I1N 9 ES.
Disrra rro Mapr2
EXCRE MENTIS In iluſtr Auonie A0 Tulia,
1 4
1 1l PRAESIDE 3 uni in
DN. GOTHOFREDO VvOd⸗ lu R b LERO, Medic. Doct.
Dublico examinandam propono
HENRIC VS PASCHASIVS
LvßEc. O.
In auior maiori Die Galeni.
Excudebat Iacobus Lucius, Anno
— 1—
Ilo Io ccxXII.

——— ooooooͤoͤͤ
——
—— õõ·
— v“
““
Seeeeeie, SSieheee eeee S eee eeeee

gredimur de excrementis& reb. ſordidus licer vi- N 3 deri poſat ſpeculatio, medicorum interim dignita-
8
i nulo modo abest: Ad hæc enim ex quadam ſubli- O mnirate doſcendunt naturæ miniſtri, i bominum calamitatib.& cruciatib. ſwbueniant. Quia enim
in Antonini vita.
8—
NXcrementum autem cum nou vno modo dicatur, os pe rexcre- — mentum iutelligimus non rantum materiam illam, 7 ud Peεν vl- reriorem digeſtionem non poreſt tranſmurari in ſabſtantiam nutrilt,
& evera corpus expellitur(comprebendit cnim ſolu mmodo excre. menta naturalia) ſed res etiam p. n. contentas, hiue quæ motbicaꝛ a* Sofitiones conſequuntur, t ſunt, calcult, lambrici&e. Hinc éx so
2 Fernc.
8
—

——
45———
“ 4— 3 4—— B e ene Heasteie aket n 3 2— — 8 4 1.— 8 “ hqhqNäähͤͤmõõé.—— Sratreenne Ae—“—— —. 4 — 8 e 1——
— v ,“ 3“*— ..——* 4.—— A—— 8 8 A— 8* 3— 4———,—.—
Eernelio exerementum aliud naturale, aliud non narurale. Natu-
rale eit quod in corpore oprimè ſano naturæ legib. prouenit& ſunt
erium concoctionum aberrduaſg. Ex bu‿alia ſunt vtilia, quæ vſum
aliquem praæſtaut aui In corporè aur concoctionis primæ vr pi. muira, ſecundæ vrra bulis& ſerum, tertia aut intra corpus u¹
ſerutum adeps ſemen, ſanguls menſtruus, lac. aut extra corpus, un
orines, vngues. Inutilia aut ſun: ſpirituiroſa, au: fluida vrſan. guis bamorr hoidalus, ſudor, Vrina, mucus narium, lacbr mæ, ſordes aurium,& cutui, aur ſolidum vt ſtercus. Non naturalia excre- menta ſunt, quæ citra naturæ præſcriptumd cauſis x n. gigui ſolenr. Bt ſunt aut animata vt lumbrici, aracunculi, crinones, aut inani- mata quæ aui ſpirituoſa, vt flatus, aue fluida, vr bumores degene- rantes omnes, pus, aut ſolida, vr ralculus. Hac de excremenibi is genere ſint atctande quibus ordine in ſpeci—.
TNESIS I. ltuita eſt excrementum naturale primæ cotlu- nis in ventriculo& inteſtinis redundans, ex ci- 1 bis pituitoſis genitum, Varios vſus in corpoye⸗ pumano præſtans.
Immerirò hæc pituita à quibuſdam præternaturalis dicitur, quod nullumcertum habeat receptaculom, hoc enim habere non debebat, propter vſum, quers partib. quibuſdam commodat; ne- ceſſarium: Iuſta enim eius copia in inteſtinis& ventriculo requiri-
tur, qua partes internæ illiniantur: Quemadmodum enim exceſſus eius lienteriam, ſic defectus accede ntib. humoribus erodentib. Arſentericas exulce: ationes producit. Inteſtina itaq: pituita hac, veluri lorica glutinoſa inducta, minus ſentiunt acredinem eorum quæ tranſeunt. Ortum autem habet teſtante Galeno lib. de atra lil cap:. Ex pituitoſis craſsis ac tenacib. edulijs, ex quib. fit excremel- tum in prima concoctione, quemadmodum bilis flaua in ſecunda & proinde corpori alendo inutilis. Pituita autem illa tenuis quꝝ
aquæ modo deſtillat de cerebro ex naribus minus proprie bitu

—
nominatur, ſed à Gal. lib.. de facult. natural. cap. vlt. potius Otri& udoka mucus, aut uouν⁵ deſtillatio ſolet appellari,& eſt proprium excrementum cerebri, ex cuius nutritione tanquam inutile relictũ eſt, quod ex ventrieulis cerebri vbi congeſtum eſt, per palatum& nares tan quam naturales vias excipitur. Quæritur hoc loco, An humor hic pituitoſus Necotianâ è cerebro elicitus, poſsit mutari in ſanguinem? Affirmatiuam tenent Manardus medicus Hiſpalenſis lib. 12. epiſt.1. Donatus Antonius ab Altomari tractatu de coctione. Cluſius iu hiſtoria medicament. e;x nouo orbe delator. Vbeck autidor. pec. lib. i. Hor- ſtius&c. Quod nempe pilulæ iſtæ ex Tobaco(ur Hiiſpani vocaut) fa- mi reſiſtant, quatenus humores pituitoſos eliciunt, eoſdemq́; ad ventriculum tranſmittunt, inde porro ad epar& venas. Negati- 4 ar. netiges uam tenent. Mercat. lib. ¹. part. 3. claſſ- 3. articul. 1. quæſt. 72. Sennert. in hncdcun* wneuuün eractat. de coctione& crudit. bumor. Si enim reliqui excrementitij, vt menſaeeae vtraq; bilis(t Menardis habet l. alleg, ſalſum phlegma& ichores ita 111 concoqui non poſsint, vt in ſubſtantiam membrorum vertantur, Laran 1 non opus eſt vt huĩc pituitæ, quæ& ipſa excrementitius humor eſt, b hic aliquam prærogatiuamtribuamus. Quod enim ſemel in excre- de eumn n nh mentum corporis degenerauit, iterum alimentum fieri non poteſt. 2 1 In quauis enim coctione(inquit Mercat.) id ſeparauit natura quod nulla lege poſtea beneficium poteſt ab ipſa capeſſere. Hæc enim naturæ lex eſt,& conditio, quod vel in vna coctione præparet, terius præſtitura perfectionem in reiiqua, vel omnino, quod inuti- le eſt, ſeparet& reijciat.
3
2. D¶Bilis eſt excrementum naturale chymi quod in ſecun- da concoctione ad ꝗſtin relegatur. b
Vills hic cum ad corpus nutriendum prorſus non ſit idoneum, certum habet receptaculum, ne ſpiritum in venis contentum inqui- naret,& omnia ſua acrimonia rodens, membranasq́; lacerans, vl- ceris ſenſum continuo exeitaret. Laur. lib. S. capzo. Licet autem hic humor ad nutriendum penitus ſit ineptus, interim tamen ſua non deſtituitur vtilitate, dum ex veſicula ſua per ductus in inteſtina la- batur, tum vt ea ad excrementorum deiectionem ſtimulet, vnde fuluo colore infecta apparent, tum vt pituitam mucoſam, ſi fuerit ſuperflua in inteſtinis, detergat, ne immodicè aucta grauiſsima in-
A 3 ducat

6eeee 3 8 4e—— 9 “—£———— ͤͤääõõõõõõ...Gé
—— ͤͤ ⸗——
„ — 8——— ——— 9 4 b2 — 1—————“ 2 —— 8— 1——— —— 4 3 n f— 5— ..—— 8. 5.——— 23——————— .—. 3 4—— 8—— 6 2 1e eMn e ee 8 8 b 3 3 ——— ee 2
1— 4 4 3
Zaaat incommoda Feruel- ſib S. phyl. capes. tuͦm etiam ut ipſas fecei
auſtar ſalis aſpergat, ne magis putreſcant. Queri hie ſolet, An veſica bile hac nutriatur cum ipſam ad ſe trahat, nihil autem trahat, niſi propter nutritionem? Sedreondem: veſicam bilemtrahere non vt ab ea nutriatur, ſed vt offieclum comune toti præſtet. Trahit in- ꝗquit Valleſius& Laur. vt magnes ferrum& ſäccinum paleas quib. ta. men non nutriuntur. paracelſus 1b. 2. de tartaro, tract. i. Fel, dicit, eſſe membrum fixum, nec abundat in corpore, nec in aliud mem- brum vadit, vnde nec cauſa morbi eſſe poteſt, tum etiamn nuttiri poſſe affirmat. Poſtea adait: fel non eſſe purgandum ſi noceat, qua- tuor enim eſſe membra à quibus nihil debemus adimere, cor, fel’, cerebrum& pulmonem, ueq; his medicinam adhibe deberi, per ſeſe namq; purgari, ſi quid ſu perfluum fuerit. I5 libro de icteritio mor- ho ſcribit: bile non colorari hominem, ob craſsitiem enim ſtoma- ckum Kinteſtina non tranſgredi, nec ab vllo vlterius propelli. Quæ ſectatoribus ipſius defendenda relinquimus. b
3. Atra hilis eſt excrementum naturale chymi, quod in principio ſecundæ coctionis mediante liene ſeparatur,& per penam bæmorrboidalem per anum, ac emulgentes arterias
per yrinam expellitur. Humor enim hic ſi cum ſanguine miſceretur, ſanguinem totum conſpurcaret, vnde tetra ad cor& cerebrum efferreretut anathy- mialſis, vnde animal deſperatione, mœrore& metu velut exanima- ret. Laur. lib. S. cap. 20. G 21. De officina huius humoris autores non conueniunt. Fernel. li b. 6. pbyſ. cap 9. ſuperuacaneam melancholiam lienem, ſanguinem expurgando, à iecore ad ſe prollce re& in ſe te⸗ condere ait, hunc ex Galeni ſententia. 2. de locis affe Ctis capj. ſecutus eſt, Laur. lib. 6. cap. 25. Verum ita ſtatuendo nobiliſsimam aupid ad- lienis euertera cupiunt, quod aliter ſtructura ſubſtantiæ lienis& vaſorum non obſcurè innuit. D. Harſt. in tratt. de Scorb. th. g. Nos ta- ꝗue cum Platero lib. 2. tabul. anat. Baub. 1.2. th. anat. cap. 43. 4 4. Suingen
in pbyſ. medic. Senuert. art. med. lib.. 6,9. Horſt. exc. nobil.6.. 6. ſtatul- 1 icis iam alte-
mus: lienem craſsiorem partem chyliin venis meſara
rati& ſanguinis aliquam diſpoſitionem iam adepti ex melaraica- rum trunco, antequam chylùs ad epar feratur, ingenita lacude⸗ 3 3 8 8& 2 2 por-
—y——

ad portæ ramum ſplenicum ad ſe aflicere,& excipere, atq́; inde ſanguinem ſui generis elaborare,& ex hac coctione, quæ fit in lie- ne prodire excrementitiam melancholiam,& non ſimpliciter ſo- lum propter excrementum hoc lienem eſſe conditum, ſed inſuper quoq; vim quandam habere alμτeuuled. vide Baub. d.l. Si enim excrementi ſaltem gratia conditus eſſet lien, capacitate, prædi- tus eſſe deberet ad excipiendum humorem tam craſſum idoneum, vt in reliquis excrementorum receptaculis. Et cum pauciſsimum ſit excrementum melancholicum,& bilioſo Iongè paucius, t docer Gal. j. de vſu part. cap. 9. quorſum opus fuerat, tam amplum& veſicu- la fellis longè maius receptaculum? Excrementum autem hoc par- tim per venam hæmorrhoidalem(qauæ per coli extrema& recti in- teſtini longitudinem ad anum vſq; prorepit) partim per arterias ſplenicas, à quib.& renes excremẽétitia materia deriuari poteſt per arterias emulgentes, vnde non raro in lienis affectib. vrinæ nigræ minguntur. Laur. lib. 6. anatom. cap. 27. Vſus huius humoris à pleriſq; ponitur, quod ex liene in ventriculum infundatur, tum vt coctio- nem eius iunet, tum vt naturalem appetentiam excitet. Reijcitur verò hic vſus à Fuchſ. lib. 3. fabr. corp. hum. cap. 1².& lib. é. epid. in com- ment.&c. Veſal. lib.. anat. cap.9. qui de hac excrementi lienis in ven- triculum eructatione& eius vſu nihil afferre audet. Sequitur hoſce Dn. Sennertus lib. i„ inſtit. cap.o. Quodq; melancholieum excremen- k 1 tum non effundatur in ventriculum ita demonſtrat. 1. Quia natura Anmas a. non ſolet excrementa à partibus ignobilioribus ad præſtantiora ( w depellere, ſed potius longius à nobilib. amouere. 2. Quia excre- mentum hoc chylum inquinaret& corrumperet,& multa ſympto- mata excitaret. 3. Quia in mora poſitum eſt naturæ in expellendis
aieAiſet excrementis non longis ambagib. vti, ſed via recta inutilia fecer- K Leunsch nit. II. Quod melancholicum hoc excrementum famem natura- 1 dunm lem non excitet, id ab omni ratione alienumi pſi videtur, quaſi ven- 1 r lelb! triculus ſuo& natiuo robore coctioni alimentorum non ſuſficeret, 4. quemadmodum reliquarum partium quælibet ſuum naturalem ap- petitum habet. Contrarium ſtatuit Autcenna lib. I. ſen. i. cap.j. vnde Hipp.omnes melancholicos voraces nominat. Secutus eſt illũ yabeſ-
lib. i. coner. cap. 20. Omnes enim acidi ſucci in ventriculo appetentiam
mouent, idq́; ex Galeno; cum enim oris ventriculi perijt appeten-

——C—QCQ—OCBC—C—
ria, acidis frudib- vtentes, illam quotidie reparamus. Poſuit au- tem natura meatus melancholiam deferentes in medium ventricu- li, non enim ſolum appetentiam excitat; ſed concottionem etiam iuuat,& retentionem præcipue. 4. Serum eſt excrementum naturule ſecundæ coctionis ex potu aut cibis ſeroſis& aquoſis genitum, certi yſus gmtia. gerum duobus modis dicitur. 1. in genere omnes humores te. nues ſeroſi humores dicuntur. 2. in ſpecie iij humores ſeroli dicun- tur, qui non ſolum aquoſi ſunt, ſed& ob quandam ſalſedinem cum ſero conuenientiam habent. Sub illis comprehenditur etiam por- tio ſanguiuis alimentoſi: hi verò excrementa ſunt; ſerum enimo- mne teſte Galeno 2. de facult. natural. cap. ↄ. excrementum eſt,& qui- dem ſecundæ concoctionis; habeat enim ſerum, ſudor& vrina ean. dem materiam ſecundum Gal. 11 b. 10. de alimentor. facult. S. ſudor. G& A- riſtoteles probl. 3. ſe⅛t. z2. alimenti partem dulciſsimam in corporis ſub- ſtantiam conuerti: alieniſsimam verò partem: quam crudam ap- pellat velaſcendere& vocari ſudorem, vel deſcendere& vocari v- rinam Capi uacc. tract. de vrin. cap. 3. Serum hoc ſanguinem defert ad anguſtos meatus nutritionis cauſa(vnde Hipp. vehiculum ſangui- ais dicitur) quo officio poſtquam functum eſt, pars quædam per te- nes attrahitur,& mediante veſica vrinaria per vrinam excernitur, onus alioqui ignauum venis. Heurn. lib. 9. inſtit. cap. 1. Horſt. excero;. ah.2,&☛ 17. Laur. lib.. cap. 23. Pals verò per poros cutis vel per inſen⸗ ſlem tranſpirationem& leuem quaſi madorem vel ſudorem expel⸗ micur Sennert. lib.. artis med. part. 2. cap:è.
. Soutum eſt excrementum naturale, tertiæ concoctio-
nis duarum iſtarum glandularum circa linguæ nadicem colbo- catarum, inſugnis vſus grutia.
Materia ſputi cum duplex ſit, i. quoad ſubſtantiam vel craſsior vel ſeroſior. 2. quoad locum ortus, vel enim à cerebro delabitur a au‿ Vel Hatu dicitur, vel à tonſillis, quas græci=ue²uux di. cunt(propterea quod in faucium regione collocatæ ſunt, quæ pro- pter anguſtiam 1cοα dicitur) attrahitur atq; in ſputum conuerti.
42*..... tur& cia*οον ſiue ſaliua dicitur. Priorem hic mittimus(cum mucus potlus
—.

Potius dicenda ſit, de quo in pituita) hane verò conſide ramus. II- lud autem quod exſputtur vniuerſim erσφνα dicitur: Singilla- tim verò quamdiu naturale eſt ⁷lᷣdvv, pręternaturale verò σρνα vVocatur. Gal.1. de criſib. VYſum quod attinet huius excrementi is ſta- tuitur multiplex 1. vt os& linguam irriget perpetuo, ne exſiccata lingua tardius moueatur. Gal. u1. de vſu part. cap. 1o. II. Facit vt lin- gua tanquam guſtus organum per ſe tanquam medium ſapores poſsit percipere ſub ſpecie, guſtatio enim non niſi madore perſici- tur, vnde rectè ſaliua guſtus medium externum appellatur; defertur enim ſapor ad inſtrumenta gaſtandi per ſaliuam, vnde lingua ari- da ſaporem non percipit, qualitas ſiquidem ſapida in humore ex obiecto ſicco elici non poteſt Ariſtot. lib: z. de anima cap. 1o. text. 1%.
6. Gemen efl excrementum tertiæ concortionis pumi- dum ſpumoſum& album, ex reliquns alimenti yltimi,& irituum pbig ermntiam permiſtione, à peculiari teſtium Vi excoctum, yt ad ſpeciem perpetuandam inſeruiat. Laur. Semen„ovn, eμα græcis, latinis ſemen genitura. Excremen- tum hoc eſſe demonſtrat Laur. lib. g. anat. q. 3. ex Ariſtotele de animal. generat. lib. ¹ cap. io. Pars enim non eſt, propterea quod ex eo perma- nente nihil conſtituatur, ac animal eſſet mutilum, quoties ſemen effunditur: non alimentum, non enim excerneretur: non colli- quamentum, quia eſt res p. n nec propriam habet ſedem. Erit ergo excrementum, nihil enim præter hæc in corpore continetur. Spv- MOSVM eſt ſemen ſpirituum permiſtione& motu, non autem vi fri- goris, quemadmodum nix concrfeuit, neq; vt lac coctfone cogitur. ALBVHN eſt tum propter vaſorum teſtiumq́; naturam, quod imita- tur Fernel. lib. 3. phyſ.-ap z. Eitq́; ex reliquijs alimenti vltimi, quæ ex- crementa ſunt vtiliſsima. Humor enim in vltima coctione abun- dans purus& ſincerus à trunco venæ cauæ per ſpermaticas venas ad præparantia vaſa& teſtes defertur, ibiq; coquitur. Permiſce- tur& ſemen ſpiritib. vbiq; oberrantib. qui ſingularum partium ideam ſpeciemq́; bedses continent, ac per arterias ſpermaticas ad teſtes deferunt, ſeweń; fæcundum faciunt. Duplex autem hæc ſeminis materia in labyrintheis teſtium ꝑlexib. permiſcetur, b Sy t 3B 4aa.

ä
ͤͤ———
—— atq; vnicum fit corpus. Laur. Sunt enim teſtes ſeminis officina, ad quam reliqua membra pręcipua materiam ſpiritum, caloremq́; per venas, neruos&arterias tranſmittunt, quæ teſtes innata vi in vnum redigunt,& ap pellatur ſemen. Sennert. 1.i. cap. lo. de ſemine: Licet ali- um vſum teſtib. aſsignet Ariiſtoteles lib. 3. de hiſtoria animalium cap.i &r lib.i. de geuerat. animal. cap.. Inſeruit autem ad perpetuandam
ſpeciem,& hine vtile dicitur ſemen quod à natura quidem relin-
quitur ſuperfluum nutritioni, ſed tamen vt neceſſarium generatio- ni,& licet non ad proprij corporis cui ineſt, tamen ad alieni cot- poris vſum præſtat. Colleg. Conimb. I. all. Eſt autem ſemen duplex
maris alterum, alterum fœminæ, illud præſtantius eſt propterma-
jorem calorem, vnde maior efficiendi vis, licet vtrumq; ad gene- randum potens. Colleg. Conib. l. i. de generat.& corrupt. cap. 4 J. 2. dr- 1jc. 2. De fœminarum ſemine dubitant Ariſtot.& Auerroes, ſed eius opinio merito ex ſchola medicorum exploditur, propterea quod teſtes in mulierib. non delint(natura autem nihil facit fru⸗ ſtra) 2. quod liberi matrib. non raro ſimiles ſint, 3.& ſæpius album ſemen in mulierum teſtib. inuentum ſi t, teſte Andernaco. Semen au- tem mulierum non merè paſsiuè ſeſe habet in generatione, ſed quoq; agendi vimipſi tribuimus, propter ſpirituum copiam, qui- bus aliqua ratione generationis opus actione quadam promouet- paracellus ſemen in homine vnde producatur fœtus, negat dari, Idem de generat. hominis, Semen dicit eſſe excrementum tenum, quemadmodum mucus narium cerebri& ſordes au rium choletæ.
. Fauguis menſtruus eſt excrementum tertiæ concoctio- nis, quod abpltimo alimento partium carnoſarum certus tem- poribus G ſtatis beriodis per pterum expurgatur in fœtus genentionem G nutrlcatus. b— Excrementum dicitur non quod qualitate peccet, ſed copia, quantitate enio nimia luxurians à carnib. iam expletis& ſaturatis in venas maiores refunditur& euacuatur, sanguine enim illo op- pletæ venæ, materiam ad excretionem ſtimulant. Materia ſangul- nis menſtrui eſt reſiduum alimenti vltimi, quod in mulierib. coplo-
ſius eſt, quamad nutritionem opuse ſt;tum obdebiliorem calorem;
vnde Gal. 1ib. 2. cap.. de. ſemine ait: fœminam redundare exe Jenen In 4 ſangui
———

—— i kact r V — 4 45*
fanguineo, quia eius calor eſt debilior, calor autem debilis non reſoluit, ſed generat, cap. 6. lib. 14. de vſu part. tum quod corpore ſint præditæ minus perſpirabili. Fluit autem ad vterum ſanguis, mira naturæ prouidentia, vt ſeilicet huic itineri aſſueta natura, ſtatim conceptione facta ad fœtus nutricatum accurrat ſanguis Laur. lib. 6. auat. jcap. 3. Fluit autem certis tantum temporibus:(ende Hipp. naανμηνυνE απσᷣ appellat, quod ſingulis menſib. à naturâ expurge-
tür)& non ſingulis diebus, tum ne conceptio impediatur: Quæ
enim vteros habent præ humidos, non concipiunt, extinguitur enim in ipſis genitura Hipp.5. aph. 26, tum&, ne mas aconcubitu ab-
horreret, ſi fœminarum genitalia perpetuo eruore maderent. Laur. lib. s qu. io. Sanguis autem hic cur ſingulis menſib. excerna- tur, variæ à medicis finguntur cauſſæ. Ariſtoteles 2.& 4. de geuera- tione animalium, cauſam ad lunæ motum refert, quæ mater eſt& motrix humidi illud vel euocans vel concentrans. Arabes pro æta- tum varietate varia ſtatuerunt purgationis tempora, vnde verſus: Luna vetus vetulas iuuenes noua luna repurgat. Laur. lib. 6. anat. queſt. 9. Lunæ quidem vires in hæc inferiora agnoſcit, ſed cauſam hanc ad ſolum motum lunæ referendam non cenſet; haberent enim omnes mulieres eaſdem cum luna mutationes; verum obſer- uarunt alias luna decreſcente, alias ſilente luna hunc fluxum pati. Caulſam itaq; ad definitos naturæ motus& certas illius leges nobis incognitas refert, quas ipſa prætergreditur nunquam, ſed ſeruat inuiolatas, niſi aut laceſsita ob adueniens extrinſecus aliquod ir- ritamentum: aut impedita, vel ob viarum anguſtiam, vel humo- rum craſsitiem. Quidam vr Plrn. Columella&c. ſanguinem menſtru- um venenatum eſſe dicunt, propterea quodipſius contactu nouej-
læ vites areſcant& peruieinüciactan Verum contrarium verius eſt, cum ſanguis ille non qualitate ſed quantitate tantum peccet. Malignus verò per accidens euadit, quando diutius quam par eſt,
in vtero retinetur,& ita impedita vacuatione virulentiam aliquam
acquirit, cuͤm enim ſupprimitur& non difflatur, à calore ſuo geſe-
ritur atq; putreſcit, Et quo quid nobilius, dum integramt Er uat naturam, eò redditur deterius cum ab illa tecedit. Laur. lib. 5. Tr. q. g. Riolanus in couument. in Fernel. cap de hominis protreat. Alioqui! ſat
guis menſtruus vitiatus non elt, imò potius benignus, puxpureusd;
B 2 b dicen-

ee e eecee c aeee —— ——
õñ——..
e eieeheie Beiee ͤbbbd
.* ue—*—— 4 ((aah— R
— —ͤſſ— ——
——— —* 4
— ——————— nee 8 . 3 3 4 46 aue:—
ä 5.— 5—
dicendus eſt, vtpote qui fluat ex venis& arterijs. Similis enim eſt hic ſanguis cruori mactati recens agni, con ſiſtentia mediocri, ſa- pore dulci, ac in terram effuſus concreſcit Hipp. lib. 1. de muliere. Paracelſus paramir. lib. A. de origine morb. matric. menſtruum ſangui- nem dicit eſſe excrementum vt ſtercus, non ſolum quanritate ſed& qualitate peccans, non dari autem in matre quam diu fuerit graui. da, ſed ſtatim poſt conceptionem omnia in matre tranſmutari,& naturam ceſſare àvenenis in grauidis, quemadmodum ſoltempo.
re Ioſuæ ceſſauit, omniaq́; ſeſe habere in grauidis vt æſtatem,'bi
nec nix nec pruina.
3. Lac eft excrementum tertiæ concotlionis ex ſamgui-
. eab tero ad mammillas delato Lenitum„fatus nutriend
Sratid.
* I2c nihil aliud eſt quam menſtruus ſanguis albore fucatus (nam, vt aut Plato. fucum facit naturs blandum, quo à crudeli cruo re veſcendum hominemabalienaret.) EfHici autem lac ex ſahguine menſtruo, inde patet: Quia defluxus ſanguinis menſtrui ceſſat in fœminis poſt conceptum, deinde prole in lucem edita, adhuc cer ſat maiori ex parte, quamdiu lacmanat. Sanguinem autem vbera vi attractrice mediante venæ cauæ trunco ad ſe ab vtero alliciunt. Laur. li b.. quæſt. ii.& innata facultate decoquunt, vt fœtui in lucem edito commodum alimentum eſſe queat. Eſt autem lac propriè ex-
in virginibus& viris quibuſdam inueniatur. Licet huic ultimo com tradicat Ariſtoteles lib. de hiſtor. antmal. quod ſcilicet nulli animan-

craſſum pro nutritione infantis producitur: Aliud ſpurium„ Ia- cteus videlicet humor, qui colore tantum ſuo non forma ſpecifica lactis nomen meretur: tenue enim& aquoſum admodum eſt, pro- pterea quod tanta copia non affluat, nec etiam virginum mammæ ad lactis elaborationem aſſuetæ ſunt. Ariſtotelis ergo aphoriſmus procedit de lacte omnibus modis abſoluto, non p- n. ſed in ſtatu naturali genito. Nec obſtat quod finis lactis non adlſit, cum diſtin- guendum ſit inter finem internum& externum. Finis enim inter- nus facultatis ληαά̈oονuμνν— eſt ipſum lac, quod enim finis eſt in intentione, hoc eſt effectus in exſecutione. Iam lacti generato ac- cidit, vt infantem nutriat, quia alijs quoq; vſib. inſeruire poteſt. Paracelſus Galenum& Auicennam& reliquos medicos qui lac ex ſanguine menſtruo generari ſtatuunt, Phantaſtas appellat, eſt e- nim ſanguini illi(inquit) nullum venenum ſimilius, nullum genero- ſius,& prius vitulus marinus quam lac ex illo generatur. Lac ta- adan, O men pro nutrimento infantem ex mammillis habere ſeribit, ſed Rau r materiam ex qua, tacet. b 3 1 eganl 3 9. Adeps eſt excrementum tertiæ concoctionis ex ſan- guinis portione aërea, quæ per venas tranſſudans, vel ex carnis orificis exiens in membranoſis partibus concreſcit Lentt. 4 Adeps Græcis muuεμν, sta, Ar So adeps& pinguedo latinis. Differunt ſecundnm magis& minus. Pinguedo enim celeriter ca- lore liqueſcit, nec facilè rurſus concreſcit, Adeps verò non facileè liqueſcit, ſed celeberrime conglaciatur& eſt durior. Capeu. de meth. anatom. cap. ¼α. Laur. lib.. cap. ê. Bauhinus. De adipe dubitatuùr an excrementum ſit. Contradicere videntur Gal.& Hipp. qui plu- xgudih ribus in locis adipem partem noſtri corporis vocant. Contra me- netukeh dici fere omnes corporis partem non ſtatuunt. Diſtinguendum lroic itaq; cum Laurentio lib 6.;. 6. nomen partis. Fuſa enim ſignificatio- ne, quicquid totum complet pars totius dici poteſt,& ſic adepseſt par corporis, ſed preſsiori pars dici non debet, non enim commu⸗ ni vita fruitur, nec propria quadam circumſcriptione continetur, tandemq́; per inedias cedit partibus in alimentum. vt Mirmat Ron- delet. lib.;. de piſcib. cap. 6. Dicitur autem excrementum ca ratione, 8. B 3 quats-

Pees 8 —— . - 8——— CCCCGCGC, 1“
ꝑoͤͤ“*
ͤͤͤͤ
——“ d△½——½½½ñ½ñ—½—---⅓“ 2 9 4
quatenus A ſaturatis partibus materia eius non aſſumitur, ſed tan- quam vtile quiddam ſeparatur,& partibus membranoſis apponi- tur. Du. Horſt. ex Auerroë ſect. 1. colleft. cap.. Eſt igitur excrementum
vtile vt ſemen teſte Ariſtotele l.. de generat. animal. ca. ig.& ¹9. Capi. uaccius Galenum qui adipem corpus ſimilare dicit cum Ariſtote- le, qui illam excrementum vocat, conciliare cupit lib. ¹. de merhody anatomica cap. 14. hoc modo: corpus pingue eſſe mixtum quiddam ex ſubſtantia excrementitia& viuente, ita tamen vt excrementitia pars ſuperet; vnde Ariſtoteles reſpiciens ad ſuperabundans dici eſſe excrementum, Galenus verò ad partem viuentem reſpexit. De adipis porrò temperamento& cauſa coagulationis non conue- niunt medici& philoſophi Gal. lib. 2. de temp. Vall. lib.j. controu, ea 10. Feruel. lib.i. cap. 1r. Riolan. in eundem. de elementis cap:⁊. adipemà fii- gore cogi volunt, dum frigidioris naturæ animalia reliquis ünt pinguiora. Contrarium ſtatuit Ariſtote es lib. ³. de part. an. capo. G
7b. 3. de hiſtor. animalium cap. 6.propterea quod tale actuale frigidum
in corpore noſtro non detur, cuius vi tenuiſsimus ſanguis poßiit concreſcere, cum omnia membra viuentia caleant. Notandum itag; I. ex Capiu. loco all. diſcernendum eſſe inter generationem pin⸗ guedinis,& inter eiuſdem generatæ concretionem. II. ex Laas 715. 6. cap.].& qu. 5. vocabulum frigidum a pud me dicos ſumi prode-
bili calore vel minus calido. Sit itaq; adipem progigni à calore
aaod motu ſit ſubſtantiali, condenſari verò motu accidentario à frigore, non quidem abſoluts, ſed minus calido, quod philoſophis
aliquando eſt frigidum. Temperamentum quod attinet Valeſ. ib.1. cautr. cap.. frigidæ naturæ ſtatuit, propterea quod ſit exſan-
Buis& calore liquefiat. Rectius Ariſtoteles in contrarium ſentit,
propterea quod ex tenuiſsima& calidiſsima ſanguinis parte pro- ducatur, atque aliarum partium calorem conſeruet; materia au- tem frigida in corpore noſtro pro fouendo calore iudicetur pe- nitus inepta. Da. Horſt. exc. 3. J.H. Pingue dinem autem exanguecm
eſſe Ariſtoteles negat, cum nihil aliud ſit quam perfectè concodus
ſanguis& ad craſsitudinem redactus, qua de cauſa dicit fieri non
poſſe vt animantia exanguia pinguedinem habeant. Adeps vero
qui ſoluatur à calore fit propter humiditatem ſuam, non quo
frigore concreuerit. Vſum autem habet adeps vt partes tueatut, ac Vvalls

ac vaſis potiſsimum, quæ ad cutim feruntur, ſubſternatur,& calo- rem natiuum foueat. Paracelſiſtæ coagulationem adipis à ſpiritu ſalſo fieri ſcribunt, idq; ad ſenſum oſtendunt in oleo communi, quod per ſpiritum ſalis vtinæ coagulatur,& in oleo aniſi quod per oleum vitrioli condenſatur. Zuing. in phyſiologia medica pag. ⁵. 319. 46½. Cc. v“ 10. V ngues ſunt excrementa tertiæ concoctionis, ex ner- uoſarum partium alimentorum reliquijs, ad perfectiorem ap- prehenſionem extremitatib. digitorum appoſiti. Vngues viuentibus partibus annumerare cupit aleſ-lib.. contr. cap. r. propterea quod in regeneratione callum, quemadmodum oſſa habeant. 2. quod ſentiant, vt apparet ex dolore vnguium. Ve- rum rectius contrarium ſtatuunt,& inter excrementa eos recipiunt Fernel. lib.i. phyſ. cap.if. Laur. lib. 12. cap. 7. propterea quod non au- geantur vt aliæ partes in longum latum& profundum Gal. l1b. 7. 4e vſu part. cap. 1r. Eſt itaq: imperfecta eorum accretio, quia non fit tractione alimenti& aſsimilatione ſed appoſitione tantùm. Præ- terea corpori non conſtituendo ſed conſtituto adueniunt, vnde nec ſunt partes corporis ſanabilis; ſponte enim cadunt, tundun- tur raduntur, quin eradicantur ſine vlla corporis offenſione. Vn- de Riolan. in comment. in Eernel. de elementis cap. 2. Bili& vngues ſunt
operis parerga veluti, ex humoribus enim reſiliunt, vt ex incuſe
fauillæ, aut fuligo excamino. Materia vnguiumex neruoſarum par- tinm excrementis oritur: Articulis autem ſunt appoſiti pro actio- nibus illarum firmiter ſuſcipiendis. Cauſa verò reſtitutionis in vn- guibus non eſt vita ſed excrementorum copia, ab articulis enim excrementi& eluuiei quiddam ſemper emanat, quod in vnguium radices confluens, materia fit illis perpetuo augeſcentibus. Ferne- lius. Sentit autem vnguis ratione membranæ ſubiacentis. Dna. Horſt. ltb.i. exc. 3. 7.6..
. Pili ſunt excrementa tertiæ concoctionis ex ſicca Paporoſa materia, quæ in rarioribus cutis partibus inſtarfili enaſcitur certi ſus oratia b
Et hos in partium numerum quidam recenſere volunt, quod toti

See Sere tahewte. eeededhtr oer Seeiree Nit e eedee 8 3
ͤͤͤ— 8
——
8
quod ſint partes inorganicæ, nulli certæ actioni inſeruientes. 2.
1⁹ο vocatur, interdum pro excretione, quæ!0απσς ſiue ſudatio di-
reſte Galeno cadem ſit materia, rectius ſecundæ concocttionis excte-
redit, ita in tertià portio, cum tam promptè per venas reſudare s&
————— 4
toti firmiſsimè cohæreant, ac propria quadam circumſcriptione diſtinèti ſint. Cont rarium rectius ſtatuunt Gal. in lib. artis medic. Vall. Hb. 2. contr ou. cap. 5. Fernel. lib. 2. phyſ. cap.2.& ali; plures. Propterea-.
quodin tabidis& mortuis, in quibus facultas nutritiua langueſcit,
pili creſcant. 3. quod non augeantur ſecundum omnem dimenſio-
nemm. Ortum autem habent à fuliginoſo vapore à recrementis ſic-
cis ſublato, rariora cutis ſpiracula permeante, vnde à calore mo.
derato pelluntur. Augentur verò perpetuò nouæ fuliginis acceſſu. ſine opera facultatis alicuius alentis. Vſum autem habent ſuum&
vtilem& iucundum. Vtilem, vt corpus defendatur ab iniurijs: tum internis, vt fieret fuliginoſorum recrementorum expurgatio, ab
externis verò vt ſint partium ſubiectarum tutela. Iucundum verò,
partes honeſtas ornando, caput ſcilicet& mentum. Dicuntur& cæſaries, ä fræquenti cæſione, Fœminis autem curioſiore cultu co-
ma à ομεα curo. 12. Hacdlenus de excrementis naturalib. ytilibus dictum
eſt, ſequuntur itag illa quæ nullum in corpore yſum præſtant,
znter quæ primo loco ſeſe offert. Sudor excrementum tertiæ
concowtionis, qui a ſeroſo bumore gignitur& per poro⸗ cutis
expellitur. b b 8 Sudor promiſcuè ſumitur interdum pro excremento ipſo, quod
citur. Nos de excremento hic agemus. Sudoris vrinæ& ſeri cum
mentum dicendum eſſer. Nominatur autem tertiæ excrementum, quod materia hæc, vbi munere ſuo functa eſt, non amplius natutæ ſit neceſſaria, ideoq́; tum vt ſuperfluum per poros cutis excernitur. Quemadmodum enim in ſecunda coctione ſeri portio„poſtquam ſanguinem in membra vſq; deduxit, naturæ prouidentia& renes ad renes peruenire nequeat, per poros ipſos excernitur; tanto ſubtilior ſero vrinali, quantò plures experta concoctiones. Sudo- kis autem excretio an ſit naturalis quæſtio eſt? Affi tmarinaminn alleſ

Valleſius lib.rſ. cintrou. propterea quod materia ſudoris ſit ſerum, ſe- rum autem ſit in numero eorum excrementorum, quæ ſecundum naturam colliguntur. Negatiuam tuentur Dioclas, Sennert. lib. 1I. cap.ↄ. inſtit. Si nihil, inquit, violentum accedat, vt ſunt balnea& ve- hementes exercitationes, nequaquam ſudor, quæ ſenſu percipia- tur, per cutem excernitur. 13. Lachrymæ ſunt excrementa tertiæ concostionis ex
ſanguinis ſero, quod in venis capitis& angulorum, qui in
oculis ſunt, continetur. 1 Materia lachrymarum eadem eſt cum vrina& ſudore ſangui- nis que ſero(ſalſedine enim ſua oculos mordet& calefacit, vnde TWinuor dicitur 2s uuν, quod oculos mordicet) docetq́; hoc Ariſtotelcs 5. ſect. probl. 3s. vnde excrementum ſecundum naturam videtur. Excretio autem lachrymarum homini naturalis eſt,(& fletus dicitur, quando conſtringitur cor,& cum eo thorax& fa- ciei muſculi) quemadmodum& riſus: Sunt enim hi duo motus ſibi inuicem contrarij, animi motum quendam repreſentantes;,& ac- cidunt homini ſoli, quia ſolus animi affectiones habet. Fit etiam nonnunquam fletus inuoluntarius, qui eſt p. n. ob debilitatem fa- cultatis contentrięis in partib. contentorum, vnde Hipp. ½ aph. 7. Qui ia febrib. aut alijs morbis voluntariè illacrymat, nihil abſur- dum, qui verò præter voluntatem abſurdum. Idem ex Gal, iu qom- ment. prognoſt. 10.& hic fletus ſymptoma eſt& Præter naturam.. 14. Sordes cutis ſunt excrementa tertiæ concoctionis ex craßiori ſeri parte genita, ac per poros cutis emergentia Sardes cutis cum tranſpirationem& ſudore communes ſunt . toti corpori, perque eaſdem feruntur vias, ſola qualitate materiæ d axcerim differunt. Quod enim tenuiſsimum eſt tranſpiratione exhalat, 1* craſsiſsimum adhærer, quæ mediæ eſt conſiſtentiæ effluit. Sudor itaq;& tranſpirabilia cum habeant partes heterogeneas, terre- ſtrior pars in ſudatione& tranſpiratione relinquitur, cutiq́; adhæ- reſcit, ac in ſordes vertitur, apparentq́; in linteis& veſtimentis eutem tegentibhhs 15. Sordes auris ſunt excrementa tertiæ concoclionis,
C

e
nherue eeeehſ eee eeeeeebebeee ubeeeteee e heneeahea haie eenefeee S 3 6 23—— 4. ee eee 1 nen A4ee 3 r srkhei Stestäst u ea “, 3 8———“ *1 1
quæ ex oſium auditus nutrimento per porum auditorium in
aures excernuntur.— Sordes hæ græcis AAn& au,Ae dicuntur. Materia colore, & ſapore ſuo humori bilioſo videtur ſimilis. Eſt autem oſsium, quæ ſunt in aure, excrementum, quæ cum lint ſicciſsima ſanguine quo- que ſicco nutriantur neceſſe eſt, vnde& hæc excrementa ſiccißi. ma ſimul atq; tenuiſsima, quæ nimirum per tympani membranu. lam obtenſam permeare poſsint, vt proinde veriſimile ſit, non niſ ſub vaporis ſpecie per porum auditorium mitti, vbi verò ad exti- ma ventum eſt, conglobari,& in ſordem concreſcere. Zuingerus. 16. VFrina eſt excrementum ſecundæ concoctionis ex ſu- perflua aſſumptorum liquidorum portione genitum, quod ex penis renes proliciunt,& per vreteres in veſicam dimit. tunt, vnde poſtea excernitur.
De vrinæ materia varie ſentiunt authores. Mercurial. de vrlnis cap. 2. Ioubertus de vrinis cap.i vrinam ex materia potulenta tantum genitam diſputant. Vallehzus rectius cap. ¹. G& 2. de vrinis, vrinam du- plici conſtare ſubſtantia contendit, potu ſcil.& ſero humorum in venis contentorum. Additur à quibuſdam materia ſpirituoſa, acr videlicet externus, qui intra corpus per arterias, item per pulmo- nes attractus, interdum in aquam vertitur, pro diſpoſitione cor- poris. Vt in puella illa anno 1481. annorum 18. cuius Cardanus. de rerum variet. cap.:. meminit, quæ per 50. dies quotidisè mingebat libras, circiter 36. cum ex cibo& potu non vltra 7. aſſume ret. Laur. colliquamentum adipis quartam ſtatuit materiam. Sed quæ præ- ter naturam ſunt huc non referimus. Nec conuenit inter medicos cuius coctionis excrementum ſit vrina. Argenterius, Saluianus Pri- mæ coctionis excrementum illam ſtatuunt. Cragius tertiæ coctionis excrementum vult; quod nimirum expellentib. renib. veſica vri- nam ad ſe attrahat, tanquam alimentum, atq; hoc amplectatur ac foueat,& ſibi illud aſsimilare conetur, cum autem totum vincete nequear, reliquum tanquam inutile excludat. Quidam partim prr mæ partim ſecundæ coctioms excrementum volunt. Lycus Mactas
renum tantum alimenti excrementum vrinam contendebar- Seu 4— ncs

nos cum Galeus, ſect. 42 aph. comm. 7 Fernel. 1. 3. path. cap g. Lang. ep. me dic. gs. lib. i. Bauh. lib.i. th. anatonm. cap. 4. Sennerto&c. ſecundæ coctio- nis excrementum pronunciamus, licet in prima coctione initium ſuæ generationis accipiat Liddel. I. 2. artis med. cap. 7. Quoduis au- tem excrementum tum demum cum excrementum dicatur, quan- do ab vtili ſecernitur,& materia illa aquea ventriculi tum demum excrementum dici debet, cum ab vtili ſecernitur, id quod fit in epate, ideoq; emunctoria vt renes, vreteres& veſica epati non ve- ro ventriculo proximè cohærent, quemadmodum in alijs coctio- nibus officinis partes excrementis cxcipiendis dicatæ adhærent. Kragij opinio falſiſsima eſt, cum pars nulla ſero ſed puro nutriatur ſanguine, adde, quod venas nutritionis gratia natura veſicæ conceſſerit. Ad Lycum quod attinet reſpondendum, vrinam excre- mentum renum à Galeno in quodam loco appellari, non quod in renibus generetur(nam quomodo exigui renes, tantum ſeroſi hu- moris copiam generarent) ſed quia à ſolis renibus trahatur, ſecer- naturq́;. Laur. lib. S. anat.. 2. Sunt itaq; renes tantum emunctoria iecoris vrinam emulgentia. Trahitur autem vrina à renibus, non quod ea nutriri cupiant, ſed innata quadam proprietate actione videlicet officiali, quæ ex intentione naturæ ad conſeruationem totius ordinata eſt, vnde Gal. lib. 3. cap. 9. de naturalib. facult. ait:
quemadmodum hominum ſtercus canibus eſt ſuauiſsimum; ita ex-
crementum iecoris renib. eſt iucundiſsimumu. 17. Stercus eſt excrementum primæ coctionis, quod ex rerriſtriori chyli parte in yentriculo gignitur& per aluum expellitur.—“ Inter excrementa quæ per aluum fluunt corpulentius eſt ſter- cus,& Græcis rdαμ& ex‿nuνłᷣν dicitur quod ſecedere ſo- lcat, ne aliorum oculos vel nares offendat. Eſt autem excremen- tum primæ concoctionis quod in ventriculo initium ſumptum, in inteſtinis perficitur. Chyli enim pars terreſtris, quæ cum vtili ſub- ſtantia in ventriculo erat confuſa& à calore ventriculi confici non potuit, poſtquam è ventriculo& graciliorib. inteſtinis in cœcum inteſtinum vel colum& mox in aluum irruit, ibi fæx alui dici con- ſueuit. Fernel. lib.. phyſ. cap. 6§. Colorem hæc excrementa per ſe al- 0–02 bum

BV—õ—---——
--„-—
K 5——— 3—— “ õͤ——
bum habent, ex ſua naturà, ſimilia ei, à quo excidère, flauum verò
habent per accidens propter admixtionem bilis virtutem excre-
tricem ſtimulantis, nigrum ſæpe propter admiſtionem humoris
aduſti. Odorem habet fœtidum, cuius cauſſam ex Laur. lib. G. q.is. habemus duplicem I. Calorem videlicet natiuum debiliorem (qui cum functionum omnium animæ inſtrumentum, in ſtercus,
tanquam ab anima directus, non agit, ſed hoc exerementum tan-
quam inutile quoddam negligit, vnde oritur putrefactio, cuiusſo. boles eſt fœtor.) II. Materiæ aptitudinem. Alimenta enim no- ſtra multa ſcatent humiditate, quo autem copioſius humidum in re putrefacta, eo fœtor multo maior. Putredo verò hæc, licet ezi- mia, corpori noſtro non nocet, propterea quod ia locis à corde remotioribus,& ita inuolutis, vt eò vapores putridi peruenire non poſsint, lateant. Mercurial. lib.;. pract. med. cap. 3. Saporem ex A.
ſelepiadis relatione habent amarum, propter bilem permixtam, ipſe
enim excrementa deguſtare ſolebat, vnde eraνρνσ quibuf- dam dictus eſt. 4
18. Pierunt hactenus excrementa natuulia, ſequuntur ea quæ pen. in corpore noſtro gignuntur, vbi incipimus de Lumbricis, qui ſunt excrementa præter naturam in inteſli nis ptplurimum genita ex craſſo lento excrementitio humo-
rVe putreſcente, a calore putredinis ſuſcitata
EKxcrementa eſſe patet cum non ſit corporis aliqua pars nec alimentum. Materia ex qua non eſt bilioſa aut melancholica, ſed craſſa lentaq́; pituita. Eſt autem non ſimplex pituita illa vermium materia, ſed in vermium generatione non videtur etiam deeſſe ſe⸗ men(vt Paracelſus habet) aut certe quiddam ſemini avd⁴*νον pro- ximum principium& peculiarem in materia potentiam ad talem formam ſuſcipiendam latere. Ariſtoteles n. 3. de generat. animal. cap. docet in excrementis etiam poſſe vitale principium ineſſe. Cauſa efficiens eſt calor putredinis& maximè humidus, qui non ſubito rem diſſoluit, ſed paulatim calidum innatum euocat. Calor autem qualis ſit, per ſe ſubſtantiam efficere,& ſeſe aliquid nobilius pro- ducere non poteſt, nec cœleſtis quidem, qui tantum eſtagens 184 uerlale,

nerſale, ſed præter ſe proximum agens requirit, quod ſemen illud eſt latens in materia de qua diximus. Ariſtoteles 3. de hiſtor. animal- cap. is. communi nomine vermes αρ%εςα nominat, eorumq́; tria po- nit genera, Quod alij ſint lati, alij longi, alij parui, de quo Feruel. lib.. pathol. cap. g. Ad lumbricos referuntur à quibuſdam draauncule & crinones animalcula ſubcutanea, e vitio excrementorũ tertiæ con- coctionis, quæ totum vel partem extremis cruciatibus exagitat, & ſuo nutricatu defraudant de quib. vide Paulum ginetam lib.- cap. ·14. Locus generationis vermium ſecundum Alimentum ex Lid- delio, non eſt ventriculus, cum ibi ciborum concoctio vigeat, licet aliquando à ventriculo ſurſum repant: ſed inteſtina vbi fit ſegre- gatio. Contrarium ſtatuit Paracesſus qui dicit: vermes naſcuntur in ſtomacho& neqaquam in inteſtinis, ſed deſcendunt per ſtoma- chumad inteſtina, quia in inteſtinis non eſt matrix vermium. Ve- rum cum tamin inteſtinis quam ventriculo cauſæ productiuæ ver- mium concurrere poſsint, vitioſi videlicet humores, qui tam hic quam ibi ſcatent plurimi, in vtroq; loco vermes generari non erit abſurdum. Imò generantur etiam vermes in alijs corporis partibus quam plurimis, quando habilis ad producendos vermes datur materia, vt teſtantur practici. Paracelſus enim in mulieribus in ma- trice generari dicit vermes, cuius etiam præſcribit curam: deinde in cerebri regionibus& cordis apoſtematibus vermes inuentos per anatomiam obſeruaſſe ait,& Fernel. exiguos in renib. interdum genitos cum vrina profuſos,& in pulmonib. aurib.& dentib. ob- ſeruauit.& Plutarchus dicit vna cum ſemine ſe lumbricum aliquem excreuiſſe, Generantur& in habitu corporis vt habet Foreſtus lib. 2o. in fine in ohſeruat. medidin. 4
—
19. PFlatus eſt excrementum primæ concostionis ex ma- teria flatulenta genitum.
Materia flatus eſt craſſa& frigida, genita vel intra corpus, vt humores crudi, velextra corpus, vt alimenta cruda,(quæ à ca- lore ſuperari non potuerunt, ſed aliquo modo ab ĩpſo diſſoluun- tur,& in halitum conuertuntur, eſt enim flatus cruditatis ſobo- les) autſua natura flatulenta. Cauſa efficiens flatuum vulgo ſta- tuitur debilis calor, vbi notandum: Calorem duobus modis dici
G3 poſſe

—
polle debiſem. Vno, ſua ipſius natura, altero, reſpectu materiæ,
qui, etſi alias ſatis fortis ſit, tamen à materiæ copia opprimitut,
t eam totam vincere non posit. Platus per os cum ſtrepitu erum.
pens ructus vocatur, per anum verò deorſum, crepitus ventris,
cum in neutram partem erumpit, affectum colicum in colo gig.
nunt. Si verò intra abdomen coarceatur, tympanitidem. Quoigt. tur liberius& maiore cum impetu affertur, eo ſalubrior vulgocre. pitus iudicatus quod ſimul& ſemel non tenuis tantum, ſed& craſ. lior flatus excernatur. Vnde Valentina duciſſa, vt coram Henricoll.
liberius pederet„apprehenſum Conneſtabilis digitum mordicus
appetijt, vt& vociferante ſonus non audiretur. Zuingerus. 20. Humores alimentarij quando degenerant in non na. turales, excrementa fiunt præter natumam,& ſunt, bilit, pi. tuita& melancholia.
BI1LIS præternaturalis 4. ſunt ſpecies. I. vitellina dicitur, vi- tellisq́; ouorum ſimilis eſt, vnde nomen habet,& flauà naturali eſ calidior& craſsior, Generatur autem ex bile flaua exuſta& non ex admiſtione pituitæ, vt voluit Auicenna; eſtenim inſigmi calore prædita, cum tam calorem quam colorem pituitæ imitari debuiſſet- Oritur itaq; hæc in venis à calore p. n. tenues partes diſsipante& incraſſante ad conſiſtentiam& colorem vitellorum ouorum. Il. Bilis porracea ex crudis ſuccis in ventriculo gignitur(interdum tamen& in venis ex vitellina gignitur& decumdbit in ventrem, do-
cente Galeno) III. AEruginoſa fit ex porracea, quæ vbi diui in
ſtomacho hæret, in eam præſente calore vertitur. IV. Ex hac de⸗ niq; Cerulea nimia coctione gignitur. Addit Auicenna bilem Ci⸗ neriam, verum hanc non dari docent Valleſ lib.i. controu. cap.in Heurn. lib. 4. inſtit. eap. 3z. PirVvITàA præternaturalis ſpecies habet qua- tuor. I. Acida dicitur, quæ licet aliquam alterationem palia ſit in
ventriculo, tamen cum ſummè ſit cruda, in venis vix illam altera.
tionem ac perfectionem accipit, vnde ob defecum caloris neceſ ſario extremè coaceſsit. II. Salſa ex ſalſæ ſeroſæ humiditatis ad- miſtione. 111. Vitrea hæc dicitur, ſi vi caloris viſcoſitatem tan- tam accipiat, vt partib. poſsit adhæreſcere. Hæc verò quando yi- ciſsim ita indureſcit, vt lapidis naturam induere ridteatir,&rhi 1— lelturz

dicitur,& quibuſdam quarta ſpecies; verum hæc porius rophus ac grando dicenda eſt, ac ſolidioribus excrementis annumeran- da. Pituitæ omnes humidæ ac frigidæ ſunt, alij magis, alij minus, ex- ceptà ſalsâ, quæ per accidens, propter ſalſedinis admixtionem ſa- lis qualitatem, quæ calida eſt retinet. Vnde videre eſt, cur Gal. paſ- ſim pituitam ſalſam modo calidam, modo pituitam omnem frigi- dam eſſe dicat. MsraNcHoOIIa non naturalis omnium humo- rum eſt peſsimus, tamq; prauus, vt nullam animalium eum degu- ſtare velit. Species huius ſtatuuntur tres. I. ex ſanguine fit natu- rali vſto, eſt omnium miĩtiſsima, licet hanc neget Feruel. II. ex cho- lera aduſta oritur, hæc omnium peſsima eſt: tanto malignior, quanto vtilis eſt ſucco melancholico acrior. Heurnlib..inſtit. cap. 4. III. ex melancholico ſucco naſcitur, quæ à nigro naturali differt, ſicut fœces vſtæ à non vſtis. Quartam ſpectem adijcit Auicen- na quæ fit ex pituita, ſed reſpondet ipſi Menardus 9. epiſt. 2. G Feurn. d. I. b b 21. Pus efl excrementum partium noſtri corporis in- Riammatarum, ex ſanguine genitum. 8 3 Puris varia ſunt genera, de quibus vide Fernel. lib. 7. path, cap.- Optimum autem eſt colore album, conſiſtentia mediocriter craſ- ſum, quaq; verſum ſibi ſimile& æquale, læue& minimè fœtidum- Hipp. lib.i progn. t. 42.⁷. aph. 4ν. Debet autem optimum pus eſſe al- bum, quantum à venarum, arteriarum, neruorum, membrana- rum, adeoq́; ſolidioris corporis partium, quæ ſua natura albæ eſſe ſolent, calore elaboratur. Craſſum, quia coctione generatur. AE- quale, quia calor concoquens omnes ipſius partes æqualiter per- meauit ac vniforme reddidit, vnde etiam læue quoad tactum appa- ret. Minimè verò fœtidum, quantum calor natiuus calorem vicit ex- traneum, explicante iia Aquapendente in pent. chirurgic. lib. 1. cap. 6. Puris autem generatio an ſit concoctio, multi in dubium vocant, ſunt enim qui putrefactionem ſtatuunt, quidam vtrumq; coniun- gunt, neq; quic quam dicunt, eiſe incommodi, hos motus ſimul fie- ri, cum non ſint verè contrarij, ſed quodammodo oppoſtiti. Illud qui volunt, autoritatibus Hippocratis& Galeni nituntur; tum ratio- ne quod ſcilicet calor ſecundum naturam non poſsit eſſe in bami⸗ 1 1 cula.

öd e Wes eEehedeeunte veere eerenee e e
ͤͤͤͤͤ éͤéͤ— 2
cula, vt ipſa inflammata ſit,& ad ſuppurationem permutetur. Ve- rum contraria opinio verior eſt, vr patet ex Gal. vlt. comm. I. prognoſt. & 3. de pulſib. cap. O. Quod in partib. inflammatis pus eſt in ipſis vaſis eſt ſedimentum vrinæ, Quod verò ſedimentum, concodionem, quæ agitur in ve nis, referat, tam eſt apud omnes autores celebra- tum, vt non ſit opus loca notare inquit Valleſias lib. j. controu. cay. 4. In principio autem quod videatur putrefactio,& multo ſit dete- rior, id fit rarione materiæ, quæ in principio eſt malignior, proce- dente tamen tempore corrigitur, vnde ſequitur coqui, nam ſi pu⸗ treſceret, deterior fieret. Quo autem argumentis contrarijs ſatis- fiat diſtinguendum inter coctionem perfectam& imperfedam,& hanc coctionem collatam cum aliarum rerum concottio nib. eſſe imperfectam. Galenus verò quando dicit, ſedimentum album, læ. ue, æquale concoctionem perfectam ſignificare, intelligit morbi concoctionem perfectam, id eſt, optimam. Non eſſe autem duos mötus, neq; alterius illorum ſynceram habere naturam, ſed medi· um quendam eſſe motum vnicum quidem illum, ſed vtriuſq; extre- morum participem probat Valleſ. I.. ex Galeni verbis: Pus exſan- guine ortum habet, qui ſemimalam habet commutationem; vnde nec ſolùm à calore p. n. nec ſolum ſ.n. generatur, ſed ex mixto: cum enim hæ qualitates ſint eiuſdem denominationis, neq; diuerſæ ſpe- cies videntur eſſe poſſe, nedum contrariæ. Cum itaq; vnicus ſit modus, iſq́; medius, nunc concoctio nunc putrefactio ab autorib. appellatur. b — 4 6 22. Calculus eſt excrementum toto genere pe n. ex lim⸗e ac viſcoſa materia in corpore humano genitum. Nomen calculi quod attinet, Paracelſ. Ii b. 1. d morbis tärtareus malefacere, ait, Galenenicos, quod ta rtaream materiam calculos, non aliter ac ſimiam hominem vocitent, propterea quod qua dam hominum actiones imitari poſsit, cum potius tartarum a ppellare debebant, propterea quod materia illa oleum, aquain& ſal det, quæ omnia ægrorum tanquam ignis i nfernalis incendunt& vrunt, tartarum enim infernum dicitur. Verum cum etiam i pſe Paracel ſus tartari vocabulo: metaphoricòs vtatur,& nos non tam de no- mine quam rebus erimus ſolliciti,& calculi nomen retinehnug K— 2

Quoad materiam omnes quidem in eo conuenlunt, quod gesers- tur ex viſcoſa, lenta craſſa, limoſaq́; materia. Vnde practici dicunt cautelam à paſsione lapidis renalis, in euitatione ciborum viſco- ſorum conliſtere. Habent enim quidam cibi, pro ſua natura, abundans quid limoſum ac fæculentum, quod vbi modo debito ab vtili non poteſt ſeiungi, calculo materiam præbet ſtömachus enim (vt habet Paracelſus tratt. 1. de tartaro capi. libu.) ſtatim vbi ad ſe reci- Pit comeſta& ingeſta ſtarim ſeparat impurum à puro. Si fortis ſto- , machus, purum tranlit ad meinbra nutrimenti cauſſa, impurum a per ſeceſſum exit. Si ſtomachus debilis, mittit& im purumad epar, s berieäm, vbi quoq; ſit ſeparatio, ſi hepar fortè rectè ſeparat, ſimul miteit dodib e mucilaginoſum cum vrina ad renes. Si hic bona ſeparatio recte, ſi non, hic mucilaginoſum& lapideum illud remaner& coagulatur in arenam, quod vocat tartarum, quæ tamen cum grano ſalis acci- pienda. Cauſſam efficientem quod attinet, quidam illam frigus ſtatuunt, quod facere videntur Aretaus& Ruſfus, nec multum diſ- fentit Galenus lib.. epid. comm.i.tex. 6. lapides renum eo pacto concre- ſcere, quo fiunt tophi. Verum, cum præter rationem ſit in huma- no corpore frigoris tantam eſſe vim, qua concreſcere valeat cal- culos, vt habet autor de renum affect. dignoſc. cap. 2. nec etiam à calore ite rum reſoluatur, hanc opinionem relinquimus, concedendo in- terim quod caloris imbecillitas ad materiæ calculoſæ collectio- nem per accidens inſeruire poſsit. Plurimi cum Ægineta& Trallia- vo calculos à calore coagulari ſtatuunt. Verùm ignea renum cali- ditas, abſumens in glatinoſa conſiſtentia humorumid quod tenue eſt& aqueum(vt habet Iacchinus) corpori noſtro ineſſe non poſsit (à modico enim calore ſi gigneretur, aquã iterum ſolueretur)& hanc opinionem relinquere cogimur, Concedendo tamen, aliquid ad calculi generationem calorem facere. Paracelſiſtæ ipſi calculi materiæ peculiarem vim coagulandi concedunt. Quemadmodum enim Coralfium(vt ſcribit Mauritius Cordauz) acri expoſitum lapi- deſcit, non quidem quod ambiente aëére ſolum attingatur, ſed quod habeat in ſeſe abſconditam duritiei cauſam, quæ à circum- ſtante aëre effecta illa producit: ſic in calculi materia præter ex- ternas frigoris vel caloris cauſſas non ſolum vt materia induratio- nis, ſed etiam vt effectrix& in ipſis indaxandibus inſita ſixa delde . D ſelt,
7

— ͤͤ———„——— 4 4 8 3 8 4 3 8—“ —— A 8“——.—= —— 1 8„ 8 4——
—— ͤ
ſcit, quæ, datis neceſſarijs requiſitis, ad illius generationem facit
rimariò. Tribuitur autem coagulationis illa vis ſali, vnde dicunt, fieri calculum quatenus materia ſalſa tartarea ſuapte natura vergit ad coagulationem. Atq; hoc cum fieri videamus in thermis, tumq́;
ex fæculenta materia in vino, cum ſale miſta in tartarum concre-
ſcere, præterea in vrinis miſsis hoc modo lapides concreſcere, il- lud etiam in nobis concedendum putamus,& hanc præcipuam calculorum cauſam ſtatuimus. Locum quod attinet non ſolumin renibus& veſica, ſed etiam in pulmonib. articulis, veſicula fellis, ventriculo, inteſtinis& inter oſſa& perioſtio in lue venerea gig- nuntur, quemadmodum obſeruarunt practici, nullibi tamen fre- quentius quam in renibus& veſica. Fernelius in veſica calculum nub lum generari arbitratur, ſed rudimentum quoddam à renibus tra- here, e quib. per nephriticum dolorem excidit in veſicam: Verum contradicit ipſi Liddel. lib. 3. art. med. cap. i5. Pertinent huc X tophi in articulis& tartarum den-
tibus adhærens. 2 4 Se
Conuictori ſuo iucundiſſimo, M. IANVS VICOSTADIVs.
e N cauſa interni ſint exerementa doloris? Externum interni cauſa ſit?&ſtné potes? emina morborum ſunt excrementa retenta, e PExcreta indic ium, ſæpè medela ſibi; Exercendo, fricando artus, ſaliendo, equitando, Ludendo, clara poce legendo: ſedan—
Tam facilè eſt animi diſ excrementa putan 6 I t facilé exeritur vaſe ſaliua& aqua?

Hlic opus antidoto, vomicag alia quia multus Eſt morbus Opsuas, Gallica vel ſcabies
Hem! Rami ſcabies, Calii inflati male ſana* Quas arcere opere e gallicu lip brecium: Non mutis manibus, ſed docta& e1 aiſerta, Hoc præ alijs mas᷑te vos mellici facitis. Corporis yt mutus quiſquam excrementa repellat, Nemo animi pellet mutus ab ore fecees. Reenn, puhlicitus ſic diſſeris ore diſerto, Mutus e& alterutras pellere vtitudeas. 2egie hiè creſcet medici cum nomine res Cis Artem 4 Venuam Petuuen enaud 2clas louets
——* 8* 8 8. 8 4 2 A 3 4 8 ☛ 3 8
IN CR TIARM
Dalie T Dr Rih hac hueui⸗ ſeribebam.
eTe Ome iibi quoniam mordendi inſana cupido. hs Quod mordere queas, hic tibi Mome datũ eſt. 11 JLara cutis quicquid penetrat ſpiracula mollis, e Quicquid& vrinæ cyſtis habere ſolet: Imrekina ſimul quicquid repleta propellunt, Eſuviens hoc tu Mome vorare potes. b Qudd ſi non ſapiant aſſumpta hæc fercula ſolùm Tunc embamma tibi bilis amara dabit.
Fridericus Ienckius, Suebuſienſis Sil.

oo 1 8 en——— 1 1 —
amici
* 3 8 * 8
6— —— 8 2.* 8¾=„
Pyehtantiſtmo& dosf d
*⁴ —*
8
SCHASIO
npta ſdeg ſtia