Lesema
gnanuhr
11n nirarjentie : drziontzälal⸗ 4 W uiunga. lliamer 8
Cunarrohra.
g * 2* 3 9 ☚* 4 * 4 34 K— 4 8—* —“ 4 1 5 1 † 84 5 3 5— 3* 3 8 1“ 4“ 4 4 3
adwan De 1 65 lehu usd. Ldfel Wnarae 4 Cheire rg. prot P.
anda ſammori in anu R. Haua er aduend

4 8— 2 5 . * 8 4 1 4 8 1 8 1 4 3 4 1 8 4 5 3 4 * 4 4 3 4 ¹ “ ¹. ¹ ½ 8 1 3 6 1 3 3 1 8 3 ½ 4 4 4 3 4 4 J 8 4 1 ³— 4 4 4 1 1— 4* 1 8 8 1 8 “ 8 3 1 4 4 4 — 4 4 1 8 8 8 8 4
8 p. JOAd
p.„p. JOA
„ I1 S§* AeruDNs HOXNORIIM, eauoma.
NoN ConAuLTISS,
NI SCHILTERO, IC. CELEBERRIMO CONSISTORHI
ECCIL.ESlasI. ET SCABNaA Tlls FL.ECT.
SDESSO GRAVISSIMO. JuDlCIIOVYE E SuMMI PROV. ADVOCATO.
ADVOCAIO ORPINAKRIO, B. VIRGINIS MARIE CoprEt Oalarlsro. IuRiD Pacnlr. 14 ApDSESSORI. D0M!7N19 PATRONIS ET FAIITORIBS SuMOENE COLENDIS; 05 S ERVANTIIASTE NON IN- TERMORITIURA 4NIMIT S b PROSAESVENDIS H0G INauGURALE 6TMNASMA PEGuLIARI Nourute
Hoc EST uENTE OFFICIOSISSIMA D. F. c. 2 Aucus Tus HalisruAN.
2 EXCEIIENTIA MAXIME 2rcvec 4
NNI. PrllIppr b IC.EAMIGERATISS.COMIIIPALAT.
COESAR. MaGNIEICO, u DIC. Suph. PROVINC. uUTFE FCONSIST. ECCkE.F SIasT. ELEOT
——

uS
ANE GIN12N
aun NoI h hc
oinclons 2. 2z. N
d kue-)
4*
*
22. 7 AD HONOREM DEIl
PROXIMI SALHTEM. ᷣ3S Yrannum Naturæ noſtræ infenſisſimum, ge, propter [Piaſgne ſupplieium doloris, atrocis ſimum, imò ho-⸗ ierno xvo familiarisßmum., CaL.ClLUM videli-
54
cethumanum, unc rarſus in medium Aucens ſtatim provoco ad exercitium(bis jam frugibus area trita eſt) præmiſſum in que ex fundamentis pathologicis bujus dem mali genera- tionem, ni fallor, fufficienti declaratione exhibui,& tam„Hilolo- gisa nonnulæ circa Calculi Nomen, quam alia qu oq; diligenti in- quiſitione non indigna Leltaris bene voli tenſuræ eà qua pareſtani- mi ſubmis ſione, propoſui.. II. Operæ igitur pretium duco, tribus& paucisſimis ſum- wam intentionis meæ bic repesere, qus talis eſt. Nempe Caſculum enerandi anſam quæſivi in pane quotidiano,& edulis reliquis potulentisq; petroſis, Item ac potisſimum in ſale abundante, tanquam unico tam ſolutionis, qodm coagulationis prineipio: Cauſam vero efficientem, ipſi concodionis fermento, acori ni- mirum ventriculi,& calori omnis generationis patrono asſig- navi; Qua occaßone non tantum rationcs manifeſtas, Vetetum paritet ac Modernorum hic de re ſentenias ventilando, verum non pauca luculentæ demonſtrationis exempla etiam ſubmini-
ſtravi.
III. Hoc prælibato, reſtare mihi demum videtur ut pro- misſis ſtare annitar, quæ in praferenda calculi curatione,& ſtudiod galamitoſd Bdc corpus noſtr um injuria cuſtodiendi, unà cum aajuntu ſemioticis,&n ſiſtere probe recordor. Iiaq; ut dicenda quadrent dAiis hic curandi ſcopus ad præpoſitam cauſarum bafin unicẽ& A directè

—— 8 1 .— ͤͤ
7 6 4 6 2.—. 8 A—— weie e 9 sedenee eee 3 —— 1 3— 1 e wuee 2e““ rae 3— 1 —,———,11—
4——————*— 6 ———— 2* 5 3
ii
Arectè mihi dirigendus venit; ubi ſanè, quantum per ingenii jmbecillitatem licet, id ipſam meobtenturum non deſpero, ut
ineffabilis hæc miſeriacitius& felicius ex nobilisſimo Mierocof- mo amoveri poſſitt.
IV. Kgritudinum autem radices qui cradicare,& nervos earum qui enervare intendunt, in cognitivne-Etiologica acquielcere
non ſolent, ſed ad explorationem hujus vel illius morbi ut re&o tramite properare valeant ſeuaparhognomonica, hoc eſ stalia, quæ
ſunt propria, inſeparabilia,& perpetuò concomitantia acci- dentia, ad negotium noſcendi accerfunt, quoniam rei ignotz & non perſpedtæ, nulla debetur intentio, atq; auxiliandi ſcopus
perperam hinc proſpicitur: Adeò oleum& operam perdit Me-
dicus accuratis ſimà ſignorum notitiâ deſfitutus.
V. Meritò Primates Medieinæ& operoſa eerum indu- ſtria laudantut, dum doctrinam Semioticam partem hujus artis
ſummè neceſſariam, documentis ſeriò politis adornare ita alla-
borarunt ut offendicula hic nulla peſteritati fermè reliquerint, & diſcipulos ſuos in explanando hoc articulo utiq; fideliter ma- nuduxerint. Proinde haut abernare ego nunc potero, ſi frma Preæceptorum præcepta hoc in puncto cum gratitudinis obſervantia ſequar,& genuina calculi ſigna exinde ſine morà depromam. VI. Attendens ergo Anteceſſorum relidlas bic in paste regu- las, deprehendo, ipfos ρia in duplicem diſpeſeuiſſe cloſſem, facien- tes alia Diagnoſtica, quæ præſens finiſtræ valetudinis nomen⸗ & hujus velillius morbi titulum declarant, veluti hoc ex Ferga- meno inauſirio illo Medicinæ Principe lib. d. ept. ſec. emp. c. 6. appa- ret; Alia vero Prognoſtica. quæ futurum morbi eventum& in- ſtantiam aut redituræ ſanitatis, aut imminentis obitus præſagi- unt, im anteceſſum q; prænuntiant: Et hue quoque indicatoria illa, quæ curationem indicant ſuntreferenda, quorum mentionem inſtituit idem Galen. lib. d. opt. ſec. emp. c. 6. VII. Diagnoſticacirca ſena unicum hoe tantummodo, dum im conſideratione eahic priorem habenr locum in tempore eſt præmonendum, quo d in affectu hoc calculoſo ex diagnoſticis ſignis agnoſcendo exquiſita adhiberi circumſpedio debest. quum cum aliis quoq́; v. g, cum dolore colico,& Waaale ſigna aliquot

an mate ita aſt Weee 1 ereliquerd, den enn e bäeliter.
o detero, d ßn⸗
Ddan xaii ubs obſetnany ddeine morh ꝛz„ omam aeſpenn elidl— in jeri llemm aͤſpeſt A chuſaſaenn. en frilr N 8=jiais doe, detharan N toc et lan age 16. 4 p. ppt. iatatom mohl itotum d in. mn mainenti vs pkelagi⸗ —
a. mM..f. — bect na modo,dlr en Wüan dd= imfus A diagali A- tn
attriaili V
nrnkenain Joo meneniione- V
aliquot omninò penitusq́ teneut communis, in quorum nume- ro præciput exiſtunt dolor circa lumbos, ei nfimi ventristotius, renumq; regiouem, item nausea ventriculi, vomitus, alui con Ktipatio,& quæ ſunt hujus faciei reliqua. IIX. Atq; licet Afectas d liaribus gaudeant differentiis, quum Colo dolente inteſtino, nauſea&c vomitus accidant frequcotiores, quam torquente cal- culo; pofro quum evior alvi durities in calculo contingat quam paſſione colicà;& tandem quum hæc jugiter ac Iſchiadica ſit pe- de vagubundo errans, Nephritica vero pertinacior: tamen cir- cumſtantiis hiſce omniex letere tutò fidendum protinus non eſt. 1IX. Kationem dare hanc libet, quod delor circa lum- bosrenumque ditionem in ipſo etiam calculo ſaum ſæpiuſculdè ſitum non mutarte non ſoleat ita ut nunc dextro verſum nune ſiniſtrà, modo utriaq; urgeat, prout renum alter magis vel mi- nus afficitur, aut ureteres in deſcenſu calculi aliguntur, juxte vulgatum illud, ubi malum 15. mans,& mevitabilirer dolor: Hinc K lapis in principio vel capite ureterum lateat, dolor occupabit Jumbos, ſi vero in iisdem deſcendere jam incipiat, tunc in lateri⸗ bus ille perfentiscitur, ſi tandem ex lisdem abeat in veſicam,
inguina anguntur. X. In ſu Per
ſe certis quoq; 8 peca-
ſigna Diagnoſtica cal culum confirma ntig ordinis e;ſe aupicis ſtatuuntur incerna videlicet arq́; exterua: Inter Ma enarrantur ægra doloroſa& difficilis plane incurvatio dorſi, erurum ſtupor, ventriculi ſubverſio, eden di faſtidium, frequenti- ores mius, teſticulorum verſus ſuperiora retraio, incertus urinæ color& multiplex variatio, urpote quæ modo alba, wodo rubicunda, nüctenvis, nunc turbids, jam pituitoſa, jam cruenta, jam arenoſa) interdum paucanonnunquam nulla eſf, adeo ſæpis- ſime à calculo oſtium veſicæ clauditur vel obturatur, ut ne gutta quidem lotii exſtillare posit. XlI. Nominanda hicpariter obſtinatisſima alui ſegnities eſt, orianda à vehementi renum inflammatione, quà ſæviente, & repletione Coli accedente, dolores inſigniter exacerbantur, atq; hoc ipſum quidem propter inteſtini dicii extenſionem, qua renes laborantes valdè comprimuntur. Item lasſitudo& torpor

totius eorpotis in hac ſignorum mentiene non eſtprætereundus qui dubio ſine provenit à compasſione partium alimentarium,& coctione ptimæ inſervientium. Paruer flatus& tormina hoc in cala ſunt attendenda, partim propter diſten ſiones, quæuſq; ad Homachum, hepar& lienem ſe extendunt, e asq́; partes com- Preſſione ſu attingunt, parrim verò& potisſimum obſalſuginoſa nec à ſero debitè liberata in inteſtinis excrementa, quæ tunicas:
horum a crimonià ſoà arroderetentant, præſentia.. XII. Præmiſſis hiſce internis ſignis, nonaulli non incon- gruè juxtà ſqualorem linguæ aſpiciendũ hortantur, cujus casſam ealori quidem ariditatem hane linguæ inducenti aſſignant, cum tamen potius ea in ſalioà& petroſa materi ſit quærenda; utpoie ex qua evidentiſſimè calculus quidam portea apponitur dentibus, &c häc ratione etiam conſequenterq; lingua obiaditur. XIlII. Extern⸗ ſna quod ſpectat, eonje ctura præſentis cal- euli certitudinis fulcro wagis ſtabilitur, ſi patiens ealeuloſis pro- genitus ſit parentibus, quemadmodum liberi'ob naturam depra- vatam imbecillitarum porius funt hæredes, quàm bonarum qua- litatum arq; vitrutum paternarum ſucceſſores, Itrm, ſi ægrotus in declinante jam verſetur ætate, hem ſi eſcis ſalc. con ditis aut indu- ratis fumo familiariter nimis ſit ufus; Si deniq; æger nimium- indulſerit gulæ,& crudum ſi quotidie ingurgitavetit, vitamq ſine modo diſsolute ac continuata eum crapula traduxerit: Coneluſu- enim perfacile, ubi ingluvies eſt quot diana,& ubi major eibi potusq; eſt copia, ibi etiam neceſſario luxurians excrementotum abundantia,& hanc eonſequens nocumentum, quod facultati expultriei hincinfertur,
Hai i Bsee. wre
1 1 4 ³ . 1 . 5 4 4 1 4 4 1 1 4 1 3 1 4 1 1 V . 4 8 4 1 4½ 1 4 1 1 4
4— A ͤ..⅛——
xXlV. Omnium ramen præ indiciis omnibus maximè luculentum ſeu pathognomonicum calculi eſt ſanam, Hipp. docente, ſa*. asb. 79. ſi flabulum, arenula, vel jam concreti quoq; lapilli- matulæ adhæreſcant, atq;in ea conſpiciantur; vei etiam, urinæ- euticulam lapideam inſtar cremoris tartari oſtendant: Quo facio, ulteriori haud opus probatione eſt, quum quod oculi videsnt, cor fide facilimà& pronà dięnari ſoleat. Et hoc jugitet eſt, quod venerandus Senex lib. i. d. Diata monet, dum dicit: oculis ſemper magis eredendum eſſe, quam autibus opinionibusq;. 49 3 4

XV. Aᷣd Brogvoſlica me convertens, ſtaeim exclamare au dio Hippocratem: judicium diſcile, difficile judicium. Quicquid at- tamen lit, probatiſſimæ Medicorum diligentiæ& hbinc nata expe- nentiæ ſi inſiſtam, miaus fortasſis hallucinari poterò. Duplicis autem generus bar prenuncia eſfe deprehendo, quorum quædam mortem in ſinu,& feralem exitum conſideranti ſuggerunt, quæ- dam vero Evangelium loquuntur,& ſolatio revaleſcendi decum- bentem oblectant. Idcirco de ſingulis ſigillatim. b xvI. Lapides ediſſerunt,& malitiæ præſagium afferunt ſequeutia: 1. Si malum ſit hæreditarium& innarum; hoc etenim in caſu artis medice profeſſores unanimi ſenſu conſenſuq; fermt pronuntiant omnes, quod ſpes perfecte curandi vix unquam tum reli ca ſit juxta dicterium tritum: Naturam expellas furca tamen uſe recurrit. Ita namg; comparatuù m eſſe nõ difficulter con ſtat, ur quæ Naturänobis ſunt congenita, contumaciter,& cum deſperarione immutationis inhærcant, ſicuti aliäs humanæ potemia nen com- petit, rei eſſentiam in primã radice ſuà pervertere. e KLVll. Alterum mali ominis indicium eſt, ſi calculo præpe- ditus ſit capularis& decrepitæ æratis, aut ſi, quocunq; etiam gra- du, ſit in ſenioribus, de quibus Hippocrates in Secdl. 6. apb. 6.&. 1.6. fpi. Senl.⸗7. expreſſam hanc adſripſit lententiam, Se nimirũ affeCtiones renum fupra quinqusgeſim um annum nunquam vidiſſe pereura- tas: Hojus autem rei cauſam aliam deprehendo nullam, quam caloris nativi infirmitatem, quæ expellendis è corpore excie- mentis planè infufficiens eſ. wX. Male ſcævum porro ſignum eſt, ſi calculus tantæ ſit roceritatis& molis, ut per meatuum anguſtias nullo amplius modotranſireac penetrare qneat præfertim tamen conditionem hujus deterierem reddit ſubſtantia calculi non friabilis, ſed fili- cea,& contritioni neutiquam obnoxia; quò enim durior& ſoli- dior eſtcalculus, eò fortiora& vehementiora requiruntur medi- caminzs eundem confringere valentia: Vaſa vero& organa cum teneræ& tenuioris fubm olliſq; ſint lubſtantiæ fit, ut vim tam violeniæ operarionis ſofferre non autagre posſnt.8 — xlx. Pesſimam quoq; indiesnd; notam ſuſtinet præſen- Kntia ulceris, ex calculo renibus inflicli; Etenim ſi calculus àA3 quidam
4

uidam grandiot renum ſubſtantiam occupet, impoſſibile eſt, m in vehemeatiori præſertim corporis motu, imò vel in mediocti etiam ills attritunon ſaucietur. Unde quoq́; urinam cruentam paulo poſt excerni concernimus: Ubi itaq; continui ſolutio ſeu vulneratio,& ſangdinis extra vaſatio, ibi quain facilè ſuccedanes eſt infammatio, atq; pet conſe quens ipla ex ulceratio. Hinc in milſertimoe hoc ſtatu auratio maniteſtis ſime evadit diſſicilis, eum renes exulcerati acria& calculumfortiter frangentia vix admit- cant remedia. xX. Haic infauſtorum Catalogo indiciorum quidam infs- rere amant& illud, ſi peæ aliquod dies inlotio conſtanter bullz (quæ præcipuè in calculo veſicæ contin gunt) viſantur& ſ illud nullo non tempote clarumtenue atq;: lubtile compareat. Quo- rum pris s,tartareos ac mucilaginoſos humores unà cum flatidus copioſe in renibus feduadare égnificat; poſterius vero ingea- tem vaſorum abſtructionem portendit. Ex his igitur enarratis ſignis cuntii fermi Dockores conjuncto quaſ effato incursbilem ja- dicant calculum, cuitamen coPacluſo protiaus& ita ſmpliciter aſfentiendi calculum adjicere ob rationes infra exponendas recuſo.
XXI. Latius quæ perrigunt nunticim, uunc mihi recenſcads veniunt,& ea quidem apud Pratlicos hinc inde obſervanturtalia: Nempe ſiurina in principio, veluti etiam id ſemper fieri ſolet, reddatue tenuis& alba, ſed poſtmodum in fundo ſcaphii arenoſa reperiatur faburra, quæ non ſolum deobſtructionem vaſorum, vetaa aliqualem quoq; calcvli reſolutionem infallibiliter deno- tat: Sive enim ex renibus& ureteribus in veſicam, ſive ex veſicd in matellam delabatur calculus,& protrudatur, eum plerumq; turbida, eraſſawiſcoſa,&arenoſs hactenusq; obſtructionem teten- ta materia ſat copiosè concomitare ſolet.
XXII. Deinde ſi calculoſum hoc malum non ſit conge- nitum, ſed adventnium recensq; natum, pariliter ſpes bonꝝ valetudinis affulget, quum morbovenienti feliciter occurrat Me- dicina& principus obſtare eim peritè facienti ſit admodum in proclivi, non ſecus ut unica ignis ſcintillula aquæ gutuli extia- guitut facilimè, imo facilius quàm incendium adultum multis
G plurimisq;

—
Walt k 4 dur enattais ad fa S lapſeitn 2— X epaxeun
urinn ann a dac atec n eiin id ſei e eri Han K D
umdu nel int er tlch
Aonem elsn
Hlurimisq; doliis: Adeò venite præſtat in tempote, quod omai-
um rerum ſolenniter eſt primum. r XAXIII. Minorem quoq; difficultatis expectationem oſten- dunt floridi& juvenes anni, quo tempore propter vigorem Natu- æ atq; calidi nativi integritatem malum non difficili negotio evelli poteſt; quemadmodum etiam ſi calculus ſit friabilis, ſi re- nes adhuc ſint falvi,& quæ ſunt aliaprognoſin exoptatam appor- tantia. Hæc autem uberius ex præſagiis malis ſupra colligi queunt prout contratia juxta ſe pofita alias magis eluceſeunt. XXIV. Cum ergo illi qui genium morbi exacte norunt, medelæ opido ſint propiores, ita& ego nunc recs curſum meũ ad curationis atrium dirigam, atq; hàc lege pergendi ſtrictisſimè ob- ſervata, ut fecurim nobilisſimæ artis ad vitiatæ arboris radi- cem ponam, illamq́; radicitus ex ſcindere allaborem. Sic enim omnes fdeli Medico morbi ſunt curandi, ut frutices ac ſtolones paroxysmeſorum non amplius pullulare queant. Haæc omnia tamen paucisſim us& Minerva viliori àme pro ferentur, qu emad- modum alias Medicina non dicere, fed facere docet,& in hàc är- te verba rebus ſint potius probanda. XNV. Sed ingrediens ipfum Curationis Sacrarium, al- mam Me ditrinàm Leneftcio dupltatæ faciei conſpieuam con ſpicio, & hinc velut alterum quendam Janum percelebrem devene- rot, quarum antitam præſentis ſanitatis donum& ejus conſerva- tionem ſeu partem uesyv, alterum vero& poſticam amiſſum ſe- cuudæ valetudinis bonum, quomodo ipſum citò& tutò jucun- deq́;H recuperati poſſit, hoc eſt, partem Oegaxsurinin reſpicete haut abſonè colligo.. XXVI. Ad utrumq; hunc terminum ego pariter mentem meam& totum negotium applicabo, ita ut nihil quicquam præ- teream, quod ad profeſſionem auxiliandi conducere videtur. Nimirum ut truculentus eſt propoſitus affectus, ſic quoq́; ſum mum erit ſtudium navandum, ut iſte aut penitus à corpore noſſro arceatur,& ſic tutela ſanitatis nobis quam maximè ſit cordi, aut quàm oeyſſimè fieri poteſt, profligetur viſcera jam excrucians. Eesſimus enim iſte hoſpes eſt, qui in diverſori noſtri corporis pla- niſſime non tolerandus, ſed omnibns remediorum armis expeb-

“
. 3 1 8 1 14eeese ee 3 eee 3 8—. 4 8 4—— Bee en 8 N 2 —*. 3 d⸗ 3 8 3 4 C△½½—⏑△⁶—⅓““ 1ä——½— eeeet eee,“ ——.—— 3 A—. — 4 86 4 14—— ——— 4——— ——————— 3———— ——
——
expellendus eſt; welius tamen non admitritur,& quidem co natu ꝓræcavendi ſolertisſimo.
XXVII. Sed opus eſt ingens, quod intendo,&r auſum effe- u quaſi impoſſibile, adeò hoc vel ingenioſiſſi mi captum Medici ſuperat, quanto magis virium mearum tenuitatem, Quis etenjim
quæſo hominum tàm exoptatæ eſt valentiæ,& facultatis tantæ,
ut depravatiſſimam curſum naturæ; in quo proh dolor! hæe poſt deplorandũ lapſum varo cotruptionis erure progreditut, inver- tere rurſus poſſit. Ceitè hæe& conſimilia mottalibus nobis pe-
nitus non competunt, utpote quæ omnipotentiæ tantum divinæ
committenda. Ita enim cum labore moctali com paratum eſt, ut
ille immortalè nihil efficere valear.
XXIIX. Rem ita ſe habere, nulli equidem dubium eſtal- lum, attamen induſtria hominum non prorianus erit damnada, ſ pro virili aliquid ſaltempræſtare aut tentare illi conentur Tan-
ta enim& ineffabiliseſt DEImiſericordis, ut de rigore juris ſui,
ſecundem quem petulantia peceatorum in Medicoruam manu: incidere cogitur, præmultum remiſerit; Adeò ucjnſtisſimus jE- HOVA genus humanum non tantum vulneret, verum etiam cle- mentisſimè rurſum ſanet; adeò inquam ut non rarò natura no- ſtra opprimatur, ſed& erigatur rurſum. Et hinc æternus Cres- turarum Opifex tàm Medicinam condidit, quàm Medicumjuztà
creavit, qui ſcientiã ſud unicuiq; corporis damno ſi non ſempet pefectisſimo undiq; remedio, ad minimum tamen aliquali ſola-
tio ac doloris levamento occurrere callet-
XXIX. Atq; etiamſi propter nimiam mentis noſtræ im- becillitatem non ſemper ſit in Medico, rel evetur ut æger; neq; ex animi voto omnes ipfius in curando ⸗ctiones ſemper ſuccedant, neutiquam tamen animus planè eſt deponendus, neq omit- tendum iſti quod vigore documentorum efficere ſcit, aut poteſt. Id quod vel ſala proximi dileflio& virt us divini pracepti modis omni- bus jubet. XXX. Allubeſcit autem primdò circa eam Medicinæ parftzn, qua ſanitatem conſer vare docet jam verſari, anſam ſic prebente Hoc pulgato. 8
—
———

ltann ae. die A olot, ben ar A eäitun, ſaret. idm oünn mtum ünne 5 Aenua c,b le„ züdiun ü. — u ntit damaadt, V 8— 32 e ſaiti rtend n e otuc duna ma ane d& Kliuimus,B vaun et. umetunüe
ncoadidit, qu n dunjwua unndin um end ſecet
8 Ob
Aunman aeaſer unne alle.
Mlchenren egen gechet
nan WErüs curig.
Si me vivere vis ſanum recleg, valenrem,
Cuod mihi das ægroi dabis egr otare timeuti. b Taceo, quod, meo quidem judioio, gratior ſit ſanitas retenta, quam reddita, quicquid ctiam ſtatuere placeat aliis. Magnum DEI munus eſt non ægrotaſſe,& miſericordiam non mm eruiſſe. Ego
majorem Medicis puto rratiam deberi, quii ngruentem ægritu- dinem arcent, quam qui depellunt ſævientem: Siquidem magi:
optandum, non expe riri malum, quam ab eo liberari. Imò eum-
primis in calculi hoc malo verliculum illum ſerio attendere
ſuadeor: L Turpius ejicitur quàm non admittitur hoſpes. Et häc ra- tione à Medicina præſervatrice ordiri decrevi, quam circa debi tam Sex rerum nonnaturalium admi miſirationem potiſſimum eſſe occuparam jam pridem fuit notoriuumm. XXXI. Aer in harum ordine locum obtinet primum qui corpus noſtrum p erpetuo ambitu circumdat,& ex quo ſpiritum vitæ, quam diu vivimus, indeſinenter haurimus. Ilie igitur ſive ſanitatem à calculo ſartam tedã conſervare, ſive ab hujus inſaltu afflictam redintegrare ſtudeas, purus, temperarus, liber, minime fœtensnec fracidus, nee nebuloſus, nec uliginoſus, neq; paluſtris eſſe, autvitioſis halitibus aliis non ſcatere deber. Solpariter nimio æſlu fervens& radii ejus quaſi cremantes ſtud iosè ſunt fugiendi, ſicuti nec corpus tempore crepuſculi exhalationibus humidis eſt exponendum.—“ XXXII. Deinde fdeli Meaico incumbit, ut intentionis ſuæ oculos in culinam ac cellam immittat, ut certis vivendi regulis corpus circum ſcribere queat. Hie autem in genere præmittitur ur Medicus ad modica clientes ducat,& præcipiat, eos vitæ ratio-
nem uſurpare tanquam infirmos, ut rectè erjam valere posſint,
verbi cauſa, cohibere appetitum ut mox etiam rectè& rationa-
biliter appetere valeant. Sic nempe admonendus eſt animus, na- turam nobis minimum conſti tuiſſe: Neq; tam moleſtus creditor eſt venter, ut pote qui parvo dimittitur, ſi modo, ſecundum ·Sene-
cam, das illi quod debes, non quod potes.
XXXIII. Luxuriæ nocumenta prolixius hicperſtringendi locus non eſt, quæ ut Medicorum nutrix vulgo, vocatur: ita ex
adverſo
⁴ꝑꝑooa g——————————— — 1* ee. 8 — 3 4 2
———— ————ꝛ—
——õÿ————

4 5 1 4 .
4 4 4 3 3 4 11 5 ½ 3 4 4 18 2 4 . 4 4 3 4 4 4 1 B 4 4 1 3 3 3 14 . 8 † — 5 * 1 4 . 8 4 4 4
adverfo temperantia alma ſanitatis eſt mater: Unde princeys AMadicinæ Senior, Hipp. lib. d. morb. aicit rectisſims:
8* 2 Qui parum edit& potat, is parum&rarò quog laborat egrotan. ue. Et fane, ingluvies ac gu læ laſcivia fi ulli, calculoſo mal oma- teriam& occaſionem fufficienriſſimam, ut citatiori gradu nos infultet, approbante id univerſo Medicorum cboro, ſubminiſtrat.
XXXIV. Inſpecie aurem ratione cibi porusq; peculiatis
delectus omninò& valdopere eſt neceſſarius, quemadmodum id liquide claret, ex pragymnasmate noſtro prisre de generatione calcuh, ubi necesſitatem hanc evidentiſſimis demonſtratiombus atq; luculentis exemplis deduxi, dum potiſfimam ealculi inter alias cauſam eſculenta& potulenta perroſa eſſe probavi. Hince Julius Cæſar debell. civil. appoſitè concluſit dicens, ad ſanitatis conſerpationem& morbi eſfugium plurimunm referre quo quisg, cibo,& potu utatur, Atq; ſic ſua veritate conſtat, quod effectus de ſua cauſa femper optimus atq; infal- libilis ſit teſtis, neq; materiatum ſuam materiam abnegate un- quam quedndnd. XXXV. Exalimenti] gitur illa quæ ²uνκμηνυνμαα ⁶ερσ υνενα id ſt, boni ſucci& facilis concoctionis, quæve cumprimis malum ſua bonitatis indole quodammoddo corrigere valent, ſunt- commendanda,& quidem ex carnibus, vitulinæ, agninæ, avitule: ex piſcibus ſpeciatim percæ, funduln, lucioli, Salmoues, caucri& pisoes ſaxa⸗- tiles quie ungq,: ex herbis& radicibus petroſelinum, raphanus, Aſpara- gius, ‧apæ& napi, fanieulum, malva, blitum, atriplex, beta, brauſita, intubum, ſpinachium,: Ex frutlibus cinara, pruna aulcia, ꝗnosbati. acini& cætera, præcipuè tamen illa, quæ triplici hac eminent gra- tia, ut ad palatum ſint delicatæ,& ſapidæ, deinde ut ad benè nu- triendum ſint ſolidæ, tandemq́; ad medendum juxta efficaces, XXXVI. Contrario autem ex cibis vitentur panis nimium fermentatus, arenoſus, pultes farinacee legumina penè omnia, lac non recenter multum;(propter textum Eipp. 7. Epidem) carhesr item an- noſsrum animalium, vaccinæ ſailicet, bubulæ, caprinæ, nimium ſale aut fumo induratæ, eætremitates quadrupedum, quæ nimium viſtoſe, ligamentoſæ, membranoſæ, nervoſa&s cartilaginoſæ, omnis generis ale- naria inſimul,& acida, nequitia caſei antiqui,& pices, exse es ſen tllib5

Pheinun 4dmodumih bnor A atinne
w ltaionda
n linam ealeul
nnd ertola eh
a ant eitz coneut
ne m urmm
Nar Nt it(ua feiitate d bNd Ks gj lafl. ua an 5 drzate un.
er lt au G wrm dicais ues wis mahr mal cord 10. VARn, hu, titaRn4 Wnnai
gmu,= bſesſar
—
*⁴
tilibus omnes, præcipuè vero lacuftres atx, paluftrer. Eugiantur quoq; omnis generis cruai crauſiq; vaporoſi& ftatulenti, viſcidi pe- troſiq, aromatiti aliiq; calidit atis graau excedente: cibi, à quibus eti- am non excluduntur /ſaccharaua, utpote aciditatis vitium perfa- cilè recipieni4az9. b
XXXVII. Pro otu adhibenda ſunt vin a tenuia,& qua vires mediocria(non tamen auſtera atq; acida) præprimis vero Nesca- ria& Rhenenſta; item, cere viſiæ tenuer atg, diuretice, quales in hoc Eledoratu& in vicinia funt Wartzenfes zervſtan«æ& præſertim
Naumburgenſes à Natura loci commendatisſimæ: qua de re me-
cum non diſfentientem vide Du. Matib. I1n 2 erum de Nepbritide J. 1. c. 26. pag. 96 ‧. ltem Ptiſane& carnium juscula hic encomium ſdum depoſecum.
xXXIIX. Potisſimum tamen aguæ quæ indies ad ciborum coctionem uſurpatur, probe eſtexaminanda, ne ills ſit ſua natt-
ra petroſa,& tam ſaxeæ indolis, ac proinde in coctione tophum
adponat, frmitetq;ollæ accretum relinquat, qualis aquæ& ejus
infignis noxæ mentionem facit Helmontiu t.!. d. Litbiaſ. n. 18. G 19. Caveat itaq; ſibi quilibet non ſolum à talibus azui petrofis, ſed
et in genere ab omnibus cragjis, limoſis, argilloſis;, taàm in cibo: quam in potu quam diligentisſimè. XXXIX. Hociplum, qvod jam de obſervanda squarum qualitate annotavi, Pir quidam honoratisſimus,& amicus nobus con- juntlillimus, fatis evidenter& cum magne valetudinis ſuæ detri- mento in effe du& à poſterioritandem expertus eſt, qui ex tali calculoſo fonte, quem in domiciliò ſuo fa miliarem habet,& quo quotidie eſt uſus, execrandum hoc malum ſibi(cum nemo pa⸗ rentum. aut confanguineorum ſuorum eodem unquam laborer vel laboraverit) in gradu ſat vehemwenti conciliavit. In hoc 3. caſu, ſi incommodum iſtud mutari non poteſt, egregium& mul-
tipliei experientia probatum nodis communicavit prælervati-
vum Helmontius c. f. A. lith as. n. 19. pag. m. 513. ubirefetrtotum ali⸗ quod monaſterium in tali eaſu beneficio ces evifiæ cum ſemine Daa-
2
præſervaſſe..
ci roftæ,& pro quotidiano potu uſurpatæ, ptobe ſemet ipſum
XL. Motus atq, exercitium in hoc affe tu ſit temperatum, “ Bz. magug;
—————————— o—— ꝗ————— 4 4 1 ö* 4 8 3.. 4 3 1“ 3— 4
—e

magisqz ante cibum, præſertim horis matutinis, illudinſtitua-
fuadeat, niſive in defectu lomni nocturni,& in puncto ſenedu.
parte autem altera vigilie moderatæ ſenſus ſpititusd, excitant,
——
dem haberecongruè apertam& lubricam, quapro
tur, inq; ſanitatis ſtatu feliciter conſervatur; cum ex adverlo illo-
Cogjtatu enim facilimum eſt quo diutius lotinm continetur eoè
teriam.
tur, ubi viæ poſt coneoctionem ſunt patentiores.&hinc excretio. nes per agitationem eo facilius posiunt promoveci, ſpirirusq́; ad
diſcutienda exerementa excitari. Aliäs tamen exercitatio nimia
ſolidas partes ex haurire, calidum diſsipare& corꝑus refrigerare
Gict 8 XLI. Somnonimio, præprimis vero Meridiano, mos non
geratur, niſi conſuetudo, quæ alteram conſtituit naturam, aliad
— recenſet; Fer eundem enim crudi humores mirificè cumulantur, qni poſtea calorem nativum obtuoduat, caput replent, alissq;
Rins plures ac magnas corpori afferunt incommoditates. Ex
promoriennn. XLII. Alous inſuper hic obſervanda, quoniam juxta aAb. rinam Galeni lib. d. Ren. alfecl. non ſolam pro praſervatione, ſed etiam curatione calculi nihil tantopere conducit quam ean- per hie reſpiciendum ut quotidie excrementa debito modo re-
eosq; vegetiores reddunt, ſimulq; excrementorum propulſiones
ſpondeant. Si enim alvi fæces tempeſtiuè riteq́; deponantur,& ſecum humores vitioſos effe rant, corpus mirum quantum lexa.
rum retentiones, putridos efficiant vapores, cocionem
impediant, fermentationem, aciditatem, ſalſedinem,& acte- dinem inſigniten adaugsannn. dascum alias in hoc affectu illa ſemper eſſe oppreſſa conſueverit, Quacirco quantum posſibile modis omnibus eſt promovenda,
matis illud incraſſari, eoq́; magis calculoſam coacervati ma.
XLIV. Veneris porroſiudiumz ut præomnibus aliis actioni. bus ſummè nocivum eſt calculoſis, ita etiam eò diligentids ab b iſto abſtinendum, cumprimis tamen, Si cõeundi deſiderid acredoo & ſalſedo taàm urinæ, quam ipſius ſeminis in calculoſis concitet

ea lriren aloeretit
b rirsen*iis zcini. ante P. gentütn
Selaune P ent ad uluns
1 woreadt 1
„chementius, ac ſtimulosiſtos fabulum per vaſa exiens accersat;
Non enim illud doloram, ſed portius pruritum quendam, gui le- visſimi doloris eſt ſpecies in vaſis hiſce inducere ſolet. Adeò cer- tisſimum eſt, nequicquam renes tam valdeè exiccando& enervan-
do ad calculum progeneranuum di ſponere, qu àm profectò vene-
reos omplexus; Veluti hoc ſæpisſimè teſte Unzero, eſt obſervatum; quod viri juvenesq; in cælibatu vitam agentes, nullas unquam à calculo pasſiones fuerint perpesſi, qui tamen poſtea con- nubio inito, in eo ſtrenue ſe gerentes, de doloribus nephriticis
ſtatim ſunt conqueſtt. 3 XLV. Afectus quog,& pertarbationes animi, ut ſunt, ira,
triſtitia, melancholia, metus& præcipuè anxiæ curæ(à quibus Rumores ſanguis, ſpiritusq; in corde veluti à febrili quodam in-
cendio efferveſeunr, hineq;& inde impensè agitantur) præcipus cibi tempore, vel celebratà jam mensâ longè imò penitusq; abeß- ſe debent, cùm juxta Naſoneizvuh 2 4 ANAaordeat iſta tuas aliquando cura medullas. Ergo quisquis etiam ſit, qui calculo affligitur, ne ad calculos ſedeat, hoc eſt, ne inani cura, computationibus, aliisq; anim i va- nitatibus indulgeat. 3. b XLVI. Adhuec in genere cirea partem dnau hoc ju giter eſt probè obſervandum, quod cundta& ſingula medicamenta, quæ in curarione adhibemtur; applicari quoq; in ouncto præſerva-
tionis posſint,& vice verſa. Unicum tamen hie attendendum,
nempe quod remedia in minore doſ cauſaäpræſervandi ſi ne por- rigenda, quàm curandi gratia, quippe ubi dosi svel duplicanda. Hinc tale conſtruo axioma: quæ medicamenta in præſetvati- one juvant, eaeriam continuata, inq; ma jori doſiexhibita ægros
infallibiliter reſtituere valent,& priſtinam ſanitaté promittunt.
XLVII. Cum autem commune inter morrales illud ſit vitium, ut negligentia valetudinis præſervande iſli plerumq; peę- cent,& hine præter opinionem omnem motbi ſæpius gravisſi-
mi eosdem invadant, quos demum nimis ſerò&e poſt feſſium cog-
noſcunt, ideirco inevitabilis ordo ratioq; ipſajam poſtulat, ut ad
alteram, quæinter Medicinæ principes eſt, partem ſeu Therat eu-
ticam me ſine cunctatione ullã convertam: Eſt enim ea hæc ipfa, quam ægroti cumprimis eum ſuſpirio exoptant,& quæ Medenti lloſtrem angeli vultum conciliat, B3, XLIIX.

NRXILIIX. Verum oculos animumq; in hoc pragnanti Medicine articulo ad praflicorum libros, eorũ obſervationes, curatlones, remedia
atd; remediorum formulas conii ciens, confeſtim cæpi dubius hære-
re, numlongiſſimæ ibi conſeriptæ potiones, nũ plusquã centiceps illa8èeprolixisſima medicamentorũ, ex omnibusq́; regnis ze ſpe- ciebus conflata compoſitio num, ir quam ejusmodi remediorum uali centones ſpem aliquid ſalutare præſerum in hoe affedn, perfciundi ſpondere poſſent? Adeo ingredientium confuſi- onem à verà Medicina abeſſe,& tam medicaminum quam Me- dicorum multitudinem ægrum perdere poſſe exiſtiuro. IILIX. Exactiori enim conſideratione dum perpende, Naturam ſuapte naturà atq; in adionibus ſuis neutiquam eſſe du- plicè, triplicem ‚moltoq; minus multi plicem ſed ſimplicẽ ſemper atq; unam, abhorrendũ potius ab hac componendi farragine& mplicitati ſtudendum bono Medico eſſe reperio, quam ut inu⸗ tilihac mixtione excellentes ingredientium vires obruantur ato; frangantur, præſertim, quod ipſa natura paueis modo appropri- atis femper ſit contenta,& ſic ipſa queq́; jubeat, quæ per pauea comwodius fieri posſunt, ne perperam& incaſſum fant per plurz. b I. Ignoro quidem, aut dubito hic minimè, opponentes affore, qui antiquitatem honorificè nominabunt,& ejus infaciun- da Medicina felicitatem, teſte experientià demonſtrabunt, eti- amſti longisſimus illis præſeriptionum formulis fnerint uſi: Cui inſtantiæ pariter accedit, quo din tantà ingredientium copiè ne- ceſſario unum vel alterum ſubeſſe ſpecificum debeat. Unde&
ile vetuftus canon, an pro modern Medicind obſoletus: quæ non
ILIl. Aſt hæc omnia ſuo loco relinquenda cenſeo, neq; eti- am animus eſt, modo cum rectitudine judicii fiat; penitus hunc
mecdicinaspræſcribendi modum impugnare, verum hoc ſaltem inquirendum mihi nunc propona m, unde ſcilicet fauſtus ille effe-
Aus ab exhibitione tam conglomeratarum commixtionum,&
quænam ejus genuina cauſa Puto igitur in hoc ſpecierum grege tiones edere potuerutu.
*

1 n oynuxnt mivinlün. nboovdü⸗
zard⸗Cü ſbm päne. ada. Ddek i0letus: guem
EII. Idtamen hic quoq; uon prætermittendum, utrum ia Hc concatenata mixtione, vel atrum unius alteriusq; appropri- ati aut ſpecifici virtus non impediatur obtundaturq; quòè minus agendi efficaciam integrè exerere queat; Præſertim ſi quandoq; aut fortè fortuna addantur contraria,& diverſis ſeu repugnan-
tibus qualitatibus prædita? Sane ſie arbitror. Si enim venenum in
lacte ſumtum, evadat minus noxium, quam per ſe hauſtum, cur idem quoq; in eompoſitis& præcipuèẽ benignis medicamentis non potius eveniat? Diverſa ratio nulla nec argumentũ ptrobandi contrarium hic adeſt. Ergo concludo, ſolitarias atq; ümplices quahtates, ut femper funt aniusmodi& ſibi ſimiles, ita quoq; no- bis& naturæ noſtræ gratas eſſe atq; magis commendandas. LIII. Ut ut autem amplisſimas hasce& magiſtrales Anteteſſorum formulas ſic diverſimodè compoſitas non adeo æſtimem, nonnul- la tamen ex illis, quæ certéreſpe du majoris eſſe momenti mihi videntur, hic adſcribere lubet,& quidem hoc intentione ea, non quod hæe vel illa compoſita præ aliis in ſuis conceptis formulis peculiariter arrideant, prout nihil omninus aliquot eorum non incongruèconfecta atq; conferta deprehenduntur, ſed ut exinde praæt ipua fimplicia in morbo hoc multüvalentia quodammodo,& cum ſeligendi diſcretione cognoſcere queamus, quæ poſtmo- dum commodé pro circumſtantiarum coaditione præſeribi, præ- parari, oppurtunè invicem miſceri, atq; ſic, ratione Duce, adhi- beripoterunt. 85 LIV. Summe quidem laudandi nihilominus ſunt, priſci Medicinæ Doftorer, quod volumem täãm operoſum variorum fimpli- ium, in calculo ſat probatorum candide nobis communicate non dedignati fintz attamen in eo poſteritas aſſenſu ſuo illorum eduatui tam absq; exceptione recuſabit applaudere, quod indiffe- tenter fermè omnia, modoe in aliqua minimàâ dũtaxat qualitate calculo viſa fuerunt adverſa, commiſcuerint,& accuratius ante in ümplicium lorum facultates non inquiſverint, quanam ſcili- eer ratione ac virtute in calculo aliquid præſſent, velſecus; utrum eum reliquis admixtis ex eodem principio reſiſtendi calculoſæ affe dioni conveniant, aut utrum ex alio aliquo fundamento vim ſie agendi nanciſcantur. Sed ſola experientià hujus velilhus me- W dicamenti

7 E 4 4 .
8 ee ene Ae 8. .„“. —.— 8 ————— 2 2 3* ———
gieamenti veteres fuerunt contenti; alterum de home
Kmum Medieinæ fulcrum nempé Kationem in hoc capite ut plurimumn egligentes, nudatantum relatione& cauſa omnino
non adjecta illud& iſtud tales ac tales effectus curare anno- tarunt. 1 3
LV. Verum enim vero,non pigebit mecommunet iſtas calculi eurationes à Medicorum vetuſtate præſcriptas conte mplati, illo- tumq; ſi becialia hic remedia recenſere, præcipueq; tamen juxta Merbodum medendi laudatisſimam ea diſtribuere, prout& illis. fecundum bunt ordinem ſanandi, jam adbuc in ſcholuu vigeutem reme- dia fua adhibere fuit peculiariter cordi. Et quis Methodum hanc ſtrictè obſervandam confeſtim primo intuitu non videt in afeda nobis propoſito: II. gr. Ineptè& imma turs, hoc eſt“, contra
fundatisſimæ a rtis præleripta Galculus moverur&c frangitur, ubi
primum doloris auxilium eſt promendum; Hicenim temerarie
augmento ſic magis magisq; exacerbatur. LVI. Sæviente igitur dolore Nephritico,& gravi exinde paroxyſ mo, aut inſtante aut acerbis aculeis jam urgente quid hie agendum ſit, meibodus medendi Medieo affatim didiitat: Nempe, quam fieri poteſt acceleratäcità celeritate, tollédus ille eſt atq; re· movendus, quoniam be indicationes Perp etuò ſunt malæ, utpote toto genere præter naturales. b
vII. Mitisſima autem medicamenta quibus doloren vel
gtim levare, vel penitus profugarei ntendunt, initio cum quærant, clyſteribus in auteceſſum potius uti& extexnis pariter lementibu intentionem ſuam proſeqvi rectius tutiusq; putant: Medica- menta vero per os allumen da non perperam propinant, ſed præ-
dictis viam quaſiſternete& obſtacula ad rectum medendi ſcopum̃
perveniendiamovere operantur, A Chſteribus ergò curandi pri⸗ nordium recte capimus, cum illi inteſtins atq; renes deſubito Ab onere ſuperfluo& inutililiberent, ac ſic liberius ſpaciũ viſceti bus vaſisq; largiantur. Verum in quantitate minori enemata ſun præſctibenda,& repetitis pro necesſitate vicibus adhibenda ne major Ula ſit, ex compreſſione renum dolor ſuccedat vehemeu- tior. b LIIX. Adaominatum jam finem eonſequendum prade-
eeſſorts

ce ſſores noſtri tantummodo ad emolientes lenientesq. ſpecies recur- runt,& hincdecocta confici jubent: Sunt autem illæ, Kadix ve! Herba Altbeæ malvæ veronicæ, purietariæ: Semina aniſi fæniculi carvi, Floresthamomill. melilot. aner bi. viol. ficus pingves& c. Item olea cha- mom. ſcorpionum, am)g d. dult. G amar perſicor.& vel butyrum eriam recens: ꝗq uibus omnibu spro ſti mulo, perſpectap rius circum ſtan⸗ tiarum ſeu ſymptomatum ratione aliquid de caſa ffſtula. Hiera pic. Extr. Rbab. 2ꝑar. Elect. Tenit. diapr. de pſjll.&c. addunt: Et quum nonnaullienematum refugiant uſam, ſuppoſitoria viearium hic muausſnſtinent, utpote quib us egeſtio alui non incommo dè etiam procuratttrr. LIx. Adhibitis hisce, ſi dolor nihilominus excruciare pertinaciter pergat, inundtiones ſlarim externas ad leniendam ſentiendi acerbitatem applicant,& renum regionem utram- qve ungvento Agrippæ, dialtheæ, alabaſtri, Roſan: Oleo campb. liliorumu alb. violarum ibamom. axungid gallin: vel caponum&c. imbuunt: vel laminas qvoqve plumbi renibus apponunt, quas quidem non- nulli rejiciendas monent, ob frigiditatem ſeilicet ſummam, ma- teriam repellentem, effluviumq; pororum impedientem; Atta- nem, qud ratione illis conſenſum dare liceat, non video, quia la- minæ hæ licet naturàâ ſua ſint frigidæ, quod etiam non nego, ni- hilominus peculiarem hune& mirum præſtant effectum, ut cui- libet in corpore parti dolorem paulatim adiman t&quaſi magneti- c vi extrahant, id quod manifeſtiſſimè eſt deprehendere, dum quælbet pars affecta ſub plumbeo hoe tegmine ſemper madere ac ſudare ſolet, in qvo ſudore ſal cauſticum parti calorem dolo- remq; inducens, continuo egreditur& ſua acrimonia plumbum ſolvere tentans viſibiliter adhæreſcit. Rationem rationis& eam adhuc ſuper a ddo, quod ſcilicet illa att ratio ſalis copio ſa fiat bene⸗ ficio Mercurii quo Saturnus abundat: Mercurius autem deperdi- ts, ut ſic dicam, ſalinum contubernium amat. Atq́; ſic, modo hoc atrocisſimos in articulis dolores quàm optimè fuiſſe ſedatos, memoritermeminimus. Al LX. Dro mitigandis porrò cruciatibus, Præceptores nosu adhibere quoq; fomentatones ſolent paratas aqua, in qua folta alti. cham furfures, ſem. an ſ. fæn. carvi,& Kmilia decoqui curarunt. Aad

Ad hanc 2tiam eloſtem balneareducuntur ex jam appellatis ſpeci-
ebus inſtituta, qvibus ſemina lini& fanugræcis lores Chamom. meli.-
loꝛi. Heibamalvæparietar. radi althadduntur Sicenim leniendo e 6-
molliendo& tenuia vaſa dilatando Balnea multum efficiunt.
LXl. In corporibus plethoric is,& qvæ ſangvine, peeuians
copia, ſunt conferta Ven⸗ Ketlio in cubito ac latere dolente meritè
admittitur, præſertim imminens inflam mationis peticulum ob
inſgnes doloresʒhinc uceedenté humorum accurſum ceam noean diſſvadeat; vel ſi hepar calidam in renibus intemperiem excitet. Præſente verò jam inflammatione 55 hu motum a ünuvena mal⸗ leoli vel poplitis rectè aperitur.
LXII. Sedato velim wace toſie dolore, antequam medi-
camenta calcalum frangentia& propellentia adhibeantur, ante
omnia corporis ſentina adhuc diligentius eſt repurganda, ne hu-
mores circumjacentes,& potiſſimum pituita viſcida, illa perpetua calculi pediſſeqva, cum di ureticis& ſaxifragis ad partem afiectam b b protrudantur, ignisdvei igni malum q́ve malo ſic addatur.
LXIII. Hunc in figem uſurpant pro diverſitate tempera-
menti& pro vatia ægroti conſtitutione varia atq́ve diverſa qvoq;
caibartica, Imprimis autem& initio mitiora, qvæ alvum ſvaviter
laxant,& omnem dejiciendi difficultatem avertunt; Plurimum
namqve refert; Alioqvin ſi inteſtina fæcibus gravata ſint,& dolo- res a calculo pariteradſint tune dejectione impedita illi terribi- liter augentur, qrod viæ ex compreſſlone evidenter anguſtiotes reddantur. b
LXIV. EN ulantiam miti⸗um namerot ſunt ana⸗mtehtene 3 Lxariva quæ: variis modis componi poſſunt, e. g. B. fol. Sen. Eedz.
3 ſſapom. citri recen⸗ contiſumi in talsolos N.i Sacchari optimi 3uj. Eini
malvat. Canthar Fß. cujus doſis eſt ad cochlear. ij. vel iij. Velbibatur vinum qvotidie ex Rad. Aſar. naſfurt. asvas ve? eqviſes.(bræſertim
H renes& veſica exuleerationem patiantur mire id eonducit) Nec
minus hic locum habent Eleck. Diaſebest. Caß. Rbab.&qvæ! ſunt alia, qvæ familiaria oſtieinis ſunt laxantia, in qvacunqve eriam forms
Præſeribi illa ſoleant, in diſpenſatorii- pafſim obMA. LXV. Sin obſtruciiones ob bilis pertinaciam, atqve: u6
ditatem Tiwülen nimiam magit lint 1ee R ita Tridem aut uehnen, d.
4— 15
3 8 8
—
d

etempen
5 8
uceseransat erſa qr iomians a n um(ran almtemnet a z Hlunn
aa adesgrd*nſ Got,K asdcs m i billi ter apadeat eiid augulin
mmanammero— winamekut
is purgantibus cedere negenr, ad fortiora progrediendum erit
ſram ned.
veluti ſant, Extr. Agar. Eſul. Aibaud. Panchymagog. Crolli ex qvibus 1.a. in juſta doſi pilulæ ſunt efformandæ&dandæ. nzeris in ſpecie ſeqve ns catharcticum ſumme commendat Fx. 4. Alkekeng. faxifr. ana 3vj. Syr. de pærietar. 3ſt. Eæxt. panchym. Crol. 5ß. Mag.. Ouj. M. pro pot. Lazaru⸗ Riverius in prax. Med. lib.§. Tom. l. ſeqventibus pi- ulis ſumma cum laude ſe uſum teſtatur, R. Salis prun. Cvryſt. Tartæ- ri, ſalus Baccar hederæ& fol naſturt. part. anaticas ex qvibus cum G- rup. qvodam la cati vo ac Terebinthina fiat pilul. maſſa„de qva die- bus ſingulis pil, ad Sj. mane aſſumendas præcipit: Mea veromen- te non aberraretur, ſpro purgatione feliciori aliqvid de diagryd. vel ſeammon Oto veltrocbis etiam Albandali adderetur. Er hiſſti muſi ipſi ſtimmiſceantur qvoqve extraclis Betoaicæ, granorum Paon.(qvæ imprimis in infantibus lapides& arenas creſcere imp edi unt) ſco. lopendriæ, Artemiſie, imperat. Raditum leviſtici rutæ dictam. alb. Eryng. Carolin:&c. magis famigerabilem, cum peculiariter materiæ præ- parationem reſpiciant, eſſicaciam præ ſtahunr. LEXxVI. Pro fngolari& ſpecifico purgante habentur una Chryſt. Salis Tartari, qvas ſic præparare docent Chymici; Solve Tar- tarum taleinatum in aqva pluviatili, cola, coagula, coagulatum in igne apertofunde, donec cæruleo tomparèat tolore, fuſum rurſus diſolve in ſßiritu V. optimè rectifwato ſolutdigere per ⁵ eptimanas, Aein alſtrabe
Hiritum vini adtertias;& ad Cryſtalliſandum commode loca. Doſis ad
Zj. Nec dubium eſt; hanc doſin exoptatius operaturam, ſi grana qvæ dam Diagryd. aut Trochiſc. Aband admiſceantur. LXVII. Petru⸗ Joan. Fab-incuration. variorum morb obſerv.3. per aliqvod dies adhibuit crocum metallorum, qvo vacuandi ſeopo finito, poſtmodum dedir Heciftcum ſuum ſaxifragum infra clarius nominandum& ſic abunò homine intra qvindecim dies ſexaginta calculos oſſa Dadylorum magnitudine exæqvantes, una cum co- pioſa ſabuli materia per urinarium can alem felieiter ex puſit. Ve- rum cum crorus Metallerum ſit admodum violentus in ejus locum pilulas Antimoniales& Meriuriales fivas mobu erſBero ſucctſſu famili- ares ſubſtituere placet.“ LXIIX. Sed qvid de vomitoriis? Reſpondeo, qvod& illa jin. ter corporis evacuationes non Habonende hie qyoqve numeren- 2* tur

—— ——
. 5 er 4—.
8 8““ En ——y————— 12 * 3
—
———— —
—— ———————— 7 7. 3 1—————— ä ai Ma.— ———. 3 r—— ———* 5„—
ligendam cruditatum varieratem plurimarum qve incommoda- tum inductionem diſponatur; tamen cu m qvivis vomitus hunc i-
Ppſum effectum protinus non præſtet, ſed ſæpiſſime& potius ejeda humornm malitia atqve tartareæ faburra neqvitia emolumen. tum ingens afferat, imò&ipſa natura hunc ſe exonerandi modum non raro eligat, hoc præſidii genus non tam ſimpliciter damnan- dum erit, modo cooſtitutio& ſtatus ægroti hoc ferevqcu. 3 LXIX. In Emeeicorum igitur porrigendorum conſilio ini- tium rurſus eſt faciendum à mitioribus, qvæ petuntur ex radice A- ſar.& Pepon. cortic. juglandi feribus geniſt. Sem. urtie.& raphan. quæ ſi absqve efficacia fuerint aſſumpta, fortiora ſurrogentur ut, Sal. Vitriolum album, crocus Metallorum, gvit.&. cum Nitroprap. A qvi-
runtrtr. LXX. Corpore ſic ritè& cum prudentia evacuato, ſoluta- qve alvo, lithontriptica ſeu calculum frangentia atg, educentia poſt- modum tutiſſima manu porriguntur, qvorum uti jam toties dixi apud autores innumera paſſim reperiuntur, eaqve ſub omnigena medicamentorum facie, videlicet; ſu b forma eentiarummagiſteri- arum, olt orum Kirituum, tintturarum pulverum, aqvarum potionum, LXXI. Inter eſentias ſümmiarcani& ſpecifici titulo infi- gniuntur eſentia Baccarum Aikek.& eſſentia ſalis foſilis, qyarum hæc
pluvialem.& uug; ad ext: emam guttam deſtilla, poſt capiti mort. devuo ad vam affunde pluv: ſuperfunde& deſtillationem itera; illudq tam diu, donec ſal totum vel maxima ejus pars c um prædicta aqva: ranſivit Col⸗ lectam ag vam deſtillatam leniter poftea uuq ad terlias abſtrabe& in u- co frigido ſeu cella ad cryſtalliſanaum expone. Haæ ſa necryſtalli non tantum in calculo ipſo, verum in deſperatiſſimis etiam morbisat- dye inveterata podagfa ſummum afferunt revaleſcendi ſolati- um. b
LXXII. Magiſteria hic qrodyepProferenda, interqæ pue cale
tur. Sunt eqvidem nonnulli qvi emetica plane in hoe affequ non eompetere aſſerunt, qvod ventriculi robur ſiceverratur& ad col.
bus,& aliis, qvrabhorrent, naturam ad vomendum beneficio pen- na oleo communi intinttæ larngiq& faucibas imm ſ itritare pote-
ita præparatur: E. Salis fosſilis q. v. inde in retortam, agvam ²funde

Tah it exradie4
ensan Aur ur, zlc 2 141 97h A r— b Rwitan ſa ur zmimn Femato ſch nis ducentisſi
Tenn phetud 1 am totist henanet, fſuadomn m umfun aniaxunil* iffeitineu tKſnuaſall is oranmm aAisis tA— dekla— iti mont im Aau Sütnutn vu. H Deerykhli maulld? am mob'
a fa Kern
ealeuld curando eminent magiſteria ex falis leporum, tervrumea- prarum, ſang vinus hirci item nucleorum meſBilorum fuccini albi, coralli-
confilioiu.
hälan 9 pban. ISa
3
8—
orum oculorum cancri Cort. Oyorum Struthii. Inter hæc autem præ- ſertim laudati miretur Ampliſiui Dn. D. Michaelu Mag. uepbrit. vomp. ex lapldibus& cornibus qvæ peculiari virtute operationem ſu- am exerit. ö
LNXxIII. OQvoad potiones ſeqventi arcani efficacia adſcribi-
tur, B. Tartari loti. 3tj. Bacc. junip. 3ilj. uvarum pasſul. tbjſz. in ſacculo compalla impone has omnia in vaſeulum Jverlinum eum xij. menſur is a,væ, locando ad fornatem& qvotidie ad meliorem ſermentatiouem ayvertendo poſteaex cella aſſiduo pro potu ea utere. Arnoldus ae villa no- va vinum 4A kekengi. maximopere extollit, utpote cum qvo materi- am calculoſam ita educirefert, ut m anu colligi poſſit. Paratur au-
tem fructus Alkek per contufionẽ cum vino albo cujus colatura po ſtmo-
dum exhibetur. LXXIV. Pulverum lithon'tripticorum ingens proſtat copia, inter qvos tamen ducunt claſſem pulvis millepeaum,(de qvo ad diſſolvendos calculos portentofi plane effectus apud autores in- veniuntur-) pulvis lapid. Judaic. item nurleor. Perſit. meſb. Cynosbat. Dadlyl. frucluum Alkekengi contuß. item Mandibular ac pupillar. lucii
piſcu, tulorum cancri, leporis tum pele in furno exſiccati, Motacille avi-
dul irem Sem. Saxifr. Ruſci fœænic. petroſel. Raph geniſt. /b ardana, magnæ urt ica, Herniaria&c.
LXXV. Exaovis præferuntur aqva ſangvinis Birci, qvæ ex lumbisrenibus& veſica calculos frangendo expellere potis eſt; aqva ſaxifr. Onon frag Raph. Verbaſc. qvibus omni bus /al fixum pro- yriam ut eò magis animetur earum virtus, addi folet. Hartmannus dvoqve urinæ hirci tanqvam ſtupendi remedii tam interne qvam.
externeuſurpandi honorificam mentionem facit. LXVI. Salia porro qvod attinet, deiis univerſale hos do- gma præmitto, qv od ſcilicet natura omnem cujuscunqve rei vim in eorum poteſtatem, tanqvam im principium magis ſtabile& perdurans, poſuerit; Idcirco etiam qvemadmodum cuivis hthon- tripticæ ſpeciei ſal ſuum ineſt nativum, ita qyoqve præ reliqvis principiis Illudà Medicis eo magis laudatum antecellit. Huc at- jam referuntur, aut teferendi ſunt variarum rerum, modo ſaxifra- 6 3 g.

—·· 8 8 5
— ede 4. 3 6—5———— ——————— ͤ ͤ 9— n* 87— 8 8— eeae 3 3 3 2 2—— — w 4————-. 8—“—— 8 3.——— 1 — 4*— 5 8—— 4 4 2 —— 1—— 2 . 1
Farum geniſtæ.&c. Nam qvieqvid hi cineres præſtant, non uteine- res id faciunt, ſed qvatenus in iis ſal adhuc reconditum eſt. LXXVIHI. Qvamoptime tamen circa ſalia adhuc eſt obſer- vandum illud, ut in curatione calculi potius adfixva& alkalia re-
ſpiciatur, dvam ad v'latilia, qvoniam fixa ſalia longe potentius corpora ſolvunt,& non tam facile, ut volatilia ſolent, in remotio- ribus dudtibus corpora diſſoluta rurſus deponunt; Sed potius ſal volatile eorpore noſtro juxta attrahunt,& per excretionem de- centi modo ſeqveſtrant. Hinc colligi qvoqve ex facili ratio poteſt
cur generationem potius, qvam deſtructionem calculi adſeri- pſerim ſali volatili& petroooſ.
. LXXIIAN. Siritus ordo nunctangit, ex qvibus Salini præce- dunt, longe nimirum eflicaciores qvam ſalia ipſa; Eſficaciores dico; Sunt enim his manifeſte ſubtiliores, longe potentiores, atq; vi magis peactrandi pollentes. Hinc etiam inter hos ſpiritus qvi- dam tantæ ſunt efficaciæ, ut ex tempore omnem caleulum, ſivere- nes occuparit, ſiveve ſicam in limpidum foris reſolvant liq vorem, qviliqvorc uti affrictus, ſiex renum calculo fuerit præparatus, illi egregium coſmeticum q́ꝝe colorem non adeo facile tranſeuntem
la. gitur. b
LXXIX. Et hac potiſſimum victute excellit Siritu acidus Mercurii ſaxifragus, cujus ſupra memoriam feci ex Ci Fabr. curati-
onib. Cui tamen in laboratorio noſtro robur magis virtuoſum- conciliare callemus: Huic qvam proxime vireute ſua reſpondet
4 Spiritus Nitri duplicatus ut& Spiritius Salis communis(ſed noſtro mo-
do præparatus, qvo, vetbi cauſa, ex tribus libris impoſiti ſalis fer-
mme tres libras ſpiritus rurſum, hoc eſt, exceptis 6. vel?7. unciis to-
ta die elieimus; adeo multum eſt, myſterium regiminis, qvem i- enis depoſeit, ſibi cognitum habere. Et hac ratione etiam ex cœte/ xis ſalibus in tanta copia ſpiritus naneiſcimur) ꝗvorum hic exeis-
montii experientia de lit. c. 3. 2.31. ſibi par remedium non habetim
extingvendis ardoribus,(præſente etiam in veſicà calculo)& in Henum ſtranguriis, qvæ difficulter alias ſedari poſſunt: Summæ er- go nonimmerito exiſtimationis ſunt hi ſpiritus, qvi inſuper qvo-
qve putrefactionum incommoda impediunt, mucsgines dillol- b vunt,

ch al eentiotes, lastimi m8sſpiritug dantan e ulum Hfet. 2 antliqrongh matalaſt at wxparaa aaon aieo 29 aranlenn
4 — 82 — — — 2 — —2 —
ndtiam fe C Ehn. aokroredd mis finual
anwe 1 luamehynit „Lus nd ed poſttowo andulöt zi afäſabtke
a nuncisto. gais gfemi maiam ekccl
u W amhiic esi’ — vi vonbadet
vunt, arenasq́ve renibus& veſica expellunt, tele jam eit. Helmen- XNXC. Notandum hie pariter repeto de ſpiritibus, quod antea de ſalibus fuir pronuneiatum; videlicet iritu ui ex fiao
ſale præparantur longe notabiliori efficaeia vigent qvam uiexſa-
te volatili& halituoſo proliciuntur. Hinc etiam Helmone loco dicle n. z2. Marinum& Hißauicum Sal, qvod omni propemo dum, ut ſie 3 dicam, volatilitate caret, validius omnino cenſet qvam Lorharin- gium, utpote qvod ſatis halituoſum eſt,& hinc in ſtomacho facile aceſcit, proptereaqve putredinem& Duelech(hoc eſt, phraſi Hel- montiana calculum) minus arcet imò potius auget. Sicqvoque plurimum laudatur ſpiritus ex ſale fino urinæ præparatus. Ethoc fundamento nixi Fr. Baſ(Valent. cum ſgiritu ſalis ex calce viva præpar. ae Helmontius cum ſus lado graviſſimas calculi paſſiones non rard curarunt. 3 ieen de ie. XXCI. Sed cires commendatam hane ſpirituum minera- lium in calculo efficaciam non leve dubium obrepere videtur, qvod etiam reticere in animum nobis non venit; Tale eſt illudzpri- mum calculi prineipium donavracididati,& nihilominus in ſub- ſidium medendi vocavi res acidiffimas, hoe eſt, ſpiritus minera- les. Qvid hoc? Malum malo addere nonvereris inqvieszlta plane contra ſcopum hie tenditur,& qvod aceioſnatisaccidens frangen-
dum erat aut mitigandum ſaltem, tu qvafi dictorum immemor-
conrraria cum detri mento profers. Sie nempe dices. n
XNCIIE Verum enim vero non difficulrer judicio Hoc meabſol- ves:Si triplicem reſponſi dicãtibi dicam. Ergo attendas primũ, in- ter acetoſitatem ventriculi& aciditatem ſpiritunum mineralium⸗ magnam inſignem q́; eſfe diverfitatem: Ila, utpote adhue eraſſe corporalis, magis qvoqve corruptibilis eſt, ac proinde qvam faei- lime fummum amaritudinis vitium adſciſeit: id qvod probo ex a- ceto, qvodſi corruptionem patitur, tunc aciditas ipſtus in tædio- ſam ſtatim tranſit amaritiem. Hæc vero tanqvam ſpiritualis& al- terationi qvam difficillime obnoxia non in amaritudinem, ſed dulcedinem potius convertitur. Deinde pures fpiritus hos acidos ex earum rerum num ero eſſe, qvibus diverſæ& contrariæ ſunt in- ſitæ facultates: Hi enim immodicas Hæmorrhagias, evacuatio-
1 nescs

„
“
3 1 4 1 1 4 4 † 1 1 —— 4 3 * 4 4 3 1 1 — ö 1 1 ³ 1 * 8 4 8
nesdve alias qvæ præter naturam sccidunt, feliciter ſiſtunt, Porra qvævis etiam dura diſſolvunt corpora,& ſic per conſeqvens poti- us humores pituitoſos, viſcidos tartareosq; atqve cruditates qvas-
vis prompte digerunt, incidunt abſumunt, qva de re prelixiu eie Aode Unzerus Docliſſtin Anat. Spagyr Itb.= de&. c. 2. Tandem doſis dyoqve eorum eſt aſp iciendasutpote qvæ profe dò minima,& ve- hiculumex adverſo, cui ſpiritus hiimmiſcenturs eſt oppido lar-
gum, inqvo aciditas illa neceſſario ita diffuaditur, ut vel exqviſito
guſtandi ſenſu vix perſen tilcatur Qrin nechodienovum, ſimilia curari ſimilibus. Cautelam inſuper à bono Medico obſervandam
addo, qvi ſpiritibus hiſce tum temporis u teturcommodius, qvan- do excedensacetoſitas in ventriculo jam qvodammodo eſt cot- recta mitiorqve facta.
XXNCIII. Ad olea nunopergo, qyorum maxime præci pua ſunt, oleum nucleorum perſicorum fagorum, utrarumg;, amygdalarum.,
ceraſarum ſuccini, macis, aniſi, fanic. junip. chamom. rutæ„Calami aro-
mat terebinibin ſcorpion.& c. Qvibus adjunꝑgo butyrum resens,(ab
Helmontio non inſulſe qvinta herbarum eſſentianominatum) cum ſaccharo candi loco ſalis æqvaliter miſcendum, atqve mane jejuna
ſtomacho qvotidie ſumendũ; Hujus enim beneficio ſemitaurina-
ria lenitur, emollitur, abſtergitur atqve ſic aut calculi generatio impeditur, aut jam præſentis exitus mire promovetur. Exparili fundamento prodeſſe ut ajunt, ita qvoqve poterunt fruclus oleagi- noſz, uti ſunt amygdalarum, fagorum, imò& olivæ ipfe. w XXCIV. Notatu digua obſervatio eſt, qvæ Crato& Amatu Luſitanus, item Lazarus Kiverius de ævellanis ante paſtum come ſtis adducunt, nempe, ſecundum Cratonis experientiam, non paucos, ſx. vis cruciatibus caſculi diu affectos, crebro avollanarum uſu libe- ratos;& virum qvendam qvi nephritidem vehementer paſſus,& ex renibus non rarò capillos rubentes per virgã verendam minxit, multumq vve de atrocibus doloribus ac ventris rugitu conqveſtus eſt pro abigendis his ſymptomatibus magno medicamentorum⸗ catalogo, fruſtratamen, uſum eſſe, aſt cum præter ſpem ex ſvaſu cuſusdam Ayellanis in victu veſceretur, liberum& ſanum d tanto ſupplicio evaſisſe, icente Luſitano. Atq; ſic quidem ipſi avelans erant uſurpandæ, ut eas cum internis ſiecis wembranulit initio hn.

an l Neeee a e eegfenspdü.
4 3 dutrtigya V e Tandemzuß aa ee nimaw. 345 eſt oppido an,
Armrrelexqnin
ſd morum, ſmüin
1 obletvat d1
Oum mimi Anominarumſe
ſein gremanefr — ocioleminn
prandii quam cænæ comedere neceſſum haberet, Imo poſtea ha- rum eſum ante, in& poſt menſam religioſisſimè continuaret, quo facto ita revaluit quoq;, utne minimum quidem morbi veſtigi- um turſum perſeaſerit unquam. Addit quoq; laudatus Luſitau. in
Jobolio, non ſolum hine virum per aſſiduum avellanarum uſum
eſumq; ſed& alios quam plures à pesſimo hoc affectu priſtinum ſanicatis vigotem conſtanter recipiſe XXCV. Tam mira ſane avellanarum eſt virtus quas& ip⸗ ſe Avicenna jam dudum inter eas medicinas, quæ materiam lapi- dis renalis pocenter abſumunt, repoſuit. Verum dicat mihi nune aliquis hujus facultatis cauſam: Aatores ſane hinc ſe extricare non potueruat, ſcilicet hæſitantes, num avellanæ ſua ſiccitate, au peculiari facultate, membranularum interiorum hanc opera- tionem perficerentznum vero propter oleaginoſiratem ſuam(quæ cauſa veritati proprior accedit) hoc beneficium præſtarent., Aſt nihilominus hæ dicti affedus cauſæ iuſufficienics ſunt, quemad- modum oco coroxidts mox demonſtraoobq. XXCVI. probacisſimum deniq;& præſentisſmum me. dicamen eſt Tinduta illa quamxcr εοꝓανρν νtra calculum nomi- nare conſuevimus. Non opus autem atbittor eſſe, multa vetba hic facere de multivaria& fidisſimà experientià nobilisſimi hu- jus remedii, ucpote cujus laudes paſſim hic& in locis exteris quam pluriworum in ore perſonant, qui proinde propter effica- ciſſimum effe tum tincturam hannc à. Cl. Da. Eraſide ſum mo cum deſiderio cotidie ſolicitant. Hoc unicum tantuin de laudatisſi- mahac Medicina addo quodea tam ex Baſcliani quam Helmontia- ni lithontriptici iisdem principiis procedat.“ XXCVII. Plura medicamenta, quibus internè aſſamtis cal. culus comminui& relegari poreſt, qui deſiderat, is haud gravatim adeat Celeberrimi Seunert. Clariſſ: Riverii Praxes AMeaicas& præ- ce lentiſſimi Unzeri tractat: de Nephritid. Ubi adſcripta corum mul- titudo voto ſatis faciet quam propter ſtudium brevitatis hie præ- terire lubitum eſtet. 2 4 XXGIIX. Adremedia externa, quorum beneſicio iaſigne lenimentum calculoſis quoq́; accedit, thermas ego nob laudare nolo, ſed häc conditione ui diſpoſtio corporis ægrotantis exact 1 D 2 reſpici-
4
4

—
He—
3 8 8 eeer Lale 8
B⸗ euere oooo——
ͤ
92 öbb—„ ————————— 1.— 4 2 8 2 4 4 1 8
. 2 8 4 eeSun 8* 1 enhasbsdeirene s 4—“ 1 1 ne m aaeann en ⁶△ά,ᷣṍ—½½————
5———* d———— 2. 2—— ——
injectio artis perito adminiſtratu tàm facilis eſt
eſpleiatuecosſgenetungh gaa
4½
3
Poterunt apud ſæpe laudatum Riverium; Quemadmodum etiaur & cum primis decidendi rationes ſabminiſtrabit Monumentum Genio thermarum à Du: Praſide ſacratum& mox à nobis publicè
pariter defendendum. XXCIX. In illo autem caſu, que ealculus in veſicam illa-
pſus& ibidem ita adauctus eſt, ut medicamentis nec frangi nee
excludi amplius queat, ultimum remedium in ſtliune& ex⸗ ci ſone ejus erit quærendum. Verum cum paren: noſter Hipp. Medi- Sos veros juramento obſtrinxerit, ne calculo laborantes ſecare tentarenr, ſed Liri- Cbeirangiæ operariis ejus tei faciundæ
locum darent, idcircò etiam id negotiam his ipſis com-
mitto, cum primis tamen ſlapis ſiliceæ ſit ſoliditatis: Si vero frig- bilis ſit ille, fecliotàm temerè inſtiruenda nou eſf, cum præſidi um illud ſit erudele& tædioſum; ſed oum temporis potius con- ducent Chſteres in veſitam communi fplitogs inſtr mento injecti, quæ iniſtrat zquam quæ in po. ſterioribus celebrati folet. Uniea taurummodo hæc cautels hic
addenda eſt, ut dicti elyſteres nim ium acres non ſint, ne virgeæ vet
veſicæ læſio quædam inducatur.
XC. Hæa&e conſimiles aliæ täm ab- Anteceſribu præ- ſcriptæ, quam àtodenorum induſtria mſtitutæ ſunt corationes, surationumq; docnmenta, quocum tamen pleraq; ab Experien- tid quam rationis poſſeſſione, ut antea dix:, cognita habuerunt. Verum quam dubium ſit ſoli fidere experientiæ, Venerandas Sener
in ſtatim Aph. ſuo perpendendum ſuggerit Dicendo, Experimenu I periculoſa: hinc non miaus recte monent, qui monent mag nis utendumcautionibus eſſe in aſſerendis absqtratioue datà expe-
* mentis: Nil enim in Natura absq; plurium cauſarum concurſa ſit, eſtq; difficilimum, uni cuiq; rei vim ſuam& portlonẽ effectus
aſſignare, atq; ſic caſum ab arte diſtinguere: eaſùs autem ſoboles Experientia eſt,& Filia Artis ipſisſima ratio.
XCI. Sanius igitur faciunt,& multò conſultius, qui Me- dicinam non niſi utrog, pede, tàm Experientieæ quam Rationu ince- dete patiuntur, hoc eſt, qvi experientiam cum ratione arctiſi 10
Penitusprohibere in hoc eaſu conentur, qua de re plora vider:

tei faciulie
ncha Am taa mä
mnumen li alne
orantes ſetie
etllu; Ergo ſubſumo quicquid ex omnibus pradictis remediis ni-.
vinculò conjangunt. Fit enim hie ſæpenumero alias, ut fola re- gente Experientia& Ratione Regina exulante creberrima palli- ative curæ rebellio ſuboriatur. Adeò ignotà ſic operantis remedii cauſa molta abſurda porgerminant, ut aut vana inaniq́;, iſtà vei iſtä curatione dedecoretur Medicina, aut recidivæ non infre- quenter inde proficiſcantur. KXCII. Calculus exempli faciem hic induat,& dictorum veritas ultròè dilucideq; comparebit. Qui igitur curare calculum aggrediuntur, ad reſolventium uſurpationem animum illi ſtatim inclinant: Reſpondet etiam intentioni effectus, reſolvitur ealcu- lus& expellitur. Sed paulo poſt quoq; fit retroga dus aut denuo fubnaſcitur, Quæ amabo cauſa: nempe principia nunquam fue- runt rem ota&/ontes, unde propullulat calculus, nondum obtu- rari. Sed ubi illud mali prineipium, ubi fontes illi, dices? Dicam ego: Vitium coltionis primæ non emendatur in ſecundà, ne in tertia. dogma Medicorum pretiofſimo auro pretioſius!h XCIII. Itaq Calculus felicirer nunquam curabitut, niſi renerrima ipſius cunabula& prima ſcaturigo, quæ in coctionin primæ conſiſſit vitio accuratiſſimè attendatur, Qpod vitium ni- fcorrigatur, nativitas Calculi perpetua erit,& materis incre- mentum capiundi aderit ſufficientiſſima. Ex adverſo autem le- Firimisvemedis gravisſimum hoc malum ſpontè facilimeq; per- anari poterit, modo, quã ratione prima coutio ealculorum gene- rarioni radices ſuggerat, diligenter cognoſcatur. XCIV. Apponam nunc ego, diverticulis miſſis, fundæ= menta, ex quibus elucebit, qua ratione omnia& cunda enarrata medicamenta calculo reſiſtere, atq; eundem etiam radicitus tol- lere valent. Principia tamen, ut exordio dixi, fuſè hic repetere, id quod jam factum*u aiſputatione griori, animus non eſt, Sed hoc ſal- tem ediſſero, quod remedia quatenus uni vel alteri præſuppoſito principio contrariantur, eatenus etiam vel calculo reſiſtunt cumq; conterunt,& explleunt vel mitigant& dolorem ſiſtunt, atq; ſic porro. XCV. Tribus hoc didueam. Primum generandi calcu- ſum principium poſui in nimio acore ventriculi& ejus fermenti ex-
mlD

L———— 4 6. 1— —— KA—“ 86“
miĩo acori fermentoq; reſiſtit, vel illud tollit, aut etiam planè pe- nitusq; aut nõ tam facilè recipit, illud qvoq; aut impensè aut qvo- dammodo duntaxat calculi generationem impedit, vel, naturæ cobut ſic afferendo, fortiter illum expellit. XCVI, In hanc claſſem refero omnis generis olea, qæ ace- toſitatem nullam, etiamſi per annum& ultra ſteterint, degene- rando recipiunt, item, Iæpider, uuces quæ vis, nuclei omnigeni, oculi cancrorum, mandibulæ lucii piſcis,&c. à qvibus omnibus& ſingulis
acetoſitas in Ventriculo per præcipitium qvaſi frangitur. Item vo.
mitoria, hic non prætereunda, ucpote qvorum beneficio multum aciditatis& ventriculo ejicitur. XCVII. Principium alterum generandi calculum bundan- tiæ ſalu adſcripſi, ejus q; volatilis magis& nitroſi. Exinde igitur ſic colligo: Omneremedium quod mitigare, aut tollere hoc ſal in corpore humano redundans valet, illud quoq; nobilisſimum eſt lithontriptieum. XCIIX. Hic iterum ex prædictis remediis ea præſerrim, ſunt alleganda, qvæ ſale alkalico ſeu fixo ſunt prædita, ut ſunt civere- omnes, ſalia ex bgrbis& mineralibus praparara acſixa, qvæ magnetica qvaſi virtute ſal volatile in corpore noſtro, qvo per caleinationem illa fuerant privata, attrahere,& ſceum educere ſolent; imo& ts- ceo, hæc ipſa ſalia vim retundendi atetoſitatem qvoqve haberen, qvemadmodum hoc ipſum exemplis ad oculum clarisſimis, ni- ſi chartæ jam parcendum eſſet deducere poſſem. Huc eriam refe- renda ſunt omnia balnea, in qvibus per ſudorem non ſolum ſalco- piosè tranſit, ſed& aqvæ ipeœ illud ex corpore qvaſi alliciunt. XCIX. Principium tertium conſtruendi calculum tæ- lori tribuere placuit; Unde porro ſic conjicio: quemadmodum fingula quæ nimis calida& aromatica ſunr in cibo potuq; calcu- loſis ſerio prohibenda; ita è contrario in curatione temperata& frigida ex prædictis remediis ſunt commendanda., Atq, ſic non tantum prænominata remedia, cauſis jam recenſitis reſiſtentia,
inßmulhaec rekrigerandi& contemperandi virture pollent, verum
etiam& potiſſimum ſalini ſpiritus operatione hac nobilitati funt, utpote qui refri gerant, ſal corporale reſolvendo, promorendo ſecumqve removendo.
. 4 8 xCVII. Hæ

a e küam ſend
1dl natuns
Neücio multan
Menssauga.
1 angitor.ltem.
nradilisämane
er itcalticug ſtm etd n clen in
1 poruc; cde
manaio ni n tenjnaus
nas. 5ipren 1 a ztbi rlltn
XGIX. Ha ſcilicet ſunt genuinæ rationes, qvibus perſpe- is potentiam virtutemqve hujus vel illius medicamenti calcu- lum confringentis propellentisqve accurato ni fallor judicio diſ- cernere atqve concernere poſfumus, Has itaqve cauſas qvi ſtudio- sè obſervare ſtudebir, non tantum ex aſſe medieamentorumfacere ſelectum ſciet; Verùm pauciſſimis qvoqve ſpecifcis illisq́ve opti- mis in hoc atrociſſimo malo brevi temporis ſpatio incredibilia.- eficier. 1
C. Hæc ſunt qvæ volui,& qvæ expromiſſo debui, de curan- do feliciter calculo inaugurali, ſed& fideli calamo proponere.
Deſino igitur, ſperans benignum Lectoris judicium,& de meliori
ſfuffragium. laterim, qvicqvid eveniat, mihi ſuffieit, veri aviditatem, qvæ ſueceſſibus inardeſcere ſolet, eſſe ubigve tutam.
501 DPEOo G6LOI4A.
Emendenda præctpuòè ſeq q. ſunt. th. 12. lin.„poſtea 1.6.oblædienr. th.1 3. 1. 6. Sa- le th. z1. l. 1. nuntium th. 2 5.7. Leoersuijuth. 26. 1. 8. diverſorio ts. 594 1.17. ſudare th. 79. 1.8 qvod.

11
—