MHOX ORDO EPISTOLARVM — 8* . 8 — 8 8 3——.: 1 „ 2 4 1 2 Dodecaſtichæ Summam ſingu- LORVM CAPITVM, ACTORVM Apoſtolicorum à Luca Euangeliſta conſcripto- b rum, mita breuitate, uerũ multæ eruditionis receſſu continentes. Per NICO. LAVM ASCLEPIVM Barbatum LL. D. ADIHCIVNTVR IN FINE SING rum Apoſtolorum nomina, patria, arti cium, Vitæ mortisq́; genus. uit babentur in Canone,& qua ordine& quibus& locu mſſe. Adiectis ad finem cuiuſq́; capitis ſcho⸗ lijs, ad explicationem abſtruſtorum Locorum neceſſarijs& frugiferis. MARPVRGI ANDREBAS Colbius excudebat, Menſe Auguſty, Anno 25 5. PAyVLI, * —— Ingenuis& optima indole Præ. DITIS ADOLESCENIIBVS CHRI⸗ 1 ſtophoro, Ioanni Hubaldo,& Abrahæ à Schleiniz fratribus. Chriſtophoro, Jano,& loanni à Thu- benheym item fratribus. N. A¹ ſclepius Barbatus 8. D. P. 1 4/ a b AnarctAh DicTyM EST A PIN- 4 daro Lyricorum Principe Ingenui adole⸗ ſce ntes, Mr. 8 83 uya so dbe 1 Luys Soura, ddασ⁸ι 1 X 8& 67p BAs id enſvikop. 1 C 0le ik's ec 1 7 ⅞ u Nog dp A& yοανυν 11 IS,& Dναᷣνέμασφ με⁶ XAvO,AOp 6 Pdον„ x⁴ταν εταν oο αꝓeοι 9 6ε&ε⁴ꝙ᷑&α⁴νεν A— Sedme(i inquit) decet Blepſiadas(quæ gens fuit no- bilis apud Aegineias) ad memoriam reuocare, uictoriam& quæ uberrimus eſt fortiſſimarũ manuum fructus celebra-⸗ I re. Quibus nunc ab ijs, qui ut uictorum capita floribus ex: otnẽt certaminibus ſunt præfecti, ſexta eſt corona delata. V Siquidem& ad defunctorum gloriam pertinet, quodà ne- potibus fortiter eſt geſtum,& inclyta cognatorum ſiue uir tus sſiue gloria, nullo unquã ſitu obducitur obliuionis, Au- A 2 rea profecto ſententia, qua aſ ümmo poẽta& Lyricorũ prin cipe quid potuit dici ſpecioſius: Quic ad formandos inge nuorum adoleſcentiũ animos ſublimius aut efficatius? Et quo nam exordio cõmodius uos in primis appellem 6 iu⸗ uenes Tubenhiemij, quorum cum patre Chriſtophoro equi te aurato,& patruo Iacobo uiris fortiſſimis& humaniſſi- mis, fere à teneris utpote à quinquageſimo ab hinc anno, apud Erphordiampræ cæteris florentem tum ſtudijs urbem ad Philoſophiam inſtitueremur, familiaritas intercellit. In qua ſic profecit uterq;, ut non in umbra decertarẽt de rebus Philoſophicis tanrum, ſed ipſam etiam philoſophiam, non modo in adminiſtratione rerum publicarum domi, uerum etiam foris& inter arma, prudenter deliberãdo, iuſte agen do, fortiter faciendo, temperate& innocenter adeoq; fan⸗ cte uiuendo exprimerent. Et de Iacobi patrui ueſtri ſum- ma eloquentia, quæ ſine prudentia uirtutum ommiũ duce nulla eſſe poteſt, Quid attinet dicerer qui ipſa ſola Hewoiel corporis ſtatura, principis perſonam(ſi quando res poſce⸗ ret) referebat, dictis, moribus, factis repreſentabat. Parens Porrõ ueſter, poſtq́; uirtute bellica Equitis Aurati inſignia quaſi per manusaà maioribus accepiſſet, apud aliquot Sauo niæ Principes Electores uſq; ad uitæ finemà con filijs egit. Neq; ullum tempus abire ſiuit, quo non aliquid quod aut ad publicam utilitatem ſpectaret a geret, aut quod ad teli- Sionis Chriſtianæ cultum pertineret, meditaret. Frequens tlli fuit diuini cultus& quaſt familiare exercicium adeoc; ſtudium, ut etiam inter peregrinãdum cõmilitonibus ſuis & miniſtris,ſtatis ad hocdiebus, Euangelium ipſe prælege- Tet& interpr etaretur. Atqui ut iſtud pieratis officium ab auo ueſtro, patre ſuo, dño Chriſtophoro ſexies militari n b nan — 1 8 1 8 4 1 7 1 8 4* 2 n 3 ——— —— na, id quod Epitaphio inſeruimus, donato acceperat. Ita in uos e adem uirtutum ciuilium& diuini cultus ſtudia uoluit deriuari. Proinde poſtq́; ad beatiſſimorum manium regha, ſolutus mundani huius carceris uinculisabijt, quãtum patri ſuo, quantum auo ueſtro, quantum fratri, quantum patruo nuper ante defuncto attulit honoris, iuxta Pindari præcla ram ſententiam: Quantum uobis reliquit, ad ſe& auum, patruumq́; perferendum?(Quo nomine fortiſſimi uiri Si⸗ mon ludas a Schleynitz,& loannes à Tubenheym, IIluſtriſ ſimi& generoſiſs, principis& dñi D. Auguſti ducis Saxo- niæ, Thuringiæ Lantgrauij, Marggrauij Miſniæ,& Burg⸗ grauij Magdeburgi,& ë. Sacri Romani lmperij Archimar ſchalci,& principis electoris à conſilijs, turelam ueſtri ita geſſerunt geruntq́;, ut non modo rei ueſtræ familiaris, cu- ram, qua in re& mea opera utcunq; mediocri ſunt uſi, ue⸗ rumetiam animorum ueſtrorum, ingeniorumq́; moderan⸗ dorum tutelam ſuſcepiſſe uideantur. Verum equidem eſſe cenſeo, quod Romanus ille noſter Pindarus è ſacrario my⸗ ſteriorum philoſophiæ protulit: b-L Aie Fortes creantur fortibus,& bonis. Eſt in iuuencis, eſt in equis patrum Virtus, nec inbellem feroces Progenerant Aquilæ columbam. Hanc igitur tam generoſam indolem ueſtram à maio- tibus in uos quoq; deductam,& per manus traditam, imò quaſt per fiſtulas canales deriuatã animaduerten testutores ueſtri, ſimul& memores quæ modo citatus Hor atius Flac⸗ eus ingeniorum Ariſtarchus, mox in allegato carmine ſub ijeittV Doctrina ſed uim promouet inſitam KRKeckiqp cultus pectora t Lorans uſſzzd]õ½õõά½õ½õñ————Z— 3 3 Vtcunc defecere mores Dedecorant bene nata culpæ. — 8 incumbunt, ut è bonarum literarum ſtudijs, liberaliſsimæ ueſtræ& nobiliſsimę indoli, magna fiat acceſsio lummam laudem& gloriam comparandi. Quamq́; diligentiam in uos ò iuuenes Schleynicij parens ueſter adhibet, ut& uos maiorum ueſtrorum ueſtigijs inliſtentes ad ueram felici⸗ tatem in terris,& ſummam beatitudinem in cœœleſtibus conſequamini eandem tutelæ fidem& operam præſtat na uatq́; in Thubenhæmios. An temere& ſine diuunonumi ne eueniſſe putandum eſt, ò Thubenhæmij& Schleynicij iuuenes, Quod ab una gente, continia generationis ſerie, decem equites aurati, quemadmodum olim apud Roma- nos è Fabiorum gente trecenti illi, qui ꝑriuatum bellum pro publicæ rei ſalute geſſerunt ſint cincticidq; uno& eo- dem enſe quo pater Chriſtophorus ad uitæ finem cinchus fuit, quem uidi ſæpe& tractaui non ſine magna admitati- one. Quorum nobi iſsimi adoleſcentes ſemper meminiſſe de betis, adeòq́; credere, non potuiſſe non hoc ſic euenire, ſine ſumma animorum amplitudine& fortitudine, adeoq; ſemper hærere ut exemplts fic ueſtigijs maiorum ueſtro⸗ rum. Quo rectior ſanctiocq́; eſt Pindari ſupra uſurpataſen tentia, cui ſuscinit Eccleſiaſtes ille Hebræus: Laudemus in- quit uiros glorioſos& parentes noſtrosi ngeneratione ſua. Maltam gloriam fecit dominus magrificentia ſua à ſæcu⸗ Idominantes in poteſtatibus ſuis, homines ma gni, uirtu⸗ edr Fengene ſua Præd ti, nuncianres in Proph etis digni⸗ Pnetarum,& imperantes in præ ſenti populo,& nirtute pradentiæ populis ſanctiſsima uerba. Et mox: Qui b deillis Summis utribus conantur, eo tendunt, eo adſpirant& de illis nati ſunt, reliquerunt nomen narrandi laudes eo⸗ rum Et quæ ſequuntur. Cum igitur tutores ueſtri, 6 Thu⸗ benhemij,& pater ueſter iuuenes Schleynicij in augenda & amplificanda re ueſtra familiari, mea quoq; qualicunq; opera ſunt uſi, Nec minus illis ſtudium fuit, ut& pietate& literis ex æquo ſitis inſtructi, uolui& ego in hac q uoq; par⸗ te nequaquam uobis deeſſe, unde has Apoſtolicorum acto⸗ rum periochas ante annum, paucis ſtatarum feriarum ho⸗ ris(qui mos eſt meus à ſæcularibus uidelicet negocijs ſepti⸗ mum diem eximere) elaboratas, ueſtris nominibus cenſui nuncupandas. Eſt opus Apoſtolicum, eſt Buangelicum, eſt ſimul opuſculum poẽticum. E quo ſub ueſtræ nobilitatis indole& titulo aliquid eruditionis ſimul cum pietate, pu- eri Muſis Chriſtoq́; dicati haurire poſſunt. Neq; unquam dum interris ſumus Muſas à Chriſto ſecernere, ſed cũ Chri- ſto& in Chriſtum coniungere, miſcere& inprimere de⸗ bemus. Aperit quidem ſpirirus ſanctus os infantium& la⸗ ctentium, ut Chriſtum ſonent, tonent, fulminent, rorent etiam& pluant. Sed quia ad terræ opus ſumus damnati, ſunt nobis Muſarum adyta, id eſt, Gentilium autorum ſen⸗ pPta, præcipuo autem pottarum nocturna uerſanda manu, uerſanda diurna, ut inde ſtilum formemus, animumq́; ſu- mamus Chriſtum Ieſum ſeruatorem noſtrum, ſumma au- toritate, extrema eloquentia, uocis uultusq́; intentione& remiſsione, adeoq; totis uirbus P̃dicandi. Abigaturq́; in- doctorum uulgus, qui ſemper eadem inculcando abigunt ipli ipſos quos arte conciliare debebant auditores. Cuius rei nullibi exemplum illuſtrius reperiatis, quam in diuo Paulo, qui Legem quidem ad Gamalielis pedes didicerat, uerum Ariſtotelicum diſputandi modum nequaquam ne- gligen⸗ b gligendo, ſummus peripateticus euaſt à lectione Chac⸗ rum Poetarum non alienus, quorum ſententijs commos 5* ſime uſus, ſæpe mouet auditorem. Et contextu ſtructumac; b orationisita Chriſtianum dogma, muni t,roborat, exotnat, urne angelus quidem habeat, non modo quod coiradi-t. uerum etiam fortius connectat. Vos itaq;& tutorum ueſtro 1 rum forriſsimorum uirorum,& optimi parentis autoritate b incitati,& exemplis domeſticis ĩ nflammati, ſic ſtudijs in⸗ cumbite, ut immortali ueſtra gloria& uita functi gaude. ant,& poſteritas glorietur. Valete,& quo alacriotes adue 1 Iæ nobilitatis gloriam tendatis, Auiueſtri Epitaphi- 4 um, quodob id ſubiecimus legite. Ex Aca- 1 demia Marpurgenſi, Anno 2558. 28. Auguſtt. b „ DoODrcCASTIcHON AD LECTOREM. Septima lux feſto mihii dum celebratur honore, Poſt tres ſolares carmina facta dies. Qui legis, artifici crede hæctibi condita textu, Vr puerile habeat quod iuuet ingenium. Si quicquam duri eſt, Iongo penſato receſſu, Omne aliquam ludit carmen ad hiſtoriam. Non ullum inuenies ſine ſenſu currere uerſum, Et ſeruat leges ſyllaba quæq; ſuas. Nec dices tenui quod ſint hæc ſcripta figura/, 4 Sed ſacra Romano carmine digna leges. Et Capita inſcribit, quota ſint Euandrius ordo«. n p Vt diſcas magnum ſub breuitate libium b D. Chui⸗ D. cHRISTOPHORO A TVBENHEIM pPA⸗- tri Equiti aurato, fortiſſ. pien tißimoq́ Heroi, A 8 7 13. H Cquis honos memori ſupponi marmore corpus. S Balato in aſtra ſpiritue Dum bene geſtarum perdurat gloria rerum IJactura buſti quid nocete Semper Achilſæi nunquid ſtetit urna ſe epulchrie At uiuit ille uerſibus, b Quos cecinit tantæ pręco uirtutis Homerus. Monumenta ſidunt ſaxea. Ergo pari uitæ ſpes ulterioris honore, Manes ſecuta& eſt meos. Rebus in aduerſis per fortia facta ſuperſtes, Fuſis fuga, cede, hoſtibus, Donatus(quæ ſola uiriseſt gloria) zona Sum militari ſexies. Aequa uolens animus, populari& digna fauore num exigens rectum indoles, Aſſerui ſemꝑer cceleſtis dogmata cauſæ, Subire promptus& necem. Vnde bis octonis produxi tempora luſtris, Armis, equisq́; commodus. Haæc ſunt in terris bene geſtis præmia rebus, Sua ſunt futuro ſęculo, b Nil ultra fortes mea nati in facta nepotes Efflagito, nec uos ſequu Per mea longæuum moneo ueſtigia patrem, Spectata uirtus ęſt miht, B A Aurea quos decimos exornant balthea, eodem Accincta& enſe gloria. Fando Jacobe patrem quorutn alter, nomine at alter, Probitate uterq; redditis. Chriſtophorus, lacébus& PHubaldus à Thu. benheim fratres Germani. Spectatæ uirtutis ergo. Nicolao Aſclepio autore. Mo numentum poſſ. b PFERIOCHA EO. RVM QVYAE EFERE IN ACITIS Apoſtolicis continentur Generalis. òERandia primorum quæ Lucas ge- ſta reliquit Chriſticolüm, uerſu ſunt memo 1 randa breui. Debentur numero hac duodenaæ carmina turbæ, 4 Biſſeno quoduis carmine reddo —— capuft. Quin ſignant primoselementa exordine uerſus, ſtoriam ut docta cum pietate ſcias. E cœlo præſens ſeruatis carcere numen, Soluit Præſſorum compede uincla pedum. Damo , Dæmonas expellit uenerabile nomen leſu, Ex utero claudos reſtituitq́; ſenes, Reſpiciunt etiam gentilia pectora Diui, Erxternum, fidei candor, ubi urget opus. Barbara Apoſtolico manſueſcunt pectore regna, Vincit,& in Domina quam fugat urbe, fides Nec minus hinc terræ menſura marisq́; pateſcit, Quæi; natat ſparſis Inſula diues aquis. Oceanus curſum Phœbæi luminis ultra Tendit, qua finem neſcit& alma Thetis. A grege ut exiguo uictrix Eccleſia creuite Non hominum uirtus talia monſtra facit. Spiritus immenſum ſanctus qui continet orbem, Quiq; ſuo nexu non ſocianda ligat. Vincula diuerſis unit diſcordia linguis, Diſperſumq́ʒ ſui iungit ouile Gregis, SC HOLIAE. Nor ſine ſingulari clementiſeimi numinis gratia euenit, quod Lucas il⸗ le ut corporum, ſic& animarum Medlicus, primitiuæ Eccleſiæ ſta⸗ tum, in couſcribendis Actis Apoſtolicis, quorum ipſe bona pars fuit, .⁴αeεοειιμάιανιαόμόω τ õ*ꝝ Nc‿μν Euangelio ſuo ſubtexuit. Siquidem in eo libro, quem ex re ipſa mαe⁵έ τ sdνπ⁶έ qinſcrip ſit, libertas chriſtiana, quæ eſt gaudium,& ad omnia agenda alacritas quædam in Spi ritu ſancto, neq; ullis humanis præceptis arceri aut impelli poteſt aut de⸗ bet, tam eleganter quam grauiter nobis eſt poſita ob oculos. Suppetunt enim nobis copjoſa e illuſtria exempla, quod non eſt uolentis neq́; curs rentis regnum conſequi immortalitatis, ſed miſer antis Dei, diuina ſua præ⸗ deſtinatione nos uocantis ad immortalem gloriam per Triumphum ſuæ paſ ſionis. Non enim hic agitur libertas, quæ eſt apud ir aonſalies naturalis b 3 facultas eius quod cuiq; facere libet, niſi ſt quid ui aut iure prohibetur, ged ut iam ante diximus, Gaudium in Spiritu ſancto, cuiua fructus ad Galat. Lap. 3. nobis deſcribuntur: Charitas, gauctum, pax, le des, manſuetudo, temperantia· Vbi enim ſpiritus Damium ibi libertas Setun= 3 da ad Corint. cap. 3. At pleriq; noſtrorum, qut maxlme titulo Lua ngelij 1 e 8 ſe ue nditant, Eibertas fere illa Chriſtiana(ſt dis placet) conſiſtit in eiſciendis Sanctorum(quorum in ferenda Chriſti cruce imitatores nos eſſe oportuit) imaginibus. Qui neq́; ipſam Crucifixi imaginem ferunt. Item in abolendiv ſta ne diſcrimine omnibus ceremonijs, In relegandis bijßimts ſimul& dodißi⸗ mis conciuneulis, quibus puerorum ingenia tam ad eruditionem quam ad pi etatem forntarentur, Ine ſu carnium, in contrahendis inte mpeſtiue matrimo⸗ nijs, ſæpe ex nulla niſt explendæ lib idmis cauſa, ſub prætextu Euangelicæ li bertatis, ſæpius nouandi ſtudio,& curioſitate quadam, ſæpißime in odium et offenſionem infirmorum, Quos in odium Romani pont ficis, Papiſtas appel⸗ lamusi, Qos magis honeſte, frugaliter, innocenter e bie uiuendo quam m⸗ nouando& perturbando omnia allicereopo rtuit, Exemplo Pault, qut omni bus omnia factus, ut omnes Chriſto lucrifaceret, qui in gratiam ludeorum Timotheum circuncidit, Hieroſolimis caput radit, Gentibus neceßitatem eir eunciſtonis adimit, ⁸ bud Athenienſes philoſophice, apud Hebræos prophe⸗ ticè concionatur. Qui in prima ad Corint. cap. S. Videte(inquit) ne quo me do facultas iſta ueſtra offendiculo ſit ijs, qutnfirm ſunt. Mox ſubdit uu⸗ ſtre exemplum, noſtrorum kemporum moribus accommodatißimum Etenim ſi quis conſpexerit te, qui habes ſeientiam, inepulo ſimulachrorum accumben tem, nonne conſeientia eius qui infirmus eſt ædificabitur ad edendum ea,qua ſunt ſtmulachris immolata? e& peribit frater qui infirmus eſt, in tua ſcientia, Propter quem Chriſtus fuit mortuus. Sic autem beccantes fratres ey uulne⸗ rantes illorum conſcientiam infirmam, in Chriſtum peccatis. Quapropter ſl eſca off'ndit fratrem meum, haudquaquam ueſcar carnibus in æternum, ue Fatri meo ſim offendiculo Hactenus ille. Sed ne Commentarios uide amur ſeribere, in ſacroſanctum, ex ſumme neceſſarium! tbrum, id quod ma⸗ gua cum laude Doctiſſ. ille Brentius ſecit, Bt decorum ſere uemus Periochas ſcribentis,& magna paucis de- clarare uolentis, Satfuerit iſta obis ter admonuiſſe, pexialo nits, Penignitas, bonit s, ſis — Periocha quid, et quiautores Periochas ſcripſerunt. 2 E autem feoα, quam Graæci alids d/ß*ενα, atini argumentum di cimus. Qua ſtgnificatione diuus Lucas utitur Aor. cap. S. Vhi Pphilip= Pus Eunucho interpretatur locum E ſaiæ Prophetæ, qui eſt cap. 53. 14e xs⸗ §Xà] i e Arey vMO, dg u ru. Vbi admodum proprie pe⸗ riochen dicit, quod tam ingens de Chriſto prophetia, tam paucis uerbis ſit expreſſa. Scripſit Periochas in lliada& Od)ſſean Homeri, Auſonius Med cus& Poeta, e uir conſularis, oratione ſoluta, niſi quod ſingulis pe⸗ riochis nunc unum, nunc duos uerſiculos præpoſuit. Idem fecit ſingulari pie⸗ tatis ſtudio, ſanctus ille& uerẽ Magnus Gregorius Naxancenus, dum Græ= cis uerſibus ueteris inſtrumenti libros, Aegypti plagas, Decem præcepta Do mint, Duodecim Patriarcharum, Duodecim poſtolorum nomenclaturas,& id genus alia erudita quadam breuitate eſt complexus. Optimo quoq; conſt⸗ lio& felici euentu utranq; Epitomen in T. Liuij Decadas L. Florus ad nos tranflulit. Et nos quoq; Periochas in uniuerſam loſephi Hiſtöriam concinna nimus, ut ſacroſancta hiſtoria& qua nulla neq́; apud Græcos neq; apud La tinos eſt illuſtrior, etiam pueris familiaris ſit, ut multò commodius illud Lus cretianum de nobis gloriari poßimus, quo ille de ſeſe ipſe gloriatur: Volui tibi ſuauiloquenti Carmine Pierio rationem exponere noſtram, St quaſt Muſcæo dulci contingere melle. 8SCHOLIA. Verſu ſecundo præcedentis periochæ. Chriſticolum. Syncope pro Chriſticolarum. G Ad uerſum tertium. Debentur numero, innuitur placuiſſe autori perio= charum, ut ſingula capita Actorum Apoſtolicorum ſingulis Dodecaſtichis 4b ſoluerentur. idq; in honorem duodecim Apoſtolorum. Quorum undecim no mina continua ſerie exprimuntur Cap. 1. Actor. Petrus& Iacobus ey Io- haunas& Andreas, Philippus& Thomus, Bartholomaus 9 Matth æis, las sobus Alphæi,& Simon Zelotes, e& ludas lacobi frater. Quibus ſorte acteſ⸗ ſit Matthias in locum proditoris. de quibus uide ultimo carmine ubi ſingus lorum ferè genus, patria, artificium, nomina,& mortis modũ breuiter& artificioſe leges comprehenſc. Quin ſignant primas&c. Quare dixit in primo carmine in prima pa⸗ gina poſita: Euandrius ordo, q. d. ordo A bc darius aut Alphabetarius. Alludeus ad Carmentem Euandri matrem, quæ inuentrix habetur Latina= rum literarum. Hiſtoriam ut docta&c. Sunt enim uerſus concinni& uerborum breui⸗ tate conſpicui, quorum proprietas ſi penitus intr oſpiciatur, hiſtoriam ſæ⸗ pe explicant. Accedunt eruditæ aliquot translationes& figuræ,& id genus alia ornamenta, in quibus diſcendis& inbibitur pietas,& creſcit eruditio. E Cœlo preſens&c. Vt capite Actorum quinto, duodecimo, qeci⸗ moquarto,& decimoſexto. 1e8 Dæmonas expellit&c. Vt cap. 8. Philippo prædlicante Chriſtum Spiri⸗ tus enim immundi e multis qui ab illis tenebantur, exibant clamantes uoce magna. Et cap. 16. Paulus præcipit per nomen leſu ut ſpiritus Pithonicus exeat à puella. Ex utero claudos ec Vt in principio cap. 3.& cap. 4. ubi Petrus: No⸗ tum(inquit) ſit omnibus uobis, e toti plebi Iſrael, quod per nomen leſg Chriſti Naxareni, quem uos crucifixiſtis, quem Deus ſuſcitauit à mortubs, ber hunc iſte aſtat coram uobis ſanus. Capite 8. Pprædicante Philippo multi Paralꝰtici e claudi ſanati ſunt. Et cap.9. Dicit Petrus: Aenæa, ſanet telleſus Chriſtus. Hic autem totum octennium paralꝰticus perſeuerarat Et cap. i4. Quidam uir Lyſtris, ab utero claudus, à Paulo curatur. Reſpiciunt etiam Gentilia&c. vt Cornelium Centurionem cohorti lta⸗ licæ, Vbi petrus: Re ipſa comperio, quod non ſit perſonaru reſpecctus apud Deum, ſed in quauis gente, qui timet ipſum, operatur iuſticiam, is acce⸗ Ptus ect ei. Et mox adbuc loquente petro uerba hæc, cecidit spiritus ſanctus ſuper omnes qui audiebant ſermonem. Cap 11. Audiuerunt Apoſtoli e ftatres qut erant en lud æa: quod ex Gentes acceperunt ſermonem Dei, Vbi iſtoriam repetit præallegati çapitis, Et petrus urget e conuincit: Si par Enquit) donum dedit illis Deus, quemadmodum nob is cum credidiſſemus in Domimim leſum Chriſtum, ego porro qui eram, qui poſſem obſiſtere pe — Vnds Vnde qui cum Petro baulo ante contenderant, coacti ſponte— Igitur & Gentibus Deus panitentiam conceßit ad uitam. Idem uidere licet de Ser⸗ gio Paulo, cap. i3. In quo etiam Gentes rogant Paulum, ut ſequentiſabba⸗ to loqus eretur eis uerbum. vbi e Paulus uertitur ad Gentes,& adijcitur au toritas Prophetæ: Poſui te in lucem Gentium. Cap. i 4. Credit magna multi- tudo Iud.corum& Græcorum. ubi itidem dicitur, quod Deus Gentibus ape⸗ ruit ianuam fidei. Porroò ubi cap. 1§. diſſenſio fit de præputio: Gratia(ina quit) Domini leſu Chriſticredimus ſeruari.& cætera quæ ibidem ex prophe tis citantur. Capite etiam 16. Vir Macedo quidam ſtaus& depræcans ui- detur Paulo, dicens, Profectus in Macedoniam ſuccurre nobis. Cap. 21. Enar⸗ rat paulus, quæ Deus fecerit inter Gentes. Et cap. 22. dicit Dominus ad Pau= lum: Vade, quoniam ego ad Seutes procul mittam te. Similia ſunt 26. ap. er pufim altas, quæ non ſine cauſa longius ſunt repetita. BARBARA Apoſtolico&c. Propter ea quæ habentur cap. 8. Et eſt hæc ſingularis ſancti flaminis benigmtas, quod Regina orbis terrarum ur bs Roma fidem in Chriſto, dum relegare conatur fruſtra, ipſa amplect itur. NEC minus hinc terræ: Siquidem e Poetarum lectione petuntur dtuer⸗ ſarum regionum ſitus. Erit e in hoc Apoſtolicorum libro non minor uo⸗ lupt.s, eas noſſe prouincias, quas Paulus Gentium Apoſtolus adijt. Oauan s curſum ec. poetica Hperbole, propter ea quæ habentur cap. 5 ſole neq; ſtellis deribusq́; apparentibus. 1des h minum uirtus talia monſtra&rc. Bene Monſtra pro maxime mi raculoſts, à mon ſtrando dicta, ob incredibilium euidentem ueritatem. Spirit us immen, ſum erc. Ille is eſt, qui replet orbem terrarum, quiq́; de⸗ ſberſam Eccleſtum in uuum colligit, ſicut ipſe eſt unus. Sed neq́; hoc propter puerorum, quibus hec ſunt ſeripta, etilitatem præs⸗ tereundum eſt, quod inter cætera carminum nomina,& ea ſunt quæ à nua nero uerſuum appellantur, ut Monoſtichon, quo genere duodecim labores Hercu is, duodecim monoſtichis cõpre bendit Poeta. Diſtichon, euius generis muenias nonnulla in Epigrà matis virgilianis Tetraſtichon, Hexaſtichon, Heptaſtichon, Ogdoaſtichon, Decaſtichon, ita hog loco placuit Dodecaſti= chon, ad numerum Sboſtolorum, Auerum acta nobi legenda er imitanda Lucs 4 men. t. periochs PERIOCHA cCAPITIS pRIMfI. A. Autor& exemplum Chriſtus, uitæc Magiſter, Poſt obitæ uictor tartara cæca nece. Bis binis denis apparens ipſe diebus, Conueſcensq́; ſuis, talia iuſſa dedi t: Diuini Solymis maneant baptiſmata flatus, Baptiſtes ſola nam modo lauit aqua. Cumq́ʒ expectarent, ſenſim euaneſcit in auras, Ynicaad extremum ſpes redituradiem. Hinc legitur ducta Matthias ſorte ſenator, Cui deſertoris cædat habendus honor. Vna ut teſtetur crucifixum uiuere leſ um, Præſaga cecinit rex pPius iſta Cheli. SCHOLIA. Primum carmen adludit ad ea Tuæ in principio primi capiti continen⸗ tur, Quæ cœpit Ieſus tum facere tum docere. Bis bini denis, id est, quadraginta diebus. Baptiſtes, Adludit ad id„de quo(inquit) audiſtis ex me, quoniam Ioban⸗ nes baptixauit quidem aqua ec. b Nam modo erc. Pauldò ante uidelicet Vnica ad extremum c. Dicentibus duobis in cœlum, ſc qudm chriſtus inciperet pradiwutr, angelis, Hic Ieſus qui aſſumptus eſ ueniet quemadmodum uidiſtis eum euntem in cœlum. bhr a, Nam de ratione dandarum ſor⸗ tet, conſtet autem e leckione Hiſtorico⸗ rum& Poetarum Latinorum 22 Sræcorum, ſ ortes in urnam miſſas& edu⸗ ctas, placuit Phraſis Poetica. Præfata cecinit eyc. Citat enim petrus Pſalmum Dauidis centeſ'mum ocka n di eronymu⸗ Pyndarum noſtrum, Catullum, Flac nim Dauidica Lyra omnium ihuſtriſima, de oſtro Lyrico. c um ey derenum C ulus laude alids in Pſalter io n Periochi b 4 17 et 3 1. 4 à2m 12 pERIOCHA cAPITIS sEcvND. Barbara diuino complentur flamine corda, Poſt quinquagenos, quæ ſtata ſecla, dies. Et diſpertitæ reſidebant uertice linguæ, Linguarum fuerat quæ modo turba rudis. Sic coijt uaſti quãm diſpar orbita mundis Atqʒ eadem iungit diſsita corda fides. b Enarrat Cæphas ſtupeſaciæ oracula turbe, b Et definito ſic fore conſilio. Pœniteant,& quos ſignarit nomen leſu, Tingatur lymphis qredula turba nouis. His monitis cædunt, ſimul& tria milia ſignis, In mediumq́; ſuas nunc licitantur opes. SCHOLIA. Barbara corda. Quia piſcator Petrus, Iohannes ruſticus, reliqui omnes indocti. Stata ſecla&rc. Bene fecla, quaſt enim æternis ſæculis celebrandas ſtato anni tempore haſce ferias mandarat Moſes. Rudis lingkarum Qui enim agnoſctbantur ruſtici e piſcatores Gali⸗ lei, iam linguus loquuntur omnium, muſio madere deputant, quos Spiritus repleuerat, ut obiter elegant ßimos dimetros immiſceam, olim benecantari ſolitos, à noſtris malè omiſſos. Etde finito ſic fore Ec. Citat enim Petrus paul dante ind us Uaticinium loelis Pprophetæ. Creduld turba&c. Tametſi in uitio ſie credulum eſſe, id eſt, cuicunq́; fa⸗ bulæ, quibuſcunq́ ineptifs fidem adh Lbere, ferenda tamen interdum uerbi im⸗ Proprie tas in carmine. In mediumq́; ſuas nunc licitantur esc. 14 eſt, uenum exponunt aut pro⸗ Ponunt. Satis tamen impropriè, cum Licitari ſignificet augere precium in au ctione facienda. Et ut dicam ſimplicius& ad captum puerilem, Tandores C ſub haſta uenduntur,& alius alio plus ſoluturum bollicetur, is qui pluris emit, licitatur, quod hoc licenter magis fiat ſub haſta quam honeſte in ſoro publico. PERILOCHA cAPITIS TERTII. C. Claudus ſanatur ſpecioſæ ad limina portæ, Ex ut natali uenerat ille die. Maius Nazarei donum eſt in nomine leſu, Quam ſit cœrulei Colchica præda maris. Mirantes factum capiunt uix atria turbas, Cognomen magni quæ Solomonis habent. Tantarum cædit crucifixo gloria rerum, Teſtis Apoſtolicis concio digna uiris, Et quæ Moſeæ firmatur carmine uocis, Et quotquot florent a Samuele uirðm Seruanturq; omnes Abrahami in ſemine Gentes, Hoc Abrahæ uobis, ſemen leſus erit. ScHOLIIA. Fx ut natali eec. Anaſtr ophe, pro, Vt ex natali. Virgil. Tranſtraper& Remas. Et Lucretius: E gigni corpore uuuu. 4 Colchica præda. Doſta quidem, ſed longe ſatis petita translatio. Alluſſo eſt ad id, quod petrus dixit, Aurum& argentum non eſt mihi, e quæ ſea quuntur. Nota ect fabula Argonautarum aureum uellus à Colchis peten⸗ tium. Quæ tamen fabula ab biſtoria, Appiano teſte, or iginem duxit. Sunt 3 enim apud colchos auri ramenta longè ſubtilißima, quæ ouium in flumen demißis hærentia, poſt extrahuntuxux. Et quotquot ftorent. Durior aliquanto, ſed recte accepta plena eſt ſen⸗ tentia, id eſt, prædicatio Rpoſtolorum hot loco habita, firmatur autoritate &r oraeulis Moſæ& reliquorum Prophetarum, quotquot poſt damuelem forutre.. ma Ferdocha nelleribus FERIOCHA CAPITIS QyARTI. Dum creſcit numero felix Eccleſia quinis Milibus, his unum cor fuit una fides. En Sadducææ non prudens factio gentis, Cui riſus uitæ ſpes redeuntis erat. Arcet Apoſtolicum poſito cuſtode ſenatum, Conciliumq́ uocat nobile Pontificum, Ni tali abſtineant à dogmate dira minantur, Diuinis hominum cædere iuſſa decet. Dumqʒ ſuis narrant, quæ geſta, Deumq́; præca ntur, Numine præſentis ſunt loca mota Dei. b Mox illuſtrantur diuino pneumate fratres Vendunt, diuitias contribuuntq́; ſuas. scHOLIA. Arcet. Pro cobercet, ſimplex pro compoſtto, id eſt, carceribus includit. Diuinis hominum. Plus oportet obedire Deo qudm hominibus. PERIOCHA CAPITIS A VINTI. E. Effertur precio coniunx cum coniuge tecto, Dum circumſcribi numina poſſe putant. Debilium poſttis exponunt membra grabatis, Curanturq́; umbra Cæpha animoſe tua. Angelus emittit clauſos de carcere fratres, Docttrinis quorum templa ſonora ſtrepunt. Quodq́; Deus natum de morte exciuit Ieſum, Vna teſtantur flamine teſte Deo. Quod Theude facinus, Galilæi& nobile Iudæ Cautius oranti Gamaliele ſcies. b Quod contemnantur pro Chriſti nomine gaudent, Ei ſermo è uetito fortior ore fluit. b SsCHOLIA. coniunx cum coniuae. Ananias cum Sappbira uxore. Tecto precio. Alludit ad id quod Lucas Graæce habet aοιιοσαν, id eſt, deſtaudarat, quod tecte& latenter fit. 4 Cireumſcribi numina. Deum poſſe decipi. poſſt is grabatis. Poſuerunt enim infirmos ĩn lectulis&r grabatis, ut ue⸗ nientis Petri, uel umbra obumbraret aliquem illorum. Grabatum propriẽ uocamus exiguum lectum, quo meridiari ſolemus. quaſi Carabatum, quod ca pite in eo recumbamus. ad ap enim caput uocamus. Cæpha animoſe. Epytheton eſt, ubiq; enim planè cordata& animoſ petri oratio, ut non iniuria Chriſtus illi dixerit:& tu conuerſus con firma fratres tuos. Oranti Gamaliele. Septimus caſus et,& mir: prus lens,& pro tempert cauta oratio Gamalielis. nt ſermo è uetito&c. E Spiritu ſancto fluens uerſiculus. PERIOCHA CAPITIS SEXTI. F. Fi murmur Græcis muliebris nomine ſexus, Hebræis Græcæ deſpiciuntur anus. Non bene conueniunt menſis ſeruire Deoq́;, Ergo hæc ſunt certis diſtribuenda uiris. Præfulgent ſeptem ccleſti flamine pleni, Quis tribuendarum cura ſit iſta dapum. Malta ſacerdotum concedit turba piorum. Et creſcit, Petro recta docente, fides- b FEmicat an r 17 Emicat è Stephani diuinum lumine lumen, Fit reus ut falſis ipſe ſophiſmatibus. Qui ſuperum medius proce dit prole, parente, Huic uni cedunt omnia rite Deo. scHOIIA. Fit murmur Græcis Dandi caſu. ortum eſt murmur Græcorum adluer⸗ ſus Hebræos Græcorum in quim, id eſt, ut Lyranus recte uidetur euarrare, Aduenarum gentilium in ciuitate conuer ſantium, ſiue ladæorum genere, ſed qui inter Græcos nati fuerant, adeocq́; ut peregrimi deſpiciebantur& præte⸗ ribantur in accipiendis æquualibus portionibus. Vbi animaduerten da huma⸗ næ conditionis infirmitas, Nam utculiq. eſſet credentium cor unum, utcunq; recentes in doctrina Chriſti, uteunq́; Spiritum ſanctum accepiſſent, nib lo tamen ſecius ueniunt in ſuſpicionem uulgo uel ipſi Apoſtoli, quorum miula ſteria parum eſſe æqua credebantur. Præfulgent ex affectu. Præcipue propter Stephanum, de quo in fine hu⸗ lus capitis dicit Lucas, uiderunt factem eius tanquam faciem angeli. Quem= admodum mox Periocha hac: Emicat e Stephani diuinum lamine lumen. Qui ſuperum medius, ld eſt, ſuperorum, per ſoncopen, periph raſis ei Spi ritus ſancti, qui à patre er filio procedit. Et bene omittitur coniunctio, in prole parente, quo euidentior eluceſcit unitas in trinitate. Simul& Theo⸗ logica eſt Gnome, nihl enim Spiritui ſancto reſiſtit. PERIOCHA CAPITIS sePTIAMI. G. 8 Gliſcit in hoſtiles cœleſtis gratia uultus, Mendaces Stephano corripiente uiros. Dum tonat, ut primo dederit mandata parenti, Iudæis porro continuanda Deus. Effert uenturum Moſæ poſt fata Prophetam, Et quo ſit Domino Scena parata modo. ij In, quam fatidico uertit rex carmine templum, Quod uigili Solomon filius arte ſtruit Sed non artifici poſit as molimine turres, Incolit is maius quo nihil orbis habet. Hinc duriceruice ruunt, adduntq́; Prophetis, Dum ueniam moriens hoſtibusille petit. SCHOLIA. Gliſeit in hoſtiles. Vt ordo alphabeticus flueret. Gliſcit uerbum, occuy- rebat. alioquin hiduo uerſus finis ſunt præcedentis capitis, uiderunt faciem eius tanquam faciem angeli. Gliſcit pro creſcit, quaſi dicas, ꝗuo magis intu⸗ entur Stephanum lud ei, eo auguſtior uultus eius uidetur. Sic Lucretius in tertio: Iurgia gliſcunt. Dum tonat, Id eſt, ui orationis conuincit ludæos Stephanus. Primo parenti. Abrahæ, qui fuit primus parens circunciſtonis. Porro. Conſulto producit ultimam, temporis longæui productionem in⸗ nuens. Effert. venturum extollit. Moſæ poct fata. Id eſi, poſt mortem Moſæ. Et ſimul alludit ad Lucæ uer ba:Hic eſt Moſes, qui dixit filijs Iſrael, Prophetam ſuſcitabit uobis Deus ue ſter è fratribus ueſtris, fimilem mei, illum audietis. Scena parata, Id eſt, tabernaculum, quod Dominus monſtrauit M0ſi in monte. In, quam fatidlico erc. Id eſt, quam Scenam ſiue Tabernaeulum nertit in templum, per anaſtrophen, Tranſtra per& Remos, jtaliam contra, pſis ex uincula ſertis. Fatidico uertit rex carmine erc. Id eſt, Dauid rex& fatorum conſcius Propheta, qui uouit Domino domum, unde es pſalmus 131. Sed non artifici&ε. Iuxta illud eiuſdem capitis, quam domum ædifica⸗ bitis mihi dicit Dominus. Adduntq́; Prophetis. Id eſt, occidunt, quemadmodum maiores ſui prophe tas occiderant, expoſtulante ob id in Euangelio Chriſto, quem Propheta⸗ rum non occidęrunt patres ueſtri. 1 periochg — PERIOCHA CAPITIS OCTAVI. Hinc fugitur ſparſim, curato funere cæſt, Solus Apoſtolicus perſtat in urbe chorus. Sæuit adluc Saulus, Chriſtum monſtrante Philippo, Hoſpes& accepta fit Samarita fide. b Cum ſocio creſcens legatum Becleſia Cæphan Gaudet, ab ætherea Spiritus arce uenit. Eunuchus uerſat ſacrati oracula Vatis, Quærit& abſtruſi myſtica ſenſa libri. Accedis celeri docte uenerande quadrigæ, Quid mutæ tradens hoſtia ſignet ouis. Nox ſacro Aethiopem credentem tingis in amne, Diſparentſ alia, hic, ſimul ille uia. 3 SCHOLI4. Curato funere cæſt. Lapidati Stephani, quem curaueruùnt, id eft, curam funeri eius habuerunt uiri religioſi, fecerunt planctũ magnum ſuper eum. Hoſpes er accepta fit Samarita fide. Hoc eſt, Samaritani credentes phi- lippo Euangelixanti de reguo Dei, Hoſpitales ſe exhibent. Siue Simon Ma⸗ Lus qui fuit quoq́; hoſpes e peregrinus in samaria& ipſe credit. Sæpe enim in carmine Poeticò uariæ ſententiæ etiam ſtudio autoris inueniuntur. Cum ſociocreſcens ere. Creſcens Eecleſia, Apoſtoli qui erant Hieroſoly⸗ mis, cum audiſſent, quod recepiſſet Samaria uerbum Dei, miſerunt ad eos Pe trum& lohannem, hoc ei, Cæphan eum ſocio Quid mutæ tradens hoſtia ſignet ouis. Argumentum enim ſcripture quam legebat erat hoc: Tanquam ouis ad occiſtonem ductus eſt,& ſicut as⸗ nus, coram tondente ſe mutus, ſic non aperuit os ſuum. 1 Diſparent alia hic erc. Non fit colliſio in Alia eæ Hic, non quod aut Grã mat ica ratione, aut Poettea licentia de fendi nõ poßit, aut nõ qutat ac⸗ eeßioſſe aliqua impleriuerſus, ſed ut ſignificetur Philippi& Haehe ec uerſos verſos tractus repentina qiſtunctio. Cæterum eſt hic aoεο⁴ν u, ut aquils uolant, hæc ab oriente, illa ab occidente. PERIOCHA CAPITIS NONI. J. b Ibat adhuc Saulus ſpirans animosq́; minasq; Ipſe Damaſcenos depopulatus agros. E cœlo rutilans cum ſtringit falgur euntem, Et uox æthereo mitis ab axe uenit. Adſum, perſequeris quem tu, miſerator leſus, Aduerſo calces pangere calce caue. Recttus Ananiam ſeruat tibi nomine uicus, Hic iibiquæ porro ſint facienda dabit. Paret,& adflatus Chriſto, docet undiq; Chriſtum, Diſcipuli ſocium ſed metuere ſuum. Aenxas Lyddæ, Dorcas teſpirat loppe, Creſcit& hic Cæpha turba docente pium. Calces calce caue. Cacephaton. prouerbium, è Comico, XA19 G09 neos ct᷑vrpe Aααιναναν. b Afflatus Chriſto, docet undiq; Chriſtum. re υρσνρ, reditus lel re⸗— greßio. b PERIOCHA CAPITIS DECIMI. Korneli audita eſt uox,& ieiunia, quæq; 1 Dona, iubet miſeris quæ ſibi dona Deus Quæ ſimplex meditare diu, leuioraq́; cenſe, b b Quam ſumma ut poſsis inde placere Leo. Sice Sicq laborantes ſub iniquo pondere mentes, Mundat propicio numine ſola fides. Confirmant miſsi Cæphan myſteria uaſis, Vt capiat ueram gens recutita fidem. Docttina elicuit diuinum tradita flatum, Quod fieri mirum credula turba putat, Quis nam elementares prohibet credentibus undas⸗ Quos lauat afflatu Spiritus ipſe ſuo. SEHOLIA- K Sraæcum ect retentum in nomine Cornelij, bropter ordinem Alphabe- tarium, Latinis Cornelium ſcribentibus. Audita ect uox ieiunia, ⁴ꝓM.H2. Donaiubet nuſerts, A'yuxdig, rleamoſne ine enim m daßbere collas kæ, Delts ſi bi datas rependit. Qua ſimplex meditare diu&c. Ex ohtau autoris, e contra eos qui ex boc loco probatum uolunt, operibus Iuſt ficari. Aled hcsnß ſteret, cur Cor nelio Fides prædicaretur& Baptiſma? Eleemoſynas dantis ſimplicitas pla cuit Deo, non ambitioſis donator. Sens recutita, Iudaica propter circunciſtonem præputij. Quis nam elementarès. Propter ner ba quæ Petruseinſer teaß. undecimo, Ego porro quis er am, qui poßim obſiſtene Deo. Ar gumentum à maiori al minus. Si credentibus datur Spititus ſanctus, ſi Spiritu ſancto Saptis antur, gur non æque baptixantur aqua elementaris PERIOGCRH 4 car. XI. 6 Linteo demiſſo repetit caxleſtia uaſe) Cæphas, iratos pacat& axte uirosc: Abe 195 1. Condita quæ cœli Dominusnon ſotdida cenſet, gommuni nonſuntadnume erandacibo. A * 1l. 2 D Saluari ex æquo Gentes uult Conditor omnes, Tu modo ab erratis mox reſipiſce tuis. Anttochi numerus credentum augetur in urbe, Nomen& à Chriſto credula turba capit. Mutitur hinc gaudens quæſitum Barnaba Saulum, Venturamq Agabus præcinit eſſe famem. Sublſidium mittunt hinc fratres fratribus, ah quàm Longe eſt à nobis hoc pietatis opus. scHoOLIA. Autiochi in urbe, Periphraſis Antiochiæ. Mittitur quæſttum Barnaba. Barnabas legitimus erat nominatiuus, ſes uer ſus ratione,, litera omittitur,& licentioſe corripitur, à, nominis pro⸗ Ah quam, Longe eſt ànobis.&r ρέ υησν exclamatio,& 2u*εh uotum. elrPERILOCHACAE. XII Munificum Herodes Judæj; credere ſelſe, Frater Iohannis quod modo cxæſus erat. Inijcit ergo manus perdendo, hocnomine, Cæphæ, Stringunt formolos ferrea uincla pedes. Percuſſo ergo latus reſerato carcere, Cæpha, Siſtitur angelico, liber in urbe, duce. Improuiſa Rhoden ſtupefactam gaudia turbant, Reſtituit uiſus corda animosq; Petrus. Annona Tyrij, Blaſto, meliore fruuntur Perſuaſo, Herodes Sidonijsq; fauet. Declamat magno pępuli acclamantis honore, Sed non impune eſt gloria adempta Deo. 4 Sgcholia scHoOIIA. Munificum Herodes. Thraſonica locutio, conueniens arroganti regi. Credere, pro eredebat- 8 Stringunt formoſos, Apoſtolicos. Theologica meiat hora ex Eſaia pro⸗ Pheta: Quam ſpecioſt(inquit) ſunt pedes euangelixantium bona, prædican⸗= tium pacem. Percuſſo latus Cæpha, Secundum latus, Synechdoche. Annona Tyrij. Coniunge, Annona meliore, id eſt, mnoris præcij. Sed non impune eſt gloria adempta Deo, Deo, dandi caſu. PERIOCHA CAP. XIII.. ee n lh. Non nequicquam abeunt caſtæ ieiunfa mentis, Sic quæ uult fieri Spiritus ipſe docet. Vnde Paphum ueniunt Paulo proconſule, Saulus Cum ſocio, Magicos igne cremante libros, Antiochi ingreſsi Synagogam Piſida, ab ouo Diuinæ repetunt principia hiſtoriæ. Vt Deus euectum leſſæa in tempora Iadam Auxerit,& gnatum miſerit inde ſuum. Quem d8tygia excierit crucifixum deniq; morte, Inconuincibili quæ rata teſte probant. Gauden: Pagani, ſibi quos prouidentia legit, Eijcit excuſſos impia turba pedes. . ScHOLITA. Non nequicquam abeunt. Verißima Gnome. Tria fere ſunt operum exter norum exercitia, in ſacrts literis commendata, quibus Deus mſerator Domi⸗ nus,& cuius miſericordia ſuper omnia opera eius, nobis conciliatur. Oratio nes, Eleemoſynæ& leiunia. Vnde er ſupra cap. io, ad Corne lium dicitur, orationes tuæ& eleemoſonæ aſcenderunt in memoriam coram Deo, Et hic, cum ſacrificarent Domino, ieiunar entq́, dixit Spiritus ſanctus&c In Elee⸗ moſiuarum elargitione, Chriſtum accipimus boſpitem& conuiuam. Orando D miliatur caro, exardeſcit ſpiritus, ut& ad orandum ſit feruentior, ad aceipi endum hoſpitem Chriſtum, hoc eſt, ad dandum bauperib 2 ſit Parattor. zi qu id eni m a Deo uol unas imefrare ſinamus hos 4 bauperibus e«orar Pie Ereleganter,& planè rotunde dixit Magnus ille Gregorlus: nrsg Soεε νέ nAhe A TGp, — X1„ 4 8 2 1 As?-orα iSe, Ak KG.„ 2 ☛◻9 XN XSdG, KnA0o Sei EMoI v‿ /3. .1O,“, 0 ydε O?R ᷑ ONRS, AMX 2An,A. b Auoqdl nos fere totidem uerbis reddidimus: Inops me adijt, nil conſecutus at abit, Vereor tua ne Chriſte& indigens manu abeam meiĩs nil conſequutus legibus. Quod non dediſti, ne tibi ſperaueris. sed Deum immortalem, quam frigent iſta apud nos maxime, qui Euan= gelij nonune ey titulo gloriamur maxime. Vhbi ſunt ieiunia noſtrat quipoſt⸗ quam inter cætera Euangelicæ libertatis priuilegia didicmus ue ſci quibuſ⸗ libet cum gratiar um actione, Ex eſu carnium probamus fratres,& ex earum RNue uſu ſiue abſtinentia iudicamus eſſe Chriſtianos, e& ut Hæret icos condem⸗ namus contra offictum charitatis ab Apoſtolo tam diligenter nobis inculcas tæ. Nos in hac ueſcendi libertate ne uocabulum quidem ſcimus ieiunij, qui⸗ bus omnis dies eſt unus dies, adeoq́; perpetuum ſabbatum agimus, id eſi, ab edendo, bibenndo, ine briando, ingurgitando, nunquam feriamur: Vetuſtißi⸗ mum uſum pſallendi ut Papiſticum non deridemus tantum, non ſecernimus bia& erudita cantica ab impijs& mneruditis, ſed ex æquo abolemus omnia Erexplodimus, ſed ſufficiat admonuiſſt. b Saulus cum ſocio, Videlicet Barnaba. Sllepſis ect ut apud Ouidium, llis cum Lauſo de Numitore ſati. 1 Ingreßi ſonagogam piſſda Ad diffrentiamr eius quæ ad Euphratem eſt, at piſidaſit accuſatiuus patronimico. Piſis. quæ ii Phrygia eſt, de qua otr oſibro 1a. Geographigdg. n.el Kne. A5 0uο. Prouerbialis locutio. Et ita ſe habet res in hoccapite. EX cuſſos pedes. Propter ea quæ in fine huius capitis dicuntur, Et illi ex⸗ euſſô puluere pedum ſuorum in eos, uenerunt lcomum. 1 8““ Periocha Chriſtum nobis reconciliamus, quem peccando abalienauimus. Ieiunando hu — ☛ —— PERIOCHA CAp. XIIII. Omnipotens mutat ſignis& dogmate ſermo, Græcos Hebræis conciliatq; uiris. Scinditur incertum ſtudia in contraria uulgus, Inuadit ſanctos eminus ergo uiros. Vnde Lycaonias rabie inſectante per urbes, Ex utero claudi conualuere pedes. Induta humanos exclamant numinauultus, Hoſpitibusq́; uolunt ſacrificare deis- Sedat conueniens ſed ſtultam oratio plebem, Quæ mutata ſuum mox lapidat medicua. Diſcipuli acceptis rite doctoribus aucti, Gaudent recluſas Gentibus eſſe fores. scHoLli4. Leinditur incertum. Ex ſummo Poeta concinniter inſertus integer uerſt⸗ enlus. Eminus inuadit. Quia lapidabantur. Vnde Lycaonias rabie inſectante. Alluſto ad fabulam Lcaonis in lupum mutati. Recluſas. Primam productam ne mireris, propter mutam er liquidam immediate ſequentes, habemus autoritatem Virgilij, ut eo antiquioris Lucrs tij. Virg. a. Georg. Ingredior ſanætos auſus recludere fontes. PHRIOCHA CAaP. Xv. Paulus cum ſocio Solymam mittuntur ad urbem, A Moſa uetiti nomine præputiigj. His Phariſææi credentum concio coœtus, Longæuo inſurgit nixa patrocinio. f Cordati ſuperat uis oratoria Cæphæ, Bundem teſtantis Gentibus eſſe Deum. Qui patris& nati mananteme numine flatum, Corda in credentum non recutita pluit. Subijcit his dictis Iacobus carmina uatum, Et quæ non& quæ ſint facienda docet. Hine Syriæ creſcit, Cilicumq́; Eccleſia, Tarſeo Hoſpite, ſed Marcus peruenit uſq; Cyprum. sCHOLIA. Paulus cum ſocio, Videlicet Barnaba. σ△ηχρρά«is. Eundem teſtantis. Synæreſis ut in proin, Deeſt erc. Tarſeo. Vel ſynær eſin dic eſſe, uel uerſum hypermetrum, pro Paulo qui Tarſenſis fuit, per&&xνοννσαάαo i v. PERIOCHA CAP. XvVI. Quem Græco norunt natum patre, circuncidit Paulus, Apoſtolicis inſtituitq́; ſacris. Aſide ut abſtineant diſcunt à pneumate terra, Auxilium Macedo poſcit Apoſtolicum. Sic adeunt primos ubi Lydia tincta, Philippos Agnatum ſacro ponit in amne ſcelus. Veſanæ Python declamat ab ore puellæ, Seruos excelſi non procul eſſe Dei. Qai ueræ tradunt cœleſtia dona ſalutis, Sed uincit quæſtusomnia dulcis amor. Ergo ſalutiferos includunt uincula, nomen Quos mox Romanum ſoluit iniqua, pedes. Scholla. Q eee Qtzem ræco norunt erc. Id et, Timothæum, ut ſit De nominatio, qua d propinquis& finitimis rebus trabit orationem, quo poßet inle ligi res, quæ non ſuo uocabulo ſit appellata. Quarto Rhetoricorum ad Herennium. Circuncidit. Spondaicus uerſus in loco poſitus, nam res erat digna do Tua deliberaret,& quaſi contaretur Paulus, non accel eraret, ut fit a noſtris plerunq; nimis improbe. Primos Philippos&c. Quod Philippi erant prima partis Macedoniæ ci itas. Ldia tincta. Quia Purpurarum uenditrix,& ut habet Lucas, ος up‿αν. Romanum nomen&c. Romanæ ciuitatis priuilegium, hoc eſt, Audito quod Paulus Romanus eſſet. PERIOCHA cCAp. XVIl. R. *4 . ℳ Regnat Paulino uiuax in pectore Chriſtus,„ Theſſalonicenſem cum petit ipſe ſcholam. Hinc turbꝛæ ſurgunt, hoſpes direptus laſon, Arguitur læeſi qui reus imperij. Accedunt uanas cum Sila Paulus Athenas, 2, Stoicus has partes, has Epicurus agit. 3 Conueniens mouit doctos oratio ciues, Ignoti dun fit notior ara Dei. Qui uitam flatumq́; dedit, ſpiramus& illum, E cœlo cuius credimur eſſe genus. Sic uobis ueſtri quondam cecinere Poetæ, Excipit hanc Pagus Martius ergo fidem. 8C H 0 LIA. Regnat Paulino. Valde&ιανρααα. b Accedun: ——Z—0ſſſſſſͤͤͤͤͤͤ Accedunt uanis cum Sila eyc. EVMwNls, ut ſupra. Van as propter o⸗ rationem bauli, qui ſuperſtitioſos dixit eſſe Athenienſ es.. Stoicus has partes. Totus uerſiculus Auſonij eſt, huc caſu, non inepte con e clus. 4 6. 86 2 w Conueniens oratio. Mira Pauli prudent ia, qul pro temporum, locorum & perſonarum conditione, nunc Theologicè, nunc Phiſicè, nunc etiam ſats Poetice inſtituit orationem. Blartius Pagus. Dioniſius Areopagita, per se ν uesouu. PERILOCHA CAP. XVIII. Secedens Aquila bimarem ſociante Corinthum, Ingenti Chriſtum ſedulitate docet. Liber adit Gentes excuſſa ueſte prophanas, ludeæ princeps credidit atq; ſcolæ. Confirmat uiſi uox exaudita tonantis, Phthiotæ hic gentis copia larga mihi. Gallio non notæ deridet nomina Legis, Nec cæſi cura eſt unica Soſtheneos, Damnatum Cenchris radit caput, hinc Epheſinis Amiſsis Solymos uult reuidere ſuos. Spirantem inſtituunt cœleſtia dogmata Apollo, Ipſe Aquila& coniunx uberiore uia, SCHOLIA. Bimarem Cor inthum eyc. Imitatio Horatiana. Laudabunt ali claram Rhodon, ſa19 Mitilenen, Aut Epheſum bimariſue Corinthi mœnia. Excuſſc ueſte. Exeuſſo puluere pedum iuæta dominicum præceptum. 1— Phthiotæ gentis. Imitatio uerborum Chriſti, ut uidere eit in teætu. Por⸗ rò Achæi genere Phthiotæ fuerunt teſte Strabone in octauo, unde hic pro AChas aei Achius ponunteeemdndnndng. Paran 1 7 1 Damnatum Cenchris. lmitatione Virgiliana, Damnabis tu quo aott, boc eſt, obligabis. ſic hic damnatum, idl eſt, uotis obl igatum caput. Apollo&c. Accuſatiuus Græcus, pro Apollinem. PERIOCHA Tranſijt hine feruens Epheſinam Paulus ad urbem, Qux colit à ficto numina lapſa Ioue. Flaminis hic ſacri neſcitur dia poteſtas, Arce in credentes quæ uenit urania. Aures huie faciles præbebant tecta tyranni, Commotas ſignis prodigijsi nouis. b Ecce exorciſtas temerarius increpit error. Magnificum Chriſti nomen in urbe tonat. Cultricem Idoli Demetrius excitat urbem, Vox una eſt, magno Magna Diana foro. Prudentis ſedat turbas oratio ſceribæ, Et ui poſtpoſita, ius licitumq́; docet. CA P. XIX. Et ui pyſipoſita ius ec. Elegans xy r:sp, ex contrarijs uocabul gontraria ſignificantibus, lus& Vi, PERIOCHA CApP. XX. v. Vrgent commiſſi Græcis myſteria uerbi Infidas metuunt hre ubi& inſ idias. Troada conueniunt, ubi multa nocte docetur Chriſtus, perui gilem contin uatitq; di em,. Eutiche uiuifico Pauli ſi ermone reuixti, Quem ſummo lapſum, ſomnus habebat iners. E Poſt decies quintum Solymt ſolemnia feſti, Feſtinat Paulus ſacra uidere diem. Miletumq́; uocat ſeniores dogmate fratres, Dillern& uitæ de ratione ſuæ. Deducunt lachrimis Paulum in ſua fata ruentem, Cuius poſt illa copia nulla datur. 8 CH 0 LIA. Reuixti. Pro reuixiſti. Poſt illa, Imitatto Catuliiana. Nec eß bi poſt illa He ae hefes talia uerba, Et ſimul adludit ad hoc quod in fine huius capitis dicitur: Et ruentes in col⸗ lum Paull, oſculabantur eum, dolentes maxime ob ſermonem quem dixerat, qued amplius faciem eius non eſſent uiſuri. Sed fere eomnes uerſus ſunt me⸗ ræ alluſiones, ſi textus Lucæ inpiciatur. PERIG cHa CApPTTI 3 XKI; X an Xenica mox mutat Cæa Rhodon, Arfnehch, Arlinoaq; Cypron, hinc Sytiam e Tyron. Inde ſalutatum fratres Ptolomaida pergit, Cæſarea plures perſtat in urbe dies. Hoſpes habet ſeptem ecce Propheridas ipſe puellas, Paulinas Agabus uincijt ecce manus. Moſæum Solymis dehinc raſo uertice ritum Induit aſſumptis quatuor ille uiris. Turba ft in templo r2piturq;:& uapulat ergo, non inant 7 Caſo Rom nam fe ich 12 ibunus opem. en a rahäl an AII. quitin Græco Tar eus(ermone gopogam,e ic Adſpergit gent. nomina Hl bigaſam. re eNla , e* rr 1 4. cnica. Ve Kuetur crdo Alpbabe kicus, locabulum hoe Grreum at. ſumptum X ſumptum eft. X& Eræeis hoſpitium est. ey quia Paulus in hoc capi⸗ te ſubinde peregrinari traditur, ideo hoſpitia mutare dicitutr. 8 r Caæa Rhodon, Caæan candem eſſe quam Coum, ſiue Con, ſatis conſtat ex Plinio. unde& uaria eſt lectio apud Propertium: Siue togis illam fulgen kem incedere Cois. Hoc totum e Coa ueſte uolumen erit. Vid imus enim exe m plar manu ſcriptum, in quo Cæa& Cæis eſt lectum. Arſinoen, Id ect pataram. Hoſpes habet ſeptem. Emph aſis in uoce, Ecce, quæ admirationem habet, ey profecto res noua& mira, una in domo eſſe prophetantes ſeptem. Hic formatum eſt patronymicum, Prophetides, a Prophetis nominatiuo. ut apuu Perſium, Coruos Poetas& poetid s Picas. Tum& hoc uouum, Pauli mangs Ab Agabo uinciri. 111 Tarſeus. Hoc eſt, Paulus, figura ſuprdà memorata. vyε celſo Paulus hinc ore profatur, Tarſenſis fratres ſum genus ipſe Cilix. Edoctus Legem ſub Gamaliele magiſtro, Hanc inſectatus quam modo trado uiam. Teſte ſacerqotum diplomata ab ordine œpi, Chriſticolas duris tradere compedibus. Fufſu in hoc ſummo me circum ex æthere lumen, Et ſimul inſtruxit quæ factenda mihi. Ei fuſo Stephani reus ut ſim ſanguine, Gentes Vi doceam, ex illo tempore cura data eſt. Tolle ſcelus, tolle exclamant, hinc cædere dum uule Princeps, Romano flagra remiſſa uiro. — “ SHOLIA. I Zaydpuz. Altiloquum er magniloquum onak. 9&ε να‿κ T S8 interpretatur Eſi hius, ex fene in uitio e, qucms imodum illud Ca= lulliaum lu Arrium hinjidias, pro ir ſicia⸗- adate Fronunciantem: Et tum E' i »X magn Res ſperabat ſe eſſe loquutum, Cum quantum boterat iceret Hinſllli⸗ a3. cuius& meminit Quiatilianus. Verum hic neceßitas alphabetica Gra- cam dict onem uſurpauit, pro ornando Paulo, quo nemo Chriſtianæ fidei Præco extit it ſublimiox. 11 Me circum, Pro eircum me, figura ſupra memorata, ſiuecircunfulſit, per Tmeſin. Princepi, Tribunus. 4 Romano flagra remiſſa uiro. Audito enim quod Romanus eſſet, id eft, Romana ciuitate donatus, ſeu priurlegio Romanæ uobilitatis, diſceſſerunt a eo, quiillum fuerant examinaturi- 3 PERIOCHA cCAPITIS XXIII. 2. Zelo diuini fratres ſum raptus honoris. Præſentem à teneris credite ad uſq; diem. Os ea dicentis dum nanias cædere mandat, Cordato tales reddidit ore ſonos. Oparies albate, Deus te uerberet, inquit, Laturus legem lege uetante noces? Admonitus reuocat, quod dictum atrocius eſſer, Turba reſurgentum nomine magna ſubit? Inſidias Romam uiſuro tendit inanes, Execratorum turba ſceleſta uirum. Præfecio emittit Felici Claudius ilſum, Prodeſt Romanæ nobilitatis honor- „ ecRor Zelo diuini ec. Ab initio euim huius capitis Paulus quædam de ſua con uer ſatione in hans ſententiam concionaturus cœpit, niſt int er pellaſſet prin⸗ ceps ſacerdotum. 8* K“ Taturus Legem&c. Tu ſcdes iudicans me ſecundum Legem,& conti Legem iubes me percuti. Turba Verum Eſaiæ prædixit flamen ab ore, Iudaæi cæcam ſeminis eſſe uiam. ScCHOLIA. Melitæ. Primis duabus ſyllabis correptis, Inſula ei ad quam diuerti D. Paulus non ſine periculo, apud eius inſulæ ciues Catelli educantur qui Meli⸗ tæi dicuntur, quiq́; in prouerbium abierunt. Inſulani igitur quando Pauloſin gularem humani atem exhibuerunt e qui cum illo fuerunt, propterea hic qui in delicijs ſunt, Melitæi catellipro inſulanis ponuntur. Quiq́; homicida fuit, ludicio Melitenſium. Latios deniq; Puteolos. Puteoli à frequentia puteorum dicti autore Stra⸗ bone ged condonandum, quod prima hic producatur, propter tot breues, li= cet à puteo deriuata uoxſſit, quæ primam producit. Duce Cuſtore erc. Quia inſignia Caſtoris& Pollucis habuit nauis, qus gehebantur. b 1 Finis Periocharum Dodecaſticharum. PERIOCHA NOMINVM APOSTO- LICORVNM, VITAE MORTISQVE GENVS CONTINENS S1NGVLORVN. Oe ego Apoſtolico conſcripſi carmen honori, Cur non& nomen profero cuiq; ſuumt Retibusà laceris Petrus, Andreasq́; citati, Dira ſalutiferæ fata tulere crucis His adde èẽ ſancto Zebedæos germine fratres, Manſit lohannes, enſe Iacobe cadis. Alphæi ſoboles, Iudasq; Simonq́; lacobusq;, Horum hic fuſte, duos Perſica ſica ferit. Exuſtos uenit ſed Bartholomæus ad Indos, Inſignis poſita tergora nuda cute. Huic comes Amuſi Thomas ſumptaq́; bipennt, Pro firmum dubio pectore robur habens. Agnino Aethiopas Matthæus uellere texit, Pum cadit ante aram uictima pura ſuam, Nec laus Bechſæi, mihi prætereunda Philippi, Gentilis fuerat principis ille Petri. Qui bis plus uno octonis poſt tradita luſtris, Eunucho Chriſti dogmata caſta, ſenet- Matthias extra numerum dum ſorte uocatur, Vah, malè deſertos arripit ipſe locos. Orbis terrarum ſalue uenerande ſenatus, Cenſorad extremum porro future diem, Accipe obortiuum crudo de ſanguine Paulum, Conſeſſus erit hic gloria ſumma tui, ORDO ET NVMERVS PAaVLINA. KVM EPISTOLARVN QVYO ETQVOT habentux in Canone. NOam Corin thius, et hinc Galatęe Epheſusq́; Philippic Inde Coloſſæis Theſſalonica ſubit. Timothæum Titus inſequitur, Phrygiusq́; Piilemon, VlItima ad Hebræos perlege ſcripta uiros. OVO ORPDINE A DIVO PAVLO SCRIPTAE vIDEFENTVR ET E QYIBVS OcCls MISSAB. PRim Corinthiacos inſtruxit Epiſtola ciues, Miſſa Philippra pagina ab urbe duplex. Mera Komanis tranſmiſit ſcripta Corinthus, NüI Demoſthenico deteriora ſtilo. 1 Tnella⸗ Theſſalonicenſes doćę exhortantur Athenæ, Conſtanti durent fortia corda fide. Timothæum inſtituit Phrygiæ Laodicea gentis, Germanum uera quem parit ipſe fide. Iaſtituit quæ miſſa Tito eſt ex ordine cunctos, Nicopoli, Macedo quo tumet emporio. Sit cuiusq; uelit Magno eſt digniſsima Paulo, E Lacio Hebræis cartula miſſa uiris. ERoma uinctus Galathas Epheſumq́; ſalutat, Altera Timothæo litera ab urbe uenit. Inde Philippæos, deductum a principe nomen, Inde etiam ciues magne Coloſſe tuos. Inde etiam ſeruum recipit Collega Philemon, Et redit ex omni gratia grata loco. Si res inſpicias, ut ſunt, nil ſanctius extat, Nil tale humano traditur ingenio. Oris conte xtum ſi uis formare rotundi, Argumentorum uim ſeriemq́; petis, Si fas metiri eſt, hominum cæœleſtia captu, Cedet Ariſtotelis pagina doca, Deo. Hæc pueris, hæc ſunt tardæ tradenda ſenectæ, Hræc terat aſſidua uir mulierq́; manu. Vtraq; tam puro tibi dogmate tinniat auris, Dotus erit quiſquis hæc leget atq; pius. Siue ſtilum formare uelis, animoue mederi, De Pauli irriguo hæc utraq; fonte bibes. FINIS.