aralane in quaalun 4 lrgor 2 Sin nateil dror. Aühin üm
b
1 r Lamro raunn die 1 88ſ
2 rumm; in
ang gaetinssh aden 2em. Fchha
, 1(düſcpeß ddl e Denurn k
8 hana dees Hocnaulhr
wil. uie „Rel Ju deri i
8 14
ann daul im 1 4
PoslTrIoNES MEDICAI.
RAMET CVRA.
110 NEM COMPLE- CTENTES, Quibus
8HISEOS NA
dEO TRINOPOᷣETVNO AySpICE,
Autoritate facultatis Medicæ ampliſrimæ in Illuſtris Academiæ Iuliæ auditorio nouo maiori, PRAESITDE Cluriſſimo& Excellentiſſimo VrRo. Dn. IOCANNE VVOLFIO, Philoſo- phiæ ac Medicæ artis Doctore, nec non
eiuſdem facultatis Decano, ac Profeſſore ordinario,
drs Obtinendi⸗ in Arte Medicd DooT0 2ATVS inſignibus b
Patrocinabitur
PETRAVS SAXOAARHVSIVS CYMBER 3. Calend. Ianuarijiä.
HIIMAESTADI,
Typis hzæ hæredum lacobi Lucij ANNO cl L cXVII.

MAGNIFICIS,
Geuers Slendore, bietate G Z irtute Heroiad
Nobil ſimis, Strenuisac amplicimis, VIRTS
DN. CHRISTIANO FRISIO:
DN. BREDONI RANZO VIO: ELVITILIS AVAATIS AANI Ar. mnenin NE=c NoN openn un,nemo SERENISSIMO AC POIENTIS nca SIMO PANIAE NORVEGIAES&e. REGI neligane * CHRISTIANO IV. 3 venshæſit bindatur, aà Conſilijs üde..
TI EI CANCEELLAARIOAREOGE Am Hrnic IN CILEANI EM PORIO ET ME leꝛaca,ne 7TROPOLI HAFFNIA DRAOREGI uimmur ET AATRAPAE— Dominis& Mecœnatibus ſuis reue- eau lie renter colendis& obſeruandis 14 55 3 Im dalexpret Delbire obſeruantie monumentum omnex Haſee poſiriones de Phrbiſeos naturi JAcäram nuncupat& inſcribir mnenir Autar. düd tranl rae ab

Posrrio I. 3Tin medico hoc diſcurſu doci ko. res ſimus, quo de Phthiſeos eſſentia, diffe- rentia, cauſſis effectiuis, e³εkac inkallibili-
dus diſputatio hæc dccurrat, annotatu quæ- „2 dam digna priùs conſi iderabimus, antequam præconceptæ materiei theoria inſtituatur; duim enim luminis aliquid hiic ſit ſuboriturum, remq; mira- bili opertu velatam in contemplationis lucem Prorractu. rum, nemo dubitabit. 2. Incaſſum ergò quis in ſubiecti 1a, A70,& naturam inueſtigandam intendet, ſi zwAueρᷣ õominis appellatione mens hæſitet diſtracta, nec quomodo, vel quare, aut cui ta- lis indatur, intelligens. Gal. I. ad Glaucon.& Plato in Alci- biade 1.
3. Amultifarid igitur nenifigant vox Phthiſeos eſt vin-
dicanda, ne propter r ſimilitudinem vel apparentiam obru-
tus animus ſimulacrum inane pro rei veritate arreptum de- fendat, incautisq́; obtrudat, ita vt xνbeias ſpecie obuelata falſitas ſilentio ſubeat mentem noxio infectam errore. Vi- de aut. lib. def. medic. nec. non Hippoc. lib. i. Epidem.
4. Etenim primò Græci per Phthiſin, quam tabem La-
tinus expreſſit, Germani Schwindſucht vocarunt, ſubinnue- runt omnem corporis contabeſcentis marcorem, degçre- mentum, abſumptionem& humorum à naturali μρ vνia recedentium diminutionem, in tantum, vtad pupillæ affe- ctum tranſierit, in quà luxuriosà& vagâ nominis licen-
tià, ſ vocabulum accipiamus. plures eius dantur ſpecies. 6.
A 2 2 Cel⸗
—

5. Ccelſus lib. z. cap. 22. ſpecies tres enumerat. àre,qlas, naxνεεa ¾ Obiou. vti etiam hic referuntur totidem à Hippo- crate conſtitutæ lib. 2. de morb.& lib. de intern. affect. nempe vna, quæ à pituità deffuente à capite ad pulmonem oritur: Altera, quæ prouenit à labore:& tertia, quæ à ſpina- JIi& dorſali medulla promanat, quæ maximè ſponſos recen- tes venereo exercitio delaſſatos corripere ſolet. b 6. Deinde factum vt probati commatis autores Hippo- crati& Galeno patrocinantes eam ſolummodò extenuati- onem intellexerint, quam vlcera trahunt pulmonis aph. 7. comm. 16.
J. Athenienfes& nonnulli ex Græcis Oben propter vi- ſceris exulcerationem vocant, vel vt alij q dνiν νο τυι ε id eſt, abſumendo& in tabem reſoluendo deriuarunt.
8. Quidam ab expuitione& excrementorum purulen- torum& cruentorum eiectione, hunc affectum ſequente, per Pythagoricam litteram X ſcripſerunt, quod ſuperſti- Ooſis ethymologiæ racematoribus quærendum relinquo.
9. Quantumuis verò per nomen phthiſeos Galenus non ſolùm intelligat eam, quæ pleno actu ꝓραᷣεες Corporis vires depaſta eſt, extenuati& macilenti facti, verùm& il- lam quæ ad idem diſponendo vergit,& idcircò tabi- dos nonnunquam eos appellitet, qui exulcerati pulmonis affliguntur, deprauatione Interdũ eos, qui æesννν diſpoſiti corporis in hunc affectum propendent, vt videre eſt ex com. 10.& 33. aph. ſect. 3. nec non 8. 4.& 1. de vulgar. morb. tamen hoc loco eam ſaltem euentilabimus, quæ exulcera- tum excipit pulmonem. 10. Iraq; definitur de ſententia Galeni comment. i6. ſect. 7. aphoriſ. Pur HISSIS quod ſit, torius corporis imminuta magnitudo, ſeu cum lentâ febre extenuatio ad pulmonum conſequens vlcera. ia
Z II. Fe-
1 Febt felcagelle breltiger eheret, ſ illinoſus ntiam ex Gquipera mac febri „ ENtß
fantatur, al vabſorbe maatitate n is corpori lulat exn tusacflam emaciantu Vlter en conſeql nic dica unenpia, ua intamen P. lerol dip lntux.

—, orezklpn [tAnodd extena,
61= Oh nre 1 8 dohn d Uoha us Heriuarunt ac er norumpürlle dul ectum fquen l, quod ſhent qul ee dumtelingp 61 eosGdlenum Ia uAlam enn uls Racti, reimal b te K idtrd wau lcerai pur cot emmihii nd a yt vicettäi 19.* e rulr 1
— —
lid r., qle tuns
104 xanneruii
viil S pof mmn an 810 30 nuum
I-
n. Febrile incendium neceſſariò tanquam ſymptoma heic adeſſe ſtatuo, propterea quod vlceroſus pulmo non ſa- tis refrigerij cordi ſuppeditet: dum enim vlcus in pulmo- ne hæret, ſuppurata ibidem ſanies gliſcit, à qua putridus& fuliginoſus halitus cordi ſe inſinuat, qui ſolidam eius ſub- ſtantiam extorrens, ſpiritibus vitalibus vt vitæ ſtabilimen- tis, qui per arterias in vniuerſum diffunduntur corpus, igne- am ac febrilem intemperiem paulatim inurit. . ENXtenuationem inde ſequi totius corporis neceſſa- rium eſt, eo quod balſamum naturale, quo calor natiuus ſu- ſtentatur, ab extraneo calore cum nimia ſiccitate coniun- cto abſorbeatur, hinc nutritio in Phthiſi alimentum nec quantitate nec qualitate rale reparat, quale calor aduenti- tius corpori deterit. Vnde cum bona ſubſtantia non re- pullulat ex nutritione, ac calor iſte ſuum fomentum, non ſecus ac ffamma elychnium exurit, depopulatur, mirum ne ſi emaciantur hoc malo affecti? 13. Ylterius adduntur in fine definitionis, pulmonis vl- cera conſequens: quibus verbis diſtinguitur Phthiſis pro- priè ſic dicta ab omnibus alijs extenuationibus vt à⁊⁵ia, vauοτεοοα,μνρνμην qui affectus ſanè corpora extenuant, ve- ram tamen Phthiſin non inducunt, cum nec adſit pulmonis vlceroſa diſpoſitio, nec eaſdem generationis ſuæ cauſas ſor- tiantur. b b 14. Primò ergò hinc concludo, locum affectum ipſum eſſe pulmonem, cordis ventilabrum, membrum ſane leue, rarum, ſpongioſum, omniq; genere vaſorum pro organo reſpirationis ac vocis conformatum, non autem generatio- nis ſpirituum vitalium, vt ſtatuit Realdus Columbus lib. II. Anatom. 2* . Secundòô, Hunc affectum, qui proprijſſimè eſt pul- monis exulceratio, referri ad ſolutionem continui, haud A 3 obſtan-

—*—
——
——
obſtante doctiſſimo Fernelio, qui lib. i. Pathol. c. 6.& 2. cap.
11. de abditis rerum cauſis, Phthiſin morbum totius eſſe ſub- ſtantiæ aſſerit. b. 16. Cum autem in medendo tantùm nos aberrare con-
tingat, quantum fallimur in cognitione, vt refert Galenus ad Glauconem, præſertim cauſarum: cum nullius rei perfe-
ctahaberi cognitio poſſit, ſine notitia cauſarum.(ſcire enim teſte Philoſopho, eſt rem per cauſas cognoſcere) Necmor- bi, niſi cauſæ caueantur, vitari, nec cauſis præſentibus ad. huc tolli poſſnt, idcirco in præſentiarùm de illis aliquid eſt dicendum. b e
7E. Cauſæ ergò aliæ ſunt esuæprdeuᷣs quæ ab Authori- bus vocantur primitiuæ, præincipientes, externæ, manife- ſtæ ſed minus accuratè: Aliæ ee⸗nsεενακ quæ vulgo abditæ
& internæ, ſed parum rectè dicuntur.
18. Externæ variæ& multiplices ſunt. Velenim ſunt nece ffariò occurrentes, vel non neceſſariò.
19. Neceſſariò occurrentes, quæ teſte Gal. lib.. de tu- enda ſanitate, nullo modo vitari poſſunt; ſunt intenſi frigo-
ris aſperitas, Hinc Hipp. Aph. 10. fect. 3. itemq; 6. Epidem.
ſect. 7. Autumnus tabidis malus, nimius calor, diuturnus v- ſus ciborum calidorum, aer ventoſus, longa mora in mi- nerarum cauernis, nec non aſtantia ac cunctatio apud forna- ces, vbi liquantur metalla: quib. addi poteſt ex ſententia Galeni lib. de Theriaca ad Piſonem& lib. de compoſit. Me- dic. Secundum genera lepus marinus, qui indiuiduali& temperamenti proprierate pulmonem exulcerare poteſt, non ſecus ac cantharides venæ ductus ac veſicam affcere ſolent. w b 20. Non neceſſariò occurrentes quæ vitari poſſunt, ſunt ictus, caſus, contuſto, intenſæ vociferationes, vehementio- resq́; corporis motus, quæ ſolutionem continui introdu- cunt, Contagium&c. b 21.In-
9. Ate jopituite: jiennpulm umonisn. noulti& re . Non ſeipneumo ts c. c bret
eimmedia
V vodentem,
dii polle ce 4(Cau
h quas ve
das.
Katic lpoſtione dideeſt tali 4 Phrhiſt tedit, Kia räͤili, ill

adlc5 Lae b 1
4
Euutimcleſde
K denrnechn ² keien Calenh lütsreüpeft.
4
ve däuther e Keerne manlt.
rrulgo dä
r. Nclerinlu 1 rellbr den. 1 1m inrnfftig.
am.6. Fpidem. akünturour. à„O noxam W Sropäfom⸗ doctescereni 12 cocpoltit P jndividuid a Leceratyn
4
u Dellem ien 1 u E ipolin i
1 a lede ui
—
A. Internæ etiam variæ ſunt, Plethora, aſſidua deſtilla-
tio pituitæ acris, ſalſæ& malignæ, ſeu putridæ, tenuis à Ca- pite in pulmonem deſcendens, imbecillitas ſiue conſtitutio pulmonis natiua vel acquiſititia, vitioſa ſtructura thoracis anguſti& reſtricti.
22. Non rarò præterea fit vel ſucceſſione pleuriſis, vel
peripneumoniæ, vel empyematis, item q; ruptione apoſte- matis&c. b 5 23. Præter has prædictas datur proxima vel coniuncta ſeuimmediata, quam humorem eſſeacrem, pulmonem actu erodentem, ſine quo vlcus in parenchymate nequaquam fieri poſſe certiùs eſt certo, aſſerimus.
24. Cauſis iam notificatis, differentiæ expendendæ re- ſtant, quas vel forma, vel ſubiectum, vel cauſa fundit effe- ctiua. W
25. Katione formæ, Phthiſis alia eſt propria ab vlceroſa diſpoſitione pulmonis dilaniati emergens: Alia impropria vbi deeſt talis diſpoſitio.
26. Phthiſis alia eſt inueterata quæ ad anuν ſiue vigorem accedit,& iam dudum incepit: alia non inuererata. Hæc curabilis, illa nequaquam. 27. Ratione ſubiecti,vlcus eſt vel in vtraq; parte, vel al- terutratantum: Et rurſus, vel in ipſo parenchymate ſeu propria pulmonis ſubſtantia velin vaſis diſperſis per pulmo- nis ſubſtantiam deliteſcit. b 28. Ratione cauſſæ efficientis, tunc alia à catharro, alia àrupturâ venarum, alia à contagio, alia per uμσιλανalia per
3o⁵ ναν&c. cauſatur.
29. Cauſis& differentijs ratione inſtituti iam explicatis, ordinis modo poſcente de ſignis ſue documentis rei præ- ſentis& futuræ rationem arguentibus,& modum, quo huic malo occurrendum oſtendentibus aliquid inculcabimus.
b 30. S1

e hasesteea u —— 4
—— “ ————
—— —— —
30. Signa ergò alia ſunt diagnoſticas alia prognoſſica.
—j— ————
1. Diagnoſtica ſigna vel innuunt vitiatam pulmonum diaplaſin ſeu conſtitutionem; vel Phthiſin præſentem eui- dentiùs demonſtrant. b 32. Quantum itaq; ſpectat ad Phthiſeos præſentis obſer- uationem, quatuor ſignis potiſſimùm a læsâ actione deſum- ptis mnoteſcit. 1. pulſu exiguo& elanguido. 2. operosà ſpi- rationis difficultate. 3. tuſſis vehementioris fatigatione. 4. vigiliarum perpetuitate. b
33. Inſuper alia ſeſe offerunt ſigna præſentis Phthiſeos ratione excrementorum. Vtpote ſputum cruoris& puris fœditate mixtum, Ramentum& bronchium ex pulmone reiectum, quale Galenus tuſſiendo reiectum viditi.& 6 de loc. afféct. quod ex pulmone fuiſſe Anatomiciperitiſſimi manifeſtò intellexerunt. Vrina non probè tincta& oleagi- nola, furfureaq́;, nec non ſudor continuus.
34. Ratione præterea partium affectionis occurrunt ex- tenuatio membrorum collabaſcentium. Bebris lenta& Hectica. Rubedo malarum, progreſſu temporis facies in ſpeciem cadaueris obliueſcens.
35. Vitiatam pulmonum diaplaſin concernunt, cerebrum frigidum, humidum& infirmum ob imbecillitatem faculta- tis altricis, à quo deſſuxus ſit humorum è capite cerebroq́ in ſubiectas partes, pectus ſtrictum& anguſtum, punctura frequens lateris, ſpatularum in tufſſi ſubinde percepta.
36. Hæc de ſignis indicantibus Phthiſin præſentem; in corpore humano factam; Conſequenter de futura aliquid, quæ non omnibus hominibus ratione ætatis& tempera- menti temporum anni poſſit impendere, idcirco viden dum, quibuſnamætatibus& temperamentis temporum am ni, ea iuprimis fieri ſoleat. 37. Adoleſcentibus& Iuuenibus eam maximè zceſaene telta⸗
ebtur Hip Glin com um, ql ad * 8 Pue⸗ asob defe aUmonibà dumores in hlmuntu h Nec as infeſt um alißs tet glect.
Occ
4
„ Dec uſcct.z.& 6 Der Rbentibus onicum pe 6 præt

luagvüi wampaümonun Abraſentem ea.
1 rrſendie.
S Bä dionetlh d.cherai. 1 dris Katigaror Eraſerrä htji mervorsaeu detiom expuimyr a dum ſiditr&0 nomicipettil a etincagleg 18. Raisoccurrunra an Tehris ſentz 6 mporästicesir annont ceredtun d liraemKacli. mate ceren 1 2 zultom dunei die percepu Aan praſecrm w efururaunut,
S tutis& eche.
S=, eicd ſihr eatötenyonmit
miririitr 8 najiexiit tela⸗
——y
teſtatur Hippocrates Aph. 29. ſect. 3.& Aphoriſ.lib. 9. fect. ⸗. Gal. in com. aph. 29. non quidem omnem, ſed imprimis e- um, quæ ad ſputum ſanguineæ maſſæ ſeſe exerit. 38. Pueri itaq;& ſenes rarò Phthiſi corripiuntur. Se- nes ob defectum ſanguinis frigidosq́; humores ac duritiem pulmonis&c. Dueri etſi molle parenchyma habeant, attamẽ humores in ipſis non ſunt lenti, craſſi& acuti, proindeque abſumuntut in nutritionem& accretionem. 3 39. Nec prætereundum eſtheic ſilentio, quibus tempo- ribus infeſtare maximè ſoleat corpora humana, cum nimi- rum alijs temporibus alij morbi magis ſint familiares. Hipp. 19. ſect. 3.— b 40. Occurrunt itaq; præ alijs duæ aeris conſtitutiones tabe inquinatis infeſtæ ac noxiæ, nempe Autumnalis& vernalis. 3
41. De conſtitutione aurumnali legatur Hipp. Aphoriſ. 10. ſect. 3.& aph. 10. ſect. 5. Autumnus tabidis malus.— 42. De vernali, itidem legatur Hipp. S. Epid. ſect. 7. Ta- beſcentibus autumnus malus, malus& ver, cum ficus folia cornicum pedibus ſint ſimilia. 4. Prxęterea dantur& alia prognoſtica quæ Phthiſicis exitum præcinunt, itemq́; ſimpliciter an cum prognoſtico admittendi, qualiq́; conditione curatio ſit inſtiuenda. 44. Apud diuum Senem reperiuntur tria in Phthiſi facta, certiſſima& indubitata mortis ſigna, nempe ſputum carbo- nibus iniectũ, fœtidum eructans odorem. aphoriſ.. ſect. 5. capilli defſuentes. aph. 12. eiuſd. ſect.: Profluuium alui. aph. 14. citatæ ſectionis. b b 45. His addi poſſunt: vlcus inueteratum, cui annexa eſt cacochymia, præſertim tale ex ſententia Galen. 5. meth. c. i. ex rupto ortum vaſe, ſi inſammationis æſtus ſubſequatur: commotio mentis ad nugas ex ſuppreſſione ſputi: flaccidi- tas

tas mmia carnis muſculoſæ: Extuſio in tuſſi corroſæ pulmo- num portiunculæ. 8 46. Hoc modo cum conſtat, quid ſit Phthiſis, ex quibus oriatur cauſis, quibuſue indicetur adeſſe ſignis, reliquum iam eſt, vt methodico artificio intenti fimus, quo eadem de- clinari& expugnari, poffit. Jus 47. Hoc autem nequaquam citò, tutò& iucundè per- fici poteſt, idoneis indicationibus omifſis& ignoratis, teſte Galeno 3. M. 1. idcirco de illis paucula. 8 48. RKatione eſſentiæ Phthiſeos quæ conſiſtit invlcero- ſa pulmonum diſpoſitione, continui ſolutionem diſponen- te: requiritur Conſolidatio, à qua prima ergò exoritur in- dioatio. ö
49. Coſolidationem impedit tuͤm excrementum te- nue quod exiccandum, tùm craſſum, quod abſtergendum 50. OQuia autem illa ſolutione continui imminuta eſt magnitudo, idcireo occurrit altera indicatio, nempe reple- tionis, quæ carnis perficitur rauAlνεueoik.
5I. Reſpectu partiũ, in excremento, obuiam veniunt quæ- dam reſpectu partis mandantis, quædam recipientis, quæ- dam ſitus partis affectæ.
52. Quod concernit mandantem, tunc iſtud excremen- rum redundansvel tollendum, vel ne denuò repullulet pro- ſpiciendum.
53. Reſpectu recipientis fluxio illa velauertenda ‚veh ſi influxerit euacuanda,& tandem balſamicis pars confortan- da, vt expuat, ac nullatenus aliunde excrementa recipiat- 54. Ratione loci ſeu ſirus partis affe ctæ, offert ſeſe indi- catio medicaminis vehementioris. S. Hinc inſtrumenta ſubſequuntur, quorum ductu me- dicus ad præfizum ſcopum perferatur, quæ numero tetna- A 110
—*
hvedica dirrgiz: 6 Dia trumnon! 1 Aer rnpeltatut enperataſ lümundat e.6.
1 o
gecicd cor
gepedit, ſ
4
ae funt q waioran. Ord l. d tequirit Kariculæ æl udemob a Quam M64, lech. un umerit 4 Cum etatem in Ane,lac mu Ränum, odi

1 rtoſt dumo.
4 — 1 — Nntb telquhm 1 Mao eadem de
.incunde ſ.
2 Wenoratis, h
— dülttinylern *mem diponen 4 ocxoritur d arementun te D ablergenäu
4
1 mminut ät
an wenpereyle
à aMreciünt que- r an glertis,Cx.
Wmdecemer.
3 Eerepululbeme
1 1 a lertendi,u n E1S connn emn zentä fech f SoFentlleli
u1 9 rmn aumero e-l 1A
rumduänte
1
rio medica concluſit ſolertia, Diæta nempe, ph armnaera
chirurgia: de quibus diſpiciemus ſigillatim. 1 565. Diaæta primum ſalubrem ac conuenientem vſum rerum non naturalium perſtringit. 57. AKrem quod ſpectat, ille erit purus, ſerenus, nullo tempeſtatum aut ventorum ſtridore ſæuiens, ſed blandâ& temperatâ ſiccitate mulcens. Vlceris enim impuritas non niſi mundata& purgata ac ſiccata tollitur. Hipp. Aphoriſ. 8. ſect. 5. 3—
5S8. Qod ſi verò tali aëris temperie deſtituamur, arte medicâ conciliandum eſt, quod incommoda tempeſtas præpedit, flores videlicet cum germinibus, quæ calidæ& ſiccæ ſunt qualitatis per aream diſpergantur, vt lauendu- læ, maioranæ, ſpicanardi, Chamæmeli&c.
59. Ordinem& methodum excipiat ſani cibi bonitas,
qui eνν opioſi& fanioris nutrimenti, liquidus& te- nuis requiritur; item vt frigiditatis temperatura coniunctæ febriculæ æſtum mitiget, vlceriſq́; impuritatem depuret, ac tandem ob continui ſolutionem coire efficiat. 60. Quam efficaciam& vim cum lac poſſideat teſte Hipp. aph. 64. iect. 5.& Gal. 5.& 9. haud refragante experientid, non immeritò vſus eius in hoc affectu commendatur.
51. Cum autem varia ſint genera lactis; idcirco ob pro. prietatem indiuidum& harmoniam hominis cum ho- mine, lac mulierum obtinet primas, poſt hoc aſininum, ca- prinum, ouinum,& tandem vaccinum ſucceſſerunt. 62. Lac muliebre mane tribus horis cibi ſumptionem anteuertentibus imbibatur, vel ſi fieri poſſit, ex ipsà papillà
extrahatur, dum adhuc calet, infantium more. Quod ſi hoc
fieri nequit, paropſis calidà aquà tepefiat; quà lactis tepor continuetur, ne vel minimum alteratus virtutem exhalet.
53. Interdum pauxillum tepidi mellis inſerendum, cu-
B2 ius

ius beneficio ftomacho ingeſtum minuùs cogi ſolet, vel mel-.
lis roſacei, potiſſimum ſi lac ſit caprinum.
64. Vvr autem faciliùs digeri poſſit, quantitas eius mo- derata præſertim eirca initia obſeruanda. 65. ractici concedunt Z2iij iiij, ſed neceſſitate efflagi- tante, ac ſi ægrotus lacte delectetur, habità tamen ratione temperamenmti, ætatis, conſuetudinis, adaugere poteris quantitatem, quo facto à ſomni& cibi fruitione abſtinen- dum eſt.— 66. Verùm hoc loco accuratè penſitandum venit, vſum lactis omnibus Phthiſeos languore debilitatis minimè con- uenire, comprimis capitis dolore conflictantibus, frigidæq; complexionis exiſtentibus, teſte Hipp. aph. 64. ſect. 5. Lac propinare capite laborantibus noxium eſt, nocet& febri- li horrore correptis, nec ſalubre magno ventriculi& me- diarũ partium calore efferueſcente, aut magna refrigeratio- ne, nec niſiventre purgamentis emundaro conducibile eſ ſe obſeruatur. 67. Commendatur etiam Ptiſana, aqua& cremor hordei cum ſaccaro. Saccarum roſarum velper ſevel cum cremore Ptiſanæ. Tanta enim ſalus in hoc ſaccaro con- ſiſtit, vt multi Phthiſici conualuerint, hoc vnico leuati me- dicamine teſte Galeno, Rhaſec. Et Sauanorola, Gordo- nius ex Auicennà hiſtoriam recitant de muliere quadam Phthiſicà, cui funeralia iam dudumerant parata, quæ ſanè hoc medicamine adiuta quaſi reuixerit, cum hoc morbi genere emaciata morti vicina iudicaretur. 68. Conſerua roſarum, pulmentum ex oryza, amylo& lacte muliebri coctum, indiesq: multum datum, prodeſt. 69, Veſcatur prætereà ouis ſorbilibus, carhibus auium montanarum in aquis non degentium, caponum, Phaſiano- rum, gallinarum, vitulorum, hædorumq; lactentium. r 4 20.
w0 E vaquls mnt z. Can maaut illi . Int dbruæ pa z pro kerre emac aperientia 4 Q. rGalen. ni refect 4
Pot didus, qui umalbum len facult Wanni&c wtyſum la K Aq dls non ter dauwirifce „ d liorimoti ſckeration entlores 0
8 Sec

dil ne
7 m 4 1 dltss eius wo.
b. elitar Rftag. —tamen raiohe ⁵ daugere potei
lirione ſtinn
aum perit, yn tis minimechn. *tibus fizit 6a. ſec lac ¹ nocet a fehr. ntriculi me. uuretrxerato. wonduchbilec Nau Kcrenot ianr ſeyel cum
acoleaadime. aaCorio 1u dlere qpätm amcle mn .m boc roüü 1 rfu m (2 um mwttt leuribo um um kümn
8 Fendl
adſacco coh.-
1ln
7o. Expiſcibus commendantur ſaxatiles, ſquammoſi, in aquis mundis luſitantes, in primis gammari fluuiatiles. 7I. Cancrorum carnes contuſæ ac ſuccus ‚adiecta Pti- ſana aut illius cremore exiguo mirificè proſunt.
72. Inter fructus non parum conducunt amygdalæ, fi- cus, vuæ paſſæ, dactyli, pira cocta, ſaccaroq; adſperſa.
3. Proprietate indiuidua ſeu totius fubſtantiæ con-
ferre emaciatis Phrhiſicis pulmonem& teſticulos vulpis, experientia& practicorum autoritas confirmat.
74. Quoties autem de die cibus adſumendus ſit, lega- tur Galen. 7. M. vti ter de die Phthiſicos cibare oporteat, vt in refectoriâ victus ratione, prout corpora fint graci- lia, b
7S. Potus erit aqua mulſa, vel præditus eĩuſmodi facul- tatibus, quibus cibus. Ergò ſi febris non adlſit magna, vi- num album& tenue concedi poteſt, cuius quantitatem in- dicat, facultas, tem peramentum, conſiretudo, ætas, tem- pus anni&c. ſummo ſtudio tamen, cauendum, ne ſtatim poſt vſum lactis bibatur. b 765. Aqua caſei, itemq; aqua cocta cum liquiritià& pat fulis non temerariò à quibuſdam vſurpatur, vt& lac pro potu mirificè commendatur aà Rhaſe.
77. De motu& quiete hic nihil, niſi vt Phthiſicus mitiori motione corpus concutiat, vitetq; vehementiores vociferationes, clamores, labores, ac omnes deniq; vio- lentiores corporis agitationes. b
78. Sequitur ſomnus& vigilia. Nocturnus ſit tempera- tus, meridianus vitandus. Vigiliæ immodicæ ſecundum Hipp. aph. 2. ſect.3. Phthiſicis haud proficuæ. b
79. Ad excretionem& retentionem quod attinet, tunc venerea titillatio minùs exerceatur, aluus conferat lenis, ſin verò adſtricta, cienda ſtatim leuibus.
B 3 80. Vl-

8— ———
hitne nanstareece b⸗..
—“ 2—õÿ qꝗᷣq
0. VItimdò Phthiſicus euitet omnem exacerbationem, edaces triſticiæ morſus, curas& ſollicitudines moleſtas, quæ
corpus extenuant, ſomnum impediunt, calorem imminu. unt innatum, ſpirituumq́; vigorem exhauriunt: hilaritate
autem& læticià mediocri mentem oblectet.
81. Sequitur iam ſecundum inſtrumentum curationis
pharmacia, licet tuta& iucunda vbivis reperiantur in ſcri- ptis practicorum medicamenta: tamen impræſentiarum de
quibuſdam experientià comprobatis ac ratione conſenta-
neis mentionem facere allubeſcit.
82. Cum autem diuerſæ ſint cauſſæ, quibus præſentibus
morbus tolli haud poteſt, ideò pro diuerſitate cauſſarum diuerſa requiruntur medicamenta.
83. Ex ſentenriâ autem Galeni, vniuerſalia erunt præ- mittenda, hinc praui humores, qui in ventriculo& venis Meſaraicis deliteſcunt& redundant, lenitiuis ſunt educen- di, vnde valida purgantia hic improbantur.
84. Hoc autem commodé fieri poteſt ſequentibus, Caſſid, Mannà, ſyr. Roſar. ſolut.& viola. ſolut. El. de ſucco roſar. diaprunis&c. An autem ex ſententiâ Galeni lib. 5. M. cap. 14. Phchiſicis ſint exhibendæ pillulæ ex Aloè, Scam- moniâ, Colocynthide, in ipſa difquiſitione videbimus. 85. Peracta leni euacuatione vlteriùs peccantes humo- res ac materia acris& tenuis, à quâ Phthiſis crebrò ortum- ſuum habet, digerendi& alterandi ſunt.
86. Ratione digeſtionis& præparationis proſunt ſyr. Iuiub. Capill. Veneris, violac. papauer. de Zizyph. cumaq. capill. ven. viol. ſcabioſ. hor, Nympheæ.
87. Sin adſit materia craſſa, tunc vtere melle roſaceo. Syr. de hyſſop. glycirrhizàâ ſtæchade. Oxymel. cum aquis hyſſop. ſcabioſ. Enulæ.&c.
88. Poſt euacuationem membrum mandans etiam 44
deputgarj aupari 9. A un affecta
antem hun
atem conc
nlper puli gubusnare raiplas im. „ 814 im vel frig
ieet, tuncr tper ſyr. waquam Fact vne denue anbifrig. dhis pulp h Vlce nodomner dochmedic lr, conſ
¹
5 —

d eriantur ina
k dRaſentiarune
blone conlemn
Tuspreſentbu ate cauliäun
ma lli erun gr. * tricllo& e
islünt educen.
ar en fcuenräblg, ¹6 H de ſucco Atenilb.. a lci, deam midehimo. 1 ensdune. 1 icchtd otm 1 mwis prolun Meyph.cuoi 1 A relletolceh
Kzid curagdi
de ber
1
Antun curationt
bet purgari, quod fieri poteſt Errhinis, apophlegmatiſiis, & gargariſmis. b
89. Quia autem gargariſmi& apophlegmatiſmi ad par- tem affectam in hoc malo magis videntur attrabhere pec- cantem humorem, idcirco tutius eſt, ea omittere: Errhina
autem conceduntur, vt materia auocetur, quod fieri poteſt,
vel per pulueres, qui in nares infufflantur, vel per liquida, quibus nares inunguntur, vel per ſolidiora corpora, quæ in- traipſas immittuntur. 90. Si autem cerebrum contraxerit intemperiem cali- dam vel frigidam, ſuccurrendum eſt ſtatim per contraria. 91. Sin verò materia in pulmonibus reſidentiam ibi ob- tinet, tunc membrum recipiens vtpote pulmo euacuandus eſt per ſyr.de hyſſop. liquirit, farfara, per diapenidion, lo- och. aqua mellis ſucco Iridis&c. 4 92. Factâ euacuatione, ſtatim pulmo corroborandus e- rit, ne denuò recipiat excrementitios humores, vt diatraga- canthi frig. diapenidij diamargarit frig. Looch, de pulmone vulpis, pulpa teſtudinis, ſucci liquiritiæ, capilli ven.&c. 93. Vlcere facto, non autem plenariam auan adepto, quod omnem reſpuit curationem, nit reſtat, quam, vt eius quoq; medicationem aggrediamur, quæ abſterſione abſo- luitur, conſolidatione vel agglutinatione. b
94. Abſtergitur vlcus medicamentis zwmund dictis, in quorum numero ſunt ſyr. de glyzyrrh. hyſſop. praſſio, mel roſatum cum aq. Scabioſæ, fæniculi, hyſſopi, decocto pecto- rali, ſi v. febris vrget. ſem. frig. com. ſyr. viol. roſat. mell. roſat. 95. VYlcere abſterſo ac ritè à pure repurgato, ſtatim ad ed& aond accedendum in quorum numero ſunt bolus armena, terra ſigillata, teſtæ, cancrorum, ſanguis Dra- conis, radix conſolidæ matoris, corallus, roſæ, maſtyx, gum- mi Arabicum, Trochiſci de bolo, de terra Lemnia, Philo- nium Perficum.* 96. Præ-

——
—— —
————— ——e
6. Preter iſta medicamenta ſingularis efficaciæ eſſe adſeritur, illud, quod ex teſtudinibus ſeu limacibus con- cinnatur, itemq; electuarium de cancris, elegma de pulmo- ne vulpis. Quidame recentioribus in inſigni ponunt pre- tio veronicam, pulmonariam, Alchymill. Dictamnum, Creticum, Diaſcordium, Carnem ericis.
97. Nonnulli Theriacam, Mithridatium, decoctum li- gni Guaiaci, rad. Chinæ prætulerunt
98. Hiſce vltimum inſtrumentum nempe Chirurgia ſub- ſternendum, vbi primo intuitu venæ ſectio occurrit, quæ tantiſper ſuſpendenda eſt, donec virium ſufficientium pro- bè exploratus ferendo eſſe intelligatur, ne vaſculum ali- quod ruptionis vel apertionis reſpectu periclitetur, cuius vicem explent in debilibus cucurbitulæ prudenter admot= ſcapulis, aut genibus aut coxis pro varia medici intentione. 99. Nec effectu ſuo ligaturæ& frictiones laborem in debitis partibus iuuandis, nempe brachijs& cruribus im- pendentes, fruſtrantur.
100. Adcauteria quod attinet, quorum vſus in pertina- ci morbi contumaciâ commendabilis, in hoc morbo mini- me conueniunt ratione Phthiſeos, niſi malum hoc à fuuxu
acrium humorum oriatur, aut nondum inualuerit, ſed ei-
dem contrahendo corpus ſit appoſitum, languore paula- tim ſeſe inſinuante,& tunc cauterium mite in ſuturà ſagitta- li afmgendum, ſecundum Gal. 5. meth. M. cap. 14. fi verò foueatur deſtillatio ab infernis partibus nempe à ieco- re, tunc cauteria cruribus ad-
mouenda.
vocre
d Cla ROST
lucrilv. Guelpl
Kanſe
ukan
kOf