——— um Aude ruhr, 7 ℳo, Mr u,eii u — ⁴ arimis ir dn tlr arr. ar Kcs. uu uus Pri, uurrirn. 1111* fii xlis ttir DisrvrATIo Mapic-, Dzrk APOPLFXIA COGNOSCENDA ET CVRANDA. C(uius Theſes, b Auſpice Deo ter opt. Maximo, In illuſtri Academià lulià DAAESIDE HENNINGO ARNISEO, Medic. Doct. ac Profeſs. publico, ac Pro tempore eiuſdem facultatis Decano. Ad zullcumd diſputationem proponit SIMON HASE REGIOMONTA NvS BORVSSVS. jn Auditorio Maiori. die 19. February. HELIMASTAPI, rypis I I2G³ Lvei 1. Ano c. 12 cXIV. —-- 3 ö —-——— — — Tursis l. e Virepentino ictu concidunt, ſenſus motusq́; in NoMNA- X W vniuerſo expertes corporèe, nèec rationis ipſius 2, S compotes, paullo minus; quam mortui, eos X Græci Apoplexid corripi, Germani Percuri aut Dei Tangi, Latini Atronilos reddi,& quaſi fulmine af⸗ Hlari, ſeu ſderari dicunt: Hippocrates nonnunquam a OQavods & valdè diminutæ refertur à Gal. de ſmpt. diff. capa. lib. 2. de umptomar. cavſ. ap. z. de morb. differ. cap.5. proindeq́; cauſa- rum eius, ex quibus accidens cognoſci debet inueſtigatio, nihil differet à de claratione morbi, qui actiones animales in corpore primariò Kimmediate extinguit. 3. Ad morbi autem cognitionem cum nos deducat for- zabiectum „eæ eiuſdem, fubiecti ac cauſæ notitia, conſtat in hoc affectu neceſſariò laborare Cerebrum, quod eſt principium faculta- tum omnium animalium, ſaltem quoad executionem aut cxercitium, quoniam vt cenvies Aocuit Calen, in libris de Hmpr. cauſ.& libr. 1. G& 2. Ae loc. affect. quandocunq; partes omnes, quæ ab vno principio dependent, ſimul afficiuntur, origi- nem mali ex principio ipſo accerſere oportet, idq́; libr. 5. de loc. affet. cap. 10. ad inſtitutum noſtrum accommodans, ait: Si aliquando per totunn corpus neruorum actio vitigſa redaitur, ipſorum principium Mecl um eſe conſtat. Sicut enim luxatà aut 502 4 A 2 depreſ- depreſsà vertebrA aliquA ſpinæ, omnes, quæ intra locum affe ctum ſitæ ſunt, partes, reſolui videmus: ita rectè inferi. mus, cum Apoplexia vniuerſalem inducat impotentiam neceſſariò læſum eſſe, ſummum primumq́; principium, quo tam ſpinalis medulla, quam nerui quicunq; originem X facultatem communicatam habent. 4. Quod autem omnes ex æquo partes Apoplexidmo. tum ſenſumq́; perdant, ex præſuppoſito eſt, quia fferipo- teſt,& frequenter euenire ſolet in ijs, qui reuiuiſcunt, vt di uiſum ſaltem cerebrum torpere,& quodilli ſubijcitur, la- tus motu ſenſuq́; carere videatur, qui quidem affectus, nec uoad cauſam, eſſentiamq́;, nec quoad Methodum curan- di ab Apoplexià differt: ſedtamen propter diuerſitatemſe- dis affectæ, obſcurius quidem à Galeno kiba⸗ loc offedt, a9p 70. ſed diſertis verbis à Paulo liε,*..ep. 19. ad Paralytin refer- tur, Paraplegiæ q́ nomine aà Medicis deſcribi ſolet. In⁊ Pra. rher. commenr. or. 5. Eſt eriam, vt malum prehendat vnum aliquod es membris priuatim, vt cum labia&buccæ defluunt, cum vos berit ex nerui recurrentis refrigeratione, aut bini pluresq́; digiti immoti manent, aliquando nec vrina nec ſtercusre- tinetur, ob reſolutionem muſculi ſi phincteris, nec deeſt au- toritas Hippocratis, crus ita affectum Apoplecticum dicen- tis: ſed vis nominis Apoplexiæ maius præ ſe fert periculum, Jorma. . & minoribus hiſce affectibus, ad Paralyſin reiectis, non ac- commodatur; cum comprehendat generalem functionum animalium læſionem, vt ex vſu græcè loquentium patet, ſe- b cvundoſympr. cauſ. cap. 2. 6. Et quidem quod motus& ſenſus externi Apoplecti- cis emoriantur, ad ſenſum patet, ne rationem afferamus non neceſſariam à priori, quod extinctis vel prohibitis influere ſpiritibus, neceſſum ſit euaneſcere facultatem, quæ ab ijs 1 19* 4 4 M*„ 4 1 ci lecics ceſcdid * 84 n 4 * n Ldu&ducc &duccr deten, rneine 4 mermohe, Mn 5 iqunndo nec wim d e n communicabatur: Fiem yeraͦ/tafes omemi fump banrgu. ſeu vt Gale. indigetar, facultate ratiozinatrice, eodem momenio penitus extinguatur, quia iudice ſenſu dignoſci non poteſt, non ita expeditum eſt, niſi quod præcihui Medicorum, il- lorum reliquias quidem ſupereſſe ſed cohibitas& valdè oblæſas ſtatuant. Gal. de ſmpr. aiff. apa. lib. 2. Aph. 42. qui& Iib. 3. de loc. Mect. cap. 10. omnibus quidem] undtionibus animali bur noxam Apoplexid inferriwſed non omnes gixir aboleri, Paul- lik- 5. cap. 14. Aé'rius& Trallianus C. de Apopl. b 3 7. Si enim Apoplexia excitetur ab obſtructione tertij quartiq́; ventriculi cerebri, imò etiam ſi ab anguſtiã ductuũ exſuperioribus tendentium, nondum elisà facultate, quæ in ſubſtantiâ reſidet,& circa ventriculos quidem ſuperio- res, non tamen per conformationem, ſed temperiem cere- bri ſeſe exerit, planum eſt, quod actio cerebri interna pror- ſus non emoriatur, niſi ſi malum ſubſtantiam cerebri ob- ruat, vt venenata qualitas ſpiritus vno momento deleat, quas Apoplexias ex Hippo. infrà vocabimus fortiſſimas, ar- tiq; Medicæ prorſus inexpugnabiles. Quam diu verò ali- quid ſpirituum in cerebro remanet, tam diu ſenſibus inter- nis aliquid ſupereſſe conſequitur, quo actus ſuos, quantum NAF⸗ per 4 dem maſculſobincterun in tantà parſimoniâ inſtrumenti ſpiritualis& facultatum im- u na feckun äpopein“ becillitate licet, exerceant. en maetigne 8. Grauiorem paululum difficultatem obĩecit Medicis, cur reſpi- leehan alpnaftanhe quod contra rationem ſuperius allegatam, reſpiratio licet à atio r motu muſculorum thoracis,&. præcipuè Diaphragmatis nerür. dependeat, vr docer Galen. de vtil. roſpir.& liba. de motu muſc. V reſidua remaneat, cum muſculis pectoris ſpiritus animalis uwerukkesennbh non magis ab obſtructis cerebri meatibus ſuppeditetur, nogenne manendas duam cæteris quibuſũe, ſiue ad motum ſiue ad ſe nſum com- exindselpwüüut paratis inſtrumentis. Si enim non reſpirarent, vitam conti- woc— duan 9 nuò amitterent, 3. Ae loc. ajfect. cap. Io. cum nullum animal, it cumeccerekacultah) 48— 4 à 4 3 o amoredendit gererieni werrüagrrcc logaenine 4—** ———y—— 1 — —— — — — 8 1 3“ —“— 3 —* R R 3 ͤ.— 2* 8 3 8 8 8—— —„———.— 3* 4—— 85 ———————— 4—————— —.—————————.————————.— 8 1. 2—.———— 3—— 2 e—.— 4 ——*———————————— 4 e 3————— 2—.. —— 1—— 9.————.——ͤͤ——— ͤͤ 2—— 1————————— 2 2 2 E ——— 441—— 8— 5—— 3 2— — 5..——— 3.——————.*— dr ——— 2—— 1*— 4— 3 4— 4 2——“— ¹—*—— . 1—— 2— 8—“ ͤͤ — 4 1. 4— 8“—. ————y—— v lem ſibi ſufficere, vel calorem cordis tempetare poſſet. 9. Qui reſpirationem numero functionum animalium eximunt, præter autoritates& Anatomicam aumtashoc ipſo exemplo refelluntur, cum niſi à muſculis dependete: reſpiratio; ab Apoplexiâ nullum ſentire poſſet nochmen. tum. Nec illi ſatis ſcitè ſe expèdiunt, qui ad neceſſitaten ſolam reſpirationis confugiunt, quoniam in rebus Phyſch non ſolum à fine, ſed& ex neceſirate mareriæ, vt loquitur Ph. loſophus lib. I. Anal, pofter.& 2. Plyſ. ratio redditur, necneceſ ſitas quantumuis extrema operatur quicquam, quod ſitper naturam impoflibile. Allas& in forti Apoplexidreſpits tionem ſeruaret,& nunquanm ſineret quicquam viuentiun interire. b 3 b 10. Oportet igitur vbi reſpiratio deprehenditur reli qua, tantum adhuc ſpirituum animalium ſupereſſe, qua- tum ad pectus leuiter dilatandum requiritur. Et quidemin obſtructione carotidum, dum ſpiritu& ſanguine turgetes- tebrum, viæq; ad neruos liberæ ſunt, influentibus reliquiß ad partem eam, quæ maximè laborat, vt ſolet prouidans- turaaffectis partibus vndiq; ſubſidium mittere, faciſè eſtta- ö rionem rêéddere, vnde primis diebus ſpiritus muſculisſip- petat. In fortiſſimà autem Apoplexi& ſpirituum exii- Aione tota dificultas ceſlit cum, quiſelbotenvba- fectum rationis ſtatim emoriantur. . Carterum in Apoplexijs minus fortibus eatenuste- ſpiratio manet, quatenus reliquiæ ſpiritus animalis, ab at- Zuſtid cordis, partim ex ſpinali medullâ, partim exipſo er rebro attrahi pôſfunt. Licet enim viæ& ventriculi obſtt- cti fint, tamen per ſubſtantiam ipſam ſpiritus tranſit,& eius Perenni affluxu turget vbiq; medulla, adeòvt felium rele æ caudæ,& diuiſæ anguillæ, ſerpentesq; morum ad tem- pus ſpiritus, eò tenacius, quantumuis afonte reſciſſi, inhærent. Quiaverò lentè Setardè mquerur thorax, non adeò magnã ſpirituumirradiatione opus eſt,& pauxillumi Hfluit, calore çordis excitatur,& quaſi de nouo animatur. Quin etiam quod intoto corpore ſupereſt, partim à proui- qA naturd ad fontem vitæ conduit, partimiohorante par- “ “ eerr rd,. * 4 o. 6... 3 4. 1.. „* 4 quantum magnis ſubeundis laboribus ſatis eſt, vt in No- ctambulonibus patet. b un. 1. 85.. ⸗ un,(um ſpirm klar noxa facultati animali inferatur, erros derx iim nien Medici ab antiquis, apud quos vix eſt, aliam inuenire Apo- mumelehora,ie plexiæ cauſam, quam obſtructione mventriculorum cere- Srodic ludſcennm bri. Eam etiam quaſi adæ quatam cauſam in definitione de- ade pimis debopiw ni urem Dopieutſn ka cefr cmm, qukklin 98CM r.4.7 eertum præbet Paralyſis, quæ lequitur excuſsa ſcil. ma- 1.— errid obſtruente in principium neruorum ad cerebri extre- —„n r rir 1 reacsreirir prtee 1, 2. b nenasteitiepemeeh plexiam, dubitatione non catet-. am GalenusAe lae, Medf ech e.in genere ait;(um lnentens maes pariter nerai tum ſenrieudi tui mouepd, pum amiſerinr, eeſs Ketnrtpelaen, Erletgletunchiü KoOfR arctent 4 Krnn Wre. 1 8 7. 3 4 aautezumta 12. Quod verò morbi genus ſit in cerebro, vnde tantaà Caufa ſeu arctent, quam nata eſt ſequi Paralyſis: tamen nemo negaui etiam ex alià causà poſſe oriri Apoplexiam, perinde vt Ca- le. 7. de loc. Mfedt. cap. 4. ex ſer. 2. lib. 2. Bpidem. Hippocrar. non folum Paralyſin vocat, quæ excipit diſcuſſam Apoplexiam, ſed& quam inducit luxatio vertebræ, aliaũe quęcunq; com. preſſio ². Ae ſympr. cauſc cap. 2. Vel in quam conueriitur ani na, quò pertinet& illa in quam tranſmuratur Colica. Imd ipſe Gale. ex affectione inflammarioniis ſimili in cerebro, a. poplexiæ ſpeciem accerſit, lib. 2. ommeur. Apbo. 12. quæ cer tè in Paralyſin non facilè deſinet, vt nec illa, quæ oritutes dompreſſione Cranci. 14. Proinde ex Gale. de pmpr. Aiffer, tap.t. Res ipſæ,que inter ſe naturà ſimiles ſunt, conferantur. Deinde nomin ijs imponantur, potiſſimum quidem: ſi potis efts qua masi- me ſunt in vſui ſthæction ôccurrant; quæ ſunt apriſitma. i cum vnum& idem ſymptoma à diuerſis cauſis inducatur ipſa quidem principum functionum abolitio nomen reti- neat, quandoquidem diſtincta vſus non inuenit; ſed caul per ſua genera accuratè diſtinguantiit. Obtrudio 15. Prequens autem eſt Apoplexia ex obſtruittione, qus ſi diſcutiatur deſinit in Paralyſin, eò quod materia obſtru- ens intra tam paucos dies propter craſſitiem concoqui ne. queat, ideoq́; præualente robore naturæ, tranſponatur in 8 ro patentes. Niſi enim materia craſſa eſſet, perindevrin Epilepfid f & Epilepſia quædam in leuem Paralyſin terminatur, ſcili cet, quam vapor adeò craſſus excitauit; vt ſubitò depell Parreei nbecilliores,& proprer conſenſum infuxui zcete- 15. Obfſtructionis indictum deſumit Galenus⸗2.«r hep cuſ. cop. vlr ex eò, quod teſte&xpertenti præſuppoſuimi repenrs inuadere Apoplexiam, quæ quideis fatio adequn tan heri videmus; in auras diſſolueretur, quanqum nequeat. Autor de morb ſaer& Gal. acuro, somment. 2 f7 /.“ 8 4 Non g K edermgrein 3 dehm Mptoana 1 dnerte can 8 4— 1 1 54 M cihncta vimsmonmm 1 ne ditneuaptm. gem et Lpopleruer n Prrüyfn, edannän 4 4 Ges propter aſiena dente todote nne m „, Kpropter corenmih * cum cæteris locum facit. 1z7. In quem verò locum incidat obſtructio, vix eſt, Vt In quem deummuerucrchn an, i uradilberm un kuen Drihidtmn ſed ufs erctnt, ſitit ea non eſt, cum& aliæ cauſæ repentè morbaum incutiunts ſed tamen intemperiem, quæ lentè inducitur,& conſum- tionem ſpirituum, quæ ſenſim facultatem extinguit, A cen- ſu cauſarum Apoplexiæ rectè excludit,& obſtructioni vnà ex partibus affectis, præcisè cognoſci poſſit, quoniam facul- lotum in. tas inomnibus neruis ex æquo perit, ſiuè quartus, ſiuè ter- tius ventriculus, ſiuè ambo ſuperiores, qui ſolt id nominis 3 merentur, obturentur, eò quod non aliundè oriantur, vel vim hauriant nerui, quam à ſpinali medullà. Veriſimile eſt, interiores duos ventriculos facilius affici, tum quia ſunt an- guſtiores,& tertius excrementis abundat, tum quia facul- tas circa ſuperiores forrior eſt, niſi exitus eorum, quod fa- cilè fieri poſſe concedimus, potius quàm tam amplas capa- citates, quibus implendis quantahumorum copia ſatis erite obſtrui ponas. Inuentum tamen fuit etiam humoris aliquid in ſuperioribus ventriculis vt Coiterus in bſer. chir. de Pa- ralyſi ex colic.& febr. nec non Paræus lib. 4. cap. J. teſtatur, nee dubium eſt, quin multitudine materiæ,& illi quodammo- do obſtrui,& compreſſione externàâ coarctari rantò pericu- loſius ſoleant, quantò certius eſt in his ſolis generari ſpiri- tum animalem,& reſidere facultatem. 18. Materiam obſtruentem craſſam eſſe& copioſam ne- Materia ceſſarium eſt, quia pauca non ſufficeret magnis cauitatibus obſtruene- replendis,& tenuis non impediret ſpirituum tranſitum. Tum eriam mordaci qualitate vacabit, ne irritando facul- tatem, pungendoq́;H tunicam ventriculorum admodum ſen- ſilem Epilepſiam induceret potius, quàm Apoplexiam. Ex- cepta igitur bile quiuis humor, ſiuè Sanguis ‚ſiue Melancho- lia, ſiué Pituita, pariendæ obſtructioni idoneus eſt, quan- quam à Pituita producatur ſæpius, eò quod in capite, tan- quam ——4 —= — Caufe pro. 19. Cauſas procatarcticas& antecedentes ſingulorum quam excrementum cius„frequentius vel colligatur, vel propter frigiditatem condenſata ſeruetur,vnde ſit,vt pitui- toſus humor à Galen. 2. Aecauſ. ſGpmpt. cap. 7.& lib. 2. comment, Apho. 42. tanquam præcipua cauſa Apoplexiæ nominetur, licet& Melancholia addatur lib. 6. Apb 0.& ſanguuz. Aphz⸗ de curandi ratione per ſangu. miſio cap. in. acut. commens. 27. Quin& vapor craſſus repentino incurſu, ſpiritumin. tercipere poteſt, ſed& facile diſcuritur,& Paralyſin nonin. ducit, niſi leum. Seenctiee humorum velle enarrare, non minus tædioſum foret, quam dentes. ſuperuacaneum, cum ex lib. de plenitua. peti poſſint. Eas ſil. tem tangi ſatis eſt, quæ caput attingunt,& in eo velmate. riam obſtruentem progignunt, vel commotam ad venui- culos præcipitant, in quarum claſſe præualent, lra, enu- Balneum, Vinum, Motus, Frigus& Calor. Calor externus liqus- faciendo diſponit pituitam ad fluxum: rigus aſtrictione- primit in ventriculos& vapores incraſſat. Marus nimiusfin dit humores, facitq́; vt dum rarefiunt, ad ſuperiora veroum Vinum verò ſuâ naturA neruis inimicvm eſt, cerebrumq;te- plet, nec non Narcoticâ aliquàâ vi facultatem debilitat. 20 neum duobus itidem modis nocet, tam fundendo pigeos humores, quam ad caput per vapores eleuando: Venus ptæ- terquam quod ſpiritus exhauriendo imbecillitatem cete- bro inducat, etiam agitat humores, ad partem iam imde. cilliorem redditam promtè fluxuros: Ira deniq; ſanguinem præcipitat& commota omnia ad eum locum rapit, vbiob⸗ jectum moleſtum eſt. Idem eficit caſus, Ictuſuüe, dum nontan- tum comprimendo, ſed& concutiendo humores ad pates oppoſitas, anguſtiam meatibus inducit, prout exemplo Henrici II. regis Gall. demonſtrat Paræus,& patet in iſs,qun ex ictu vuius lateris conuulſionem patiuntur in oppoſito 20, RE⸗ lcpuper parcseltun Rruns cianrcndo idedhr urn damere;, unun n romte frurrs: nc mocuomni ad eun oann cà. um ius Huin 0, KdK concorendo urtt uun wenida iduct, NMl 20. — 1 teran ha 2rpporesinaahe mänm rriun li b ura derus mimicnei. duici qainifmntamt 2 modis noctt, mimn Replent verò etiam caput cili aut meaicamenta va. poroſa, quæ peculiari aliquâ qualitate caput reſpiciunt, vt de Vino nuper diximus,& de Cereuiſijs adulteratis planum eſt, quarum vis per vehiculum aut Roriſmarini Flueſtrir aut multi lupuli, ad cerebrum tota dirigitur. Aromara densè cibis boni ſucci ingeſta, eddem viâ ſecum ad cerebrum vaporum co- piain vchunt, quod ſuà proprietate præſtant Cæpe, Allium, Snapi& cætera, inter quæ infame habetur Apium. Tempe fas item bumida& auſtrina ſimilem cor poribus inducit di- ſpoſitionem,& ſuppreſſa euacuatia odeaſio nempræbetreſta- gnanti humori, vt ad cerebrum imbecillius viam faciat,; quemadmodum mulieres quædam prægnantes, quo tem- pore fæœtus moueri incipit, Ieuibus Apoplexijs obnoxias fieri teſtatur Hollerius, eò quod fubſiſtenres menſes com⸗ Preſſis à motu infantis acetabulis vteri, ad alias parteste- 3 pellantur. 1 12* 35 v“ Ad omnium verò'harum cauſarum operationes; piſpoſtio 1. cerebri⸗ 8 3 — 1 21. præſupponitur notabilis quæ dam cerebri inbecilliras, cum virtus alias in ſuo principio ſit fortiſſima. Partem enim va- lidam ſeu adrecipiendum inidoneam, paffonemnonad- mittere, ex eo philoſophorum axiomate notum eſt, quo ad attionem edendam neceſſariòè requirit ur diſpoſtio patien⸗- Qui verò in imbecillitate pr opterea eſſentiam morbi collocant illi non diſtinguunt inte rcauſam& occaſionem, 8 ſiquidein dmbucillitas cuuſis quidem viam p arat carumqj; actionem inuitar, fed tamen ſenſu& motu repe ntè priuare nom poteſt, ſine alterius noxiæ interuentu: Imò licet intem- peries cerebri, condo ctionem vitiando, m ultis excremen tis frigidis cerebrum inundet, quod in Melancholicis, tri- ſtitia opprefſis, aut Epilephã ſæpè concufſis, eaq́; de causà ad Apoplekiæ Pbriculum deue tgentibus accidere vidam, nihil tamen aliud confert; quam Yt remotẽè caufæ proximæ caufam præbeat. b B 2 b 22. Huius —— —— ———— —.—— — 4h 8 8 ———————*— 8 ———* 4— „ AaApopie 22. Huius imbecillitatis reſpectu Apoplexia interqum da,here referri ſoler, inter cos morbos, quiexhæreditate propa- ditarius. gantur quandoquidem non tantum Iintemperies, ytputat SOrato, ſed& conformatio ſeu anguſtiaventriculorum, quz V facilè eos reddit obſtructioni obnoxios, per ſemen perin. de propagari poteſt, vt laxitas articulorum in podagrici, angüſtia pectoris in phthiſicis,& caliditas Renum in Na. 23. Et de obſtructione quidem cauitatum ſatis dictum eſt, quam tamen pro causâ adæquata Apoplexiæ non affe. rimus: quandoquidem, ſicut ſpirituum egreſſum prohibet Comprel.& intus occluſos ſuffocat obſtruens humor: ita ſi quider- 45 Sol. trinſecus adeò preſsè, tantaq́; grauitate incumbat, vt me. tus occludat, eoſdem edèt effe ctus, quemadmodum aſ vltuſue, non tantum dum concuſſione humores ad meatus detrudit, ſed etiam dum cerebrum cum cranio deprimit, Pprout minor maiorũe eſt depreſſio, nunc Epilepſiæ occaſio- nem præbert, nunc Apoplexiam inducit. Et Gale. libez Ahk 42. Mectum inllammatorium Apoplexiæ cauſam ſtatuit, ſci. qui cerebri venas ita diſtendit, vt ſubiacentium ventricu- * lorum meatus coarctando occludat. Ahn til 24. Quod verò Platerus ad compreſſionem non qur- dem ventriculorum, ſed neruorum omnem Apoplexis cauſam reſtringat in eo ex vno atq; altero exempio vniuer- ſalem infert conclufionem& vencriculis cerebri genor- tionem ratentionemq́; ſpirituum, contra rationem&ſttu- cturanm cerebri auffert. Quin etiam mens non ſtuperet, ver triculis illæſis, nec differret Apoplexiaa Paralyſi,& ſpiri tus, quantumuis preſſis ſeptem neruorum paribus, quæ vil- Zusnumerat, per corpus cerebri in ſpinam influeret, ex copto eo caſu, quando diffluit ipſa medulla, quod nonſt b niſi in morbo deſperato. A it 292). EIxe. Huttru ad campxim b n, d nemurun onmn. ncocrmongüran —— 3 — urpai ctrttrin ſun iim do ditut fi nciil et raco. 1 25. Preæter has cauſas enarratas fleri poteſt, vt ſicut in ſt Item er- inctio ſyncope vitalis, ita in Apoplexiâ animalis ſpiritus repente ſpirituum. diſſipetur; aut extinguatur, ade oq́; totum animal ſenſu motuq́; priuetur, per vaporem aliquem halirumq; tora ſubftan- tid ſirituum naturæ iuimicum, qualis eſt ſuffitus impurorum carbonum, vugulæ Aliul, pedis Veruecis, cornu aapræ G&c. Exhala tio aalcis viuæ, Mins, Biruminis, ſuccini nigri, venenum idus. de quo Plutarch. in Anran. Item inunctio Mercuri teſte Da- riott. ract. de præp. medit. Chymic.& quæ præterea à Ferne- lio afferuntur, dum ſuo more ex particulari caus nititur concludere vniuerfſalem, quemadmodum in ſede febrium, eſſentià morbi, quem ſequitur Hydrops, Catharro Arthri- tico& ſimilibus patet. Nam licet hanc extinctionem ſpiri- tuum non excipiat Paralyſis, repentè tamen delet ſenſum& motum, quæ eſt illius ſymptomatis eſſentia, cuius cauſas inquirimus: Et hoc caſu reperiri potuit cerebrum Apo ple- cticorum ſine aquà à Fernel. 2. de abditu rer. cauſ. cap.· V. Va- rol. in Bpiſt. ad Mercurialem. 26. E hadtenus quidem caufas inueſtigauimus morbi o proprioris quæ principium ſenſus& motus affligunt perſe. Per vonſenſum verò perit motus& ſenſus, quando materia ex qudgeneratur ſpiritus animalis, obſtructione vaſorum de- ferentium intercipitur, de quo genere accipit Duretus il- Iud Hippocratis: àuνεμ⁴αν, id eſt, Apoplexiam ſine febre wenæ Fautio rollit. Et meminit eius Hippoc. de vict. acut.. texr. 23. * Apopleriss r con- ſenſum. inquiens: Quadquis repenrè obmuteſcar, idl venarum interceptio- nes, occluftoncsq faciunt, quod Galen. de morb. cauſ. capa. in hunc ſenſum expli cat, neſoli Auicennæ hunc errorem aſ ſcribatSalius. Defertur autem per carotides arterias ſpiritus vitalis, Animali materiam præbiturus, cuius ſubtractione, b perinde euaneſcere ſpirirum in cerebro neceſſe eſt, vt eo de ſtituuntur nerui in Paralyſi, quia vel ſubtractus, vel ſuppreſ- fus eſt in principio. B3 2327 Sicut . Sicut verdè quæ per conſenſum fiunt, vbiq; diſtin. Snenda ſuntab ijs, quæ per ſe: Itas quæ exobſtructione a- rotidum naſcitur Apoplexia, ſeparandavenit ab iß, quæce. rebrum ipſum afficiunt,& ex ante diductis definiri poſſum: Definitio Senſus moruso; in iuerſo corpore repentinæ abolitiones, ſalud de. Apoplexiæ prauarâ aliqua réſpiratione,& ſenſuum internorum qualicuj operarione, ex obſtructione, compreſtioneue meatuum ceyebri,un exrinctione ſirituum animalium inductæ: qua defnitioa denn Nzrarione non niſs ſolo erminorum poſitu differr. 4 Differentig 283. Differunt autem inter ſe Apoplexiæ, non quidem formdaurt ſubiecto, ſi obſtructionem carotidum excipias ſedicaslarum varittare&gradibus quas differentias, quiacu- rationem variant, Medicus taoito pede prærerire nonde- Bet. Et ex cauſis, aliam quidem inducit compreſſioabicu Laſuue, aliam affectus iuflammatorius, aliam obſtructioà ſanguine, Melancholiâ, pituita, aut nebuloſo cralloq́ pa- pofe, aliam deniq; venenata ſubſtantia, vt ex antè dicti abunde patet.— A.. Nd Differentis 29. Gradus duos proponit Hippocrat. lierνν 4νν z2 fir & ſigna rir Cr Aebilis, quos Galenus in quatuor claſſes minutius fub- & carum Ggna. adu m⸗ 11444. 2 2..“ grannme diuidit, eorumq; indicium petivult ex noxâ, quæ reſpira- a tioniinfertur, quoniam vt ait S. Ae loc. affeir cap. 16. Apople- Ktieinon moriuntur ob priuationem motus& ſenſus, ſed ob ſuffocationem cordis, cum cor ſit primum viuens&. timum moriens. Prout igitur reſpiratio magis minuſüe naturali ſtatu recedit, maius minusue euadit periculum, à maior minorüe in cerebro arguitur nona& Neen 30. Maximum igitur imminer pericilum&e Apoplexi euadit peſſima, quando reſpiratio ita oppreſſi eſtad ſenſum, æt niſi artiſcio deprehendi non pofſit, ſiuè lanam obtends Ori, ſiuè ſpeculum obijcias, t egreſſum halims inueſtige aut cyathum aquà plenum pectori impo nassadmann ei * 8 n atennucdane 125 u3 N un„.e Murt, Errxdaln * cn a— propoait Hippoqxiun len in qumvor lifan dcun peuvulkterun, umnat reebr fam todamonenmt mds, cmcoritpimmn Nou igrur repranmgr u, numminuürerainrer eredto Pun om cum repentina motus ſeuſusq́ priu atio ſenſui pateat. Si qua prehendendum: proximè hine abſunt, qui reſpirationem quidem ad ſenſum reſiduam habent, ſed& intermittentem & violentam 3. de loc. affect. cap. ro. hoc eſt magnà cum diffi- cultate,& cooperatione omniùum, tam thoracis, quam ab- dominis,& ſcapularum humeriq́; muſculorum„. de loc. af- fect cap. a. in libr. de aiflcil reſtir.& de moru muſcul. Quod ſi violentia ctiam abſcedat& inæ qualitas minor euadat, cum leuiori intermiſſione ad tertium gradum,& deniq; ad quar- tum acceditur, ſinec intermittatur reſpiratio,& inæquali- tas parum à naturali ordine recedat. 2. Apb. commenr. 42. 31. Ert gradus quidem ſic diſcernis: Differentias verò Pifferentie cauſarum partim ex cuidentiâ prægreſſarum, partim ex* Genan. communibus notis humorum redundantiæ, deſumere li- cet. Caſus, ictus, nidor vaporuùe venenatus, alimentum, aut aliud quid foris ingeſtum, ex relatione aſtantium cognoſci- tur: Humorum abundantiam colligimus ex præcedenti vi- ctu, AEtate, Sexu, Temperie, tempeſtate, ex morbis con- ſuetis& ſuppreſsà euacuatione: nec non ſanguinem à frigi- dis humoribus diſtinguimus, calore capitis, rubore faciei, venarũ in oculis& vicinis partibus diſtenſione,& pulſuum magnitudine, quæ omnia in contratium vergunt, quando pituita peccat, vel Melancholia.“ 32. Non eſt autem vt ſigna Apoplexiæ in genere exigas, Signa in- gruentis A. tamen ingruentem longo interuallo pręcipere& antequam Toplesies vim faciat, prædicere volueris, ex ijs nonnihil ſuſpicari li- cer, quæ imbecillitatem cerebri& motum humorum ad ca- put deſignant, vt ſunt frequens Epilepſia, perennis vertigo, Paralyſis alicuius neruuli, ſine manifeſta causâ oborta, ſo- poroii affectus, lachrymæ inuoluntariæ, tinnitus& toni- trua aurium, ſternurationis defectus, tremor artuum ſine impotentià, timor& grinnitus in ſomno. Torpores& ſenſus priua- priuationes præter moremorientes futuræ ſideration ſ. gna enumerat ipſe Hipp. in Coac. An incubus eiuſdem ſit pPrænuntius diſtinctioné cognoſcendum eſt. Nam quipue- ris& multo cibo potuũe diſtentis ex compreſſione Dia. phragmatis& pulmonum familiaris eſt, metum Apoplexiz non facit, ſed is, qui cerebrum ipſum obſcuris& terriſci ſomnijs ligat, vaporibusq́; infeſtis heberaaadtꝗ. 33. Senibus magis familiaris eſt Apoplexia, lib. 5, amm rrognoſti 4μ. tum propter imbecillitatem cerebri, tum quodi- 6a. tuità abundent, vnde vt plurimum ortum trahit, eademq; de causà Zieme infeſtius Apoplexias grafſari, præſupponit AKtius, quanquam etiam vere prehendant, dumperhie- mem collecta excrementa liquefiunt,& in cerebrum ruunt. AEtates aliæ, in quibus/nguir abundat; obnoxiæ ſunt ilii uam ex ſanguinis, ſiueè in ventriculos, ſtuè in venas cerebri, due in carotides influxu excitari nuper diximus. Sanguint enim abundantes validis exercitijs ad Apoplexiam deduch Lub. Aph. comment. 20 ſcriptum eſt, ſanguine nimirum con- fertim in principium animantis irruente, vt dicitur de curui per veneæſect. cape. Quæ à Melancholiâ ortum trahit, àqus- drageſimo anno vſq; ad ſexageſimum maximè infeſtat ſtſ pb. JAf. b. 34. Omnis verò Apoplexia acutiſſima eſt,& teſte Hip- pocr. ls.5, Aphsr. Quicunq; ſani dolore capitis repentèca- piuntur&c ſtatim muti fiunt,& ſtertunt, in ſeptem diebus pereunt, niſi febris apprehenderit, Analogaſcil. quæ ſolua morbum. Nam ſi nec morbum ſoluat,& præterea cordis vim diſijciat, maiorisq́; reſpirationis neceſſitatem induca, præcipuẽ in ſenibus, quorum naturæ aduerſa eſt, plurimum ad mortem adiumenti afferre potis eſt. Solent autem, expe- riphraſi Celſi, qui per omnia membra vehementer reſoluii unt celeriter rapi, ac ſi correpri non ſunt, diurius quiden viaunnzſ . rard Fardbtamen alMl ſanitaten, perueniun:, e ptereoR eiſern un b d rrabunr, memoria quoq, amißa: Imò alterutro latere Paralyti- mſmärdade ci funt, 2. de locis affeci. cap. 2. nonnunquam vtroq́; Aëti. cap. uceredan Ae dpoplex. niſi Apoplexia conſtiterit ex venenato vapore, dung niridn aurcompreſſione, carotidumue affectu. . elne 88 35. Apoplexiam fortem curare impoßibile, debilem non facilè — e decreuit Hipp. lib. 2. Apb. 22.& Paulus lib.. cap. 19. Apo- bmher ce p plexiam quamcunq; dicit mortem in propinquo minari. de We umanatd Sudor ſideratis ſuperueniens à difficili ſpiritus tractione, le- „hedeeunguſ chale. In Coac. Et bns ſtrangulatis ſpuma circa os apparet, nzwefache non reuiui leunt, ſcil. ſi ſpuma ex contentione pulmonum cen Anean protrudatur: ſecus ſi per commotionem& materiæ reſolu- tionem à cerebro defluat. Auicenna tamen vetat Apople- cticos ante tertium diem ſepeliri, quod fortis debilisque Apoplexiæ magna ſit latitudo,& robur naturæ Medico fx- enon ſatis perſpectum eſſe queat. — er dng u do un d(pranci. 3 His prognoſticis munitus Medicus, ſi quam ſpem Curztine — reſtituendæ valetudinis, aut ſaltem depellendi periculi, re- aleat 9- mnaninens nin liquam aduertit, curationem feliciter aggreſſurus, ad id pri- Erlebncdaiiamm mumr eſpicere tenetur, vt morbum tollat, deinde, vt cere- adleragrümunnant bri facultatem roborando, recidiuam, quæ facilè imminet, præcaueat. Cum verò morbus ex causâ continente, nihil peleris antümcht. perſe indicet, totum negotium verſabitur circa cauſam ob- Ben. niddorcqun ſtruentemn, in eã Apoplexiæ ſpecie, quam obſtruètio indu- edont, Klterur, ceit, de qua primo loco agemus. pyr:xviett aube 37. Cauſarum autem obſtruentium varietas, neceſariò rmordomſ e inducit varietatem curationis, quæ diſtinctè nobis propo- Mciui nenda eſt, initio facto à Pituitâ, eò quod non tantum fre- — ruhs quentiſſimè Apoplexiam ingeneret, ſed etiam regulam qua- — ſi Methodi præbeat, ad quam in cæteris indicationes reuo- ri iferte poruct— cari poſſint. Et quia multifariam peccat Pituita, multas de enrmanst ſe præbet indicationes, quatenusi in motu& affluxu, Reuel- n unſin, erisfans b G lentia lentia& Deriuantia, quatenus parti impacta, Euacuantia. craſſities requirit incidentia, viſcofitas extergentia, Kfti giditas Cale lcienti⸗: Ex quibus omnibus, vt eligamus e, quæ promtiſſimè operantur, periculi magnitudo facit, quæ generoſa ſemper indicat remedia, niſi vires repugnent, yt in Apoplexiâ plerunq; euenire ſolet, dum ſingularem pra- ſupponit cerebri imbecillitatem. Deyene 38. Ex duobus igitur maximè genero ſis præſidijs, vena ſectione& purgatione, illa locum non habet, quando pitui- ta peccat, præcipuè in ſenibus, quia morbus magnusnon requirit venæ ſectionem, quam præſuppoſita ſit aliquaſn- guinis redundantia, vr conſtar ex Gale. lib. de conſgit. ant. o 19. lib. 6. Apb. commenr. 77. lib. 4. Meth. cap. G lib. 13. Methr anp. vlt. lib. de curand. rat. per ven. ſect. cap.3. 4. 7 Nam pituita quæ in ventriculis cerebri obſtructionẽ facit, per venam apeni non effluet, nec tam eijcietur illa, quæ in venis continetur, quam calidi humores, quod hi promptè fuuant, illa nonmſ lentè&c poſt longam præparationem moueatur. Subtuatis autem calidis humoribus, cum ſpirituum copidà, in quotum excandeſcentiâ totam ſpem curationis collocat Hippocr. in Coac.& õ. Apb.rt. quid ſupereſt, niſi vt morbus augeatur & incurabilior euadat. Nam venæ ſeclio, vbi omnia meulis vehementer reſolura ſunt, finon liberat certb occidit, vt teſtatum reliquit Celſus lib.. cap. 27.& exemplum in AElio Vero lm- perat. affert, Capir. in M. Anten. 2 b Pe purga. 39. Purgationem magis indicat humor qualitate pec- none. cans, necrepugnant vires in principio: ſed quia vehemen- ter conturbat corpus, prauis humoribus oppletum, quan. doquidem hic inefficacia ſunt purgantia, niſi maior doft propinentur, tum etiam, quia ſolida, capiti espurgando maximeè idonea, non deglutiuntur,& liquida in ore reſta- Snantia, adeoq; ad pulmonem defuentia, reſp Nanonen Ullel- Arurn de nehetmd n locm b. N 4 8 dea „. 1 2 t a N 22 dderuc m err.. , Cax 4 4 8* 18 2 1 ⸗„ 4 Teodbiprompea 2prpionem nouc wnduh cum ſpiriumet un ſpen curzsions cllt gaid ſpereſt, ninnn n. Namreue feche nin ant, ſaun bieraaimit 4e Kexenplemn u N un em nem idic umir gr * —.. „ Sa aerresm piicipio: K qu 4 m 3 dcs pemisbumordeschpee fcciu ſum puxuu M cumm, ewu ſolck chche 2 A 1 KanClu do deglurumur, KMode valmoncn detucm- 4 “ 8 W tacn r Rat 4, Kg 721 1 diff ciliotem reddunt, ſatius eſtaà Clyſteribus auſpicati; in- terimq́;, dum Meres parantur Juppaſtroria ſubijcere, ex a- cerrimis, quo facultas, quæ penè emortua iacet„‚exuſcite tur, nimirum ex Hiera compof.& Logad. colocynth: Raa pyreihr.& Helleb. albi, felle raur. falegemm. In his enim tarda- re malum& occaſio præcebp.„. 40. Clyſterum primus dirigitur ſimpliciter ad expur-Chſteres. gandas primas vias, quoniam comimoueri impurum corpus nunquam ex vſu eſt, ſiue medicamentis id fiat ſiue concuſ- ſione. Cæteris materiam ſuppeditabunt quæuim habeant attenuandi pituitam in capite attenuatamq; ad primas vias deuocandi, vtpote ex herbis, Raa, Thymus, Saluia, Lauend. Roſmarin. Ortgan. Beton. Verben, Primula verks, Chamædris, Cha mapirb. Iua ariet. Galament. Puleg. Maiarana, Srædh, Tolia& bacea lauri, viſe. querci. Satuteia: Ex florib. Lilg Tonuall Tiliæ Primule, Pæon. Calend. darloſ. Exradicibus Pwon. Angeli. Im. peruat. Leuiftic.&c. quibus addimus exacuentia, p ituitamq́; ducentia, Rad. Oclam. Iride Byrerbr. Cucum. Aſinin Ari. Fiellebo. vtriuſq Sem. Cartbami Cployntbe Agari. EFellis raur. Cæ Ftor. Hermodact. Euphorb.& quæ ex his conficiuntur, OQk a- hor. Rut. Laurin. Melautkoſ. Hiera Coleum Colocynth Trorbiſc. alhand. Confect. eæx Hermodact. Beneaict. laxat. cum ſeminib. garminat.& ſale gemm. ex quibus pro ratione virium, motu morbi,& quam præſtant, operationis varietare, varia com- ponuntur Clyſmata ſæpius inijcienda, poſtquam retentrix Ca fruſtra effluere ſiuit. 1111 1111191 l 41. Sunt& alia remedia pituitam è cerebro deriuantia, vtligaturæ doloroſæ, frictiones torius corporis, ſcarificationes, Per- nuratoria, Apopltegmatiſmi, Snapifmi, quibus tamen omni- bus præferendæ ſunt Glyſmatum iniectiones, non tantum quod generalia Topicis ſemper præmittenda, ſed etiam, quodab his non expectetur auxilium, niſi tardum, cum ad C 2 G Apo- —————-—— 4 4 4 Seus. *„. 1 3 *—— ———— 2—— ⁰————— ——. 2* ————“ 4— —— . 4. 8——————————————y——— ———*.—————— 2 A.. ———— 95.— ———————. ———————.—— ¹—— * e. 1 ——— 3——-— 8——————— ee* 4.—— 1 —— 1— 5 4 8. u ö“ 8——— 3 —.—— E 4— .—————— e“ —— ...——— —————— * 1 4 4 Se. — Apoplexiam citato ſit opus. Præmiſſo autem Chyſtere, ne. ghgendanon ſunt, vt ſinon fingula, ſaltem coniunctimpro- mictioaes. ſint, frickiombas enim non tantum euocamus pituitam; Interna medica- Menta⸗ Propinentur. profundo, ſed ſi inſtituarur ex oleis, in quibus maduerint, Rad. Trid. Cucum. Süni. Hermodact. aut aliquæ ex herbisca. pitalibus, vel in quibus diſſolutum fuerit, tantillum, Saas- ni, Callor. Euphurg, Or ſpiritus in toto corpore reſuſcia. tur, materiaq́; peccans ad Buacuarionem præparatur, quod ſecundo ſtatim loco, vVel etiam à principio, ſitenacitashu. moris ſequi neget, agendum Medico incumbit. 4²2. Nam facultas quidem ſine mord ad expulſionemir- ritanda eſt, vt periculum, quantum poteſt, tollatur, ſed ſi humor ſequi neget, expurgantibus miſcenda ſunt, qua eum fluidum faciant, tam extrinſecus applicita, quamper os aſſumta. Ideoq́; poſt vſum Clyſterum, nihil vetat didu- ctis faucibus infundere, tam quæ manifeſtà qualitate, pi tuitam incidant& attenuent, quam quæ occultè Apopte xiæ reſiſtant,& cerebrum, confortando adex pulſionema. ment, ad quam rem tanta efficaciora ſunt, Balama, aliuè exrracka Cbymicæ, quantò altius citiusq́; in minori quantits tepenetrant: Nec non irirus vini, in quo remediumali- quod Apoplecticum maduerit, aut Aquæ Imperiales ex byu- din. Pici, Paſſeribus, Theriacâ Langij, Palatin.& quæ palim proſtant, nulloq; negocio ex ſimplicium mixturà colligi pofſunt. Fortiores autem euadunt, ſi poſt deſtillationem, imprægnentur tincturis propriarum matricum cumq; is 43. ENutra controuerſiam commendantur contra Apo- plexiam& conducu nta ſuccinum album, nur ad minimum tun num cuſtoraum, crauum bumanum, aut ſaltem os triqueirumes eæranio, vngula alsir, non tam appenſa, quam ingeſta per os. Nux muüſcatæ, ambræ, ſemina Erucær ſinapi, Rura, Cardamo, Carsi P' X⸗ Merr, um gurn Pcnacar 9enm n confortndh aled enda efcacior Im udlnns ciiugumd doa ert uu nduhn 4 N Müg amadnerit, ant huen 1 Teenacilugi, humh 2 mxcneradans ipottn Sun proprxxam e praxcipuè ſi vapotes in taus& ſint, Ganpt crnamn Rad.7e Cretici,& quæ præterea ⁊he 20⁰. enarrantur, vnde compo- nuntur, Confedt. Anacard. Sapientum, Diambr. Diamoſch. Di- anrb. Diacaſtor. Orup quamplurimi,& tum horum, tum ſim- plicium mixturis, variæ conficiuntur formulæ medicamen- torum, quas hic recenſere nihilattinet. b 44. Internis opitulantur exrerna, de quibus quomodo Eterna. Methodicè,& cum efficaci vtilitate adhibenda ſint, pa-. culatim agendum. Et velicario quidem barbæ& pubu, quiĩa fa- cultatem tantum ſtimulant, collocurio in loco lucido& calidè, quia ad ſpiritus proijciendos parum conferunt, ligaturæ ex- tremorum, pedumq titillariones, quia tardè operantur, vt ad- hiberi poſſunt, ita neglecta parum auferunt ſubſidij, vt& loriones pedum ex decocto herbarum capitalium. Frictiones verò non tantum totius, ſed potiſſimum capitis, poſt. 3 ſterum vſum, aut poſtquam pituitæ affluxum conſtitiſſe, nec cerebrum excrementis abundare, veriſimili coniectu- rà deprehendimus, multum conferunt, tam pituitam ra- refaciendo, quam foras euocando, caloremque partis re- ſuſcitandd1no. 45. A frictione non incommodè inſperguntur capiti, Pulueres ex ijs, quæ capiti appropriata ſupra diximus, aut ex Lixiuio Iuniper.& Guaiac. cum prædictis fiunt Forus, aut vt efficacius penetrent, ex ol. Rurac. Lauri. de piperibus, ex ſem. ſinap.& aquã vitæ fiunt decoctiones, ad huius eonſum- tionem, quibus adduntur ole. deſtilla. Rur. Roriſm. Saluiæ, Serpyll. Bicæ, ſuecini, Guaiac. cran. aut oſſ. buman. nec non Am- moni. Sdell. Opopana. Cuſtor. diſſoluta in aquà vitæ, ijsq́; inun- gitur locus ſuturarum, vel additis pulueribus capill. Buman. hyrund. facci. caſtor.&c. cum cera q. ſ. parantur cucuphæ perpetim deraſo capite geſtandæ. Quod fiſpes ſit, ſolutum iri morbum, transferuntur cadem ad principium nuchæ, C3 quòo —— “—— 2—— 9 1 ——— 8————— — d**— 4—— ——“——“——— —ͤͤͤͤͤͤ——— ——*—.— 5 ——— —————— ¹.— .— ö— 3 — 3———— 4— .— G—*——— ——— 232ſſſſſſſſͤͤͤͤͤ— 5 .— ————————— — 1 3*. .. ————————— ——ʒ— ““. ————— — qud vi calefactiuà humor ad eum locum trahatur, qud eum facultas detruſura eſt.““ 46. Ab his ſi nihil profecerint, licet progredi adana- ginem ignitam quæ eſt inuentum Arabum, ad Gnapiſmanad Dropaces, ſeu Picationes& deniq; ad caureria ipſa attualin quò promtius operentur,& violentius ad circumferen- tiam à centro euocent. Vulgari Dropacum& Synapifno- rummateriæ adduntur, quæ hunc affectum reſpiciunta Kor. ſem. ſinap.& eruc. ſerg. hyrund. cum oleus ſæpius enarrali. 47. Promtior autem& expeditior via eſt, per locacon- ſueta, Nares, palatum, Oaulos G Aures. Et Aures quidem, qun non patent,& bilioſa potius, quam pituitoſa excremen expurgant, nec ſine incommodo acribus medicameni tangi poſſunt, prouocantibus non irritamus; qua de cauſa KE Oculw parcimus, niſi quod hi in conſenſum narium tex Eerhina, hantur. Naribus verò omnium commodiſſimè applicantu, quæ ad cerebrum deducta cupimus, ſiue ad euocandamſi- tuitam, ſiuè ad excitandam facultatem expultricem ſie ad attenuandum:& quidem in formâ liquidãâ potius qum folida, tum quia hæc non attrahuntur, tum quia vias aeni expirato obturant. Oleum vitriol.& aquam nuck muſiuts,s acqua vitæ deſtillaram probat Holler. Proſunt olea quæcunq chymica ex ſupra enarratis, elicita, vel ſeparatim, velſier ulceratio nimia metuatur, corpore aliquo craſſo ſubact- Item ſucc. cepar. Rapha. flammul. Irid. quibus tingumtu fibræ Rad. Hellet, vel pilus aliquis craſſior, ijsq́; titillatur in- terna narium tunica. A Apophleg- 48. Palarxum irritari poſſet allirionibus, maffirateds,&ed- matiſmi. pophlegmatiſmis, ſed poſterioribus medijs non licet Ni donec expergiſcantur, imò ne tum quidem tuto adhiben tur, priuſquam reſpiratio facta fuerit liberior, qula de- tracta ad fauces coplioſa materia, non poteſt Honina— 1 nn god hi n cnann de — 490 aen Commochün., 3 Kacacpmu(tcalnn andam facutuen ma toudeminformalautt. e don mrrahunur, na Qleun durul&ꝙ u⁵f unun ptodu Hallcr. Noura aais, clictateleeam eraum, copote Iundcui dpaa Lmmul. lrd gäe⸗ d pus 1iqas aace ir 8 i poſſe Eiuiustn ed poterardus ſeip ni „ſoir 10 fac fwert ldenn 3 1 4. 4 1 1 40 muccu, 1n M 1 ram arteriam illabi,& cum maximum pericului inſtet ε. poplecticis ex ſuffocatione, facere, vt multi, quantumuis ſuperueniente febre, ad ſe redijſſe viſi, catharro veluti mo- riantur ſuffocatiuo. Illiniri quidem poteſt palatum adhuc ſtupentibus, tum ijs quæ ad nares præſcripta ſunt, tum caftor.& Euphorb. in aquà vitæ diſſolutis, nec non Confedt. Anacard. Theriac. veter. Mithridat. aut compoſito vnguen- to, ex Sinap. Piper. Staphyſag. Pyreth. Caftor. Euphorb. excepto ſucco Cepar. Rapha. Ruræ, Irid. Cyelam. ſed cum periculum ſuffocationis eò magis immineat, quo magis oppreſſa eſt reſpiratio, ſatius probamus, tam ab his abſtinere, quàm à ſuffumigijs, ex capill human. pennu perdicum& pavon. cum fulphure crudo, Gagate, opopan. rabac.& ſimilibus, quia præter periculum ſuffocationis, tetro odore reliquias ſpiritus in cerebro, extinguunt. Extractam verò Nicorlanæ in aquà Maioran. aut Nigell. diſſolutum, naribusq́; cum ſpiritu vini inſufflatum, non parum proderit. b 49. Denique poteſt vſus eſſe etiam cucurlbitularum, tam Cacurbi- K Kccarum quàm cum ſcarificarione, quia ad ambitum ex imo tulæ. euocant,& vt locus, cui imponuntur, magis doleat: ſi mo- dò dolere poſſit, vulnuſcula exacerbantur ſuccis Ariſtolo. rot. Gentian. Cycla. Rur. Acer. ſed vt conuenienti regioni ap- plicentur, cautio eſt. Nam in abaomine propter huius mu- ſculorum ex thorace explantationem, impedirent reſpira- tionem: In neribus copiosè quidem traherent, ſed tarde: In hãapulus& humeris ſat citò quidem traherent, ſed reſpiratio- nem perinde inhiberent, atq; in abddomine, cum indifficili reſpiratione muſculos omnes cooperari ſit neceſſum. Reli- quum igitur eſt vt affigantur occipitio& ceruici, quò eò tra- hatur humor, quò natura miſſura eſt. 50. Poſtquam reuiuiſcere cepit Apoplecticus,& Para- Tæſerua- lyſcos principium apparet, non quidem abſiſtendum eſt, tio- ab euocantibus pituitam, adijciendaq; ſunt purgantia, en cochis fatid. aur. ſiue quibus harumũe extractis. Item Troch. alband. hier. qiacol in aquis appropriatis, ſi deglutire pilulas nequeant, diſſoluta, ne vel vniverſalem Parallſin, æqus pro- pter abolitionem reſpirationis periculoſam, vel conuuſſi- vem lethalem inferat, ei in principium neruorum nimiscon- fertim incubuerit: ſed ex cæteris remedijs mitioraſeligen da ſunt, tum ne febrem nimis incendamus, tum quia facil tas reſuſcitata minus acribus indiget. Eadem enim qus morbum diſpulerant, vim habent confortandi cerebrum, pituitoſo muco madefactum, dum ſiccant, calefaciunt& u- cultà proprietate robsrant, quibus extrinſecus addi poſſunt, quæ leui& amicd aſtrictione, tonum viſceri reddunt, te- curſumq́; turgentis materiæ ad cerebrum, adeoq́ recicdi. uam prohibent. Tum quoq; tempeſtiuum foret auterian brachijs imprimere, vt materia à cerebro quam longiſimè abduceretur. Spiritu vini abſtinendum, non tantumpeo- ptervim Narcoticam, ſed& quia temperiei neruorumè cerebri inimicus eſt. De cætero curantur vt Paralytici- kegimen. Diſcuſsà quodammodo obſtructione, victus quoq; non natu- vArio haberi poteſt, quam ſilentio hucuſq́; tranſmiſimus, ralium. quod in homine quaſi mortuo inſtitui nec potuit, neciner tremo feſtinoq́; morbo debuit, niſi tenuiſſima, ¹.- 2 7 Aer toto decubitus tempore lucidus eſſe debet& calidus quia frigus neruis inimicum,& pituitam intus cohiber. Suffitu/uccini, Maſtichis, Myrrhæ Gherbarum capital magis red. ditur appropriatus, quò putant etiam facere columbarumi. das& volatus. Nam& in cibo laudantur columbæ Hlucſtres Turrures, Hirundines, Leporis cerebellum. Reliquus cibusten quiritur facilis concoctu,& qui paruâ quantitate multum nutriat. Medicamentoſus efficitur mixtione corum, qus facultate diſcutiendi& abſtergendi pollent,& ad 8 * 4 §00 oxm 86. 4 4 um; 1 6 ν Tpetuuum 3 1„ Rnneraaccredeo Narn nan muadctncnämm n, ed& qui temein 1. Deczicrocuraneuhe rdo dedui, uitenim atanpotc Mcidus eſe q’at mimcan, E hiitmim Su Ayrie Cierurm guu 4 3 oad porint cim fxetans „Kn chobwtmnrams Lnruenedelum Aliad „oau, Kqu rii qumm cnroius cfaunr— 4X GKemäfan, 4 3„ 4* ddmmdo obtrucion, qun ülemio daua u nonno mſtuiterpu brum directa ſunt. Claudatur ventriculus palaere peprico ad teprimendos vapores. Vitetur copia aromarum, allium, cepe., Nuces, Vinum& porus fumoſæ cereuiſiæ ob copiam lupuli. Panis condiatur ſeminibus quæ craſſitiem illi demant. Loco ſalis exhibeatur Theriacale aut arte elicitũ ex herbis ſuprà enar- ratis, vel mixtura, macis, muſcat. pulu. ſalui. Maioran. cum ſale comm. Bellaria ex ſinapi& acetaria, ex Naſturt. Eruc. Salu. Maiora. Dracuncul. Rorem. proſunt. Pro vino apponatur mul- ſa aut hydromelh niſi cerebro probè defecato: Tum enim vinum dilutum ſenili corpori indulgendum. 52. Trifliria quia exiccat ſpiritus& corpus torpidum red- dit, ſummoperè fugienda: Ira etiamſi calore diſſipet, com- mouendo tamen humores recidiuam minatur. Somno nõ eſt replendum caput, nec calor à capite& extremis ad cor re- digendus: adeoq́; diurnus prorſus fugiendus: nocturnus moderandus,& ſi reſpirationem impediat, etiam interrum- pendus. Aluus ſi pigrius officium faciat, glandibus& clyſte- ribus prouocanda, omniq́; modo prohibendum, ne qua no- uæ ad caput vaporum exhalationi oceaſio præbeatur. Moru⸗ qui calorem exuſcitat, pituitamq́; liquefactam per ſudores eijeiat, non poteſt non ſummoperẽè probari, ſiue ſuis viri- bus inambulare,& quiete torpentia membra refocillare ve- lint, ſiue vehantur& leni paili geſtentur. 53. Si verò Apoplexiam induxerit Melancbolia, eidem fe- Curatio. rè Methodo inſiſtendum eſt, nec abſimilibus vtendum me- ke Mclaa. dicamentis, ſc. quæ atrenuent, detergeant,& caput reſticianr, cholia. niſt quod clyſteribus& præparantibus admiſcenda veni- ant, quæ terreſtrem ſiccitatem diluendo, Melancholiam flu- xilem reddant, vt ſunt qçapill Ven. Adianrth. Rur. mur. Bugloſ. Borrag. Scabioſ. Cichor. Paſſulæ. Irem Thym. Epithjm Cuſcut. Fumar. Scolopendr. Milzatedl. Trifol. aur. Meliſſ. Tamariſe. * D 54.Vo⸗ Pe vomi- 54. Vomitus licer potenter tam Pituitam, qnam Melan- choliam ad principium reuelleret, ſimulq́; vtrumq; humo- rem validà commotione excuteret, neutratamen in Apo⸗ plexiâ probari poteſt; non tantum, quod acceſionem Pato- xyſmo faciat, caput replendo, ſed potiſſimum, quia prouo. cari ſine periculo ſuffocationis non poteſt. Nam dum facul- tas expultrix tacet, vomitorio ſubuertitur ventriculus zco. natusq́; in vanum impellitur, quid ſupereſt, niſi vt ſubucr ſus ventriculus,& tam medicamento irritante, quamattra- cto humore diſtentus, deuoluatur in Diaphragma) obſeu- rumq́;, qui dilatationi ægrè ſufficit, motum ponqdere ſuo prorſus extinguat. b e Curatio R S. In Apoplexid à ſanguine quacunq; ratione induct- poplexiæ ſpes omnis ſita eſt in ſanguinis miſſione, adeò vt licet chſte- kanguineæ. ribus hic quoq;, minus calidis minusq́; acribus inſtandum ſit, Avenæ tamen ſectione auſpicari cogat neceſſitas, cum generaliter, vbi neceſſitas æquè vtrumq; efflagitat, venæſt- ctio purgationi præmittatur, propter periculi magnitudi nem. Sunt enim& aliæ viæ ſanguinem vel exhauriendid auertendi, vtpote frictiones, cucurbitulæ, ligaturæ, Aluiit. ritatio, ſed magnus& acutus morbus indicat generoſumę citum remedium. b A 56. Qua de causà etiam, quia cito prodeſſe volumus non aperimus niſi venam conſpicuam, quæ& citò reuellat ãcr pite,& magna parte ſanguinis euacuatà ex cerebro faciat qui illic morbum facit, in venas metu vacui reſfluere. lugu- laribus tamen abſtinemus, tum quia obligari fine reſpita- tionis impedimento non poſſunt, tum quia non plus emo- lumentüpræſtant, quam Cephalica, præcipue quando un- guis non tranſijt ad caput per externas, ſed internas iugular res, quibus directò ſubijcitur cephalica,& non tantum me periculo euacuat, ſed& longius à cerebro abducit: u 8 P 4* Kchone auſdicni Xe Toue fir 1 rirrur, propreinn Ar rir inguincnidtim n 1. nconcu cucurbiui hm SK u, morduinäag i tumm quucid groctkena m onicum, qurlddint r e n ece n, n veas dctu nrire 4 5 4 6 dmemas, tum qa Oipe 5 1n do pon pofnnt, tanGuee 3 5„” hn 1 auun Cepdalca rache en lapafe arm täme dlica Kdod poplitis accuratius quidem reuellit, ſed tardius præſtat au- EiIm. Nec refert invtro latere vena aperiatur, niſi quod ad dextrum potius ſpectandum ſit, propter officinam fan- guinis, niſi plethoræ magnitudo exigat ſectionem reitera- tam in vtroq; latere. mrS 5z7. Quantitatem mittendi ſanguinis determinabit ple- nitudo. Vires enim quia ab initio ſolà oppreſſione deijciun- tur, per euacuationem ſtatim liberandæ, non impediunt, quò minus eò vſq; detrahas, donec veſtigia reuiuiſcentis fa- cultatis in ægro deprehendas. Satius tamen eſt, reiteratò quam vnàâ vice detrahi, cum effectus partitis vicibus certius exploretur,& ratio ſit habenda virium, non tantum præ- ſentium, ſed& earum, quæ ad tantum morbum ſuperan- dum validæ requiruntur. Poſtvniuerſalem ſanguinis miſſio- nem, quæ cerebrum proximè circumſiſtunt, venæ tundun- tur, præcipuè frontis& naſi. Per naſum enim euacuatur& ille ſfanguis, quia iam extra vaſa ef uxit. Rondoletius ape- rit venam ſub linguà, cuius autoritatem non ſequimur, tum quia difficile eſt eam, per vim diductis faucibus inueſtigare, tum quia ſanguis inde effluens relaberetur ad pulmones, quando ab Apoplectico expui nequit,& induceret periculũ ſuffocationis. Cętera auxilia ebirurgica adhibẽtur, vt prius. 58. Interim, ſiué in ventriculos effuſus, ſiue in venis tur- gens, inflammationid; ſimilem affectionem pariens, ſius ca- rotides opplens ſanguis, Apoplexiam faciat, præter ſangui- nis miſſionem, eidem Methodo inſiſtimus, quam fupraà in- ſtar regulæ propoſuimus, niſi quod calorem medicamento- rumi mitigemus,& interdum extrinſecus repellentia ab ini- tio affundamus, in quorum tamen adminiſtratione cauté verſari oportet, ne, dum repellentia viam ſibi ipſis impedi- unt, ab externis ſanguinem ad interna compellant,& aſtri- tione ſua illic impingant. In obſtructione carotidum medi- camen- Ab icdu& venenatà qualitate. eamenta Apoplectica nihil proficiunt, cumce e 4 kebrum non laboret, ideoq́; eorum loco ſubſtituenda, quæ ſpititusttc. ciant: nec ſomnus impediendus, cum eius beneſicio diſipa- 1 ti ſpiritus recolligantur. S9. Dißſiecto Paroxyſmo applicantur, quæ reliquissdif cutiant,& intemperiem à ſanguine inductam ad natiuanc rebri frigiditatẽ reducant, vt ſunt Pulueres& Cucuphæcr orib. Roſar. Violar. Nenuphar. Pœon. Tili. Sem. Coriad Pœoni.& cæteris capitalibus ſæpius enarratis, quæ exicem di vi pollent; Item pullus Columb.& Gallinac. Catelluſie diſſectus, pulmones arietis, agniue, Epata eorundem, nec non carnes, ſanguisq́ animalium adhuc feruidus, alai;i genus ſuturis forinſecus applicata. Nec quicquamobitn quò minus caput lixiuio ſiccante, in quo bullierint herba & radices appropriatæ, lauetur,& ſtatim probè ſicceturleu frictione. Grumi ſanguinis ſi qui concreuerint extta vali ſuis remedijs diſſoluuntur& expurgantur. 6Oο Quaab ictu caſuue originem trahit Apoplexia, Chiruici operationibus curatur. Venenatam qualitatem corrigunt ſpeci- caantidota, ſingulis venenis oppoſita, ſi cauſa procatarcticaſuant eognita: aut ſi certò cognoſci nequit, generalibus acquieſcendun eſt, Theriac. Mithridat.& potiſsimum, quod ex Cryſtall.&argent adcerebrum conficitur. Poſteà ſpiritus limpidi reficiendi,& cete brum ex ijs præcipuè confortandum, quæ diximus totà ſubſtanti Ulli amica eſſe,& eius contrarijs aduerſari. —jy— Ad praſtantiſſ.& amiciß. Du. SIMONEM HℳSE b Keg. Boruſſum. [(AVa ſuper ttomito morbe, morbiquè medela — kublieus hic autor diſſeruiſſe paras, Vicdit Mesᷣ SIMON, genioq; afflauit amico; FPares autem ſimul vr vidit, vt indoluit! Aternum ploret genus illacrumabile Parca: Rideat æternum ſoſpita Hygẽa tibi. Georgius Moͤßlerus Berel Mardt FE I N I 5.