HISTORIA 2
GEMMAE QVAM VNIONEBNM
ROMANI, MARGARITVM CAE. TERAE NATIONES NOMINANT: AD DITA ALLEGORICA INTERPRE TATIONE;
Carmine ſcripta ad Dominum Philippum GLVES PIES CIVEM ANMPLISS. I1N OPpPpIDO MANSFELD. A ZACHA-
RIA PRAETORIO MANSFEL⸗ DENSI.
MATTH. XIII. 8.54c e 1 Baclei dp buxcvop 2 Shong rc, 36 Drt Ko Aodg Aςᷣ ναςλεαε, 36 zug v oT. Kop Kasvas ialod, EKrreSdp tSs no-νra do kixe, 490 irsazip Ruroͤp.
— RS82n=-ARA=**N
VVITEBERGAE. ANNO 4555.

HONESTO VIRO PRVDENTIA & uirtute præſtanti D. Philippo Glue⸗ ſpies, Patrono ſuo obſeruando, Zacharias Prætorius. S.
ᷓVM ſandos uates regina Samaridos oræ Pelleret è regni limite ſæua ſui. b Et fugerent aliqui diuerſa per oppida pulſi Queis eadem fati ſors adeunda fuit: Tum pius Abdias animo miſeratus egentes Doctores populi diſcipuloſq; ſimul, Innumeros ſpecubus clauſos abſcondit opacis, I Texit& innocuos coœca per antra uiros. Ipſe ſimul uictum, cum potu alimenta miniſtrans, Quam poterat miſeris perficiebat opem. Profuit hæc pietas ſtudijs communibus iſto — Tempore, grata Deo nec minus illa fuit. Sic benefactorem te Chriſti turba Philippe Atqʒ utinam longo tempore poſsit, habet- Te pia doctorum, te tangit cura ſeliolarum, Et facere afflictis quæq́; benigna ſoles. Quare multiplici tibi præmia fœnore reddet Atq; memor v filius huius erit, Siquis uel minimo ſtudiorum propter honorem Vilia frigentis pocula præbet aquæ: Præmia quiſquis erit(mea præſens numina iuro)
Offieij iuſti nomine, digna feret. Cum faueas igitur caſtis uir docte Camænis BEt tua doctrinæ pectora tangat amor: Hoc tibi Margaridos de nomine nuncupo carmen, Dogmata quo Chriſtus nomihe ſacra vocat, Jang
1 ³ ½ b
1
4 44 6+.

Nanq́; huius uerbi cum uix ſit amantior alter, Hæc poterit ſpero gemma placere tibi.
Nunc, tua quod uirtus cunctis ueneranda meretur, Nelidæ uita ſoſpite uiue dies.
Vitebergæ die S. Margaretæ. Anno 155.
EPIGRAMMA. M&yce 3 21ie; Sdp 82 O, AXA. Asys
27 C„„„.. Elop: G½.„³ι Sœαα νμνπνπισ. d K6οαseσπιασσάαα oοMα ιο 57r6 e:
„ 22 2 4
5uT TH Puα△o σ As iss y. . 52 55* 7)„v 4 2☛ 5M, ErI Tl SAl SvX„p IS. ra,
16„ 2 Wyeu ud cp Jorde SoEg Kei⸗ 1 4 dyro Jlcd aCye A6y Oup1io,
xts euou S Syeds. d.)lop rope᷑ xe.
KAMα⁵mς νέσραι⁵εsε αντmαμν Ʒxdep gyoεᷣeεε εᷣααρςνα 6 7. de 3
aSiS1&, ANop InSrop Anrayre AunGp.
.ος
Aij HISTORIA

HISTORIA MARGARITI
cum allegorica interpretatione.
MaRgaridos ſeſtiua dies labentibus aſtris Dum redit,& grata gaudia luce refert: Margaridos nobis dulci de nomine uiſum eſt Sarmina Pierijs ſcribere pauca modis. Forſitan hiſtoriam uitæq; quis acta requirat, Dionius& numeris æſtimet illud opus: Quod genus illius, quæ patria, quic; parentes, Qui mores, uitæ quod genus, atq; necis. Talia cum poſsint exemplo multa monere, Materies fateor uerſihus apta forent. Sed quia ſeu mœeſtis perierè volumina bellis, Dum toto Mauors ſæuijt orbe minax: Fabula ſeu potius ſub imagine picta putatur Pagina de forti milite quicquid habet, Scilicet inſidijs Lernæ te magne Georgi Margarin auxilijs eripuiſſe tuis: Cætera prætereo, neq́;ʒ enim paro grande poẽma, Grandia nec noſtris uiribus apta reor. Pauca mihi dum Muſa tamen de nomine dictat, Huc ades auxilio Spiritus alme tuo. NAScitur in Conchis quædam precioſa marinis Quæ pellucenti gemma colore nitet, Paruacʒ ſi liceat rebus componere magnis, Penè oculos ſimiles piſcis habere Pler. Margarin hanc proprio deſignant nomine gemmam Naturæ ſeriem qui retulere libris. Vtq;

Vtq;ʒ modum noris quo gignitur unio, lector, Tempore non magno nempe morandus eris.
OSTRRA ſfunt ſpecie ſpumante ſub æquore certa,
Queæ uiuunt ſalſis atq; teguntur aquis. Hiis natura foris uerno ſitientibus ęſtu PFhluctiſonum tacite littus adire dedit. Pulcher anhelantes nam dum per bina iugales Phryxeæ pecudis cornua Phœœebus agit, Dumq; reſoluuntur glaciali marmore fluctus, Equoraq; à Zephyris undiq; ſtrata ſilent: Mira ſitis conchas atq; inſatiabilis æſtus Naturæ occulta pro ratione tenet, Vrit& interius benè olentis uiſcera carnis, Pruritu ſemper flamma moleſta graui. Tunc illę tanto quæunt hinc inde dolori Pharmaca, pellendæ non malefida ſiti. Qualia nec Pæon, nec eis Phillyrius heros Nec medicæ monſtrat Cynthius autor opis. Qualia nec tribuunt ſalientes fontibus undæ, Nec pontus medijs educat altus aquis. Sola ſed humenti quæ pendet in atre gutta Deſtillans fumis iam reſoluta ſuis;, Incidit arenti præſens medicina palato, Oſtrea cum uehiemens urget in ore ſitis. Quem duce natura cupiant cum prendere rorem, Atq; refrigerium dulce vocare ſibi: Aequoris extremas adeunt uelociter undas Curuaq arenoſi littoris ora petunt,. A iij Hie

II.
Hic ubi parua uado pars exuperabilis udas Profluit extremi marmoris uſq; uias. Mox ſua dilatant genuino uiſcera more, Roris ut excipiant ſemina grata labris, Attolluntq; caput uerſus faſtigia cœli, Deſuper aerius labitur unde liquor. Quem ſimul ac auido præcordia ſubter hiatu Demiſlſerè, prior ſiſtitur inde ſitis. Iamq; dies aliquot cum præterierè, ſit auro Argentoue pari cruſta colore nitens. Nam conchæ feruore liquor duratur,& inde Nobilis emergit corpore cruſta nouo. Dumqʒ dies motu naturæ creuit in omnes Bt iuſtum toties obtinet aucta modum: Gemma fit, unanimi quæ Margaris ore uocatur Omnibus, ac cenſu ſtat precioſa ſuo. Impiger hanc uarias portans mercator ad oras, Conquirit quanta ſedulitate poteſt.
Sed neq; uis domitrix nec acuti lamina ferri,
Nec ferus immiſſo Mulciber igne ualet, Eximat ut gemmam concretam rore ſuperno, Hoc de theſauro tam ſibi concha cauet. Tam reuerenter habet, nullis ut mota periclis, Anxia de uita deſinat eſſe ſua. Quis uerõ digitum temerarius inſerat illi, Optati compos poſsit ut eſſe bonix Ni ſibi præmorſos populari gaudeat ungues Et qua parte ſui mancus abire uelit?
Eſt ſua

Eſt ſua cuiq;, etiam paruis antmantib us, ira, NVin dictæch modos feruida bilis agit. Ira truces oculos diſtorquet& omnia turbat Viſcera, Pugnaces armat utrinq; manus. Inde minax cornu taurus, leo robore magnus, Hiſpidus incuruo dente timendus aper. Aequoreis morſu quoq́; formidantur in undis Oſtrea, ſunt raris arma negata feris. Inſidijs igitur fœlicis ab arte repertis Ingenij, fuerit concha domanda tibi. Dum potiare bono quod ſit precioſius auro, Quodq; tibi tanti cauſa laboris erat. Margarin unde tamen gemmam dixerè priores, Cauſa peregrino ſubſit an ulla ſono? Margaris Hebræis cruſtam deſignat amaram Proprius is gemmæ ſertur ineſſe ſapor. Conuenit alterius pulchrè quoq; nominis uſiis Bargarin hanc dici quõd Theophraſtus ait. Germanam puramq; notat vox Indica cruſtam Bargaris, à cuius corpore fucus abeſt. Talis enim prorſus fit Margaris unio, ſpurcis Abſq; notis grato munda nitore manens. At nec ſola tamen laudari forma meretur, Vtilitas gemmæ non mediocris ineſt. Applicat hanc medicus cordi,& remeante calore A morbo corpus conualuiſſe uidet. Colligit amiſſas ſiquidem cor debile uires, Nargaridos forti quando iuuatur ope. 1 Hxcitat

Excitat hæc uiuam tacito ſub pectore flammam, Qua peragunt operas omnia membra ſuas. Virus& humores uitiati corporis ægros Pellit,& à morbo languida membra tegit. VI. Hoc quoq; dicendum, quoties maceratur acetq
Vnio, mollitus delicuiſſe ſolet.
eſpon⸗ Natus es ẽ pura uirgine verus homo. ns. Bargaris æterno fueras quoq; ſemper ab æuo, Arcanis habitans cum genitore modis. Eſt; tuum uerbum puriſsima gemma, quod omnes Aeternæ vitæ de ratione docet.
. 8
Nam ſine fucato pandis ſacra dogmata ſenſu, Ambigui tradunt& tua uerba nihil. Tu quoq; quem penes eſt ſacri cuſtodia uerbi,
3 Es ſimilis puræ er pie Margaridi. Matth. Teſtis erit CHRISTVS qui circumſtante Corona 13. Sublato tales edidit ore ſonos. b „ Quuæ meus in terris hominum pater agmina legit, „ Mercanti gemmas aßsimilanda reor. b
Inſtitor

— f„·„——s⸗
Omnia, continuis accumulata lucris.
Expetit hanc ſolam, quoniam confidit, ab illa
Incrementa opibus magna futura ſuis.
Hinc ſeſe reputat diteſcere rebus opimis, Et uarijs auctum creſcere poſſe bonis.
Nam ueluti fauces ſurſum de littore pandunt Oſtrea feruentis preſſa calore ſitis:
Sic gemebunda ſuis cœlos Eccleſia votis Implet,& æthereas aſpicit ægra domos.
Scilicet in ſummis hærent cum corda periclis, Seu gemit aduerſis uſa carina Notis:
Ad te confugium DEVs eſt, qui cuncta creaſti, Inq; tuis manibus pondus Atlantis habes.
Tu pia vota pater gnato mediante libenter Percipis, haud unquam ferre moratus opem.
Coelitus his igitur pluuiam roremq; benignum, Et uerbi mittis flumina larga tui.
Nam rorem pluuiamq; licet tua uerba vocare,
Cum ſic eloquio ſint ea dicta tuo.
Ros Chriſte tuus ſub ſole refrigerat æſtum,
5 S. Soluit& hyberni frigoris omne gelu,
Nempe ſinus aperit cordis, cœcoſq; meatus Expedit, ut ſemper ſit tibi Chriſte locus, Vt ſubeant pectus ſacri ſolatia uerbi, Et recreent æſtu uiſcera toſta graui, Dulcia perpetuæ ueniant ut gaudia uitæ Pectoribus, Iux& ſit noua corde nouo.
B Ros
Inſtitor ut gemmam coëmat bona uendit auarus
——
—
—
—
/
—
— Z=]éü—— 5

loh 4 Me penes eſt unum
32 3
22
Non leuis hunc ict
At uis nulla pios ſub
Ros tuus ille, Dei ſoboles, uitalia præbet Flumina, Potantur qualia ſola pijs. Non aliter quondam Samaritin& ipſe docebas Cum peteres gelidę pocula feſſius aquæ. uitæ ſcaturigo perennis, Hauſerit hinc aliquis, non ſitibundus erit. Sicubi ſed lapſus ros ille ſalutifer hæret Et ſubiecta ſuo membra liquore rigat, Nempe Dei uerbum cum concipit aure pioq; Pectore multa diu Ppræmeditatus homo: Gignitur exemplo fructus precioſus,& auro Obrizo præſtans nobilitate ſi ua, Vera fſides, ſoli Domino quæ fiſa quieſcit, Atq; tua proles cœlica uiuit ope. Vnde tot aduerſis animus luctatur obortis, Et Satanæ ſuperat fortiter omne ſcelus. Præbet enim uerbum ſolatia firma, volenti Hoſtibus inuictas conſeruiſſe manus. Qualia qui nouit, ruit haud trepidanter in ho Et dignus tanto nomine uictor abit. Haud aliter cataphractus edues, qui cominus hoſti ongreditur, quatiens ſpicula dura manu, Vndiq; cum ſeptus libratis nititur armis: Nil timet, abiecto bella pudore mouens. us, non fixo fraxinus xre, Non ſaxum, ſed uis ſola domare poteſt.
igit, nec acerba! eonum Ir regia Pluto tua,
ſtem,
Ira, quibus coliti
W Cur

Cur ita? nam uigilas pro cœtu Chriſte redempto Atq; tuas omni parte tueris oues.
Iam ueluti retinent intra ſua uiſcera gemmam Oſtrea, dum metis creſcit adaucta ſuis:
Dumq; ſi bi uigor ullus ineſt, non arma uerentur, Non Vulcane tuas exi rioſe faces,
Occultis tegitur ſed cuſtodita ſub extis Non nili præſtigijs g gemma petenda nouis:
Sic ſemel ardenti conceptum pectore uerbum Quod de diuina nos bonitate docet,
Excutitur nunquam, nunquam dimittitur inde, In laqueos niſi mens dæmonis arte cadat.
Non f acile pia turba minas horreſcit apertas, Nec gliſcens tacita ſeditione malum,
Non pela gi fluctus, non formidabile Ferrum, Materiamue tuam de Ioue nate faber.
—
a ſiue parent manante cruore tyranni,
4
—
Seu uel. hæreticis Papa nocere libris, hriſtum uicforem Eccleſia uincit, Agnoſcitq; dolos ipſa, fugitq; dolos. F Joſtidus s una tamen noltris uia reſtat, ut ipſis Incautos liceat fallere poſſe pios. Impia ſeducit cœcam perſuaſi io mentem Et mera fallaci ſomnia ficta dolo, Concipit inſidias animus cum ſimplice ſenſu, Et prompte credit, falſaq; uera putat, Fallitur hoc pacto, quamuis ſibi conſcius antẽ
Rectorum fuerit, conſilijq; boni. B ij Sic

Siquis cam cruſtam leuiter deguſtat
Sæpe tamen cruſtam
Multa ſeret
Sic bona cognitio tegitur quaſi nubibus atris, Vt cinis oppreſſo totus in igne iacet. Notitiæ ueræ dum lux in mente refulget Diuinæ& mentis ſemina pura manent: Verbum etiam ſirmo ſub corde fideliter hæret, Cum uera ſiquidem cognitione manet. Hie duce te nobis opus eſt o magne Redemptor, Qui mentes uiuo lumine Chriſte regis. i caput es noſtrum, rex noſter, ut æquore uaſto Dux aliquis conchas qui regat unus adeſt. Eſt autem uerbi diuini concio uera Margaris, Hebræo ſignificata ſono. Gratuitæ ſiquidem ueniæ bona nuncia ſolo Poſſunt è uerbo ſpe ſuperante peti. Aſt ea grata licèt miſeris lint muncia lapſis, Antẽè uenire tamen plurima dura ſolent.
Lex primum pauidas terret ceu fulmine mentes,
Ac ſiſtit uultum iudicis ante Dei. ic mihi quæ poſsit ſors hac uiolentior eſſe, Wuis fortunæ habitus triſtior eſſe queat? amaram, ei quanto læſum uulnere pectus habet. Tætereâ uitæ cum iam quis dona beatæ Percepi t merito Chriſte benigne tuo, b quamuis inuitus amara m, b trepido ferre pericla metu. et qui te profitebitur, unica ſummi Chriſte Dei ſoboles, aſpera multa feret.
Nanq;
Cogi tur ac tre
„——

Nanq; Euangelium quod patris ab arce tuliſti, Plurima geſtanda de cruce uerba facit: Qui meus eſſe cupit, properè mea ſigna ſequatur, Suſtineatqʒ crucis pondera, Chriſtus ait. Eſt etiam ſubiecta malis Eccleſia cunctis, Oppugnat dæmon dum rabioſus eam. Crimina iure ſuo comitatur, ut aſſecla, pœna. Punitur propter crimina, ſancta cohors: Ne dum forſan amat ſecuris ocia rebus Aeternæ ſpernat grande ſalutis opus, Neue creatoris ueſtigia nota relinquat, Dum miris animus fluctuat ipſe modis. Vſq; adeò Deus illud agit, ſua munera cuncti Vt norint fragili quotquot in orbe uigent. Sic in Ery thræo Domini præſentia ponto Cognita, dum perijt rex populuſq;, fuit. Sic& Lamechidæ domui Deus affuit, arca „ Diluuij medijs cum ueheretur aquis. ck Bargaris eſt Chriſtus, Patris natiua propago, A genitore Deo non aliunde ſata. b In quo unita duplex uiuit natura per æuum, Verus enim Deus eſt, eſt homo labe carens. Margaris eſt idem, uoniam ſine crimine natus „ Vulnera pro nobis ſanguinolenta tulit. 1. Inſuper& uerbi dulcis doctrina ſacrati Pigmentis uarijs atq; colore uacat,
—2
Sincera tradit myſtica dicta ſide
e— 5 1 3 4 3
. 3 *
8
ged ſincera Deus uelut eſt mens, ſic quoq; uerbum
Fucus
IIII

Fucus abeſt omnis, nec enim cœeleſtibus unquam Miſceri patitur dira uenena DEVS. Sinceros etiam creſcens Eccleſſa cultus Exhiber Omnipotens voce precante tibi. Ipſaq; ſincerum eſt corpus, populuſq; renatus, d Nec malè deformi labe notata cohors. Et quamuis aliquas habet hoc in corpore ſordes, Has tamen expurgas ſanguine Chriſte tuo. Prorſus erit tandem ſine labe Eccleſia, quando A Vltima iudicij uenerit hora tui.. Tunc non parte ſui poſtrema conditor orbis, L Sed facie tota conſpiciendus erit. V. Interea in terris uerbo reſonante docemur, 5 Cuius in effectu uis quoq; mira ſuo eſt. Reddit enim fortes miſeros, malefacta luentes, Quorum triſtitiæ nubila, corda premunt. Sordibus infectos& iam commiſſa gementes Crimina, confirmat robore magnanimo. Dulcia turbatæ renouat ſolamina menti, 4 Inq; tuis meritis fidere Chriſte iubet. VI. Molleſcit uerbum cum uafra mente cothurnos 8e Imperij cauſa fingere Papa ſolet. VII. Quòôd uerò ereſeit crebris exercita nimbis n Dlargaris, in pelago cum nigra regnat hyems: v Creſcere pectoribus fidei documenta dcern Cum mouet infeſtus mille pericla Draco.
Rebus in afflictis uirtus operoſa probatur, d Tempore ſic duro eſt ſacra probanda fides. b Tentatur

tall pre x gem dn r 14 nentt
Tentatur quiſquis pius eſt, examina proſunt 1 Omnia, tentari nos Deus ipſe ſinit.
Ipſe Deus ſeſe certanti dicit adeſſe, Flammiuomos Satanæ præuidet ille globos.
Vtqʒ; homo letales truculenti euerberet icCus
Dæmonis, ætherei numinis illud opus.
Tum ſihi præſentem bona mens agnoſcere debet
Robur dð& in lucta ſuppeditare Deum. Atq; licet madeant iuſtorum cæde tyranni Supplicijs nullum qui ſtatuerẽ modum: Cæde cruoriflua cœtus tamen ipſe rigatur. 1 Semina molleſcunt nempẽ liquore dato: Sic pia turba uelut macerata liquore reſurgit, Dum pars effuſo ſanguine parua perit. Sic recipit uitam reſoluto ẽ corpore phœnix, Cum noua format aui putridus oſſa cinis. CHRISTE creatoris natiua propago potentis, Progenies magni concelebranda Dei,B Ah iuſtam nobis iram placato parentis, Ac mittas flatus munera ſacra tui. Semina ſaluifici nos inter ſpargito uerbi, Vt diſcant homines cœlica iuſſa ſequi. Fac doceat veros ſeruata Eccleſia cultus, Teq́; Deum digna ſimplicitate colat. Vnio ſic uerẽè fuerit tuus ille repertus, Quem quæri ſtudio haud deficiente iubes. Sic tua per totum mundum ſit nota voluntas
Noſtraq; te celebrent pectora grata Deum.

EPIGRAMMA CASp. PEVCERI de Margarito, Latinè redditum.
Erea genitum uelut ex aſpergine rorem Abſorbent auidis oſtrea ſicca labris, (Oſtrea, Berberidas patrio quæ nomine uulgus Margaridas paſsim cætera turba vocat.)
Gemmaq́; ſub molli carnis radice tenellaæ E liquido naſcens fulgida rore micat: Cui color argenti nunc eſt, nunc fuluus ut auri, Piſcinos oculos penè figura refert: Maxima fit, rapidis quoties cum fulmine nimbis Tempeſtas fluctus impetuoſa quatit. b Languida ſic lachrymam ſitiens Eccleſia roris Nutritur uerbi ſemine Chriſte tui. Gignitur ex illo proles precioſa, nec obſtat Crebra per ærumnas quòd dominatur hyems, Sic rori aſsimilans uerbi myſteria Chriſtus, Margariton dulci nominat inde ſono.Y Ergo ſuæ quoties ſponſus de nomine ſponſæ Cogitat, ex illo quod doceatur habet,
FINIS,