dc e. Di 340,
rnu ſtaerdimin vert pro lasian iuun
citis. ee
59.
IEHoOVA uVAXNTEI
LECTIONLAM BA4HOL.OGICO
MEDICARIM, ENXERCITATIOPRIMA
MORBINATURA
PRÆSIDE
Dn. D. OHANNE HOPPIO,
Profeſſore Parh ologico,
,ES2ONDEVTE
F RI D BRICO Gpieß/ Brunicenſi.
placidæ. νεππ,σα propoſita Ppridiè Catendarum augufti
Horis ab VIII. matutinis.
In Auditorio Collegii Majoris Medico.
——
—
LIPSIfÆ. Typis baredum Timotbei Hõnii, M. 2 C. L.
—

——
—————--ᷓ———— ·—·——::——— ꝑcccſf
——Pr—-———jᷓ——-r-—
——
———n——
— —
₰

SEE P, Eeheeeee ose ese S Re NNn R
Tor O8G.
Lectionum Patholo gico- Medicarum Eyercitatio prima
DE MORBI NATURA.
Reſpondente FRIPERICO Spieß/ Brunſvicenſi.
NPATHOLOGIA, qvæ Medicis
Sd 19 IIAhgc live ab aſfectu dicitur, dvatenus hic o-
eim inferre, ejusq; naturam immutare poſſit, ſignifi-
Swne id, qvod præter naturam eſt, ſeu corpori humano
cat, lla vero de eo tra ctat& verba facit, Conczuslo nobis häc
vice eſto.
l. Diei qvidem non poſſe; ſirerum omnium Natura, Or- do& Status, qvi ĩpſis præfixus& ingenitus eſt, ſpecletur;; qvic- qvam præter aut contra Naturam fieri; ſed omnia ſub lmperio NATURE UNIVERSaLIS contineri, alterationiq́; ſeu cor- ruptioni eſſe obnoxia: qva ratione& ipſa Mors homini natu- ralis evenit: Partitularem autem,& unicuiq́; humanæ ſpeciei aut viventi propriam naturam ſi reſpiciamus, multa ſeſe offere, qvæ debitas hov eia⸗ conſtitutiones ac fines excedunt: qvorũ de causà Terminuz iſte in foro medido omninò tolerandus.
1I. Nec refett ſanè, ſi velpræter vel contia Naturam accide- re dicatur; qvippe cùm RHippocm es, Galenus, unà voce ν d⸗ æu omnia illa comprehendere videantur,& intelligere, qvæ con- tra rerum naturalium ordinariam generationem ‚conſervatio-
nem Kexiſtentiam contingunt: niſi intra docendum; qvantum
primis iſtis Medicinæ Parentibus, præter naturam& toto genere præter naturam tantùm hæe nobis differrevelimus. A 2 III. Pro
Fmueiſcus Ran chinus Pathal. unißer/ ſect. I. cap. 7.
Varandaus Pa. chol. uni. c. 3.
jib. ſ. apbor. 44 46.& comns

III. Pro duplici hujus ſubjecli genemlis conſi deratione pa. tologia qvoq; quplex reè æſtimatur: Vel enim unsperſala tum, Ranebinus loro morborum, tùm cauſarum, tum ſymptomatum genera explicat, cita10 Varun-& hinc genemlis, uni verſalu, à qvibusdam Theorica appellatur: wl- 2a v,elar. Particalariae ſingularium corporis Membrorum affetlu wauſß Aupe vauhe he.& ſigna demonſtrat;z unde ſhecialis, partitular irn à nonnullis S7a. tbologia cap. l. Kica nominatur: Utraq; verè non minus ad fanitatem tanqram
ad finem ultimum ordinatur. Primitias has noſtras à Gentralu pa- thologiæ qvodã ramo decerpentes, MoRBi naturan&eſſentiambie vice contemplabimur; reliqvos fructus ab leddem& particulan
ſeu ſpeciali, cum D E o, impoſterum metituri. Qbertet Ridi- IV. Omnium primo Morbi eroucνoX³eia utrum velab Heba. bis in Art, Me co, vela Latino vel AGermanorum fonie, de qvo poſtremo valdeè dubi. aicatr icPatho tamus, derivari debeat; nobis hic imponi non patimun qyin te log. cap.. potiſſimùm indagationi intenti hocjpræ monemus, progymima nobis uſurpari, cum illo, qvod apud Hippocratem& Galenum srag,
iv Se, nvognuaa vocater.
V. De qw bus tamen in anteceſſum hoc annotandum eſt; diverſimode liodie Morbum accipi: 1) Generaliter, pro qvovis- cunqyve affe ctu præter naturam, qvà ratione& cum caus& cum ſymptowate ſæpiùs confunditur, qvo Hgnifecatu Hi.
polmti 80(s dicitur ᷑r ꝙ⅜ AU ges 0„ Arbεᷣακνσον, vicqvid ho: 8 e 0 fer mini moleſtian creat.(2) Specialuer ſeu propriè pro tarbeprout Knchrnn, 1oco ACausA dependet,& varia ſymptomata profert, ſive in partium cicato. ſimilarium intemperie, ſive diſſimilarium malâ conformatione,
SQber cetan. Re- ſive utrarumq́; partium vitiatà continuitate exiſtat. Huie He⸗ aisibus loco al. cialius(3) attribuunt Hermerici, qvando pro' illo aftectu lgaso ſeu ſtatu præternaturaliſumunt, à radicilibus, uti vocant Tindu- ris, ſeminariis principiorum q́ve hypoſtaticorum facultatibusad
aA' αεατνανexaltatis producto: cujus generis mori maligni ſpe he.
ſi moris non immeritò dici poſſent.(4) Secialiſſim deniq; avol.
go vel graviori aliqvo, vel Epidemio tri bui morbo comperimuh
dvando vel de Epilepſiãè dicunt, Er hat die boͤſ⸗ e Kranckheit ſwili
ter de Peſte, Dyſenteria die Leute krancken ſehr.—
VI. Formaliter& inaltera ſignificatione, qvæ nobis hoc
loco ropr ia eſt, ut definiatur, nec per Suns rANr1Auid fier hotet, u
AV 6 4 MAd niile ntom mottat
Jon ine
letcon
bit;! aſcont kodiſ nloper
F
ſaitate
god§
gledat 10; q oncut
gainf lagſh imu p ſroad Natat enpo Torbu ech de dloit
edie
ut N lers num irs gint

100 3 aciywaab—
enia aatecellan jata accipi:(1) Gunn mtam, qui nnone coafuacitut, die 2* Juris den Hecialue cu mm Ipioaat hrofen 1e Gilhmianom das inati coananiut eu kaneur, druc ſamudta ndicilbuun
un qee dpoſtaicamt
40: cijes generim c polſeat. 4) rulſes Erumis Hidui Sohu ca Erhetdüetese de tatt ktmcknſit. ian eraibesiene ſ
a4 ver Suur3SM3 4nn
uti Paracelſas& ſæltatores ejus defendere conantur. Primò nam q́; Lib.2: deMorb. ipſa experientia recla mat, atteſtan do morbum eſſe accidens qvan IaAs Ieſta- do q́; à corpore humano ſeparabile: Secundô Morbus& iplius 22e 2 rias in caula nullo modo debent confundi, qvod hac ratione accidit: ſo ignoto Ho= Trriib licet aliqva ſubſtantia Archeo ſive calori nativo inimit a- ſite morbo. imgromptu ſit, nullo tamen modo, niſi diſpoſitionem ſanitati Sennerius 2e, contrariam inducat, morbus exiſtit. Qvartè effe ctum& cauſam conſenſ& Dd . G Cn fenſ. Chym. c. 15 non in eodem eſſe pradicamenmento Logicorum unanimis ſua-+. det conſen ſus. 2 2 VII. Neq́; per PRIVATIONEMM COnvenit; c-ũm, uti infra pa- Pee hane tebit; i. ro ᷣναάα Morbi non eonſiſtat in prrva ione, ſed in poſttivà 2,au cep 6.4 diſconvenientià qvalitatum comſtitution ſanæ contrarià; 2. a- Greg. Horſtius deod; ſanitati non privativè ſed contmarié opponatur; 3. Corpus Diſß. de Morbie inſuper alterandi corrumpendig, vim obtinendo. oPFaſt. 2. 4 VBII. Neq́; per RELATiONEM fufficit; licet Galenus, ſicut hen eanen ſanitatem uꝑεεέᷣiaνita Morbum Ausreias nominet: liqvidem, Hpeyehor. qvod Sanitas non ſimpliciter uννινμένᷣ εαᷣ, ſed uνμρμν i ⁸ᷣ ſeu- qvædam proportio, propterea Morbus, ut&εa is ſubaudien: 1 dus; qvia in ip ſius Aabtεpræternaturali talis à oia qvidem Senn. in fſtis. concurrit; mediante autem proximè illà diſpoftione Pars ali- va infirma&impotens ad'actiones ſuasobeundas traditur. Non ita q́ʒ fimpliciter& ubſolutè aut per ſe eonſiueratus mor bus in Kela- iionu prædicamento defend'i poterit; cùm vox illà Aabeceog, Jvoad genus Morbi, nomrelationem, ſed qvalitatem denotet ab- olutam: Kelatio præterea qviddam ſit imaginarium; morbus au-
em poſitivum: Morbus principium ſit attionis; relatio minime'; NRano hinas ci-
forbus immutet ſubje tum, qvod relatio minimè præſtat: Ke- nuto loco. zectivèòta men; qxomdo dictum ſuperius; morbum diei ad aliqvid roluit Ariſtoteles, qvod&concedi&νσ vadã enus admittipoteft. Oe, a⸗ IX. Neq́;tanqvam Ens aliqyod TRANScENDENS nullo in 2 woegb Aef. prædicamento contineri, ſed ad plura, utpote Quantitatis, Elguræ Fut hſſus Inſfit.
aut Numeri diffuſivè Morbum diva gari concludendum eſt: qvod Sautor. in An-
lle vel nullam Emtitatis videtaur habere rationem; ſed negati-** rar Ae- onum inſtar formaliter ſit ſanitatis carentia: qyod viſuuts cœcitatis 2rr⁵p. 3- privativa oppoſitio; nec non Mos borum per conſenſum, qvi ex ſolo ſpiritus animalis defectu oriuntur, enumeratio id conteſtetur-:
Sezen-
lib. 2. pari. 1.6.1.
ubr. 7. Pbffof.

1 4 2—.„ e 1„ ————— ℳↄ——. 2 .„*— 4 . ———;———.—„ —=
2——O— 28ö——
QZ—ZöZö—öhöh“
Libr. 2. Matb. Sciendum enim omnes om ninò Morles ſub und Categoris, ioſ MeddW. docente Galeno, contineri: qvod ſi igitur hatticipatione uriusſh
ciei plures homines ſunt unus homo;zita Morbi qvoq; particize
tione univs generis unum ſunt; qvod plures'in diverſsprædica.
mentis ſpecies habcre non poterit: Sicuti nec albedo; qvæinpa. Iet kerbb.2 Pa. iCk eſt ipſe paries dici, nec Lapis in veſicà, nec ſextus diitus, bolag. append. Aut magnicudo ali qva aucta ſimpiciter& in ſus formaà conſicerata, 1. ad cap. z. ſed qvâ malè afficiens diſpoſitionem præternaturalem pattiali cui inducit, Morbus appellari potis eſt. X. Inviolatam itaq́; adhuc& perpetuò veram tenemugeam Libr. de Sympe. Galeni Antiſtitis Medicinæ meritiſſimi definitionem: Monnua diſfar. dedorb. EssE DisPOsITIONEM COKFORIS( humani) PRErER VEI Copras acſerentt. MNaruRAM PRIMO DER SE AcC SENSIBILITERACTIONEM LEDENTMM. Daßnit. Medtt. XI. Firmiſlimo hanc Definitionem ſtabiliri ac fuleiri talo, mon- ſtrat ĩpſius Genas, qvod non ſolùm cum ſuo contrario, ſanitate ni. mirum, in uno collocatum eſt Praædicamento; veruùm etiam ſacun- Lib. 4. Metha. dum generalem Ariſtotelis acceptionem, qvæ ipſi cum Galeno ea- peyſe. 19.10. qem, eſiſDiſpofitiowah s xdud Aaikes a 70 Diauddpeh: Libr. de differ.!»EILlpofitio,uab Sv ε Kaxς diesch 70 OA ussApo: id Sympr. cp. L. qvod fuſius-ſuprà demonſtratum. XII. Non autem hic Diſpoſitio conſideratur, prout ad ienya Senn. in Inſtit. refertur, ut idem ſit qvod duratio, ſive ut qvalitas muiabili ſecus- lib. 2.. f. c. 1I. dum Logicos eſt; ſed prout ſixa qvædam ualitas ad conſtantiam, Rancbin. libr. ſive ad exiſtenriam ſirmam ae ſtabilem numeratur: qvo poſterio- atas. Cap. J. ri modo permanentia de eſſentià Morbi verè æſtimatur, utpote qyæ motu&actione efficientis cauſe inducta terminum ſuum attigtt-
XIII. Ned; moramur, inferri, morbos qvosdam ſua habereten- pora: Sicut enim corpora noſtra exiſtunt: licet per ætatis tempo ra moveantur: ita morbus ratione ſuæ eſſentiæ ſive ſecundumſe. am naturam exiſtere ac permanere, ſecundum operationes vei moveri, à veritate non eſt abſonum.
XIV. Accidens cùm ſit Morbus, qvod ſinfe ſubjetlo, cui inhæter, exiſtere neqvit, ideo corpus bumanum exprimitur, tu˙m genemlittr tùm pecial: t⸗ vel ſecundum qvaslibet ſui partes; ex qvatum divi- ſione Nißerentias morborum derivari poſteà videbimus.
XV. Interim circa Partis nomen&denominationem variæ agi-
Lud. Gardinus
Lib. 2.Phyſtol. tantur athologorum ſententiæ. QuipAM enim juxtaDefinitionem
cap. 2. partis, ut viventis, PERNELIANARM, qpodea nntum ſit, qv toti cibe- rtat,
nC
Kto l
ſorbt polbe jicat rer X Gale gon! homi zenti autot
heile
nim
4 iis ſpirit
ponif doyri nntu eujus na:5e yuyri azl goltr ſlel eom! mm, geric non ReC

24 (Oer, 8„ 3 1 3 1 Ktn- Ezth, pern. 1 *
tee S⸗
se qrgia 19 Aat 7 daean tratum.
Dr deftie conſi leratrra duratio, hreot Falltagr drA qrædam Aran nac Radilem aumern ai Kerdi vere zſina cauſ& indadaternian alern merbar qroidan
aoltra erutunlkcet pern
*
rnode ſur eſſentix teete rmanere, lecundumohen. Aaboanug.
4 7 οhe
1 7 4 4 1 Gine 1Ane
NErnaE onakod, 1o
3 9— pf t 4 n orulibet ſui)reii dſte 3
L
4—
7 1eenRl mer Aenlhd oun
Dnh
HV
1*½ 3 33* Uh d1ueno l
8
. 13A4, Myrstananſ
nrati poſte: rictdio
4 5
h
hut
i
reat,& communi ditd conjundta, alg, adillius actionts& uſas comparutz Libr. I. Patho-
ſtcommuni qvaſi ſententiã PAkrEs Sorwas ſolum& anicum- Morbi Subjectum coronarunt: ne videlicet vel diſcrimen inter morbum& morbi cauſam tollere, vel reli qvis partibus, utpote na- nimatis operationes qvasdam tribuere per ſe videantur, ut patet eX Fernelio ipſo, Monmldo, aleriola, Capivaccis, Mercato& aliis, XVI. QyIiDAM alteri Defnitioni adhærentes, qν AkrIS nomine à Galeno æſtimatur, omne id, qvod totum implet& ineamt, omnia non ſolum ea, qvæ vivunt in corpore ſed etiam, qvæ naturaliter homini infunt, ſive, juxta HIPPOcRATEM contenan ſint; ſive conti- nentia& impetum facientia; pro ſubjecto Morbi agnoſeunt; lumo autoritate, venerandi enis, qvi à flatibus& ſpiritibus omnes pro- ficiſei Morbos velit; tum qvod& à ſpiritibus ſi non recte diſpoſi- ti immediatè lædantur adiiones, ſicuti in ſanitatis ſtarn propriè ab iisdem actio partium edatur, vel unius Febris Ephemeræ, qvæ in ſpiritibus conſiſtit, exemplo. b XVII. Verüúm rectiſfimè rem omnem atqve optimè com- poni poſſe demonſtratur à Medicis qvoq ve acatiſſimis; diſtin guen- do primò inter ſubje tum proximi& immèédiatumzqvod viventem tantummodo particulam præſtare;& inter remotum& me diatum, eujus vicem& humores& Spiritus ſuſtinere, àvero nomeſt alie- nũ: Secundo conſiderando partes vario div erſoqve reſpecdtu, ita, ut propris& prædicativé Morbus viventes tantummodo partes aftei- at; abjectivè autem, inhæſivé& cauſaliter ad ea omniæ qvæ corpus noſtrũ conſtituunt, referri poſſit. Tertiò Spiritum m G.ανοιν εν̈ ου Jar ſeu calidum nativum, cuiqve parti proprium, interpretando: eum namqve principium illud ſitviventium partium conſtituti- vum, qvatenus illæ ſpiritu ſuo vitali inſito atqve hum ido primo- genio inhærente ſunt præditæ, excludi iliud in Soc ſubjecto morli noa poteſt: ad cujus evidentiam à nonnullis in morbi definitio- ne Corpus vivens additum videmus. XVIII. Seqvitur tandem Diſſereneia ſBecifica, qvæ eſt A- CTIONEM PRIMoO PBR SE Ac SENSIBILITER LIDERE. Laæſionem nempè actionum in Morbo, ſicut earundem integritatem in 2ui⸗-
log. cap. 3. Lib. 2. deſauit. bomin. cap. 3. Loc. comman. Tradk, de zeb, pin. I. J. 2. Lib. I. Meth. Med. tap.).
L. 6. Epid. c. 7. Sbercet. Red. Art Med Pa- tholog. tap. 2— Hojfm. Pathol, Parb. p. 1. c. 3. Turifan.. 3. de art M. text. 1“ Cabaſſetus l. 1⸗ de re b p. ². c.9. Santorell. An- ti- Prax. Med. lib. 2. cap. 2. Ranchin. Pa- tholog. uniber. ſect. I. cap. 4. Borſtias de Morbor diff. Fxercit.. 5
tate apparere oportet. At ſingula verba ſingularem ab aliis re- Tir. de qiffer.
bus præternaturalibus diſtinguunt Morbum. Ita primo, hoc eſt, in⸗ terprete ipſo Galeno, immediate& Proxim à CausA& Morbi ipſum
Hmpt. cap. 1.

ſeparat, qvæ actionem lædere non poteſt, niſi mediate, median. te videlicet morbo. XIX. Nonenim attendendum adeò, formidandumqye eli
Lis. I. de Mor- qvod Argenteriu Medicus aliàs Clariſſimus, contrarium hac dere Hus cap. i. probare laborat, dum com paratione factà, facultaten ptius
qvam functionem lædi conten dit. Hoc potius regerendum; 1atué.
tatem, qvæ læditur, aut animæ nec eſſum ſit aut Corporis. Anmefs.-
cultatem haud primo& per ſe lædi poſſe, fundamenti locode-
Libr. Metapby- monſtrari poterit ex Ariſtotele, aCtionem dictitante agent's non
ſicor.cap. ⸗q. prodire à ſubjecto ſine formazne qve à forma ſine ſubje doaſio.
qvin ſubſectum& ejus forma duo eſſént ig acto; qvod fen nulo
poteſt? Ealeriola gviacm eligantiſimus ſuccurrere huic conatur,
& Facultatem prius lædi explicar, non de anima ſed de coryaii
potius facultate, hoc eſt- emperie: Verùm nec ipſe. difficultatem ſa-
tis expedit, cùm tali modo Facultas facuſtatem læderet, autſe.
Merrurials metipſam. Rectius igitur actionem, qvatenus ex materia, fum, lb. 3. 4e Morb.& inſtr umenuis campoſito procedit- primò læ di ſtatuitur.
5aſt. 173. XX. Per ſe qvod dicaturz excludit externos erfores, eorundeẽc;
Varand. Path.
cauſas vel impedimenta. Sicutienim qvi pedibus ligatis neqrit Alniber/. cap. l.
incedere, non dici poteſt habere actionem ver ſe vitiatam; ſed xer accidens potiùs ab externà cauſaà obje cti ita ferrrum vellapisſſiin ventriculo coctionem ledat, vitium non à Ventriculo, ſed ab obeue dispropontionato& incoctili dependet,
XXI. Senfibeliter deniq; ſive manifeſte qvod addiderit Galenus Libr. de Morb. auplicem videtur innuere modum, qvò ²ctio lædi poſſit: Prm ni-
Ranchinusloco ſæpius citato.
. differ.& lib. de mirum obſcure& eviter, tum in neutra diſpoſitione, rum in puensd feaibus: eufibiliter deinde ac manifeſt in morbis; in qvibus inſi-
Artu Conſtit.
guem audire læſionẽ ſæpiſſimè in ſuis ſcripris præcipit ac repetit. Tantum de Naturà& Eſſentia Morbi propoſuiſſe hac bice ſuſiciat. —COROLLARIA Ex HELMo8TIMorbo, ignoto hoſpite, annotata. I. An HEL4ONTICS cum injuriam concludat& ſufitienter prober haclenus ſanationes fuiſſe pe⸗ accidens inſtituras! M. II. An Morbus ſit Creatum? V. III. An per Archeum intelligat Calidum innatum? 4. IV. An jure niget Helmontius, funtlionum ſive attionum laſionn non eſſe de Eſſentia worbi? N.