5 an 2
1 Nan Räian. Awi ſin cer⸗
erma cer palwo
8 lol.lucircalg
anec. Mercuril neanii lrerdun 1 ictog mpar artionemq 8o- Punaka uponerelel anais rumis iute .hculam lar⸗ adac
Diputzio Medica
PIEVRITIDE
Ad qum Diuina fauente gratià,
fub Bræſis dio
1OHANNIS SIGERIDI
MARTISVL. PHILOSOPHIAE ET
MEDICINAE DOCTORIS AC pPROEFES. inIr EVSTRTIVIIA Ordinarij, ac Collegij Medigi pro tempore
b DECANI adMOroNls. 9
P̃r. conſequendo? gradu Doctoris in arte Medic ebucs roſßondebi⸗
cHI STOPHORVS QVARTVS. G10GOVIENSIS SILESIVS.
Habebitur diſ utatin 19. Iulij.
HLMAESTADI 1, EXxCVDERAT IAGCoOBVS Lvcrv-.
Anno M. DC. IX

— 2— —
————ööͤööö
————
—
EVENENDA DIGNITATE ERV
A, VIRTVTEQVE PRAE. DITIONE ken ArgNt
Domino
M. CHRISTOPHORO
AVGVSTANAE
ESOLESTaB GLOGOV. S1I. PA ſtori meritiſſimo.
Domino parenti, ſuo arernum veneranda
Hanc 5
Sy MMO IN 2RT.E MEDICA GRADT ccoNSEͤZVENDOᷣPISTITI4 tdueeiam, Debitæ Gratitudinis,& obſeru. ergo D. D. D.
Ciihophoru Aeee
iu⸗ ei
aemplc
ut: Ver gemplu ch cogn. N dSam: tate th iaffect norbum donunta edminu walædu
3 1
ieloc.a
hec non
mitatiſ gentis
4 cum ſam conflui
moribi piica

— N
— —— 4* AN/ 7. 15 4
DE PLEVRITIDE. b Theſis IT. Lcuritis, cùm quod frequentiſſimè eueniat, 1 8 3 t˙m quod multa, magna,& grauia, vehementiaq; ſymptomata adiuncta habeat, adeò decantatus eſt morbus, vt non ſolum Hipp. l. de acut. morb.
3 3
nilccatione, eaq́ latâ, vocabulum etiam Eryſipelata Pomple⸗ Liib.. da 1 Lr 1 7 anm

ariſ. c. 32,
Gal. 4 loc adf c. 2.
Aitur: In poſteriori verò, eaq; latiſſimã, pro ratione variorum humorum ſanguini permiſtorum& confluentium, variæ in- flammationis ſpecies oriuntur, quæ varijs etiam nominibus,
pro ratione abundantis humoris, denominantur. Et in hac
ſignificatione hoc loco vocabulo vtimur. 5. Continetur in genere tumorum, qui præter naturam
in corpore excitantur,& ad tria morborum genera reduci-
rur; Eſt enim morbus in intemperie, in cõpoſitione& ſolutio- ne continui. Neceſſariò igitur ſymptomata ſequuntur& ad-
ſunt, tumor, rubor,& dolor: Tumore& rubore nunc in me-
dio relictis, de dolore, qui partem adfectam vehementer ad- fligit& exercet hoc loco agitur. b
6. Pears adfecta quæ ſit, ex definitione dataà, intelligitur, nempe pleura, ſeu membrana ſuccingens coſtas,& prætere- am, muſculi, cùm intercoſtales interiores,& exteriores, tum ij, qui pectori incumbunt, alijsq́; thoracis partibus mouendis
inſeruiunt. 7. Differentiæ pleuritidis ſumuntur à parte adfectà, eius- que ſitu,& materiâ morbum procreante. 1 8. KRKatione partis adfectæ, nempe pleuræ,& muſculorum thoracis, pleuritis duplex eſt Vera ſeu legirima,& Miha ſeu Mendoſa.
9. Vera nominatur, in quà membrana ſiue cingenscoſtas,
& cum ed muſculi meſopleurij ſeu intercoſtales interni adfi- ciuntur& inflammationem patiuntur. 10. Et huius duæ ſunt ſpecies: alia exquiſita, alia non ex- quiſtta.
11. Exquiſita eſt, in qua membrana ſuccingens coſtas, eas- que inueſtiens inffammatione primariò& per ſe laborat ſeu adHcitur. 111 L. eeaue
12. Phleureſis non exquiſita dicitur intercoſtalium muſcu-
lorum interiorum inflammatio, in qua pleuram quoq; dehe b Gale-
Caltnona vcuitat ſicimn meinter
esihære N
ternorum
di dolot ſdſinet 4. 2 dentium prte, do faur, qu horacis!
at) ad,
z. N guatnor lncholi⸗ dumoris N, alia lalenta.
15.
ter nard
dis teſte alt prit bentis deſuxn
nm Ia
quivel aht 2gt
kles

* Auntur& 33.
Sexuncinme. th hementerag
16& ratere. 3rciötey tim 4 molendh
—
1 4
re ak leulormm
wikazcit
nin Anr Nuha lel
e delim uür-
dk, inrlotu,
humoris peccantis abundantid, alia vocatur pleuritis ſangui-
1 19 erscokm, co Twernadh.
. Iuma.
ſuc r Wcolbee 34 Selbert
Galeno, adfici neceſſe eſt, cum per eam materiæ adfluxæ pars,
in cauitatem thoracis tranſmittatur: Sicuti rurſus& è contra- tiò, cùm membrana ſuccingens primariò laborat aliquo tem- pore interiores muſculi, qui cam attingunt,& cum ed con- nexi hærent, læduntur& compatiuntur. b
13. Norha ſeu ſpuria pleureſis duplex habetur: Vna eſt ex ternorum muſculorum intercoſtalium inflammatio, cumſc bri, dolore lateris,& reſpiratione cùm paruâ, tùm frequenti,
ſed ſine tuſſi& ſputo. B
14. Alrera notha pleureſis eſt muſculorum thoraci incũ- bentium inflammatio, in quà, preſsâ extrinſecus inflammatà parte, dolor quidem percipitur, ſed per ſputum non expur- gatur, quia nihil eius humoris, qui phlegmonem concitat, ad thoracis ſpacium peruenit: ſed concoctus(niſi prius diſcuti-
7... 4·loc. adf. 2 b atur) ad cutim vſq; atteſtante Galeno, attollitur& inciditur. 4
15. Materias& quâ deſumũtur pleuritidis differentiæ, ſunt quatuor corporis humores, ſanguis, bilis flaua, pituita& me-
lancholia:& flatus à quibus etiam denominantur, vnde pro Gal4.de . 1.. conſt. art. c. ,.„ 1z5. 16. nea, alia Lilioſa, ali piuiroſa, alia melaucholica, alia denique ſla- b rulenta. 1
16. Cum omnis inflammatio ſit ex genere tumorum præ- rer naturam, horum autem exortus(vt Galenus multis in lo- cis teſtatur)ex defluxione alicuius humoris in partẽ aliquam, aut prius quapiam ex causâ imbecillam, aut iam ægram, illa- bentis dependeat, pleuritis quoq́;, quæ inflammatio eſt, ex defluxu humoris in partem imbecilliorem, exoritur. Solet e- nim natura à partibus validioribus excrementitios humores, qui vel quantitate, vel qualitate peccant, ad imbecilliorem aut ægram, quæ eam ob cauſam facilè recipit& admittit, pro- pellere& deponere. 1 e
A3 Fit

—„
d—— 5— 4 Weeihdeu—— 1 b 4 ——. *——.— —jj44 1 2———-—— ——ſſͤͤſͤſͤſͤͤſſſ———— ““—. *——— 5 3 * 8 2 2 4 . Se 3 4—
. nâ cauâ cordi adnatãâ, per venam aρανοε h. e. ſine pari, in te-
ducit. C“ 18. Caterum cauſæ pleuritidem efficientes duplices ſunt
Fit autem in pleureſi inflammatio, cum ſ anguis ex ve-
nues coſtarum venas impetu quodam influit, ex quibus ob
copiam apertis, aut ruptis, aut exeſis, effluit,& aut in mem-
branam ſuccingentem coſtas, aut muſculos thoracis incidit& illabitur, ibiq́; collectus& hærens putreſcit& pleureſin pro-
Aliæ internæ, aliæ externæ. b 19. Internæ cauſæ ſunt quatuor in corpore humores, nẽ- pe ſanguis, bilis flaua, pituita,& melancholia, qui ex cibo&
potu ad nutriendum corpus generamur: tum flatus in corpo-
rispartibusexcitauuus.
20. Rarò gignitur pleureſis ex ſanguine temperato& ad nutritionem vtili, ſed ſæpè ex calidiori& tenuiori facto, ſæ- pius ex bilioſo, quem pleura, licet craſsa& denſa ſit, ob debi- litatem facilè recipit& admittit: rarius fit ex ſanguine pitui- toſo; rariſſime exmelancholico, quod cum hi humores cral- ſiores& frigidiores ſint non facilè aut citò attenuentur& ac- cendantur, acad pleuram ſubitò penetrare non poſſint.
21. A fatu inducitur pleureſis, flatulenta vocata, quando is inter membranas aut muſculos thoracis ſeſe ingerir, eosch diſtendens,& a vicinis partibus, quibus adhærent, diuellens,
dolorem concitat.
22. Cauſæ pleuritidis externæ quas mesMa apiudg Græci
vocant, fluxionem mouentes, etſi multæ à Medicis enarran- tur, duæ tamen ſunt præcipuæ, nempè calor& frigus.
23. Calor hunc morbum procreat, colliquefaciendo fundendo humores, vt ad pleuram aut muſculos profluant. Frigus corpori occurrens, aut ſanguinem immodicâ copis
grauantem, aut qualitate moleſtum, ex orificijs venarum ex-
ſub-
primit: aut poros cutis conſtringit, ne vapores acres& 3 2 8 Kiles
glesexc necci& 4„ lnpuine dluwpt ſeratio, diones etlnulle ionaliſc adlectus
.. nt la dih ſtatt ura cog tommer i6.
rnhryuo Knerali niam me nunt i line aug donnec- ünegr veniun Kmo¹ kaciunt N Tpare
dungen voape

G „ lnaaberne 4 nepatinte. 1 duduch
„Kant in mem. doruäneätt
— leunen m. ssdupliesin
* rebumorehſ. a, qui ex chog afutos 1 Coh.
a tempettd dl
actgeandd Maigeit, doch Sna öcelm) 1 Fdunhuu er ecdiicis enui Defrgu e iquckeeit Trcclosmin Ermmodſä
is i mn eSacle. LE 1
treſcit& incendituu. b
24. His annumerantur victus rario copioſum generans ſanguinem, nimius calidorum aromatum vlus, vinum largius adſumptum, aquæ frigidæ liberalior potus, ictus, caſus, voci- feratio, motus vehementior,& alia exercitia immodica, fri-
ctiones duræ, balneæ, excandeſcentia,& plures aliæ, à quib cala m m. etſi nulla curationis indicatio deſumitur, Medico tamen ra-«.:. tionali ſcitu ſunt neceſſariæ, ad promptiorem& exactiorem adfectus dignotionem. b
tiles ex corpote exhalare queant, quod cum fit, ſanguis pu-
25. Signa pleuritidis, vt& aliorum morborum, duplicia ſunt Uæν quæ præſentem corporis conſtitutionẽ, mor- biq́; ſtatum oſtendunt& declarant:&+οανα per quæ fu- tura cognoſcuntur& prædicuntur: æand quæ præterita commemorant, ſpontè in medio relinquimus.
26. Diagnoſtica aut ſunt propria& inſeparabilia, quæ
raeuεουα nunc upãtur aut com munia& ſeparabili a, quæ gencrali voce wuuεdssverra ſiue adſidentia dicuntur: Illa pro- priam morbi eſſentiam declarant,& ſtarim cum morbo inci- piunt& inuadunt, pariterq́; deſinunt, ac pro morbi magnitu- dine augentur aut minuuntur, nec ab eo ſeiungi poſſunt: Hæc non neceſſariò morbo cohærent, nec ex eius eſſentià imme- diate proceduntzalias enim cum morbo inuadunt, alias ſuper- ueniunt, alias neq́; omninò adſunt: et ſi adſunt, veldurationẽ & motum velmorem aut cuemum morbioſtendunt& pate-
faciunt. b 27. Signa pleuritidis veræ& exquiſitæ ⁵ονναυνκν ſeu
apparentia ſunt febris continua, difficultas ſpirandi, dolor ,1,„z. pungens& extendens, tuſſis valida, pulſus durus acſerræ mo- u. 3 do aſper& inæqua1liiiii.

adtectum ipſum, tùm propter phlegmonem ſeu inſlammati- onem, quæ in parte eſt cordi vicina, quo oblæſo& accenſo,
e.vIu pulf calor immodicus, qui ex ſentemia Galeni, febris eſt, in vni- uerſum corpus diſtribuitur.
9. Auicennas etſi affirmat febres ex membranarum in.
Paen 6 dammatione exortas, non eſſe magnas, certum tamen eſt,&
experientia teſtatur, quod ſatis magna, imò maxima, huius- modi inflammationem̃ febris comitetut. Nam ſiea inflam- matio alicuius fuerit magnirudinis, febrim inducit vehemen- tem& acutam, quia vtplurimum oritur è ſanguine bilioſo,& pars adfecta non longè diſtat a corde, cuius inuolucro& dia phragmati connaci cet.
Auicen. X 3ο0⸗,N Quin hoc loco& illud annotandum eſt proptet cu- TMiacanel. rationem, quod Medici quidam obſeruarunt, Kexperientia Vega in cum ratione verum eſſe teſtatur, febrim ſcilicet in pleuritide, a0& de ſeb licet continua ſit, non diſſimilem eſſe tertianæ, quæ detertio die in tertium extenditur,& qualibet tertiâ die acceſſiones
habet& exacerbatur; quod ex humore bilioſo putreſcentè o- riatur, quemadmodum in peripneumoniâ quotidiè exacer- bationes deprehenduntur. ö“ Sad nr. Dirtkcultas ſpirandi infammationem hanc conſequi- It. tur, non ſolum in genere ſed eriam in ſpecie. In genere qui-
dem, etſi propter inflammatiònem reſpiratio magna eſſe de- beret ac libera, non tamen eſt, ſed difficilis, quia pleura, qusꝝ
eſt pars thoracis, inſtrumenti reſpiratorij, ob copiam inkar⸗
ctorum humorum ita adfecta eſt, vt pro reſpirationis vfuͦ& neceſſitate, amplius absq́; magno dolore diſtendi nequeat
quò fit, vt actiones reſpirationis, Vunondum completo,ſer 8 ceſſen ac deſinant.. l eus e iobe12 eu
3. oc.adf. 32. In ſpecie verò teſte Galeno, frequenseſt& exigua, «.3. Frequens quidem propter vrgentem neceſſitatem: cum da
28. Febris adeſt neceſſariò, eac; continua, tm propter
ruärt lud ip lcet lit ſeit mi contenc einftat
3.
Juiaq. quiet loraui kvior f 4
dus ipl r. Spe um, in nembr gin ſin: deſcene 5.
pitatio ob dilan qur on
tum V
qutes te rel 36.
dem,
vbim prod Aund
37. ſerra

2 1 a Aan S Nohrer d
teerentu
1
1 1 collecut.
dd xdere q- ü
9 m 1ctionbſil
n
1 peran Vrin ⸗
re Aaditedle,
paruaà reſpirarione minus, quàm natura requirit, attrahatur, b illud ipſum crebrãà& veloci actione compenſare ſtudet, que
licet ſit doloroſa, breui tamen tempore motum omnemper-
ficit, minusq; thoracem offendit aut lædit, quia ad quietem contendit, quam celerrimam eſſe cupit, cum ea ſola dolorem
ex inflammatione ortum lenire& mitigare poſſit.
33. Exigua autem ſeu parua in pleuritide eſt reſpiratio,
quia, quæ mouentur& dilatantur, magis dolent, quam quæ d. t in quiete conſiſtunt& permanent: fit vt alibi Galenus ſcribit,.s. a⁰r ſigrauius adficiantur, dolent, licet non moueantur: Si verò
leuior fuerit adfectus, dolent cum mouentur.
34. Prætereaà dolor, qui cum inflammatione eſt coniun-
ctus, ipſum morbum indicat, qui ad latera in pectore firma- calall adf.
tur. Species verò doloris ſedem adfectam notat, nempe pleu-*. 5
ram, in qua ſentitur dolor punctorius& tenſiuus, qui, ſi dicta membrana parte ſuperiori inflammatur, ad iugulum pertin- git, ſin in inferiori phlegmone conſiſtat, ad hypochondrium deſcendit. I. 35. Hic verò dolor valdè moleſtus eſt, non ſolum ob re- ſpirationis velocitatem, ſed etiam& quidem multò magis,
ob dilatationis, quæ fit in partibus thoracis, magnitudinem,
quæ omnibus modis, cùm comprimendo, tùm diſtendendo, Gal Ib. tům violenrer mouendo, partes thoracis vexat& adfligit. At- 4e dicfic re- que eam ob cauſam plus de magnitudine, quàm de velocita- ſpirat e-⁊. té reſpiratio adimir. b 36. Quin etiam tuſſis concurrit, eaq́; valida,& initio qui- dem, ob paucitatem& cruditatem mareriæ, ſicca; poſt verò vbi materia in parte adfectâ coacta fuerit, humida, ſputaq; pro diuersâ humoris peccantis naturâ varièe colorata cxcer- nuntur. 37. Pulſus deniq́; in pleuritide celer eſt& paruus, durus, ſerræq́; modo aſper& inæqualis tangentibus occurrit. 1 b 38. Fre-

——— 3 5
conſt. art.c. 13.& 3. præſ 11 141 ex pulſc.3. propter arteriarum duritiem& ſiccitatem, quæ magno pul-
tum. 1 in 1. Obn. r t. WtN kee. 41. Dolor capitis oritur àvaporibus acribus& tenuibus,
—— —————
„ — * —— 2 4
ſſſſſſſ
38. Frequens eſt ſeu celer, vſu ſic vrgente, ratione fehris continuæ, vt ob velocitatem calor febrilis contemperari poſ- ſit: Paruus autem& minor quidem quàm febri conueniat,
ſui refragatur, arteriasq́; attolli non permittit. Vnde quan- tum ab vſu abeſt magnitudo pulſus, tantum reſarcit velocitas, quodvſui deeſt. LSteu Sit. 39. At durus deprehenditur pulſus, tùm quia pars adfe-
cta quæ ſuâ naturà neruoſa& dura eſt, tenſaq́; arterias quo- que in conſenſum trahit,& intendit: tùm quia morbus cali-
dus& ſiccus, arterias quoq́; ſicciores& duriores reddit. Inæ- qualis vero& quatuor digitis impoſitis ſerræ modò aſper oc-
currit(vnde&s pulſus ſerratilis vocatur) quia naturâ, copià
materiæ aggrauatà, arteriæ inæqualiter mouentur, dum vel altius à calore attolluntur, vel ob imbecillitatem depreſſio- res manent, quod cum fit, inæquales& inanes quaſi foueæ, quales in ſerris conſpiciuntur, in arteriarum pulſu obſeruan- tur. b b b
40. AtqH hæc ſunt ſigna pleuritidis ²³οeueound ſeu aꝑ- parentia, morbo propria,& ab eo inſeparabilia. Sequuntur cuusd&uorrs ſeu adſidentia, à morbo ſeparabilia, quæ ſunt do- lor capitis, decubitus vel in ægrum vel in ſanum latus,& ſpu-
licantibus. 2. 18 42. Decubitus in ægrum latus, quam in ſanum facilior eſt, ſiquidem materia inter coſtas& membranam ſuccingem tem collecta, aduerſo decubitu, quaſi pondere ſuo propen- dens, membranam, quæ neruoſa eſt& ſenſilis, magis diſten- dit, vnde dolor& tuſſis maior& acerbior oritur: At ſi adfe- cto lateri incumbat æger, dolor quidem percipitur, ſed non
caput petentibus& membranas cerebri infeſtantibus& vel-
ita
ipung
fmditu 9 b„ gimisd liot i
um au
Aſpum grucn c 44 none ir ſi velte nodor auitate benefic
c.
ectoris
mim d dmagi zuiine pumon monum nittuns ber pat dadi, 46. cauſas ſiſtat dens:
abez
nra tss ſan copio

aneriasq. e morbus cal. Wredditlna. * R05 aher OC. 1= lupur, ccyü 1* nnt dum ſtl 1en depelp.
1=tfäuee,
di quumtüt
li a lmtdo. m R ſpu.
l a enuide u Fidodn
bt
pectoris educatur& expurgetur, Gal. docet,& declarat. Et-
n k n kuit b
ita pungens& acris, quia tumor ſubſidit,& non adeò latè dif- funditur. 1“ 43. Sputum quod variè coloratum eſt, cauſas morbi in- primis denotat. Rubrum enim conſpicitur, cum ſanguis ca-
lidior in pleuram influxerit,& inflammationem fecerit: Fla- uum aut pallidum, ſi ſanguis bilioſus peccauerit: Candidum
& ſpumeum, vbi pituitoſus fuerit ſanguis: Liuidum aut ni- gtum, quando ſanguis melancholicus abundauerit. 8 44. Sputum autẽ ſeu materia purulenta maturatà phleg- mone in adfecto latere per membranam, licet dura ac denſa ſit, veltranſudat, vel per tuſam aut pure exeſam, aut quouis modo rariorem factam, rupto abſceſſu excidit,& in thoracis cauitatem influit, in qua colligitur,& tamdiu manert, donec beneficio facultatis expultricis cum tuſſi eijciatur. d
45. Quomodo autem materia illa purulenta ex cauitate
enim dum expirando thorax deprimitur& concidit, ac mul- tò magis, dum in tuſſi vehementer comprimitur, humorem,
„8„8ſ
qui in cauitate pectoris eſt collectus, cogit,& per tunicam
pulmonem ambientem, quæ tenuis valdè eſt, in aſperas pul-
monum arterias propellit& tranſmittit, quæ eum facilè ad- mittunt& recipiunt, cùm earum orificia cartilaginea& ſem- per patentia, in extremum pulmonis, tenuiſſimà tunicâ ob- ducti, deſinant& finiantur. 21le E O.
46. Sed præter ſputum ſeu faniem, ſunt& alia ſigna, quæ cauſas huius affectus indicant& diſcernunt. Nam aà ſanguine
ſi fiat inflammatio, dolor non eſt adeò vehemens& diſten- dens: Febris quidem vehemens, ſed quæ nullas acceſſiones
habeat, prompta ſputi rubri maturatio& expurgatio, vrina rubra, ruber in corpore color, venæ tumidæ, habitus corpo- ris ſanguineus& carnoſus, quem præcedit victus liberalior, copioſum ſanguinem gignens,& corpus multúm augens, tẽ-
b B 2 pus
3. m. m.⸗-lg. 5. Ioc. adf. 3.
3.loc. adf 3,

pus vernum, regio calida& humida, ætas iuuenilis, conſue- tæ euacuationes retentæ, cuiusmodi ſunt fluxus ſanguinis è naribus aut hæmorrhoides, aut menſes ſuppreſſi. b
47. Bilioſam pleuritidem indicat dolor valdè pungens, diſtendens& acris, pulſus durus& velox, febris acuta& ve- hemens, reſpiratio parua& frequens, tuffis, vrina valdè tenu- is& rubra, habitus corporis gracilis, victus præcedens calidi-
or. vt& ætas,& regio, tempus vernum ad æſtiuam conſtitu-
tionem accedens. 48- Si oriatur ex pituitoſo ſanguine, febris eſt remiſſior, dolor non admodum pungens, ſed cum grauitate vrgens pul- ſus mollis& tardus, victus humidus pituitam procreans, re- gio humida, tempus autumnale. lhe 49. In melancholicaâ pleuritide, febris& alia ſymptoma- ta, deprehenduntur remiſſiora quidem, ſed praua ſunt& maligna. 50o. Porrò Norha ſi fuerit pleureſis, omnia quæ ſupra enu- merata ſunt ſymptomata, obſeruantur mitiora. Et licet abex quiſita cruda parùm differt, facilè tamen ab eà diſtinguitur, quod in nothàâ pleuritide nulla omninò ſit tuſſis, cum exqui- ſità pleuritide crudã laborantes, ſiccà tuſſi plurimum mole- Gal decék-Eentur: Deinde quod pulſus non adeò durus& tenſus ſit: de- art. c. u. niq́; quod non æqus acuta ſit febris, neq́; adeò difficilis reſpi- ratio. In hac decubitus in vtroq́; latere par eſt. Hns 51% Inalterâ nothæ pleuritidis ſpecie, in quà muſculi tho- raci impoſiti infſammantur, dolor quidem ſentitur, ſed ſpu- tum nullum apparet, quia nihil eius humoris, qui inflamma- 821 4. loc. tionis autor eſt, in thoracis çauitatem, per pleuram tranſudat , es. aut influit, ſed aut diſcutitur, aut concoctus ad cutim vsq́ at- tollitur& inciditur. In hac ſpecie, decubitus in adfecto late-
re,obtumoris compreſſionem, moleſtus eſt.
14. 6. 52z. Hunc lateris dolorem Celſus attigiſſe& notaſſe vide- 3 4. 8 tul.
un bi
1 hle. nicjeme blb qul p
jonem nousel ione. 4. ed&m oblerue tidus t⸗ materia. S ayelox nningat aterm deprehe nis coc welrelol tetar, ve 66. zuoſtic⸗ poridus mendis
Medic
7. K frec Areta
dumf (8. 1 fii doner

2S3 praulund
m 5 2 lixrrenu. b 2u Mtſicetahe.
1a Mkipritur tu dm exqui-
K bummucle.
ru as dſtde. u AGclärei.
k 41
pet imdnit du DNauimijd. bit R ddkclle.-
4 use.
ig cdtil iid⸗ b
tul)
pmulaliee lel tSu ſäh. nch eiinanm.
& frequenter producit& infert hyems: quod& poſt Hipp.
——
tur, vbi ſcribit: interdum id malum intra dolorem eſt,(hoc eſt, præter dolorem nihil adfert periculi) interdum ad per- niciem quoq; procedit, nempe cum eſſe poteſt, acutus mor- bus, qui verè pleuritis dicitur. b
53. In ſlatulentà pleuritide dolor quidem adeſt ob ſolu⸗
tionem continui, quia membranas& muſculos diſtendit, ſed
vagus eſt& nonfixus, ſine febri, ſine tuſſi, ſine difficili reſpira-
tione. 54. Non ſatis eſt Medico, eſſentiam morbi cognoſcere, ſed& mores eius, h. e. an ſit bonorum vel malorum morum, obſeruet oportet. Mores autem pleuritidis etſi varij ſunt, in tribus tamen potiſſimum conſiſtunt, nempe loco adfecto, materiâ, cruditate& coctione. b
55. Poſt mores conſiderandus eſt primum motus morbi, an velox ſit aut tardus; ſi velociter moueatur& citò terminũ attingat, breuior erit morbus; ſi tardius moueatur,& ſerius
ad terminum perueniat, longiot erit: Motus autem velocitas
deprehenditur ex celeri augmento ſymptomatum,& ex ſi- gnis coctionis. Deinde etiam obſeruandus eſt terminus, num
vel reſoluatur, vel ſuppuretur, vel in alium morbum tranſmu-
tetur, vel prorſus interficiat. b
56. Hiæc vetò omnia oſtendunt& declarant ſigna pro- gnoſtica vocata, quæ deſumuntur vel maximè ab anni tem- poribus, tempeſtatibus, ætate, ſexu, aceidentibus& excre- mentis, nempe ſputo, vrinâ, aluo: quæ omnia diligenter à Medico practico obſeruanda& conſideranda ſunt.—
57. Inter annitempora teſte Hipp. pleuritidem maximè ³. apizs.
.. 6 1.1. de auf. Aretæus adnotauit: deinde autumnus, minus ver, nifi inter- gg. n dum frigidum fuerit, æſtas verò minimè aut difficulter. c.10.
58. Extempeſtatibus verò, vt Hipp. ſcribit, Aquilonia: aph. 3,
ob frigiditatem, cutem corporis condenſantem,& euapora- tionem prohibentem, hunc morbum parit B3 Ad

3. aph. 30⸗
„o. Adætates quod attinet, Aretæus ſtatuit ſenes maximè
pleuritidi eſſe obnoxios, eosq́ ſæpius quàm alios, ab eo libe- raris quod non magna in arido corpore fiat phlegmone, neq; ad pulmonem, ob pleuræ ſiccitatem, tranſitus ſit facilis: In
ſenectute enim, quam aliã in ætate, frigidior eſt natura, reſpi-
ratio exigua,& attractio omninò parua& imbecillis.
60. Sic pleuritide corripi eos maximè, qui iuuenilem æ- tatem ſuperdrunt, auctor eſt Hippocrates. Aretæus verò ſcri- bit, iuuenes& viros, qui in vigore ſunt conſtituti, non ita fre-
quenter hoc morbo laborare, neq́; etiam adeò frequenter ab eo liberari: nam neq; ab exiguã ſeu leui causà patiuntur, neq́;
ob exiguam inflammationem ægrotant: in magnis autem ma- ius ineſt periculum. b 1
6r. Pueri, eodem Aretæo adfirmante, omnium minimè pleuritide laborant, minusq́; ab ea periclitantur, aut moriun- tur: corpora enim eorum rara, humida, fuxiliaq́; exiſtunt, ac multa in eis difflatio atq́; digeſtio, quo circa neq́; magnam contrabunt inflammationem. Et ea eſt huius ætatis in hoc ad- fectu felicitas. 111
6²⁄. Faœminas minus pleuritide tentari& corripi maribo (eiuſdem ſcilicet ætatis) Aurelianus teſtatur. Cuius rei ſine dubio eadem eſt ratio, quæ de pueris ex Aretæo adducta eſt. Accedit quod ſint frigidiores viris,& quod ſæpius illis men- ſes fluunt, per quos multum materiæ ex corpore expurgatur R educittrt. dtan eianunn 63. Symptomata ſeu accidentia deſignant tempora mor- bi. Cum enim humor influit,& dolor, aliaq́; ſymptomatain- feſtare incipiunt, principium morbi eſt: vbi ſymptomata in-
creſcunt, incrementum adeſt: quãdo dolor cum reliquis ſym-
Ptomatibus iam viget,& ægrum maximè torquet, in ſtatu eſt
mordus: at cum dolor& alia ſymptomata remifſiora fiunt, ac
ceſſant, eſt in declinatione. tI 64z. Ex
9, nguus, iicinus, autmagh. äputun dit, ſide mona i likculta 5 unetian antur: dctume ſſauun ockum& onttitutt um eſt. 64 1 wuitate 41 dum breu ſlaxioten kantan rndltur: doncode tendit. ationis wexter oproc 686. partim.
dar. pa
umar

— e nanidln. dd ahenxed 1l RAuntur nec
deim ninim dl E itmorin- 4 S exiluntaac
ci a hmaenen
nun mWiabocal.
KGm marb tur. M zrellhe Ker aordadack. Raſ gpilswen. 5 mapugau
did Wioknct dan da dätllhis
b 1 autem ma.
64. Exaccidentibus quoq́; cognoſcitur, an morbus ſit
magnus& longus, aut mitis& breuis. Mitem& breuem fore dicimus, ſi dolor, anhelitus difficultas,& febris non multam aut magnam moleſtiam pariant: ſi tuſſis non ita grauis,& cum eâ ſputum coloratum eijciatur. Contra vehemens& longior erit, ſi dolor ad iugulum& hypochondria pertingat, ſi tuſſis
magna, in quà nihil expuitur, ſi febris ſit valida, anhelitusq;
difficultas maxima. 8 b 65. Verum enimuerò non tantum ex ſymptomatibus, ve-
rùm etiam exſputo, quodexcernitur, tempora morbi cogno- ſcuntur: Nam cum ſputum, quod eijcitur, indigeſtum ſeu in-
coctum eſt, in principio morbus conſiſtit: ſi ſubrubeum aut ſubflauum appareat, finis principij inſtat: hoc ſi album, con- coctum& maiori copiâ expuatur, in augmento morbus eſt
conſtitutus: ſi minuatur& ceſſare incipiat, in declinatione
iam eſt. b 66. Ex ſputo etiam deſumuntur ſigna de longitudine& breuitate morbi, item de ægri falute aut interittu.
6 Ff Vnqde ſi in principio ſtatim ſputum excernatur, mor- Hiph. aph. 13.
bum breuiorem fore denunciat, ſintardius, productiorẽ ſeu
longiorem. Per principium autem hocloco non intelligitur inſtantaneum, quod eſt citra latitudinem, ſed prout id ex-
tenditur ad tertium aut quartum vſq; diem, quo ſi materia
concocta conſpiciatur, morbus ſeptimum diem non tran- 11 de erit.
ſcendit: quamuis etiam magnà ex parte terminum ſuæ iudi-
cationis habeat decimum quartum; aliquando etiam vlteri- us extenditur, ſicuti Hipp. 3. Epidem. de Anaxione pleuriti-
co prodidit. n 68. Nihilomninò expuere malum& pernicioſum eſt, partim, quod humor in phlegmone quaſi deuinctus tenea-
tur: partim verò, quod crudus omninò ſit,& totus, cum in tus maneat, corrumpatur.
69.Qua-

—
— 8— 4 ——.
de aheu ene 8————— ————————————— ———. 1 3 4—* 6 8 ———— A. 1 82 3 3 4—————— ℳ.—— * 4 4 3 .——-——„ 2——————„— 4 8.
4'epid tex. 73.
ritide adnotantur, è quibus etiam denominantur. Crudiſſ- ma ea eſt, in qua nihil expuitur, quam& incoctam pleuriti- Cap. 50de dem Galenus nuncupat. Secundum cruditatis gradum(ſic- Pleut. uti etiam Altimarus ex Galeno adnotauit) illa obtinet pleu- ritis, in quã ſanies tenuis reijcitur: Tertium, in quà cratfior: & quartum in quãâ perfecta iam eſt concoctio, quæ ſi circa Galen z. tertium aut quartum diem apparuerit, non contingit mor- aphs. bum tranſcendere ſeptimum ſicuti antea dictum etſ. „los. df. o. De crudaà pleuritide Galenus ſeriptum reliquit, in- c3. coctæ, ſtrictæ,& ſiccæ(ſine ſputo) pleuritides, vel celeriter hominem rapiunt, vel longo temporis ſpacio finiuntur. 7r. Sputum craſſum& viſcoſum crudumq́; longum fore morbum prænunciat: tenue& magis ſpumoſum, quod exco- ctum eſt, breuiorem& mitiorem. 72. Quò plus& facilius expuit æger, eo melius; quò mi- nus& cum difficultate, eò deterius: nam ſi multum expuatur,
Sal- lib. de morbuserit breuior, quod natura valida,& materia excoda
conſtit. ars. 16.
ſit: ſi parum& difficile expuat, morbus erit longior, quod materia ſit viſcoſa crudaq́;& natura imbecillior, quæ contu- macem materiam concoquere non poteſt. b— Sputa ſyncera& impermixta omnia mala ſunt: ſicuti .& omnis humor ſyncere deiectus aut expulſus, mala porten- 74. Sputum liuidum aut nigrum, omnium peſſimum à& pernicioſiſfimum eſt, quia atra bilis in eo abundantior eſt, quæ concoctu eſt difficilima,& ad purgationem ineptiſſima; plurimum à calore exuſta, maligna, corroſiua, deſignant non ſolum morbum longum, ſed& curatu diffcilem, calorisq; na- tiui extinctionem. 8 75. Sputum rubeum omnium optimum cenſetur, quia ex ſanguine gignitur, qui humor eſt benignus,& facile cocii one
69. Quatuor autem cruditatis gradus ſeu ordines in pleu.
b du dg
unnad nürainl Jxeuiore K ciquid Rqudg. ctomol ontendh
.. temmo
düproc ouetur 18 umoren neriä d auatun luuis, muraliu rminſt iislgnit dumma lecham
8
d. Ki
ua
mnanatu Kintedi
b NValeti
lleurti
monig

AkNumnlqgi n 2 iden, ſel clerte Llio aimu.
1 m lonxun i Pün qwäan
e Welius, Jud 3
d nulumepunu,
K anceri excoch
an Lngior, quod
wer vdu ean⸗ 4
anralaſopt:Goli Pan dnn
* gelmm d dandmtiorck, arrn ryiius
Dru delgurm malth
1 ricelm— 4 2 A Kuitun
arn
onemadmittit, ac in pus tranſmutatur, mitiorac q́ ſympto- mata inuehere ſolet: deſignarmaturam robuſtam& morbum breuiorem& ſalubriorem.
76. Si ſputum fuerit citrinum aut flauum, morBuum inch. cat quidem breuem, ſed acutum& pernicioſum, quia bilis, ex qua gignitur, humor acris& mobilis eſt ac tenuis, qui vt citò mouetur, ita citò motum ſuum abſoluit,& adterminum contendit. 5
77. Sputum ſi lerit Abum 8 viſcoſum longiorem q qui. dem morbum denotat, ſed minus peri culoſum, quia pituita, à
quã producitur, lentus eſthumor, qui non tam citò vt bilis
mouetur,& à naturâ excoquitur.
78. Sputum rotundum& Leridumalume⸗ arguit; enim lumorem, ex quo gignitur, eſſe lentum& viſcoſum, qui in arterià detentus, rotundam acquirit figuram,& cum non ex- coquatur, putreſcit; ex putredine autem fœtor.
79. ENx vrina in pleureſi nullum certum ſumitur ſis ignum ſalutis; quia vrinæ magis indieant adfectionem membrorum naturalium, quam ſpiritalium. Bonum tamen ſignum eſt, ſi vrina in ſubſtantià benè cocta,& in reſidenti ac Soſorc,cum alijs ſignis ſalubribus, proba appareat: Vrina tenuiſſima, fr-
gnum malum, quia ſignificat materiam omnem ad partem adfectam confiuere,& naturam parum per vrinas excernere. 80. Sic iex alui profluuio nihil certi pronunciari poteſt:
aliquandò enim in pleureſi alui fluxus, bonum eſt ſignum,
uia natura validior facta, protrudit materiam peccantem ad inteſtina,& per aluum excernit, quod obſeruauit doctiſſ.
Valeriola, qui duos adnotauit, qui ex fluxu alui copioſoh ina 1
pleuritide orto, ſanitati ſunt reſtituti. 1 81. Aliquando alui profluuium pleuritidia aut peripneu-
1.1. obſ. 44
moniæ ſuperueniens, ſi accidat cum reliquis ſignis inſalubri- bus, ſignum eſt malum: indicat enim mahunn comunicari ven- 6. aph. 16.
C tricu-

86.
triculo& epati, quæ alimentum ad ſe trahere, concoquere, & in fanguinem, ob virium naturalium caſum, conuertere non poſſunt. b 8²2. Aluus ſtricta ſemper ſignum eſt inſalubre, quia anhe- lirum facit difficiliorem, excrementis in partibus ſub dia- phragmate retentis, quæ abdomen diſtendunt: tum quia va- pores acres ab excrementis retentis elati, partem adfectam non tantum magis adfligunt& vellicant, ſed etiam dolores 83. Pleuritis ſanguinea plerumq́; ſalubris eſt, teſte expe- rientia: Biliofa, acuta& periculoſa: Pituitoſa grauis& diu- turna. Melancholica omnium peſſima, ſicuti patet ex ijs, quæ ſupra de ſputo relata ſunt6 84. Pleuritidem finiſtram dextrâ eſſe frequentiorem& periculoſiorem, non tantum Auicenna atteſtatur, ſedetiam Nicolaus Plorentinus adnotauit, quod dextrum latus ſit ro- buſtius finiſtro, ob calorem epatis, quod ſub dextro hypo- chondrio collocatum eſt: ſed contra robuſtior ea eſt pars, cui plus caloris ineſt: Arqui in ſiniſtro latere plus caloris eſt, quia vicinum eſt ſiniſtro cordis ventriculo,&arteriæ magnæ trun- coex eo egredienti, quo nomine etiam ad inflammationem aptius& oportunius. Ideoq́; etiam pleureſis ea periculoſior iudicatur, quoniam calor præter naturam ad natiui propor- tionem plurimum adaugetur, fit acrior& acutior. 85. Acidum eructantes, non admodum pleuritici kuunt, quod naturà ſint pituitoſi, pleuritis autem bilioſos maximt innadit. W Porrò ſi pleuritis non terminetur feu finiatur aut pet reſolutionem ſiue ſudores& inſenſilem tranſpirationem, aut per ſuppurationem, in alium morbum, materiæ ad alias pat- tes translatâ, tranſmutatur, nempe aut in empyema ſeu ſup- Purationem, aut in peripneumoniam, aut intabem. Ve
h.
riltintr gſenat 6. geantit beo,. dappel Kpulme
Kront,
fuabat ge
dut pl amenn. tnrm. Mum, tiscon emagil nsiplin iem eor um ina ti petri n. Ne utſanie lizadlce knoltr
dodfla
—
92. gltarur
ecent
9.

eerninat taur Kdeimm
S um kusſt. H exro r. reacknaseli 4* dih gui
nagnatnur
1 Pernee a rpedcdloſ . enniüi dlopor.
1 daudr.
d aulleurtic lun 1 müula naumne
1 4 numaj gt
4 w
m aüntiolen llt 7, Aefiiattlä- ti d ip
8y. Vndeè Hippocrates ſcribit: qui pleuriride laborant,, aph 2.
niſt intra quatuordecim dies fupernèrepurgentur, ijs in em- pyema fit mali translatio, ſeu ad ſuppurationem venit. 88. Repurgationem vocat cam humorum Beuren) n pro- creantium euacuarionem, quæ fit per ſputa, ſupputando dies, ab eo, quoæger primum expuere cœpit. Suppurationem ve- rò appellat ad pus ranſinutaeionem 8& Pufis inter thoracem & pulmonem effuſionem.
89. Tranſmutationem autem heni oſtendit nordinmtds
& non typicus rigor cum febri,& in parte, quæ antea dolore zuoh3s vexabatur, graue pondus ſentitur, vr Hipp. teſtatur. b 90. Cæterum etſi in allegato aphorifmo Hippocrates in
nuat, pleuriticos, ſupernè per ſputa expurgari nullo modo 5 ſoe. 2df tamen negandum eſtid, quod teſtimonio Galeni& aliorum c.. confirmatur, pleuriticos etiam per inferiora, nempe aut per Lang. 12. aluum, aut per vrinas expurgari.. 24 cpiſtao. 21. Verum per quas vias huiuſmodi expurgario kigt, non
ſatis conſtat. Sunt enim qui contendunt, naturam quæ ſi-
ne magiſtro edocta eſt,& inſenſiles meatus, Medicis incogni-
tos, ipi verò optimẽcognitos, inuenire,& ſibi adexonerati-
nem eorum, quæ infeſtant, patefacere. Videmus enim natu-, om ram in abſceſibus per oſſa viamaperire: ſicaquæ in hydropi- aph 84. cis per vias nobis i incognitos in pectoris cauitatem illabun- tur. Nec manifeſtus eſt meatus, quo è cauitate pectoris pus
aut ſanies in aſperam arteriam deriuetur. Sic ſuperioribus an-
nis abſceſſum abdominis per ſeceſſum æxpurgatum quidam miipp.lib-Je ex noſtris obſeruarunt. Sed hæc fiunt, quia vminorſum koepur Wumene. confluxile, conſpirabile, conſentientia omnia.
92. Alij verò ſunt, qui vias manifeſtas& patentes exco- gitarunt: ſed& de ĩjs megtibus ahlder Kearuunnt veteres; zaliter recentiores. b
93. Auicennas hanc excogitauit viam, materiam ſcilicet
110 1 C 2 puru-

purulentam per compreſſionem thoraeis in pulmones tranſ
mitti,& ex ijs rurſus per venam arterialem in dextrum cor-
dis ventriculum, hinc in venam cauam, quæ in illum infigi⸗ tur, ex hac per venas emulgentes in renes,& tandem ex his per vreteres in veſicam ferri,& tandem ex edâ, vbi vel quanti- tate vel qualitate moleſta fuerit, vi facultatis expultricis ef- fluere& expurgarr. 94. Galenus verò ſtatuit materiam è pulmone per arte- riam venalem in ſiniſtrum cordis ventriculum, cui illa conna-
4
ſcitur, deduci, inde in aſperam arteriam defluere, ex hac ve-
In obſer- uat. de ve nis 3.
rò per arterias emulgentes, renes& vreteres ad veſicam pro- pelli, ex eaq́; effluere& excerni. 8
95. Sed inueniuntur alij, qui nec Auicennæ nec Galeni
opinonem approbant& admittunt, ſed vtramq́; probabili-
bus rationibus impugnant. Qua de re legatur Matthiolus&
Iulius Alexandrinus in Epiſt. Medicinalibus.
96. Gabriel Fallopius Mutinenſis Anatomicus acutiſſi- mus vias patentes& manifeſtas inuenit& monſtrauit. s enim non tantum obſeruauit ramum ex venãà ſine pari, in ſiniſtrum latus, circa octauam coſtam, ſupra vertebras, produci,& ad earum proceſſus tranſuerſales deſcendere, ac in ſuperiorem
ſiniſtræ venæ emulgentis ſedem implantari: ſed& eundem
delineauit& in ſchemate propoſuit: hanc inſertionem adeò
manifeſtam eſſe adfirmat, vt inflatà venà ſine pari in exortu, non tantum hic ramus, ſed& ipſa emulgens ſiniſtra intume-
ſcat,& ſimul cum ea vena caua, cum ramis eius, qui ad femo- ra deſcendunt.
I. 3. c. 13.
97. Hnuius rami etiam mentionem facit Ambroſ. Parei- us ſic& Hieron. ab Aquapendente, ſicuti à quodam ſide di-
gno aceepimus, hunc ramum ex venâ acoνν exortum, in fini-
ſtrum emulgentem implanrari, in publicà Anatomiâ mon- ſtranit. Nos quoq; in tribus corporibus, quæ proximis aul
ailecvin alb eil nalgent 1 eumol olor elt pumorun fincipe wimmen 3 nquad nutur: ſ lone dir nſereci ntur,& 100. natibus teria dütaten . tatia,v ant. V hantia. 1od.( ntidisc detfeit 10) dume dle, V.
inho
104.

4 ³ nc prodehl- b br NMarticlug
U u b 1an irus rrif.
& armuir kenin
mt Min ſnirum bn Kduci, Kd re. nſcpenoten in etR emäen un Im ionem adth 3 Srmin eiom ug le iimm. 2m 12 qliadfe
at Tiabn m ici otmtüct i ruml dl iwvrürar-
Tourbannd iile
———
diſſecuimus, rami huius exortum& progreſſum conſpexi-
mus, eiusq́ inſertionem, inflatà venà ſine pari, in ſiniſtrum e- mulgentem, ſtudioſis ſpectatoribus, commonſtrauimus. 98. A pleuritide, peripneumonia, malum: quia peri-⸗ aph.s pneumonia, quæ eſt inflammatio pulmonis, maior& pericu- loſior eſt morbus quàm pleuritis, cùm, quod pars noxiorum humorum, à parte ignobiliori, pleurà videlicet ‚ad magis principem, pulmonem nimirum, transferatur: tùm, quod minimè mutato foco, aliam partem vna contaminat. 99. Qui ex pleuritide empij fiunt, ſeu ſuppurantur, ſi in-5. aphaz. tra quadraginta dies, à die, quo fit ruptio, repurgantur, libe- rantur: ſi verò non, ad tabem tranſeunt, quod pulmo ab ero-
ſione diutius tutus eſſe queat, quippe rarus cum ſit, prompte
in ſe recipit pus, à quo cum putreſcit, ſubſtantia eius exulce- ratur,& fit tabes, quæ tandem mortem adfert. b
100. Occidit pleureſis aut nimio dolore, alijsq́ ſympto- matibus, ſi nimis vehementia fuerint: aut ſuffocatione, cum
materia in pulmone conſiſtens, aut in arteriã hærens, ob de-
bilitatem virium expelli non poteſt. 101. Vigiliæ, ſitis vehemens, alienatio mentis, inappe- tentia, virium debilitas, mortem in propinquo eſſe, ſignifi cant. Vna autem pleuriticis falus& virium robur& con- ſtantia. 102. Quemadmodum aliorum morborum ita etiam pleu- Auicen. La. ritidis curatio, triplici auxiliorum materiâ ceu inſtrumentis nter perficitur& abſoluitur, diætà, Chirurgiâ& pharmacid. 103. In pleureſi, cum morbus ſit acutus, tenui victu vten-r aph 8- dum, cuius, ſicuti acutorum morborum multæ ſunt differen- tiæ, variæ ſunt ſpecies: Hippocrates plurimum commendat vaplr. 75 in hoc morbo cremorem prtiſanæ. 104. Ptiſana autem Hippocratis tempore erat admodum ſimplex: Galeni ſeculo medicamentoſior: incoquebat enim
b b 63 porrum,

—
4 .* ———
— Sih ache ween aubs aneuen. — 4 .———* —
de 4.—— —-———————.— — 3——3ſ“ 8 6
——— oo—ſſho—ö8ö8ö8ö8—8ö8o8oſ8oſſͤſͤſͤſͤͤ
— 1. aph. 9.
10.m. m. c.·
3. Aph. 7.
4. aph. 11.
7
porrum, anethum,& ſal adijciebat. Hodie pro cuiusq; in. tentione plura incoquuntur, nempe rad. glycirrhizæ, fœni- culum, adiantum, hyſſopus, malua, capill. Ven. pafſulæ co- rinthiacæ, amygdalæ, ſem. aniſi, maluæ, melonum, cucurbi- tæ: flor. violarum: Exhibebantur etiam iuſcula gallinarum, oua ſorbilia, cremor auenæ, pruna Vngarica, lac amygda- lar. dul. lac& ſemin. melonum, cum aqua hordei paratum, mala dulcia adſata vel decocta& ſaccharo cand. conſperſa, panes Martij vocati, piſces ſaxatiles& alia. 1 105. In victu diligenter reſpiciendum eſt ad conſuetudi- nem; neq; initio multum cibi eſt exhibendum. Si vites con- ſtent, ad vigorem vsq; tenui victu vtendum, ſin minus, paulò plenior victus ratio inſtituenda. Nam quod ad inſammati. onem attinet, minimè cibandum, quod ad virium imbecilli- tatem, vtiq; ſæpè.
106. Quo mitior eſt morbus, eo pleniori victu vti licet. 107. Tenuiter cibandi ſunt ægri, antequam ſputum pro-
cedit, cum expuere incipiunt plenius: Vnde veteres ininitio huius morbi vel nihil, vel ſolum potum concedebant.
108. In exacerbationibus cibum adimere opottet, nam præbere, noxium: nam cum percircuitus redeunt morbi, in ipſis acceſſionibus abſtinendum.
109. Non tantum dandus cibus qui vires conſetuet&
nutriat, ſed ſimul medicamentoſus, qui pectori gratus ſit,& humoris concocti expectorationem promouere, craſſa& vi-
ſcoſa in pectore attenuare& abſtergere, tenuia mitigare&
incraſſare poſſit: Et huic negocio maximéè accommodata
eſt ptiſana ſeu cremor hordei vel aueneä. eeie 110. Potus apud veteres in hoc morbo erat aqua horcdei,
mulſa, oxymel: hodie exhibetur aquàâ hordei, aut decoctum
eimnnamomi, glycirrizæ, fforum violarum cum ſyrupo viola- rum dulcoratum. Bocſimagis detergendumlocoſjnups
rih
anil In. gatar ame frehe
um:
l. ce, q mäte tonic becil ſicuti nz.
inim ſamt ſolar na. clina n. th ab II6.
cina
ſentit

14 intammas. 7 um imbecilt
ex idunilcet. a ipurm
aeresininlid G. e... me„Mottet, nam
u, n ddlewet à
i9 rruwlt, A da Sr, cak i. e, Meamiiiget ai nconnodt
x.
da K qu oit, on u dechtn a Mfmhanie ge Gkafm
fiolr
mà tamen cautione,& non niſi cum aq. violar. ſcabioſæ, ve-
violati, mel additur: ſed fortius erit, ſi hyſfopus, marrubium, capilli Vener. radix iridis, admiſceantur. 111. Si febris& ſitis perſeuerent,& vigiliæ adſint, licet parare Iulepum ex ſyrupo de papauere, de nymphæa cum a-
qua endiuiæ aut cichorij, quibus etiam aliquando, ſi non de-
prehendatur difficultas anhelitus,& tuſſis, ſuccus granato-
rum additur. b 2 112. Hippocrates& Galenus etſi vinum concedunt dul- I. ⁴e re- ce, quod minus grauat caput, minusq; mentem mouet, ſum- Simn ²cue
ronicæ, cichorij dilutum, propinandum, maxime ſi vires im- becillæ exiſtant. In declinatione vinum tenue conceditur,
ſicuti& alimenta pleniora.
113. Aqua frigida non conuenit, frigidum enim pectori;. aph. 2 inimicum, tuſſes mouet, deſtillationes efficit. In lateris in- flammatione,& ſuccingentis tumore, vt Aretæus nouit, non
ſolum frigida aqua, ſed etiam frigida reſpiratio mala.
114. Aerſit temperatus, modicè tamen ad calidum de-
clinans.
115. Quies corporis omninò imperanda,& ob omni mo- tu abſtinendum.
116. Somnus in initio mediocris conuenit, longior in de- clinatione. Aeger decumbat eo ſitu, quo ſe melius habere
ſentit: In adfecto ſi decumbart latere, minus dolet, vnde& id
commodi accedit, quod calore aucto inflammationis mate- ria reſoluatur& diſcutiatur. b 117. Omnes animi perturbationes, præſertim metus, mœ- ror, ira, fugiendæ. 8 6 8
118. Aluus ſi ſubſiſtat, mouenda, nam teſte Hippocrate aeregim. & Galeno, vapores& ſpiritus flatuoſi,& exhalationes excre- acut. p. 32. mentorum, cum ad latus peruenerint, dolorem pariunt& adaugent: ſubtrahenda igitur ſæpius aut clyſtere, aut mannà,
in decocto pectorali adhibita. b 119. Con-

119.
Conſtitutà victus ratione Medicus duo maximè de-
bet ſpectare, vt, quod in fieri adhuc eſt, impediat,& quod iam factum eſt tollat& curet; quæ peraguntur per chirurgiam&
2. de regim. acut.
pharmaciam. e ki 371 124 120. Quod factum eſt, curatur euacuatione ſanguinis, per
venæ ſectionem,& humoris peccantis, ac inflammationem rocreantis expurgatione: Quod in fieri eſt, prohibetur auer- Rone humoris influentis à parte adfectà& humoris incraffa- rione. iten he. 121. Repellentia ſeu repercutientia hic, vt in cæteris in- flammationibus, locum non habent, ca enim diſſuadent pars adfecta eiusq; poſitus: nam repercutientia materiam à circumferentid ad centrum, ab externà parte ad internam, adeoq́; ignobiliori parte ad nobiliorem, pulmones ſcilicet— aut cor, propellunt, ibiq́; pulmoniam aut ſyncopen gignunt, aut ſubitaneam mortem introducunt. 122. Hippocrates in initio fomentis calidis vtebatur, ſiue tumor inter initia ſit exortus, ſiue poſtea ſuperuenerit, vt hac ratione reſolueret materiam in parte adfectà contentam. 123. Foimentorum idem vt varias differentias, ita& vart- os applicandi modos proponit. Primum, quod omni morſu caret, paratur ex aquâ calidà,& cum ſpongiâ vel vtre, vel ve- ſicà bubulâ, vel ex vaſe æneo adhibeatur& applicatur. Sed
ne moleſtiam aliquam creer, molle aliquid ex linteo vel lanaà factum. lenitaris grariâ ſubſternit: admouet autem ſpongiam expreſſam, ne ſuccus quoquouerſum diffundatur, quam& linteo obducit& contegit, vt calor diutius in loco adfecto
permaneat,& ne vapor à ſpongiâ ad pulmones& os feratur, difficilemq́; pariat reſpirationem. Er hoc eſt mitiſſimum& tutiſſimum fomentum, quo etiam ad acutiſſimas& bilioſas valdè pleuritides vtendum Galenus cenſet, quoniam à ſiccis
debet.
& calidis proritaretur humor ille, qui contrarijs temperarl
124-A
A oMſe tume foh ſecan n. lo& quod contt vero gsyt n6. nis no dam, ſerua pgarti tomi enter n7. exiſs bor.h wom. codat kapp klami eiunt. n. V tium, dro l thee malua conten

te iharenam er un i rii⸗ L wamni worla
T we xolhe. Acatht. ed
uln
ai w mca rlu ampuin
ll a bntti n SrKGkkan,
d Kottilumt a0 iut dlols
m neritſthac
ai p ümiltä 1-
124. Alterum fomentum conſicitur ex hordeo& eruo in
oxycrato cocto& ſacculo exceptum adhibetur: hoc fomen- tum Galenus applicari vult, vbi timor eſt, craſſos& glurino- ſos humores in parte inflammatàâ collectos eſſe, quos erui vis ſiccare,& per halitum digerere& diſcutere poteſt.
125. Tertium fomenti genus ex rebus ſiccis paratur, mi- lio& ſale, quæ etſi ambo exſiccant, in hoc tamen differunt, quod ſal vim acriorem habet& plus diſcutit, vnde& humori
contumaciori conuenit, cuiuſmodi eſt pituitoſus: Milium
verò tantum ſiccat abſq́; acredine,& ſanguineo humori ma- gis vtile.
126. Noſtro ſeculo fomentis rarò in initio vtimur, quam-2 l. adf. e..
uis non negamus, illorum vſum in verãâ pleuritide commo-
dum eſſe, Vniuerſalibus remedijs præmiſſis: ſemper enim ob-x ⁷.
ſeruandum eſt Galeni præceptum, Vniuerſalia præmittenda particularibus; vt ergo in initio non eſt repellendum, ita mul- tô minus reſoluendum, priuſquam totum corpus conueni- enter& probè ſit euacuatum.
127. Si tamen dolor valde vrgeat, paranda ſunt fomenta
ex ijs quæ anodyna ſunt& emolliunt: vt ex rad. altheæ, lil. al-
bor. herb. maluæ, biſmaluæ, violariæ, parietariæ, flor. cha- mom. meliloti, anethi: ſem. lini, fœnugræci& ſimilib. quæ cocta filtro vel panno duplicato, aut in veſicâ ſuillà vel bubu- lã applicantur. Hæc præterquam quod anodyna ſunt, mate- riam in parte hærentem diſſoluunt,& fluxiones ceſlare fa- ciunt. 18
128. EXcogitarunt qui Anglicum compoſuerunt herba- Cap. de tri. rium, medicamentum ex fermento factum, quod cum multi“ico.
pro ſecreto habeant adijciendum putamus. Reſp. rad. al- theæ vel cott. rad. VImi, lilior. alb. an. Ʒij, herb. maluæ, biſ- maluæ, violariæsflor. hypericon. chamomil. an. M. ij. Coquunt, conrerunt, cribrant,& admiſcent fermenti panis cibarij 3v. K farinæ
—

——— ——
farinæ ſem. lini, fœenugræci an. 2 ſ. ol. amygd. d. vel butyri inſulſi, ol. violar. an. Zij. M. f. ſecundum artem Cataplaſma: hoc in initio adhibito, plurimos pleuriticos diſcuſſione vel reſolutione mareriæ ſanatos eſſe, ſunt, qui ſtrenue adfirmam: lenit enim, concoquit,& collectas materias probè diſcutit.
Fermentum enim quod huius medicamenti balis eſt impactũ & collectum in loco anguſto ſanguinem, factà quaſi fermen-
tatione, diſtendit,& rarefacit membrum, non ſecus ac paſta
farinacea maſſam diſtendit& rarefacit.
129. Sedne humor ad pleuram amplius confluat, aut ſi influxit,& in eâ conſiſtit, omni ſtudio& labore à parte adfe- ctà, auertendus, reuellendus& euacuandus eſt, quod ft per
chyſteres& ſuppoſitoria, venæ ſectionem, purgationem,
cucurbitulas, ſanguiſugas, ligaturas, frictiones. 130. Sialuus in initio adſtricta ſit, aperiatur vel ſuppoſito- rijs communibus, ex melle, ſale cum colocinth. aut hierà
Gal. præparatis. Vel ſoluatur clyſtere emolliente, tali mo-
do parato: Recip. herb. maluæ, biſmaluæ, violar. lactucæ, bran- cæ, vrſinæ, parietariæ, an. M.j. rad. lil. alb. maluæ, biſmaluæ an. 5 ſ. ſem. lini, fœenugræci, meliloti, melonum an. 3ij. for. chamomill. lil. albor. violariæ an. 5j. ſ. Fiat omnium decoctio in aqua fontis. Colaturæ Recip. Ib. cui diſſolue caſſiæ pro cly- ſter. 3vj. diaphæniconis ſ. ol. viol. lil. alb. chamomillæan. 3j. ſalis 3j. vitell. oui No. j. M. f. Enema. 131. Factà alui lenitione, mox vena ſecanda, præſertim ſi dolor ad iugulum, brachium, vel mamillas pertingit: ſi veroò ad hypochondrium protenditur, purgandum erit.
132. Sed quænam vena aperienda ſit,& quo in latere, plu- rimum controuertitur inter autores. Sunt enim qui adfir- mant, tundendam eſſe venam brachij internam, laterisſani: Alij adſerunt, venam brachij iecorariam lateris dolentis in-
cidendam eſſe: Nonnulli volunt, in quatuor coſtarum ſupe- riorum
n
rd ſuee tubt caule ratio
ſoltir patic apert nem, teuel pleut 34.
velc ait. exhe Hj.
taten canda ante pocra ſecan 336.
decl tidis guin unbr. temp 177.

E iontun auh
SD apare adke
d Sglodger dt e Aurgariohem, dmmM.
et afclHppclm.
d Orhaurtier eg Mrre, ulwo.
i mauceöhen. à1 n, biſmahe
lol unn 3i or.
no unndecoddo 40 maule ptoch. wollen.
5—
ſc Se pniſennü
l gtrſ ad Ertt.
e4 Pin Lreropl 31 8 n guüch- u arr lirülli m B Golenölr.
ſecandam eſle.
1 kun lipe- eru
riorum inflammatione, ſemper venam lateris dolentis reſe- randam eſſe, in inſfammatione verò octo inferiorum coſtarũ, ſiue ea in dextro ſiue ſiniſtro latere fuerit, ſemper venam dex- Veſalius, tri brachij feriendam eſſe, quod vena azygos ex latere venæ
cauæ dextro emergat. Omnes ſuam opinionẽ varijs multisq́ rationibus, autoritatibus,& experientiæ documentis, com- probant& corroborant, quæ omnia hic referre& profuſius explicare ſuperuacaneum eſſe arbitramur.
133. Breuitati igitur ſtudentes afſerimus, melius& con-
ſultius eſſe, ex venà internà brachij(quam baſilicam ſeu he- paticam appellant) in adfecto latere, ſanguinem educere, quà apertà, ſubitò& commodè, ſecundum venarum rectitudi-
nem, conſenſum,& loci vicinitatem, ſanguis à loco adfecto
reuellitur& euacuatur, ita vt hac ratione& fiens& iam facta pleuritis, benè curetur.
134. Baſilica vena, ſi in conſpectum non veniat, media vel cephalica ſecanda eſt in adfecto latere, ex quã ſi ſanguis fluit, parte ſuperiore comprimenda eſt, quod cum fit, ſanguis
ex hepaticã profluit& euacnatur.
135. Noſtram ſententiam probamus& ſtabilimus autori- tate Hippocratis& Galeni Hippocrates expreſsè docert, ſe- 1rze Na. candam eiſe venam, qua parte dolor adfiigit; qui locus, atte- ſtante Galeno in comment. interpretatio eſt textus 10. Hip- 1 2 de acut. pocratis, in quo ſimpliciter dixerat, venam internam cubiti vic. 136. Galenus noſtram ſententiam confirmat in libro quem«.& ¹⁵. de curandi curatione per ſanguinis miſſionem ſcripſit: pleuri- tidis inquit, quæ è directo laborantis lateris adhibita fuit ſan- guinis mifſio, clariſſimam ſæpe vtilitatem attulit, quæ verò in brachio oppoſito, aut omninò obſcuram, aut certè poſt temporis interuallum. 137. Quin& experientia pro nobis militat: nam ex com-
D 2 muni

——
———
t Mercat. de. M e139.
muni pradticantium vſu conſtat ſemper profuiſſe venæ ſecti- onem in adfecto latere. Quod ſummo iure accidere puta- mus, cum Galenus dicto loco paulò poſt ſubijciat, eam venam
magis ac citius à parte adfectà reuellere& euacuare, quod
maximeè in pleuritide, morbo acuto, in quo occaſio præceps, & tardiras cum periculo coniuncta eſt, requiritur. Sectà e- nim in latere doſente venâ, non tantum ſanguis in venâ cauà contentus, educitur,& à parte adfectâ reuellitur, fed etiam is, qui in inffammatione conſiſtit per ramulos illius venæ, quæ in vtroq́; latere ex axillari enaſcitur,& cum ramis venæ ſine pari coniungitur, euacuatur: Quin dum hac ratione reuelle- re ſtudemus, illud Hippocratis uar irνν τď ενιν id eſt, recti- tudinem& communionem, quam partes dextræ ad dextras & ſiniſtræ ad ſiniſtras inuicem habent, rectè obſeruamus. 138. Concludentes igitur adſerimus in verã pleuritide, quæ per digeſtionem& expectorationem terminari ſolet, ve- nam iecorariam brachij in latere læſo, maximo ægrorum commodo aperiri, præſertim ſiin principio ſtatim Medicus vocetur, quod tamen rarò admodum fieri ſolet, vel etiam ſi tertio vel quarto die vel etiam ſexto accedat, cum iamnon parum ſanguinis in pleuram influxit,& inflammatio facta eſt.— Vbi verò pleuritis à ſuppreſſis menſibus in fœmi- nis, aut hæmorrhoidibus in viris, orta fuerit, aut mulier poſt partum non ſatis probè ſit purgata, ſectio venæ, quæ ad talum aut malleolum conſiſtit, in latere dolente facta, præmittenda eſt. Quod etiam commodè fieri poſſe arbitramur, vbi pri- mo inuaſionis die ægrotanti Medicus præſto ſit,& paucum id eſt, quod inſucu. Doaat. ab 140. Qui in oppoſito ſeu ſano latere venam incidunt, Altomaris pleuritidem feliciter non curant, ſed humorem peccantem, cap prop. vel in inflammatà parte relinquunt: vel ſi reuellant, puro ſan⸗ guini
morb. mul. 1.4.c 11.
guij Jbeu telt Jorun nper
dolen
Apro aahit
t.
Cnat ume dem! necel teme 1.
cum. cum micg ando inme 19.
neſe ſeilice nimi da, n 144. liqu ſione heme homi uiste dccat

gin 1Spleniüt, mt in niſdler ſe.
M egvnm nio Hecicu iol ametum edit m ummnon Lin amto kän
3me ſcemi.
uert Arulit yut ior Eadtuhm
*
teft 2Kewitend
a w ſdi
prrf à Aum
uwe ar ſccallen,
äre di mmrür
guün
guini permiſcent,& quod frequentiſſimè accidit, ſani lateris
pleuritidem inuehunt. Cum enim acuti morbi celerrima& lenede nmI. l. 2.. 5°
præſtantia remediarequirant,& in tardare malum ſit, inter- norumq́; membrorum inflammationes citiſſimeé hominem rapere ſoleant, rectius, vt ſupra dictum eſt, in brachio lateris dolentis, quam in oppoſita, ſecanda eſt vena, ne pro citiſſimo & promptiſſimo remedio, tardum& ignauum ſubſiſtuatur& adhibceatur. 141. Hippocrates etſi in pleuritide, vbi ſanguis expuitur, lib-dehum. & natura ægri bilioſa eſt, venæ ſectionem diſſuadet, à Galeno 7 8 ³3. tamen eius ſententia non approbatur: ſcribit enim, pleuriti- in commè- dem talem interdum adeò mitem ac placidam eſſe, vt non neceſſe fit ſanguinem mittere, ſed conducibilius eſſe, ſi alijs remedijs ad pleuritidem accommodatis curetur. 4 142. Sic& Arabes in biliofa pleuritide à ſectione venæ, Auleen l. 3 7., 4. c. 20· cum ſanguis ſit frenum bilis, abſtinendum eſſe, cenſent: at* cum calida bilioſaq́; plenitudo tutiſſimè& celerrime per miſſionem ſanguinis tollatur, vt quæ non ſolum eam euacu-
ando imminuit, ſed& refrigerat, meritò illorum ſententiam
in medio relinquimus. b 143. Aretæus licet eodem die quo pleuritis inuadit, ve- næ ſectionem præcipit, vnum tamen caſum excipit, quando ſcilicet à cibi potusq́; repletione malum contigerit: tunc e- nim inciſio venæ differenda,& vnius diei inedia præcipien- da, ne in vaſa inania crudus humor recipiatur. b 144. Caterum cum in hoc morbo, vt fupra dictum eſt, aliquando manifeſtæ deprehendantur& obſeruentur acceſ- ſiones, expectanda eſt remiſſio; nam, vt Celſus monert, ſi ve- 1.2 c. 10. hemens vrget febris, in ipſo eius impetu, ſanguinem mittere, hominem eſt iugulare. Si verò non ſperatur remiſſio, quo- uis tempore, vel veſperi vel etiam media nocte(præceps enim
Occaſio eſt) venæ ſectio inſtituenda eſt,& diuerſis vicibus re-
D 3 b peten-

ſi vires fuerint debiles, nec in corpore plethora
petenda, adſitx. 4.de regim.I4. Quantum ſanguinis ſit educendum inter Medicos acut- tex. diſceptatur. Hippocratis conſilium eſt, vt ſanguis mittatur . ad lipothymiam vsq́;,& coloris mutationem, donecſcilicet, de regim. Pro PurO& rubicundo, liuidus aut niger egrediatur. Sed hoc acut.* 0. non faciendum citra diſtinctionem: locum enim habet, do- lore maximo ægrum torquente,& viribus benè habentibus: quod ſi vires non conſtent, non arbitramur, aliquomodo com tra Hippocratis præceptum facere, ſi partitãâ ſectione ſangui- nem extrahat: ſiquidem& hoc Aretæus fecit, qui cum diſſe- â venâ ſanguis mediocriter effluxit, interiecto temporis in- teruallo, fectionem, ſi opus ſit, repetit,& ſi æger benè habet,
ac vires ferunt, eodem die, ſin minus, poſtridic.
146. NXNbivires, ætas, anni tempus, ſectionem venæ non permittunt, cucurbitulæ cum ſcariticatione, cùm ad reuellen- dum tùm ad euacuandum, inſinitio hypochondrijs aut lum- bis, aut ipſi loco dolenti, aut humeris, vniuerſalibus præmil-
lib. de cu- ſis, teſte Galeno, vtiliter ſunt adhibendæ, quas& Trallianus commendat, præſertim ſi non magna adſit materiæ copia. 147. Inſenſilem quoq; reuulſionem efficiunt cucurbitu- læ ſiccæ, frictiones,& ligaturæ extremorum doloriſicæ, quæ à practicis in initio commendantur. 6 148. Si vena ſecanda non adpareat, commodẽè apponan- tur ſanguiſugæ,& potiſſimum in pucris, quæ vt plus ſanguinis
proliciant, caudæ illarum abſcindendæ ſunt. 4* 149. Quod ad PHARMACIAM attinet, in principlo
morbi vſum purgantium, ad remotionem cauſæ anteceden- ereginetis, admittimus, præſertim ſi dolor, vt Hipp. conſulit, ad hy- pochondria deſcendar. Materia ſiquidem peccans telte Galeno, ob viciniam& rectitudinem cum inteſtinis, citò ac
facilè ad aluum deducitur: quæ enim educere oporter, u alibi
dbl
und ſſo.
nohhe wedie dere nl.
ba Hi Ts v boton iiculo tema degit venar ſectio um, i one, pert z.
adhit tum,, rlgan lqur calpa 3.
mate quin dam, 554.
de em.

8* lethora
Sis Redtas —As wiraxa
oncſciicer
)
hlr.§ Auh. ednoc 3 unaber do.
4 2 habentͤde
8 dlionoco coge di 5 ione ſagu. AG..
do uicamäſt
nc 3 tempuis in.
àl g beretubet A ASn ene on ion adtenelen o D iß autlum. mil W prani- 2 n Tallunu m ane copin
ee anncolbien⸗
vnn hlce qur
dch In Kappohm.
„— N Wlarguii 1I a e i pridcho em S Sftertn lin a fultadi id ecmt cun i li' cihac
1 i
alibi Hippocrates præcipit, quò maximè vergere videbun- 5.
tur, ducenda, vijs cum locis vtiliter eò ferentibus. 150. Catharctica Hippocrates præſcribit vehementiſſi- ma, helleborum, peplium, quibus tamen admiſcet, que horum medicamentorum vim& walignitatem cohercere& retun- dere poſſunt.* b b b 151. Hoc præceptum Hippocratis Galenus(cui aliàs ver- ba Hippocratis Diuina oracula ſunt) non laudat. Aurelia- nus verò planè improbat ſiquidem purgatio ſemper phle- botomid, vbi partes inferiores adficiuntur, nocentior& pe- riculoſior eſt, quia concitatos& commotos humores ad par- tem adfectam deducit& tranſmittit. Hoc Galeni conſilium Aegineta ſecutus videtur, cum inquit: Recentiores omnibus venam ſecant, veriti turbationem ex purgatione: licert igitur ſectio venæ in hoc morbo ſit non adeò promptum remedi- um, inſigniter tamen confert,& multò ſecurius eſt purgati- one, quam ſiſtere in noſtra non eſt poteſtate, ſicuti venam a- pertam oceludere poſſumus quando volumus.
152. Non autem exiſtimandum eſt, nunquam purgantia adhibenda eſſe, cuùm, vbi corpus vitioſis humoribus ſit reple-
tum, commodè& feliciter propinentur. Vnde Trallianus 1.6..
vulgares Medicos rectè vituperat, qui cauent, ne pleuriticos aliquando purgent, ad venam autem ſectionem tanquam in- culpatum& tutius remedium mox confugiunt& properant. 153. Tempeſtiuam eſſe purgationem Hollerius exiſtimat, materiàâ turgente, prima aut ſecundã die: quamuis alij quarto, quinto, aut etiam ſexto, vbi materia influxit, ceam commo- dam eſſe ceunſen. 8 154. Ante purgationem autem præparanda ſeu digeren- da eſt materia decocto hordei, violar. capill. Ven. ſcabioſæ, ſem. card. benedict. card. Mariæ, glycirrizæ, iuiub. ſebelt a0,
110
d
—
I. 3. C. 332

———
—
ÿ—y,—— ee— 8.. 4 Snt.—
——— —ö “ —— —
dito ſyr. violar. glycirr. capill. Vener.& c. quæ omnia inci⸗
dunt, detergunt,& ſitim extinguunt. i tlhn 9 h al 155. Conferunt autem in hoc adfectu non ſolum fortiter purgantia, ſed blanda& benedicta vocata, quæ ſtipticitate ca-
rent& pectori grata ſunt,& leniter educunt, cuiuſmodi ſunt
caſſia, manna, ſyr. violar. ſolurt.& roſor. dia prun. elect. leni-
tiuum, diacathol. quibus etiam in decocto conuenientiali- quid Rhab. agarici troch. ſenæ, hieræ comp. diacarth. pro diuerſitate humor. peccantium tutò admiſceri poſſunt, à qui- bus rectè præparatis, nullum periculum inflammationis ma- ioris, ſputi ſuppreſſionis, aut diarrhææ ſuperuenientis, me- tuendum. b 1 b 1 156. Clyſteres quoq; conueniunt ex decocto communi cum oleo violaceo lil. alb. chamòomelino, caſſid, manna, elect. lenitiuo præparati.
157. His ita ritè præmiſſis, ad ea, quæ ſputum promoue- re poſſunt, deueniendum eſt, quæ tamen vſurpanda non ſunt, dum morbus adhuc crudus eſt, ſedtum demum, vbi tuſſien- do aliquid expellitur. Horum autem medicamentorum ma- gna copia apud practicos inuenitur: In officinis parata ha- bentur ſyr. viol. de iuiubis, capill. Vener. tuſſilagine, veroni- cã hyſlopo, glycirriza, marrubio, oxymell. ſimp.& alia, ltem lohoch ſanum& expert. de pino, de pulmone vulpis, è ſquilla: tum ſaccharum penidium, candum, ſpecies velrotulæ diaire- os Salom. diatragacanth. frig. bechiæ albæ& ſimilia, quæo- mnia expectorationi conducunt, ea mq́; absq́; inſigni contem tione ſeu moleſtiâ iuuant& promouent. 4. 158. Sunt quiex herbis pectoralibus, fructibus, ſemini- bus& floribus, apozemata ſeu decocta conficunt, ijsq́; quoſ- dam ſyrupos admiſcent. b 1e
159. Multi in ſanguineâ& biliosâ pleuritide, vbi. fuxus
adhuc viget, felici cum ſucceſſu, exhibent, quæ ſenirer in-
tulcr lituot, wodiſt
liolar.
aen ſ
terub. dioſy Güllag ponde lncraſl puro venp 1öo.
gentia lunt, u teddu hocc. abſter conli ſorpan ſyr. de conſta
1bl.
Aline tra, muen 62. bunc
budale
dedid deulie duſcul⸗

d ao connun 94 Amannz eta 111 e emgunae a Tcknohlin, de rhi tuſfen⸗
ofl hurata a.
ul dmcd wc..
ect e.
Mbi Nailn, ſe
za Tlgrichnre
at. 4.
as Sihſöjſu
al raſan.
it niezü lalh
craſſando,& infrigidando humorum influxum impediunt& ſiſtunt, materiamq́; tenuem ad expuitione mreddunt; cuiuſ-
modi ſunt diatragacanth. frig. diapenidiũ ſi ne ſpeciebus ſyr.
violar. de iuiub. ſebeſt. tuſſilagine: Præ alijs verò in hunc ſi- nem ſummoperè commendantura Valleriola flores papaue- fol. 428. ris rub. ſyl. quos velſiccos cum aq. pimpinellæ& ſcabioſæ, ad-7³
dito ſyr. de hyfſop. ſi febris non ſit magna, aut violaceo vel
tuſſilagine, li febris ſit acutior, duorum ſcrupulor. vel vnius
pondeère exhibet: veleoſdẽé cum decocto pectorali propinat: Incraſſando enim fluxiones impediunt, doloréq́; ſiſtunt,& in ſputo promouendo,& pleuritide leuanda, mirificam,& mul- to experimento comprobatam vim habere deprehenduntur. 160. Inpleuritide pituirosâ addenda ſunt leuiter deter- gentia: valide enim incidentia& attenuantia, quæ calida
1unt, in principio non conuenium Muße materiam fluxilem
reddunt, quæ promptius locum adfectum progreditur: In hoc caſu ſyr. capill. Ven. qui ſine manifeſto calore incidit& abſtergit, ſummoperè confert: Fluxione autem iam factâ& conſiſtente, commodè demum incidentia& attenuantia v- ſurpantur: Et in hoc caſu probaturpræter alia vehementer ſyr. de hyſſop. qui ex incrafſantibus& ſimul attenuantibus conſtat; vnde& à Serapione bonus aggregator appellatur. 161. Et ſupra enarraris medicamentis etiam Eclegmata & linctus huic intentioni idonei, pro humoris peccantis na-
tura, parantur, cuiuſmodi etiam multi à practicis præſcripti
inueniuntur. 8 it 162. Medicamenta, quæ proprietate occultà hunc mor- bum curare putantur, præcipua ſunt, dens apri pudendum bubulum aut ceruinum, flos papaueris rhæad. carduus be- nedictus, carduus Mariæ eorumq́; ſemina, maxilla lucij piſcis, oculi cancri, cortices auellanarum rubearum, terra ſigillata, iuſcula pauonum. b E 163. Hæc

163. Hæc verò etſi quidam tanquam certas antidotos, neglectis alijs medicamenris, exhibent;& ad proprietatem occultam, quæ exprimi nequeat, confugiunt, nihil tamen
t3 de prær certi,teſte Galeno, docent& proponunt. Nos hæc omnia ad
ſag. expul.
C.e
qualitates manifeſtas reducentes, flores papaueris Rhæad. & terram lemniam infrigidando& incraſſando, iuuare, pria- pum tauri vel cerui, influentem materiam vi exiccandi, quã pollet, abſorbere: carduum benedictum& Mariæ, ſudores prouocando, à parte adfectà repellere pronunciamus,& con- ſtanter adſerimus. Idem de reliquis eſto iudicium. 164. XVbi ſputum valdè eſt glutinoſum& tarde procedit, ita vt ægri quaſi ſuffocari videantur, Scribonius. Lar. ſeꝗ me- dicamentum, quod ſummi ſecreti loco habet, exhibet. Recip. Myrrhæ Zij. croci Dj pip. gr. X V. mellis lib. 1. quæ præparata & data cochlear. 5. aut 6. menſuraà, vias ſpiritus aperiunt, tuf- fim promouent,& facilè ſputum educunt. Sic chymici pro arcano multis experimentis probato vchementer commen- dant flores ſulphuris ſublimatos, quos ad aj in aq. carduibe- ned. aut Mariæ propinant: Idem etiam oleum ceræin ijſdem aquis cxhibitum, aut per ſe illitum miris laudibus extob lunt.. 165 LOCAIIA quæ in hoc morbo extrinſecus adhiben- tur,& reliquias digerunt& reſoluunt, ſuppurationem prohi- bent(ne ſanies vlcus pulmonum efficiat,& ex co phthiſiso- riatur) ſunt fomenta; quæ partes internas humectant, Kle⸗ niunt, weuend& cataplaſmata, quæ ex radicibus, herbis, floribus, ſeminibus, oleis, butyro, medullà, adipe animalium, Componuntur, quorum omnium formulæ plures& variæ*-
pud practicos reperiuntur. r, nie hulda 166. Si materiaad vias vrinarias tendat exhibenda funt Sas duæ naturæ conatum dirigunt& promouent, vt eſt denn
8
aun ſœrnic 167
antes 16g.
tuh pr l rir cpe iscor het. cent, qe a eari

1+ℳ quepraurnt 1 M uuxxeimzu Edie chmie m anter connen.
1 aq crdubbe. 9
accræinijcen 1
d anſeeacdider a iodem rdi hei de Xo ſtlisr te anumectan le 7* dich Re ded aldpeninüm rn Sluts bdle:
21 Brdütercim
4
ucbu entä
112 ent tetdece⸗
—
tum 4. ſem. frig maior. capill. Ven. rad. aſparagi, graminis, fœnic. ruſci, liquiriciæ, cicer. rub.& ſimilia. 167. Si verò pus per aluum excernatur, clyſteres euacu- antes& abſtergentes applicentir. 168. Deniq́;H ſymptomata, quæ hunc morbum ſequun- tur, præcipua ſunt, vehemens dolor, vigiliæ, ſitis inexplebi- lis, virium imbecillitas, alui fluxus, anhelitus difficultas, ſyn- cope&c. ex quibus ſi magnum periculum metuendum, de ijs corrigendis, vel ſubmouendis Medicus ſollicitus eſſe de- bet. Quibus autem modis ea corrigat& curet, practici do- cent,& varias medicamentorum formulas præſcripſerunt, quæ ab illis petantur& deſunantur. Et hæc de curatione
pleuritidis nunc hoc loco& tempore dicta ſufficiant.
A—
DN. CHRISTOPHORO QVARTO, Medicinæ Doctorando, amico meo 4 4 cariſſimo.
„ f “
Te iterum in lacrumas, genus illacru- mahile Parca, b
Mortaq; nocticolor fuluis villoſa colubris Mulge oculos, iro rumpas thoraca vlulatu Vnguibus inuadas fumantes fulphure Vultus: NMorticinos rictus Cõ formidata mephiti
Ora cruentatis exoſſes lurida pugnu.
E 2 Namgq.

Namq, ad auernales, orciuaq; luſtra, paludes, emita pracluſa et, vt vix proſcenia terre
Sollicet furuus pede ꝛſuſpenſo arbiter Orct.
En QvxkrVM medicum, non re ſed nomine quar- p
In primis medicum, qui torta repagula morti 3
Fniecit, cuius panacean ni euomuiſſet 3
fpſe gener Cereris funus regale dediſſet,
Bede vmbrarum é ſenti indelebile e duerni.
Ille ſalutiferos in ſanguen amabile ſuccos
Atq facultates herbarum coxit, vt intus
eArtu Apollincæ vixduam ſemuncia deſit.
Hunc Taphiæ Charites,&& Pimplea Venerils
Turba nouemſilium, docto ſparſere ſalilo loannes Frida, Med. Doct, eiuſdemq́;
facultatis in Acad. Ilul. pro- feſſor ordinarius.
1 N P 8.