—————————
L45135
DE PESTE.
b A21 huu Dinuina fauente gratia— Præſide
IOHANNE BOKELIO MEDICI. næ Doctore& in inclyta Academia IVLIA
Profeſſore ordinario, publicè hora lo- coq́; ſolitis exercitij gratia reſpondebit
GVILIELAI S 80 XK EIIVC CELLENSTIS.
HEL MSOTAOSDII 3 wvudebar Facobus Luacius, Anno M. OD. X△I.

———
—y y—
„—-——

THESES DE PESTE
I.
—Eſtis eſt febris Epidemia, putrida, continua,
— 5 contagioſa,& maxime maligna,ex acris con- 5 Stagio, vel corporum exorta, in qua vel in va⸗ ſis& venis cordis, vel circa eas, vel alijs vil- eh ceribus& partibus ſanguis præcipuè,& fu- S=ce bitò putreſcit, quæ fæpius Heiss& exn vt plu- rimum lethalis. 2. Dico eſſe Febrem: quia nulla peſtis, vt nec VHa febris ſine cordis calore præter naturam accenſo, eſſe poteſt. 3. Epidemiam noto: quod populariter hæc graſſetur& plures corripiautu. b 4. Putridam: nulla enim peſtis ſine humorum putredi- ne in, vel circa Cor exiſtere poteſt. b 5. Etſi verò in febribus ardentibus circa ĩipſum Cor fer- uor febrilis conſiſtat, ramen in peſte cum feruore circa præ- cordia, putredinis ſumma ac ſubita malignitas eſt coniun- cta, quæ non tam incendio ſuo, quam virulenta qualitate Cordis Calorem extinguit& ſuffocat. 6. Idqꝗ; cauſſæ eſt, quare quibuſdam peſte correptis, ca- lor ſit remiſſior, quod in humido magis, quam calido hæc putredo conſiſtat. 7. Contagioſam volo: non tantum ratione aëris, ſed quod æger, veſtes vel alia, etiam ſanos inficiant, in ijsq; ve- nenum ſæpius, quibus vix credas, hærcat: Quin ſanos à ſa- nis affici videmus.
Paradoxon quod æſtimauerit.
8. At ſani quidam ſunt, qui venenum non ſibi ſed alijs circumferunt, quibus vel corpus ad huiusmodi morbum magis eſt diſpoſitum, vel quod veneno illi horum natura mi- nus aſſueuerit.
A 2 b 9. Eam

D E CAS- 587§.
9. Eam ob cauſſam hominum corpora diuerſimode pe ſte afficiuntur: Quidam facllius, quidam non æque fci. qui cauſſis lædentibus magis reſiſtunt, aſſuetumć; contagi- um facilius ferunt. 3 10. Extremè malignam dico: ad differentiam ſebnum maligrarum, in quibus pauciores, in illa plurimi frequen.
tesq; moriuntur.
11I. EX AcLris contagio vel hominum excitä.
12. Ar autem varijs modis ad huiuſmodi hominibusin- ferendam luem diſponitur.
13. EX Cœli ac ſyderum vt quidam volunt, conſſitutio- ne ſingulari: quod an per ſe Cœlum faciat, mihi ſanè non videtur veriſimile, etſi pluribus commentum placeat.
14. Quid enim abſurdius, quam corporibus æthereis pu- riſſimis effectus tribuere humano generi pernicioſſimos?
15. Is ſanè finis horum corporum non eſt. 16. Quemadmodum enim ratio ſemper hortatur: Sie
Natura ætherea perfectiſſima& nobiliſſima ſemper adopti-
ma ſuas intendit operationes. b
17. Dixerim porius pro vario& inſtabili Materiæ ele-
mentaris confluxu in hæc inferiora Corpera Coœlleſtia a-
gere.-
18. Pro ſubiecti enim diſpoſitione Natura, quæ ſui ſem-
per ſimilis exiſtit, operatur.
19. ALris igitur conſtitutio humidior inprimis Verna.
lis& æſtiua, ex qua& ipſfus aer& corpora animantium ad
putredinem diſponuntur, prima eſt cauſſa.
20. Humicdi ſiquidem exceſſus malè proportionati ſuo
Calori, huiuſmodi putredinem malignam ALri inducit.
21. His accedunt ſœpius aliæ cauſſæ: Exundationes, Iet-
ræ motus, platearum ſordes& immundicies cadauerum
putreſcentium halitus virulenti, quibus per Aerem lumni iore

1
5 K⸗ 1 * 2 3„ A.
* „X
* 4 . X e
„ “ ““„* un ¹ 4 4
† 4 8 „A e. Se DOD
„ 111.“
NMel.. 2
4 1 komm k „ 1 wch R ₰. 4
4*— kCl 4½** M 8
en P ExGr 1
1 11“ m es 8 jmwuodcc
„.6
de ubs ger f ouldu 4 4* 4
9
metus, cæteraq́; omnia ſingulis
diorem hoc virus ſpargitur, quo adre cuncta viuentia ne ad
monumentum quidem carere poſſunt.
22. Alterum eſt in corporibus contagium, quod ex va- rijs cauſſis cum externis tum internis oritur. 23. Ab externis: Ipſius Aéris inæqualitas, in quo etſt pu- tredo aliquando non ſit, tamen ad putredinem corpora di- ſponit& præparat. b
24. Alimenta vicioſa, humidiora, fames, bellum, animi corporibus diætæ ratio- ne quæ non conueniunt,& ad intemperiem quandam, in- primis humidam corpora deducunt. 25. Internæ cauſſæ, sauexuie, quæ corpora putredini apta reddit; Facilius enim impura quam pura peſte corripi- untur. Temperamentum corporis humidius quod otnnis generis putridis febribus facilius corripitur, quàm ſiccius, inprimis frigidius.
26. Melancholicis igitur minus, quàm alijs à peſte peri- culum eſt: b 27. Ad internas quoq́; cauſſas pertinet temperamenti ſi- milſtudo,& ſanguinis affinitas: Nihil enim rapacius ſimili- um quam natura. 28. Signa ³εανun ſunt Aéris conſtitutio humida, au- ſtrina, hyemis& veris præcedentis, exundationes præce- dentes, bellum, far es, febres frequentes, putridæ, malignæ cum petechijs, variolis, morbillis, quæ omnia ſanguinis vi- cia ad putredinem diſpoſiti notant. b 29. Signa Aœανναυκ̈x ſunt, æſtas humidior, aẽris infectio, quod ex auium diſceſſu vel interitu cognoſcimus, ex pane in acre ſuſpenſo, ex rore collecto,& ſimilibus, quæ inlibel- lis practicis proponuntur. 1 b b
30.
In ægris verò corporis languor, vel caſus virium ſu- bitus, horror, capitis grauitas ac dolor, inſomnia turbulen- ta, vigiliæ, præcordiorummox anguſtia, cordis palpitatio, — 4 b A 3 pulſus
DE SI. 6 NIS.

————
8 ——— 2 ——— 4 . —.—— ——y——— 4 8— 3 ———.— .—-—. 5—*— —— 8—— —* 2“—— ——— 8— 8 8
———— — Bei e E ui n 22 4
.*————.———— ———————————. 2 — 23——=———— —.—yyjj hͤIIͤIͤͤͤͤſͤſ.—. —— e—————.—————.—y— ——.. n-—.—
————
pulſus parui ac retracti, plærumq́; ardor in interioribus, fre-
uentior ſitis. Nonnunquam vix vlla ſitis, nec ſenſus vllius
febris ob putredinis extremam malignitatem. Deiectio ap-
petitus ſubita, nauſea, vomitus nonnunquam bilioſi, vel ali-
drum humorum prauorum. Fœda aliquando alui deiectio,
vrinæ fœtidæ, nigræ, cruentæ ſœpius, nonnunquam lauda-
biles primis maximè diebus. Sanguinis fluxus è Naribus, yel
per vomitum& aluum eiuſdem excretio. 31. aaboνοινμηαν autem figna vel proprij characteres plu- rib. mox adſunt: quibuſdam non: veluti exanthemata vel maculæ varij gen eris bubones‚ anthrac es, alijq: tumores ac puſtulæ diuerſis corporis partib. erumpentes. 32. aeοyανᷣ: Si ægro ViIres conſtent,& ad omnia ym- tomata,& ad ea quæ offeruntur ſe bene habeuat. Maculæ, puſtulæ, bubones, Anthracesq; ſi longius à corde citd acfa- cilè exeant, ſeq; altius attollant, facilè maturentur& aperr-
antur, Bonum.
DE CV AA4A.
33. Vrque paucis dicam, Criticè potius quam Sympto- matice ægro ſi quæque eueniant,& leuius quæque liferat, euentum morbi, vt plurimum lethalis, facilem lperare ali- quando licebit, modò plura ſigna concurrant. Aliäsin hoc morbo infida,& periculi plena omnia: Etſi emim ægen ſe- pius in tuto ſe verſari ſibi perſuadeat, tamen Medico ſuſpe-
cta oporter ſint omnia, donec ſeptimus aut nonus tranſeat
dies,& omnia benè toleret æger... 34. Cura difficilis eſt: Ob vim enim& difficultatem morbi rari ſanantur. b. 35. Prima autem curandi indicatio ab eſſentia morbi ſu- mitur.
36. Si quis morbus contagioſus, hic ſanè eſt. 4 37. neopPeonas igitur tutiſſima hic eſt, ac diligenterece- tagium cauendum& fugiendum citò, longe,ac dute ene.
undum. Melius enim eſt hoc malum effugere, qua neune

p., rmändcnode
A Dugnueropn Reee Td e a doa: Nn Ir 1 6 1. 1* nrh ) RhrXe he. h M Fdd erunderr. 1 4„ 1
4 A * 1* 4 4 Fomse Oaltem Kur
Ferurire! de h m Roe 1
ee 8) KKM
4 1 8 C ie NYi A 14
1 1 ** uge 1
4* imnum kerhals. en Kh.
aur honaconcumn
—. Renomm. An
Gocec lepemnS al ur Acret Eger. ch Ob nm ecn h.
W 4 3 R O er ¹* AW 4„ 8
4 4 di deruaden, tncse
frur
dd
mo vitæ periculo in id incidere: Pauci enim ex eo ſanantur.
38. Ad eoνν aεν& diæta plurimum facit. Humidum
autem mater& ſubie ctum quia putredinis eſt; omni arte& ingenio corpora corum, quibus fugere non licet, diæta& pharmacis, ad temperiem ſicciorem reducenda ſunt, quæ res non ſolum ad præſeruationem, ſed ac ipſius morbi cu⸗ ram plurimum habet momenti.
39. Dicæta, inprimis géris humidioris correctione quo- modo inſtituenda& corpus ſiccius reddendum ex vulga-
rib. libellis practicis petatur. Operoſum enim foret omnia
hæc theſib. quæ breuitatem amant, inſerere, de quibus in- ter Medicos nulla eſt controuerſia. 40. De venæ autem ſectione, de purgatione& ſudori- bus mouendis quæſtio eſt, quod horum ſit præſtantiſs.& re- medium tutiſs:
41. Ex ipſius autem morbi eſſentia& venam in principio inprimis ſecandam& ſudori fera exhibenda, à Catharticis abſtinendum eſſe docebimus.
42²2. Omnis worbus in ſanguine qui conſiſtit, vel in venis cæterisque partibus, ſanguinis expoſcit euacuationem. Er-
g0& peſtis inprimis in principio dum vires conſtant,& in
corporibus Plethoricis. 43. Circapræcordia enim, vel in eorum vaſis hic feruor vel putredo maligna conſfiſtit. Hic humor igitur vel ſanguis
putreſcens ab interioribus reuellendus,& minuendus eſt,
vt ipſi melior ex epate, in quo fons mali non eſt, ſuc cedat.
Plus enim ſanguinis, inprimis corrupti, quo extra- hitur, eò natura onere vicioſi ſanguinis exonerata, plus ſan- guinis melioris generare in Epate, quod tardius hoc malo afficitur(eſt enim facultatis vitalis proprius affectus) gene- rare intendit. b b
1
2 bie«GUen.— 0 2„ muuntmabieckh uiee 45. Nec tantum ſemel ſed ſœpius in corporibus Pletho-
.„ 1. 8 wn f... 4. ctd bnn ricis& quibus vires conſtant, ſanguis educendus eſt. Ple-

————— ———I— 2 ————
——
— ————————¶W3́1ſſſſſ——. —— 2—. —————y——— — 1 4.——. 4 ¹ ¹—— ————— 4 4 5— — 2.— — ers e* r 1— o————O———* 1—————— 3 G 3
—jyIII I ſͤ
——— ——
— —— ———
—ͤ,
——
——
——— 3—
*— d 5 ——— ————.——
—ͤͤͤ ———. 4—
dum: Quinimo Diæta tenuior in peſte grauis& periculoſa gris. 46. Secetur autem, ſi nulla parte bubo vel anthrax ap- pareat, mox in principio Mediana brachij dextri.
47. Eadem inciditur ſi bubo ſub ala dextra, vel anthrax circa medium corporis appareat. Sub ſiniſtra ala ſi bubo conſiſtat, Mediana finiſtra.
48. Ad inguina Saphena eiuſdem lateris.
49. Ad aures ſi bubo vel Anthrax in ſuperioribus Cepha- lica eiuſdem lateris.
50. RKeiterare& has ſectiones licet, vt qualitate maligna ſanguinis natura liberata, reliquum facilius gubernet. Non enim tam paucicate quam venenoſa qualitate ſanguinis, Na- turæ robur concidit. b
51. De purgationibus reſtat: Regula eſt nunquam inyi- ſcerum purgationibus purgandum eſſe-
2. Primo quod omne Medicamentum Catharticum
—— 0
poteſtate calidum ſit, quod fit, febres& calorem augeri. 53. Secundò quod humorum accidat purgantibus m- Xima commotio& agitatio, quod facit maiorem eorum quoq́; ebullitionem& feruorem. Quieſcere autem preltat Rumores prauos hoc tempore. 54. Vires purgantibus celerius labefactantur. 55. Medicamento autem leuitiuo leuiſſimo, ſi morbus det inducias, velclyſtere leui ante venæ ſectionem vti al- quando licet. 55. Nec ſanè purgantibus Medicamentis in cura huius morbi quicquam profeceris, ſiquidem venenoſam qualita- tem fanguinis circa præcordia minime hoc modo corre- Xeris. 57. Sudoriferis igitur inſiſtere ſatius erit, quod ipſa ſua- diet morbi natura. 1
Vicium
nius tamen ac celerius, dum hæc facimus, corpus ciban-
K.. ne pirl
mfaci
etexp echigs geſcer urä
nnteſti dere, 60.
luuier
61. tem y Glione 67 tranſe dena th

* .„f.“
¼ 1 4 4“ 5 * d k e 1
-
* NFos. „ N
4 1* AS AXl 1
8 iu 1 10 lern
5 A2 ven io de —— KK
7
1 6
n Medcamen. Medica XNANI “
. 4
p' N
1* E 1) Dee Fcncnd 18
8 2 AA 4 3 A Ai t 4 k 1 4.—–“ ,“*
“
„ 1 *
„a.„rüuseit, Git K e)d
58. Vicium eſt in venis in Spiritibus& ſanguine maxi- me ſpirituoſo. Natura autem vicia ſanguinis per nullam vi- am facilius& tutius quam per Cutem expurgat, quod do- cet experientia,& quidem in hoc morbo per maculas pe- techias, Anthraces, ac alias puſtulas, per quas ſauguinis pu- treſcentis vicia in cutem protrudit& excernit prouida Na- tura
59. RKetrahere ſiquidem ex venis putridum ad epar ac inteſtina vel ad alias partes corporis, quam ad cutem detru- dere, periculo res non vacat. 60. Plures ſanè moriuntur, quibus per fœdam alui pro- luuiem Materia putrida ac venenata expellitur.
61. Naturæ ductum oportet ſequatur Medicus, ad Cu- tem vt Materiamab interioribus trahat, quod fit venæ ſe- ctione& ſudoribus. b 6². De venæ ſectione diximus. Sudores ſunt halitus tranſeuntes poros cutis aeriq; frigidiori occurrentes, qui denſantur in ſuper ficie cutis.
63. At halitus ac ſpiritus præcordiorum, quia in hoc morboinfecti ſunt, ſuaq; malignitate cor affligunt ac ſuffo- cant, omninò à corde reuocandi,& per ſudores diſcipan- di ſunt, ac opera danda eſt, vr halitus iſti per poros cutis ex- ſpirent, ac cor ijs liberetur, quod nulla via melius quam per ſudores feceris. b
64. Quemadmodum enim in alijs febrium Paroxyſmis, ſudorib. cor à febrili calore& feruore liberatur: Non ſe- cus in peſte ſudoribus venenoſi vapores è corpore, inpri- mis thorace exſpirant.
65. Præterea nulla re celerius& facilius ſiccitas corpo- ri quam ſudoribus inducitur,& putredo arcetur, vt lolis ſudoribus peſtis ſæpius curetur.
66. Variæ autem ſunt formulæ ſudoriferorum Medica- mentorum quæ Antidota vocantur, quorum efficacia vix vl- la eſt, niſi ſudores accedant. 67. Et

— ͦ———
—
——————
.*——— — R— —.———ꝰI—8höhöhſͤſͤſͤſͤſͤſͤſͤſͤſſ11— ſſſſſſſſIſhIöhöhö—öͤöͤhͤhh“ ————— 6— ———— 8.———-r——— e—— ———————
————— ——
8.— —————————* 3— 4 — —— 2————. 8 4 4 — 4——„ ——————— 2— 8* 4* 3— —— 42 9. 3—
— ————
S57. Et quidem hi ſudores non ad horas tres vel 4. ſed
ad plures continuandi ſunt. 68. Non tamen in imbecillioribus vehementius ciendi,
niſi continuo vires reficiantur. Hoc modo ſualerim poſt
largiores ſudores per horas 3. 4ue, poſtea leuioribus ſudori- bus ægros per vnum atq; alterum diem continuandos eſte, ne pori cutis claudantur, ſed potius, vt continuò vaporibus venenoſis pateant, euaporare vt queant, in quo omnis bene curandi ratio conſiſtit. b
69. VFariæ autem ſunt ſudoriferorum formulæ, quas hic recenſere non videbor forſan operæprecium facturus, ex Auctorum practicorum libris hæc pentenda ſunt. ld lolum moneo ſudorifera frequentius repetenda eſſe, imprimis ea quæ frigida& ſicca ſunt, ac tenuium partium, vt eſt Citro- rum& Limonum ſuccus, qui validè ac celerrimè penetrat, putredinem arcet, cor mirificè roborat, venenis aduerla- tur, ac ſudores mouet largius: quo ſucco ægri continuoæ lendi ac reficiendi ſunt. Nihil enim hoc in peſte curanda inueni præſtantius& efficacius, tam ad ²eoprhasn quam ad Luram.
QV AEéSTIONES
I. An Coœlum inaucat morbos — 1. An dena in peſte ſecanda ſit. 1.
An Catharticis inpeſte curanda ſit locus
EpI-
2 b Jiſtih 2** Terrn
N. Tamb
1

r reA e— R mnce rodorn. „4. 4 Lrem occh Dus qpo nech. * h 4 4 4 c. Näil enim doc ie Krrrine ckccius,amdn.
41 1710 VE * ro 77 * 4 12 crandſit 7II.
EPIGRAMMA
IN DISPVTATIONEM DE PESTE
D. BOKELII
Sa Allida AORG Slmigreſſum tendebat ad ðrbem—,
Floret obi Muſis Tulia diua ſacris. ſinctalatus pharetrã: laua arcum, deatra gerebat Fpicula peſtifera tinèta liquore luis. In medium veniens, hic noſter peſtifer enſis Soxclamat, noſtra hic damna vene na dabunt. Paſcibus hine longis petit agmina dedita Muſis Er de peſte recens adita ſcripta legit. Territa reflectens, nibil bic mea tela valebunt, Wil facieni dira hic ſemina peſtis, ait Tam bens Bolelius de peſte loquetur vterq́ Tam bene Bokelius tollet erq́, luen
M. Cornelius Bokell.