Enten Nenis Zidenenn 7 4 1 44. T 1. n ſcmuſeeach 4 zur arn ai, Gr
„ F un ennte aui
rduure vifen neſtri, dur er her en buncr n
nunr, zunt u er aum dan unei eſ ſis ili Niecuii
aun Lnl n at
1 ap, G um n ſch ayrum
Fuuonn.
—
† INI
O. D..
ANGINA, Theſes medicæ, b
Luu⸗,
in Conſentiente ampliſßimo, celeberrime Academia
Iulia Collegio medico,
Præſide clariſſ. viro,
DN. FRANCISCO PARCOVIO, ROSTOCHIENSI, PHILOS. ET MEDICI.
næ Doct.& profeſſore primario, Decano ſpectabili, nec non potentiſſimorum principum Brunoui- cenſium& Lunæburgenſium Archiatro,
Pro ſammo in arte medica impetrando gradu, ad diem 31. Maij boris& loco ſolitis b
Publicè diſcutiendas proponit, GEBHARDVS HVRLEBVSCIHHIVS HANNOVERANVS.
HsLMAESTADI EX Officina Typographica lacobi Lucij,
——————
ANNO GCIl) 15 xX.

——I1818—ſſſſſſſſſſſſſſ—“
—
dit
reno m paſchb.l. de cu trautenpiration unegz pegore ne thenaolbũ muſc Renorm,laryngis alonis anorem,) ltrn Gn,..c. Fundarduodos ſign
4 9
ltinedimusmorb ddunaturam rei. älicän n darümonia Liann

8
9 8 4 4 5. 8— 8 — f 8 5 4
S 2 8 8 4. 8 4 1 4 8 S 4 X— 2 8 G K— 8— 4 3 3 ₰— 8 5 K S 8 3 5 6
DiSPVTATIO
ANGINA. THRESISI.
S Ox Anginæ in triplici potiſſimum apud Me- AS dicos eſt acceptione, vtpote, latiſſimà, latà& NA ſtrictâ: Latiſſimè accepta, omnes affectus, qui gutturi accidunt, quos ſpirandi difficultas comieatur, vt Gal. 4. Ioc. aff. c. 3.& Hipp. in rognoſt. atteſtantur, complectitur. Latè conſiderata, ſecun- dum Paſch. lib. I. de cur. morb. p. 68. ſymptoma diminutæ& deprauatæ reſpirationis& deglutitionis, nullo exiſtente vi- tio, neq; in pectore neq; in pulmonibus, denotat. Strictè perpenſa, morbũ muſculorum non minus internorum quam externorum, laryngis& gulæ, difficilis reſpirationis,& de- uorationis, autorem, vt ex Paul.. 5. c. 27. Vid. l. 8. pract. c. 4. Mercat. tom. 3. l. 2. c. 2. Celſ. l.4. c. 4. liquet, ſignificat. Nos prioribus duobus ſignificatis, relictis, poſtremum in præſen- tià retinebimus, morbi Anginæ nominis deriuationẽ, ipſum quid ſeu naturam rei, cauſas, ſpecies, ſigna& curationem, cùm prophylacticã tùm therapeuthicam, quã poſſumus ver- borum parſimonia, perſtricturi. b 2. Angina, græcis vad ε εφρvVelau‿e quod eſt ſuffo- care, latinis ab angendo, quia vt Trincau. loquitur, homi- nem angit, premit,& quaſi laqueo ſtrangulat, ſic dicta; di- uerſa apud Græcos ſorrita eſt nomina; modò namq; Auux, quod nempe lupi hoc malo frequenter vexantur; modo — b A 2 xvvd.
8
Nomen.

————————— ——ͤͤöͤſͤſͤſͤſͤſͤſͤſͤſͤſͤſſſſ— ſ—
Genus.
1
eowkν, quĩa ægri, vt Mercur. adnotat, ſub hoc tormento,
linguã inſtar canum æſtu defatigatorũ exſerunt vel evvd)„m, quia hoc malo correpti ſuum more ſtertunt& grunniunt: Apud Barbaros ſquinantia, apud Germanos Die Breune/ o⸗ der die Vngeriſche Kranckheit quod tamen aliquanto ſpecia- lius eſt, appellata fuit.
3. Ipſum quid, vel naturam Anginæ, ipſa eius detegit de- finitio, quam, vt perfectam ponamus, tria inueſtigatu erunt neceſſaria, puta Genus proximum, ſubiectum primum,& cauſa proxima ſeu continens: hiſce enim tribus, perfecta ac- cidentis definitio, atteſtantibus Ariſt. 1. poſt. 6. 2. poſt. 10.& Zabarell. 2. phyſ. de miſti gen.& inter. abſoluitur.
4. Degenere Anginæ quamuis authores medici, omnes paribus ferè rationum momentis ita diſceptent, vix vt dica- mus, vtri potius fauendum ſit: Nos tamen hiſce relictis, pro- ximum& legitimum illius genus, methodo diuiſiuâ poſito primum remoto, rimabimur; quod cum nec morbus ſimila- ris, quippe qui actiones merè ſimilares peruertat: nec orga- nicus, vtpote aui ſolis actionibus organicis incommodet: communis vt ſit conſequitur. Quamuis autem nonnulli practicorum vt Capiuacc. Rud.& alij, ſolam hic lædi actio- nem organicam ſtatuant,& ideo ad morbi genus, non com- mune ſed organicum referant: tamen, cum à veterum opi- nione, præſertim ſi rationi conſentanea, non temereè diſce- dendum,& nos controuerſiam hanc linquimus, atq; cum priſcis medicis, ne nouarum opinionum autores audiamus, anginam inter morbos cummunes referimus.
5. Prxterea cum morbus communis, tanquam in ſuo or- dine primum aliquid, ſub ſe adhuc inferiora habeat genera, nunc quodnam eorum anginam ceu ſpeciem ſub ſe compre-
hendat, inquirendum; cum vero nec vlcus, nec vulnus, fra-
Cturas luxatio, talia ſint, ſupereſt tumor, qui tamen, cum ni-
agenecnid,n uwumelk geoul 4 Cum ltaq quc
ininon porelh inuortiolte tnichen exprien nautm imliete „RAiectum cum Rnulcubskaucium, ddoentrnos modo huüetigaisimm adtectum acciden tradimquodeltc Keuratiovem ytniſti Macauemſeremo delipoe. ar. in uole calis& ptæ truatirim awente ſrotemur. 3 Denequidemi
ae liquid quod a düüſgnaſorum 3 1 agecie quidnan doiidas ic triduun dan ceniiis iluc.

rncr nnadinr, d dn appe qu cdorerge
aunn— ur
8*. mn(Mancc. Aad. K ih id m* n„ 1.
4 5 veeeeee, dcoad unin ucmmem. H
* 4* 3 Frrm d neui ccce m . p . A n ren h hr 1
—— mrr Drd e p Ket —
* 5 8
,
]. 2
. 4 u 9 “„ 4 44 Ki, pend ⁰
——
6. exprimi non poteſt, æquipollens quædam, ſecundum Philoſ. ingenda oratio ſit:& nos huius morbi genus, per circum-
S.
r„ 41 1
mis generale quid, niſi reſtringatur, præſentis morbi genus legitimum eſſe nequit. Mekhs 5 Cum itaq; quoties genus proximum vnico vocabulo
ſcriptionem exprimemus. Ponimus ergo illud eſſe, tumorem
non quidem ſimpliciter ſed inſammatorium. 7. Subiectum cum Galeno, Mercato, Vido. Fernel.& a- Subiedum. lis, muſculos faucium,& laryngis, vtrobiq;, modo internos,
modo externos, modo vtroſq́; ſimul agnoſcimus.
celerabimus, quod eſt cauſa proxima; quæ, cum tantũ faciat ad curationem, vt niſi illa remota, nullus morbus curari poſ- ſit: Hæc autem ſe remoueri non patitur niſi prius ſit cognita, vnde& Hipoc. l. art. inquit: Eiuſdem eſſe artis& pruden- tiæ noſſe cauſas& præſidia morborum. Igitur non abs re nos facturos arbitramur, ſi paulo altiori cauſam huius affe- ctus mente ſcrutemur. 1410,11.21 1113202 9. De hac quidem ingenere conſentiunt medici, dari vi- delicet aliquid quod atris& cibi attractionem& deglutitio- nem, fuliginoſorumq́; vaporum exſpirationem impediat: aſt illud in ſpecie quidnam ſit, inter ſe litigant. Quidam enim humoribus id tribuunt: quidam verò luxationibus verte- brarum ceruicis, illud acceptum referunt. Quibus humores placent, quiſnam illorum id faciat, adhuc dimicant:alij enim, inter quos Gord. omnes humores accipiunt alij vero vt Berr.
Fernel. Mercurial.& c. melancholiam omnino reijciunt. 10. Nos cumillis, qui luxationes vertebrarum ceruicis, pro cauſa continente in hoc affectu accipiunt, vtpote quæ
non, niſi interuentu humoris ſecundum Gal. 3. de diff. ſpir. c. 11. muſculos illos inflammant, non facimus: ſed illis, qui A b rectius
—
Inueſtigatis iam genere proximo,& ſubiecto primo, uitunus iam ad tertium accidentalium definitionum requiſitum ac-

—j4
rectius humorem iam muſculis faucium impadtum, non quidem omnem, ſed modo ſanguineum, modo bilioſum, modo vtrumq; coniunctim„tumorem hunc proximè facere volunt, aſſentimur: In horum autem cenſu ſunt Gal. Fer- nel. Bert. Valeſc.& quamplurimi, medicinæ proceres alij.
II. Cauſæ antecedentes vt& externæ, definitionis licet membrum non ſint: attamen ad continentis imellectum,
cum non parum momenti conferant: acne de cauſis tracta-
tio in loca diuerſa, reijciatur, hic de vtriſq; agere viſum eſt. Sed euryson cauſa, cum illa propriè dicatur, quæ effectum antecedit,& per ſe propriè tantiſper durat, actuq́; mouet, do-
nec continens morbi cauſa, quæ morbo proximè adhæreſcit,
in actum deducatur, ſequitur cum hæc ſit, hoc in loco, hu- mor iam muſculis impactus, vt ille in parte copioſius, coa- ceruetur. 1111 1.
12. Coaceruatio verò cum fiat in ſede affecta, vel con- geſtione, velad eam fluxione, ſciendum practicos vtrumq; modum hic quidem concedere, ſed tamen vltimum fe- quentius occurrere, adnotare.
13. Caæterum cum fluxio ſit motus materiæ abvno mem-
bro in aliud,& ad hung motum, terminus tam à quo, quam
ad quem, vt& prætereà materia quæ mouetur,& tandem ſpatium ipſum per quod, neceſſaria ſint: de iſtis nunc agen- dum. 1 111.— 1*. 14. Pleriq; medici materiam motam humores quidem adhuc, quatenus in motu, ſtatuunt, ſed potiſſimum& fte⸗ quentius ſanguineos vel bilioſos, eosq́; ſolos vel inuicem per- miſtos, rarius pituitoſos, rariſſime velnumquam melancho- licos. Immò Mercur. Capiuacc. Bertruc. adfirmaot, impoſſi- bile eſſe veram anginam, ab alijs quam ab acribus& calidis humoribus poſſe exiſtere.
15. Terminum ad quem fluxionis huius, muſculos lauei
witquttun imbe Kehwriuſeladle ürrmperei;ſelcc ilinam breuita nüun Fetnel-laxita re jenebrarum, N
1
„Ruionem, quc t Ulmacqpite en dagjcorote, quater
lmant.
Numſeuvix
antenreslchtK in
entes autablcondl aporollinripentib aum adſemium colle Kiicentium ca ndisohheninnt, K telti vdis occut
¹
leumgegelunn, daons calus,r uiene denorata, 1
* lnlit lntres 4 4

Can—* cradoedan u unit R. dad ean femace, ſienna
d qucrn caaccdere, ki
r.
(rnnamfawo ſtwomunr d, Adne pcum temnn . uk pextcri nucni qæx m
n pun pe uo cmin
Gocrurere d
rig nruci nneran e 4.
2s neldähcſeste
* 1 Werr Coiuact. ra- 3 4 1 ag
* 8
T⁵& s
ul ErrcK 1
um, in quantum imbecilles, diximus. Imbecillitas verò hæc,
vel eſt natiua, veladſcititia vtraq; ad morbos conſequitur, vel intemperiei; vel compoſitionis, vr colli ſecundum Mer- curial. nimiam breuitatem, vinculorumq́; vertebrarum, ſe-
cundum Fernel. laxitatem; vel continui ſoluri tiones vertebrarum, vulnus&c.
onis, vt luxa-
8. 3. 4 3.₰. 16. Fluxionem, quotquot ad muſculos antedictos conce-
dunt, illam à capite, ventriculo, hepate, liene, renibus, vtero,
totoq; corpore, adfirmant. 17.
quatenus humorum copia grauantur, fieri
Spacium ſeu viæ per quas, humores in fauces infuunt,
aut patentes ſunt,& in ſenſus incurrentes, quales potiſſimum ſecundum Fernel. venæ iugulares ramulis tenellis eò per- tingentes; aut abſconditæ& ſenſus fugientes, meatus vide-
licet poroſi, in viuentibus patuli, rituum abſentiam collapfi. 18. Euidentium cauſarum aliæ
in iam verò mortuis ob ſpi-
uie ſunt, quæ nulla neceſſita-„ te nobis obueniunt,& quas declinare poſſumus; aliæ, quæ
neceſſariò nobis occurrunt,& ſine quibus viuere non licet. Ex illarum grege ſunt, colli& ceruicis vulnera, luxationes, percuſſiones, caſus, ſtricturæ dolorificæ, oſſicula piſcium im- prudenter deuorata, ariſta, lignum, tonſillis impacta. Ex
harum familia ſunt res non naturales, morbo
materiam&
pabulum gignendo præbentes,& qualitate eandem com- mouentes, ſubiectasq́; colli partes alterantes.
19.
Aer quidem quod ad ſubſtantiam, craſſus, denſus,
caliginoſus,& aliena permiſtione inquinatus partes debili- tat, dum oppreſſo,& debilitato in eis calore natiuo coctio-
nem impe dit, ſuperuacuorumq́; diſſolutionem
cohibet, atq;
Ppropter craſſitiem ſpirituum exitum prohiber.
Quod ad qualitatem: Aer calore ſolis, ignis vel hy- pocauſti intemperantior, membra extenuando, poros aperi-
endo
Aers A Ta

endo caloreḿ natiuum euocando, humores in eis funden- do, bilem augendo,& acuendo, ſpiritusq́; inflammando, vi. res funditus proſternit. Idem ſi iuſto frigidior, conſtrin-
gendo& quicquid mobilium humorum in partibus contine.
tur, comprimendo expellit; expulſum, dum validiora mem- bra robore ſuo, hacq́; illacq; trudunt, ad muſculos colli& alias ſitu& debilitate partes adexcipiendum promptas, pro- ficiſcitur,& quas debiliores offendit, illas occupat; quin& calorem opprimendo peneq́; ſuffocando, dum exteras pax-
tes denſat,& poros firmiter occludit, ipſos colli muſcu-
los non parum labefactat, b 21. Humidior ſi fiat, qualis euadit cœlo pluuioſo, manè in locis humidis, circa initium veris, calorem inſitum obtun- dendo, humores ſuperfluos in toto corpore accumulando, partes laxando, haud læuem anſam gignendæ anginæ dabit. Si verò æquo ſiccior, qualis eſſe ſolet, æſtate& initio autum- ni&c. partes corporis denſas, duras, ſolidaſq́; efficiendo& extenuando, ita debilitat,& exhaurit; vt quemuis humorem adſe pertingentem, facile ſuſcipiant.. 22. Cibus& potus omnis vaporoſus, varius eadem men sâ inordinate, intempeſtiuè,& immoderatã copid aſſumptus, quales ſunt, panis non probè coctus,& loleacius, lacticinia, legumina, porra, allia, cæpæ, raph. naſturt. aromat. cupioſioras & qui aproprietate morbum gignunt, vt ſunt, ſecundum A- uicenn. Fungi, vuæ& ceraſa in maiori copia,& præſertim mensà poſtremãâ deuorata,& id genus alij fructus recentes.
Vinum vetus,& generoſius, aut recens vaporoſum, nimiare-
pletio,& crapula quæuis,& tandem omnia, quæ neruos ad muſculos faucium pertinentes, reſoluunt.
23. Exercitia modum ig exceſſu excedentia, præſertim partium voci formandæ inſeruientium, qualia ſunt, voct feratio intenſior, cantus altior, nimius riſus,& eius— plufa⸗
hcrepertes Ilis mrn’ cociones im Ihundo cruditatun aniglie lpra mo „(to rero dum Knundr, excretiot otuioctinſomno. tu ſelciamlunari trirzereandeſcentin riirandsledunt, q intunadireriotatel Rconmolent. Krwiines cor rus pranio, phl rdenortgiw nariu Dprinſewgrauic umangteyrocrean ckecenores, im tent. lcetapoltisji Vdetulselto. An

an lunn
plura, quæ partes illas debilitant, humores diſſipant,& eom-
ennna mouent, coctiones impediunt 3& ſi protrahantur, calorem
Sclor eon diſſipando, cruditatum,& fluxionum ſunt cauſæ: Idem effi- dniddscen, ciunt vigiliæ ſupra modum diuturnæ. akaliälnane 24. Otio verò dum calor natiuus obruitur, vires omnes nülcuds eneruantur, excretiones detinentur,& coaceruantur: ſi- an milis ratio eſt in ſomno immodico, præſertim ſi ſub radijs ſo- deaßia laribus, veletiam lunaribus capitur. Animi pathemata, vt da en ſunt, ira, excandeſcentia, odium, inuidia&c. non minus quam
Nos C nohn
ſuperiora nos lædunt, quatenus cum impetu ſanguinem,&
ſpiritum ad interiora reuocando, velad exteriora expellen-
ariolo do, commouent. 3.
öm inſtona 25. Excretiones conſuetæ naturales, vel artificiales, vt
Are accumte vomitus, purgatio, phlebotomia, ſcarificatio,& quæ fiunt
dx anöint per hæmorrhagias, narium, hæmorrhoidum, vteri intermiſ⸗
teLintug ſe, In primis vero grauidarum diuturniores retentiones, plu-
vuſcy efein rimum anginæ procreandæ adiumenti ferunt. Exdem ſi ſint
vvemuisbwa juſto frequentiores, immodicæ& intempeſtiuæ non minus nocent. b
aariueain 26. Hiſce ita poſitis, integram nunc ſubnectemus definitio- Defnitio
Aacopüan nem, quæ talis eſto. Angina eſt tumor inflammatorius, ab hu-
leacius-äe moribus bilioſis vel ſanguineis, eiſq́; ſolis vel inuicem miſtis,
aroma ai in muſculis faucium& laryngis modò externis, modò inter-
Kuor cema nis, modò verò vrriſq;, genitus ſpirandi ac deglutiendi functi-
cp ha ones potiſſimũ peruertens,& cum febri continua comitatus. b
kwemnn 27. Differentias Anginæ deſumemus cum Capiuacc. Differeas.
woroſimin Mercat. Vid.& alijs practicis, ab accidentibus morbi natu-
1in, que an ram comitantibus, ſubiecto& cauſis. Accidentium 1. eſt,
1 Magnitudo, hinc alia dicitur mitis, quãâ non difficulter ſpi-
in rant,& deglutiunt: alia vehemens, quâ vel nihil, vel parum ſirant,& deuorant. 2. Duratio, vnde alia breuis, alia lon-
,Aug 84. 3. Mos, hinc alia benigna, alia maligna, qualis illa fuit, quam

anginæ competunt;, eaq; ſunt ſecundum Hip Inſignis deglutiendi, loquendi, reſpirandi difficultas, item-
quam Iohannis VVierus Illuſtriſſimi Cleuenſis archiatet, anno 1564. in inferiore Germania circum Rhenũ, miſerrimè
iugulalle,& ſuffocaſſe mortales, ſcribit. 4. Euentus hinc alia
ad ſalutem, alia ad mortem.. 28. Subiecti ratione, alia dicitur audyν⁵, Auicenn. Cani. na, quoties humor nimirum muſculos laryngis internos oc- cupat. Alia vv, ſi nempe internt gulæ muſculi laborent, nuncupatur: alia eſt, vbi morbus in exterioribus muſcylis laryngis hæret, quam græci nvcLnn, alia, ſi in interiori- bus gulæ muſculis commoratur, quam aoudxr voci- tant. 4.„.. 3 2 29. Cauſarum reſpectu angina diſpeſcitur in legitimam, vtpote quæ a bilioſis vel ſanguineis humoribus ortum ducit, de qua etiam ſuprà poſitæ differentiæ potiſſimum ſunt dictæn & ſpuriam, quæ nempe à pituitoſis, vel ſi id concedi poſſit, à melancholicis cacochymijs, vel etiam quod interdum acci- dit, à luxatione vertebrarum ceruicis, initium ſumit. 30. Signa alia Diagnoſtica, alia facimus Prognoſtica. Diagnoſticorum alia communia erunt, quippe quod omni JI. 2. de morb. que ſtertor. Alia particularia, quæ ſedem affectam, cauſas, cæteraſq; differentias ſupra 27. theſi recenſitas, common- ſtrabunt. Rn
31. Sedem affectam eſſe muſculos laryngis,& quidem in- teriotes detegunt: frequens& violenta reſpiratio, quæ non niſi erecta ceruice perficitur, vocis interruptio, deglutitiofa- cilior, dolor circum fauces intenſiſſimus cum inſigni angu- ſtiæ ſenſu, pulſus celer, durus, denſus&c. febris acutiſſima. Nullus tumor, vel rubor in ceruice, vel faucibus apparens. Exteriores verò eiuſdem affectos eſſe, aperiunt: maior pau- ldreſpirandi facilitas,ebris non adeò intenſa pulſusaliquar
tar⸗
⁴
ränn kd dum nüwenenort u „ Mlum in ind rr keradeglut veunäibus fellen rn qgendocy ſim tente cirum collun rnyen lecteriori adegeinm temicio, imncolorubeuse llcem ſoueniens. 4 Gaulmpatefa um Wamamg cor
mantectenta hr düäm Ersnigens, dialäuwrls, no däles&earicllares woradthleliend, aaniitend, u ſa müüor facies, ithormi unam Cenchywiar dun, Tenpeties b
—
—— —
—
1
—
-
—
——
4
d 3
——— —— =
Z—
— =
8
—
—†
—
— —— —⁸½ — — — — — —

tô tardior, ſed durus tamen. Color rubeus cum tumore in partibus exterioribus, conſpicuus. 32. Malum in interioribus gulæ muſculis latitare, pro- bant: Maxima deglutiendi difficultas, ſpiratio facilior, po- tus ex naribus reſiliens, color faucium immutatus cum tu- more, quandoq; ſimul linguæ radicem,& gurgulionem ob- ſidente, circum collum& ceruicem nihil immutatum, pro- rumpens. In exterioribus eiuſdem deliteſcere, indicant præ- cedentium remiffio, dolor ſecundum Capiuacc. ad conta- an ctum, color rubeus, vel ex rubeo flauus, cum tumore circum
n 33. Cauſam patefacientia, alia plerhoram, alia cacochy-
* 1
-
*.
uueer ancecedentia, pronunciant, temperamentum calidum
em uerſales,& particulares dilatæ: Inter conſequentia verò do- Lon u Dugo ana armmeme Mercurial. videndi, pulſus fortis, durus,& plenus; febris ali- penur, eig unr en uantò mitior, facies& oculi rubentes, venæ turgentes,&
1eandü ducunt, Temperies bilioſa, ætas iuuenilis, alimenta calida naſ tuns ſicca, æſtas, ſummum inſpirandi deſiderium, ſitis, vigiliæ, ira,
4 F *
cmlala cutiſſima, bilis euacuatio neglecta, oris amaritudo, omnia rous Liccus ſymptomata immanius torquentia,& à frigidis humidis le-
B 2 febris,
—

prognoſti- 39⸗
83
febris, pulſu molli, ore ſecundum Hipp. ſaliuà pleno&c. à calidis ſiccis leuamen. Melancholiam, ſi hoc loco peccare poteſt, repræſentant conſtitutio frigida ſicca, ætas ſenilis, ci- pus melancholici ſucci, pulſus profundus&c. b
36. Cacochymiam plurium humorum& plethoram, ſi- gna ſingulorum humorum collecta,& inuicem collata facilè
commonſtrabunt; Cæterum cum humores plerumq; ad mu. ſculos laryngis,& gulæ adftuant, quiſnam fluxionis ſcaturigo Ft, dolor& alia ſymptomata partis illius mittentis, ape- rient. monſtrant ſigna in ſupradictis prodita abſentia, quodq; cer- uix penè excauatur, ægrèq;,& cum dolore inflectitur. Cæ ſus quoq; aut ictus anteceſſit. b 38. Maligna ſquinantia teſte VViero hæc habet ſigna:lnitio adeſt febris continua cum vomitu, ſubita linguæ inflamatio, & tumor, interruptio vocis, ſumma reſpirandi,& deglutien- di difficultas, mentis hallucinatio, color rubeus in partibus externis inſtar Eriſypelatis ſine tumore; maxima ex parte,ab externis, homines ſubitò& quaſi ex eriru s5,cauſf aggre · ditur, quales ſunt nouilunium, exercitium corporis vehe- mens, labores capite nudato ſub folis radijs&c. Prognoſtica erunt duplicia alia, malum futurum præſagientia; alia, quid illo iam præſente euenturum, indi- cantia. Ex earum familia ſunt ſecundum Hipp.l. de rat. vict. in acut. Calidæ& nitroſæ æſtate& autumno, vel multæ& lentæ, ſub hyemem& vernum tempus à capite ad venas iugu- lares defluxiones.& 3. aphor. 16.vbi fiunt imbres frequentes graffamur Angine. 40. Prognoſtica quibus quid ab angina futurum, præſa- Bimus,(licer Hipp. l. i. de morb. c. 2. anginam omnem inter morbos dubios recenſeat) vel ſunt bona, vel mala. Ex 3 1 reir
Luxationem vetebrarum ceruicis ſecundum Fernel.
gaias emmd jju degutend t Inaorupeltcs nütemccrupabnl rraigohlts
— Nuvgno ſihar ae, femch dalkamte gerte R in grtlyp⸗ gognol dvore aclcfocaione, zweimadb enemi n Kingiaconue Inaynot4Angi ciopernutesvox nibos pegperu emit dalo kigt, colo dis ligsentrer dnusiadord omni Knoli pumam omr 4 AMchalius mee amaarine de An

1. eſt: quies, ſomnus, alleuiatio doloris, bonitas anhelitus, fa- cilitas deglutiendi, tumor& rubor ab interioribus ad exte- riora prorumpentes, Bert. 2. Tumor in angina, cum ſolam ceruicem occupat, tutiſſimum, Fernel. 3. In angina tumor ad partes ignobiles deſcendens, bonum. Gord. 41. Mala prognoſtica ſunt 1. uc⸗x eſt omnium pericu- loſiſſima, quà, Fernel. ſe vidiſſe adfirmat ægrum horis 18. conſtante mente& integris ſenſibus, perijſſe: Et de hac in- quit Hipp. 2. prognoſt. Dolentes fauces abſq; tumore cum labore ac ſuffocatione, præceps exitium minantur. 2. Tumor in Angina ab externis ad internas abiens partes, malum. Bert. 3. Si angina conuertatur ad pectus, peſſimum eſt, Hipp- in prognoſt. 4. In Angina ſyncopis, difficilis anhelitus, potus reiectio per nares, vox canina, itã vt videatur æger loqui cum naribus, perpetua emiſſio linguæ, frequens motus, vt apparet
bijs, frigiditas extremitatum, contractio colli, difficilis de- cubitus in dorſo: omnia malum portendunt, Bert, 5. quando en aluntaenamn anginoſi ſpumant omninò ſunt deplorati. Riol. nmbeiK quianm 42. dallen ſenn mulmum, auimn än tractatione de Angina, diligenter adhortatur medicum, lhiun vrhuic morbo tanquam acuriſſimo,& nullas inducias pati- nn enti, ſedulò ab initio proſpiciat, idq; ſine dubio, ex veneran- ai ſenis Hppocratis decreto: Hic enim, in lib. de loc. in nhom. iubet medicos, ſummã ope niti ne morborum princi-
rrnatetatmeme dium negligatur. b rhekun Pium n S ur. n Aanceimk: 3. Verum idem Hipp. in aphoriſ. inquit: cura ſoli mor-
4 n ac—... 1 d Nerer Ilem n bo eiuſq́; cauſæ continenti, debetur: Morbus, cum tumor 1*“. 3 0 2 0 2. 0 4. 8. nocer) dec⸗ jnſlammatorius, frigidis humidis, vel frigidis ex humiditate
Aha& ſiccitate commixtis vtendum indicat. Cauſa cum humor, endchcnguün qulian ſi copia peccet, euacuanda, ſi qualitate, alteranda. Cum au-
Arr il Ken: tem morbus& uswnd cius cauſa ab antecedentibus vt plu-
M)daet
in equo fatigato, color niger,& liuidus in lingua; oculis,&
Paſchalius medicorum practicorum non poſtremus, cur
B 3 rimum

rimum dependeant, ab eiſq́; foueantur,& augeantur, hiſce niſi emendatis, illa teſte Fernel. remoueri nequeunt. Re- mouentur autem ſecundum Mercurial. triplici intentione; vel ſi earum generatio omninò impediatur; vel ſi iam genitæ, antequam fomiti ſuo quantitate graues, vel qualitate mo- leſtæ fiant; vel etiam priuſquam iam fluentes in muſculos faucium prolabantur, illiſq; impingantur, educantur: quas intentiones medicus iuſto tempore vocatus, tribus vſitatis medicinæ inſtrumentis, vtpote diætà, chirurgiâ, pharmacidò, aſſequi aggredietur. b i e I.
44. Diata perſe ſola integris adhuc viſcerum viribus, Senerationem humorum peccantium, prohibere poteſt. Si verò robur partium iam ſit labefactatum, medicamentis in- ſuper opus eſt, quorum, quia paſſim apud practicos ſatis ma- gna copia, breuitatis gratia, quam hic ſectamur, nullam men- tionem faciemus. 1 b
45. In diæta autem, Acr eligatur vel temperatus, ſian- gina fuerit ſanguinea, vel bilioſa, ſiccior verò& calidior, ſi phlematica, aſt humidior& calidior ſi melancholica. Cibus & potus iuſto ordine, tempore,& copiâ moderataà, aſſuman- tur: non ſint vaporoſi,& concoctu difficiles, fatuum non
participes, ſed cauſæ, cuius generationem prohibere animus
eſt, omnino contrarii. iiit
46. Exercitia mediocritatem non excedant, nec ſta- rim à ſumpto prandio vel coœna, ſed potius ante, ſuſcipian- tur. Somnus pro ætatis, ſexus, virium, temperamenti, tem- Poris,& ſimilium ratione accipiatur, iſq́; nocturnus, niſi vi- giliæ antemeridianoè, aut in aſſuetis pomeridiano, ſintrecu- perandæ, non capiatur capite denudato, præſertim ſub ſolis, vel lunæ radijs. 47. Euacuationes ſolitæ tempore conſueto inſtituantur: Naturales, ſi tardius procedant, vel omnino inrerminenn, clilma-
Pui gndllt, matiſwis gl. jies apetienrbls n ontriß dome islaies lbllt „ Kihumoreslat endkelkeh elchi endum. Dharma rmtaca. MK parti Laposguodatinen, godlenichäbs Nlar run. Mer Ciik alecuepur Bume rinsconwoglench, dele didl
„ Oancoaäliam qaidem ibilioſaa
— x——
☛—=——
— —
1
Klur tetod.pru
nixdegjll c. V upuiizconueniu at hernodact. D
9

cliſmatis, glandulis, diureticis, hydroticis, errhinis, apo- phlegmatifmis, gargariſmis, bechicis, hyſtericis& hæmor- rhoides aperientibus, reuocentur. Eædem ſi in exceſſu pec- daae cent, contrarijs domentur. Animi pathemata inter medio- a critatis limites ſubſiſtant. b 48. Si humores iam ſint geniti, ad pharmaciam, ſi quali- cate moleſtent, vel chirurgiam, ſi quantitate premant, con- fugiendum. Pharmacia, præparantibus,& euacuantibus tenranda. Illa partim corpus, partim humores reſpiciunt. Corpus quod attinet, exemplo Hipp. fluidum vt fiat, oportet, inn quodlenientibus, Manna, diacath. Elect. lenit. paſſul. exaci- den nat. prun. Iber. Criſtall. tartar. glandib.& clyſterib. lenio- u rib. aſſequemur. Humores ſi cemtidaudi, ſinguli ſuis appro- priatis concoquendi,& præparandi. de quibus, quia vulga- ria, hic nihil. b eeaaen 49. Concocti iam& præparati humores ſunt euacuan-
er agnne an di, quidem in bilioſa angina, ſyrup. infuſ. roſar. viol. de rha- an K alee Par- folut. decoct. prunor. tamarind. caſl. fiſt. Elect. de ſucco urd roſar. de pſyll.&c. Vbi verò humores pituitoſiores vr in an- :n r rperdi., d cacodeit gina ſpuria; conueniunt 2 Chebul. Emblici„ Myrobal. turb. carth. hermodact. Diaphæn. meſuæi, Hyer. picr. Gal. cum
agar. Hier. Pa chij, Elect. Phlegmagozum Quercet.&c. Me- L neccer me lancholica ſi fuerit, quam tamen 3 upra monuimus, practi- tcti rarò vel nunquam accidere a ruunt, Melanagogis vtem- mmmm Jum, vt Sena, Epithym. Elleb. nigr.&c. b um zo. Chirurgicum auxilium in phlebotomia conſiſtit, quæ mlu mime mfam proderit ſivena, in ſanguinea angina,& quidem ſi menſes, un ein velhæmorrhoides ſubſtiterint à partibus inferioribus, ſin mi- am nus, in brachio vel manu aperiatur. 51. Si veròô humores actu iam influant,& ita quidem, vt vehementius agere, muſculoſq́; faucium inflammare incipi- ant, antedicta auxilia intendenda,& quidem ante vnpidad 2n, aIISGEra AriHlelaei 1 chirur⸗
5*

—öſſöſſſſſſſſſſſſſͤſſſſſſſſſſſſſſ eecer —
———
Kia deuoret, potius conuenient medicamenta, quæ exifu
chirurgiam, tanquam ad ſacram& eertam ſalutis anchoram fugiendum. Hanc autem perficiunt practici phlebotomia, cucurbitulis cum& ſine ſacrificatione, ligaturis doleriſicis, & frictionibus. 8 b
52. Phlebotomiam tanti faciunt, vt Bertruc. admoneat,
medicum in omni ſquinantia illicò, die vel nocte ſanguinem mittere idq́; magnà in copia, ſi vires validæ, primùm reuulſio- nis gratia à baſilica in brachio vel manu,& ſi menſes vel hæ- morrhoides ſuppreſſi fuerint, à venà malleoli& poſtea eo- dem die præterlapſis 6. horis, vel etiam die ſubſequenti de- riuationis nomine, ex venis ſub lingua detrahendus. Si verò grauidis aperienda ſit vena, malleolus omnino non, ſed po- tius cubitus pertundendus, ita tamen vt Mercatus monet, ne fœtus iacturam abortus patiatur. b
53. De quantitate extrahendi ſanguinis,& à quo loco id fieri debeat, an etiam venæ ſublinguales incidendæ, quam- uis Aretæus, Auicenn. Cælius Aurel.& Mercurial. inter ſe non conueniant, quia tamen hæ controuerſiæ leuiores ſunt momenti, illas hoc loco intactas præteribimus,& potius con- ciliationem earundem vſq; ad diſputationis progreſſum re- ſeruabimus.
54. Si ſanguinis miſſione nihil efficiatur, ad cueurbitu- las dorſo ſcarificatas, vel collo ſine ſcarificatione affixas pro- perandum eſſe ſuadent practici. Nec minus approbant fri- ctiones,& ligationes dolorificas in locis conuenientibus- 55. Quodſi æger deuorare poſſit, illicò etiam ad purga- tiones accelerandum,& quidem, vt moner Trallianus, eo- dem die, ſi vires ſint integræ, quo ſanguis fuit detractus. Pro
quo ſcopo aſſequendo, diligenter attendere debet medi-
cus, ad cauſam influentem, vr pro huius natura medicamen- ta purgantia, exhibeat. Cum verò æger ſemper cum mole-
do
lokeum lune julegllcoch ine nicllouus, d clurun. necieim l eninciilb cum onplectmnubope
um ilcs(wrknrc
gctß llld in. Cllotſnth ger echſmicä, K on Kcata,&immalame ſiemer Kſwemolelt t. Kiecorgroon üfonia etmedicam dii mauimb excomi Gonuecieni, ſel c n.
1. Käraetple t düam repellennb
Kuſtnd Nantag, deelrie d 4

Nener e eclurumic medicamenta arte ſpargyrica præparata dentur,
84 1 3 . dN 4 1* 8 1 *
eN* agar. ſpecieb. diarrh.& aloë, cum vino ar-
2 4 nigr. Colocynth. agar. ſpecieb. diarrh.& aloe; cum Vinò at mm m ebhymica& non vulgari modo, ſublimato& rectificato,
ageuocata,& in maſſam coacta cuius gr. XVIl. ad ſummum ſuf-
ria fortia ex medicamentis appropriatis nijelenda Lhy —* aülaamici maximis encomijs euehunt Clyſtir. ex ⁵ j. Si9e liniee. munaq. conuenienti, vel ex infuſione antimoni vitrinleati mie⸗ Tcr, e— 8— ¹ ⸗ 311 reneràa pra- S amram 57ã. Sed præter pleraq; iam dicta auwiliorum Er ela Ftar anctici etiam repellentibus, quibus ſecundum Mercu rilenge ealen ad lhans coquentia ſint admiſta, vtunrur, cuiuſmodi ſunt Gargarilma- V Sud dhancoquenria ſint admiſta,. auſt. Satur. origan. n. ta ex roſ.rub. plantag. Rub. drnach. Paau rib Herber So. anin nilane nchnaChamomel. Caric.&c. Syrup. diamor. Rob rib. ſ
rücR Wecbofeiei dem finem vinum granat. ſIucc. Sa Lauaanann cisi ſu eſt lapis quem vocant pru- h l lanlene eee, ſan folat. vefagreſt. Chymicis in viu eſt lapis q lelien. um P Senſga rſannt Achatatur Lu ſale ſuiphur. quod in crucibulo igni 3,2 alcinalorio impoſito, funditur, paulatim inſuper inijciendo le tnnhefalanimale, per colchotar vitrioli bis vel ter ſublimatum, edereu kcen, quod eius pinguedinem abſumit„tandem ſuper Warmcher amenge um lapidem effundunt, vt fit inſtar vitri ckenum 5e a Phe n Aaarah, g n num. Hoc ita paratum in aq plantag.& prunelleær 8
Tiucrten„Roe& pro gargariſmate vtuntur, laudant etiam ſpiritum Vitrio⸗ mnci, cMden Qaniegt li correctum aq. plantaginis dilutum. b
4
58 Sub⸗

4 f 4 3 1 “ 4 1 4
Therapeu-
tica.
58. Sublatis hoc modo antecedentibus ad morbum e- iuſq́; cvveu= extirpandum,& ſubiectum emendandum di-
dealtte Aer
bladi nureabe am lherbim.I. dar Lndem eti nen air Enpha Ge Keſeroante vmlgakpellle ſs Llgrämention ſa ſſlerulltima RacesilcsKtenue kreetjamſeneni, lanumprbodtundh raenatam Aingente e lbimmeatten Imkadtietömag ukceꝛnde,NRc hun mtuelacanä. Q nccuncs otte
teizuaripſe 1 bbemlcrip
e N
—
——

mai. de althæ. Agripp. Emplaſt: è mucilaginib.&c. curanda eſt. Facto pure abſceſſus rumpendus, vlcus abſtergendum, myrr. Therebint. Thur. maſt.&c. vnguent. Apoſt. AEgypti- ac.&c. Tandem etiam glutinandum, pic. liquid. Thur.&c. vynguent. aur. Emplaſt. gratia Dei, Emplaſt. diuino.—
is, materia ſubti-
GEBHARDO HVRLEBVSCH.
I prius in vitæ mores& facta prioris Inquirat cenſor, nec bonos decernitur vlli 23 Nec bene promeritæ dantur ſua præmia laudi. i ſtudium ſanctæ ſophiæ I hemidos ſacratæ Shllrida artis, ſapientiæ Gpltima tela * C 2 Sint
A&— 4—
abes

—— 1
2 —————————— 3——— ——ZZZ—Z—ö—
Snnt perſpetcta bonis, non cuiquam uomina dena Attribuent qui ſunt virtutu& artis amicti.
Te GESHAR DE tui quihus hæc eſt facta poteſtas
P.ARCOVS praſtans abſg æmulo in arte medendi,
&rOFRIDV S cedens ſi venas quæris& berbas
Artificum nulli, LycðTrENIV S bercule in illi
Quæ profitetur ab bis annis clariſsimus,&ſi
Proſpera fata ferent maiori nomine dignus
Audierunt, ſupereſt yt publica pulpita ſcandas
Sic etiam cuiuis quid in hoc, Roſedue Lycao
Te ſtudio magno ſcimus didiciſſe patelit.
Verum id agas, ne te verborum ambage ſuperbi
Vincant. hic etenim mos eſt hoc tempore, ſi quis
Succumbat non re certa ſed yoce labanti
Victus erit, tuſi ſapis optima quæg loquaris,
Nec te quis turbet, tibi nec lingua hæreat vnquam,
Sic eris, yt tamen es, doctus dignus;B cathedra. RKRucdolphus Diepholdius, Græcæ linguæ a illuſtri Iulia Profeſſor.
P5 4N
1 4 8
Chr
Pecen, Philolo
Aatati in illuf
diciHecano, keuuſc