ADILLVSTRISSIMVM
PRINCIPEM DN. FRIDERICYV M Ducem Lignicenſem,&c.& amplilsi- mos cius Prouinciæ ordines, habita à ancratio Crugerio Fin⸗ Ktrevaldenfi:
animo ad id acceſſerit:
De diſicultate ſcholaſtici muneris,& 90
Cum illuſtri Gcholæ Au rimontanæ Qubernanda pra⸗ ficeretur, Ix. Cal. Sextiles,
Anno Chriſti M. D. LX X XIX
5 M 8 2 3 24232
Impreſſa Francofordiæ ad I'iadrum, Tpis Cciurianis.

. V, C mo
PANCRATIO CRVGERIO
Illuſtris Scholæ Goldbergenſis Re-
ctori 8.
E* SeHo LAChryſoreis iterum quæ ſurgit in orii, Surgit ab auſpicijs, docle CRV G ERE, tuu. Aureus hæc patriæ theſaurus, E aurea ſecum muexit varijs commoda, crede, locis. Einc orti Aſtræa ſtudijs, Themidosq́; ſacratæ, Et celebres Coi coonitione ſenis. Rinc ſunt, qui Procerum fulgent virtute per aulass Bublica, ſunt, quorum fulta labore ſalus. Ric tibi theſaurus patriæ concreditus vni A& DVCE, qui Dgiæ ſes generoſa domus. Commoda tot Ludi nos expectamus ab vno. commaoda præaſtiteris tanta, iuuante DEG Hoc erat, indee tuis quod poſſes addere ceptis, Tradita Chryſoreæ ſceptra tenere Scholæ. Rano orna ftudijs, huicſ uffice robora feſſa, Muic inclinatæ, ne cadat, affer opem. Einc tibi TROCZ DORFEFO bar fulgens, creſcet honore Gloria, dum cyeſcat, ceu bene cepit, opus. Forentem b rexit; ed tu ſeruare cadentem Niteris: ex duris gloria certa venit. concipe tpes firmas: nec, cum DVCE, Numina fallent „ANCRATT Timpenſæ robora cunc᷑ta tuæ. d. Vuenceluus, S. Theol. O. G Drof⸗ Francofurti.
Commu wuibus
huin fa-l el Ma ſeeum Ihen khr.
knen;

Dhereu iteran aus ani, u, docke CA menan 4ar, Danres made, Gede, lx. 7 Theniuuij Loa airiane ſcxs. n fagent imerwau um fulta labort ſclu. is cuncritu ni Daic he eeuenſi imu. txpeclanu 4 u. tata, acnte DEl. ſes adtere cna. Crotra fescre SAs. lace nburs n
71αα, 4 pen.
4 4 44 M 0 ⁄⁷ der falencſa
r, CHbere azit au. „ rruire cutenten orid Grta Rk. 9 —* 7 34 c, TI NMnd) 27 4 1 1 71 1.D El, 4 1 4
Harrunu-
1antin
IIIVSITRISSENO GENEROSISSIMOq PRINCI-
pi& Domino, On. f KIDERIT co, Duci Sileſiæ Lignicen- b ſi& Brigenſi,&c. Domino clementiſsimo.
Itemq́; Reuerendiſs. Ma gnificis, ſirenuis, nobiliſ.& pru- dentiſs, omnium Ordinum in inchto Ducatu Ligni-
cenſi viris; 3
Communibus Scholæ Aurimontanæ Meccœœ- natibus, Dominis ac Patronis ſuis omni ſubiectio- ne, fide, obſeruantia colendis.
M. Pancratius Crugerius Finſtrevaldenſis, Schol« Aurimontanæ Rector S. P. D.
=Sin tuto ſiſti videtur oportere. Non patest igitur non in celſitudinis tuæ, Iluſtriſeime& generoſiſ ſime Princeps, Domine clementiſsimeè, vmbramitum in veſtrü quaſi Iinum, Maximi& ampliſsinu omnium Ordinum in inclyto Ligni-
cenſi Ducatu viri, confugere hoc, quod! pobis tantum audlitoribus paratum& communiter deditum, nunc externæ auræ timidum, in apertum ſe recipere honeſtiſsimæ rationes, ſedt nec opinat com- pellunt. Etenim minimé cogitabam, cum hæc initio medliitarer ac 2sxerem fore vt diutius vnica recitatione ſupereſſent, Galiter, quã
— 1 2 Poce

2
voce mea in quꝰ rundam coonitionem peruenirent. Nempe neceſſas
.„. 1 4— 7 4 3—
rio& vmbratili aficio ſemel dej ungendum, non fame& hominu — ◻
7 ermonibus] eruiendum putabam. Nam cum ad ubernationem an-
tiquæ& lluſtru Scholæ veſtræ Aurimontan æ, Ducali auc loritate, &communibus Optimatium ſuſfrasiisnon ſine ſingulari numind, vt res ipſa loquitur, proui dentia, ex Academila Trancofordiana e- uocatus adu eniſſem qud&ꝙ rim 9 feſſus de via lan uerem,& de- inde per aliquot dies febricula tentarer, nec dum poſtea libros meus haberem explicatos: ſatis eſſe mthi tum viſum fuit, ſi cooitationes eas, qulbus accepta conditiomentem meam agitabat; literis con ſie- narem,& ad publicæ renunciationls dltem, pro veteri ſuperiorum conſuetudine pronuncianda vnius hora ſpacio deſtinarem. Animis enim eorum, qui præ ſentes futuri ſſent, tali animi mei ſignificatio- ne facile ſatufieri poſſe ſperabam: de judicijs aliorum?, qui abeſſent, 1 hi ſ e mecliocriter me prabaſſem, 4 quibs illt audituri aliquid erat ( 7 modò erant auditurt) non laborabam. Ita factum est, vt neq materiam grauiorem, tamq; ſolenni tempore ac loco dienam ſelige⸗ rem; neq; in dicendo, quantum debueram, meditationu ſtudiq; pa- nerem. Viſus tamen ſum ple risq́; poſtea, cum ad rem ventum est, non incommoadè ea ipſa, quæ non tam ſelegeram quam arripueram, in meclium attuliſſe: præſertim cum ante me in ea ampliſsimi orna.
8
tißimiq; conuentuus celebrttate, de/ chalarum tum dignitate tum v- tilitatibus grauiter peraraſſet vir iuris ciuilis peritia& omni do- clrina clariſsimus, M. Matthæus Burcardus, tuæ celſitudinus, Illu- ſtriſsime Princeps,(onſiltarius, aus loritate& jide præſtans. Impri-
ni aatem illa pars GEiucunda Gorata multorum auribus atque
animis accidiſſe ſerebaturi quæ in Valentini Trocedorfti piæ fanctæqj memoriæ, Recloris quonda m Aurimontani fideliſsimi, laudib. ver⸗ ſata, aliquantulum nitoris& gratiæ ab ipſius luminibus& carita-
te traxerat. Ita enim quondam de hocgymnaſio clariſsimus ille vir
meritus est; vt qui ſuperſtit es ſunt diſcipuli eius, nunquam eum nee
ſatu crebrò, necnimis prolixe, neg parum eleganter praædicarisnun-
qudus
ud genun
ſemnommun laua iij fanlſiin Irtherdo aaunen nitynne ſeneri mauſ mchiy 7 duelſn nannta dafat 1t 1 imnſer üuentri ralan
asna ſane( Ana benn
Ua a
——
—
—
wh Nen mai kalan

laul tpetrs 4leuen 19 arans) 5 1— K IIIan 8fr e.(alg
1 7 9„ n chhe 4nr tpe A entana ucim a un. 17 8
8 L — R ſan ar. . 1 44 e. Mean arnahe 4 8
d
8
:AACIAnn 1„ 4
4 1 8 acda pnias hars heraahhe. 1 st dars„echchſung,
T ar ri Cr. A 1n Iſar! ene al wmm 9
2* rAdam eee * 4 4 4. 14EChLdlenn a F - 2*½ 1 Faohen, 4&εε&.⁴☚ 1 aee 4 1 „ 649— 1a laearadam. Afceäee 104 ; Arnn kemhare cher dn 2 cdere, Nelkanan 4 5rA, kec anddnn 2TeN tn elrrm amn 1 9 4* ertim(r ente me Fesanl 3. 8 1 7 re,& cholaran an dand ara er NT urs GIk fenlu 4 8 1 4„Mun 4 Iartho Surcurto, Hatchhn
4 8*)
8 7 3
riut, 4Atarttake G ſ
4A Fre Fetvo VrKn TIRMem,7,
4 e 1Kdek en n Aermnkenne
hjſia umand
Sunuti vuraaa, — 5„
nche 4 77 dan b*l InESſdd d 4 eer ſasrGGadee, 32 tej
nnn de
4
9
3
2 4 é
1 genere dicendi efferrentur, ſtatuere poſſe pra ſe ferant. Gorum cum
114en n. 1e ne eanag
quam ſe modum voluptati, quamè ex eius laudibus captant, quocunq;
ingens etiam nunc ſit numeèerus, quidem principe loco in Eccleſiu, in Scholu, in Aulu, in Rebusp. in omnibus vitæ partibus; nec in vi- leſia ſolum E vicinia, ſedl longinquis etiam terrus, Sexteris natio- nibus atq́; regnis: Juerunt nonnulli viri Geruditi& boni, qui cum feſtæ illi Renunciationt interfuiſſent, cum alijs quoq; hanc opellam meam communicandam,& in vulgus edendam cenſerent, meq; vt idl curarem diligenter hortarentur. Inter quos virum mavnificum Grampliſsimum D. Sebaſtianum a dlitX& Neukirch, in ſalti- Bus Richardi& Hermanni Gclantiquæ nobilitatis lumen illud& decus columenq́; patriæ, quid fuiſſe dicam? cum omnium hic adeò extiterit princeps, nec monitorum auxerit numerum, ſed vt augeri poſſet, efecerit 5 Néeq; enim patiebatur præclara& ſingularis vivri virtus, cuiufquam voce ſuam anteuerti: ſed mox vt è Schola diſceſe- ſum est, in ipſo eiuſc dem diei conuiuio iuter ſolennes epulas, audliente & tua celſitudine, Illuſtriſgime Princeps,& ꝓꝓelendidiſsima Proce- rum corona, auclor miiln fuit, vt tam accuratam, tamiqᷓ; veram Tro- cedorfia laudationem, qualem ab omnibus ille meritus, ſed hactenus vix ab pllo, quantum quidem memoria teneret conſecutus eſſet; pu- blicam facerem,& manibus reliquæ eius diſcipulorum multitudi- nu, quæ maxima eſſet, terendam darem. Nec verò poſtea deſtitit pro excellenti humanitate ſua, eadem de re mecum agere diligentius, G cauſas quoq; ediitionu,& rationem huius inſcriptionis, qua cum I- luſtrißima celſitudinu compellatione honoratiſgimum quoqs Prouin cialium ordinum nomen coniuneretur, ſug gerere Neq; enim con- uenire, vt quorum commune ſemper fuiſſet, Gnunc quoq́; eſſe de- beat ſtudium in veteri celeberrimaqj: Scholainſtauranda& fouen⸗ da: eorum in huius orationis editione memoria atij; fama ſeiunge- retur. Neq; futurum dubitabat, quin multi non ſolum Trocedlorfia- nis manibus gratularentur, nominus; ei us ſplendorem reſuſcitari quodam modo sauderent: ſed multo mavis illuſtrem hanc Scholam, A 5 aliquan-

—
—
— ——— —— —
aquandiu ſoli tudinem& triſtiſeimas ruinas minitantem, rurſs conſtitutam, G ad Spem meliorem ereclam, certe ad adoleſcentis von mediocres aut dubias, ſed maximas certiſimas qj, commoditates accom modatam& inſtruclam intelligerent; atq; hinc partim ad eſticij partim ad vtilitatum ſuarum curam excitarentur. Simul alia multa grauiter monuit. E quibus omnibus plan ſgime veriſsi- meqj apparuit, tantam eſſe ſummi praſtantiſdimiq; viri cum in li- teras literatosq; peneuolentiam communem, tum imprimis ergæ panc Scholam Aurimontanam(cui us alumnus per annos olim o⸗ tᷣto, fautor deinde per omnem ex illo tempore ætatem, quæ Dei be neficio ad duodeſeptuageſi mum annum pernenit, clariſsimi parentu maiorumq peruetuſto exemplo fuit) tantum ſtudium, tantamq as micißsimi animi propenſionem, vt magnam mihi res afferret ad. mirdtione m;& idcirco quodcunqi lle ſuaderet, quodcunc moneret, ad ſchalæ dionitatem ſalute mic; ſbecla re, certiſsime ducerem explo- ratum.(ui ui quidem hoc in genere virtutem non tantum con ſilij G fludij, ſed rerum magin beneficiorum · plurimis am pliſsimuiji do⸗ cumentis teſtatam, cum tua, illuſtriſsime Princeps, celſitudo ipſa mi rifice,ꝰt intelligo, amplectatur, clementiſgimeq; duligat: vos autem, laudatiſs. Proceres,& ſuſpiciati,& gratiſsimam maximiq; preti æſtimetis: quibus gratis agendis me proſe qui conueniebat? Sed non est hoc tempus huic officio accs mmodatum, neq; huius ſeriptionu ratio apta&idonea voluntati meæ declarandæ: niſi in hoc vns, vt tautæ auctoritati paream, ſtudijs obſ equar; monita tanquam impe rium exequar. Quod dum facio, tanto fretus duce id audere non du- bitaui, quod alioquin mea ſponte non facile ſuſcepiſſem; tum tenui⸗ tate huius operis ac vilitate prohibente, tum cenſoruin acribus iudi- eijs ac aſtidio ſeculi noſtri deterrente. Atq; hoc nomine ſpere atq confi do, dictioni minus elaboratæ, ab ijs, qui hæc forte legent, ve- niam datum iri:& hane dedicationem meam cammunibus Schola Aurimantanæ Mecænati hus, idl est, tum tuæs llluſtriſs: Melementiß ſims Frinceps, celſitudini; tum veſiræ, celeberrimi Vheclat ſimiq prouincis
3
Mn
Ordn
arlfuturat dhna al
Hhehayt tan
—
unnp tun unberim erme del unaldien mijulim
6
bl en R.
Rufims 1 tſwel eaſen m Faſtun unteime 1 innn
5 mie

4ſ nam AanAn herxii in 4„ Khhg exen 651;. 1 7n
hbo faur) ltatun ſuia „ſtanem,)t ucnnun niin,
1 1 4 — 1ng. Ne ſacders: an 9 1 r 2 Aclare, ceraswe &„euere vurtaten unun bexrfcionunip xin an 1tas, daſtridne Dunc an 1 denent uner, dou. 1
Prcdta, Seretpeman nua 3 8.. 1 81 dreuds Re tniſeu anuenk rio accs umaditun, E ua, Lantuti mes declcrali All 1— 1 8, 1s
. 12,eht,„rAtu 1.
r“ 9
ACIe, 4 fretu Geus 1 1 4,
4 Duutt am ſccle gſenſes . 1 4 4„ én f r„aorae, n en 1 „ vr ee nun8. ri dererruft. Aßl 4 „ 12, u lerh 2 clbenatt, G s 3 ank eearen Bedman
40 qedica**en 1 1 „.Idci, An tus h tdasdEinn u, a pe, teserh 30 E MN 5
preuineiæ Ordines, maenificentiæ Samplitudint gratam accepta:
& cordi futuram. Quanquam illa quoq́; cauſa iuſtiſsima erat,& quæ vel vna ad hæc vltro diuuloanda ſatis virium habere apud me debuerat, vt tuum, Illuſtriſs. atq́; optime Drinceps, erga hanc ruam maiorumq; tuorum eruditionis& diſciplinæ officinam, excitatiſsi- mum& eximium ac ſingulare ſtudium, nuper in ſolenni illo aclu pulcerrimè declaratum, pluribus innoteſceret: ne dum meæ ego fa- ma apud dicenci magiſtros metuam, latendoq́; illi ſtudeam conſu- lere; digniſsima præclicatione ac loria tanta& tam præclara he- roici ingenij virtus fraudaretur. id? ſi hoc ipſum poſsit exemplu laudatiſsimum, ſt literis traderetur, veſtras quoq„Magnifici Proce- res,&nobiliſßsimi prudentiſsimic zviri, voluntates excitare, adl ean- dem Scholam amandam, ſubleuandam, ornandam, amplificandam? hoc inprimis tempore, quo omnium illa fidem, omntum opem implo- rat; quo ad veſtrum maximè ordinem respicit, ad veſtrum auxiliu tanquam in portum canfugit, veſtra virture& gratia ſe ſuſtentas & conſolatur: Sed non hortabor, vt aiunt, currentes. Rogo potius atq: oro maximopere,& qua debeo obſeruantia etiam atq; etiam con- tendo;vt quanrum quusq; amoris& beneuolentiæ, quantum ſtudi & opis, in hanc ipſam vel puericiæ ſuæ fidam alumnam, adloleſcen- tiæqj; mocleratricem; vel communem patriæ Mineruam,& primã pietaris ac ſapientiæ magiſtram primam cuignitatis cuiuś; conci- liatricem; iam olim& huc 1/; abunde contulit: tantum deinceps quoq; pariter cum Iuſtriſs. Principe, cutus tanta alacritas&proms titudo undiq; efuloet in eam conferre, pro ſua eroa Eccleſiam&, Rempub. pietate ne deſenat quin etiam auseat,& addat aliquid ad pristinæ, voluntatu& heneficentiæ ampliſsimæ merita. Idq; eo ma gus, qus nunc tlla facis ſuus aflicta ac calamitoſa, ꝗ ob id deſerta &ab æmulus propter ſolitudinem deſpecta; vehementius mœret ac laborat, opem q́; ꝗ remedlia noa tarda deſiderat. Dabitur hoc bene- ficium insens Eccleſia,tribustur Reipifænerabitur:pſi DE O: conſs let idem DProuiucia,& doimmodabit vicinis,& exſularabit Troce⸗ Mnaoee aeled Seeee zocßauo⸗

præclara gratitudine erga cariſsimum praceptorem bermoti quan- to minus veterem vniuerſi huius Ducatus famam laudemiq ,ex hac literarum ſede quondam late proſeminatam& Fharſamipaulatim deteri atq; imminui, tandemq, quod abominamur, euaneſcere G in nibilum recidere patienturs cum præaſertim glerio a hæci ꝓradi. catio non plus pulcritudinu& dignitatis, quam vptilitatu G& ſaluti ad omues Prouinciæ partessnec plu decoris ad laudem cuiiusqp;, qua cuwuli ad diuinæ mateſtatus celebrationem ſit allatura. Quam qui. dem ad rem, equidem a clementia tua, Hluſtriſeime Princeps, G a veſtra ꝓplendidiſstmi viri, gratia ſtudijsq́; adiutus, quantumcung; in me erit& diligentiæ G'induſtriæ& fidei;id omne pro commiſ ſi muneris ratione,& ſemper atq; aſgiduè,& alacriter ſtudioſeq; nauare enitar Is qui omnis auctorest boni;vt omnium in hanc Scho- lam officia G merita multis ſalutaria,& mei conatus atq; labo⸗ res felices ſint& proſheri, faxit Deus. Cui Optimo Max.&' tue ANuſtriſßsime Princeps, celſitudinis, G veſtræ, Magnifici Proceres 4t; Optimates uncolu mitatem, florentemiq fortunam G dignita. tem, toti usq Prouinciæſ lutem votis omnibus commendo. Auni.
montij, ldibus Sextil. A. C.15 89.
3 4 8 b V 5 dorfianæ memoriæ gloricæqj; amatores. Quam qum nolunt in termon,
1 E PTGRA NM M A. ( mnica qui duro pugnat quinquertia niſu, (orporis immadicum robore ſumit opus. ANMatuts onus ſabiére ‚bonis quicunq zi uuentam— Artibus erudiunt, barbariemq fugant. Es labor ille: prior lucta cæſtuq́; triumphat, Præmia doctorl qut ſua reddat, vbi eſt? Reſtat honor ſed enim meri tis, ſtipendia reſtant, Summa coronabit geſta fidemq; dies. b Muichaél Abelus P. L.
n kul
Uundwbeco
Kiwito mogiam
4
rhma
ti lar
— ———
Vennene alüna düm, ſetscl extrauc tu in tiuttt (an wn Klannn Rauanr ein au ü
dane h
A Pan
üiena üj 1

erten nec le der 1
ml lan
larn crlehnatinnen ſtdm
14clementis na liſtar
lemper anii egita,Gm vn asctareit bmnidtanunn 1malts ſautni Omimn heri faxit Deu.(u orul ceſſitacian, nibu lhn nitatem finauemi frmai t latem nea mubu amn f. G15 59.
70 ℳ ℳ M ℳ Arnat muiyxeniuuin d'cum vubert ſanit p ndòr ρνυηαππν 1senis
4 3. Larbarienpi fenen, inyith
SS☛I conſilio meo& cupiditate incita- E 6 tus, non mirifico diuinæ prouidentiæ ac- e C cerſitu& quaſi ductu quodam præter EE opinionè impulſus, hanc ſuſcipere Pro- Hg? uinciam iaſtituiſſem, brinceps IIluſtriſ. ſime& generoſiſsime, Proceres magai- fici& ſtrenui, viri reuerendi& clariſsi- D mi, ciues integerrimi& ornatiſsimi: n6 1 parum equidem kuius conditione tem- poris,& hoc actu, habitaq́; à conſultiſsimo& diſertiſsimo vi- ro oratione com mouerer, eſſemq; animo non ſolum conturba- to& timido, ſed anxio etiam prorſus atq; abiecto. Etenim ſi cir- cumſpiciamus omnia, quæ in vitæ ſocietate munia extant, cum à ſummo gubernandæ Reipubl. faſtigio diſceſſferimus; ecquid vſquam gentinm operoſius, ecquid magis ardunm re- cipere in ſe quis poteſt? quàm præclare non dico docere(nam id quidem homini liberaliter erudito non difficilimum fuerit) ſed regere velle& frenare diſciplina puerum, hoc eſt, animal, quod ſummus Philoſophus quanis bellua intraqqabilius eſſe dixit? neq; verò eum vnum modò& alterum, ſed collectam ex Vniuerſa ciuitate& prouincia, finitimis etiam quibuſdam aut exteris auctam multitudinem, tanta diſsimilitudine ingenio- rum diſcrepantem tanta morum& educationis domeſticæ Varietate diſsidentem: præſertim in tam deprauato corruptoqᷓ; ſegulo noſtro, ac tot non modò leuitatis& petulantiæ, ſed fe- rociæ quoq;& improbitatis exemplis. Hoc igitur qui ſuſci. piat, quantis eum tandem& animi& corporis dotibus inſtru- tum, quanta præterea felicitate ornatum eſſe oportet; vt com miſſum munus, cum eorum, qui commiſsi ſunt, vtilitate, cumq́; hominum gratia& lande tueatur? Atqui harum rerum nulla mihi copia; nec quicquam in me tale, niſi admodum m e- diocre, atq; etiam infra mediocritatem reperio; deſtit utus& ingenij vi,& valetudinis firmitate,& multis ad virtutem& excellentiam externis adiumentis. Itaq;& doctrinæ ſcien iæq́; Parum ſum conſccutus, quanquam plurimum onied n& 4 ad ma-

ad magnam rerum experientiam aditùm mihi vita conditio- Neq; verò fortunæ multum fidere debco: qui tametſi ab ea nunquam me exiſtimo grauiter læ. ſum; nunquam tamen ei præcipue carus, aut in delicijs fuiſſe videor. Idcirco in metu ſum,& percellor non mediocriter in hoc aditu officij, quod commendatur. Neq; tamen idem de- ſpondco animum, aut nimium debilitor ac frangor cura. Quid ita? quia nec ſponte& ſtudio ductus, nec viribus confiſus meis hue acceſsi: ſed diuinæ voluntatis authoritatem atq; imperi- um ſecutus,& tantum Reipub., quantum in me ſitum eſt, bo- na fide præſtiturus. Quamobrem etſi magna ſollicitudine ar- ficior: conſolor me ta men& recreo, bonamq; concipio ſpem cœleſtis auxilij, quo qui vnicè nititur, idem in improbis voca. tionis ſuæ operis facile& feliciter adiuuatur. genere, patere quæſo, Dux Inclyte, cum bona venia clemen tiæ tuæ; vosq́; ampli simi viri, cum bona gratia humanitatis veſtræ, ſinite in hoc ſolenni conuentu perſtringam quædam ac delibem recenſendo, neq; inconuenientia huic loco, neq; alie- na à tempore, neq; veſtra indigna conſideratione, ita& cauſas timoris ac ſolicitudinis præſentis non leues cognoſcetis;& cum ſpem ac fiduciam his oppoſitam, tum fidem religionemq́; in adeunda hac functione meam perſpicietis: ſimul quid me multorum in hoc curriculo vſus annorum docuerit, quid do- cere ac tribuere non potuerit;& quam nec ignarus prorſus, nec immemor amnium officij mei partium ad id me recipiam, Ac quoniam à ſcholaſtici muneris dif ficultatibus principium ducturus ſum; vnde potiſsimum or- diar, in tanta rerum, quæ ſe offerunt, vbertate? vt huius oratio- nis difficilius ſit modum, quàm copiam reperire? An abeo, quod eſſe reliquis facilius modo poſui atque conceſsi, ab eru- 2 In qua ipſa tamen ſiue religionis fundamenta iacienda, ſiue humanæ ſapientiæ ſemina ſpargen- da ſunt: quanto iudicio, quanta dexteritate, quanta facultate præditus ſit neceſſe eſt, qui boni præceptoris& induſtrij magi⸗ Krinomen affectet, caque laude, quæ ſumma eſt, capiatur 1 ſu-
nesq; meæ præcluſerunt.
De quo omni
poteritis exiſtimare,
diendi docendiq́; ratione!
ish:ue anſdige warige trbexd-9 rh a obaccom unl ad lancgeis Gilclö coh uuuuſti dilm. lu tpun ipp tagaiKe dtlo oct uguntune aKledzein m Qum mbudii wuübgra datunnr, adiij Anutene dod pga hmuleäene landiaune Rllen wäxrene (wantng Autklien An cnen WMäueatu athnere dhrätajis

gu„ percaloe Iaod commenennu 6
ate A tuci—
Me ta men& crco hou Pao gu mies im alg — frlcirrriun 22lo, Dar lachu an ag Hpdiwi vi, can heußu oc loleani coorestu gechur ado, nes incomuciienühun 9 rettrandau ennicean. adinit ptxienii aonNtag cium his oppoitum untim uncbone nean ſechirin cumiculo vſu maundn non howert, Kgun mi naium ofici mei outunuiit fe. Ac aani Hedi uderus iim, nitge
m. qar ſt ofentt denn 7 4 l nodum, qum copumkfon facilus nodo aluinee mtione! la— ada Gue humar Sfinde adcio, quuna ietciuu ſ
eeſt, qal 5 mn d
dicij eſt, 8tanta copia& vatietate monumentorum ac præce- prorum ſeligete Vrllia, ex vtilibus neceſſaria, ex neceſſarijs o- ptimo ordine conſtituta. Dexteritatis eſt, quæ ſelecta ſint, tradere& explicare paucis, perſpicue, plane; illuſtrare etiam exemplis familiaribus, nobilib us, ad obiter commonendum aliquid accommodatis. Facultatis eſt, quæ prælegendo pro- ponantur, ad vſum poſſe transferre, eandemque viam mon- ſtrare ac præite diſcipulo, quam ſapientiſsimi authores in ani- mi ſenſis cum concipiendis, tům exprimendis, rebusque ex- plicandis ũibi propoſuerunt, ſummoque conſilio& artificio ſe- cuti ſunt. Iudicium ſingularis acuit eruditio, dexteritatem magnum ſuppeditat ingenium, facultatem diuturna atque aſ- ſidua parit& conſeruat exercitatio. Omnia hæc natura ſuſti- net; ratio doctrinæ,& diligentia,& imitatio confirmant. Qui- bus quantum quis deſtituitur, tantum abeſt ab officij præſtan- tia,& rectæ inſtitutionis laudibus. At quàm hæc paucorum ſunt? Quam multa enim in medium afferri poſſent exempla errantis iudicij? quæ eo ſunt pernicioſiora; quo magis& longi temporis præſcriptione,& conſuetudinis antiquæ quaſi lege defenduntur,& authoritate magnorum hominum,(quibus tamen ab alijs accepta probare potius, quàm examinare, atque ad prudentiæ trutinam expendere placuit) contra veritatem
magno applanſu plerorumq́; nituntur. Qua de re alius erit
fortaſſe dicendi locus. Dexteritatem autem ſæpe, vbi ſcho- las inſpiciunt, etiam non doctiſsimi deſiderant: cum acumi- ne& luce naturæ ſuæ adiuti, perplexitatem,& minus commo- dam docendi viam in literatiſsimis hominibus,& ſubtili do- ctrina inſtructiſsimis, animaduertere ſibi videntur. Quid lo- quar de dicendi& eloquendi ratione? quæ permultos alioquin non contemnendi ingenij& cruditionis viros, ad inſtitutio- nem iuuentutis ineptiores efficit: quos ſi non mentis ad cogi- tandum ceſeritas; tamen linguæ ad efferendum volubilitas aut expedita vis deſerit,& verba apta in tempore effugiunt, pro- nunciationisùe aliquod vicium iniucundos auditu, obſcurosqᷓ; reddit. Facultatem quidem alijs naturæ tarditas, alijs doctri- B 2 næ 0

——————
næ inopia negauit: plerisq́ue ſtudiorum negligentia adimit,& inſolitæ exercitationis tædium ac fuga. Ita vel ad hanc ope- ram bene nauandam, quæ eſſe videtur omnium facilima; ptæ. ter mediocrem rerum noticiam, multa ac magna naturæ adiu- menta, maiora diligentiæ& virtutis ſubſidia requiruntur. Quæ mihi Poetæ acutiſsimi ingenij homines voluiſſe videntur ſigni⸗ ficare, cum Mercurium deorum interpretem ac nuncium, tot bonis excellentem,& peculiari à dijs cæteris habitu cultuq́ue ſeiunctum effinxerunt. Interpres DE reſt& internuncius ad pueritiam, qui pietatis illi oracula& virtutis exponit,& ad o- ptimarum artiam diſciplinarumque cognitionem viam pan- dit. Hunc& prudentem,& callidum,& facundum eſſe opor- tet: hunc lyra& cant:ibus præſtare: hunc omni perſuadendi vi pollere: hunc talaribus, id eſt, maxima celeritate vti: hune & vultus hilaritate a mabilem,& caducei inſignibus, id eſt, di. uinitùs addita authoritate,(de qua mox plura) venerabilem eſſe par eſt. Quæſt in quemuis caderent: quemuis ad ſchola- rum gubernationem rectè adhiberi, adhibitum in officio recte verſari fateremur. Nunc quanquam ex omni ligno Mercu- rius non fit, vt aiunt; quoniam tamen ex quouis literato ludi- magiſter poſſe fieri putatur: non eſt mirandum, ſi quando& iudicij acrimonia,& dexteritate,& facultate,& omnibus do- cendi virtutibus, aut aliquibus harum præceptores deficiun- tur. Quo malo tamen hæc ætas, bonis literis perinſigni DE bonitate ac munere renatis, premitur aliquanto fere rarius, quamobrem id omitto. Neque verò exponam nunc ingen- tem aſsiduorum laborum magnitudinem, nemini ignotam: quæ& robur eximium& tolerantiam præcipuam deſiderant. Præteribo item tædioſiſsimas puluerulentæ officinæ moleſti- as, cuiuis in conſpectu poſitas: quæ ſenſus perquam firmos vt perferantur; conſtantiam autem ſingularem, vt contemnan tur, expoſcunt. omnibus hæc patent. IlIla de quibus initio dicere cœperam, tum maiora ſunt& occultiora; tum magis ei
metuenda, qui huiaſmodi negotio ſe implicari patiatur. A diſciplinam, inqunam, cum ventum eſt, ibi demum laborate 1b1
trräitge naum. ſt
¹ cle dle
gud 1p
eun hoc Mas eagte M
nockeer ie Aflculs
rtüxkm dtamualtan Wmütsibe rüi Nom torwunant eteldentis dbaunlucc makgen urmmedic linis& luti deam lumac dau euie T C nümaRe Uama unr
rhlütunr hemlun
Kaüeman.
neslal
Aias dur
55 ln
4

ir:heise kaäinn
tiom deig mmacage ſu 5
— noticiam nulax
4 -p
1lagenn hominesn er turin den minen
Lurmm ceoram
m 4 Tecdlan zcierritt rrun unt. lareprahtr
7 In
444 oraca&„, 8 enHme e. 4.„ ate cagunnaa 3 mMem&* 3 4 entem, Kealäim Kir Canidus Drne L en,. *ea prentate: duncann aandn⸗ le 4„ 44 3, mcee 4 1 * ke amadllem, 4 cadlce rünin d athoritate, Ge zumery 7 x lin quemais caderneen 3 1 ¹ 3. 8* 4. 1: tem tecde achideni acbinman 1 Nanc qumammemmih 8 4 4 unr, qaonum umen exmuit 4 3 n puntar: ton ctmintm. . „K dexteriate, KKala ki 4 4 4 4 ar „aat aliquidos Mrun myacqe 6 1. 5 151 tamen hæc ztas, docs esöne- 1
m⸗; 1 Dre ere 1 e 1
„ MA 1— nitto. Neque resd eipodr
,“
4** a;
4 e el ofum menitadlpen, 1E —. 8 epe oe n C L.
11 41 1 X OcIa ½ 1.
rdotitama Dalger 4
um mion lun& rrir
1 8 5 01 9
4 ſmodi aegodio ſeim 4 9 5
“ Dide
m co penrl el, 3
ttkan
ibi omnes ingen ij& animi vires intendendæ: ibi Khodus, ibi ſfaltandum. Vt mihi quod de Rerump. gubernatoribus dici conſueuit, Magiſtratum oſtendere virum: id commodiſsime de hac noſtræ literariæ Rcip parte dici poſſe videa tur; Diſci- plinam eſſe, quæ ludimagiſtrum arguatä. Quod enim hoc opus, quod proponitur? nimirum ex improbis probos effice- re. quid verò hoc& quantum? ex indomitis cicures, ex feris
placidos, ex agreſtibus manſuetos, omninò ex pecude homi-
nem efficere. Quam medicinam Theognis Poeta Græcus
ſapiens, AEſculapij poſteris negatam eſſe perhibet, cum ad
omnis generis morbos natura illis remedia,& diligens artis in- quiſitio monſtrauerit: digniſsimam autem ampliſsima merce-
de, omnibusque præmijs, ſi excogitari atque inueniri ab homi-
ne poſsit. Nondum ea inuenta eſt poſt tot ſeculorum lapſus, poſt tot noua artificum commenta,& naturæ nunquam par- turire deſinentis, miracula. Nihil enim hic herbæ poſſunt; nihil florum ſuccus; nihil radicum germinumq; olea; nihilla- pillorum& gemmarum ignibus expreſsi liquores. Alijs ad hanc rem medicamentis opus eſt: quæ ſcilicet ſapientia profi- tetur, dininis& humanis literis edocta: cuius miniſtrum agit, quiſq́uis adoleſcentiæ moribus formandis, animisq́;, fingendis operam ſuam accommodat. Huic perdifficilis medicina fa- cienda eſt: huic non vulgaris ſcientiæ& cautionis munus in- cumbit. Quàm multa ei tenenda& diſcenda? quàm multa meditanda& circumſpicienda? quàm multa ſuſcipienda& e- laboranda ſunt, vulgo nequaquam obuia? vt præclarum illud, quod inſtituit aſſequatur? Pernoſcenda natura ſingulorum: occultæ voluntatum inclinationes animaduertendæ: arte tra- ctandi animi: arte domandæ vehementiores motuum conci- tationes. In alijs excitanda ignauia„in alijs nimia reprimenda alacritas: nunc andacia conſtringenda, nunc timiditas ſuble- uanda: modò excutiendus præpoſterus pudor, modo profli- ganda impudentia: nonnunquam iræ, nonnunquam libidines extinguendæ; ſemper temeritas& lenitas propria feruidæ æ- tatis prohibenda. quid multa? omnibus vicijs obuiam eun-⸗ 2; dum, mul-
——— —

Aum, multum pronidendum, multum conſulendum:& qui. dem diuerſis modo diuerſo, vt ſuum cuique adhibeatur malo remedium. Quod quanti ingenii ſit, quantæ prudentiæ, quan- tæ artis, quis tam rudis eſt, vt admonitus exiſtimare non pot- ſit? quis tam imperitus in vita communi, vt non aliquando ſenſerit? In hoc ipſo tamen, id quod difficilimum eſt& pro- pe diuinum, neceſſariò efficiendum; vt amor& beneuolentia omnium retincantur, optimi illi& certiſsimi ad diſcendum& parendum duces: ſine quibus vanus eſt vniuerſus præcepto- rum, quamuis ſummus ac laborioſiſsimus in diſcipulis emen- dandis docendisq́; conatus. Vt amèris, amabilis eſto, canit Poëta. At qui puero amabilis videbitur, qui ad officij curam ſemper inſtiget? ſemper inſtet ceſſanti? ſemper vrgeat moran- tem? qui ad nullum peccatum conniueat? nullam negligenti- am tacitus ferat? nihil flagitij non coërceat ac puniat? nullam temeritatem non cohibeat ac refrenet? Magnum profedio opus auditores, magnum& arduum. Ad quod tametſi pluri- mum operæ quis conferat,& ſimulando ac diſsimulando mul. ta tentet, verſet, machinetur: agi tamen nihil poteſt, niſi& admonitiones in erratis ſeueritate,& obiurgationes in delictis lenitate,& caſtigationes in facinore clementia,& in omni a- ctione fumma grauitas ſumma humanitate temperetur. Id ne autem aſſequi facile eſt: imò omnium longe difficilimum: quod exemplorum raritate, quærere ea volentibus, quotidiana vita demonſtrat. Accedat his omnibus oportet venerabilis & auguſta quædam maieſtas: quæ cùm quoq; naſcitur magis, quàm fingitur; idcirco diuinum à Platone bonum nominata. Hanc circundare ſibi ipſi nemo poteſt, nemo ab inuitis extor- quere. hac tamen qui caret; fruſtrà omnia conatur, fruſtra la borat, hac eadem qui dininitus quaſi armatus eſt; plus ille pro- fectò verbulo, quam cæteri verberibus; plus nutu, quàm alius duro imperio profecerit. Hæc eſt illa Mercurij virgula; qus — animas ille euocat Orco Pallentes, alias ſub triſtia tartara mittit, Pat ſomnos adimitq& lumina morte reſiguat.
14⸗
Yüjis
In aibopis
uhlg.
dauchxunl auunbier maunuſ- znniiibe garneiptti dan um datkebjeiun rnültunr, K terguuder Unpreai mmaäuu,, kath emot tungreveai Imerdderet teni do Vier.
1 uncacl Amalbe lugea 1
Acherennr
——
—————
——
ſenlonm g
— —
-— — — — — —4 —
eirasu
Ani 1

n an 5 opumi Ui denüni
Paero umabin nicedir. aui
lemper nſter cluni larn
lum peccatum cauuinc euln nidi ſtagiiij von coeteux iu a cohideut ac feffnct. u
magnum K ucuna. Aalr Jconfent,& imuucaxdin
machinetut: a9 ama tiin erratit ſederitute, Ccbiupta ationer in ſacinote cennu mwitu ſumm humniatene Gde cktf ind omiun bt m ntiute, qurrex atietii
Accedut hu omndus Gr an maieſtas: qut cinuhE lcirco crnam iuur u di ipi nemo dotet tnbr qaicuct, iukomgan
Illa fretus agit ventos,& turbida tranntt.
Ergo votis optari hoc bonum à cunctiis facilius, quam diligen-
tia à quoquam comparari poteſt. Labor, operæ, vigiliæ; pru-
Hün dentia, circumſpectio; tolerantia, aſsiduitas; conſtantia, fides;
hæc in nobis fere ſita ſunt: beneuolentia& authoritas in alie- no arbitratu ſunt, ab aliorum voluntate pendent. quam qui co- gere velit; infeſtam citius& hoſtem, quàm amicam& obſe- quentem experietur. Iam de fruſtratione laboris& ſtudij quid dicam? Quàm frequentia vndequaq; impedimenta, quàm gra- uia ſeſe obijciunt? quæ inſtitutum alacriter vrgenti vehemen- ter obſiſt unt,& ſæpè defatigationem tædiumq; pariunt, nec efficere, quod concupieris, ſinunt. Magna in liberis culpa, non- nulla in parentibus, aliqua in familiaribus reſidet: grauis tem- porum iniuria, quædam locorum incommoditas fuit: obſtitit valetudo, remoratæ ſunt nec opinatæ oceupationes, vis aliqua maior interuénit. Tamen tralatitium eſt, quicquid criminis in puero hæreat, id omne non ipſius culpæ, ſed præceptoris negligentiæ; non extrancis malis, ſed voluntarijs ceſſationibus adſcribere. Quin etiam lapſus in omni hac parte quãàm peri- culoſi, tam faciles ſunt;& quibus nulli magis reprehenſioni- bus& voculis quorumlibet hominum patent. Vrinam verò lapſus& peccata tantummodo culparentur: ac non ſæpe opti- me dictis factisq; iniquiſsimè obtrectaretur,& in peiorem par- tem raperentur omnia! Quis eſt enim hodie ineptus adeò& ſtolidus, quin aliquando ſapientiæ præcepta dictare ſcholæ præ fectis non dubitet? quis ita diſſolutus in vita& moribus, quin ſe cenſorem& magiſtrum diſciplinæ optimis viris nonnun- quam profiteatur: Aduerſus quos criminationes audiuntur liberiores? iudicia ſeueriora: ſententiæ acerbiores: qnam ad: uerſus cos, qui adoleſcentiam non ex matrum opinionibus at- que erroribus regunt; aut à patrũ inſtitutis ac præſcriptis, quĩ- bus ipſi in pueritia vel aſſuefacti, vel etiam cum cogerentur, ad- ſtringi non potuerunt, diſeedere alicubi deprehenduntur: ſiue quòd iudicio ſunt alio, ſine quòd ea, quæ probant, ꝑropter tem: Porum
*.

porum tationes commutatas obtinere atq; exequi nequeunt Ac ſua ferè quiſq; natura, ſuo ingenio dum metirur ac definit publicam diſciplinam; nulla in re ſatisfieri ſibi patitur. Lenis quiſpiam eſt& mitis patens, qualis ille Terentianus: Do, ptæ- termitto, non neceſſe habeo omnia pro meo iure agete; Et, ſi quid peccat, mihi peccat: huic pro magno peccato paululum ſupplicij eſt ſatis. imò Pudore, ait.& liberalitate pueros retine- re ſatius eſſe credo, quàm metu. acrius aliquid in delinquentem ſtatuere. moderationis fines longe ex ceſſeris; plumbeas ille iras geret. Contrà exufgit triſtis aliquis ac durus, qui æquum el- fe cenſet, iam à pueris illico naſci ſenes. hic quamuis etiam mi⸗ nimam noxiam maiorem iudicat, quàm vt virgis luatur; fla- gris ſubijcit,& Draconis Athenienſis ingenio pene ſangnine omnia& capite ſancit. mitius age cuͤm peccante: difrumpe- tur, clamabit, fulminabit, peſtem te publica m dicet,& com- munem perniciem adoleſcentium. Atq; hi tamen iudicij quo- dam errore labuntur,& lædunt imprudentia: graues illi qui- dem& metuendi aduerfarij; ſed quos acri circumſpectione fortaſsis tamen declines, aut places excuſatione. IIli, illi homi- num generi quid facias? qui vr ouibus lupi, equis gryphes, co- lumbis miluij; ita ipſi portentoſa& nefaria natura ſua ſchola- rum maxgiſttis vſq; adeò inimici atq; infeſti incumbunt, vt ni⸗ hil reliqui faciant ad ſummam petulantiam, malitiam, furo- rem, atq; ad omne genus acerbitatis, vexationunr, contumeli. arum; vt dolores ipſis inurant ſæuiſsimos, nec conquieſcete af. flictos aut liberum ſpiritum ducere exagitatos vnquam ſinant Nibil his tam ſandum, quod non cauillis ſuis in ſuſpitionem; nihil tam cautum, quod non in inuidiam; nihil tam præclarũ, quod non in odium rapiant. His in bonos adoleſcentes fauot & humanitas, indulgentia eſt: in improbiores& contumaces ſeueritas, appellatur crudelitas& tyrannis. Si quĩd grauiter dictum eſt, aſperitati; ſi quid mitius, remiſsioni animi& ne-
gligentiæ tribuitur Si cui in pœnis propter ſpem emenditionis
aliquid eſt condonatum; moderationis minns honeſta ratio jnterueniſſe fingitur. ſi propter ingenij duriciem durius anim- aduer-
Jeltsptin rrudi winde janue Nol iata,&ct rä, clumc e tulbil
zMacſevit. thuioportent
innne atienti
kumimine iitt lgci dgatuscage Gnätt quis milräeR
dneatatut:
tewudia irnunn
m Kom ſenentend nnr nu
oaln

diperen hien Wonanr 1imd ddor 3 4 di Sue ldderälan. 40, Jaim metucrinaigatn aonit üinen degretäanza lexurgit nillig Tigaunrdun, Der lco aaſcilenes Nam
44
1 1 mlorem wclcnt, gannii hn
8 3 eon Athen zcong; Denllent nenu
Antu. mun 18e cim eceur 1 er
4 4* “ mmadtt heſtem te zahlant
4 4
4
„ A„nn* 12 400KlCennam. Ata Muna 3 1
nis& fraudibus expugnetur aut ſubruatur? Et quotuſquiſq⸗
, * 4 4 4 1 aur,& leduntimprocenn e 1 1 8„ 3 5. 3 3 diadnerfarn; ſed coos zn om 4 4
arn Iſren⸗ ſechnez, a0t Pacesexcuham.
⁵
1 1
ö11
Hen! 491 1De ohlc 4 7
8 6 e 1 9 poctentok Krrfana un 8 4
4 4 1Ainimici tea mferan 0 Umme 409 melln
. — A Narann e lommamn PedaRpach e
4 84 v“ 41s e gen Cerbll, ſen 6 *
. 8„ 4. 8 rir rO, MAcn s nannt euno Mc 5 4 an 8 RA A⸗ eIg. 41L W “ 4 8 4.4 5 dunmameleelee 9„„ HRN — AATFIIIKIIAA nad non caumll- * m ne
4 4 1 4 1 auic 1m; e 4410] 1. c90 noRlH nu- 11
89 4 J . D 140
In bofo 1lh
**
ar. Bu zm un. I. zanchr 8¾ 4 2— atit eft: optodde * 1 4
8 A Al dageamaee e ſ 1 e Kw f. ur cmdclris&rnn
11 ne e 6 aid ntius, tn arn
gerd
propbe Pe
ar Scninpcnsh
meLerntion D0
artum m 2
iu eriſGunas tur. proptef 5 1
aduerſum; priuata odia,& à patrum memoria ſimultates,& immanis vindictæ cupiditas falſò proferuntur,& tra gicè exa- gitantur. Non referam ominis cauſa, quæ in hoc genere ex- perientia,& crebræ bonorum virorum querelæ docent. Ca- lumnia, calumnia, inquam, nullibi magis patentem cam pum habet, nullibi frequentius ſedem figit, nullibi im punius graſ- ſatur ac ſæuit. A quo tam importuno, tamq́; immani& tu- ribundo portento, quibus te armis tueare? nullis profectò, niſi ſummeæ patientiæ. quibus autem telis te vindices? nullis, niſt inuicti animi nempe deſpicientia, contemptuq́; furoris huma⸗ ni, inſtar fugacis bullæ paulò poſt fururi mirabiliter euanidi.
At quibus ſane, vel cui potius e multis, ſumma illa patientia
contingit? quis ita munitum pectus robore, ita arma tum viri- bus infractæ& plus quàm humanæ fortitudinis gerit, vt nulla vi concutiatur? nulla diuturnitate labefactetur? nullis machi-
eos in ſapientia progreſſus fecit, vt omnia, quæ acerba& aſpe- ra offeruntur, leuia& pro nihilo ducat? quiq́; non potius, quod in præſenti dolet, meminerit& miſeretur, quàm quæ ſuo tem. pore vindicta diuinitus futura ſit, recordetur,& ante oculos ſibi proponat? Atverò non omnibus eiuſmodi hoſtes obtin- gunt! Atomnibus metuendi ſunt: quemadmodum qui na- uem conſcendunt mare tranſituri, non omnes naufragio exci- piuntur: naufragij tamen metu perterreri omnes neceſſe eſt, cum naufragorum tabulas,& merces& corpora medijs vndis ia ctari, fluctibusq́; ad vada& ſcopulos illidi hinc inde conſpi- ciunt. At non deſunt in Repub bene conſtituta præſidia, non innocentiæ defenſio, non patrocinlium veritatis, Id verò eſt,
quod optimum quemq; conſolatur,& confſolari quidem de-
bet. Attamen& palamedem, inſignem non modo pruden⸗ tiæ& armorum, ſed integritatis etiam& virtutis gloria virum; Agamemnone ſapientiſsimo rege& Græciæ proceribus æ- quiſsimis calculum ferentibus, Vlyſsis aſtutia concidiſſe acce-
Pimus:& quod ſcholaſticæ controuerſiæ fuit, Soctatem opti-
9⁹ a r 2 1u111 il-
C

mum illum,& Chriſtianæ religioni proximum inter Ethnicos iuuentutis magiſtrum, Philoſophiæ melioris apud Græcos pa- rentem; iudicibus æquitatis& iuſticiæ opinione florentibus cauſam non probaſſe,& indigniſsima aduerſa riorum accuſa- tione euerſum eſſe hiſtoriæ loquuntur. At magna vis eſt ſpe- Gatæ induſtriæ ac fidei,& multum priſtina, famaq́; decantata in adoleſcentes merita valent;/ Num igitur in vllo, quam fue- runt in Socrate, maiora eſſe poſſunt? An falſò illud à Cicerone prolatum? O miſeros interdum ciues optimè de Kepub. meri- tos in quibus homines non modò res præclariſsimas obliuif cuntur, ſed etiam nefarias ſuſpicantur. At hæc non literaria prouinciæ propria ſunt, ſed omnis gubernationis, omnis ma giſtratus com munia? Enimuerò culpam ab adminiſtratione propoſita audio, non metum remoueri. Quo quidem metu ſi quis fortè ſe auſit liberare, ſiue propter excellens animi robur, ſiue propter eximiam felicitatem ſuam, quam perpetuam ſpe- rat fore: concedatur id ſane ipſi ſine inuidia modò& virtutem humanam imbecillem meminerit,& fortunæ arridentis blan- ditias incertas eſſe fallacesq́; ne obliuiſcatur. De reliquis ocio- ſo ſolutoque animo in exordiendo hoc munere quicunq; fue- rit: næ ille haud ſatis ad quid aggrediatur, cogitat; aut ſi cogi-
tat, de viribus induſtriaque ſua nimis confidenter ſentire, ni-
mium ſe ipſo fretus eſſe ac niti, idq́ue temere& ſtolide vide- tur. Tantum enim abeſt, vt omnia dicendo complexus ſim, quæ in re tractanda vſus offert, dies docet, patientia ſuſtinet:
vt vix mini mam eorum partem, quæ nunc animo obuerſantur
meo, cogitationibusq́; me tacitis ſtimulant, oratione percutre- rim. Quæ ego de domeſticis! quàm non nihil de collegis:
quàm multa de fucis ſcholas peruagantibus? quàm miſera de nobili tam parentum, quàm diſcipulorum ingratitudine, poſ- Dies verò me deſiceret, ſi de horum o- mnium malorum callidiſsimo architecto& coryphæo Diabo- lo, DE 1 ac diuinorum operum, cuius generis ſcholæ ſunt, ho-
ſem commemorare?
minumq; atrociſsimo potentiſsimoq́; hoſte, ca quæ in men
tem ve-
— —
b 103 uuam pel
—
weeindſ
am ante
rudugtiag
uw he dilci
paecntum
mur ee
zunuor
Aceneauiet
ndum me frin ſemel ttäine pro denodie t or ui zmdaibime ewimodn din dem elgiunt ſetelcre co nrimtag rwainne nlcänsno u gili
hanoo licgenio tkbnpure thi nll Jſecteue Aänaragoc Wmſcaile amtllen kuleten üoſhin
lützrei

e hdei,& m
multam grülna
46, a
. * 3 Faälcnt, Jumigir G 444. 4 elle DoOlnne, rDolunt rüihä r 4
ominei non Nacfamas lalpiemm. gian alant, ſed omnit aabanun, 4 1
mn! Kaimuen cumdan don metum nmoucii A ar eliderare, ſuc propteretdt aum felcintemſnm, uagf 4 4
tur ĩd ſaae ipiſine nucaui aillem memincrit Kfonm m fallacesq de odluitant M no in exordxnde hoc mnii tiu ad qrid egxcunm or duſtringue ſartimis cmntan nas eſſe ac nid, iine tnl im abeit, t ommu dicadbo vſus offent, es dbca Rts orum panem qut mnums ans me vcits fiman en c domefhcis'grim dcc 2 run,
kenit ant⸗
.
cibs
*
½
um, qoim iicipdb e! Dies retd me ceſ Eimo uchtckh um operum cliäsget
vacbip doe,3
—
„um
8
moe
28
Tdum cirezagine dmodo natuin
tem veniunt, ſtudeam explicare. Hic enimille eſt, qui obſeu- ratis iam ante mentibus maiorem caliginem offundere; qui naturam per ſe vicioſam contumacia armare, nequitia inſtrue- re, ad flagitia præcipitare miris artibus nonit. hic legum deſpe- ctum, hie diſciplinæ horrorem, hic præceptorum extremum contemtum& acerbiſsima odia ſerit. hic faces illas inflam- mat, quas effera iactat calumnia; quib. in innocentes crudeliter pugnat furor. Sed non conſectabor omnia. habenda ratio eſt clementiæ tuæ, Illuſtriſsime Princeps, occurrendum tædio, parcendum maieſtati, ſeruiendum tempori. Veruntamen, quoniam ſemel in eam curam officij pro verè paterna iu tuos affectione, proq́; laudatiſsimo benefaciendi ſtudio, quo flagras; hodierno die te demiſiſti, vt pulueribus hiſce ſcholaſticis, ex-
emplo vti inuſitato ſane& rariſsimo, ita ad hominum memo-
riam clariſsimo ſplendidiſsimoq́;, ipſe conſtitueris intereſſe:
quemadmodum ijs pulueribus ſplendorem tuum aſpergi vo- Iniſti; ita de moleſtijs& diffic ultatibus eorum, qni eos quoti- die liguriunt& deuorant, celſitudinem tuam edoceri; nec mo- leſte te ferre con fido, nec ſine fructu audire certò ſcio, Quan- tum enim cognitioni tam laborioſi atque ardui muneris com- memoratione mea accedet: tantum ad complectendos& de-
fendendos non ineptos, neq; deſides ſtudiorum puerilium ma-
giſtros; priſtinæ alacritati, quæ ſumma eſt,& hodiernæ volun- tati, quæ propenſiſsima apparet; accreſcere in mitiſsimo Prin-
cipis ingenio,& ad omnem laudem nato, quid eſt, cur dubi- tandum putem? IIlud cerre reliquum prætereundum non eſt, quod milii ego extremum propoſui, cum eſſem de cauſis ob-
ortæ ſolicitudinis dicturus: quanquam idem non modò vlti- mnas partes occupat ſed& primas& medias peruagatur. Quod
nam verò illud? Effigiem ſe& exemplar omnis diligentiæ, omunis honeſtatis, omnis virtutis præbeat neceſſe eſt; qui alijs
ſe cuſt odem integritatis,& ducem ad religionis& humanita-
tis ſtudia præfici ſiuerit. Neque enim poteſt inſtabiles men-
tes regere is, qui ſeipſum non regit: nec ad ardorem diſcendi
2 exuſci-

exuſeitare torpentes, qui ĩpſe friget ac horret. Qui amorem pietatis inſtillabit, à pietate ipſe alienus? qui Dei metum inſe- ret, numinis coœleſtis contemtor& Cyclops? qui recti& ho- neſti cupiditate excitabit, excitatum inflammabit; qui omnis ipſe officij expers eſt, nec vlla boni cura ducitur? qui ad lau- dem, ad decus, ad gloriam extimulabit; qui nullum vnquam gloriæ guſtum ſentit? nullo reſpectu futuri temporis tangituri Modetti eſt modeſtos reddere temperantis temperantes. Qui furori ſciuerit Palladis frenum iniscere, iracundiam compeſce- re, motus exardeſcentes ſedare atq; comprimere; hic viradſ- milem moderationem alliciet alios, hic ad manſuetudinem a- ſperiores inflectet. Qubab omni macula& probro purus ipſe ſit; is demum cum ad caſtitatem& pudicitiam teneram in- uentutem rectè cohortabitur, tum à turpitudine& flagitio fe- Leius arcebit. Porrò, qui ſeuerus erit, aut eſſe audebit in de- lictis caſtigandis; quem eulpæ facinorumq; conſcientia coar. guat? quid proficiet autem? nihil eſt enim, quod minus ferri queat, quàm tationem ab alio vitæ repoſcere eum quiĩ non poſ⸗ ſit ſuæ reddere. Sordes ante ſuas eluat, qui labem velit alte- rius detergere: vulneribus& cicatticibus medeatur, qui næuos tollere cogitat. Alioquin in promptu eſt illud; Medice cura teipſum. Quidtu ita intorto& retrogrado ſemper inceſſu fertisinquit apud AEſopum cancer mater ad ſilium. quia nun- quam, reſpondet ille, aliter incedentem te vidi. quin te emen- das tandem fili? i præ mater, ait, ſequar. Clamat experientia, rideri eas commonefactiones,& pro nihilo putari, nec vllum ſui veſtigium in animis delinquentium relinquere; quas mo- nitoris peccata comitantur. his enim illorum vis, vt ferri acies dura caute, hebetatur Kretunditur. Quanto minus pœnæ æquo animo perferuntur, inflicte ab ijs, quos eas ipſas ſubire morum ac vitæ turpitudo poſtulabat? Nec verò quiequam ſerpit magis,& eelerius ac latentius in plerorumq; mores ſeſe inſinuat, quàm vicia præceptorum. Nam cum omne malum ficilius, quàm bonum naturæ noſtræ deprauatæ adhæreſcit: tum
cn
äleotrn
1 unron rlwbomge
elvtuc e
r mcimgit
4
uihäslut
tauum Ahuwnerdtbe Meabtciles dadhe vorug uil miu fun gumin kzaunmmb ttinmao:
lb dhtelt Kemenatur

(ol „ 2 3 d Cundu ccmn ſohn M 3 2 Lllar tan 4
4* 4.
d Jlociam ertmalahin, A
„ a. t Se
. Suullh
oke Decinſ 4 3
LAn- 2
lcitos redder⸗ Alechr.
Gr⸗ 1
n keddere dmpernnr.n
44 1 1ellhe men
6
44 eere, Lachn
1 lid. 3 8 5 182 lecarrang(dapr
I.
4
Aem 1 LCIeEAIA I. m Acledacos, lic dnn. Ouu d 44 4 4 S Brtdommi maauntnn 1 m 44 caltr 5 9. 5. Katem& dter. z 4. MctaoMar, mm atapente. br n
qutm cuipæ tinorun u uct a2tem! mdilcſt eun as 1
Dem ad ako rrrepacercenn 4
4* 3 ¹ 6 8 4 8 507dG anke lan d gul
ö 4* 8
Nell 4 K.
8 4
AIA.
4 4* 1 4 eKl.N. 4 4
„ çc * 4 4 1
N 4 1*† 5 A
8 Areahn ,.,. 4le 1 — e ſA 9 AKer e(Uunte „ 1 1 4 2 4,al. Bin n 4 * ½
A T 1
8* mn O. enl 91 .“
f Naen hre!
4 4 4* 4* pottalaba!. errrum
. rtectics1u plefolt 4 n e— (u
3 3 prrceptofu. 4 ad ¹ 1 8. wſt rdenne aumnia
in dum, parentum nobis& magiſtratuum authoritas propoſuit.
cxædificare.
tum nihil contagioſius eſt improbitate eorum, quos ad imitan-
Amin bonam partem bona exempla multum valebunt? mala in malum non valcbunt? at longe ad hæc, quàm ad illa pronio- res ſumus omnes. An vnius nebulonis ſocij conſuetudo pec⸗ candi totum ſæpe cœtum corrumpere,& quaſi veneno infice- re poteſt? magiſtti& ducis non poterit? at in hunc, quam in illum ſæpius intuemur: hiic multorum inſtar eſt, ille vnius vi- cem obtinet. An Claudiano teſte,—
Rears ad exsmplum totus componitur orbis?
Vrg ducum lituos, ſic mores caſtra ſequuntur.
An Platone authore, quales in Kepub. principes ſunt, tales exi- ſtere ſolent ciues! hæc parua prouincia ſui præſidis, hæc angu- ſta caſtra ſuorum ducum, hiæc exigua ciuitas ſuorum Princi- pum nihil imitabitur’ imò co frequentius imitabitur, quo in pancos, quàmin multos, eitius mali vis ſolet peruadere. Pro- inde quantum boni eſt in bono præceptoris exemplo; tantum mali eſt in malo: adeoq; plus, quo ad deteriora natura magis rapimur. KRecteq; ſe habet vulgatum illud: Qui bene doce- at, cum viuat male; eum plus dextera deſtruere, quam ſiniſtra Hinc mihiæſtimet aliquis, quantum in hoc ge- nere officij, de quo agimus, difficultatis ſit, quantum oneris. Quod quidem faciet etianumia gis, cui C hriſti Domini acs er⸗- uatoris noſtri, futuriq́; propediem ommium iudicis, vox illa auribus inſonet: Quiſquis offendiculum præb uerit alicui ex paruis; ei præſtiterit, vt mola aſinaria ſuſpendatur in collo eius, ac demergatur in profundo maris. Et, væ homini illi per quem offendiculum venit. An noni gitur bono viro facile eſt, ne- mini cauſam afferre occaſionemq́; peccandi? omnibus bene tum dictis tum factis optime præire? omnibus laudabili præ⸗ lucere exemplo? Eſt verò facile, qſnod ad conlium ac propo- ſitum pertinet, quam ęνσαιν Gtxei dicunt;& qua virum bonum definiri neceſſe eſt, ſi quem repetiri vſpiam volumus. At quis eſt, qui quantumauis conllanti& perpetua volun tate
C 3 recte:

eſt qui in tantis tenebris humanæ mentis nunquam offendat?
rectè agendi præditus, non aliquando in officio claudicet? quis
in tantis ſalebris nuſquam impingat? cuius tam excitata vigi. lantia, vt nullo ſopore victa nutet ac con niueat? cuiustam con firmata& corroborata virtus, vt nunquam virium debilitate langueſcens, nunquam vigore deſtituta, omnia ex ſententia ex- equatur? nulli crimini ac culpæ ſit obnoxia? Si vel Philoſo- phos& Poétas audiamus, perfectæ virtutis titulum nemini concedent. Aguoſcunt cæcitatem mentium, vident perturba- tionum aduerſus rationem impetus, ſentiunt illecebras volu- ptatis, de virtutis inconſtantia conqueruntur. Sin maiores & diuino ſpiritu afflatos authores conſulamus; iam multo pe- nitius introſpicere mala noſtra, lapſuumq́; frequentiam,& vi- rium ad omnia imbecillitatem atꝗ; defectum plenius agnoſce- re edocebimur. Ne ſitis multi magiſtri, frattes mei; ſcientes fore, vt grauius iudicium auferamus. in multis enim labimut omnes. amantiſsime monet D. Apoſtolus lacobus, veritatis luce ipſo Chriſto Doctore diuinitus illuſtratus. Vel ſepties in die cadit iuſtus: ait ſapientiæ gloria toto orbe celeberrimus 8a- lomon. Quis delicta intelligit Domine? exclamat Salomonis laudatiſsimus pater, Rex idemq́; Propheta religioſiſsimus Da- uid. Scio Domine, non eſſe hominis viam ſuam, nec viti diri-
gere greſſus ſuos: pleno ore confitetur Hieremias, vates ſandii-
rate&patientia& fadtis cœlo acceptiſsimus, terris notiſsimus. Et nos homunculi tantum nobis ſapere videamur, tantum de conſtantia& robore virtutis polliceri nobis audea mus? vt per- facile putemus eſſe, in omai parte officij eminere, nullibi labi, nullibi cæcutire; nunquam ceſſare, nunquam dormitare; o- mnia proſpicere, omnibus confulere, omnia recte adminiſtta- re; nulli cauſam querimoniæ, occaſionem offenſionis, anſam criminationis afferre; nihil neceſſarium prætermittere, nihil ſuperuacaneum aggredi; nuſquam exorbitare,& à recta via deflectere, nunquam in curſu defatigari& ruere? Difficilis doctrinæ acquiſitio: difficilior eiuſdem cum alijs communica-
tio. ple
aetus, morrniohi- mübconſt cimnie,1 aüerin 1d äjunseny lfenn n nitera& ht hemin raan yar arolschi aiwobt dmn leit dngdihlst thüge aübunceüe
pebekere ünnd 3 1 te
leckies l
1] A0
Alpanans
äbi g Mügulan narmaahe wegndg, lettr Alſcogtant Kemonl

rlitat on
1teneden
dalſam im Nand lopote na datetac cenn — Ddorau rinan,n ann 1agaam rigorr Eelennean
umiai c culpr it oennn 6 1udaman, herkcde ſand moſcunt„Tcitatem derdun ſ 1i ationem inpeun emt inconſlanta conguennr. 2afllares auuhotezccgilum jete mala doſta apüätn ing
4
—
7 1
.
846,
mwer A h udcnnatem ug defccunne 3* 1 1 4 Netu mult wagitt nr aateramns nnuuh 4 3 4 alume monct D Apetouu la 4 4 4 ¹ 5 4 ,] d0 Doclote ciniaias lutnu. * 1, ur fapienti gomtoweme 1ne peng delicta inteligit Domix etn . W 6 1 ater, Ker denp lupteang 4 8— 4 unn ine, non elichomids Münllg. 1.— iecn 3: pleno ote tonatetaeiKtede 4* 4 1 ten & ſadis caxde cceptdumahien
3'
„Aase — aDere de. ul tantum 1006 efe ſe
* muckmm
¹ 1*
*„ 14”
bote virtuts policen Goouile * 4 A Are AB„ ere Dcnene e. 0 omm patte ocſem.
* 4 12oence 1 7
46 oun 1 14(ela!
lo. plena labotis& conſilij bonorum morum in adoleſcenti“ bus efformatio: plenior, malorum correctio, grauis moleſtia- rum& ſordium ſcholaſticarum perpeſsio: multo grauior ſi- multatum, odiorum, inuidiæ, contemtus, obtrectationum, ca- lumniarum, oppugnationum, furiarum externarum ſiue ſen- ſus, ſiue metus, Omnium verò difficillima, omnium pleniſsi- ma contentionis& ſtudij, pleniſsima ſapientiæ& prudentiæ, virtutis& conſtantiæ, omnium grauiſsima maximeq́; ardua; ad diligentiæ, ad modeſtiæ, ad pudoris, ad moderationis, ad continentiæ, ad honeſtatis, ad decoris, imprimisq́; ad pietatis & religionis expolitum exemplar ſui ipſius effictio: præſertim eum hic vera, non ſicta; expreſta, non adumbrata; ſolida, non vana; interna& animi ima ſtirpe fixa, non externa ſolum& fallendis heminibus ad tempus accommodata& compoſita res agatur; ipſa virtus, ipſa pietas exigarur: à qua longiſsime diſtat oculis obiecta falſa ſpecies quædam,& ad fraudem in- ſtructa ſimulatio: qua nunc, prò dolor, non pauci virtutem& pietatem in ſe ipſis metiuntur, ſibi placent, ſe magnifice effe- runt: qui ſolos ſe bonos,& inculpatos, ſolos pios& præ cæte- ris ſancte religioſos, ſolos Deo ipſi proximos,& in eius ſinu cœleſtibus delicias facere; non modò ſomniare ſolent, ſed eti- am praæ ſe ferre& iactitare non verentur: quibus foris nihil pu- rius, nihil mundius, nihil nitidius; intus nihil deformius, tur- pius, fœdius, tetrius: verè ſepulcra illa tectorio extra obducta; intus referta oſsibus mortuorum,& omni immunqdicia; refer- ta ſerpentium& putridiſsimorum vermium. Dævs animus eſt: animo ab ijs, quib. animum dedit, coli vult. externam ſpeciem non multùm moratur: qua vel neglecta, vel acie oculorum ſuo- rum cunca penetrante diſcuſſa, iatima rima tur, eademq́; ſuo tẽ Pore omgib. faciet conſpicua: cum ea, quæ occulta ſunt reteget; quæ retexerit, cunèta iudicabit. Quæ cum ita ſint: nimis profe- ctò incogitantem& cæcum, nimiumq́; inertem& ſtupidum effe eu m conſtiterit; qui cum tanti muneris onus, quantum maximum eſſe poteſt, ſuis imponi humeris ſentiat, non idem- e E 1EEOIIIIIIS Ake ajum⸗

——*— ———
virium imbecillitatem expendat& æſtimet. perauda cem verò- & ſupra quàm dici poteſt confidentem ac temeratium; quiſi
id æſtimet, non& magnitudinem& grauitatem ponderis per- horreſcat,& dubium laborioſiſsimi conatus, quique in tantas
difficultates incurrit, exitum cum cura& ſolicitudine refor-
midet. Quod cum omnibus accidere veriſimile ſit, in quibus vigeat ſenſus aliquis officij,& qui ſuarum facultatum mode- ſtam ineant rationem: quid mihi adeò hoc tempore vſu venire neceſſe eſt? Nam quæ ſingula alijs ad huiuſmodi pa læſtram ſe accingentibus timorem facere queant; ea mihi nunc ſeſe quam uis aliquantulum diſsimilitet, obijciunt vniuerſa? Quomodo verò dixerit aliquis, vniuerſa ati non& diutiſsimè in ſcholis te verſatum,& hoc ſemper ſa xum voluiſſe ſeriè accepimus, vt in hoc genere vitæ præcipuo qunodam numero eſſes? Idq́ʒ eſt ipſum, quod illuſtriſsimi noſtri Priacipis conſilia, prouinciæ fuffragia, omnium vota ſpectarunt; cum te ex celeberrima â- eademia cupidiſsimeè euocarunt,& vt hanc ſcholam olim fo- rentiſsimam, nunc temporum inuidia& fatis ſuis iacentem ac deſertam, rurſus, quantum fieri poſſet, tua induſtria excitan- dam atq; inſtaurandäſſuſciperes, inuitarunr. Nihilne igitur in
8
*
te opis profiteris? nihil aſfers ſpei? Equidem fateor, annus iam agitur viceſimus& amplius, ex quo ſtudijs adoleſcentiæ con- tinuè præſum: nunquam ſegnis, nunquam ocioſus aut quie- tus huius militiæ ſpectator; ſed occupatiſsimus,& ſatis ſuper- que laborioſus aut tiro, aut miles, aut præfectus, aut ductof. Variè fortuna mecum egit; varisè modo fouit, modõ afflixit: nunquam Dei benignitate preſſum deſeruit; ſemper tandem ad altiora prouexit. Qnid enim diſsimulem diuina in me beneli⸗ cia? cur ea non aguoſcam& prædicem? cur non de ſuperatis moleſtijs Deo gratus triumphem? Qui ꝑaſl. deguſlata Acade- miarum ſtudia ex Hypodidaſcalo trimeſtri Ludimagiſter am nuus factus ſu ludimagiſtro furſus homo-Hludioſus per biennilmL e ſtudioſo-Gantorrqui dieiturexeantore iterum
Ludimagiſker exLudimagiſlro Academichs Drafſſer erae
feſſote
derdlenüÜme
manenpec
rigpoulue
näuiiüm ubn Kni aibm, dlbi auiukliog adledete abcencen du eteg däuiltacga eu me naonäiis
ledidgnun
nranch tldwori
rüinno daiinem
6 1 6 1
11 fntldet
—
rud
rirae
minil. N
ti Iluim
342- 4 ühllenie
kec
Wlnenm
——

abem fellore celebrioris Schola. Kector inde sueſus Academicus asm tgu. dber.enaſi: ademſi iterum nunc me illuſtris Scho- 4biam ladogioßt un læ præſidem fieri fuit in fatis; quid eſt, cur non optimorum& K
Antit, cxitam tan aade.. deneuolentia me erigam ac conſoler? illuſtri gratia læter? Ve-
1 cam om. 4. A 1 an ocich. 8
80 do. le
*
e Ter ſingulalfs daa
444 A. 40
19 4 4 17an Gon äde aoc ſemperſi tun foluikcht pe 4. aA.
1 3 TTerpuo quocam meroe Rrunm no * 4
„*
4** *
1 N ſin FIIMKJoPl(oata
* 4* 14 . 1, quantum ben gollet,m
e
4 h 1
½ AA r O Na
cderd 1 3.
8** 8
Ihlaten aekcem
1 amnmenm Men
8⁴
4 8* 3 ⸗* 4 X 4 4. 4do ld 1e 4 2 4 1 4 4 4 4
ANA Fon W
g; 4
1 3 1 im Korrcicem Glie, ouodimn Kn 3 4 B 8 6* I, 4 i AmDlle * 4
runtamen permagna mihi moles,& quæ vi rat, imponitur. Multa enim, Princeps Hlluſtriſsime,
adoleſcentiæ,& memoriam cæptæ adminiſtra tionis
„ al ⸗ 1 2. 2 2 T. ha uihi onus vltrò imꝑeſui huc me naturæ quidam tacitus Doc e u hur mira quæd
prudentiſslmorum de me virorum iudicium amplectarecoru m
res multam exupe- X Au- omnes
nihil quod
ditores clariſsimi, multa( iterum& clara voce dico, vt exaudiant,& nihil, quod abſit, arrogare me mihi;
agnoſcam, diſsimulare voluiſſe intelligant): multa inquam in
omnibus& ſingulis officij partibus ad ea, quæ mediocriter cõ- prehenſa tenere videor,& optanda& quærenda& comparan- da mihi deinceps ſunt: vt munus, quod committitur, recte ſu-. ſtineam, veſtræq; ſpei& meæ ſatisfaciam volun tati. Nam quo dintius in hac palæſtra verſatus atq; exercitatus ſum; eo diffi- cultates eius melius cognitas perſpectasq; habeo,& verò me-
cum accuratiùs pondero. De quibus niſi vehementer ſolicitus an ſim:& indignus tanta veſtra gr
atia, qua nihil mihi antiquius & impar expectationi, qua nihil iucundius,& inferior iudicio, quo nihil honorificentius, meritò habear. Ac docendi qui- dem aliquanto accuratiorem& magis expolitam prudentio- remq́; rationemn ſcholaſticis quidem iocivijs,(nam philo- ſophandi ſcientiam ſublimem illam& argutam,& vberem&
lautam, de qua hic nihil agitur, alijs relinquoſi mihi aſſumam;
videar id meo iure quodammodo vendicare. Etenim profite-
i hoc me non pudet, imprimis in tali conſeſſu, qni& vtilita- tem& dignitatem huius rei intel conſumſiſſe. Nam quoad poſſum reſpicere ſpacium ineuntis
ligitz in eo me ſtudio ætatem
publisæe recordari vltimam: in hoc ſemper me totum fuiſſe video. Cũ
primum enim ſcholaſticarum partic p& operarum fadus ſum:
ꝑro- deee uexit, XAIei meas curas cogitationes, vigilias, omnia ſeria, E D ferias,

ferias, ludos in kac meditatione pongrem, vs puarili inſtitutio- ni in infer iorum artium-eufrieuteos( de his enim iniai-ſermo eſt, idq́ àdeò repetens iterum; iterumq; monebo: ne quis no ſatis, quod ſentio, intelligat; aut id, quod non ſentio, ſuſpice- tur) quantumin me effet, aliquid eonferrem: Xin hac re cuius palma in medio poſita eſt omnibus, cum paribus ſpe vincendi cum ſuperioribus æmulatione eos exæquandi certatem. Quan- tum laboris& ſtudij, quod ferme immenſum fuit, impende- rim: non vnius operis ad vtilitates ſcholarum à me iam olim inſtituti,& complurium annorum contentionibus atq; vigilijs Deoadiutore prope ad vmbilicum perducti, editio futura cum primùm Deo videbitur, quibuslibet lectoribus: quantum an. tem acrimoniæ& iudicij, ſi quicquam eorum mihi contigit, adhibere ſiue potuerim, ſiue ſtuduerim;, eorundem operum træ ctatio& diſpoſitio, diligentibus ac candidis rerum æſtimatort bus, maximeq́; ordinis amantibus, demonſtrabit. Nec mead. huc quidem pœnitet, quantum profecerim: ſed plus profici poſſe, non fugit:& quia poteſt, ſpes eſt fore:& quia ſpes eſt,ne in hac quidem parte omnia mihi tribuere pudor meus, mode- ſtiæq́; monita permittunt. Multa ergo quæ diſcenda ſint, etiam hic roſtare mihi fateor. quæ quidem diſcam, quantum opis mi- hi tulerit Deus. Aαρ☚μα ↄtwem diſcam? diſca ab ijs, qui hos carceres aliquando cucurrerunt; non qui perfregerunt ac dr- ſturbarunt: diſcam ab ijs, qui à peritis didicerunt; non qui pe- ritos Vatiniano odio aſsidue perſecuti afflixerunt: diſcamab ijs, qui ipſi de his rebus cogitationem aliquam ſuſceperunt; no qui ne per ſomniam quidem vnquam, quid ſit bene docere, vi deruat, aut vigilantes& ſtantes in re præſenti videre tamen no- luerunt: denig; difeam à candidis viris, non verſutis; à placi. dis, non contentioſis; à beneuolis, non ab hoſtibus; ab admo- nitoribus, non contumelioſis conuiciatoribus; à veri inguiſito ribus, non Sophiſtices propngnatoribus; à diſputatoribus gon rixatoribus, ah iis,qui fationes afferunt, non qui nuda pralian tur autoritate. Sed cum hic tenuitatem agnoſcam meami quam 4 mce.
9
1 ſü
mine
vlclnd tauüteu 1 TT di dült Adhlesfes, 1 n dle 1 rtjchlulita znahbebit Taadkabalu ütnte Non eweanma thriokarort (udi nhubinuie bn ludie hep jeribt eiuihadm tiruc aubkri
1. 1
1
4 4
uhpedecal
Kawnäun
amaiu
tuakm
enxilun
lümergu . b ran. dul
bi
dnnes
edauer

in cæteris mecum mihi habitandum,& curta ſuppellex eogt. tanda eſt! Imò verò fateor, illic mihi multò deeſſe plura; tum ad ſcholaſticum imperium morumq́; gubernationem, tum ad cætera om nia huius imperij ſubſidia& ornamenta. Non reuo- cabo ſingula, quæ modò expoſſta ſunt: recenti memoria veſtra Auditores, res poteſt eſſe contenta. Illa enim, quis erit tam igna ſudij, guod terme*— 1 rus ſui, vt eſſe in ſe cuncta mente concipiat?quis tam arrogans, at vt verbis auſit aſſeuerare aſſeueret autem. quis vel iuranti fi- mplurium— dem adhibebit? Niſi forte vni alicui hæc facilia,& in promptu egea eenn eſſe credenda ſunt; quæ vniuerſis noſtra tempora videntur iam vope ad radican xrä b ſſe. Nonne omnes huius ſe culi labem videmus? ded debitun— abnegaſſe. Nonne a videmus? dede- eus lamentamur? Quanda enim adoleſcentia ferocior'quanda. *& ndich igiczun mn educa tio laxior?quando. deteriorum exemplorum maior ſegest Muenm, ſie ſtuducim muis quanda. vhiq; terrarum plus licentiæ? Quam inſueta nunc o- igmnelum mnibus& inuiſa cupiditatum repagula? guam acerba& odio- rdnn uanihas kma Ka cenſura ſtudiorum: quäm infortunata multis barbariei re- tet, punnm zmin Preſsio ac propulſatio: Vhinunc vetus ille ardor in exercitatio- t& qaun Doteſt heickinet nibus pietatis ehi- grauitas in vita 2hi decor in moribus partt omnia mäitbenxin antiqua illa admonitionum ſeueritas ſine offenfione; obiurga- ermitmaat Nun ap min ia triſtior ſing contumacia reprehenſia ſins murmure; Pœna fteot. aue guim dinſ Ls minis& vindictæ cupiditate perfertur? Xhi metus kvbi Ren nu pudor 2xhilegum obſeruantia t. xhi. maiorum reuerentia:- —— maia hodie collapſa ſunt; amnia obſoleuerunt, amnia non qui- 1440 cucunant amfiſch dem hominum iudicio, ſed conſuetudine& moribus prope⸗ is uaßenas dm modum ſunt ſublata:& ſi non ſublata; intorta tamen iacent odi aliideche— 6& relaxata,& manca,& mutila,& nihil ad veterem accuratam rrbaspenenmäfn atq, exquiſitam normam regulamq; apta& conformata. Quæ aiem quicen mqun fütit ſi aſſumere quis& adſtringere,& reparare,& in vſum reuocare tes K kuter luraeiu nitatur: quid aget aliud, aumis,qh Lu.„ 4 cndts W—— aduerſo vix flumine lembum““ ofisz à benesolt, muädn Remigijs ſubigit: ſi brachia forte remiſit.,—. atumehoſs comicunin. Atq; illum in præceps prono rapit alueus amni? öNe Socrates quidem aut Cato, vterq; exemplum ſui ſæculi, ſa-4 fnnm 7 opinor fuerit, ad mores inueteratos noſtri ſeculi corrigen⸗

X
dos. neq; hunc ſeueritas& rigor; neq; illum ſuauiloquentia&
Attica vrbanitas ab hominum protetuitate& petulantia ſatis tuerentur. fortaſsis& Lino Hercules,& Senecæ Nero ſuus no eſſet defuturus. Qantus enim contemtus noſtri ordinis?quàm liberæ iniuriæ? quanta impunitas contumeliarumęquàm ad res tantas illas moliendas nulla prorſus authoritas? ei verò dubium eſt, quin multi, qui vbiq; ſunt, egregij viri,& religionis profeſsione venerabiles,& dignitate ſpectabiles,& eruditionis ac virtutis laude clariſsimi; in temp is, in ſcholis, in curia, in fo-
ro, intra priuatos parietes ſuam vim, omnem exiſtimationem,
„in publicis congreſsibus, omnem gratiam, authoritatem, o-
mnem operam& laborem conuertant ad veterem iitipiim rationem reſtituendam atq; emendandam: ſed non alio ſuoceſ. ſu, dnin quo videmus. Quocirca, quodà tot ſummis lumiai⸗
bus,&
à tanta præſtanttia atq; emigentia perfici ſatis non po-
teſt; id de mea teſũitate laute promittere non ſine cauſa vere- or: ſed nec vereor ſolum, verum etiam in muneris huius ſan- Kiſsimi auſpicijs non mediocriter doleo.(Wiaenim tiilte, non poſſe eam opem labantibus rebus ferre, quam cupias? qui. acerbum, non poſſe exploratum habere Qmaia-te. Wala cautè enitarurum? QnfiPkſter toleraturum ſemperi in tua pote⸗
ſtate futurum? nullum dedecus admiſſurum? aullam noxiam commiſſurum? omnes lapfus declinaturum!? amaia recté&
cum laude Feltur um?
Quis autem iſta habeat explorata, qui
homo ſit? ci ai nihil firmum, Lihil ſtabile, aihil perpetuum; niſt errare, labi, peccare: cuius ſapientia, lenchex; Virtus, imbecilli-
tas; conſtantia, mutabilitas; quem tot inſidiæ circumſtant, tat fraudes petunt; quem dies,„quem hora, quem momenta ver- tunt; cui nihil non eſt metuendum nihil non ſuſpectum has KHNa- bendum. Vere Lerentianhsille: Nunquamiita- quiſquamhene dhdarraencaduiermhit Quin. res, ætas. VIus femperali-
li, Aliquid-mancat-Vtilla, quæ te ſcirc cfe-
Ttlche Et quæ tibi putaris prima, in experiundo repudies. Duod ne vſu ſibi veniat, nemo, eſt omnium, qui præſtare pof
ſit, Hæc
ucisin
lhan i rudetohe dübei un nihis kamel iborbriae enk sean int Rübldü la, waeilud mrathed akaxipo dpaiid daamli öun uneine uneg enun
Canmntuu thln Agin Wht dälo diu stii 4¹ aan
1 et

n 1 82 malt Jul 1di 6 d 4 ,e
3 6 K Gent. M e Sunte Hechit 1 8 1 4Am 4 dAll. 4 8. A. un em,: 5 6 1 4 Mel, Achh 1
1
rem Daderrant 4 nendamat uoe demuz. Quociac
* ½ 9 dr ahh digentit ws PTanta 3p cmiacata r teca ehn 9 telte hatr Promerere ub vor.* lam— 4 elm, rerameiam u un
44 ¹ Tamemam mnn
— 1 noa meciocnitar duico 8
4* Dpem ladintidas cusian
9. 3„l 1
=Wcutet tolemmrun ſene “ CededasCumn
Leehg mmT en e 4—
4 9 4. 31 4„ ſum!(Luꝛmikdder ¹ 5 A 4 4 hper AImum Kadle, aeN. 4* 4 4 are: Cuuns hpxona tenedie, 4
8
I * K 5* nuem Editcw Ana n. 1 52 6
1n anem Vrz. Malk auem 25, e dola, 9
1 3 1 5 4 ndum nühu dolke A 1 1 1 mel acndam, Anul 4 . „ cß
1 4 uns
. nerdendbt
8 32 1 neTpec axX o Patans pana, 1 ag G
. 1g ¹ remnt acndo ck o2m,
ſit. Hæc igitur& horum ſimilia, ſi cuiuis cordato homini ſcho⸗- hſticam officinam ingredienti ſingula religionem afferre,& perturbationem poſsint incutere: mihi quid facient vniuerſa? Quid deniq; illud, quod reſtat, prioribus omnibus nequaquam minus; mihi autem hoc tempore& loco plane proprium, nec facile cum vllo alio commune? Dicam enim quod res eſt, Illu- ſtriſsime Princeps,& vos ſpectatiſsimi viri; apertè dicam, quod ꝓpræcipue nunc animum meum commouet ac ſauciat. Hos pa- rietes cum intueor, quibus circumdamur conſcijs vetuſtatis; hæc fubſellia, quæ occupatis cum aſpicio, plena nunc quidem præſente illuſtri corona veſtra, ſed eäddem abſente ferme vacua; hanc cathredam, cui infiſto, cum premo& tango, magni quõ- dam& cari ponderis, ſi non geſta tricem, at eius, quæ geſtatrix fuit geminã& ſuccenturiatam: mirifica quædam cogitatio mè- 5 tem meam ſubit& verberat. Te enim Valentine Trocedorfi, Ihrreda
te cogito; tu mihi occutris, tu mihi ante oculos conſiſtis, tu in ſ
conſpectu hæres meo; ea quidem facie, quam neq; viuam vidi?
vnquam, neq; dum per ætatem potui videre; ſed quam pictura & marmora mihi nuper demonſtrarunt, fama autem iam pri- dem deſcripſit ac tradidit. Quæ eadem fama animum mihi tuũ.. & animi præclara monumenta multo etiam magis depinxit& commendauit. Nam quæ regio tam remota? quæ ora tam de- ſertad qui angulus adeò abditus? non totius modò Germaniæ noſtræ, ſed omnis propemodum Europæ; quò non peruaſerit nominis tui claritas, virtutis ſplendor, doctrinæ gloria ac fru- Gus? Tu quondam hos ꝑarietes illuſtraſti: tu ſubſellia hæc ex- hilaraſti: tu cathedram non hanc quidem ipſam, quæ me nuns tenet, ſed eam cui carie& vetuſtate laceræ, hæc altera ad fimili- tudinem illius efficta ſucceſsit condecoraſti. Lætabantur credo tunc parietes, gaudebant ſubſellia, cathedra exultabat: cum tanta multitudine diſcipulorum, quantam ampliſsimus locus poterat capere, frequentarentur; cum vndiq; viſerentur; cũ cre-
bris gratulationibus plauſuq́; feruerent. Homines verò attoni-
ti ſpectabant, qui viſum venerant; geſtiebant læticia, qui audi- D 3 tum ac-

entn zeceſferant: Germanis Bohemos, Bohemis Polonos, Polo- nis Lithuanos, his Hungaros, his Seruios, his Tranſyluanos, his Dalmatas, his Illyrios mixtos ſtupebant. Manus verò ad cœ- lum tollebant,& gratijs Deo agendis clamorem ingem inabant, cum te diuini verbi puritatem, à Deo Opt. Max. fatiſcenti or- bis ætati tum cœptam reſtitui,& magni Lutheri miniſterio paulatim magis ac magis à Pontificijs ſordibus, quibus tot op- preſſa ſeculis iacuerat, repurgatam,& ad Apoſtolicorum tem- porum ſplendorem reuocatam; tu quoq; auditoribus tuis tra- deres fideliſaime, explicaræs lucidiſsime, inculcares diligemif- ſime. Cum verò vitæ grauitatem, diſciplinæ ſeueritatem, gu- bernationis ſanctimoniam, in omni officio vigilantiam; cum N diſtributa inter ꝑueros munia, cum iudicia Perſarum mote ia- ꝗ ter eos conſtituta, cum accuſationes, cum defenſiones, cum ſen
[tentias eorundem accurata oratione Latina factas aut videbant,
aut audiebant: tum te non ſicut Ludimagiſtrum, ſed religionis ) Autiſtitem; non ſicut hominem in villa natum, ſed in regum aulis educatum; non ſicut aliquem ex Academia Vitæbergenſi miſſum, ſed de cœlo delapſum omnes intuebantur, admiraban- ur venerabanfur. Parte alia vigebant Latinæ, Græcæ, Hebrææx linguæ exercitationes: fingebantur carmina: texebantut ora- tiones: monumenta veterum authorum peruoluebantut. Hũc Cicero, illum Demoſthenes tenebat: hic Virgilio, ille Homero erat deditus: huic Terentius& Plautus, illi Euripides& Sopho- cles voluptatem afferebant: alins Liuio, alius Cæſare, alius He- rodoto, alius Thucydide capiebatur. Erat, qui numerorum fas tiones& proportiones,& mirabilem ad componendum pat- tiendumq; naturam aperiret. Erat, qui cœli conuerſiones ae motus in ſphæra illigatos demonſtraret: qui ſtellarum ortus atq; obitus definiret: qui regna, pronincias, terram vniuerſam metiretur. Erat, qui humanorum morum vim, varietatem; vir⸗ tutes, vicia; laudem, vieuperationes perſequeretur;ad recta hot- taretur, à pranis deterreret. Cuius tu, vir grauiſsime, ſæpe mu- nus explebas, ſæpe augebas; cum omnium mores piè diligen-
— terq
tulid Püllnch matbuile: tüeg wm oree
Gaimqd Aunul mtlur tmnn le dünege CLuuu. lühmdi Kebilate. Kanmmi uhin nitkoura einächn kaudiml lnaopere
N
au a
48 dar Anppue
ſtun tt, 1 dg. evidun
3 ft omit
b i guan

llangann t a TtHd mirtas t d grarh Denn. Nunn 11 Degendc di. . Paneatem, 1DeOn) 1 rPuam reſtitu, K madlla e ar Poauicin rdher 6 erat, tcpargaam K An, — Paruam K ita feuocnam, n ug uin
moaum, in omnicäcoizu aA Dan am indcakase dum accalitionces cun tinir ccuran orztiode lanm unt im te non ſccut lumainai Hcut bomnem I nIh Mn da ſicut iiqacmer ſautciſt lo denpſam omncsitucu Parte aliu rig duntlai du aci: fingcdanmtcunin an an veterum uuthorumhxues moſthenei truchut: Ye ini Tetentius& lurtuilufd
4
5 4 , Ln a(Cer dcrebant:AL
terq́; formares, cum regeres,&um caſtigares: gum magna at- thoritate, magna gratia, magna felicitate omnia obires& ag. miniſtrarcs. Vt recte de te, is qui de talibus rebus optime iudi. care potuit,& iudicauit candidiſsime, vir optimus D. Philip- pus Melanchthon, princeps omnis doctrinæ& eruditionis, fe- ratur dixiſſe: Lipionem ali 1 ad regenda ca- ſtra, ita. Lrocedor ameien Me ritò ergò tum ꝑl arus hic educabatur: huc fi- nitimi, huc exteri confluebant: hic nobilium, hic Baronum, hic Comitum quaſi proprius erat ludus: hunc gui non vidiſſet, ni hil cognœuiſſe; qui non frequentaſſet, nihil didiciſſe videbatur. Ergo& Aurimontium illis temporibus, quamuis neque valde magnum, neq; eximie ſplendidum oppidum; erat tamen lau- datiſsimæ gentis Sileſiæ ꝑhrnntiſterium, vt ille apud Ariſtopha- nem§ocratis(cholam-appellat: non ſolum cum popularibus plerisq́; vrbibus celebritate famæ certans, ſed hoſpitum nobili- tate& illuſtri frequentia omnibus antecedens: æmulum ſi non Athenarum illarum, Philoſophorum omnium parentis, altri⸗ cis, hoſpitæ; quæ cuncta, quæ vbiq; fuerunt doctrinæ gymna- ſia videntur antecelluiſſe: at certe veterum Gallorum Maſsi= liæ; quò ob morum exempla,& antiquæ diſciplinæ ſeueritatè. liberos olim ſuos Romanos principes ablegare ſolitos eſſe, ſeri- ptum autores reliquerunt. Hinc gon dig x equo Liaiano⸗(nam huins. anguſtiæt. 1:
4.
gret) ſed tan- 4ee lueo, nouam ſemper ſobolem nouis colonijs deducendis gignente; effude- runt ſeſe clariſsimi homines: quorum non ſolùm in ſuggeſtis & curijs prudentia, ſed in regijs quoq,& caſtris magnanimitas ſpectata eſt;& ſæpe iucundam Eccleſiæ quietem, honeſtam Keipub dignitatem, aut certe optabile malorum leuamen ſuis temporibus attulit, atq; etiam nunc alicubi affert atq; conſer- uat. Vt omittam, quod omnibus perſpicuum eſt, quam præclarĩ ciues, guam præclari in oppidis magiltratus⸗auachpreelu lu im

76
— mag
—
191
neceſſaria hinc profluxerit. Pet. annorum æ liiginta curriculum, tua ſapientia imperri- nilli, doctrina imbuiſti, virtute rexiſli, moderatione fle xit au- thoritate in officio continuiſti, laboribus.xpoliuilli, ad omnè humanitatem, pietatem, honeſtatem tua operaac fide perduxi-
A.‿ O rarum felicis ludimagiſtri exemplum! O attiſicem& ſu-
orum& cæterorum laude ac prædica ione digniſsimum 6 po: ſteritatis immortali memoria conſecrandum virum! Et huic
ego fucceſſor ali⸗ ihns venio? hunc ego, vt anteceso- rem exintesuallo referam, electusſum? cum hoc ego me ali-
„quando conferri? cum hoc me comparari. patidebeo? Quem profectò noſtra hac tempeſtate votis potius, quàm conatu;&
„œnatu, quàm expeclatione;&e
atione, quam eueneu imi-
X
tabilem, mea ſententia recte quis dixerit. Nam qui hunc inſe-
cuti ſunt, viri præſtantes alioquin,& omni laude doctrinæ& induſtriæ cumulati: quo propius ab eo abfuerunt, eo plenius; quo longius, eo tenuius non tam ſcholam, quam imaginem KCholæ cius retinuerunt: donee-ad-vIIhram res recidit.& ad hang. for adicicuemd peruentum. Cur enim non Poétæ illud vſurꝑet quis, qui ſchalaſtianm. noſtrum his.blansi- bus numerum intueatur 2. AppacentL. Lari. in gurgite ua- ſto. Quanquamillud verius, Hi EacHa domiaALL Q aula. Anlam enim. aulam certe incolimus, non ſcholam ‚ſi auditoria & ædiſicia ſpectenrur; tuo, Illuſtriſsime Princeps ſtudio, tua liberalitate ad hanc commoditatem, ad hunc ſplendorem, ad hanc magnificentiam, non monaſticam, ſed vrbanam; neque vrbanam tantům, ſed aulicam; partim renonata, partim nupet excitata atq; inſtructa. At pauci hæc atria frequentant; pauci ampliſsimo optimi brincipis beneficio,& hac magnilficentia
fruuntur. Quod non culpa aliqua eorum, qui huic— ll—
1
(wirxrn Iäherst. cohnr Kannſt
1 1
1
fritemil lüchept dendrim 1wu pmagn
bnddoar
tguhag trten nn
1
l
1

poſt obitum clariſsimi illius viti præfuerunt; ſed temporum partim iniquitate& miſerijs, partim peculiari quadam ratione, at; adeò alijs non inuidenda felicita te accidiſſe, equidem reor. Quid tu autem,(dixerit quis) felicitate temporum ſcholæ de- trimentum eueniſſe arbitraris? in quam te abſurditatem conij
I
meis Enim verò, quod viuo etiam tunc Trocedorfio ſchola fa- Tratereri eeen ſte diſsi ſt. b juerſ mme vexata, peſte diſsipata eſt; mox cum vrbe vniuerſa luqquo.
„ 6 uun hdanduuna ſiſsimo incendio in cineres& rudera reſedit, ac migrare Muſas etat m honckanen maaaat aliò coẽgit: miſerijs temporum tribuo. Quòd non continuò colligere ſeſe& confitmare,& ad priſtinas vires redire potuit; & cum redijt,(quod primùm indefeſſa opera diligentiaq́;, doctiſ ſimi& ornatiſsimi viri M. iæ Barthij, quem nunc etiam bangn ſuperſtitem præſentemq́;,& Conſulem huius vrbis,& ſcholæ fautorem eximium videmus, ſieri cœptum eſt: deinde M. Mar tini Thaburni, cuius nomen honoris cauſa& gratitudinis ergo propter magna in hanc ſcholam merita præterire non debeo; preæſtanti doctrina induſtriaq; Trocedarfianæ proxima, vt qui — Aasufe Trocedorfij collega fuerit; perfectum eſt) cum igitur ſchola ad enin ſe redijt; quod ita paulatim priſtinum colorem& habitum re- etintes Togein, 8 mnn cuperauit, vt tamen perinde arq; in corpore humano à graui au: quo propiuuedamt mo rbo aut peſte conualeſcente, m ulta veteris mali indicia,& 1 magnus languor debilitasq́ remanferit: communi rerum con- 4 ditioni aſsigno. Qudòd autem& interea temporis,& paulò an- — penenn 4 te,& poſtea quoq;, permultæ, quæ pridem nullæ fuerant, eum ——— amm in vicinia, tum in vniuerſa Lileſia ſcholæ exortæ, ac celebrita= , tem nactæ ſunt; quòd item diuini verbi lux non ſemper angu- ſiis modòô Germaniæ terminis ſeſe continuit, ſed tandem in daeee voa Kd Bohemiam, in Hungariam, in Poloniam, in reliqua vicina re-
— ang gna, X nationes exteras radios ſuos infudit 5 iamꝗ; omnes vr- arar; uo. d en lühui. bes, pagos, vicos, an gulos penetrauit; vt præ foribus& domi oc tommoduma quiſq; ſuæ benigniſsimi batris munere habeat, quod tum hoc m. aon maaifiem“ ex loco in dileſia quidem pene vnico, erat petendum,& itineri-
„d aulican, pruch m bus ac peregrinationibus acquirendum: id verò felicitatis no- Krorum temporum,& in gentis felicitatis eſſe agnoſco 2 præ-
n
1 choan 1
anmn 44l 1 1 e,,
11Ä 2 4
4
11
. aci hc 1mn ucka. Atpadc M..
4 1 AX
prigcipis besettelo,,
ni Prneipt qur- o r cocu aoa cupase

Fes mecumq; pia mente& fauſtis gratulationibus ſine iaui. dia celebratis omnes. Nec verò optari polſe credo, vt Aurimon. tanam ſcholam rurſus grandes ac barbati homines,& innume- ra finitimorum,& à longinquis ignotæq́; liuguæ gentibus pro- fectorum multitudo ſectetur; niſi vtriq;, generi& ludos litera- rios apud ipſos bene conſtitutos votis noſtris adimamus;& veterem illam cœleſtis Mannæ famem, Iſraeliticorumq; rinu- lorum ſitim tacite imprecemur. Qur enĩm ſenes doceri velint, ſi pueri didicerint? cur peregre quærant, ſi domi inueniantx què commodé?: cur inter alienos teneram ætatem degant pue- ri, qui in dilectiſsimorum parentum conſpectu& pene com. plexu recte inſtitui queant? cur cum incognitis moribus, cum incognita lingua, cum inſueto cœlo conflictentur; quibus inter populares non minus literate ſancteq́; liceat erudiri? Atq; hæe cum ita ſe habeant: quid mirum eſt, ſi poſt illa tempora ſchola hæc nunquam vigori priſtino reſtituta eſt? ſed modò' vt à ma- gna quaſi inualetudine recreata caput erigere, modò iterum la- borare ac ruere; rurſus nunc paululum exurgere, nunc conci dere atq; elan gueſcere, paulatimq; conſumi ac deſicere cœpit? quamuis Kectoribus vſa& eruditiſsimis,& laborum toleran- tiſsimis,& exoptati ab omnibus incrementi ſcholæ cupidiſsi- mis: Deeſt enim externum alimentum, deeſt aura, quæ olim aſpirabat. abijt prior rerum conditio, elapſa occaſio; alij nune mores, diſsimilis hominum ratio, variata Iocorum fortunaco- mutata tempora. Nec abfuerunt interim X alia in commods, qua ſcholas florentes eſſe non ſinnat; fatorum. haud hominum contracta culpa Quæ ennmerari à me, nihil neceſſe eſt: tacita cuiq; recordatio plura, quàm vellet, vt opinor, ſuggerit. ſed maximam in vtramq; partem vim eſſe fatorum, id eſt, occultæ gubernationis diuinæ; quam admirari, non perſcrutari poſſu- mus: quis ignorat? Hac alij tenuibus initijs orti in magnam amplitudinem excreuerunt, alij ampli conciderunt; pari vtriq; induſtria. hac ab alto culmine hi labuntur, ſine ſua inertia, illi Jabantium ruinis exurgunt atq; amplificantur, ſine Prasſpue * Tr
—
Kolertia, has fuere quondam
1
dyuü
V lußh berkgord dcenedha uuubed Uitanban ncalder rünucut ihatten fonninper rckurumte rjzeiwlt ſwgine Tnd gime Thaonm urneia Kcäum nattreg punrmbd rünirmg tim i taüitn u Ko araere tand, eu ldtkau a em git
ngugl ſanderunn
iha nan
tanen 1
ierigtn
L-

cxleſtin Nlan te imtece * car Pereze Tnn iia car inter alienos tenernene ummotam hurcann cangnt Itan Aueznt arcan Naxiud 2. cum iaſdeio cxcactämn mims lterate Kndden kenat
4 8
ant: quid mimn cih inalän rigoci priſtino nſimaci kan ctudine tecten capu cigan 7 mrian dunc palunnen ucſcere, paulanm coaumxt wibus vua& emdiiins Aü ptati ab omoidus nernauii um erteranm aimenumttn priot terum tendin qyitm s bomiaum nuo mmacn 4. Nec ubfurnutt ia lul rentes eiſe qon ſnuut 6 ( enmenni dein 3 0 p n a. n Fellet vto 3 * 44„„ 1 rtedi rin cdetuon
1 Nu¹*. 1 aucm 14 minnn,-
hamr, 72 an
„ tenu bo n
crt! Huc al duug xcreuctust, inlce
1
.. k exufust ¹h mh
Tross, fuit Ilium& ingen⸗ Gloria Teucrorum; hac ferus omnia Iuppiter Argos Tranſtulit. hac regnorum, Kerump., ſocietatum omnium incrementa& decrementa definiuntur, curſus præſeribuntur, exitus termi- nantur. Sed mittamus magna, noſtra videa mus. hac alius ad a- liud munus aptior natus eſt: hac alius alij in eodem vitæ gene- re, cum labore& ſtudio par ſit, aut etiam inferior: longe tamen eminet induſtria, anteuertit rerum ſucceſsibus, hominum gra- tia præſtat, excellit gloria. hac inæqualis ingeniorum vigor/ani- morum impetus, authoritatis maieſtas, proſperitas conatuum, conſiliorum felicitas cõtinetur: hoc vno fonte manant omnia, origine ſimilia, euentu diſsimillima. At verò non exorituri ſunt, qui me non ad meum fatum, ſed ad aliorum exigant?non futuri, qui me aliena magnitudine, non meo modulo; alienis viribus, non mea imbecillitate; aliena præſtantia, non mea te- nuitate metiaatur? Erunt, erunt citra controuerſiam, qui Lro- cedorfianam maleſtatem requirent, felicitatem poſtulabunt: veterem florem, veterem frequentiam, veterem ſtatum, lucem,
dignitatem homines loquentur. Erunt etiam, qui Lahurni. ſe-
cundos à tempeſtate ventos, qui ingenium, qui artem, qui elo- quentiam; qui parem in miſeri naufragij tabulis colligendis& reſtituendis fortunam deſiderabunt. Erunt, qui cæterorum ali- quid,& ſi non omnia„ſingulorum tamen ſingula à me repof cent ac repetent. alterius vim doctrinæ, alterius acumen in di- ſputando; cuiuſdam apud adoleſcentes miram gratiam, quæ Prædicatur, alſus grauitatem, huius moderationem, illius ſeue- ritatem flagitabunt. Neq; enim vlla alia facile ſchola reperie- tur, in qua plura exempla laudis, plura virtutum ſcholaſticarũ decora occurrant ei, qui de anteceſſoribus ſuis cogitet, quàm hæc ipſa, quamuis iam ad paucos redacta,& haud ſpeoioſa, ſpe- cioſi tamen nominis& optimi ominis pleniſsima Aurimonta- na. Hæc igitur ſunt, quæ poſtremm me non mediocriter pun- gunt hoc tempore, hæc quæ perturbant: non quòd graue mihi
b— 3 i auß

4
ſit aut moleſtum, officium à me exigi meum,& ad præclara ex. empla vitam reuocari; ſed quòd ea, quæ recte exiguntur, vehe- menter metuo, vt recte perſoluere& præſtare vnus vniuerſa pol ſim. Quæ cum ad ſuperiora accedunt: quantum tandem cumu.
lum effici neceſſe eſt? quam vim ſolicitudinis ac metus in ani-
mo meo excitari atq; exiſtere oportet? Sed tamen commouerer equidem atq; angerer multo acrius, ſi vt dixi vltro me huic o- neri obtuliſlem; aut aliquando liberatus tandem ſcholaſtici æ- quoris nauſea,& tot laboribus exantlandis, tot moleſtijs deuo- randis, tot acerbitatibus perpetiendis perfunctus, icholaſticum nauigium vnquam conſcendere,& ad euitatos remos redire, aut clauum inuiſum iterum capeſſere vnquam cogitaſſem. Na- quam cogitaui, crede mihi Illuſtriſsime Princeps, credite am- pliſsimi virisnunquam in animum induxi. Omnes natura quie- tem expetimus; huc omnium omnia conſilia referuntur. huius cauſa difficiles labores, longinquæ peregrinationes, periculoſe nauigationes ſuſcipiu ntur: iudiciorũ fallax alea ſubitur:pugnę, cõflictus, prælia non detrectantur: grauiſsima quæq; tentantur. Hanc mihi oſtentare videbatur quæuis Academia, hanc cu mdi gnitate goncedere, ſiue operibus pertexendis edendisq́; vacare, ine docerè iuuentutem diſcendi cupidam libuiſſet, ſiuevttumq; agere. Hanc mihi nõ oſtentabat modò, aut concedebat; ſed non obſcurè, neq; dubiè pollicebatur Academiarũ decus Francofor- dia. cuius in me eximia ſtudia clariſsimorum virorum com- mendationibus excitata, mea præſentia confirmata, grata voce, vVt debeo, exponerem: niſi vererer, ne quis ad me iatandum il- lius prædicandæ occaſionem arrepram putet. Itaq; in aliud tempus hoc officium meum differre conſilium eſt: vt id tem- peſtiua potius oratione cumulatè perſoluam, quàm breuitate, cui nunc ſtudendum eſt, importunè minuam. Illud tamen, quod huius temporis& loci‚ attingere certè fas eſt: patuiſſe mi⸗ hi eius deneſicio amplam ſpem egregiæ Profeſsionis publicæ,& ferme manibus comprehenſam nullam ſui dubitationem reli quiſſe: cum Collegium Philoſophicum honorifici de me iudi d
ul.
4 1 5 4
Iinn
Piläop Tarlbe uxt
nnkei ürrndli taukat orhddlu übidtut uirem, linarn& nulnpuü biniauu euon haldchol aumcde Riüuyg ubngi tücgne haungun um am
ficſoe
(gidi,,
teideälo dhat a Me 3 8 Eil Uu mne ſenn
ateado,
tgedog b

ditnidan perpttienlünetih um coaſcenden, K ltnn lam itemm cyeſereman „crede mihi Llaitnänet, hoc omniumomai cauun dorri, onginqat Nerxgiuu ccipiuntut: udcqari ilunnai non detrectauut guüng ntite videbatu quxii labe ere, ſiue opeibai perxmniite ntutem itcnuccijittalu hi nd oſtenuudat mod,utcle ubie pollccditut lcutuiir dc cximi ſiudi tlun cxcitata, Mes pfxtculu un crem: au—
ſui pignus,& amiciſsimæ erga me voluntatis locupletem teſtẽ edidit vocem ſuam; qua quod iuris ſui eſt, ſucceſſorem me no- minauit nuper demortuo viro ac Poëtæ clariſsimo, aut qui ex Profeſſoribus in huius fuiſſet locum ſuffectus. nec erant aut am bigua, aut difficilia reliquorum plerorumq; præſtantiſsimorum virorum& eius Academiæ procerum ſuÄſtragia. Hanc ego oc- caſionem quietis tam optatam, tam propinquam, tam certam mea ſponte amitterem hunc portum di gnitatis tam amænum, tam placidum, tam obuium vltro refugerem? ex hoc me tran- quillo in turbidum, ex tuto in dubium, ex ſolo in ſalum rurſus conijcerem,& fluctibus committerem? niſi vis maior quædam inſtigaret,& nec opinantem, quò nunquam deſtinaram, impel. leret? Impulit verò me& vicit neſcio quis occultus ſtimulus, mihi ipſi nouus& admirandus. Tunsè, inquiebam, ex tam lon- ginqua ora profectus, vt literatum ocium quæras; rurſus conti- nuò ad ſcholam inuiteris ſine numine? tunè ſine DEo innote- ſcas tam celeriter procul difsitis? probéris tam limati iudicij ho minibus? placeas Principi de ſchola recolligenda maximè ſoli-
cito& religioſo? An fortuitò fieri potuit, vt multis præteritis, aliquibus reiectis, id munus ad te delatum ſit; qui longe abfue-
ris, nunquam ambieris, nunquam optaris? Qui annum conti- nuum& amplius iacuit prouincia, quam primo quoq; tempo- re viro idoneo commendari& Principis ſtudium,& nobilita tis cupiditas,& omnium ciuitatum publicæ preces exoptarunt? téne adeò locus vacuus tam diu manſit? téne prius aduenire o-
portuit, quàm quemquam inueniret multorum deſiderium, qui
placeret?& aduenire oportuit, non in eas ipſas terras, ſed in
viciniam duntaxat; vnde tamen præter expectationem accer- ſerèris? Hæc principio mecum. Quod ſi nihil factum eſſet am-
plius: tamen ſigni ſatis fuiſſet quid numen cœleſte vellet, quid
moneret, quid imperaret. Quid verò, cum comite& ductore
reuerendo& clariſsimo viro, D. Andrea Vuencelid, ſacræ Theo- logiæ Doctore ac Profeſſore in Academia Francofordiana, eiuſ- demq́; Eccleſiæ laſtore; vt propter cxcellens ingenij acumen,
n 3&

— — ——— 2— —
& incorruptæ doctrinæ elegatitiam, eruditæ iuuen tuti, ita ob nde feſſum Eceleſiæ ædificandæ ſtudium,& piam vitæ mode- rationem, gregi ſuo adeoq́; omnibus cariſsimo: Lignitium per- uentum eſt? quò vt mecum huius negoij alioruniq; cauſa ve- niret, ab Illaftriſsimo Principe clementifsime illum inuitatum feitis omnes: quòd eius cellitudo& iudicium huius acre pro- ter eruditionis naturæq́; præſtantiam perſp ectum haberet;& ſidem propter earitatem patriæ, Ducali dominatui ſubditæ, de: uinctam teneret. Illô igitur cum peruentum,& paulò poſt etiã eum in hanc tranſitum vrbem eſt;nihil referam nominatim, ſed certe omnia plena comparuerunt non modò humanitatis qua gentis huius propria videtur,& erga omn es æqualis; ſed bene- nolentiæ, ſed gratiæ, ſed amiciſsimæ inuitationis, ſed blandit fimæ cohortationis. Quanti verò illud eſſe dicam qudd lllu- ſtriſsimum brincipem adeò deditum ſcholaſticæ rei, adeò in- tentum huic curæ, adeò cupidum Rectoratus& bene& matu- re conſtituendi animaduertimus atq; vidimus;vt nihil ipſe cel- firudini ſuæ antiquius, nihil eminentiæ conuenientius, nihil ſplendidiſsimis occupationibus prius quàm hoc ipſum putarit. Nam quo die nos vrbs, eodem aula vidit:& qua hora vidit, ea- dem præſente& auſpice ipſo Principe, res cœpta eſt agi:& quod quiſpiam aularum non imperitus miretur, ſtrepentibus inte⸗ rim circum circa varijs grauibusq́; negotijs,& Procerum pete grinorum congreſsibus,& nuptiarum poſtridie futurarum au- ſico apparatu. Non dicam reliqua: ſed ſic ſe res habet. ea dicta, ea facta ſunt, vt mihi ex animo tandem exciderint, quæcunque initio ora tionis modò pereenſui;& quibus nunc, cum ad rem ventum eſt, vetera ſcholaſticæ palæſtræ vulnera recrudueruns, xcerbamq́; ſui memoriam renouarunt. Quæ tamen ipſa iam ſe: dari,& cicatricem callumq́;B rurſus obducere cæperunt, adeoq; iam conſolidata obduxerunt. Quid enim? Annon parendum DEo vocanti? non ad eam ſtationem, quò innuit, prompte at- que alaoriter accurrendum? non in ea, quicquid imponit, per. ferendum? quic quid imperat, forti animo, magnaq́ ſpe din ;uxln
vl cn
3
———
leiria nnncent trwweli” attah Finmm mähur Wribl telnie
mmua arülät Tauane murn Khe taxaleg Gglätemu nuyhli uhcxen lußen tſetmse miennre
Gopce,
4 6 3

ldrar 1 eülicande 2. Wlld
dha
1 342 „ 14ce /maldan aanim 1 umo ͦce—
1 Aaree praſtantam den item penir DMaiitmen, . Ilo Tiurcam hemann
4
atam tdem el nülient m comparuemae wanebim Fru ridetur& exaomaa bir, ſcd umcilint miiuin as. an rend lud cfecen dpem adeo dedmmſcänche. r. 1ded cupidun Kcämmät mmaducnimus atp nänun alas, nd emichts aMlar cupinoaidas prus qunut 4 vrds, codem au vit. Im
dacr ee Dacioe nsecrc auſpice ipio Pnacipenss ctnae
un nou impentas nirpr ir 1riris gnudus rpus le cliibas,& taptiuun potier on dicam tu⁵. ſditbetis
7 4 ar. nihi ex animo tan emelcts
Lerti.& Reip. vtilitates gignere ac procurate iuſsi„præcipuam
auxilij conandum? An verò dubia legitimæ vocationis argu- gumenta mihi relicta ſunt? clariora ne ſigna prouidentiæ, plura & certiora teſtimonia voluntatis diuinæ requirerem! an expe- ctandum, dum ipſe rerum parens conſpiciendum ſe nobis ex- hibeat,& coram, quæ velit edicat? non parentum iuſsis, non magiſtratuum imperijs, non præſidum accerſitu ad munia ca- peſſenda nos extimulet? an cœleſtes opperiemur, qui humana ſpecie præſentiam ſuam declarent,& quo quemq loco atq; or- dine in vita conſiſtere velit rex atq; imperator omniu m apertè denuncient ac præſcribant? Ego verò ne laboris quidem vllius, nec moleſtiæ, nec periculi tantum momentum arbitror putan- dum; vt in hanc rationem veniant,& partem aliquam publicæ vtilita tis impedia nt atq; imminuant. Mercatorem videmus parta& laute conſtituta re familiari, quiete atg; ocio gaudere, voluptatibus operam dare, exhauſtos labores geniali iucundi- tate ſolari. emergat alicunde ſpes lucri, effloreſca temporium: damnabit ille protinus molliciem ſuam,& priſtinam ala crita- tem reſuſcitabit; tantum ſiue itinerum, ſiue nauigationum dif- ficultates, incommoda, pericula, curans, quantum aut numerũ lupus, aut torrentia flumina ripas. N tone diuin
amoœnitatem circumſpiciamus: ſedem molliſsimam captemus? conſectemur tranquillitatem? quæ perpeſſu ſunt aſpera, refu- giamus- Miles aliquis fortis& ſtrenuus, vacatione ab Impera- tore impetrata, aut rude donatus, ſuſpenſisq, Marti enſe& ho- ſtium ſpolijs; tamen ſi patriæ periculum immineat, ſi hoſtium repentinus appropinquet aduentus; ſi ducum paucitas. propu- gnatorum raritas, auxilium expopoſcerit; ſi claſsicum omnes conuocet, ipſe à circumſtantibus moneatur, excitetur, vocetur:- arma èe penetralibus reſixa capiet, clypeum reſumet, gladium iterum ſtringet; in publicum, ad portam, ad ſtationem aduola- bit; nihil nec inſolentiam laborum, nec languidam ſenectutem, nec præſens periculum cauſatus. Nos diuinitus admoniti, cla-
riſsimis ſignis edocti, apertiſsimis nutibus ad llationem accer-
ſni; vt

tis incommoda propulſemus,& hoſtem impie- tatem,& irruentes barbariei exercitus profligemus: tamen ceſ ſare,& minus graues labores, magisq́ cõmodum locum, mol⸗ lioremq́; pugnam quærere non verecundemur? Equidem diu deliberans, ſic tandem mecum. Vides, Pancrati, miram rerum conuerſionem. Quò te recepiſti literatæ quietis cauſa, is te locus libenter excepit; hic inuitat: ille retinere cupit, hic expetit: ille vocationis ſpem fecit; bic vocationem accelerauit, quid ita? quia qui iunentutem magna cum laude doceant, corum illic permagna copia eſt: hic puerilium ſtudiorum p ræſes, qui pla- ceat iam annum qgunæritur. his tu videris placere, in te acquie- ſcunt, te opem aliquam afflictis rebus afferre diuino anxtlio poſſe ſperant: tibi ſtipendium ex non ditiſsimo ærario hone- ſtiſsimum offertur: te hominum beneuolentia allicit; te co- hortationes multorum, ne laborem pueritiæ vtilem, ſalutarem Keip., neceſſarium Eccleſiæ fugias,& ſtudiosè& amanter exu- ſcitant. Quid nunc tibi faciendum? quid ſtatuendum? Vides ſupremæ voluntatis indicia; habes vocationis diuinæ pignora, alteram illam ſperatam anteuertentia. Vocanti DEo obtempe- andumHeſti-Quid-eis, cur te ille huc potiſsimum appulerit!
ſiti; vt iuuenti
cur procul adduxerit? Quid ſcis, an non tua Aurimontanisa.
pella poſsit eſſe fructuoſa? an non reuocare liceat aliquam ſpe- ciem priſtinæ dignitatis zſin minus aliquantulum tamen recre are& reficere exanguem ſcholam,& vel modicum in ea fuccũ excitare veteris alimenti; quod vel huius ſaltem prouinciæ ſo- boli teneræ educandæ ſufficiat,& ad culturam atq; incrementa ingeniorum ſalubre ſit ac ſalutare? quod vnum Illuſtriſsimus Princeps⸗ laudatiſsimi Proceres, ſortifsima nobilitas, ornatiſsi- mi ſtatus in votis habent, atꝗ; ADE1 miſericordia beneficen- tiaq; aſsiduèe& religiose petunt. An iam tandem laborem auer- ſaberis, quem nunquam detrectaſti? moleſtias pertimiſces, qui- bus ante alios aſſueuiſtisfurias, quibus nunquam es fractus, mu- liebriter horrebis: Quid ſipublicis emolumentis hæc præclate
compenfabuntur? gratia rependentur? laudis ac gloriæ dul- b ceedine
te
nekub eus urielb: isgulb rzam e rüprlue uraer Kunoeig ennns uran Dxacad pearuote ühnauac ri Konn nchant Angui apWhm.
4
ſäana it
ſeiiiair
cäinam rugſkae keiuri
Kalnati
R. fanad
inm
lagten tn iſes
ſaüt

undem mecum. Vide en
A 1 3 te neerhilienn ztunn bic maitn: eminern iin 1. bic vocaionenae* ,
utem magncam hat. ter. tet: die paeiium trümann n
rrritut his tu mden at 3 D præſentiæ luculenta exempla non ob oculos habes? non
almam aiig nedu tiert ibi ſtipenciam er ma aüdt tar: te hominum keneuccil horum, ue ldonem zuiinir in Eccleſix fuxu Kluät anc ndi frieadam quil enrs aris indica, Mbes ncaini in ratim mteuenenti Vodh
** — 1 e Are doncre earrilcdocpecline
4 wr 5 erte Netl uoch mockecocik Ra
'n mirs inn an 2 an 4. [modc chohm. ¼ Docen 8
3
2 4 andæ ſafcht Kudcl 8½ 4„ der fit ꝛcrrute aoen
derc Del * O gimi Procetes, lofnl
Sar cöann
cedine leuabuntut? pergeſnè reſtitate& cireumſpicere? Quin tu te excitas? quin erigis? quin antiquum animum recuperas? quin niteris ad decus per ardua? Quod ſi velttantillum profece- ris; gratulabuntur omnes, amabunt, in oculis ferent. ſin, quod propitium numen auertat, molem hanc attollere,& ad faſtigi- um perducere non potueris; operis difficultatem, temporum rationes, rerum conditionem omnes agnoſcent; imbecillitati & fortunæ ignoſcent: voluntatem verò in re magna& ardua conatumq́; ſtrenuum Jaude ſua carere, qui humanitatem æqui⸗ taremq́; retinere voluerint, haud quaquam patientur. An verò
ipſe circumfers? nulla in difficultate, nulla in oppugnatione, nulla vnquam in re deſerentis eos, quicunꝗ; vocanti morem ge- runt;& mandata munia, quantum pro viribus ab eo conceſsis
valent, cum fide& ſtudio pié exequuntur? Hæc ſæpe mecum.
Quibus quid erat, quod verè opponerem? aut quibus rationib.
tam ſolidam vim argumentorum perfringerem ac refutarem?
Viceruat igitur animum meum;& mentem, quò conſilia non
inclinarant, eò flexcrunt: vt quod præter expectationem, præ-
ter opinionem præter conſilium meum contigit; non conti ge⸗
rit præter voluntatem. Quid enim,(iterum dico, quoniam in
8
hoc poſitum mihi eſt omns ſpei ſirmamentum) quid agerem a- liud, quàm vt Dei vocem exaudirem, præeuntis veſtigia conſe-
querer, ducenti non reluctarer? In quo ipſo nihil egi alienum à
veteri vitæ inſtituto; quo iam pridem ſplendidiores fortunæ oc- an caſiones amore ſcholaſticæ Spartæ ſciens ac volens prætermiſi: cum fructuoſiores, vel potius pecunioſiores artes ab amicis pro-
1*
ſequi monitus, Muſarum cantus fori litibus, Phœbi receſſus au- un larum atrijs antepoſui. Alia nunc res eſt, alia ætas, verſa tempo- ra: vettenda conſilia. Obfirmetur animus, vt in quibus ſtudijs firmam ac florentem ætatem exegi; in ijs affectos iam annos& langueſcentes traducam,& ſi DE conceſſu vita ſuppeditaue- rit, ipſiusq́; voluntas clementiſsima tulerit, conſeneſcam. Idqᷣ;
cum ita ſit: ſuſcipiatur quod felix& fauſtum ſit tum mihi, tum F OI bus;

omnibus prouincia oblata: onus, quod imponitur alacri animo ſubeatur. abſit perturbatio, initio dicendi in me illapſa: quæ ſi ne tum quidem percellere& labefactare me potuit, aunc multo poſsit minus; abeat, faceſſat, euaneſcat. Et meritô. Magna enim omninò vis eſt, auditores, in conſcientia legitimæ vocationis; magnum in obedientia erga Deum præſidium; magna in ſidei labore ſpes meliorum euentuum. Teſtes volumus? Moſes pra- ſtò eſt. nam hic quoq; cum à Deo ad educendum populum fſe- bræum ex AEgypto mitteretur, obiectare auſus eſt: Quis ego ſum, vt adeam Pharaonem, abducamq́; tam miſerum populum ab inuito? Quæſo te Domine, neq; antea eram diſertus, neque nunc ſum poſt tuum colloquium, qui laboro titubantia oris,& tardirate linguæ. obſecro, mitte idoneum aliquem. At quid ſibi reſponſum à Io vA ipſe feribit? Imodò, ipſe tibi adero: ego mo- derabor tuæ linguæ, tibiq́; ſuggeram, quid ſis dicturus. Quid fe- cit? paruit, abijt, rem aggreſſus eſt longe ſupra vires, confecit longè fupra fidem; vt nunc idem audiat populi Iſraclitici du. Cxor feliciſsimus, vates miraculis naturam omnem ſuperantib. clariſsimus, regum ac gentium robuſtiſsimarum victor ac trr
umphator magnificus, Reip. ſapientiſsime diuineq; conſtitutæ
autor& legislator nobiliſsimus. Acnobis quidem Moſaica preę- ſtantia nulla quæritur: ſed ideirco nec miraculis ad populũ per mare& ſolitudinem perducendum, nec ſtupendis ad excidem
dos Gigantes, ferreosq́; mures diruendos viribus opus eſt: vul-
gari& mediocriauxilio contenti eſſe poſſumu s;quod non liben tius ad maxima& ampliſsima aſſurgit, quàm ad exigua& ha- milia ſeſe demittit. Vnltis aſium teſtem? adeſt Gedeon, Iſtaelita- rum fortiſsimus. Et hic aduerſus Madianitas ire iuſſus, Amabo te Domine, inquit, qua tandem re defendam Ifraelitas? qui ſum tenuiſsimus omnium Manaſſæorum,& minimus totius pater- næ familiæ? Cui IovA; Adiuuante me concides Madianitas. At obſecutus Iovæx¼, conciditnéè? immo verò ita concidit, vt tre- centi innumerabiles, nudi fere armis inſtructifsimos, primùm
non ferro, non iaculis, non arcu; ſed colliſarum fragore tetni W 3 3—— 8
etnäe
ſible lanmß dgz ge ulruch nusru dnwati ſekactl
eber ier ndmäa ctucclt Kütradat Tläbhen: Nauu O übaher
—
duetnn
elt lem
„.
gienen Jleguna

«dern
4 — 1. A cum Deoitinand vrN 1„ 391 89 mutteretar, drcchan. e 4 arzanam cbchem, mn „ te Domine⸗ repß raee kwam coloqanm ſulämm r abſccwo mitt nemmaän
vA Ipſe Rrdit'Imydt agar tdi vegem mtt It, nem agxrefu ci ugin. idem, rt nunc iden viugi 21, vatei miacusmunnan egum zc gennan notiünm gnicus, ei lpertüirti ntor nobiſims 4cacbäqit axritur: ſed idtitco xx mnci
3 berr. uaem peräacenäun, nchhm
8
- Leenos nrvd ferreosc mares dirwendosrri9 5
oateni cſe lirae
8„. a ae.
41 * 1 K Aan. K mpütumralg u
44
derlaueo9
gtit. Valtis lum kſtem Wei
,—“. 4 aiue
ur. EtMc adeetfas! ſacucur
23.—“„ arbe
eA
uit quu tundem ntentnn
„ ſe
N nſrerun TGn
unmum! mmer 4
il4 Acrmte A
8 3„ 1 re
„ereet
87 6, Conclenlle. 7 159 OV. 3
biles, nod fete mn.,
*
—
* ucus, Etfh
12 41 1
un
ſed clangore túbarum, ſed incenſarum tædarum luee terrerem, fugarent, diſpellerent: poſtea in tribulium manus palantes præ- cipitesq́;; agerent; à quibus ita cædebantur, vt ex tantis hoſtium auxiliariorumq́; copijs vix nuncius cladis ſupereſſet. Nos tamẽ
Pacis opera ſequimur,&quietem oramus: quam largiri nobis fa-
cilimeè poteſt is, cui inſa ni Martis ahena arma ſtrepitu frangere, procellas ac turbines ſcintillantis tædæ flammula diſplodere& retundere eſt facilimum. In ipſo docendi munere quid teſtatur Hieremias: vt cuius antea querelam audiuimus, nunc audiamus conſolationem? Ait ſe addocendum DE T voce accerſitum, infantiam ſuam eſſe cauſatum, molc- ſtias detrectaſſe, pericula refugiſſe: ſed hanc Iouę ad ſe dela tam orationem: Noli timere, quia adſum tibi, vt te eruam, inquit Dominus. Quæramus de promitsionis euentu: nunquam tam prolixam ſpecioſamqꝗ; pollicititionem, quàm em ipſam veram certamq́; fuiſſe fatebitur. Nos de dini ntiaae-defenſl
ne quid dubitemus: cum haud panlo mitiora agere,& neq; vr- bibus excidia, neq; regibus exitium prædicere, ſed& illis ſalutè, & his incolumitatem& dignitatem procurare iubeamur. Ope- ræ nos precium ſollicitos habet,& laborum dubij fructus ala- critatem minuunt, ſegnioresq; efficiunt ad conandum. Adeſt
2 Puae
D. Petrus; clamat in piſcatu, cum per totam noctem& ſe,& ſo- cios defatigaſſet, nihilq́; cepiſſet; tamen cum Chriſti iuſſu de-
miſiſſet rete, concluſiſſe piſcium multitudinem ingentem; ita vt
extrahentibus rete rumperetur, ipſe miraculo rei attonitus ſtu-
peret, nec quid ageret, inueniret. Nos capturæ. ili ilci cularum, ut tum Petrus; ſed vt idem poſtea, hominum, nobiliſ-
ſimi Dei opificij, culturæq́, corundem animorum dediti, deſpe- rabimus?& diuinam gratiam illic putabimus abundaſſe, hic ex- hauſtam eſſe& defeciſſe? Nihil profectò minus. Qui Moyſi,
qui Gedeoni, qui Hieremiæ, qui Petro voluntatis ſuæ indicia fe-
cit: idem in hoc vitæ geuere me conſtituit. Qui popnli Iſtaliti- ci ex crudeli hoſpitio migrationem, ab inclementia hoſtium vin- digationem, qui Propheticorum libertatem vaticiniorum, quĩ piſcatoriæ operæ iactum adiuuit, felicemq́; reddidit: idem no-
F 2 ſtram
e

ſtram à barbarie fugam, ab impietate auerſos animos, leuitatis & licentiæ deteſtationem, laborum moleſtiarumq́; tolerantiam fortunabit. Hæc me conſolantur, hæc contracto demiſſoqᷓ; eſſe animo tandem non patiuntur; hæc efferunt, hæc optima præ- ſtantiſsimaq; ſpe plenum exhilarant. Hæe vt de me vobisali- quam, ita de vobis mihi magnam fiduciam præbere poſſunt. Non poſſumus omnes eſſe Trocedorfij, non Taburni. Ac nevo- lumus quidem. nam& illos ſua mala ſine dubio vexarunt,& cu- ræ arroſerunt, minus fortaſſe nobis tolerabiles, quàm noſtræ fo- rent illis. Sua cuiq; mala, aiunt, notiſsima, ſimul& leuiſsima. Nec illis omnia ad votum fluxerunt: nec omnia illi emendare, omnibus placera potuerunt: ſiquidem ne Juppiter quidem id poteſt, yt Poéta Græcus inquit, auß deop, Such Krre᷑ αον. At frugi eſſe, at res noſtras agere, noſtris incumbere officijs; ſtudere in- tegritati& innocentiæ, præſtare fidem, diligentiam, induſtriã- quanta cuiq diuinitus data eſt, omnes poſſumus: vigilare, in medium conſnlere, ſeruire publicis vtilitatibus quantum in no- bis ſitum, cuilibet licet. Corinthum adire, excellere, eminere, re- gnare non omnibus datum eſt. Hæc non inuideamus iis, qui- bus conceſſa ſunt: nos ſorte noſtra contenti noſtra nos regula metiamurz aſsignatum munus nonm lutius, quàm poſſumus, o- bire affectemus, mœnia pro facultatibus ſtruamus; nihil vltra vires aggrediamur, alienam perſonam ne aſſumamus; noſtram, nulli parcentes labori, nullam moleſtiam coniunctam officio ſubterfugientes, tueamur: cætera Deo,& bonorum virorum iudicio, temporiq́; committamus. Ita nec quod prætermitte- mus; erit requirendum: neq; quod non aſſequemur, reprehen- dendum. In qua ſententia cum& clementiſsimum noſtrü Prin. cipem,& optimos quoſq; integerrimosq́; viros eſſe non dubi- tem: quid eſt, quod me diutius cruciet? quod affligat? quoda- nimum deijciat ac proſternat? quid non potius erigat,& fotti magnoq́; eſſe pectore hortetur? Et bene habet: vicit atq; expu- lit timorem ſpes diuini auxilij, trepidationem bonæ conſcien- tiæ fiducia, dubitationem candor veſter, perturbationem æqu-
tas. His
abrime Iſpalun beglagt däübrren molw üiearo chän) hnven mübnmu deünong
uinäb wunch ene.
tzeui
rclpnn lüfntie neiate gan

3 8* †* 9 * Am 1 2 a llas laanudeaeag, m reee,
1 4 Aleod 68 4200 Mndle d.
4 4. m zmm Meiln 2 A n. l,
4 4* 4 vrotum uren 1 4 A. Me ¹ KKoc er potucrunt-Snl den d 1 3 2 1 4 3 vͤ1 A, An re edhg 1 4 4 Wmmcd Ko 1 4** 8 4 41 Drrtt rehdem “ 4 1 8 4 3 Ranchcem, dlgen 4 4 “ 1 1* h — cl, omaes dodla —* leru e onRun riin arer ., Kale DaK Trai 8 2 an Acet. Ca umacexeer
4 1“ aidas dummeſt. Hxc acd uit
gnatom munds nonkeasg
1 sn
4 menia profcuintbos He naur, nicmm yerbumela- 1 lboni, aulamn micham an , tucumur: crten Do lidu
4* 4 hel al dig commtamek la in lam rnod donalene-
4
Kd a ententa can
,.“ mos quoſq; iategemmh, nod me danus cntitfguis iernrt uid rbereduer
tas. His præſidijs nihil non in officij metis audebimus, nihil nof ſperabimus, nihil non æquo animo perferemus. Et quid tandem eſt, cur me pœniteat in hunc locum conſcendiſſe? cur aliter rè cecidiſſe velim? cur optem? Nunc enim vela pandenda ſunt alacritati meæ; nunc non reſpirandum, ſed geſtiendum, non e- uigilandum, ſed exultandum; non dicendum, ſed animi læticia voce, quanta intendi poteſt, conteſtanda; cum te Princeps Illu- ſtriſsime, cum te Princeps optime, ex regia tua cum inſigni co- mitatu Procerum, Conſiliariorum, Nobilium, omnis ordinis le- ctiſsimorum hominum, huc profectum coram intueor;& quã ob cauſam hodierna luce ipſe hic adeſſe, ipſe celebrita tem hanc, & ſolennem actum obire dignatus ſis, nunc tandem accuratiùs apud animum cogito,& rectiuùs intelligo. Tu me non per vr- banum magiſtratum ornatiſsimum; non per ampliſsimos viros legatos tuos, prudentia, virtute, dignitate clariſsimos; non per prouinciales Proceres omni ſplendore, omniq; laude florentiſ- ſimos, in ſchola demandata ſiſti, ſed ipſe hunc in locum me pro- ducere,& Profeſſoribus ac Collegis, puerisq́;& pædagogis, to- tiq; cœtui docentium& diſcentium præficere clementiſsime voluiſti. Tibi tua ipſius præſentia, qua ſecundum Solis hunc diuinum fulgorem, hoc atrium clariſsime iucundiſsimeq́; col- luſtratur: tibi tuis auſpicijs, quibus nihil fieri poteſt religioſius, nihil ſanctius, nihil lætius: tibi tuis manibus, quibus vt ab ipſo Deo hanc ad rem conſecratis, omnia porrò conſecrari, rebusq; ſacris dicari,& fauſta ac fortunata reddi, credere debemus: in hac me cathedra collocare, pro eximia laudatiſsimaq́; clemen- tia tua vltro viſum eſt. Tu munus mihi credi atq; committi meum prope aſsiſtens inſsiſti: tu orationem politamac granẽ, qua mihi commendatus eſt optatiſsimus theſaurus huius Du- catus, non ille ad luxum, non ad opum oſtentationem, non ad
voluptatum delicias, non ad præſidium ſuperbiæ, non ad ſpem
potentiæ alijs formidandæ deſtinatus ſed ad conſeruandam hu-
manitatem, ad retinendam cognitionem optimarum linguarũ,
ad ingenuarum artium culturam, ad vim diſciplinæ, ad puerilis E 3 educa-

educationis eommoda, ad ſementem faciendam prudentiæ, ad honeſtatis& virtutis exercitationes, ad omnis decoris& laudis commendationem, deniq; ad propagationem veræ de Deo do- Grinæ, ad amolitionem horribilium errorum, ad medicinam a- nimarum, ad vitæ æterne lucem ac viam comparatus: ipſe di. Gaſti,& nomine tuo proferri mandaſti; ipſe eam tali pompa condecoraſti, ſplendore tuo ill8uſtraſti, præſenti imperio firma. ſti& ſtabiliuiſti. Tu tuam mihi autoritatem, quæ ſumma eſt, in his tectis atq; in omni adminiſtratione muneris mei, in futurã tempus impertiuiſti: eandem deinceps maieſtate tua ad publi- cam ſalutem fulcies ac ſuſtentabis: gratia etiam augebis,& quantum opus erit, cumulabis. Ne hoc quidem ſilebo: tu mei in orando prolixitatem, quandoquidem ſolennitati aliquid dan. dum fuit, non auerſaris: tu materiam non optimam, dicendi genus non cultiſsimum, actionem non venuſtiſsimam æqui bo-
ni facis: tu mitem ad omnia,& amabilem,& manſuetum vul-
tum, manſuetiſsime Princeps, omnibus oſtendis. Deum immor-
talem/ quanta hic verarum laudum ſeges? quanta maximaru
virtutum vbertas? quæ in me quoq; ſigna voluntatis non alie-
næ, gratiæ non paruæ, patrocinij non inuiti? Quoties tale quid
Aurimontium vidiſti? quoties his parietibus hæc lux oborta
eſt? Multi Rectores, vt loquimur, iutroducti: ab ipſis Principi-
bus vix vnus dicitur,& alter introductus. Ergo in me quoq;
tanti beneficij amplitudo, cnius rariſsima reperiuntur exemph,
à clementiſsimo Principe confertur? non quòd meæ indignita.
ti hoc detur, quod cæterorum dignitati ſit negatum: ſed quod
nunquam magis ſeriam inſtaurandæ ſcholæ cupiditatem, nunr-
quam magis iaflammatum ardorem ſubleuandæ calamitatis,
nunquam maiorem durabilioremq́; conſtantiam excitandorũ
puerilium ſtudiorum, à viris Principibus ſignificari opus fuerit.
Sed& illud ipſum hoc noſtro Principe nemo vnquam fecit li-
bentius, nemo alacrius, nemo vberius aut prolixius. Quid enim ad huius diei magnificentiam addi poteſt? quid fieri præclariust
quid ſplendidius? quid ad alliciendas hominum voluntates& dipem
iifmt duts rant dinuisc hlter
ideime rmmiar dönal dälradu
Ata duc
11 Awca
Nürae Nnti eg

Tranr ucemar rune 4 ne tuo hroleni maca. 8 * Adoce mo lluſtn 8 à mam mihianareaen. 10 mni—* aml. ane em(eiac 4 Mcies ac ſaſten h rrit, cumaladit Nebacqiint untem, aundogudenüaene
merlars: tu mierun wagen
fimum acdoaem aan xnii em ad omais, Kumbien ka lime Priacephemeibasckaül hic ventum hudun ſega ta as! qur inme qucg ſgumm datux patrocinij aoa nuii. richſti! quoti dus richuk dres,t loquins acvitä ii citur,& iteriatoddu. Iyf mp itudo cnias mrilim Trar 1 r. acipe coaferuut, aosud od ricrotumdgriuii nge gſerium aſtuurandt 10 oe dummanam nünren ſcdas i coatanas.
eng(ochn
tem dunbuel
Srum, a rins— de noltro udcpe Ken
ad ſpem de ſchola omnibus optimam inijciendam confrmam. damq́; magis idoneum? Quæ ego iam hic,& quanta cũ omni⸗
um approbatione& applauſu, veriſsima præconia ſummæ ſolli
citudinis de Eocleſia, ſummæ fidei erga Remp., ſummi amoris in rem literariam, ſummæ caritatis in pa triam, ſummæ curæ be- ne merendi de ſuis, de vicinis; de finitimis, de exteris; de viuis, de poſteris, ſummi officij regij erga omnes:& poſſem texere,& deberem? Exiguã& imbecillem facultatem meam iuuaret ma- teria; rerum dicendarum copia proueheret: ſtudium incitaret ratio honeſti& gratitudinis; idem inflammaret, omnium qui adſunt, aſſenſus& gratulatio. Cu. Eampcius, eui Magni co- gnomentum rerum geſtaru m gloria conciliauit; Rhodi cum ex Aſia victor rediret, Poſidenij Philofophi ædes, ſalutandi& audi- endi ceius- gratia ingreſſurus, imperij j ub miſit. Rerum ſcriptores magni hoc intereſſe ad cæteras viri lau- des exiſtimarunt: in literas retulerunt: toti orbi innoteſcere, à3 poſteris prædicarivoluerunt. Longe ante cura ſua dignam duxit ſcholam Babylonicam infinitarum gentium victor,& potentiſ- ſimorum Regum domitor. Nabugdonoſor, aurei imperij aureũ illud caput. pueros de Iudæis captiuos Eunuchis ſuis curandos, & in Chaldæorum literis& lingua, inſtitutis& moribus erudi- endos ſapientibus viris datos, poſt ſtatum diem in conſpectum ſuum adduci iuſʒit; adductorum vultum, m10 ées, ſtudia explo- rauit. Non tacuit hoc ſacrorum Bibliorum maieſtas; ſilentio
obrui ſummi Monarchæ factum noluit; omnium piorum no-
ticiæ famæq́; commendauit. Tam plenum regiæ laudis exem- plum imitatus ex noſtris Imperatoribus Carolus Magnus, Na-
bugdonoſore potentia non par quidem at gradu tamen quarto conferendus, ſucceſſoribus omnibus anteferendus; religionis
autem ftudio nulli ſecundus: Cœnobia à ſe literarum& diſci-
plinæ cauſa inſtituta, Pariſienſemq́;S; Academiam, quæ cuſtos&
princeps eſſet omnis doctrinæ, ſapientiæ& virtutis, à funda- mentis excitatam; ſæpe ingreſſus eſt,& cum diſcipulis ſermo- nes, cum doctoribus colloquia inſtituit. Omnium hoc literis 14 Prædi-

prædicatione celebratur. Quis ſcriptor eius temporis non me- minit? quis non prodidit monumentis? quis non hiſtoriã ſuam hac commemoratione iucundiorem, ſummi brincipis laudem celebriorem futuram arbitratus eſt? Et dubita mus, quin atgu. mentis præſens factum orna ri, quo genere exemplorum gom. mendari, quibus gratijs agendis extolli queat? Atq;, vt puto, ex. pectatis nunc quidem, Auditores magnifici, nobiliſsimi, clariſ- ſimi, dum hunc campum ingtediar:& ad noſtri Principis, non modè ſcholam ſua frequentia exhilarantis, ſed de ſchola opti⸗ me ſentientis, optimè cogitantis, optimè meditantis, optime merentis laudem, ad prædicationem ad gloriam; ea quæ dici cæpta funt, referam. Non faciam, non tentabo, non aggrediar: quòd neceſſe non eſt: quòd ipſi apud vos animis veſtris multo melius, multoq́;H plenius hæc peruoluitis: quòd idipſum oratio- nis longius, quàm putaram prouectæ, tædium; quòd temporis auguſti ratio; quòd ipſa Principis modeſtia vberiorem de his dictionem refugiens, excludit& prohibet. Ad fontem, vt omni- um, ita huius maximi boni, de cœlo in omnes partes rerum A ſc conditarum largiſsimè ſaluberrimeq́; defluentem; extrema ſe mea conuertit oratio: hunc animo intueor, hunc veneror: huic vobiſcum& gratias pro tam laudabili Principe conceſſo, proq́; omni inexhauſta in nos benignitate& munificentia lætus aga; & pro felicibus rei inftitutæ auſpicijs, feliciore curſu, feliciſsimo exitu pie ſupplicabo. Supererat quidem animi mei teſtificatios & diligentiæ, laboris, contentionis, vigilantiæ, induſtriæ, fdei quanta ea pro minutis viribus meis maxima eſſe poſſent, polli- citatio; tum integritatis, honeſtatis, erga vnumquemq; pro ſua dignitate, loco atq; ordine ſubietionis, obſeruantiæ, officij, ſtu- dij, ad omnem pietatem& innocentiam obligatio. Sed hæc quoq; Vt præcidam commode prolixitatem, quæ neſcio quomo do aduerfus opinionem meam,vt video, obrepſit, mibiq; ipſi eſt jnuiſa; ſecuturis precibus incluſa eſſe, eademq́; verba& votorũ- & de mea voluntate promiſsionis obliga tionisq́;; vim habere, te
Illuſtriſsime Princeps,& hanc honoratiſsimam coronam velim exiſti-
———
epennan
ulbei mormi dem teih ri3l ni Iüdbaie 1 dlumrer dienrä (äeunm rnnbbn rhame fehäedi itor räügin nwake ſaünid egyedi ldlug e Arunn uegun
uha
11 6
Ugu 1 tighen rrittede dgemm
anagat ntenote
ſi
uhn tium lißing iſtixac
—

atione mcundiocen ſnn en ud Rrauck Etuuh 1 hlum omn, au nnan 4 Sratijs agendis erdoll er aidem Auchtores mgatan umpam ugredar.Kuünii, aa ferqacntn erdinnan i Peime cognnti cpine ain , a4 pradcuicnen, a2 2 nm Nonfacam, aanman ch: uod ipu pudmum
pPlcnius hec pempluti min
im hatanm hrucür, nün 20d Tpſa Pncpu micum den 3, exclucit&— n rimi boni èt cxenoau gſime ſ(ulndenima dean *
4 A inthege Wuner m anuo. a2 an eo In
4
Aan Denen A atus pro amkudnimaka 8*** 1 1“ mmhen in nos benignitate Teunia 3 1 5 te teckeck
* 4 1*
.„ridem uMunne ab0O. Supertnt qridem: he contentonib 1Hall 4 hns meis e Rinutis virndas mau 9 . r
doackatihcgin 1 2doris otc edme ludiccidach
. 4 mnocentanl 1 4
de pwünarn
“ pie b am commécepn n
dor,
ℳ
1 em mae s 8 mclul le,
n 4 4 1Pfecer e, db Abe oniſäonschi 6 tepabme Me
in perpetuam incol
—
exiſtimare. Quo enim ſenſu qnidg; à Deò prècabor, hoc animo, quantum in me erit, vt coner,“ telaborem, vt efficere omnia ſlu deam, ſemper ſum futurus. quod religioſa aſſeuera tione in me recipio ac ſpondeo. Te igitur Dr vS Vere, æterne bater æter- ni Filij tui, noſtri Seruatoris ac Domini IE s v Chriſti, cum Spi- ritu ſa ncto ab vtroq; proc edente eiuſdem Eternitatis, maieſta- tis, gloriæ numen vnicum, perſonis trinum, eſſentia ſimplex, omnium rerum effector ac parens potentiſsime, omnium mo. derator q princeps ſapientiſsime; te adoro„tuo honori geuua flecto, coram te animum humilem proſterno; tibi in hoc lolen- ni exordio noui muneris, ad quod pro admirabii voluntate tua mirifice me vocaſti,& præter opinionem perduxiſti; debitum venefationis cultum exhibeo,& gratias immortales a gosprimũ, quòd nos homines, quos initio imagini tuæ cont ormes,& diui- nitati proximos feceras, poſt miſerrimam primorum parentum ruinam,& veteris dignitatis ac lu
cis occaſum; tales tamen eſſe ſiueris, qui& rerum cognitionem aliquam capere,& quæ men-
te complexi eſſemus, lingua eloqui dicendoq́; exprimere.& ani mi motus temperare& regere ac flecterc diſciplina poſſemus: vt de natura tua, quantum tibi videretur ſcientia imbuj zde vo- luntate, q uantum ſalutare eſſet, certiores fieri; de rebus vtilibus in vita,& admiratione tui nos completuris edoceri‚ ad actiones tibi gratas, atq; ad omne officium humanæ ſocietati neceſſa riũ iaſtitui queamus: quo præſtantiſsimo munere cum pulcerrimis
ccli ſideribus longe antecellimus, tumà beſt tibus cum magna eminentia ſeparamur,& ad cœeleſtium men- tiam auguſtam felicitatem proximè accedimus. Dei nde, quòd mturæ noſtræ labem omnem expiaſti,& digniratem etiã auxi. ſti per filium tuum: qui aſſumtam humanam ca rnem diuinita- ti ſuæ arctiſsima ſocietate in perſonæ vnitatem copulauit& a- ſtrinxit, ſanguine nos ſuo ab omnibus ſordibus abluit, cruciati- bus tibi placauit, morte viuos reddidit, reſurrectione ab interitu lumitatem, ad cœlos aſcenſion e, à terrenis milerijs in cœleſtem beatirudinem, ad dexteram tuam ſeſsione, ab imbecillitate& curpitudine in æternas vires& gloriam vin-
G dicauit.
ijs rationis exper-

dicauit, Tum, quòd hæc tua dona,& in noſtra natura pro besi- guitate tua reliqua facta,& in Chriſti carne nobis parta, reltita- ta, amplificata; miniſterio eorum, qui in Eccleſijs& Schioits do- cent, conſeruas, propagas; obſcurata illuſtras, inquinata tepur gas, obliuione contecta retegis, oppugnata defendis, eorũ com temtum vlciſceris, vſum ſecundas, exercitationem proſperis ſac ceſsibus beas. Ago tibi etiam tantas, quantas animus coneipefe poteſt, gratias; quòd iam olim affla tu tuo, præſentiq;; numine ia- citaſti voluntates illuſtriſsimorum laudatiſsimorumq; Priuci- pum ac Dominorum, Ducum Sileſiæ Lignicenſium& Brigens ſium,&c; vt hanc ſcholam paterno ſemper animo complexi ſint, fouerint, ornarint, extulerint, in honore atq; amoribus ha⸗ buerint, vt plenam lactis alumnam pueritiæ, ſedulam nutriculs adoleſcentiæ, fidam cuſtodem iuuentutis. Imprimisq́;, quòd ex hac inclyta gente inclytum Heroem, D. Fridericum II. Princii pis noſtri auum; in eam curam impuliſti, vt hoc bonum ſtabi- le ac perpetuum ad poſteros tranſire cuperet: eundemq; co od. ſilio, caq́; prudentia inſtruxiſti, vt quod cuperet, excogitaret: 06 liberalitatis ac munificentiæ prouexiſti, vt quod indagarat, quodq; inuenerat, exequeretur; Schola Aurimontana in Fran- ciſcanorum monaſterium translata, monaſterio ei donato, ſti- pendijs conſtitutis. reditibus ſtabilitis, priuilegijs extra ordiné conceſsis, omnibus Ducali authoritate munitis. Quòd porr hæc ampliſsima beneſicia pij Patris religioſa ſoboles ac poſteti. tas adhuc conſeruauit, tutata eſt, ampliſicauit; tuæ eſt clemen- tiæ liberaliſsime Pater; tidi hocomne acceptum ſerimus,& ſemper feremus. Vnde verò quàm à te ſcholarum authore ſapi- entifsimo, cuſtode ocula tiſsimo, vindice fortiſsimo? quòd illu- ſtriſsimi noſtri Principis cum antehac ſemper excellens& egte gius, tum hoc die ſingularis&admirandus ſpectatus eſt animus in hanc ſcholam, erga hanc turbulam, erga brofeſſores, erga me, erga ciues, erga familias nobiles, erga vniuerfam Prouinciam: cui ſuo videlicet exemplo praſcribit, quid eam de Schola ſen⸗ tire, quo numero præceptores habere, quanti noſtros labores fa-
aere, quàm grauiter exoſos habere barbaros literarum contem- 10res5,
Tubaae
leguih G
sbt
däpb atdhg ul ta ütn Nochulpe nü rmno m lle prün nü l Inbani Kutecrit süleben ſitöln an larüini rh chuna ſdüugt älhnnn
bande
teteet
dun n
olun

1 aun ka 8
1.PoHagan odſcunm n 8 3 4 1
4 4 N 8
8 1
Aerum Inene
Aanc olam jatema emru arnarint, exrenat nbocen aum hdisumam guriusti adum cuſiodemimenuulm nc inclj um Herccn D lücn 0, in cam cuan iqpuiii nh mn ad pPoſtetos muute cneta lentu aſtruxili tasd ap c muniiccniit mteiii i erat, excquetcunr Kcjaudn aonaficrium tansia Gudtal tutis. teditides Hu’uits Rüch aidas Ducaandonntenn au bencuci oi Raus nge ſeruaun matau eit, llb⸗
4 77 D e e 4 Aer ¹ 4 uu
— 1e hDt „V 41RA 24 Vade vesd ein aur
4„AE Oe
1 im v ö 11 occ 0 un
on M 1 ait
M. At . dit cum anteccl. 4 4 8 1 cil A Kaimaacl„ 3 4““ 5 4 Lahmee nctncheamee
dores, qunaàm deteſtari Centauros& Lapithas humanitatis ho- ſtes, quam execrari Iulianos. Scholarum euerſores, ac populato- res debeat. Quòd ægte tulit, eſſe tam diu Scholam ſine capite, diſcipulorum numero quotidie imminui, ſanguinem& ſuccum amittere; quòd magna fuit in ſolicitudine inueniendi remedij, quòd laborauit, quòd conſilio prouidit, vt quicquid humana b
prouidentia præcaueri poſsit, auertatur, quòd nulli ſumtui, nul li conatui pepercit; caq́; omnia ad nominis tui gloriam,& po⸗ puli ſui ſalutem retulit: id totum tuum eſt, Opt. Max. DEvs, totum ab vberrimo fonte tuæ bonitatis in nos defluit ac fundi- tur. TuT ei hanc mentem inſpiraſti, tu eius prudentiæ lumen
Preætuliſti, tu conſilia direxiſti, tu ſtudia ad hunc exitum promo-
uiſti. Tibi meritas gratias agimus, tibi honorem& prædicatio-
nem ſempiternam nos debere profitemur. Etiam pro illo bene- ficio te colimus& veneramur, quòd non paucos huic antiquæ Scholæ bene cupere,& feliciſsima quæq; exoptare intelligimus;
quòdq; illas, quas à maioribus ſuis ad vſum aut ſacrorum, aut Coœntbij, aut Scholæ penſiones legatorum, hæreditatibus&
ſuoceſsionibus in ſe deuolutas nouerunt,& haud grauatim,&
maturèe,& liberaliter perſoluunt; nec ad conſeruationem rei cœlo tam acceptæ, tetris tàm fructuoſæ ac neceſſariæ quicquam, quod in ipſis ſit, deſieri patiuntur. Non enim illa à te bona pro- ficiſcuntur,& hoc non ex eodem penu tuo nunquam deſiciente
depromitur: quem& omais boni authorem,& vnum authorè, & ſolum inexhauſtæ copiæ authorem vniuerſa Eccleſia confi- tetur& celebrat. Nune cui pro acceptis beneficijs gratias ago;
enndem de ijs, quibus opus eſt, religioſa veneratione compello
atq; inuoco. Multa à te Pater data ſunt, pluribus indigemus: quæ cum ſemper à te rogabo, fretus filio tuo deprecatore, Spiri- tu ſancto aduocato: tum hoc tempus ad orandum maximope⸗ re me extimulat. Tduo accerſitu adſu m: ecce ſiſto me in ſtatione,
quam neq; ipſe mihi elegi, neq; ſors attulit; ſed clementiſsima tua voluntas detulit, imperiumaſsignauit. tibi dicto audiens eſſe
debui: tuum nutum ſpectare, tuis iuſsis obtemperare oportuit.
Tui fiducia aggredior ad opus viribus meis, quæ ſunt perquàm
2 exiguæ

exiguæ⸗longe maius,& cui humana prudentia ac fortitudo nul la par eſſe poſsit. Eàdem tui fiducia ex animo eijcio nimios me- tus: depono anxiam& trepidantem ſolicitudinem futuri, neq; plus quam par eſt, labdrem& moleſtias, aut difficultates& pe. ricula, aut hoſtes& eorum aſſeclas pertimeſco. Video tamen, quibus in anguſtijs verſer: quantum diſcriminis propoſitũ ſit, non ſum neſcius. Hortulus mihi cœleſtium plantularum com. miſſus eſt. hunc feri ſues,& immanes apri circumeunt, huic in- hiant: hunc ille immundus hœdorum dux crebris aſſultibus ap petit: hunc crudus ille& flammeus leo circumuolitat frendens ac rugiens. hunc ſumma rabie vnà adoriũtur omnes; hunc ſum- ma vi oppugnant;huic aut vaſtitatem aut deformitatem afferre certatim omnibus modis nituntur. Quid hic mea præſentia proderit ſine tuo auxilio? quàm nihil afferet ſalutis mea propu- gnatio, ſi abſit tua defenſio? quantum autemilli dederint incò. modi& cladis, tuo remoto præſidio? Iam quàm multi ex viato- ribus ociosè hæc pericula ſpectant? quàm multi etiam maleuo- li& innidi peſtibus illis magis, quàm huic plantario tuo fauent illis applaudunt, illis ad furorem ſtimulos addunt, illis ſe comi. tes ac miniſtros libenter adiungunt. Hic quò me vertam niſi ad te? vnde opem petam, niſi à te? quo alio propugnatore tutus ar- que incolumis perſiſtam? quis niſi tu interitum à cuſtode, exi- tium à teneris virgultis auertet? Neq; verò extra ſepta ſolum impetu ſuo fœdum ac furibundum illud agmen nocet, aut ali- qnà illapſum dentibus quicquid arripuit, conuellit ac diſsipat: ſed hal tu etiam ipſo& ſpumis peſtem ſtirpibus afflat,& vredi-
nem aëre infecto progignit. Qnid ad hæc mala prohibenda ho-
minis poſsit prudentia? DEo ſocio& tutelari opus eſt: nulla
ſine cœleſti ope foris quies; nulla intus, niſi ſupernè allabatur
felicitas. Oqui hortulani quondam ſpecie, ab inferis tum modo reuerſus, miſeræ mulieri primùm te obtuliſſe viſus es; vt te vetu atq; inuictum hortulanum aduerſus Diabolum vaſtatorem, o-
mnesd́; eius inſidias& artes, aduerſus inſtrumenta& adiumen- ta vniuerſa oſtenderes,IE s v Chriſte: aſsiſte mihi imomni hac cuſtodia; cohibe irrumpentium iras, elude calliditatem, debii- b
ta 11m
3 d gel ſezeae rlano iogud maatm rabad fäalo den däenu Chubnne hlale erun dguacc reuvvie rzunac n Mldh em e dn leohmn ncar ulhu prben lrbi” t rii up ecrli
Wer

“ h
lamm Piern* 4 or alnt 1 8
mae uc Ttem cen 1 1 da 8
4 ⸗ 4 na.(auk: A 1
4 4 e 1 Kak
ℳ . lDenter 1diongunt Hcaue N. * . 4 —. Aw pcum aM 1k75e heg 1* 4 * 4 4 ereim. 4 pen Rnm 4** n rerrm. 4
. ¹ Naorrwer N 4
““ 4 * 4 9 4 rm ruamn! ardand 5 1
8 2 A erite Dh dotidus ouc rrDatcodee 4 1 1 4 4
4 —
„ 4* * 43 34 em 1.
**
ddcun
autt U
* * nen M zs mbinds, W ) 4
*
ta impetus, compedes inijce fatigatis, arce contagioſos halitus,
8 venena pelle, virus omne prohibeto. Prohibe etiam ab his tuis
plantulis ſæuas tempeſtates& imbres, mitiga æſtus& frigora, ſerenitatem& tranquillitatem concede, pluuias tempeſtiuas& ſalutares deſaper irrora, erige læta germina, viriditatem fronde- ſcentem effice, Hores blandos fragrantesq́; maturè effunde. Lar- gire quæſo Spiritum tuum ſanctum omnibus, quibus munus a- liquod excolendi huius hortuli düjcats eſt: vt ſuo quiſꝗ; officio pro virili parte fungatur, ſtudioſeq; operam̃ det, ne quid aut imprudentia peccetur, aut negligentia deſidiaq́; prætermit- tatur aut malitia, curioſitate, temeritate, petulantia turbetur. Hoc adeò duce& authore ego ſummæ rei& alacriter& vtiliter præſim, ad omnia ſicut intentus, ita fortunatus, quæcunq; publi cis emolumentis cauſam præbeant. Accurato iudicio, ſolerti dexteritate, prudente atq; indefeſſa induſtria tradam artiũ præ- cepta, bonos authores explicem, exercitationes vrgeam. Au- thoritate, grauitate, prudentia, moderatione, qua par eſt, regam vniuerſam multitudinem: erga ſingulos paternum animum in- duam ac conſeruem; manſuetudine flectam obſequentes, leni- tate inuitem aberrantes, modica ſeueritate molliam duriores, circumcidam aſperiores, luxuriantes compeſcam: præcipuam pietatis& diſciplinæ habeam rationem, nullis ab ea erroribus, naullis difficultatibus, nullis impedimentis abducar. Perferam etiam,& animo magno ſuperem, ſi quid aduerſi, quod tu prohi⸗ bere benigniſsime velis, euenerit: contemnam& deſpiciã ma- leuolorum inuidiam, inuidorum maleuolentiam: furioſorum ſaum grunnitu, aprorum fremitu, leonis ipſius rugitu, ſi vehe- mentior ingruat, ne mouear; laboribus potius neceſſarijs ac ſilu- taribus incumbam, Muſarum cantibus aures occupatas illis ne præbeam: plus conſcientia rectè factorum conſolationis& hi- laritatis& exploratiſsimæ in Dk o ſpei, quàm cuiusq; petulan- tia ægritudinis& doloris afferat. Abſit labes vitæ: declinentur lapſus, qui cuiquam poſsint eſſe offendiculo: omnes bonis ex- emplis tantum, quantum oratione& inſtitutione doceam: ne- minem ladam: neminem non meliorem reddam: nihil oſfen- . G 3 1 dam,,
2

dam, nihil non recte& ad imitãdum laudabiliter adminiſtrem. Cumq́; vr omnibus placeam nullo modo futurum ſit, ac nepo- ſtulare quidem id, quod omnibus negatum eſt, debeam: ſaltem nemini meritò ac iure ſim inuiſus, neminis criminationem cul. a mea incurram. Hoc item ſanctiſsimo tuo Spiritu duce, pro- feſſores& collegæ mecum ſint vigilantes, induſtrij, gnaui; me-
cum ocij fugitantes, ſtudiorum amautes, laborum tolerantes, mecum ſobxii, modeſli, frugi; mecum tranquilli pla cidi, con- cordiæ dediti: ſint Kectoris exiſtimationis cupidi, authoritatis ſtudioſi; conſiliorum ſocij, mandatorum effectores: ſint in dil- cipulos non truces, nan ſæui, nan Orbilij; ſint faciles puerilium irarum ſedatores, litium æqui diremtores, non ad odium aut gratiam alterius cuiuſquam odio aut gratia proclines: nec vanæ gloriolæ leues ſectatores, ſed ad auditorum captum ſe accom- modantes, Kectoris exemplum intuentes, à legibus& inſtitutis
* Scholæ nunquam ſponte recedentes. Hoc duce item pueriſint dociles, ingenioſi, ſani: ſint flexiles olearum ſurculi; aan nodi, non trunci, uon caudices, quibus dirigendis non manus admo-
ta ſatis ſit, nec alligandis fila aut vitium ſarmenta ſufficianti ſed opus ſit magno niſu, magno conatu, multis ligamentis, peda- mentis, cuneis. Auerte, DE vs optime, hoc à nobis genus; aut
ipſe dirige& flecte, ipſe emenda& cotrige. Fac turbula tota de lectetur tuis atrijs, literarum dulcedine capiatur, Catechiſmi ru⸗ dimentis cupide imbuatur, bonis moribus gaudeat, diſciplinæ frenos non detrectet, virturis guſtum aliquem percipiat: præce- Ptores amet, veneretur, colat; in om nibus obſequentem& mo: rigeram ſe præſtet: feliciter indies magis ac magis proficiat; pa rentibus pietate& obedientia voluptatem, obuijs verecundia& modeſtia delectationem, magiſtratui ſuis progreſsionibus ma- gnam ſpem ſubleuandæ olim Eccleſiæ& Keip. pariat atq; con- ciliet. Hoc quoq; à te per eximiam beneficentiam tuam roga- mus atq; obſecramus DEvs mitiſsime, prohibe ab hac ſchola, quæ quondam tantum floruit, tamq́ frequentes tui cultores in omnes terrarum oras emilſit, ſterilem ſolitudinem: fac ſint, qui noſtra opera vti, illuſtriſsimi Principis beneſicia accipere, tuam
pbenedi⸗
deröä digippawe reäfclh hou beowl geäüh paneconm
etle male

e. 8*— 81 Decan n
dorum foci mndundxun C
*
3* n 1e M
Icam Janm odio zu pu m
A.
8 1** 5 1 4 2 Aan: Enr ernezdterrud i 2 and 1 4 4 dir Jns n 12ndIcer zudas dngaumt
4 8 1 llgandis fih aut ritamämmi
nilo, mpotomn, mui
Auene, DEVS pune xin 4 4 1 115. e, iple emenen&cornge un 8 2₰
¼
A*
1 oun
äenmm ecedecuneh
6 94
imbmatue, donss Tondtgh
8* 14 4 5* am ickt, uirtun tum aun 4
2 4
4 8 4
deretut colat in ocDe ddae.
4 ⁵. 1N
7 r eer e SSX D
.565˙‧ 8
3
8 8 o 5d & bedie n ronpuätef,
3 a D a Has e
monem, nennee
an Fcceciu&Kee, aadlr oum LcecAK euandr olim— 1 e peterim deteh, 1 1. r Fine peoddes 01 v1 lh regelti
ntum Koruit. na fa
1 e
nkerdem ſoücbole 41 n.* A f e. be 1
Auſtribins fHacp
benedictionem experiri velint. fac maneant fautores, quos de⸗
diſti; patroni, quos conſeruaſti, valeant, vigeant, floreant: exci-
n tentur noui, exurgant frequentes; accreſcant æqui laborum no-
ſtrorum æſtimatores, ſtudiorum candidi iudices, moleſtiarum beneuoli& munifici remuneratores. Deniq; ſerua& tuere cle- mentiſsimum noſtrum Principem, non modò ſaluum& inco- lumem in multam ætatem; ſed tam ſemper pium& religioſum, tam ſemper cupidum rei literariæ, tam ſtudioſum ſalutis Eccle- ſiæ, tam prouidentem Keip., tam beneficum, tam benignum, tam mitem, quaàm Spiritu tuo effeciſti auge dona, quæ in genera- ſti, firma, quæ contuliſti; quæ adſunt vires, eas corrobora; quæ non adſunt, ſuffice. Floreat per te hoc præſide Reſp., floreat Ec- eleſia, floreant Scholæ: vt& fundamenta terræ ſtabiliantur, præparatis doctrina& inſtitutione idoneis columinibus;& cœ- li plantentur, è plantarijs terreſtribus translatis in aſtrorum ſpe- cioſiſsimos campos, furculis, quos antea tua gratia cœleſti rore fœcundauit: atq; ita nos omnes& ſinguli cum hic multa æter- næ tuæ maieſtati grata, cœleſtibus iucunda, rebus humanis ſa- lutaria tua ope adiuti fecerimus; tum in ſecutura vita inæſtima- bili tua luce colluſtremur, tuam maieſtatem intueamur, tuam potentiam veneremur, tuam iuſticiam admiremur, tuam boni- tatem celebremus, tuam miſericordiam cantemus, ſempiterna tua beatitudine& infinitis in omnia ſecula gaudijs, pariter cum caſtorum Angelorum piorumq; ſelecta lætiſsimaq;; congrega- tione perfruamur. Quod te, clementiſsime Pater, per Filium tu- um, tuas delicias, noſtrum Propitiatorem, cum Spiritu ſancto tecum vnum, X præpotentem& adorandum Deum, quantis poſſumus precibus, humiliter& ex animo etiam atq; etiam pre camur.
P. I. X. I.