1
d
ꝛũ ſeu rerũ ꝓpꝛiã vel cõ munẽ diſtribuit qualitate. Vnde di b— itur nomẽ a notamie ſiuen notione eo ꝙ ſuo vocabulo res incognitas nobis notas effici⸗ at:niſi enim nomen rei ſcieris cognitio rerũ perit. No men eſt dupley ſcʒ ſubſtãtiuũ et adiectiuũ. Quid ẽno men ſubſtatiuũ eſt qð ſignificat ſuũ ſignificatũ ꝑ mo dum fixe et per ſe ſtantis. Quid eſt nomẽ adiectiuum eſt qð ſignificat ſuũ ſignificatũ y modũ ðtermiuãtis alterũ. Cuius qualitatis app ellatiue qꝛ naturaliter cõe eſt multoꝛũ. Quid ẽ qualitas eſt aptitudo noĩs ſi gnificãdi rẽ ſuã diſcrete vel cõiter diſcrete vt io hãnes cditer vt ho. Vñ ðꝛ qualitas. A qualieo ꝙ ꝑ qualita⸗ tẽ dinoſcimus. vtrũ nomẽ ſit ppꝛiñ an appellatiuum Quot ſunt qualitates in noĩe due. que ꝓpꝛia et appel latiug. Que eſt ꝓpꝛia. que vni ſoli rei couenit. vt io hã nes. Nue eſt appellatiua. que plurihus rebns cõuenit vt hõ lapis lignũ. Cõparatur no:qꝛ nõ re cipit augmẽ tũ. necpatitur degremẽtũ. nec eſt ad tectiuuz. Quid eſt cõꝑatio. rei ad rẽ faa collatio. Vñ ðꝛ cõparatio a cõ
rado. qꝛ ꝑ eã cõparamus. Quot ſunt gradus cõpara⸗ tionis. Tres. qui. poſitiuus:cõparatiuus et ſuplati⸗ uus. Ver. hũc gradabus trinis. Mouetur ita quõ per duo genera et ꝑ duas termĩatiões vt hic dñs hec dña. ſinõ. qꝛ nõ põt moueri de genere in genus de voce in
—
2 ———j—— ————— = 8.
—— “ *

uendo qꝛ ꝑ cam moueamus. maebilia. tribus Quibus voce et ſi ignifi
minus domina. Voce et non ſignificat pater mater ſo
tur ei ĩ declinat vt hic dñs. Si feminini hoc ſcãänũ.
vocꝛ de ſignatide in ſignificationeẽ. Quid eſt moueri⸗ eſt dictionẽ cadere de genere in genus. de voce in vocẽ de ſignificatiõe in ſignificationẽ. Vñ ðꝛ moueria me
Quot modis noĩa fiunt catione vt dot ione vt fun?
dus funda ſi ignificatiõe et nõ voce vt pat 33 roꝛ frater. Cuius generis maſculini. qꝛ cogtue Fponi
inatiõe vnũ articulare pnomen ad eſt hic ni vt hec muſa. Sineutri vt Si cẽõis.yt bicet hec ſacerdos. Siois vr hicet hec et ho cfelix. Si dubij ꝗꝛ autoꝛitas veterum nulla rõne co gere ſub diuerſo genere ptulit vt hic aut hec dies. Siepicheni ꝗꝛ ſub vno articuls cõpꝛehẽdit vtrũgq ſevũ vt hic paſſer hec aquila. Quid eſt genus eſt diſeretio ſexus que fit ꝑ vocẽ carentẽ genere. nõ q ila voy ſit genus ſed ꝙ nos ꝑ vocẽ intelligimus. Vñ Sꝛ genus a generãdo. vela ge grecd ꝗ eſt terra latine vñ nobis cũcta pcreãtur. Cuius numeriſingularis qt ſin gulariter pfertur. Muid eſt nũerus ũ tid ab vno ſcandẽs ad plura, vñ do. vel anũo ompeyo · qui p nos uenit. Sipluralis a: pluralirer ꝓfertur. figure ſimplicis a? nõ põt diuidi ĩ vtrũ nomẽ ſit ſimpley an cõpoſitũ
Vnde et nos compoſitoꝛes declinando rep
Vnde dicitur caſus a cadedo eo d
vnitatũ colla gꝛ nũerus s numerã ꝛimũ numerũ ap ud lati Cuius idi ĩ duas vel in plures pares intelligibiles pꝛioꝛis ſe enſus capaces. Qnid eſ figuraꝛeſt elemẽtaͤlis co nſideratio ꝑ auã dinoſcimus ſitũ. Vñ ðꝛ figura afi rando vela fingedo fingere enĩ cõponere dicimus⸗ lutifigulos eſſe vocamus itur.
Euius caſus ntiĩ:qꝛ in tali caſu in decl.. Ouid eſt caſus:finalis inflecrio vocis a voce ui voc⸗ ð vnus caſus cadit
4

ab alio in alium tã ſenſu qua lrkatura. Cuius declina⸗ tionis. Scðe.qꝛ mittit gtm̃ ĩ i et dtm̃ et abltm̃ ĩo vt dñs dñi dño. Si pꝛime qꝛ mittit gtm ſingularẽ in a dyptongẽ idẽ ĩe logã vt muſa muſe. Sitertie qꝛ mit tit gem fingularẽ in is et dtm in i vt ſacerdos ſacerdo tis ſacerdoti Si quarte qꝛ mittit genitiuũ ſingularẽ in vs et datiuũ in ui vt fructus fructus fructui. Sr quinte quia mitrit genitiuñ et datiuum ſi in gulares in ei diuiſas ſyllabas. vt ſpecies ſpeciei. Quid eſt decli⸗ natio eſt vocis in fine per obliquos variatio. Wnde dicitur declinatio a declinãdo qꝛ.per eã declinamus. Go aue pars eſt pnomen. quia ponitur loco npꝛopꝛij nominis et certam ſignificat perſonã ◻ Quid eſt pꝛonoment eſt pars oꝛationis que ꝓ vniuſcuiuſqʒ ſubſtantia accipitur finitaſq recipit ꝑ⸗ ſonas. Vnde dicitur ꝓnomen a pꝛo et nomen eo ꝙ vi ce nominis ponatur. Cuius qualitatis finite quia fi⸗ nitã et certã rẽ demõſtat. Quid eſt qualitas eſt aptitu do ꝓnoĩs ſignificãdi rẽ ſuã finite vel infinite. Vñ dici tur qualitas a quali eo ꝙ ꝑ qualitatem dinoſcimus⸗ vtrũ ꝓnomẽ ſit finitũ vel infinitũ. Cuius generis ois qꝛ oĩbus generibus aſſociaripõt. Simaſculini femi nini vel neutri dꝛ tale ẽ cui cõgrue aſſociare põt dictio maſculini femini vel neutri generid. De numero et fü⸗ gura dicatur ſicut in noĩe. Cuius pſone pꝛime. qꝛ ipſa eſt res que de ſe hquitur. Si ſecũde quia ipſa eſtres ad quã ſermo dirigitur. Sitertie. qꝛ ipſa eſt res ad Auã fit ſermo inter pꝛimam et ſecundam perſonas. Quot ſüt ꝓnoming pꝛime perſone vnum ſcʒ Ego ců ſuis obliquis. Quðt ſecunde etiã vnũ. ſez tu cum ſuis
obli quis. Nuot tertie. alia oĩa pnomina ſũt tertie ꝑſo ne pꝛeter ege qð eſt pꝛime et tu qð eſt ſecũde cum eoꝛũ a ij

34 3
8
codeclineis. Cuius decliitatiis pꝛĩe q: mittit gtm̃ ſin ularẽ in i vel ĩ is et dtm̃ in i vt ego mei vel mis mihi.
Quotr ſunt ꝓnoĩa pꝛime declinatois. tria. que.ego tu
ſui. v. Eſtqz mei vel mis in pꝛima. Si ſede qꝛ mittit
gtm̃ ſingularẽ in ius et dim̃ in i vt ille illius illi Quot ſũt pnoĩa ſoðe declinatiois quĩqz. que.ille ipᷣe iſte hic
is. ð. Debet ius facere gtm̃. Si tertie qꝛ mittit gtm̃
ſingularẽ in i. et dtm̃ et ablatiuũ ĩo vt meus meimeo
Quot ſũt ꝓnomia tertie declinatõis. etiã quĩqʒ.ue.
Deus tuus ſuus noſter et veſter. d. Tertia per pꝛi.
Si quarte. qꝛ mittis grm̃ ſingularẽ ĩ atis et dtm̃ ĩ ati
vt nr̃as nt̃atis nrati. et ſũt dus gẽtilia. ſʒ nras et ven ſtras. v. Quarta quidẽ terne. Quot ſunt ꝓnoĩa apud
latinos.quindecĩ ſcʒ octo pꝛimitiua et ſeptẽ deriuati ua. Que ſunt octo pꝛimitiua. Ego tu ſut ille ipſe iſte hic is. Que ſunt ſeptẽ deriuatiua. meus tuus ſuus no ſter veſter noſtras veſtras. Quot ſunt noĩa habentia
ſecundã declinationẽ ꝓnoĩs. Octo Que. Vnus vllus vter nullus ſolus alter totus alius cũ eoꝛũ cõpoſitis. v. Vnus et vllus vter et nullus ſolus etalter. Quot
ex his habẽt vocatiuũ. tria. que: vnus totusſolus.
A
di ſignificaͤtiuũ eſt. Quid eſt verbũ pars oꝛa⸗
rato aere plectroq lingue vox foꝛmetur. Cuius qua⸗
litatis. modalis et foꝛmalis. qꝛ qualitas que reꝑitur
in verbo illa diuiditur ĩ modũ et ĩ foꝛmã. Cuius moy
di indicatiui qꝛ indicãdo mõ dictũ eſt Vñ ðꝛ modus moderãdo vel a moderamie eo ꝙ ĩ vno motu ſumus
dũ indicamus et in alio dũ impamus. Cuius foꝛmer
No que pars. eſt vetbũ. Quia cum modis et foꝛmis et tepoꝛibus ſine caſu aͤgẽdi vel patiẽ⸗
tionis que pꝛincipaliter adinuẽta eſt ad ſignificandũ agere vel pati. Vñ dꝛ verbũ. a verbekãdo vela verbe
1
ſcte aeß ift duerſ
nos in Cuius ul infintud reininfin auterein
ductã añ
ſſtcͤſgu iungäde⸗ deſiniti vrand tererett qe deſan eſetlatu Oidepo⸗ dinittere ſcac Sr tionẽ ta muz enĩ Qudäag ßeaꝛieg vllage Iniero tps oͤſig liũ. Vñ⸗ actus ne ar cögrij hevtege
amat.Ot
tſſeni opſumſe

uiiſ us veer er nullus ſolus tralter. anui ma aucvnus Geſäln
— iAirahe Seahsn Sre
ovelawe
ſectet aꝛ pfecroꝛũ vbsꝛũ regul ſeruat. quid efoma
epan aſrvet lnit umwmedb d
eſt diuerſa verboꝛũ ſpẽs. Vñ ðꝛ foꝛma a foꝛmãdo eo ꝙ nos infoꝛmat ad cognoſcendũ verboꝛũ varietates Cuius cõiugatõis.pꝛime qꝛ habet a ꝓductã ante re in infinitiuo. vr amare. Si ſeðe qꝛ habet e pductã ante re in infinitiuo vt docere. Si tertie qꝛ habet e ꝓductã ante re in infinitiuo vtlegere. Si quarte. qꝛ habet ip
ductã añ re ĩ infinitiuo. vt audire. Quid eſt cõiugatio
eſt cõſequẽs verboꝛũ declinatio. Vñ ðꝛ cõiugatio a cõ iungẽdo qꝛ ꝑ eã cõiugamus.Cuius generis: Actiui.q: deſinit in a et põt accipe rſuꝑ o et facere ex ſe paſſiuũ vt amo amoꝛ. Sipaſſiui.qꝛ deſinit in r et põt dimit tere r et redire in ſuũ actiuũ. vt amoꝛ amo. Si neutri qꝛ deſinit in o et nõ põt accipe rſuꝑ o ſi acciperet r nõ eſſet latinũ vt ſto curro. Nam ſtoꝛ curroꝛ non dicitur Si deponẽtis ꝗꝛ deſinit in ret nõ põt dimittere r. ſi dimitteret r nõ eſſet latinũ vt luctoꝛ loquoꝛ ſequoꝛ na ſcoꝛ et oꝛioꝛ Si cois qꝛ oſinitĩ r et hʒ vtrãqʒ ſignifica tionẽ tã actiuã quã paſſiuã vt oſculoꝛ criminoꝛ dici mus enĩ oſculoꝛ te oſculoꝛ a te.crimĩoꝛ te crimĩoꝛ a te. Quid ẽ genus ĩ v̈bo ẽ quedã ꝓpꝛietas que naſcitur ey ßcatide actõis vel paſſidis. Vñ ðꝛ genus a generando vel a ge grece. nã actiuũ genus generat ey ſe paſſiuũ.
ð nũero et figura ſicut ĩ noĩe. Cuiuſ tꝑis pñtis qꝛ pñs tñs ðſignat Quid ẽ tẽpus:ẽ moꝛa motuſ rerũ motabi liũ. Vñ ðꝛ tepusa temperãdo vel a diſtin guẽdo eo ꝙ
actus noſtros tẽperat et diſtinguit. Cuius ꝑſone pꝛie qꝛ cõgrue poſſum ei adiũgere vnũ ꝓnomẽ pꝛime pſo⸗ ne vt ego amo. Si ſcðde vt tu amas. Si tertie vt ille amat. Quid eſt ꝑſona eſt rõnalis creatura in diuidua eſſenria. Vñ ðꝛ ꝑſona aꝑſonando.qꝛꝑ ſe ſonat. et ſe⸗ ipſum ſonando demonſtrat.“

—“. 8“ 3 8 ñR“
8⁸
2 Sdie due pars. Eſt aduerbiuz. Quia ſtat in⸗ xta ſuũ verbũ et ſemp nititur verbo ad eius A E ſignicationẽ declarandã. Quid eſt aduerbiuz
pars oꝛõnis vt ĩ donato. vñ dꝛ aduerbiũ ab ad et ver bũ. interpouitur i ne putẽtur eſſe due digtiões. Cuius ſignificatõis:tꝑis.q: determĩat verbũ roͤne tpis. Da tpis. vt hodie heri ꝛc. Cõparatur nõ. qꝛ pauca aduer⸗
bia cõpantur niſi illa que deſcẽdũt a noĩe adiectiuo cõ
parabili. Cuius figure cõpoſite vñ cõpenitur ano⸗ mine hocet a noĩe die et dꝛ hodie quaſi hoc die. Muot ſũt aduerbia ĩterrogatiua locoꝛũ. quattuoꝛ: que.ꝗque qua vbi et vnde. Quid rñdetur ad quo hue illue iſtuc Quid ad que hac illac iſtac. uid ad vbi hic ilic iſtic⸗ Quid ad vnde hincüllinc iſtinc. Egens que pars. eſt participiũ. qꝛ capit partẽ b de accideẽtibus noĩs et verbi. Quid eſt pticipiũ
pars oꝛõnis que ꝓ vᷣ˖bo capitur ey quo deriua tur. Vñ ðꝛ pticipiũ a noĩe ꝑs et a vᷣbo capio:qꝛ capit a noĩe genera et caſus a verbo tpa et ſignificationes ab vtroqʒ numern et figurã. Cuius generis oĩs qꝛ oẽ participiũ deſt inẽs in ans velĩ ens eſt pᷣ̃ſentis tẽpoꝛis et oĩs generis. Cuius tẽpoꝛis pñtis qꝛ pñs tẽpus deſi gnat. Vñ foꝛmatur legẽs apꝛima ꝑſona ptĩimpfecti tẽpoꝛis:indicatiui modiſingularis nůeri vt legebãt mutãdo bam inns fit le gẽs.vᷣ. Participãs að fit in
ans vel in ens. Lecturus vñ foꝛmaturtab vltimo ſu⸗ pino lectũ lectu addẽdo rus fit lecrurus. vũ foꝛmatur
legẽdus a gtõ ſingulari ſui pñtis ꝑticipij vt legẽs le⸗ getis tis cõuerſa in dus fit legedus. v. Rus duſqz fu⸗
turus. Cuius ſignificatidis. actiuatis: qꝛ venit a verꝰ
bo actiuo ꝗð eſt lego inde fit participiũ legens. Quid eſt ſignificatio in partticipio eſt idem quod genus in
HerboDe
mint m p
AMG
acugen datuue. D
munis t eoiunctio
ruas ſud bpeſitin cüͤturpr oꝛation DYao ſc iũgiine⸗ ſchauene cetüpꝛe
4
4
aut com plet vte iniuſtu parüm quia 2 bꝛepeſi adapu tiones abs 2c. diattu Bdi epäſi

verbo. De nůero et figura dicatur ſicut ſupꝛa in no⸗ ¶M Tr que pars. eſt cõiuuctio. qᷓꝛ cõiũgit ceteras utes in oꝛõne. Quid eſt rõuũctio eſt ꝑs oꝛõnis XAcsugens ꝑ vim vel ꝑ oꝛdinẽ. Vñ ðꝛ cõiũctio acèiũgendo hꝛ per eã cõiũgimus. Cuius ptãtis copu latiue. Da copulatüutas vt et etaz. Cuius oꝛdinis cõ⸗ munis qꝛ põttã pᷣponi quã poſtponi in oꝛõne. Oꝛdo ediunctionũ quot ſpes habet. Tres: quas Pꝛepoſiti⸗ riuas ſubiũctiuas et cõmunes. Quot ſunt eĩiũctiões ppeſitiui oꝛdinis quindecim.que at acaſt.ꝛc. Et di⸗ tũtur pꝛepoſitiui oꝛdinis qꝛ debent ſemꝑ pꝛeponi in dꝛatione. Nuot ſunt coniũctiones ſubiũctiui oꝛdinis Vcto ſcz que ne ꝛc. et dicũtur ſubiũctiue qꝛ debent ſub rũgi in oꝛatione.quot ſunt coniũctiones encletice tres ſcatque ne veꝛet dicũtur encletice qꝛ inclinãt ſup ſe ac⸗ centũ pꝛecedentis ſyllabe. vt divitqʒ putaſne dñſue.
. que pars:eſt pꝛepoſitio: quare: qꝛ eſt pars
1
Süanätpsct id
oꝛationis indeclinabilis que pꝛepoſita alijs . A partibus in oꝛatione ſignificationem earum aut complet aut mutat aut minuit. Quomodo com⸗ tcpu plet vt clarus pꝛeclarus. Quomodo mutat vt iuſtus ui iniuſtus. Quomodo minuit. vt rideo ſubridio id eſt parüm rideo. Vnde dicitur pꝛepoſitio a pꝛeponendo quia pꝛeponitur alijs partibus in oꝛatide. Quot ſũt pꝛepoſitiones daſeruientes actõ caſui. triginta. Que
ad apud ꝛc. v. Conſtrue ter denas. Quot ſunt pꝛepoſi tiones deſeruientes abltõ caſui quindecim. Que a ab abs ꝛc. Quot ſũt p̃poſitides deſeruiẽtes vtriqz caſuit quattuoꝛ:que In ſub ſup et ſubter. vᷣ.· Caſibus vtriſ q bis bine ſunt ſociãde. In ſub ter vel tus. Quot ſũt pꝛepoſitiones inſepabiles.ſex. Que di dis re ſe an cen

. 8 4 4 3
et dicuntur inſeñ abiles: ꝛ ſepatim a dictionibus niy hil ſignificant. Quot modis p̃poſitio p̃ponitur alijs partibus in oꝛatiõe duobus modis. ſaʒ ꝑ appoſitionẽ et ꝑ cõpoſitionẽ. Qñ pᷣpoſitio pꝛeponitur ꝑ appoſitio nem. Nñ pꝛep oſitio et dictio cui pᷣponitur ſunt diuer/ ſarũ partiũ oꝛatiõis. vt ad patrẽ apud villam. Qñpꝑ compoſiriont. qñ p̃poſitio et dictio cui pᷣponitur ſunt eiuſdem partis oꝛationis. vt iniuſtus infeliy. b Eu que pars.eſt interiectio.qꝛ interiatet cete ris partibus in oꝛatiõe. Quid eſt inteeriectio
ctio ab inter et iacio·qꝛ interiacet cetetis partibus in oꝛatione. Cuius ſignificationis dolẽtis.vt heu. Quot ſunt affectus animi. quattuoꝛ. Que. Gaudiũ ſpes ti
moꝛ et doloꝛ; Gaudium de pñti bono. ſpes de futuro
bono. Timoꝛ de futuro malo:doloꝛ de futuro malo.
Finis remigij. aus deo.
9
pars oꝛationis indeclinabilis. Vñ Iꝛ interie⸗
ehr —
modi.y gffunba nalefir eäcon damẽt napa matic nitet fund pfea
0 Etoꝛd Svoc Deue Inde Siin Inde Inde Inde Ind Ind

—,—