TIPSE3
ASTHMATE.
QVAS AVSPICE CHRTISTO
S V PRAESIDE
cwihm& excellent. viro,
DN. FRANCISCO PARCOVIO,
Roſtochienſi, Philoſophiæ& artis Medicæ Do- ctore, eiuſdemq́; facultatis in illuſtri Iulià Pro- feſſore primario,& collegij Medici Decano, nec non illuſtriſſimorum Principum Brunſui- Lenſium ac Lunæburgenſium Archiatro, 2
Dro eonſe quendo ſummoi in arte Medica gradu,
Sublicè diſcuriendas proponit rvHAs PALVDANVS VIBERGIVS
DANVs.
Fiet diſputatio 16. Iunij. BDoris& loco 2enſaeun. b
HELMAESTAD!I, Ex Officina Typographica lacobi Lucij.
ANNO GCID 10 cxx.

REVE KENDO CLAXARISSIMO AC OaNATISSTNO
b VIRODN. M. CHRISTOPDHORO KNOFFE SERENISSIMAE ET PO- tentiſſimæ Regiæ Maieſtatis Daniæ con- cionatori vigilantiſſimo,
NEe Noxy ccleſia cathedralis, quæ eſt Rosx ILDIA2 22 1 eArchidiacono fidelißimo,
Fautori promotori ac affini ſuo Perpetuum, obſeruando
Eaſce theſes
Cher 2 eon b
ricdus deinc wonis iitißs f 8 lo repi
iirium 4 aünt de tiis anheliru qpiar, 70. f.⸗ enodtra dip
Diſ lis aii dat do kdora
Alhtor,
itu
ſer Corpas 1 85 1 dhpur

ASTHMA T E
THEISIS I.
Difficilis hæc reſpiratio græcis 4αμα ρᷣμι dενναμνεν ab anhelando; latinis Suſpirium, anhelatio dicitur. Hinc eo morbo laborantes anheloſi, anhelatores& ſuſpirioſi nomi- nantur.
b 11. b Eſt igitur aſthma anguſtia propaginum aſperæ arteri
per corpus pulmonum deſeminatarum cum ſtertorosã ac
difficili reſpiratione ex viſcidà ac craſsâ materiâ facta ſine
A2 Affe.

—.— — — — ee 2 4
8 2.—— ——— 2
Affectus huius genus alij aliud ſtatuunt, pro vt nimirum varie ab illis conſideratur; nobis tamen magis arridet illo- rum ſententia, qui genus faciunt loci anguſtiam.
Süubiectum huius morbi proximum& appropriatum ſunt pulmonum bronchia vel propagines aſperæ arteriæ per pulmonum ſubſtantiam diſperſæ, non, vt quibuſdam placet, vena arterioſa& ſine pari. b VI. b
De cauſa continente non leuis eſt inter Medicos con- trouerſià. Alij ab influente ſanguine, nonnulli à tuberculo in cauitatibus aſperæ arteriæ contento, quidam à bronchi- orum interceptione, à reſiccatione vehementi, abſceſſu, ſtri- ctura pectoris, pulmònis compreſſione, lapidibus, grandini- bus, vermibus, imbibitione humoris pituitoſi, Connexu pul- monum cum cauitate thoracis, pure, tuberculo in ſpina ſiue ſponte ſiue à cauſa externa genito, flatibus item multis ſeptũ tranſuerſum diſtendentibus fieri contendunt.
Faciunt quoq; ſpeciem Aſthmatis quæcunq; prauũ exſpi- rant fumum vel vaporem vti in aſthmate, quo præhendun- tur laborantes ex vtero: ſic& illis, qui tractant metallica non raro accidit vt præfocentur, quemadmodum Galenus de il-
lis qui circa Calchanti venas in Cypra laborare ſeripta reli-
quit. Carbonum quoq; fumus& cereuiſiæ afferueſcentis attractum copioſum vaporem non raro ſuffocare depræhen- dimus.““ Nos verò ſolam materiam craſſam& viſcidam proxi- mam& continentem veri aſthmatis cauſam cum Galea. ⁊ d⁰ loc. a—f.c. z.& g. ſtatuimus.
I 4 Craſ⸗
Cull toniunctae ai inco erantes n
Matet unde tra
Cong mimbee were nec nentum att gohter del
Tranſc Ktcto.
Acere ten ac Cer ticem. velo
Atoto, niükt, vel herit

fel 85 Iti 1 ti ädſcel.
ne A idw, gmüni 5„Connexu pll.
n Siuiehiuig t nntüüfni
4 6
un e erlicann min H Gdennäl
er Wue ſeipan K dreferlelnn
1rro Ra dennin
1
aiGeutt
helam S ulländer a dum ideoneh.
a S küns
Ca.
Craſſa& viſcida hæc materia plerumq́; cum flatibus coniuncta eſt(à pituita tanquã materia originem habentes) qui ſi in copia adſunt, non raro paroxiſmum excitant& ob- errantes in pectore, præcordijs& ſcapulis dolorem faciunt.
Materia craſſa vel in ipſa parte affectà congeritur vel aliunde tranſmittitur. Galen. lib.. de loc. c..
XI.
Congeritur autem materia cum pars vel propter viti- um& imbecillitatem facultatis allapſum alimentum nec con- ſumere nec conficere poteſt: vel quando maiori copia ali- mentum attrahit, quam quod conquoquere valet: vel deniq;
propter debilem facultatem expultricem.
XII.
Tranſmittitur vel à cerebro velà vicinis partibus vel
à toto. XIII.
A cerebro& alijs partibus transfunditur, vel ob earun- dem ac Cerebri' pigram ac labefactatam facultatem reten- tricem: vel ob fortem ac copià irritatam expultricem.
Atoto, vbi ſcilicet id fimili excrementitia materi ab- undet, vel quando conſuetà quædam euacuatio ſuppreſſa fuerit. b
Pulmonum quoq; imbecillitas, quæ collectionis cauſa eſt, eadem quoq;, vt facilius ſuſcipiat aliunde influentem humorem, efficit. b
XVI.
Cauſæ antecedentes, ſunt pectoris anguſtia, pulmonum frigida& humida intemperies, caput debile, temperamen- — 4„ tum

omenſium vel hæmorrhoidum. XVII. 3—*
tum pituitoſum, ſuppreſſi
Procartarcticæ, caliditas ac frigiditas nimia aëris, caſus, violenta, pectoris percuſſio, exercitium ſeu motus immodi- cus, intemperantia victus, odor rerum pectus conſtringenti-
um, quibus& fumus hydrargiri annumeratur. . b XVIII.
Cibi craſſi, lenti, frigidi, crapulæ, potus vini generoſi,
Regio frigida humida, locus ad aquilonem& occidentem vergens, hyems gelida, ſtatus cœli aquilonius, humens plu- uioſaq́; conſtitutio, mora ſub ſole, vitæ ſtudium. Refert e- nim Autius eos, qui ad ignem artes faciunt frequentiusaſth- mate tentari& vbi tentantur annum non perdurare. XIX. 2b Signa diagnoſtica. Crebra, denſa, parua ac difficilis
reſpiratio cum ſtertore ſibilo ac ſono rhoracis magna eleua-
tio, pectus anguſtum& graue. XNX Prognoſtica. Aſthma in iuuenibus difficulter, in ſenibus nunquam curationem admittit. b XXI.
Quibuſcunq; aſthmate laborantibus cum tuſſi, deſierit tuſſis anhelitus difficultate perſeuerante, ijs mors in propin-
quo ceſtu b XXII. b
Spiratio tremula periculoſa eſt,& eò magis ſi ſcapulæ&
omoplatæ cum muſculis intercoſtalibus vna cum inſpira-
tione& exſpiratione attolluntur ac deprimuntur præſertim
viribus exiſtentibus debilibus. XXIII. n Syncope concurrens cum pulſu inæquali, intermit- tente, languido& paruo peſſimum.
Aff-
AKciunt malcmin
Cum af iriiſcoſan lnem atq; d apegtentit
Nutte affect
wime expot tilltatem p a ult eller ſitoto tran nucß mand
kant aut tumenta C womnia 3 denra acceli
dnns forioti itm vero mncoluentit 9 tenuem Um dC ze. decte a
t eparant
anon cdage

nirimm.
otsz 1, auzinnol.
5 1—* conltingenn mSn. Dngem
S2 wini genen 12 8& oceicenen 1 Süs, humensyl. b 1 1 ium. Rekerte d frequentibsalh
1 Oerdurat.
e e arua ac dlfctz
dt 1:ismagnacku
. Aultet, inſelbe
ntem tull, alei
ut ii nors inyoi
3 agoklapul id, u cum inß den itur pracel
XIXNIV. Afficiuntur, Aureliano authore, hoc malo magis viri quàm fœminæ, quamuis huic affectui magis fint opportunæ. b XNXV. Cum affectus huius proxima ac continens cauſa ſit craſ ſa ac viſcoſa materia, indicat proptereã attenuationẽ ſui, inci- ſionem atq; deterſionem: quod verò anguſtiam faciat, indi- get apepientibus atq; dilarantibus; at quod præter naturam inparte affecta contineatur, promouentia expectorantiaq́: maxime expoſtulat; Quatenus autem propter vitium ſeu im- becillitatem partis accumuletur vel recipiatur partem læ- ſam vult eſſe roborandam: quod autem à partibus vicinis vel àtoto tranſmittatur, Euacuantia, reuellentia, deriuantia,
partisq́; mandantis confortantia, indicatat.
XXNVI amlonne
Fiant autem hæc omnia per tria vulgata medicorum inſtrumenta Chirurgiam ſcilicer, Pharmaciam atq; Diætam, quæ omnia pro ratione indicantium vel in ipſa acceſſone velextra acceſſionem inſtituuntur.
Circa primam intentionem, quæ vult materiam eraſ- ſam ac viſcidam attenuari, incidi atq; detergi, hoc maxime nobis conſiderandum venit, vt in principio à lenientibus ac minus fortioribus curam inſtituamus, mox ad incidentia, tandem verò ad detergentia deſcendamus. Nam ſi nimi- um reſoluentibus vtamur ac temperata atq; benigna omit- tamus, tenuem materiam induratà craſsà digeremus. Cir- cumſpectè igitur agendum, taliaq́; vſurpanda quæ materiam ſic præparant ſicq́; attenuent, vt craſſam, ſeiunctà liquidio- re, non coagulent, atq; inſpiſſent. A 4 2 Leni-

XXVIII. Leniunt autem Sebeſten, iuiubæ, ficus, liquirit. paſſulæ, Saccharum, ſem. lini, altheæ. 1 b XXIX. Incidunt atq detergunt radix Enulæ campa. ariſtoloch.
rotund, Ari, iridis. Sem. Melanthij, vrticæ, naſturtij; centau-
reum, hyſſopus, calamenthum, ſatureia, Origanum, pulegi- um, Millepedæ, pulu. Erinacèj,&c.
Secunda& tertia intentio perficiuntur dilatantibus ſeu aperientibus& expectorantibus quæ vel intra corpus ſu- muntut᷑ vel exterius applicantur. G
Iin 2 XXXI.
Interius dantur Syrup. Glycyrhiz. de iuiub. de praſſio, de Feyümo cuibe cum magno ſucceſlu, pręſertim in acceſſione vel paroxiſmo, addatur Zj velis. agaric. puluerizat. quemad- modum& extractum crosi, ſi eius Zſ. exhibetur, plurimum opituletur Montuus Ammoniaci gr. iiij vel v. in oxymelitis 3ij difloluti, in vehementi exacerbatione feliciſſimè propi- nat. Ocymi quoq; Citracij ſemen in aq. decoctum vſq; ad diſſolutionem, in cuius colatura Moſchi fragrantiſſimi gr. v. ſint ſoluti, ſi per infundibulum vapor ore excipiatur, idem author multum prædicat. Augenius prohat fumum ſeuva- porem decocti herbæ ſanqæ ſeu peti. Syrup. quoq; eiuſdem hærbæ cum oleo Sulphur. In vſu quoq́; ſunt,& praſertim extra acceſſionem, Diahyſſop. Diapenidium, diatragachan- tum eum oleo aniſi, ius galli antiqui, cuius quatuor extant deſcriptiones apud Mercatum loch ſanum& expertum loch de pino&Re. XXXII.
EMerius adhibentur vnguenta ex oleo Anethi, Camo-
mill. rutæ, lilior. albor. Laurin. irin. coſtin. Cataplaſma er
ficubus, farina hordeacea melle& reſina: meueatun Re⸗ um-
Woftin D 11 eil
Dartial Ile cotrobe dpbarelad Gwiacum.
Intenti gerllone cc
Buacua per phar
Celſus wcione eſl jo corpore
Aurelia treiiamſt qpunt. Nerumen ne eauleyer delo anhor
M hotius,
d aio dendach dgdi per glacam en Ku lal

Blazia
Tream ampa ar a afruät
1. uniſ cenea.
urdlranäiag Vt Lin eanal
iub den lu rtiminaachn
St Slueriznam 3 Kiberun quin dg t irelv inonma
1
dat a felicilimemi
ain Siecocun ht
lo äagrantilaig
got mexcipün
riuſ rant kummden
dei, Ea. quoc dln 5=0n, 4 van upe Swm dirz
3
umptiu. Dialtheæ. Hercutes de Saxonia ad expe ctoratio- nem& faciliorem exturbatione mmatetitl iuber be⸗ ungi vnguento ex hydrargyro. C
5 4 Letus in-
XXXIII. 1I1I
parti affectæ proprietate quadam familiaria ſunt, ſimul. que corroborant, Scabiofa radic. ruffilag. peralitid: pulmo
vulpis arefactus, Aſeli, vermesſerici, vermes vrticis ſubiecti,
Guaiacum. XXXIV. 2 Intentio quinta in materiei euacuatione deriuatione& aucrſione coufiſfttitiitit. Euacuatur autem materia ve] per ſanguinis miſſionem velper pharmacum. 1. d— 1eOe Celſus niſi aliquid prohibeat, auxilium in ſanguinis de- ttactione eſſe ait, quod ramen non niſi in admodum pletho- Aurelidnus& AEgineta ſi præfocatio cogit& horte- tur etiamſi venter officia non fecerlt adhibendam eſle præ- cipiunt. XXXVIIIAI Verum cum venæ ſectio Symptomati poriſſimum occur- rat, cauſæ vero morbi& frigidæ deſtillationi inimica ſit Fer- nelio authore conſil. 23.(cum quo& Mercatus facit)omitte dam potius vel cautè adhibendam ſuademus..
1 XNXINANW.— Ratio quoque partis mapdantis maxima eſt habenda. Nam ſià capite vel à toto materiatad locum adfectũ funditur, ſanguis per venam cubiti edua. cebet; ſin verò conſuetâ quadam euacuatione menſium püta vel hæmorrhoidũ; per venam Malleoli ſanguinem educendum eſſe cenſemus.

vVyhitamen natandum
eſt, vt ante
vena ſectionem, ſifie-
ti poteſt, primæ viæ clyſtere leniente vel medicamento ec-
coprotico expurgentur.
pPurgatione ſi opus videatur, primum omnium, dante i- dellcetinncistiplo malo, matetla ad expullionem Syp de praſſio, Hyſſop. de duabus vel quinq; radicibus. Oxymelie limplice& compoſito. Decocto ligni Guaiac. Aqu. Betonic.
Scahioſ. hyſſop. præparetur.
rimentis, qui infuſo antii
SPlaterio& alijs vomitorijs, quæ Kſentanea vt patet illorum expe- Dhij præparati feliciſſime eum cu-
Verum
ſerum cu tei lot,in 1 uKvontil
Ad mater mufe(extrat u. Nec minl nübs affäx, l,
Nec ſiueli Kilcatione, percuſlio! mmo capii
Arculanus ian. Aurels Knos masotic dbderiarbitra
heulim, eia
kpärga:
1 Atanraſen te
rii nudene
b ni hetuloe
z letonic,, dtricat. Au
lüüinan

ämmti ülanend te
2 mim dänrei larndmg u1¹ wun Oum
RA. Aauben
V
dra dleädur N dantoliejilgi ſn. aohangi Co⸗ c Emülba. a ualiliname. urreahſ den wnch abl. mi dhlelionagre Mi 3b l umitele aid aroeuuptori rin Ahargt n
2 1nS& Abgjen ne“ wir,at edinm 3 de Bprnag R42 eact I ilormmaf
8„1
NITV
Vferum cum vomitus in omnibus thoracis affectibus ſu= ſpecti ſint, in illis, niſi qui facillimeè& ſua quaſi ſpontę vo-
munt& non niſi conſuetis prouocabimus.
Ad materiam reuellendam ac deriuandam plurimum juuaſſe(extra tamen paroxiſmũ) Errhina compertum habe- mus. Nec minus præſtant& hoc fontanellæ vel bracchijs vel cruribus affixæ, quamuis harum vſus maxime improbat Au-
5* 8 5—. r —
Nec ſiue ſucceſſu adhibentur eucurbitulæ eum vel ſine ſcarificatione, frictio thoracis ex pumice ſuperimpoſito ri- tro, percuſſio thoracis facta vrticis. Imponi quoć; poflunt ſummo capitis vertici Veſicatoria& Sinapiſmus. Arculanus in paroxiſmo magnam ventoſam pectori ap- plicat. Aurelianus cucurbitulasſthoraci& ſcapulis admo- uet: nõs maioti commodo ſcapulis quàm pectori& thoraci adhiberi arbitramur. 111 111111 b11lI1 011.12 1 20v
genius.
*
XAIAE In exilium plane abigenda medij pectoris ferro canden- te vſtio.
— Expurgata reuulfſa ac detinata materia, pars mandans ad naturalem temperiem reuocanda ac pro eius natura ac medici prudentia confortanda. Sic caput, ſi cauſa inde flu- xerit, ſaceulis Fernelianis, Conſeru. florum amthos, lauen- dulæ, Betonic. Speci. Diambr. Diamoſch. dulcis, Theriac. Methridat.. Aurea. Alexandrin. corroboramus.
Ad diætam quod attinet, virètut atr frigidus& humi-
&
8
dus.

dus. Carnes ſint non extrema animalium, ſed concoctu faci. les, quales ſunt Caponum, perdicum, auium montanarum,.
7 Vitanda ſunt acria vt allium, diſpepta ſeu concodü H difficilia, vt bubula, ouilla, ſuilla, quæq́;; malos ſuccos gene- b TV V rant, vt& ea quæ tenſionem facere nata ſunt, qualia ſunt le-
gumina, fructus& omnia flatuoſ. 1 Hotus ſit vinum oligophorum aut mulſa in qua aliquid
Ppraſſij vel hyſſopi incoctum ſit. Sitq́; paulo largior cum re- D20 7
Purgandi conſilum eſt, propter craſſitiem enim materia hu-
mectatione eget, vt facilius ſurſum efferatur. Abſtinen- Autoru-
dumomnibus frigidis& potentia& actu talibus, aſtringen-
tibus vehememterq́;H calidis, 1 6
Exercitium ſit leue idq́; ante cibum. Somno vtuntur moderato idq apite& thorace ſubleuato.
Auimi perturhationes, motus vehemens, clamor, ira, lix ac vociferatio triſtitia ſunt fugiendda. 55 7 LVWIE 1 1* b elulc AMuum perpetuo lubricam ſeruent quippe inteſtinis quo- uĩs modo plenis& diſtentis acceſſio exaſperatur. Fitq́ hoc remedijs quæ& thoracem dilatare,& flatus(qui ſæpe pa- GEtinen roxiſmorum ſunt cauſx) dilcutere poſſant, Dentur taquece laprun. Eleda. Scheſt. Diacatholicon. 5 vj, vel3 bi. cum qeo aniſi gutt. ij. vel iij. Vel clyſteres ex decocio aniſi, iœ. aiculi, ſemin lini, ſœnugræc. camomill. aneth cum oſeis cali ITAV dis caſſia pro elyſteribus el Diaphænicon, 3 i vel a ininſn. clamuu
8* 4
*“ 1—““ 4*““ „ 2 1* F 1 .„** 41 8 4