1 2 an wan.
a ſuam V
A be n 3 4 2 crund
Dierwreeno Mznrc-
1CTERO
Ad quam
DIrINA 4PSIEANTE GXRATI4
PRAIEISIDE
1O HANNE SIGFRIDO, PHIL. ET Medic. Doct.& Profeſſore in illuſtri lulia
ordinario, protempore Facultatis Me-
dicæ Decano,
P v I I c1
reſpondebit
LEVINVS EISCHERVS, OSTEROVIL
CENSIS SAXO.
Ad XVII. Kal. Aprilu,
in audirorio maiore bor⸗ 7.
HrIMAESTApDI, 8
Ex Typographeio lacobi Lucl,
Anno clo, 12. cXl.

2. Ex Nominis notatione, quæ inſtar deſcriptionis huius
— ‧‧
* 2* 2 2 — G . S 5 2
DE ICTERO.
T'SIS I.
ue Muſtelam colore repræſentet; Latinis à Græco Icterus& Ictericia dicitur, Item MoRBVS REGIV 8, quòd, iuxta Varronem, Mulſo, quod in Regum delicijs po- tionis genus eſt; vel, vt ait Serenus: Molliter excelsa qubaſit curaudus in aula; b
Vel quòd omnibus vacua ac ſoluta curis, auriginoſi mens eſſe debeat, lectoq́;B& conclaui cultiore, ludis ac laſciuiâ vti, ipſi perutile ſit, quibus exhilaretur. A Corn. Celſo Aurigo nuncu- patur, Auri quippe colorem bilis in corpus diffuſa refert. Vo- catur etiam Arquatus, quoniam cœleſtis arcus imaginem, ſi colorem reſpicias, præ ſe ferre videtur. adfe dus eſſe poteſt, de facili eſt colligere, quæ eius ſit natura & eſſentia. Eſt enim ſymptomatum genus, quod ad ſimpli- cem corporis AHeσν ſeu ad qualitatem corporis immutatam pertinet,& oculis aſpectabile eſt. K 3. Species huius adfectus duæ præcipuæ ſunt, non ſolum cauſis& ſignis, ſed coloribus etiam differentes, Icterus ſo. fla- uus ſeu citrinus,& niger. Et ad hæc duo q. ſumma genera, cæteræ colorum varietates mixturæq́;, ſiue„rad ſint, ſiue as-
2 inrau,

poflunt.
. jnras, quarum Galenus alijq́; meminerunt, commodè referri
4. qterus flauus, eſt fœdus& odioſus color ad vniuer-
ſam corporis cutim effuſus, productus ex effuſione bilioſi hu-
moris excrementicij.
8
3. Etſi autem mutatio coloris in corpore plures ob cau-
ſas contingit: tamen hic de ea ſoluùm agitur, quæ vitio fit aut
Epatis, aut veſiculæ fellis, aut lienis, aut habitus totius corpo-
ris.
6. Color autem ille, tam à flaua quàm atra bile proueni- ens, in ſummam cutim, non vno, ſed multis modis, varijsq́ue de cauſis diffunditur; Cutim itaq;, quam Icterus occupat, pro
Subiecto habere videtur. b Cauſarum cognitio, cum plurimum ad iugulandum morbum faciat(perſiſtentibus enim illis, adfectus manet, nec
Fern. 1. m. 7. M. 4* 7
penitus euelli poteſt) non abs re facturos nos arbitramur, ſi illas paullò altiore mentis ſupercilio quæramus. Eæ autem du- plices ſunt, aliæ Externæ, aliæ Internæ. b 8. Cauſæ 2εοσν παασησησν⁵εσά variæ numerantur in lctero, veluti ſunt: Defectus vel exc eſſus in ſex non naturalibus, La- bores& exercitia nimia tempore æſtus nimij, quæ alias cor- pus laſſum& ineptum reddunt, cum omne nimium ſit natu- ræ inimicum, vſus frequens ciborum dulcium, pinguium& calidorum, quibus Epar dein obſtruitur, quò minus materi- am, vti par erat, poſſit bili admittere, vnde inflammatur, in- flammato Epate, ſanguis corrumpitur, qui in flauum muta- tur colorem, quo cutis tota ſuffunditur. Huc accedit virulen- tarum beſtiarum, vti viperæ, demorſus, aut epotum non ad- eò validum venenum, nec per aluum redditum, quorum vi ſanguis omnis priſtinâ priuatur puritate,& in citrinum& bi- lioſum corrumpitur humorem, qui omnia peruadens, cutim
inficit atq; labefactat.
9. Inter-
. 8 4
ontit Ijceps
iit irt
cuodit Cläqud
wodtt
jntamg d. alidad nbüen bintel malme h. auxcuat kcotis, keinde V nadtric h tram ſt cont riaari z. tuom,

Sbeni. ac
8*r Ue itiotam A urciuenn 4 d Enabilepouen ni Sods zaipu
Poccupa 1
ſbit Andingatnäm 8 Hausmanet,ne icdn Fabitanur,ſ loqer ras Peanend- ternr..
rie mu mrnurigſde, nralbosla. aest irwerasct.
finſcxne a
am on umnänan dorm d t vpndüu dlnint a Pmmumrte
8
ear, Rucavom mur
fmdirur. aucceditile
3 tnſs drporumnme
auume tt 1m, qpom
rpoitane i citinomlit vond en Wuder 9 N
9. Internam& Continentem cauſam Galenus duplicem
eplures Cden. b
dincre,ſt S3 Kammatlhd
conſtituit: quando natura flauam bilem(cum nimia eſt, vt de- inceps enumerabitur) per vniuerſum corpus ad cutim effun- dit, irritata facultate partium, copia aut qualirate materiæ, quod interdum fit in morborum iudicationibs, iecore haud- quaquam malè adfecto. Altera cum iecur malè adficitur, id
quod tritariam euenire ſolet, dum nimirum vel ſcirrhòo, vel
inflammatione, vel obſtructione laborat.
10. Nimiam bilts copiam gignit, aut Intemperies iecoris calida& ſicca, aus eius feruens inflammatio, cuius vi, ſanguis in bilem tranſmutatus, per totum defertur corpus; aliquando ab intemperie calida ſolidarum partium, alimentum in bilem tranſmutantium. 8
II. Deinde in generatione Icteri, bilis, vti decebat, non euacuatur, aut à ſanguine ſegregatur, quod primum fit vitio jecoris, bilem à ſanguine non ſegregantis,& à ſe pellentis; deinde ob imbecillitatem ſiue expultricis in Epate, ſiue at- tractricis in veſicula fellis, ex intemperie frigida. 12. Accidit quoq;, quando veſicula fellis aà copia materiæ vltra naturæ modum& legem diſtenta, ita tandem languet, vt contentam bilem excernere nequeat; quod& in veſica vrinaria aliquando vſu venire ſolet. 13. Præterea ſeparationem illam prohibet Anguſtia mea- tuum, per quos bilis in Epate expurgari ſolet. Nam ex ductu
teſtino duodeno ſurſum producto, medio eius inter rectum inteſtinum& veſiculæ ceruicem, duo meatus enaſcuntur, dex-
ter& ſiniſter, qui ſurſum adſcendentes, vtrinq; propè veſicu-
læ ceruicem in Epar implantantur, in eoq́; inter venæ Portæ & Cauæ ramos variè diſtribuuntur, per hos duos meatus bi- lis à maſla ſanguinea in Epate ſegregata, defluit deorſum in Cholidochum dictum meatum, ex quo, conſiderato& ob-
3 ſeruato

——
8——————
3 G 4 ½⅜⅜...é.é.é.éGG——-- 4 8
ſeruato vero& naturali veſiculæ ſitu, partim fuit in veſicam,
partim in duodenum illabitur. Bilem enim ex folliculo ſpon- te non effuere, demonſtrant membranæ ſeu valuulæ, in caui- tate veſiculæ ad ceruicem,& in ipſo meatu infra ceruicem
poſitæ, quæ cum omnes foris intrò ſpectent, non tantum ef-
fluxum ſeu regreſſum prohibent, ſed etiam meatum adeò an-
uſtum reddunt, vt vix ſtylus ſatis tenuis, ad veſiculam pro- pelli poſſit; imò nec ventus in eam immitti poteſt, ſi parte in- feriori Cholidochus infletur. Quas ob cauſas non ſponte, ſed ægrè,& non niſi preſsà veſiculà ex cauitate eius bilis profuit;
at per parentes dictos meatus ex Epate fertur ad inteſtinum.
Hæc ita eſſe non tantum monuit Veſalius, lib. 5. c. 8. Et C. Bauhinus lib. 1. c. 45, adnotauit: verumetiam inſpectio& ex- perientia Anatomica ſæpius nos edocuit. 14. Oritur autem illa meatuum anguſtia, vel ab illorum, aut Epatis, aut folliculi fellis obſtructionem, ſiue ea fiat ab humore craſſo lentoq́;, ſiue à Calculis, quos ſæpè figura, ma- gnitudine, colore differentes magno numero,& in veſicula fellis,& ſcirrhoſo Epate inuenimus& conſpeximus: vel ob partium carundem, aut vicinarum quoq; inflammationem aut ſcirrhum: vel deniq; ob meatuum aut adſtrictionem a fri- gidis& ſiccis, aut compreſſionem vicinarum partium, tumo- re aliquo præter naturam adfectarum.
15. Auicenna& Aretæus teſtantur, oriri aliquando ldte-
rum vitio inteſtinorum, præſertim Coli, quando plurima bi- lis, eaq́; craſſior in eo coaceruatur, vnde Colicus dolor,& poſt
hunc, regurgitante parte quadam humoris ad Epar& venas,
Icterus. Aliquando Icterus dolorem Colicũ antecedit, quan- do obſtructo meatu bilis, qui ad inteſtina tendit, materia craſſa, pituitoſa in inteſtinis retinetur..
16. DeniqP fit Icterus in febribus, qui propterea Criticus appellatur, ſignificat enim, naturam bilem P amsſtauame 8 2rPehlac MLat aatrarm Onen. cf⸗
a.
Kfebi a lli
.
auncpo
clot el iinpto 38 rhunde efubo, rorem epelle
alliene pii
olkasir ciamſc Umchol terdum y
agere morem
10.
atexr lnigore
um, g Näcu ſatur, dalore acal iuelci onſ dutee
—

nü eliculmn amin ec gpandit.
dea onſpone du 1 12 dild 5 b dunt rd intelinm
3 d. c.. RC. i lpetioka.
1
ddcut. b mngl il b ilerm, dirnein m llxrafitah olö,9h eeſguta,m. mLinvelal
u nk0 d sdoleet
————— —— —. — *
de febris fuit procreata, ad cutim iudicatoriè protrudilſſe, de quo Hipp. 4. Aph. 6².& 64.
17. De natura Ieteri flaui hactenus ſat dictum; agendum nunc porrò de Ictero nigro, qui Niger aut ſubliuidus corporis color eſt, ab effuſione Melancholici humoris in ſummam cu- tim procedens. 1. 2 18. Cauſam huius Icteri inueſtigaturis, ipſa definitio ſatis abundè declarat, quod nimirum ſit Humoris Melancholici
effuſio, quæ fit, quando iecoris facultas& i²σeυννοε‿ναα hu- morem Melancholicum à ſanguine ſegregare,& ad lienem
expellere nequit, obſtructis vid. vijs vel meatibus ab Epate ad lienem tendentibus. Huc accedit, debilitas expultricis E- patis,& attractricis lienis facultatis ob intemperiem, quæ fa- cultas impeditur non ſolum propter obſtructionem, verum- etiam ſcirrhum, aliumue tumorem. Quinetiam humor Me-
lancholicus, naturàâ, copiâ aut qualitate humoris irritatus, in-
terdum in corporis habitum pellitur.
19. Cauſa etiam extra accedens, hoc malum procreare& augere poteſt, veluti, nimius vſus ciborum, qui facilè in hu- morem Melancholicum conuertuntur.
20. Et paucis multa comprehendendo, cauſari poteſt, aut ex nimio calore totius corporis ſanguinem adurente, aut frigore nimio eundem denigrante& conſolidante. a1. Tranſeundum nunc conſequenter ad Signa Ictero-
rum, quorum generalia hæc ſunt: Coloris corporis mutatio, Difficultas motus,& Pigritia, quam pruritus corporis comi-
tatur, Venæ ſub lingua replentur, Album oculorum, malæq;:
pallorem velliuorem oſteudunt, Nam, iuxta Fern. Si Icteri 2de ſgnair iacta ſunt rudimenta, primò facies flaueſcit, ſi arquati nigri,
liueſcit; quæcunque enim in corporis molem effunduntur, conſpectius& dilucidius in facie, quàm in reliqua corporis cute effloreſcunt. b
A4 22, In

22. In Idericis Epar durum fieri, malum eſt. 6. Aph. 42.
2
tutum. b
Fit enim ex apoſtemate, quod in membro principali minime
23. Videndum propterea, num ſentiatur grauitas, tenſio
dolorque in dextro hypochondrio, quæ omnia ſj abſunt,& hypochondria ſunt mollia& æqualia, incolume iecur eſſe iu- dicabis, verùm in corpus effuſam bilem, quæ per cutim ali- quantò craſſiorem nequeat exhalare. 3
24. Quod ſi, vt Hipp. in prænot. monet, candida ſit reie-
Auere denoteeatꝗ. 25. Particulatim in Ictero flauo, Vrinæ flauæ, croceæ, tur- batæ ſunt, coloris flos perit&c.
26. In nigro lctero dignoſcuntur cauſæ etiam vt in citri- noexexcrementis, vrina magis ſeſe ad nigrorem conueriit,
ctio in Ictero, nullam aut valdè paucam bilem ad inteſtina
aut aliquando eſt ſubliuida. Grauitas ſiniſtri hypochondrij,
ex obſtructione& duricie lienis. Mœrores ægroti, timor, an- ietas, quæ nullam habent manifeſtam cauſam, hic ſentiun- tur; Infeſtatur æger mulris imaginationibus, Mordacitas cir- ca ventrem oritur, auerſatur cibos,&c. 27. KRKeſtat poſtremò, vt ad adfectus huius curationem venientes, de ed aliquid dicamus, cuius ſcopus hic præcipuus eſto, vt bilis ſuperflua euacuerur, venæ& meatus, per quos deducarur, aperiantur,& facultates expultrices& reliquæ debiles quodammodo redditæ, confortentur, ac ſi quæ no- cuæ cauſæ ſint, commodè aufferantur; Quæ omnia tribus hi-
ſce, quibus vtuntur Medici ‚ perficiuntur& abſoluuntur in-
ſtrumentis, Diætà vid. Chirurgia, Pharmacia. 28. Ae primum quidem Diaæta ſeu commoda victus ra- tio(quamuis diæta etiam cæteras res non naturales includat)
in morbis haudquaquam eſt negligenda, hac ipſa enim, Ga-
lenus 3. de L. adfect. c. 7. multos ſe in initio curaſle adſerit.
29. AFr,
.
194
petatu
ml, n
tuume nmga centia
1 echibe tumul rsinde bent,y . fant in umen, 3. releder 4 arept idasn 5. (am 6 trilice
adärm todiſc
ecidi
dicam 1—. V 7.
zione ddinn

N e 3 enren n b
nnan Smain l.
ſer dr cn conbeni,
unacn maiͤniß
l tmosa.
kum cul toonidus, Maci Kc. 1 8* umieren Cdd dc te prxcipuls Nene Kr 285 ſerGld ikuss epi n s&mälcw wcocföntent cClqbem. unaar; L a dittdu
xs üunur luumu i
Dume Hau ſeu c e beiun
uSdont AS jaclai)
erin, Seau 37 adlen
19, 4 4
29. Aer, in quo verſantur lcterici, ſit purus, lucidus, tem-
peratus, omniq́B ratione gratus, quo exhilaretur eorum ani- mus, non contriſtetur. 30. Cibi ſint ueεi ⁵ρ uns, exigui excrememi, fla⸗
tuum expertes, cuiuſmodi ſunt, Carnes Phaſianorum, pullo- rum gallinaceorum, perdicum, auicularum, oua ſorbilia re-
centia&c. Contrarij ds᷑ᷣην vitentur.
31. Potus regius, Regio morbo vexatis conuenit, ideoq́;
exhibeatur, ſi haberi poreſt. Perhibent enim Mulſo regio po-
tu multos fuiſſe curatos. Sic namq; AEgineta ait: Qui ieco-
ris inſammationi arquatum acceptum ferunt, Mulſum bi- bent, vel decoctum tenuis Ariſtolochiæ, vel hyperici.
32. ENxercitia moderata cibos præcedant, maximè verò fiant in amcœenis& gratis locis, præſertim in Ictero nigro, ita tamen, ne corpus laſſum, ſed floridum reddarur.
33. Somnus maximè conueniens erit nocturnus, vbi cibi reſederint in fundo ventriculi, vigiliæ non adeo proſunt. 34. ENxcretiones ſoliræ tempore conſueto habeantur:; vſi-
tatæ proinde hæmorrhoides incitandæ,& menſes in mulie- ribus mouendi, vt tamen corpus leuetur non infirmetur. 35. Curis omnibus fir vacuus animus, quinimò ad læti- ciam& tranquillitatem componendus; Adfectus ab omni triſti cogitatione auertendi. 36. Icterum per Criſim factum medicina non indigere adfirmat Aegin: vt quod Balneis& moderata frictione lͤbi- tò diſcutiatur. Præterea facilem eius Icteri, qui citra febrim accidit, eſſe curationem, per cibos& potus extenuantes, me- dicamentaq́; bilem educentia, teſtatur Gal 5. de malè adf. L. c. vlt. 37. Facilior quoque eſt Icteri flaui curatio, ſiab obſtru- ctione veſiculæ fellis ortus fuerit; quoniam meatus in hoc ad inteſtina ſunt propiores& laxiores. Vbi verò oblrni A 5 Mla

— 2 6““
illa a calculis fuerit orta, difürulter. curationem adcittit. 38. Periculoßor verò Icterus eſt, qui ab Epatis inſamma.
tione, Eiypelute, aut Scirrho, materia putrida& venenata ortum habet.
39. Si obſitructio quædami in veſic ica fellis eiuſq; meatibus 2dlt, illa prius eſt ſoſuenda, Lenitiuo aliquo, aut etiam Cly-
ſtere præmiſſo, poſtea, ſiplethora adſit, ægerq́;&iε᷑ο Twa- ue conſtitutus, Baſilica, aur venæ cextremæ manus S aperiri pollunr,& ſanguis pro ratione educiä.
40. Ad Pharmaceurica auxilia pertinent primum leni⸗
entia 8 præparantia. Vbi hoc non negligendum, quod non
ſit vtendum fortiori purgatione, obſtructo Epate inſigniter, niſi prius via facta ſit aperientibus& detergentibus. Ideoq; memores oraculi Hippocratict z. Aph. 10. nos eſſe oportet, vbi fuxdet, vt, ſi quis corpora purgare voluerit, fluida prius faciatz Materiã quippe non digeſtâ, vijsq; non apertis, pec- cantes humores difficulter educuntur.
41.„Sunt; qui in hoe caſu vehementer commendant,
Chel idonigm maius, Fragariam cum radicibus, Eupatori-
um, Cichgrium, Abſynth. Pont. Fumariam„Alkakengi, A- grimon, Sem. fœnicuſi, Aniſi, Dauci, dlaloe. Alharaetale lonum, Rad. Cichor. Glycirrh. raſæ, petroſel. fœnniculi, Aſpa- ragi&c. quæ omnia in aq. Cichorij, Fragariæ& vino Rhena- no decocta, exhibentur cum Syr. 4 Byzantij s, duabus aut quinq; rad. Endiuia, aceroſa, Limon. Eupatorio.
4². Pramiſſis hiſce,& præparatis iam humoribus, cum
non é riuulis, ſed fonte ipſo exhaurienda ſit mali ſcaturigo,
ad purgantia tranſeundum, quæ per interualla etiam repe- tenda& acuenda„cum Icterus eſt ſolutu difficilis& contu-
maX.
43. Laudarur hoc in caſa Rheubarbarum, ſicnim hoc in principio cum aq. Endiu. recipiatur, non mediocriter pellit
lcterum. 44. Cot-
tu lot, coom torlm, Confe ſant.
6 cun T
deRhal 46. uules, 1 cuatio⸗ 7. Weah Sann. E qlote, 44 lar capr 9 Kec. 49.
lat eil lhde!
oskba
0e nbobſt
liciulte

n ca d t. Furariin dd Mn. nr peud.cubägd. Nori kng 1s 1 Snr e hſg ia dudöt
* d guna Ju
mnus zhi
* 1* — 4
ag Me-
8
„Lnoa.Pupi Ic.
enan uc 1n dibb G
endi t Klcrtuig on fel lnre I r etuam i
duu föR
a
2
ruch
Aio Ne
44. Corroboranria& intemperiem relictam emendan- tia ſunt, conſeru. Roſ. Viol. Borrag. Bugloſſæ, Cichorij, De- coctum Guaiaci cum Oxymelite, Syr. de limonibus, Grana- torum, de Cichorio, de Byzantijs, de fumaria, Capillis Ven. Confect. diarrh. Abb. Dialaccæ, Diacurcumæ, Diatrion- ſant.
45. Commenqdatur quoque præ reliquis Mithridatium
cum Theriaca, præſertim in materia venenoſa; Item Troch. de Rhabarb. Eupator. cum aq. decoctionis cicerum.
46. Vomitiones etiam, iuxta Auicennam, non erunt in- utiles, imprimis ſi venenum adſit, vt fiat eius reuulſio,& eua-
cuatio ab hypochondrijs,& partibus nobilioribus.
47. Cholagoga præterea Chymiatrorum Spagyrica- xeela præparata, poſſunt exhiberi, vti ſunt: Extract. Rhab. Senn. Eſulæ&c. cum ſero lactis, vel alio conuenienti li- quore. b b 8
48. Magnum quoq; vſum habet ſerum caprinum. Item, lac capræ enutritæ apio, petroſelino, fœnic. Eupat. aſpara- go,&c.
49. A proprietate conducunt vermes terreſtres vino ab- luti, exſiccati& triti, ac cum Melicrato ſumpti, teſte Galeno lib. de Theriaca ad Piſon. Aëtius coctos,& cum Myrrha tri-
tos fabæ magnitudine exhibet ex paſſo vel vino mulſo.
50. Curatio denique Icteri nigri in ijſdem, in quibus lie- nis obſtructionis, eiusq́; duricici curatio, confiſtit. Quare ne hic iuſto longiores ſimus, de ijs Practici conſulantur.
FI N I K