiſdem: am⸗ bas ſibicircunſcriptas/ inſcriptaſq; figuras diſſeparat diuiditq;. ¶ Nam qui circuli penthagono diſtant: ſel qualtera proportione ſeſe reſpiciunt. FEadem quoq; Proportione/ ſunt ambo circa eundem circulum pen N thagoni. ¶ Circuli vero hexagono diſtantes jaut&—, hexagoni circulo eodẽ:inuicem ſũt epitriti/ ac ſeſqui⸗——— tertij. Diſſiti heptagono circuli/ aut circulo heptago Seſqualteri Seſquitertij mfeſquiquarti eſſe probantur Octogoni ſeſquiquinti. Ennagoniſeſquiſexti Et hoc pacto deinceps. —— — —— — ——— — —— 8 ———— — —— ——— —— —— ——— ——— — — ————— — ————— ——— ——— ¶ Omnes quippe circulieidem circulo?per multangulart um figurarum aſſidua ſpacia/ atqʒinterualla circunicripti ad eundẽ circulũ/ ſunt vt natales nũeriad fõtanã vnitatẽã n aſdue multiplices. Vtvero interſe cõparant᷑ꝓximiad proximos: ſunt vt numeriad ſeinuicem/proximꝰ adꝓ⸗ ximum: continui ſuperparticulares. Eademenimeſt„ℳ et numerorum et magntudinum ſcientia. Et hoc per⸗ ℳ facile eſt oculis intueri:per reſolutionem vtriuſqʒ poli⸗ b gonie inſcripte et circunſcripte eidem circulo:in trian⸗ N 8 .— gulos/ aut portiones equales · quemadmodumſequen⸗ tes figure indicant. ¶Nam penthagonus a bcd ema⸗ ior et vt circunſcriptus: minorem gh ik/(quivtinſcri ptus eſt)uperat quinqʒ;ttiangulis fa g. gbh. hci. id kK. ke f. Minor vero penthagonus fghiK:ſectuseſt in de cem portiones/ quarum quinqʒ exteriores: ſuntquin; trianguli/prioribus quinqʒ equales et ſuper eaſdem ba ſes.ſcilicet fl ggmhhnioketkpf. Reſidue vero portiones quinq;/ que ad totius penthagoni centrum/ claudunt egredientium angulonun pẽthagonũ:ſũt et quinq;ʒ prioribus equales/ſingule ſingulis.totuſq; pentha gonus egredi⸗ tium angulorumiſcilicet flgmhntokpf: totius penthagoni circumſcripti a b cde tia pars eſt. Inſcripti vero f ghi kpars eit ſecunda. 3 Totusigitur circunſcriptus/ ad iſcriptum:eſtvt 1hh ad decem/ ſiue vt ʒ ad ⁊ ſeſqualter. ¶ In hexagono quoq; par er apertior reſoluuo contingit. Nam pre⸗ ſens hexagonꝰ a b xd e freſolutꝰ eſt in octo et qua draginta triangulos equales. quorum vniuſauiiq́ʒ medietas eſt vnius yſoleuri.interior autem hexas gonus ghiklm priori inſcriptus: horumtrian⸗ gulorum capit ſex et trijgmta. Sunt igitur ambo hexagoni/ in ea adinuicem proportione:quaet 8 ad z6 quam conſtat eſſe eꝑitrirã. Et in heptagonsh pati reſolutionis ordine pròcedendo reperies he⸗ ptagonum circulo kircunſcriptum: ad inſcriptum heptagonum/ eiſe ſelquiquartum. Octogonum ve⸗ ro ſeſquiquintum. Ennagonum ſeſquiſextum. Et hoc pato deinceps/ per vniuerſam ſuperparticula⸗ S rium proportionumſerem.„ ¶ Cuiuſiibet multangule figure angulus 8 2 5 eius ſpecies/ differentia et acꝰ eſt/latus vero/eius eſt potentia. 2 ¶d eiꝰ rei actꝰ eſt ſpecies/ acdifferẽtia: per qd diſtat/ differt eximiẽqʒ a ceteris cũcttzgiens etuldẽ. Qimnes autemn multãgule figure:ſola anguli proprietate: abinuicem diſtareconpe⸗ riuntur. Nam vncui;; proprius eſt angulus:latus vero nulh proprium. Poſſunt ſiuden adinuicem equilatere eſſe omnneset ſuper idem conititui latus. Fquiangule reweſeme ſe:et ab eodem produci angulo nequeũt. Eſt igitur angulus vniuſcuuſqʒ multangie itu re actus/ proprietas/ differentia/ac ipecies. Latus vero vt communis omnium porentu quandoquidem vniuerſis/ commune eſſe poteſt latus: An gulus vero commumseſe nõpo teſt. us enim yſopleurieſt an gulus: Alius quadrati/ Alius penthagoni: Et auj deinceps reliquarum ommum. ¶ Multangule figureſimplices/ ſunt tantum due:triangulus et quadtans u quarum producta in directum latera/nuſ ꝗᷓ extra figuram concurrunt ¶ Vopleuti omnes anguli/ ſunt acuti. Protenſa igirur in ditectum yſopletri lateta:ein Mopieurum angalos creant obtuſos/ nec vꝗj concutt unt. Itaqʒ cucunicribi nequitau coů „— A6 il w v niel ſe an gn qc un cil aun ( uet k n in t iu hih lcp pa tyen gih nli gi nbre 1i e kens kih cic ſ hu ziß ui in ich un ih h i en de eg hc cludi ab egrediente yſopleuroivniformis yſopleurꝰ/ maneiq; femper nu⸗ Producta itaqʒ quadrati jatera/ in rectum:rectos quoqʒ angulos procre⸗ ant extra quadratum; nec v llo pacto concutrentes: qu adratum vnifor⸗ mẽ egrediente quadrato circunſcribu nt. ſed ſimplicem/ nudum et icir⸗ euntenrein CApenthagono/ omnes deĩceps multãgule figure: paribꝰ ) ſed egredientium angulorum figuris:exteriore aterum con⸗ curlu coituue circunſcribuntur. ¶Nam penthagoni angulus et ceterarum omnium multa ngularium fi⸗ gurarum angul:lunt obtuſt. Producta itaq;ʒ earum latera in directum: cuca eaſdem figuras/ angulos claudunt acutos.tandemq; concurrentes:— primas atq; vniformes figurasparibusſ eiuſdemqʒ ſpe ciei/ ſed egredientium angulorum figuris inueſtiũt/cir (Cumuſubet egredientium angulorum figu ꝛꝛ re coniunctis per rectas lineas extremis angu N ls:quod adicitur ſpacium/ primo in pentha⸗ — equale eſt egre dienti penthagono. In exagono ſubduplum:In heptagono/ſubtriplum. Inoctogonoſubquadtu plumtatq; ita deinceps. 8 i¶ St penthægonus a bed e:cuius latera in directum pro⸗ ducta conflẽt penthagonum egredientium an gulorumfg hik. Hutus vero egredientis penthagoni! extremiangu⸗ li copulentur per rectasIg. gh. h1.iket Kf. Dico quoniam ſpacium quod ab his quinq; rectis/ adiectum eſtegredien⸗ tipenthagono Ighi kꝛequum eſt eidem. Hoc ei ſpaciũ ſũt quiq; triangui fa g.gbh.ho1.i d K.& k ef. qui quinq; triã gul ſimul ſumpti:ſunt equales totiinterioripenthagono/ egrediuntium angulotum fghK. Hic enim conſtat᷑ exin teriore vniformi penthagono i b cd eꝛet quinq; triangulis agb.bhe.cid. d ke.et e f a. Et hanc equalitatem/ mani 1 feluus intueberis:productis quinqʒ lineis/ ab angulis ex⸗ † tremis:ad punctum l totius penthagoni centrum. Namttian gulus f a gꝛequale eſttriangu lari ſpacio łl g a:ſimiliter et trangulus gb hitriangulari ſpacio gl bh Triangulus vero h ci: equus eſt triangulari ſpaciohlic. Trian gulusitem 8 2 1dk trangulari ſpacio ilkd. Triangulus deniq;ke f: ſpacio triangulari k Ife. Hoc enim liquet productis aliis quiqʒneis:a centro lad mediatotius penthago⸗/— nilatera ſcilcetl a m. lbn. Ico. Idp.et leq. Erit enim e 2 5 triangulus fa g ſiue duo triangulif᷑ a m et ga mꝛequi ls argue. Totus igitur egrediens penthagonꝰ a gb h a— cfi d Kef:equus eſtexteriori ſpacio/ quod per quin; S 6 n duobusttianguls fla et g la. Et itade ceteris triãgu⸗ hneas gh. h1. ik Kf.& fg eidẽ eſt adiectũ. Idẽ quoq; pẽ thagonus egrediens:totiꝰ penthagoni f gh1Kmedi etas eſt· Conſtat enim penthagonusfghi kiex egre⸗ diente pentha gono et quinqʒ triangulis adiectis/ qui egredienti pentha gono ſunt equi.i¶Sit rurſum hexagonus abe f. euius omnia latera producta ciaudant egredientem Hexagonumghiklm.eruntq; ab egrediente exagono „ 69 ſupra vniformem a b cde fradiecti ſex yſopleuri/ 4bbheeid. d ½ eelfetfm⸗ mul interiori vniformi hexagono/ funt equi. Qunſtat Emm interiur iforniishen 6i ſexyfoplernis dacgijingulic redelineslab aigtlisadcentnhrozuet 0 lenturigituranguſiagredientis hexagoniipertectasglutKhlaermgecog quieiud ixaciyahhis lex rectis adiectutn Slt egrocientiheagongrcius eſtiuhe t ue mdirtas. Nam totus egrediens beuagonus/dudeiméautsconiſlohein aenialuntaet⸗ luntvtlex ylopleuri. totuſchkexägonus gh 5 — — lmeſt vt ocodecim ylopleurt Q li rectas produxeris?a centronad angulorũm capita n gnhennK nlet nmietit Hexagonus egrediens reſolutus in duodecim triangu los:qui et inter ſe et exterorihus triangu lisadiectiserunt eguales. Et eodem modò de ceteristriangulisidicẽdu. R hn Hegtagong autem egredieutet coniunctis eius angulis paripro; N portiðe ac reſplutione comperies/ quod? adiicitur ſpaciũitotius eſſe e 8 dientis heptagoni partem tertiam In gctogonopartẽ duartamitka deinceps. in heptãgonò qᷓuippe adiieiuntur ſeptem triangili: qui ſimul adegt — F ptagonum ſunt vr? ad⁊iIn octagono veroꝛadditio fit octotrlangulorumzipin — — 14 11 1 50. ies circunſcripte figure/ ad inſcri ptãm continue lupe figurarum ſpecies; ticularis proportſ. 6 opleuꝛus circunſcriptus:ad inſcriptum quadruplus ex diu duplus· Pentlrahonus/ad benthagonuintleluater ceterechenh ad inſcriptas:ſunt contimie fuperpartiqulares ꝛquodᷓ facile quer ex reſolütioneß Sit enim egrediuntiim angulorum penthigon? afbgehdrek cunscoptletu per hncas quinq́; fiatqʒ vniformis pentha 2 onusghik. uein con d pri hin hte gono /ſunt equi. Flat deinde circa penthagonum nitormemtgli Raiepen eidem circunlctptus: quiſit Im no p. Hic pẽthagotus etit ad briotern Igrech plus: ad vniformem vetof̃ gh ikſeldualtet. Nam tantumad dit vmformis circũſeriptus/ Iupra inferiptũ vniformẽ ghi R 8 quãtũ idẽf ghik addit fupra egred iẽtẽ. addidit ei vniformis 1. 8 ghK ſupraegre ienré:quin ʒrtianguloskbggchhdtie ſ. K at eidem equales. Circunſctiptus vero vntormi s1. n.m. o.p/ ad inſcriptum vniformem fꝑli kꝛaddit et quinq;ttian ſ 6. — gulos prioribus quinq; equales:ſcilicetkltfmggnhloi. St ipk. ex quibus et quifiq; prioribus:confãtur quiuch tliomem biequales kafl. fb gm. gchmhdioetie kp. quibüs cit⸗ cunſcripdus vnfornis łm̃ ino pupctat interiorem egredien tem et qui ſimul adæundem:ſunt vt decem ad duin; totus veto penthagonusl m nop ad egredentẽ: eſtvt 15 aylado. vniformem verof ghi k:vt1; ad Io. In hexagono vero eodemnmdo p perge: probans circunſcriptirin hexaganhmad intiptũ eẽ feſquiteri Nam hexagonus circuuſexiptus tantum addit ſuper inſcriptum:quan⸗ tum inſqriptus addit ad egrecentem Iexagnumſihlinſcritum⸗0 perat autem ĩſcriptus egrediendem ſibi inleriptumilex equis triangulis? qui tatius interioris egredientis funt pars dimidia. Gircunſcriptus Pien 8 —— . —— ————————— —— 5—* ee —————— uperarinſeriptumſe alus patibustriangiiis/duitotius inletibtiſint pars tertia. Fit igitur circunicxiptus hexagbiius/ad egredienteim vt². ad 11 adiſcriptum vnforimem vt⁊ 4 adS uletiptus aũt vntfornis zuſ 2 1. 83 2 * adegredientem: vt 13 3cht. CIn heptagoho vero ot eeteriß mültaigilat ri pacto procedendum In omn quippe mltangularium figurarum ſpecie: egre eei pra ẽt circunſcripta:arit hmeticam mon geometricam mecetatem leiuant- Quanm adit iuſeripta laper etzredientem;tautumdem circunletiptaiſiper ptin fn ₰ ₰ „— 3 6 5 2* c 3 3. 3). † à E 3 8 6 3 ₰ 3 33 D 2 1 452 6 33 E B 31I* 51 5 R4 ¶ Patoei rcuioſie num inſcribere. 252 10 0 4 11— 5* 6½ ¹5 ndis pertiutnſaſieremuenpetſmnentüin. Namſfagitranulehelatoniſcueuloditoin⸗ upri etipisa eemnhetaßonilrereicubd rirruhlenßameeroelt equele nepr goiieideiniteuloinſetiendilatustehntit. Superat enmn flexsxont b Rrusee gon ſu ſagltta Sitigifur eireulus ab euius lemidya⸗ 4 nerers heileghneadhetetegteeeneeeineeee ſſe lefeindametron b. qudus feinidyameterà h perpendieulatiter ſecetin? † půẽtoe. eritqʒ ſagirta ß/difterentialaterum Heagoni erlrepragonidato 1 circulo inſcribendoruim: qua derpta a ſer o 0 a a ſemicy ametro abreſidua ineaa 4 * e/ latu Srtit heptagonidäto circu oabinſcri ondi quo habito habetur KXM Datumquadraturiiacũichrultiplici proportione augete. deme wultiliei guadtatorcmnincemen⸗ tiue et ẽmrculorum ratio· ðit eniin datus quadra⸗— tusahcdiuius centrume Hunc partiòr in quattu———— orquaratosrper lineas acerb:ſuper etus cẽtrẽã——— 6 6 „ 11 1 %. 5* 5 3 perpendioijlariter feſecãtes· Etducolineã b cvnts f paruorũ quadratorum dyametruũm:totius aũt qua— ratia Nznifeſtũ eß ineam — F 7 — 15 beisſſe eliãcoiã quac m neãeb quãtũlibet ex⸗ bcq̃ſit ebl Pt apücto fdi Sdiculari be tariacdatfi quctätum ⸗ dupli.Eſt eni quadrats: ad coſte qua 28 atũ etcape in ea longitndinẽ linee dticaſäzeſäntiteſee amnür ineee ta:inẽſutã linee t 1ürekteeit du dra— 4073 ₰ ₰—3— ₰2 k. Et a püſto hducistric; ppðdiculari de güe eãcfetcapein linea ehuãtüſibetextẽ⸗ .. nee c fnmedietas coſte quadrati/ ad da iatt tripli. qusquadratũſpfice vt priꝰtcite datũ quadta tü duckisvrr nchpervendiculatſht ſup pũdũ g¶Mue furlũ lineã get ex linea ebede⸗ — Eenaeieſn lẽtqu media cofia qu⸗ — uiſeceſt ehrercheumecicodaduchä 4 ti unduruePe F portione fupabit. Pucta deinceps linea hc:et ſũpta in linea e b eiequaliqᷓ ſit ei ſerit linea. eimedietas coſte qladrati: ad datumquadratũ fefcupu· Et oc pactõdeinceps ꝓcedẽdũ. Semper enim vltimꝰ quadratus ſeuentem proportionaleninicahit. Cquadrato citculuꝰ edem equajiseit producenus. i diuido in decẽparesequales. Ftexcludo ab vnaquaq;; tuor quintatum/ queinynaquaq; Iemidyametro ſupe rant:produco citculumg hi Hic enim erit datoqua⸗ &recelis. nencnnni en Sit datus qdadratus abꝙ d/ cuius centtume. Productis in eo duabus dyamettis:vtrãmꝙ aSeſtdeſignã 1 ¶sit datus circulus †g hiſcuius cẽtrũe. Eiusvtrãq à yametrumfhet git pattior in octo ptes eq̃les et ꝓte N o e aſdem extra circul/ ſpacio vnius quarte/in vtrãq artemvſq; ad punctã ⁊ hc d. Et perficio quadratum àa dKic enim erir ex conuerſioneprecedentis: dato cir culo †ghi equals. Et hanc propoſitionem atq; prece gentem licet nemcnſtrata/ nuſiſc; rationibaftn tas:certis tamen et indubijs experiwentis yeritati cõh⸗ —————*——— S——————— ——.————— knw* S—————- ———.——.——————— —* —— S—.———— ——— cordare expertus ſupprimere nolui. Preclara cuiuſdam ꝛuſticuli in vulgari ligua in latinã cõuerti.Probauiq; ea nuſqj diſſidere:a qdra dinalis.et ab ea etiãq̃dratura/ quã in e geometricoꝓmu medes/ qd et Euclides nullo medio/ nulla ratiõe diſqrere atq; adi to/ et plebeio viro repertum:a nobis haud ĩmeritol licet ſine demonſtratione tt gandum. Ex hoc enim inuento/ conſtat omnem circulum/ cuius dyameter eſt eſſe omni quadrato/ cuius dyameter eſt vtdecem.Et contra omnem quadrtun oegi ameter eſt vt decem:equum omni ciclo eſſe/ cuius dyameter eſt vt partes oct cuch 0. „ LIBFLLI DEMATHEMATICIS SVPpLB⸗ mentis Finis Anno Salutis Humane 109 Januarij Die Decig maoctaua 5 grprrvn psr vMrhRSvMOc VOyhMTN anlasMrpmsn Loci Ponticu certi nominis imen tura Nico lat cſui 1 gaui. Atq ideo qalch nueirepotuere: abili uerendi In CHR ISTO Patris Franciſci De Hallervin Fiuſdem Et emiſſum ex off̃icina Henrici ſtephani. Impenſis eiuſdem et Ioannis aruti CHRKISTI Saluatoris omnium 110. Primo( harui induleh: arte ſociorum O. Primo CAl. Febtuatij