——f———;—
DISPUTATIO INAUGURALIS
PLEURITIDE LFEGITIMA.
Quam, D. O. M. AuTr HORE& PREÆSIDE,
FEræ TZus Su,(d Au THORITATE Magnifici téõ Ampliſimi denatus e Col- legii Medici in antiqua, tꝰ cele- berrima Baſileenſium Kca- demia,
Pro Su M MI in ARTE MEDICA Honoribus, Inſignibus,& Privilegiis Doctoralibus, ritè ac legitimè aſſequendis& obti- nendis,
Omnibus ARTISAPOLILINEE cultoribus publicè examinandam proponit PAuLus MorH Flensburgo- Holſatus.
Anno RRECHRISTIANRM DCXXXVII.
die 27. Menſis Septembris.
horis& loco conſuetis.
BAsILER. Typis G 0RGI DrckE RI, Acad. Typogr.

CENERNéSAISSHI M O,
MA GNTFICOHEZAOI,
DN. IOoslI RANzZOVIoO,
Copiarum apud Chriſtianiſſimum Galliarum Regem Campi-Duci Fortiſſimo& Feli- ciſſimo, Mecœnati eximio& ſuſpiciendo.
1 N E C N 0 N Pranobili, Cé antiquà Proſapiã Splendi- dißimo, Animi dotibus Eminentiſimo, Virtutus
b Inſignibus Oecoratiſamo,
DN. NrCOLAO abALL EEILI,
Fautori& Promotori Venerando. 7 E 7
Excellentißimo, Clarißimo tò Expe-
rientiſßimo VIRO,
DN. THOM FINCKIO, Phil.&
Med. D. Medicæ Artis in Regia Hafnien ſi Aca- demia P. P. Primario, Præceptori ac Pro- motori ſummà animi obſervantiãâ jugiter colendo,
Hanc ſolennem diſputationem,
Obſervantiæ colendæ gratiaà, Gratitudinis teſtandæ ergd,
debità animi ſubmiſsione,
Dico, conſecro, Offere
PAuLus MoTH.
P1

KIPh.& ak am kex en alnbto- odd Svu
do,
—
auun r
O2
6
DIS PuT 4 710 NIS
De PI. EUMRITIDE 1. ECITINMA A
IA r E K E S.
I.
Leuritis à ααα, i. e. membranà ſuccin- Sas gente coſtas, derivationem ſuam ſorritur Latinis e appellatur morbus lateralis, vel coſtalis; dolor late- ris. Apud Germanos vocatur Seiten⸗kranckheit/ Seiten- ſtechen/ Seiten-wehe. l. Vox bleuritidis ſumitur vel Generaliter, pro omni dolore pectoris, ex quacunque cauſa orto,& quamcunque ſe- dem occupante; vel Specialiter, pro eo doloris genere, qui ex phlegmone pleuram, vel muſculos meſopleuros internos obſi- dente oritur, unde propriè Pleuritici dicuntur, qui inflamma- tione pleuræ laborant. b
III. Dehnitur ita: Pleuritis legitima eſt Inflam matio, ſi⸗ ve tumor inflammarorius pleuræ utriusque,& adjacentium muſculorum meſopleurorum internorum, ortus ab influxu ſanguinis vel ſinceri, vel permiſti cum aliis humoribus, quem comirantur individus dolor punctorius, febris continua& acuta, tusſis, reſpiratio diffcilis, pulſus durus, ſrequens& in- xæqualis.
IV. Genus pleuritidis eſt inflammatio, quæ hic non ſu- A 2 b
—

mitur 1. pro α³σαeά³σα, i. e. inſigni caliditate, aut incendio ſi. ne ullo tumore præter naturam: z. neque pro tumore, quià ſolo ſanguine excitatur; ſed pro tumore quovis calido, qui eſt vel Eryſipelas Phlegmonodes, vel Phlegmone exquiſita, aut eryſipelatodes, rariùs œdematodes, rarisſimè ſcirrhodes.
V. Subjectum, ſive locus affectus genuinus 1. eſt pleura utraque. Du plex enim numeratur: altera interior& crasſior, cujus ſuperficies interna lævior,& veluti humore oblita; alte- raexterior,& tenuior, quæ eſt coſtarum perioſtium; inter quas venæ arteriæque præterlabuntur, ſanguineq́ue effuſo inflam- mationem excitant. Verùm non tota ſemper afficitur pleura, ſed moddò ejus pars dextra, vel ſiniſtra, modo ſuperior adjugu- lum, velinferior ad hypochondria pertingens, modo anterior, vel poſterior, de quo poſtea in differentiis.
VI. 2. Muſculi meſopleuri interni, qui ferè ſemper in conſenſum trahuntur, cùum membrana coſtas ſuccingens,& hi muſculi arctisſimè ſibi cohæreant, ita ut neque muſculi ſine membrana posſint hoc malo corripi, neque membrana ſine muſculis queat affici.
VII. An verd ſimul pulmones afficiantur, haud ſine ra- tione dubitavit œlariſ. Feliæ Platerus, qui non ſolùm rationibus certisſimis hanc ſuam ſententiam evincere nititur, ſed& ex- perientiæ fidisſimo teſtimonio eandem comprobat. Vidit enim& ſpectavit in corporibus Pleuritide jugulatis pulmones affectos: in quo ſuum calculum eidem adjungit Jobanner Zechiu in conſul. med. conſ. 26. Quippe ed loci ſcribit, in pluribus corpori- bus poſt mortem diſſectis ægrotantium, qui Pleuritide perüſſe judicabantur, non membranam affectam fuiſſe, ſed pulmones cum ſua membrana laceratos& corroſos apparuiſſe.
VIII. Verüúm enim verdò non in omni pleuritide hæc opinio ſuum habere locum poteſt, ſed in illa ſolùm, ubi ſupe- rior pleuræ pars afficitur. Eſt enim pleuræ ibicum membra- na pulmonum per fibras multas magna communio: unde fa- cilè fieri poteſt, ut ſi ſanguis in pleuram p. n. copioſiuùs influat, etiam ſimul in pulmones effundatur. Aliàs vix, ac ne vix qui- dem pulmo afficietur, cùm inferior pars pleuræ inflammatur, quia cum pulmonibus non connectitur.
IX. Quod
4
huuui ſcais pat thpleun antum: aaligni tſt.( i mol kolbur fiit im Kenod X. ſus, is aut me perire tari,d Aalo &R ra
biloſn viittate lamno grallat terian XI te 4 uia t

2 R etd lenperi 2 A luccngen 3l e riemulcoliin
3* remraali
Ec Mrkaubſlnen⸗ i Mmrinüu ere ai, ſedcer⸗ ie en Küüt
eu a pälmonet dmn erame 2eltu dez alcwscopeli 7,q Adiidepeiiſe am TNedpülmanes ſos Wole
not Rnuliikeer ln d im, lilhe leut dimumis
mc mrir:nr-
Al verüücql-
ar eanknan
all Lwd
1 X. Quod verd Heurnits,(ap. Propr. pleuræ Aurdαν Juonpaoiav oculis non ſemper in cadaveribus Pleuriticorum ſectis patere, ſcnbit; diſtinguer da eſt Pleuritis, ſive in lam ma- tio pleuræ à dolore quovis jateris, feu pleuræ. Hic enim non tantuùm ab inflammartione, ſed& ab humoribus& v aporibus malignis ac acribus, ſine ulla inflam matione ortun habere po- teſt. Quales lateris dolores etiam Clariſ. Senner tis exploravit in morbillis infantium jam-jam erupturis, ui& in ſcabioſis, ſcorburticisque; Quod teſtatur 7. 2. Part. 2. CAp. 16. Forſan etiam fuit ſimplex dolor pectoris ille, cujus Quercetanuùs meminit, qui à vermibus in ventre& ſtomacho repertis Ferrariæ in Xenodochio originem traxiſſe obſervatus eſt.
X. Cauſa continens Pleuritidis eſt ſanguis extra vaſa effu- ſus, isque vel purus, vel impurus, bilioſus ſcilicet, pituitoſus, aut melancholicus. Neque enim in vaſis humores ſinceros re- perire, aut credibile eſt aliquem exiis à maſſa ſanguinea ſepa- rari,& ſeparatim pleuram invadere. Effunditur autem in di- cta loca è vaſis thoracis partes illas nutrientibus, ex ſurculis ſc. & ramis venæ cavæ(etiam Arteriæ Aörtæ) potisſimùm ex propaginibus intercoſtalis ſuperioris,& venæ(arteriæ quoq;) 2*, id eſt, ſine pari, propter vaſorum iſtorum ævas εuuude*, vel. piε, vel Aauοe XI. Eſt autem frequentisſima cauſa Pleuritidis ſanguis bilioſus, quem pleuræ ſubſtantia denſior ob tenuitatem& flu- xilitatem facilius admittit. Unde Vere,& Eſtare, vel etiam Au-
»
tumno, propter bilis collectionem prægreſſam, plerumque
4
raſſatur,& quidem in juvenibus, arque proinde etiam in ea tertianos motus tum febris, tum dolor ſervant.
XII. Rarius ergd eſt pituitoſus ſanguis. Quippe Hippocr. teſte, Aphor. 33. Sect. 6. cidum eructantes rarò Pleuritide corripiuntur, quia tales potiùs Diarrhœæ& Lienteriæ obnoxii ſunt. Sed ſanguis Melancholicus in hoc affectuà Galeno moddè introdu- citur; uti de conſtit. art. 2. modò excluditur;, uti l. de loc. æffect. Itaque humoriſte, utpotè craſſus,& ad fluxionem minimè pa- ratus, per ſe hunc affectum non videtur poſſe excitare, niſi vel attenuetur, vel aduratur, vel cum ipſo bilis concurrat.
XIII. Carolus Piſo ſanguinem non ſimplicem, ſed ſero- A
——õmʒ— õ
——————— 3———— S.— 5————

multo prætereà dilutum, expoſcit pro cauſa continente. Illum
accenſum ac ferventem febris eſſe conjunctam cauſam; ejus
autem partem ſeroſam duntaxat è vaſis erumpentem, deſpu- mantemque effundi,& longè tateque invadere in ipſum mem- branæ corpus, arctè ſe tenere, accurareque ſe defendere, ait. 1. Quia ſanguis craſſus,& lentus, non dilurus ſero, in extrema vaſa effuſus ã calore neque in vaporem aqueum, ſudoris mate- riam, neque in tenues auras reſolvi poteſt, cùm tamen hi duo ſolutionis modi ſinr in ſalurari Pleuritide. 2. Quia ſimplex ſanguis,& ſincerus, extra ſua concepracula effaſus, ad ſuppu- rationem tendit, aut malignam aliquam corruptelam nanciſci- tur, à quibus tamen periculis pleræque Pleurit des ſunt im- munes. Verùm hæc opinio Caroli biſonis ſoluùm ſerum extra vaſa effuſum, non verd ſanguinem extravaſatum, ut Conti- nentem cauſam Pleuritidis agnoſcentis, vix tolerari poteſt. 1. Quia omnis inflam matio eſt affectus, ſive tumor ſangumeus. E. non ſolum Antecedens ſed etiam Continens cauſa ipſius erit ſanguis. 2. Galen. 3. Aphor. 33. ſcribit; aliam Pleuritidem
eſſe cum flavis& rufis ſpuris; aliam cum ſpumeis aliam cum
nigris; alam cum cruentis: unde ergò tanta oboriretur di- verſitas colorum in ſputis, niſi ſemper alius humor præter ſe- rum extra conceptacula evomeretur? Serum itaque non ſo- lam, ſed etiam cum ſanguine aliisq́ue humoribus extradicta vaſa egreditur, inflammarionemque excitat. Omnes enim humores ſuum ſerum obtinent, quo non niſi in ſtatu p. n. de- ſtituuntur. Argumenta, quibus ad id ſibi perſuadendum ſeſe adduci ſcribit, non ſunt usque adedò magni moment:, facileque ſolvi poſſunt, uti penitiùs conſideranti patebit.
XIV. Nonnunquam non tam ſanguis venoſus, ſed po- tids arterioſus ex arteriis dictis in membranas effunditun in- flammationemq́ue excitando cauſa quoque continens huſus affectus exiſtit. Unde maximas pleuritides ex hoc ſanguine evadere conſentaneum viſum eſt Heurnio.
XV. Cauſa Antecedens, materiam ſuppeditans, eſt vel plethora, vel Cacochymia, Eta in toto, vel parte aliqua. Fre- quentisſimè enim natura, animalis ſaluti intenta, humores ve
quantitate, vel qualitate, uti etiam tenuitate, fervore& opyantuch peccan-
wente land e Um p⸗ ſaſam! futtato dere eg XVI
ii alior
imis qlædat bo aliq latuin
XV noribt mriæe à rig vaſort Unde coſta grigie tatio, Tunn, ſuetæe gamn àd axti bant 1 lomnu

* m
eeiemn dfendere it Toin extrem Ludorss mat.
4 ramen hi dod
1 i ſmger
3(us, d doppa
J Er dam nancle⸗
* 42 des(unrin. 2 Ka ſerun enn en rum, ut Condi u Ei dlerzi gar A wekangunen CN Ta s culipiu 3 1In peeuniien un A1Szalamcum 8 a onietur di
alus ant.gretert.
Kerut Mne loh ſ. dumo axradi Icuu mes ewm an AMinpRedb⸗ p Mhadamſel agit meühaclele ae ondrnjir doq in memhäu urd 82 3 gole
1 3
eccantes, ſi planè è corpors eſicere nequeat ob aliquam eau- ſam, vel ad ignobiliores partes, dum rectisſimè agit, vel ad
aliam partem, ſive nobilem, ſive ralem, quæ nobilem in con-
ſenſum trahere poteſt, propellit,& geturbat; ſed tum hine fuo fruſtratur, corporique non parva incommoda accedunt: qua de re egregiè ſententiam ſuam protulit Hippoc. l. 4. de mo' bis. XVI. Hanc cauſam Antecedentem maximè fover Hepa- tis aliorumq́ue viſcerum æſtuoſa, ſive calida intem peries, im- primis ſi ei comitem ſe præbuerit infirmitas,& imbecillitas quædam laterum, maximè pleuræ, vel à primo ortu, vel à mor- bo aliquo contracta, quæ præſens adeſſe à Capivac. J. 2. C. prop- ſtatuĩtur in iis, qui ſingulis annis pleuritide corripi ſolent. XVII. Cauſæ Procatarticæ, quæ vel accumulandis hu- moribus anſam præbent, vel impetum eorundem promovent, variæ eſſe poſſunt. Aër vehementer calidus, uti etiam im pen- sè frigidus; ille quidem ſanguinem attenuando, tunicasque vaſorum rarefaciendo; hic verd denſando& exprimendo: Unde etiam Aquilonia aëris conſtitutio ab Hipp. Sect. 3. Aphor. 5. coſtarum dolores,& pectoris excitare traditur. Potus aquæ frigidæ copioſus, maxim? poſt defatigationem,& ſudores, po- tatio muſti,& vini generoſioris, ingurgitatio ciborum calidio- rum, aromatibusq́ue conditorum; ſuppreſſæ ſanguinis con- ſuetæ evacuationes per menſes, hæmorrhoides, hæmorrha- am narium; uti etiam detentio humorum vitioſorum, qui ad articulos depelli, vel per ulcera inveterata evacuari ſole- bant; exercitatio nimia, curſus, ſaltus, venus immoderata, ſomnus& vigiliæ nimiæ; affectus immoderatiores, imprimis excandeſcentia. Huc etiam faciunt quàm maximè ictus, ca- ſus, percusſio,& contuſio pectoris; portatio oneris gravioris, venena, ut lepus marinus,&c. XVIII. Verdm in productione hujus morbi non opus eſt lemper tanto appararu cauſarum enarratarum; quippe ſæ- piès Epidemia exiſtit Pleuritis, imò& contagioſa, malignà- que; quâ ratione more aliorum morborum Epidemiorum cognoſcet aliquam cauſam communem; aðrem ſc. in quo ho- ſpuatur illud Hi, pocr. 13 deioa, q. Divimmnum, aëti aliquid impreſ- ſum præter morem, ubi continens 1es pro contenta Dyine⸗ ens

Sene indigitatur. Quare tunc temporis etiam non aliter quum
Ita refert Ge/nerus ſuo tempore Pleuriticos quosdam venaà ſecta exſpiraſſe, at Theriacà porâ redintegratos fuiſſe.
XIX. Quod autemilla ootha euueious, in aëra diſperſa, ſo- lum pleuram vel pulmones afficiat, aut ſaltem humoribus ta- lem qualitatem imprimat, ut in pleura tumorem excirare va- leant, mirum alicui videri non debet. Videmus enim venena
alia aliis partibus eſſe infeſta, quamobrem etiam à ſuperiore il-
la cauſa humoribus occulta& maligna quædam Aabeus im⸗ primi poteſt, quæ nunc huic, nunc illi parti poxeſt eſſe infenſa. Sic Pleuritides graſſabuntur, ſi illud ˙dεσν convenientiam ha- buerit ferè cum veneno leporis marini: Sic Dyſenteriæ ex- orientur, ſi fuerit facultaris Helleborinæ, aut Scammoniatæ: Sic Anginæ dominabuntur, ſi vitriolatam& ſtrangulatoriam qualitatem nanciſcatur.
XX. Differentiæ Pleuritidis nunc explicandæ ſunt: 1. à4 Loco affecto,& doloris ſitu. Alia eſt Aſcendens, cùm dolor ad ſuperiora jugulum versùs extenditur; alia Deſcendens, cum viam legit versùs hypochondriaʒ alia Dextra, quæ eſt in dextro latere; alia Siniſtra, quæ eſt in ſiniſtro latere. Interdum etiam quædam dorſum maxgis occupat, cujus mentionem facit fipp.
1.3. de morbis. Qædam versus anteriora ſe protendit. xXXI. 2. à Forma. Alia eſt Legitima& Exquiſita; alia
Illegitima& Spuria ſive Notha. Hæc eſt, quotiescunque vel muſculi externi thoracis, vel pericardium, vel ſeptum trans- verſum, inflammatione laborant: Illa dicitur, cùm membrana coſtas veras ſuccingens unà cum muſculis internis meſopleu- ris tumore hoc inflammatorio corripitur.
XXII. 3. à More. Alia eſt Benigna& Mitis, quæ non habet Symptomata ſupra ſuæ naturæ conditionem: alia Mali- gna, quæ vehementiora infert ſymptomata, quàm ejus fert natura. V XxXXIII. 4. à Cauſa Efficiente. Alia oritur à Sanguine
ſimplici, cum multo ſero ramen diluto; alia à Bilioſo; alia à Pi⸗ tuĩtoſo; alia à Melancholico ſanguine.
XXIV. Ad signa jam progrediendum eſt, quæ fun 5
divino remedio, i. e. Antidoto hoc malum profligari poteſt.
jit raru Ilrun atem
nemb
tnua, riam. nent⸗ dolori pter! mole com teri rato ſed qud qud 2. TI puto cilius leur acerb elleſe etian X lutal lnitic Buto min yel⸗ latio ni,

† acißertl * umo idus u. 5 mexcitaren. ¹ Wsenim venens
„ Lm) 3 3 maſupetiorei.
1
4 i Auiltnemn.
W 2 neſt dlſe ifenl Wenlentiam u * ſenteria e. Lcammoninz,
b n bengulmim
** eng cum de reekiicerm ln rcdumetum Mm a iyn epl mt
Diagnoſtica, vel prognoſtica. Diagnoſtica iterum ſunt vel Pa-
thognomonica, vel vvε᷑voyſa, i. E. Asſidentia. XXV. Signa Pathognomonica numero ſunt quinque in
definitione poſita, quibus, ceu notis certisſimis, hoc morbi ge- nus circumſcribitur, ut non facilius ſit(ſicut biſoni placet)ex literarum conjunctione vocabulum formare, quam ex quinq;
illorum ſymptomatum erdouus deſignare Pleuritidem. Sunt autem 1. Dolor lateris acutus,& punctorius, quia diſtenditur membrana exquiſitisſimi ſenſus Amateria acri. z. Febris Con- tinua, Acuta, tum ob ipſam phlegmonem, tum ob cordis vici- niam. 3. Reſpiratio difficilis, frequens, parva; cùm inſtru- menta reſpirationi dicata ſatis diſtendi nequeunt ratione doloris,& inflammationis. 4. pulſus durus& ſerratus; pro- oter tenſionem arteriæ,& membranæ duritiem. 5. Tusſis moleſta, ob irritationẽ& tranſudationem, duæ initio ſicca eſt, cðm à loco inflammato parum exit, poſtea humida evadit, ma- terià copioſiore penetrante. Gal. 4. de cauſ. Pulſ. S. his annume- rat dolorem capitis, utpote in omni pleuritide conſectaneum, ſed ügnum commune eſt. b XXVI. Signa ue⸗aoula ſive Asſidentia ſunt 1. Dolor, qudd alius modd ad jugulum, moddè ad hypochondria tendat; quòd noctu magis ingraveſcat, ſecundum Hiypocr. 3‧. d morbis.
2. Tusſis, quod ab initio ſit ſicca, in progreſſu morbi humida cũ
ſputo cruento& purulento. 3. Decubitus, qudd aliàs æger fa- cilius in latus patiens decumbat, quàm in oppoſito, quia tunc pleura affecta extenditur, quam extenſionem ſequitur dolor acerbior; aliàs decubitus ſuper dolente parte magis moleſtus eſſe ſolet, ſi perioſtium afficiatur, ut aſſerit Capivac. 1.. c. prop. dic etiam ſitis, rubor genarũ, inquietudo, deliriũ ννες̈σνοιxæ ſunt. XXVII. Signa Prognoſtica vel ſunt Salutaria, vel Inſa- Iutaria,& Funeſta. Salutaria ſunt, Si ſutum ſtatim appareat in jnit o, i. e. intra tres dies, juxta Hipp. aphor. 12. ſect. 1. Si flava bilis ſbuto admodum admixta appaleat inter mitia, 2. progno ſt. 44. Siter- minetur per materiæ vel iuueiονν, i. e. excretionem per ſputum, vel Aaaoıεενον, i. e diſcusſionem; vel etiam ‿ιν οναν, i. e.trans- Jationem ad articulos,& glandulas: Si acceſſerit fluxus ſangui- nis, vel è naribus, vel hæmorrhoidum, aut menſium; ſedin die B
—õõõ— ͦ/——————

critico,& poſt ſigna coctionis accidere debet: Si circa initia lin- gua bilioſa eſt, quia hi intra ſeptimum judicantur. XXVIII. Inſalutaria ſigna Prognoſtica ſunt, ſi Pleuriti- cus expuerit putum flavum. incerum, album, glutinoſum, ac rotundi. 2. Progno ſt. 4⁶. æruginoſum, vel admodum viride,& ſpumo ſum. 2. pro- gnoſf. 47. Nigrum verò& ſincerum longè peßimum el. 2. Prognoſt. 49. Si intra quatuordecim dies Pleuritici ſupernè per ſputum non repurgen- tur,iis in Empyema fit transmutario. 5. aphor. g. 3i pulſus ſummope- rè durus ſit, vel præterea etiam parvus, atque ob calorem fte- quenrisſimus; quippe Pleuriticum cum tali pulſu nullum ſa- natum fuiſſe Galen. 4 de præſag. ex pulſu c.5. teſtatur. Si Diarihaa ſupe' venerit. Hipp. 6. aphor. 1. Si Peripneumonia ſuperventrit. ⁷ aph. u. Si Pleuriticus dolor ex ſputis bilioſis absq, ratione eyanuerit. 3. poribet. text 3. Si denſa& exercitationi dedita corpora Pleuritis exce- perit, in Coac. Si acciderit prægnantibus: Si terminaverit pen ſuppurationem. 3. aphor. ¹. Si abiverit ad putrefactionem& gan- grænam. 1 XXIX. Indicationes nunc explicandæ occurrunt, quæ ſunt vel Curatoria, vel Præſervatoria, vel Vitalis. Præſervato- ria deſumitur Acauſa Anrecedente, i. e. A materia, quæ affluxu- ra eſt, aut jam affluit, quæ eſt omnibus modis revellenda. Cu- ratoria deſumitur à cauſa continente, quæ vel jam infuxit ſec in venis partis adhuc fluctuat, nondumq́ue impattaeſt hæc de- rivanda,(repellentibus enim nullus locus) vel influxit,& par- ti impacta eſt, hæc diſcutienda; aut ſi ĩid fieri non poteſt, matu⸗ randa, concoquenda,& per tusſim ac ſputum evacuanda. Sym- ptomata etiam quædam urgentia ſui remotionem poſtulant: uti dolor, cui per Anodyna potisſimum occurrendumeſt. die etiam febris non negligenda eſt, ſed e neceſſaria remediaadhi- benda. Vitalis indicatio reſpicit vires, quarum ratio ut habea- tur, victus conveniens eſt præſcribendus. XXX. His Indicationibus uti ſatisfiat, præſidia ſumuntul vel ex Chirurgia, vel Pharmacia, vel Diæta.. XXXI. Ex Chirurgicis remediis ad hoc malum extit- pandum potisſimum locum tenet venæſectio, quæ maximè neceſſarium,& tutisſimum pleuritidis omnis eſt auxilium,
ſummumque ægro commodũ adfert, niſi fortè ſan guis per ar- terias
unt. Ne pb ſem patl undend 16 bite diis geſ anocun un. N ton car nindadi nialm
niniti. ſcatent nmota bachio pteas umote
krur,
uise
tum, ſe
— —— ——
Ryen⸗
ſäam dear dlocu 60 afſe

der. 5 det idkezinze, bemauk. ülr
dlüica lund lpeui
Kipollas ſumw . ancoeod caoren 1 *uüpullanalu, 5 6 teſtatur Gödin — vſihennatag. 7 neeyanuen;. 8 Rpora Pleunti a. 1* us:vtmiumi
nreſacionend- ⸗
ndzaceunn, de lſals htaſena. an rrrisqueaſlon. amncerelenca Cl. an lſam inkuxi ec anpalzethacde, 1 umn dindornna. t wonperedma. a g ercumänſt. 1 ar niodem hatulm.
in m cncendundh d
d luunetudi
Ha⸗lmrwünd 7 ai möchwilu 2.1 Ielunub pel t-
telas
terias fluxerit, quo tempore non ſatis juvat venæ ſectio. Circa venæ ſectionem notanda I. Quibus adminiſtranda. 2. Ibi. 3. Wal- do. 4. Quantum. XXXII. Quibus? Arabes pueris etiam trimis, vel ſextum, aut octavum annum agentibus venam aperire non reformida- runt. Veràm nimis infamant magnum hoc remedium in cor- oribus ob mollitiem ac raritatem alias inſignem diſſolutio- nem patientibus. Iraque vix ante decimum quartum vena tundenda eſt, niſi morbus valde urgeat,& puer pleno ſit corpo- ris habitu. Senibus venam ſecare religio ſit, propter innati ca- loris defectum,& vires imbecilles, in quibus tamen vires non annorum numero, ſed robore ac corporis habitu æſtimandæ ſunt. Mulieribus prægnantibus hoc morbo correptis magna cum cautione vena ſecari debetz cùm ſcilicet plethorica fuerit, nimiaque copia ſanguinis zbundarit, ne aliòs ſubtrahatur fœ- tui alimentum, atque proinde abortus procurètur.
XXXIII. Uli? Hic locus controverſus eſt, de quo non ſoluùm Græci& Arabes, ſed& ſuperiori ſeculo Itali, Galli Hi- ſpani, Germani aded acriter contenderunt, ita ut ad Magiſtra- tum ca res delata fuerit, quo Principis authoritate& gladio tu- multuoſæ diſputationes ſedarentur. Omnium hic dignisſima quæſtio agitatur; An vena afſecti lateris potiùs, quàm oppoſiti in initio Pleuritidis revulſionis gratià ſit aperienda? Poſterior ſententia probabilior eſſe videtur; quia revulſio deber fieri ad remota& contraria, ut Hipp. de oßib. docet. Jam ſi in oppoſito brachio vena aperiatur, ſanguis, qui ad affecti lateris venas& per eas in partem affectam fHuxurus erat, in contrarium ſatis remotsè ſine periculo trahitur; quandoquidem vena talis ape- ritur, quæ nullam communionem cum parte afſecta, i. e. um venis ejusdem lateris habet, id quod in derivatione eſt neceſſa- rium, ſed quæ cum parte mittente, i. e. trunco venæ cavæ com- municationem obtinet. Contrà ſiin initio præſente plenitudi- ne vena in eodem latere aperiatur, ſan guis potius ad partem af-
ſectam, jam debilem, dolentem& calentem artrahitur, quam
ꝛb ea revellitur; quia plus ſanguinis eſt inter latus oppoſitum
&locum affectum, quam inter locum affectum& brachium lo-
co affecto vicinum. Nequs tamen hic 1⁰ ⁴ασ ‧εαινi, i. e. rectitudo B 2

——.
negligitur. Hoc enim non ſolum ſecundum longitudinem corporis, ſed etiam ſecundum latitudinem obſetvari poſſe, clarè docet Galen. in comm. ad lib. Hipp. de fract. text. 10. Sed etiam hæc ſententia ita limitanda eſt; Si in principio morbi vocetur Me- dicus, tunc omnino vena oppoſiti lateris ſecanda eſt: Qudd ſi
verd inflammatio progreſſa fuerit, in qua etiam non adeſt ma-
gna ſanguinis abundantia, nec ma gnus amplius affluxus, ſta- tim in loci affecti latere venam aperire licet. Mulieribus men- ſium, aut viris hæmorrhoidum ſuppresſionem patientibus, pleuritide correptis, vena poplitis, vel tali, ſecari debet, ſed ſi evacuationes repentè ſuppreſſæ fuerint, quarum materia ma- nifeſtè ad ſuperiora tendit: aliàs in ſuppresſionibus antiquis à vena brachii curatio inchoanda, maximè ſi tempus menſium non inſtet. b XXXIV. Quando? Statim ab initio quamprimum indi- cantis ſanguinis præſentia adeſt,& nihil prohibet. Cùm enim ſanguis vel revulſionis, vel derivationis gratià mittitur,& re- vulſio humori fluenti debeatur; fluxio autem fiat in principio, ſanguis ſtatim in initio morbi, quacunque diei horà, mittendus eſt. Veteres teſte Galen. 3 Epidem Comment. 3. non mittebant ſanguinem poſt quartum diem. Verùm& hic certus dierum numerus obſervarinequit. Quando enim quarto die nondum materia per ſputum expelli incipit, corpusq́ue eſt valde pletho- ricum, etiam poſt quartum diem venam ſecare fas eſt, uti Hipf. 3. Epidem. Anaxioni die octavo venam aperuiſſe legitur. XXXV. Quantum: Sanguinis copia,& virium robur, id determinabit. Hipp. 2. derat vict. in acut. text. 1⁰. vacuationis mo- dum ſtatuit eſſe coloris in ſanguine mutationem. Verèmid tantùm locum habet, cum in eodem latere derivationis gratii ſanguis mittitur, non verò cum in oppoſito revulſionis gratiâ: quamvis nec ille terminus in ſectione ejusdem lateris eſt ſem- per exſpectandus, cùm ægri vires infirmæ ſunt, habitus corpo-
ris mollis& tener, qui facilè reſolvitur,& cum tempus annl
adeſt admodum calidum. XXXVI. Chirurgicum auxilium ſuppeditant etiam cu⸗ curbitulæ ſcarificatæ, quæ, ſi vicariæ ſunt venæ ſectionis, in
Ve
principio applicari poſſunt, non dorſo aut thoraci, ſed lumbis,
part yilk. bens

¹ 9 un matera m. 4 45 mmrigub. A
1 Dpus menſäun
1
1n 8 Fnprimum na- dl Seer Cimenin dus d mititun Kne da entingeixyi 3 atmirent
eon umtodlr l t. ut Wrionism. emd win. Venmil lats i aüonisgri ppol ir dlrnünt neel whrretötklm frms rubitbane
2 nteranl
rurtun dr fe ſ kma Gu Wiintis
vel brachiis, ut fiat revulſio& d
1 1 efi deder ſil
erivatio: Si propria ratione con-
ſiderantur, ut auxilium topicum, poſt evacuationem totius, et- jam ipſi thoraci admoveri debent pro evacuatione determina- ta. Unde Aetius tetrabib. 2. ſerm. 4.(. 59. poſt ſeptimum diem dolore perſiſtente cucurbitam lateri affxam cum ſcarificatio- ne manifeſtisſimam in Pleuritide utilitatem adferre affrmat. XXXVII. Ad Chirurgiam referri poſſunt frictiones,& ligaturæ, quæ magnam etiam revellendi vimhabent, atqué proinde, præter ſectionem venæ, etiam ad iſta generarevulſio- num veniendum eſt. XXXVIII. Tandem in pleuritide, in qua abſceſſus ad interiora rupturus periculum ſuffocationis vel Pthiſeos mina- tur, Chirurgia ſectionem pro evacuatione materiæ inſtituere docet, quæ debet hieri in loco ubi vomica continetur, qui colli- gitur ex pondere, dolore,& calore loci, atq; is intra duas coſtas eligendus, ferro adacto leniter& paulatim donec pus exeéat. XXXIX. Ad materiam remediorum, quæ nobis ſuppe- ditat Pharmacia, nunc deveniendum: Suntque vel Univerſa- lia, vel Particularia. XL. Inter Univerſalia, purgantia principatum merentur: At non in omni Pleuritidis dolore, ſed in eo, qui deſcendit ad partes ſub ſepto transverſo contentas, ſecundum Hipp. 2. de rat. vick. in Acut: text. 10. u. Neque hic ſemper, ſed ſi non adeſt prohi- bens, i. e. febris vehemens. Initio autem(præmiſsà tamen ſanguinis misſione) humores, qui in vitio ſunt,& in latus vel jam fluunt; vel ſaltem ad fluxionem parati ſunt, purgandi; quia eo tempore maximè averſio deſiderarur: poſtea ubi morbus vi- et,& pumoresànatura coquuntur, melius eſt quieſcere: Ve- rum illa medicamentanon ſint fortia, ſed mitia& lenia: qualia ſunt, Tamar. Caſs. Mann. Syrup. roſ.& viol. ſolutiv. Mel. viol. ſolutiv. quibus addi poſſunt fortiora, potisſimuùm poſt humorũ concoctionem, RRabar. Mechoac. fol. ſen. A gar. Iris. Compoſ. Diaprun: Diacathol- Diaphœn. Nonnulli quocunque humore redundante exnibent ol. amygd. dulc. aut lini, quibus facile alvus ſine moleſtia moveri expertum eſt. b XLI Diuretica quantam vim habeant in revellentibus Hipp. teſtatur I.. 2. 6oac. ſent. 36. quando ait: ſudores G& urinas it B n⸗

pleuritide probꝰ fieri bonum eſſe& ſalutare. Sint autem illa pectori familiaria. v. g. Decocta ex capillar. herb. Hyfſop. Orig. ſem. Urtic. Bombac. flor. Tusſil. oxym. Syr. de Hyſſop. Ex his for- mulam talem præſcribit Sennertus ꝓrop. cap. ꝶ. Rad. Aperit. in vi- no macerat. Glycyrrh. añ. 3j. ſem. 4. frig. major. af. 36. Adianth. M. j. cicer. rubr. M. ſ. coq. inſ. q. aq. puræ ad dimi- diæ partis conſumpt. colatura ſaccharo edulcoretur.
XLII. Inter hæc Clyſteres abſtergentes& lenientes fe- rè anteponendi ſunt, qui ita commendantur, ut cum opinione quorundam excuſare posſint venæ ſectionis, nedum purgatio. nis defectum. Hi autem pro varietate noxię materiæ, vel frigi- dioris vel calidioris, leviores aut acriores præſcribi debent.
XLIII. Parricularia, quæ reſpiciunt ipſam continentem
cauſam,& humorem inflammationem excitantem, vel ſunt Anodyna; vel Specifica, i. e. peculiari vi Pleuriticis utilia; vel Expectorantia; vel materiam inſenſibiliter Diſcutientia, vel Maturantia.
XLIV. Anodyna vel ante venæ ſectionem adhiberi de-
bent, vel poſt venæ ſectionem. Priora debent eſſe lenia,& mo-
deratè diſcutie nria; quibus lareris dolorem primò tentare d ſſolyene non abſurdum eſſe Hipp. i. de rat. vict, in acut. ſcribit; unde aquam calidam& milium applicare docet, quomodo etiam lac commo- disſimè in veſica applicari poteſt. Sed Galen. horum uſum, 6. Epidem. comment. 3. text. ult. limitat; ſi ſcilicet, Pleuritis exi- gua& levis ſit, neque à magno humorum affluxu oriatur, tum jevia fomenta adhibere convenit. Qudd ſi ergò à fomentis do- lor augeatur, atque acerbior evadat, tunc ſtatim à fomentis de- ſiſtendum, quia ſignum adeſt majoris humorum copiæ, quàm quæ per fomenta iſta lenia diſcuti poteſt. Quæ verò poſt venæ ſectionem, aut ſaltem alvi emollitionem, adhiberi debent, ſunt calida in primo& tenuium partium; uti ol. Anethin. Chamæm. Fœnugr. Quibus Anodyna denſantia& humida ſuccedere de- bent. Malv. Alth. Amygd. dulc. Hydrelæum. Farin. Tritic. Pa- nis Tritic. mediocriter coctus. Omentum vel Caſtrati, vel vitu- li, vel ſuis. Frigida& Opiata Gal. texr. 33. l. 1. de rat. vict. in Pleu- ritide improbat; nec enim ſanant, ſed ſenſum tollunt,& ſunt in cauſa, ut reſpiratio difficilis evadat.
XLV. Spe-
I vendi pii
ruhr 4 rohr. tumt oulc onn
capit X
rest Nlor deb ten ſon Caj de

2₰ nils pegc 32 p ONg en, llop E is dor. 14 pertrin. 2 mapr zi. 3
1 88 Klerienresf. 2 5 z ohtine urer hin terie ellig. eArdiceben. 4¹ mcontinentem — z lont unisuilkzn ilceviente ſ
1. D imachberic 6 r ſeleniagmo. euaned' ſi'yen 7. n Ince um do i ſaccommo
6¹ 1Meum ulum, ſdl meuulisedi⸗
m afoiarurzum dA ugromenusdo. ne af ſamenisde nut vaccopie qum e. ndhokſem m, iElücedennlur äol ain(hanrn
&h d lüccetent⸗
dei IIin Tnxlt
umlkrigl
tum fuiſſe perhibetur. B. Unic. C. C. u
XLV. Specifca(quæ etiam humores disſipandi& diſcu- tiendi vim habent) ſunt Flor. Papav. rhead. Dens Apri, Cinis priapi tauri. Rafura pudendi cervi. Card. Mariæ cortic avellan. rubrar. ocul. cancr. Mandibulæ Lucii cum dentibus. Corall. rubr.&c. Principis Hasſiæ Wilhelmi ex iſtis hoc experimen-
ſti. Perlar. corall. rubr. lor. Lucii. Lapid. Percar. añ. 3j. pulveriſata
oculor. cancr. ocu b ltribus cultri cuſpidibus
omnia miſc. Doſ. quantum duabus ve
capi poteſt in aq prunor. Sylveſtr. XLVI. Expectorantia alia ſunt Incraſſantia, quæ humo-
res tenues ad mediocritatem ducunt: qualia ſunt Rad. Alch. Flor. violar. jujub. Sebeſt. Syrup. violar. jujub de Papav Loch- de Pſyllio,&c. Alia ſunt Atrenuantia, quæ craſſos humores at-
tenuant, viſcidos incidunt, adhærentes abſtergunt; qualia
ſunt Hydrom. Oxym. Hyſſop. Capill. Vener. Scabioſ. Syrup. Capill. vener. de Glycyr. de Farfar. de Hyſſop. Loch. de Praſſ. de Farfar. de Scill.&c.
XLVII. Queæ inſenſibiliter reſolvunt vel ſunt Interna; inter quæ admirabile præſidium dicitur præbere aq. E flor.cha⸗ mæm. deſtillata ad 3 iiij. cũ Sacchar. 3 6. velz j. exhibita; vel ſunt Externa, eaque vel Mitiora: v. g. 0l. dulc. violar. Amygd. dulc. mucilag. Sem. Alth. Cydon. Adeps Suill. Gallin. Ung. de Alth. vel ſunt Fortiora, quibus in validioribus, thorace jam à materia per expectorantia maxima ex parte expurgato, uti licet: qua- lia ſunt Sal, Dictamn. Creric. Ruta: Galban. Lepid. Sinap.&c.
XLVIII. Deniqueſphlegmone in pus mutaturcuran- dum 1. Ut maturetur, cui ſcopo maximè convenit Emplaſt. Benedict. Faventin. quod Foreſtus ommendat I. 16. obſerv. z. Ut abs-
ceſſus rumpatur, quod obtinebitur voce intenta; volutatione
de latere in latus tusſi, vomitu ſternutatione& bechicis. 3. Ut abſceſſus ruptus detergatur Hydromel. decocto pectoral. 4 Ut conſolidetur conſerv. roſ. mediæ ætatis, thure, bolo, terr. ſigill. Quibus duabus poſterioribus intentionibus ſufficit ſolum lac chalybeatum, niſi febris ejus uſum prohibeat.
XLIX. Febris etiam in hoc morbo ratio haberi debert, cui per alterantia convemientia eſt occurrendum, quæ vel ſeor-
ſim uſurpari poſſunt, vel una cum dictis medicamentis. Si verò febris

ſebris hæc maligna fuerit, uti fit in Epidemia Pleuritide, utile eſt ſtatim ad ſudorifera,& Bezoardica confugere.
L. Ultimdèd tandem Diætæ ratio explicanda eſt, quæ in pleuritide, ceu morbo acuto accurata eſſe debet,& qualis acutis convenit, de qua pluribus Hipp. 1. derat. vict. inacut. Itaque Aar ſit temperatus. Victus tenuis, qui primis diebus ſit ptiſanæ ſuccus: deinde cremor ptiſanæ, jura gallinar. cum ovi lut.
Amygd.& Pinei. Denique ad ova, carnes coctas& aſſas pul- lor. gallin. deveniendum, cui potus jungatur ex aq. hord. de- coct. Cinam. Glycyr. Mulsà ſed dilutiore. A Vino prorſus abs- tinendum. Vitanda omnia acida in cibo& potu, uti& ſaſa;
fauces exaſberantia& adſtringentia. Somnus vigiliis ſit longior.
Motus animi& corporis vehementiores vitentur. Tantum
de Pleuritide.
Zunriud.
I. An in Lulneribus thoracis cavitatem penetrantibus ſanguinis ſumoß per or copioſa rejectio,& prodiens? yulneris foramine aër, atq; admotæ candela fam- mam exſtinguens, ſint Pathognomonica ſi ꝑna læſi pulmonis? N.
II. An in Valneribus cavum thoracis ingredientibus, facta primum copiona
per os ſang uinis ejettione, quam ipſanatura FPonte molita fuerat deinde inflituta per Chirurgum largã, pro revulſione, Phlebotomid, ſtatim ad ruęgaxeincuu, ceu ulti- mum aſylum, ſit confugiendum, ſi ſanguinis adhuc portio in ejusdem cavilate ſit re⸗ lictas N. III. An in iisdem Bulneribus ab ipſa xaęaxsilucespropter læſionem venarum intercoſtalium, unde largiſſima hæmorrhagia excitatur, non plus damni evenire poſ⸗ i, quam à vulnere antea inflicto? A.— TIV. In in ragarsiluce. inſtituta, ſanguis fervid Hluidus,& in grumos non coaftus, egrediens mit ille ipſe ſanguis, qui ex vulnere ante triduum inflicto in cayita- ꝛem ipſam influxerit? N. V. An Vulnerati ad capacitatem usque thoracis illico Proęnoſticis ſolum ſu relinquendi, accedentibus ſc. copiorã ſanguinis per os rejectione,& in æugars icei
imperatã largiſſimꝰ efluente fiorido& puriſſimo ſanguine? No
15½ Oed εε déειe