Tamt Cn 6 7 4 3 RAC 3 INE TTI COS S. N 8, I ANI, REGULARIE a8 ANN IR RECUMLARIBus, N T 5 Artis, ab Exteris Nation bu, petili 6 proinde Captus Germanorum minus obvuii, explicantur, ad gel. sum E gustum Germenie 10st, 2 applicantur, yuriis di wersorum locorum consuetudinibus. ktatutis. C. pr æjudiciis, ,nur, Consiliisque ac Responsis Juris Pru- dentum, 65 Mercatorum lde antur,&. deniq vera seg endo- N Am regula norma&&. forma traditur aig exponitur. „ HO R E g ch GARTIN O vogt/u b. CouUfTE SAcRI Cos Is TORII, PRO T O- Notatio Cæsareo, Advocate& Ptocuratore judicii Impe- l rialis Fanden e 05 81 5 Se Hs KAT. 7p Jos vynr DiE TERIct Harten 4 2 Kea 9. M. DC. LI 1 „„„ 5 8 1 5 * 800. NA G NT FIC I. NO BTI Ts, AMPLISSIMIS, CONSYETISSIMIS, N.. III S TRI REI ILIE ANC o. 5 Hees ad Man. dignissimis meriti ssimis Dominis M ecænatibus atque patronis suls pia deveneratione nunquam non su⸗ „ 5 Hund saum laboren, Jualis 2 er. 5 cum humilimd sai recmmende. none eafert 5 41 PLISSI ATI AT ZE INT EGE IETI Is. 5 JACOB. DE FAMARöò, SENIORI. 1 1 1 ABRAHAM SCHELKENS. DAVID. MALAPERT. DANIEL. D'ORVILL E. 7 FRANCISCO BEIN. IOHANNI OS OS. DNN. S PECTA TVS L JOACHIM D MARTIN. Pu FA Y. le, Repadle, Franegfhrrensas Ciuibus Primaris Cam psoribus,& Mercatorib us præclarisßimis Patronis atque Fautoribus suis maxim operè colendis Hue, de Cambiis Tractatum suum minus saneè quam par est elaboratum Hyncera ta- men mente, cum servitiorum humilma oblatione fert JohANNES MARTINUs Meg. u. J. D 5 2* lis, a Voge 4 4 4 4 9 4 4 9 7 7„ Ergꝰ 85 Hauic regero illud Poet: 5 l pRELOGuIuN Aurok!s. auicumg prulens utile. 9 Vitam sequi desiderat e fellx i k eat, Non prætetite lubtica Ne forsan absaue commodo, Per mittat ille te mpora, Fugacis anni mobilem Sed cogerendis ructibus Horam vel unam, conterat. Et rebus, instet arduis. 1 Hortatur vulpes insbec. aulie 7 Quid dalsigbaviligt: 2 In arduis 3 Hoc tempus optatissimum I Vitanda sempet tarditas Procrastinare nolumus, Est diligenter omnibus. Ad raucedinem usq. acclamat Mindan. 125 2. de mand. Iudic. cap. 62. Quod. tenta, vana est sine posse doluntas Cui alludit nescio, quis alius, dice: Cunctas res gestas faciuat, duo velle, Potestas Si conjungantur, dissuncta nihiloperantur. Froinds Ego, non Cambium, 7 47 rallaun de canli vob daturus, woab e 4 Volatu eee 85 2 Flrwaret omen Jupiter, Avisque felix præcinaæx Iter; lubenter ex eam? 1 Schopp. in spec. 40. Sed sit ui 5, optare amplius non licet, jacta elt alea, id impleat voluntas 40d abnegat Facultas: Audio guidem insusurrantem auler Senecd. Sic statue quicquid statuis, ut causam tuam 1 Famamque in accto state,& aclpiddselas Aut vivis, aut occidis a i b 215 — 8 n 3 2 3 5 8 *. S 5 6 7 5 1 2*. 2— 5 n en 1* 2„ 5 8 1 N 5 * FP RAL Ou ux. Qur potuifeci, sed si quis plura requirat Consulat ingemo qui meliore valent. Num Ultra posse suum nullum Lex justa coëgit Nec putat esse reum, qui, toto corde peregit, 5 Math. Colerus cons. 4. zin. 40. Es de hoc certè mihi gratulari possum, vel unicum me huctsque inter Germanos exuitisse, qui Cambiorum materiam(pro vote ctjusdam in præfat. ad Rapb. de Turri.) per singularia exterarum Notionum, cum primis Italiæ, Galliæ& Hi. aniæ additamenta,& terminos captuioermanorum minus obæsios plurimum ohseurat am atq in volutam, ad gestum Cermaniæ nostræ explicare,& diwer. sas di versorum locorum opiniones consuetudines, slaatuta, Præjudlicia,&. sequæ alia his sunt adglutinata, colliger non solum, sed& veram sequendorum nor- mam monstrare ausus eu- 1 a Sed me tamen licentius Laudare nolo, proprium Cum sordeat præconium] Schopp. e Hoc saltem dico Cenium Germaniæ nostræ nulli quidem cæterarum Nationum cedere: sed indies tales tantosque proferre I tos qui omni genere scientiarum in- flructissimi. sagacitatem ipsius Naturæ quodam modo sfuporare videutur. Hos guam is Honore debitò fraudare nec cupiam, nec possim, in tantum, ut potius eorum divitem Eruditionis penum admirer, cum tamen de Cam bii Taggatu ita elaboratò( liceat mihipid hae arrogantia uti) loquor verb exclamo At nusquam tantos inter qui talia curant. Apparet ullusseriptor cer manus Freunde berg. in peræm. rcsc rip. Merator. pag. mihi. 7. Exadverso- 1 5 3 5. 9 Hoc pecus omne meum est; multæ quoque vallibus ertant Multas silva tegit, multæ stabulantur in Antris Nec si fortè roges, possim tibi dicere quod sint Pauperis est numerare pecun?: Polgphem. ad Galath. Metumorph. am prater hoc, quod jam euhibet Tractatus( at ex Merhodica videre licet el ine 145160 y uu f up, kum pill. 10 ö pon un. salin aul le zumerat n n linen 105 1 Een e Gratin 4 (ade len ecan i fue lun m al fianun,; al , t M 50 fam zn fis buen fn mum ih 1 ei 05 4 19 aum 1. Hos tiaas ati air. REAL QGUIl ux. di positione Jradimentum, in promò tondo etiamnum collilia g- congesta mii tanta est materiei, ad splendorum Contractus hactenus incogniti facientis guantitas, quæ in dispurationis formam redacta volumen sbutentorum Folio. rum plus minus, nisi in vidiosa temporis angustia& ostcii, in quò constitutus sum, publici ratio, obstitissemt, erat excessura, lucem tamen ad bu, intra breue temporis Hatium, s fatum voluerit, visura e: Extaut insuper tum facti pe. cies, tum Quastiones he dus.(Vrum nempò Acceptans Literas Cambii per lalem accevtionem fias debitor eius, 4 gu accepta wit? Vtrum Exceptio non numeratæ pecuniæ hoc in casu locum ha beat nec ne?) Circa quarum obserxa- tionem vel minimus commissus error toti mercaturæ irreparabils damnum affert(solide& ampli ex jure communi, Legum, Doctorum 4 authoritatibus, & rationibus, Mercatorum item Stylo& Praxi propris&& pertinenter d me- (absit diclo factantia, neg enim dur ba Het mes sunt, sed Responsi, guod Domini, Decanus, Senior, Cæteriq Doclores Professores Ordinarii Facultætum Vtriuse que Iuris, generalis studii Coloniensis proresblutione ac decisione diltarum quæ- stionum, Collegialicongregatione desuper institutd, mihi tulerumt) ita elabora- tæ, ut non solum Doctores Almæ Coloniemsis præde laudati, sed& Domini Pro- fessores Vniversitatum Argentoratensis& Lipsenfis, existimawerint causam hunc nullli ulteriorè instructioue aut ampliori deductione andigere: Quod en- comium ut gloriosum mihi duco, ita non minus meritum me esse(Sancti qua- dam insolentia) confidv: siguidem uta illud Harsdursferi, not Principium statuisse rei primaria laus est! 5 3 cum contra illi qui de charta aliena in suum pupyrum scribuuni, deseribuunũ, & sic alie nis plumis sc ornarè intenduur, unde sibi placert possunt, non hallen ant Dann e Welch e nur mit übersetzen R A Lo AU u 1 Weir wil laber ette as schreiben Dias soll bleiben Da für einen newen Fund 58 Auß dem grund. e 8.15 ben N 2 a. i 5 Ne sutor ulcra crepidam! 4 Auerens 1 mihi hæc scientia? cum, nec Aercaturam nec bah unquam ere xerce te didieri Respondere quidem pro me videtur verivbes—— hoc Kein Antwort ist auch ein Antwort 2414: 8 0 non semper quævis tespoale meretut Eijerta 2 Horatii 5 Nec bis quinque Sophi bins tesponderte vel unt Stulto quætrenti multa parerga; queant! N 715 e me non committam] habeas i igitur pon. loco, me hoc, Zuic- ee en, 405 455 de quibus senarius sllegræcus latinitati sic datus. Quazm quisque novit Artem, eam canat, licet; N Hau, 72 35 Heer ulterius cur intricatam hanc atg Aisfenliatibus fs caturien- tem Cambiorum,& non fauilurem materian 4 rs r voluerim 2 7 5 W 5 e TF a 3 ee eee eee 8 Te. eanius. i„ Magtiæ spes altera Romæ. 30 5 Non quærit in venatu re. 60d Wente N ee at fulvu mdescende e monte Leonem. 8 Maud. in orati ad Studios. tumult. n nee Ege certe: 45 * Canam vulga ia 1 P disei sovis mendacia 1 4 i 1 une on kr 1 fangen* 1 ee u K e tag sdi N sannhin, n e et 1 bors e sen „ind 7 6st 1905 le, ö 7 Une BR. 4 L O o* 1* M. Mer Puellæ 8 1 Nec conquerar superbiam Viam led ple nobilem 8 Tei atabo mig nis Viribus Quã victor ora pervirum Volate possim strenuè Humodue me sustollere. Scene in* 9 N Torsan gulem tibi video 8 erendii ampar; Sed, Alan pro me. buran geri, Hane Pfecordptime pio me de ponas. 5 Baud. in Epist. lb. Nam Virtussæpè maxima Et alta sapientia Vili latent sub corpore Dedere Fata si tibi Imbelle corpus, provido 8 Repente damna pectore. 5 8 roa alen in de 1e Sed 2 fert audarem: immaturam,& miuus cxcultam etatem, adde. tens illad Comic. in Adlelph. Nunquam ita quisquam subdu da 9 5 vitam fuit, Quin tes, ætas, usus, semper aliquid apportet novi, Aliquid moneat, ut illa, quæ te scite credas, nescias, Et quæ tibi putãris prima, in experiundo repudies. Concedo in tantum ut uelulirò subscribam illud O v en. lib. 5. Ut solidè sapiat nulli sua sufficit ætas Mors prius à tergo quam apiamus adesi! Es hat niemand Zeit genug/ noch genug Klug zu! werden Ehe ein Mensch was rechts begreifft/ faulet er schon in die Erden; ö Prasertim in Jure: cujus scabulos qui præter navigare nititur, pluri bus instru- ctus 7 tnecesse habet, ut non e en entit hunc in modlum e Pocta! 8 ä 1 3 Qui re T0TTT0T0T00 5 2 8 7 5 PR AE L OQUIU M. Qui cupit immensi perplexa volumina Juris Discere, nec Rabulæ munus habęre foro 8 Plumbeus hune podex, argentea pęra, metall. Et caput è chalybis frigidior Mecear. Terumenim verò hc nou obflant quò minus illequi& atate& eruditione- minor videtur, possit aliquid ad utilitatem publicam Divind gratid adauctus, couferres hæc namq sola eit, quæ emnia lürgiri& potest& solet, jnxta illud: Quicquid habes meriti præventrix Gratia donat Nil Deus innobis ꝑrætersua donacoronat Ergò 8 Canescant alii mento, nosmente: capillo Nos animo; facie, nos pectore; tempora quippè Virtutem non ꝑtima negant; non ultima donant. Aut Opitius: Die Zeiten ändern sich/ wir ändern vns mit Ihnen Das ist/ je älter hin/ e weniger wir dienen! Interea Deo gratd ætatis has fruentes viriditate g. Hloriferis urapes in saltibusomnia litant Omnia nos itidem sectabimuraurea dicta? e Cucret. Muc verd curamus ros qui malunt aliena rarpere, quam sua rspicere g: Nil mibi nasuti noceant, tulivorabesto Et tua fae melius, si potes In vidia. Nas quidem dubits quin tam prægnantem de te animo conteperis oinionem ut& doctius c elagantius muliò, te hanc materiã pertractare potuisse, f ersua- Jam tibi habeas! Sed audi illum, qui ad fores Tprasonis hujusmodi hic verba ata ui 3 N Sai credere fas est- Et concesob quod verum sit, quid tu Esset enim magis optatum& favor anpleltendum, quai iu vidid propulsinddus atg olscurandum: cum cxinde- l 3 nostra Rittershus. in not. ad Cunth. lib. i. c. Tecu u. vuadentuef.! ebe! 0 Ubbe te k 6e hin* b lle ld gl Tuc me bit balluin an mi eh., obe ka sclabn tba mee 4 92 11 dene bene i tlg ane mor Ale dexel bern nen i ee not verb. 7a 107 n de 142 tamen 3 REH O ub nostræ industriæ aut operæ na vatæ quicqua m nec achiei aut adimi po sit: Interim 8 valds adhuc dubitamus utrum quicquam htc in re possis uiß fortè id sam possis, post quam diam, qua incedendum est, tibi monstra verimus. Sic ovum nullus potuit firmare Columdi* Nuncapice in fractò talia quisque facit. „„ Tecum habita& noris, quam sit tibi curta suppellex. 5 prudentis et moderatè dess sentire, nullumque juxtase despicere! Nota bend hoc Poctæ ee Quo seis plus, hot te seis seio seire minus: Uberlora ferunt valles, brevioraque mentes Gramina,; multum humilis, mens sapit alta parum. e Odiosum hoc eit, cum quis de se diti vult ht 5 Ille sapit solus, reliqui volitant sicut umbra: Fucati sermonis opes mens conscia laudis Abnuit. i 8 8 8 . 8 Pio alios Freundenberg. in rseript.morat: Cailius in suis carminibus, ut witium hos Arrogantiæ aliquatenus& guantum in se elt, reprimat, ironice& scopticè satis ludit in omniscium Ianum, cujus versus ob intrinsecam virtutem& eligantiam singularem aunectere uolui, Jui sic se habent. 8 11 1 Et benè jane canis lepidam benè construis Odam Et benè filia moves,& benè flas calamo Et benè jane pugil decertas& benè curris Et benè jane regis frena tenacis Equi. Et bens jane vides, vidisti regna, Ducesque Et mores hominum, verbaque Jane tenes, Et beneè te vestis, benè tondes Jane, cutemque Et benè jane lavas,& benè jane fricas. „„ 581 Et bens compositô stas vultu, quid magis addam 25 . Et bens sane ledes,.& benè sane cuba. 8 2 * 4 FE itague j ucundi i resultaus, calcar illad Et benè sane sales inter convivia narras* Et benè jane voras,& bene jane bibis In summa faeis& scis omnia Jane, sed audi Qui tibi nil credit, pl us bene Jane facit. J M itaque simile guippiam imposterum Tu quisquis es, exprriri cegatis de inge. vii tui atie nimium ne glorierisrogo, ue fort cum dicdum facts tunfiimandum Fuerit, confiusus hæreas&& perias.„ Lene velut rapido liquefit sub sole Butyrum, Aut solet admotò cera perire rogõ. uod guast in aurem ad.& dehortatiouis causa tibi dictumn relickum vola: Ferum tu Zoile more ardelionum gaibus probrium eit alienis,&. guidem omni. bus, sese immiscere ac gotiis, us verum esse testeris hoc Teremtii. Qui semel verecundiæ limi tertransierit 8 Illum benè& gnaviter oportetesse im pudentemnn Quærere ulterius pergis: Cur versibus omnes ferò pagiuas maculare Lolucrims, cum amen Hocta ne Hm, Re. Nogpter naturalem uenæ defectum Feri poßiim En tibi causam: i 8 Semina Mandra goræ nascenti consita Baccho Decoctum faciuntleniusesse merum 8 Sic jucunda graphi Sophiæ conjuncta Poëlis Sic aeidis gustum dulcia mista juvantꝭ Hicigitur salibus gta vitas varlata modestis Fulgetut Idalliis compta Minerva rosis. Quem non ista movet comitante Eibentia risu HFunc nihilhumani cordis habere puto. Eeoban. Agssus. uod ommet tam priou quam nosisa hn as etatis boctœs, CLaeorlaslr audi, cor umqus florts in succum& singuinem vertendi stimulos mibi edu; aue, 0* Pau Recinf u 4. dne. u. umu uin 6 51 uli 15 4 utilitas,& utilis jutunditas, eu strenuo vatum labore: „ nter 8 aul n unn 1 Neuem ut cum Perf loquar. dun bol PRE LOQGU TUM. dedit Q faclum ut cum in con dersatione quotidiauã seorum ade radiis a. Genus fulserim. 3 8 Me quoque dicant Vatem pastores, sed non Ego credulua illis. 7 Nec fonte labra pro lui Caballinè Ut repentè sie Poëta prodirem! Sed hot vfl inutuo summsi ut jam dictum ab omnibus Poctis, quos unquam vi- alsse atque Legi sse mihicoutigit, quorumlamen gHonori omnia cum fenore resti. ui Et hoc farum non esse, sed d summis etiam factitatum viris legimuu: N. que eniin frustra ac temerò ab Eobano seriptum eit: 3 Et tamenagnoscas hic Magai furta Maronis Plurima, sed aullo digna pudorelegi. 8 Siquidem nun pauca Muronem d Theocrito mutuatum ee sine disficuitate repe. rient qui conterendi Bclogas Vrgilii cum Idylliis Tbeocriti sladium uelmini. mum colloca burt. VVV Sead sciscitaris ulterius cur gravitatem Huus materiei jocis aspergere atque ita inquinare vollerim? Frras hoc loco respnsi, quod in onprobrium hospitis pro- tulit neslis quis coudiba:„* 5 Sapit esca malè, sed datur absque sale. Es sic fert Genius meus. 1 Vita verecunda est, Musa jocosa mea est. Oοπ], x. Sed aut nullum aut exiguum commodum ex hot labore, qualis qualis etiam et, ad me redundare posse, regeris. Quia ut quæritur losua Ardtus in dissertat. Herling. de Semino... FFF Nihil restat honesti 5 Artibus, in vetulas jam degeneravimus hujus Secli turba virum, Musæque in fornice corpus Projiciunt, vulgique sedet nonaria sellis Et sese Doctrina odii- 55 3 . VVV P RN A LO QU TUM. FPeä«s quippè versum concidit 5 Honor nec ullusamplius Datur decoris Artibus Vates vagantur exules Musasque mulas nomin it Cirudele vulgus,&c.„ . Scope. in spec. aul. Cui hoc adstipulatur Poctæ:„ 1 Spernuntur miseræ miseris rationibus artes e Et doctis itidem nemofavere solet. Quꝭ fit dais! quoniam qui Musica castra sequuntur Cernimus ærumnis pauperieque premi. Pauper ubique jacet, contemmitut omnisegenus 8 Artibus& doctis ante ferunturopes. Ex quo elucet rem aliter jam ses habere, alque priori bus amnis. Dann Vor diesem galt der Mann nach seiner Witz und Kunst 4 Ben diesser newen Welt Eild jeder nach dem Geld Ober gleich Närrischist: man gilt auch viel nach Gunst. Et hac proculdabis eit causa quæexclamuationem hanc iuvito extossit Tu bullo . 8 IJifeu malè nunc Artes miseras hæc secula tractant Audi Virgilium quem Germania nostra progeneravit, qui ingratitudinem hujus temporis accissans, in hæc verba erupit! 8 Es war der Musen Schaar versorget vor der Zeit Vo Fürsten die sie offt mit Gaben wohl bedacht Ein Ehrenwehrter Nahm/ und heyliger Hochheit Pracht Sambt reichem Vberfluß/ war jhnen steets bereit. A pen, 0 le Jetzt 8 . itz g 19 eld eng u 0 e el 110 Ut 1 zelt dach och ß e * 1 ing n ren KALOqulun Jetzt ist Hunger unser Ruhm Armuth vnser Eigenthumb Vnd des leichten Nahmens⸗Schein Pflegt Verachtung nur zu sein. 8 N Opitz. Suntnostræ Musæ Tale& nostta fama fames. Vila meliùs ferè quis feceril, qui cum Calphurnioeclog. 4. relictis Musis. Ad mulcètra greges& lac venale per Urbem Duvxerit, ut in suo ludit traci. de Rescripti morator. Freundenberg. Verùm enim verb hac non sunt tanti ut Politicumangere po nt, Eteuim: Non si malè nunc,& olim Sic eritʒ quoniam Cytflara tacentem Suscitat Musam, neque sempet arcum Tendit Apollo: 0 N Hofrat. lib. r. ad to. enoscendum em iis, qui de plibe nati sordida, hauc ignorantiæ suæ pœmam fe- runt, ut nec appeta neu Oi vinitus nobis communicuutur.. Der Bawer ist wie seint Kuh/ die hat viel lieber ein Handvoll Graß/ alß ein Hut voll Geschickligken! Doch ists zum Bawren nicht gestelt Wie ihm der Gelährten Kunst gefält Gleich wie die Sonn nicht darnach fragt Das von ihrem Liecht der Blinde sagt Den Sehenden ist damit gedient Kunst bey Vernunfft viel Gunst gewwint. us cum ita siut, ut revera sunt, i meh: Secedant levium greges Dromorium Queĩs solus labor est gulam fovere. Qs ano ν,jw Quos convivia, quos vacationes, Quos nummique tenet dia cupido Aut convicia& æmulationes 3 Carbones N ante res putantes“ 5 9 Drumb weg Ihr Erden⸗Freund/ die Ihr micht Taha bebe 5 Mit ewrem Lusts⸗verlust/ der euch nur letzt betrübt/ Hier ist ein ander Sinn/ hier findet man nk, Die nicht beschlossen sind in den en Schenken Der schnöden E Eitelkeit 5 a 5 2 ohen aaf 0 vin admirabilem auge eee, que an peten Grandi semper Vida con cp dre teen ien e ut ignis Nititur,& summas. nubes Infima despiciens“ N Froinden- Age agen e oda e Quos pulcer Genius potens amore Et Musæ sacer illi B 1 etiam 15 apparent; restio nam ue verum ni mis essc hot quod vulgo dicitur: Es ist die runde Welt dem Glückstopff zuvergleiehen. Ob dessen Tockenkram sich fremt der Pöwel hauff Vnd wagt die Seele hin/ läst 1 Zettul reichen Find aber nur ein null(o) vnd leider nichts barauff. Schw ent. in delic. Phaysic. Muthem. 5 Sit nec voluptatem ullam capere possum ev eo, quod Sardanapalus Epitaphis alen N criptum Pofteritati** in modem eco mmenda vit. 5 Cum el lf in Polo l, 44 egal, 8 4„ 4 ble Norica. Neque⸗ enim np lupemet mnie eudutorum, ute guicquam p ane possunt 9 omnia, ea, quæ u mundus tautoperò ad miratur, colit de uenerat gquantacun, 5 1. 14 0 5 be, 0 ugent 1 9 n cken han. / 55 15 Men . 4% Mn N e vener A tun god An, seicht? welhe schen ts dar n deli un din 0 H amm uit. n P RA LO QUIU M. Cum te mortalem noris, præsentibus ex ple Delieiis animum: postmortem hæe nullius usus. Ipse Nini quondam magnæ Rex nune cinis hie sum H æc habeo quæ edi, quæq; ex saturata libido Hausit, at illa jacent multa& præclara relicta Mortales, sapiens præceptum hoc discite vitæ. Cui obinde etiam vel maximè(licet errore perniciosb ducki mor. ralium obeemperandum putant ubm pauci 5 quo in suo trac tam Neb Neb. ita perstringit: Mu lti suue, iuquiens:. Qui per tabernas Urbium. Cuarrunt& œnopolia. Exhauriuntque pocula Perduntque patrimonia Cum fortò nummus obvenit Velocriores cervulis Mox ad popinas advolant Et hune bibendo digerunt. cum forsau in finem, ut vel Veritatem inquiraut, prout ita joca. tur Oαπνꝰõ. 8„ Nescio mersum in quo Verum latitare profunde Democritus, nemo quod reperiret, ait: Silatet in Vino verum, ut proverbia dicunt, Invenit verum Teuto, vel invenie. yelut molestias, quibus premi sesentiũt hi boni oblivionis abyss fubmergant. pro ut quoq in hujus farinæ socios de Gallonio nescis Juo, Meland in joco. ser. höe ludit carmine s: i Stertit ad octavam Gallonius, inde cubili paulatim assurgens languida membra levat. Objieitur perdix, quam protinùs ille calentem Devorat, hoe nulli cesserit arte, bibens. (**.„ pu- N— 2222 ĩẽ5?²ké5ö? dd n K eee eee ee 77VVSVVVSTVTTTTTTTVTTTT e 2 5 2 K KE LOoGutu x. Spum antis Bromii cyathos octove novemve Adjicit& lacris sio operatus: ait! Dii date mi constantem animum mentemque quietam Quam multis vita est nostra referta malis! o Exoptstam tristitiam atq jucundam hanc zuenimenis caufam. Wer deberent hi tales(quorum Devorat os oris, que quid lueratur os ossis) 8 Buren vita nosbræ Naturam, Ju dei ee 5 5 exindẽ latäes en ore Vatis illius sit conqueritur: Ut bibat haud sitiens, v eledat jam ventre repleto 5 Verberibus eogi bestia nulla potest. Ergò homo deterior longè est, fateamur oportet, Qui bibit haud keien ge quæ vorat ante satur. Qnteland. verum enim ver inte Hie 7 cuti lerhala E. A erar- omninò ell, ita curationem apud multor nullumreripit. „ eee 5 ene e herbas? f. o 157 flantum 17 Potius.. Dira 1 770 incautum serpant coora gie auler, 97 17 i Virg. Al 10 ut ven Her nunciniac goeribun bie olim se conbine. 5 71 non e 9 2A n aul io ritare multitudine pectantium 5 ii ulteriùs 6 7 in gots alioslibertatis excessus ¶ proui com- munis illa vitiorum natura& Hnitas Hoc serunt prolabantur.. Vude Honestati, at rerum, propriarum, obliti; N huc del illuc vitiorum flactibus perniccosò agitantur quidam verb super- vat anti rerum ad se nen eee caftung c Cundu ene suam excedentium tur He amg,: e n a I Otio qui nescit uti plus negotii habet. Quam cum est negotium in negotio. . 5 8 2— 8 5— 1 — ⅛ 4441. 7˙⅛ỹe˙s!——ʃ—ͥ! ˙—*˙»’] 31 8. 1 . 9 2.. 1 „ 5 1 U 1 K 1 8 14 1 N 4 5 1 All. U Disfor- 1 1 65* 77 op atel 4 2 1 Jul i 41 ae 40 1 1 bu. n ia 0 1 4 Distorquentur; 4e guibi hene in modum Nel Nel, acati, a van tempori vitiorum censotr 1 quantum opum y senetiis Fretum per Adtiaticum ExInsulis accesserit Norunt ad unguem; Pentiksk Quas auper indulgentias, 3 Pottam recludens auteam, 85 8 ee 1 Diviserit plebeculæ. 8 Quod Imperator copias Conduxerit stipendioo Vel quorsum easdem miserit, 5 Quodinteremptos prælis a HFostes gruento fuderit: Quid actitet Rex Galliæ, Quid moliatur Sueciæ, Ffispaniæ, Poloniæ,. Quid Danus, aut quid Moseicus, n Quid Imperator Turcicus e Byzantii decreverit. Quid sanxerint Septemviri In nuperis conventibus; Quot Civitates Liberæ Pecunias collegerint; 5 Vel quorsum eas impendetint? Scrutantur intensissimè.** Qulbus foret consu tis Molto wagisque commodum ö e 8 8 debeo 255 ende 8 b R K 0 au u M. e 2 25 1. 8 . 1— 25 7 „ * 3 3 3 1 7 3 2— 4 0* * * 3 3 5 f 8 7 1 3 33 e PR AE LOQUIUM. Quidam bona famam: corpus Canimam aleæ fa crifcando„ ti. num tempus inutilissime terunt, non per pendentes hoc quid exemplis edocta veneranda Antiquitas nobis consilii reliquit- Ludens taxillis benè respice quid sit in illis, Spes tua, res tua, sors tua, morstua pendet in illis Heidenfeld. in Sphing e.; J. Nos, qui duplice lumine Naturæ videlicet& Scientiarum fulge. mus, præ videntes hoc Syrenum scopulos, ne duliedine cantus de. tenti submergamur, ceri auretobturamus atque ita evadimus, quandog etiam socios jam tum in bestias à Circe mutatos pristinaæ Formæcommunicatò salutari aliqus Musarum pharmaco restitu. entes] Qua cum ita sint adeste nobilior propago luventutis, animi pulchritudinem quæramus, hujus dtcore gloriemur, ai contra bre vitatem avi, memoriam nostri aum maximè longam ce. re conemur e 3 Quisquis enim duros easus virtutis amore Vicerit, ille sibi Laudemque decusque parabit At qui desidiam luxum que fequetur in ertem Turpis inopsque simul miserabile transiget ævum Poit alios Ringelberger in orat. de stu. dis inchoando. Ticet enim radices Eruditionis amaræ sint, sunt tamen fructus dulces, ut non in concinnꝭ hoc& innuere voluit carmine Pocta! Plutus opes: longos dat Parca potentior annos; More Poetarum fi licet ista lo qu... Grana Ceres; Diana feras; melioribus auctam Dotibus uxorem, donat amiea Venus. Mel Rhea; nectar& Ambro siam largitur Jachus; Pancalamos; Nymphælilia Flora rosas Lætitiam Genius; Felices æolus Euros. Neptunus pisees; Regia Juno domos. Pons I 1 1 . np spaisin i 6 1 1 0 Irine trans** pam“ erger l. . sentt in uit c ne hl rant aucta nus. 1% M arola* .„ mos. 1 PRT LOQUIUNM. Donaluventutis pretiosa dat Herculis Uxor, Somnia sed Morpheus mille Cupido soles. Dulcia suppeditant tibi Musæ carmina; solus Immortale tibi donat A pollo decus?/ Schopp. in sßec, Tu Lector ergo candide Para tibi scientiam Ipsamque pro pecuniis Terræque donis omnibus Ama, teneto, percipe: Virtutis& vestigia Malum relinquens, elige; Vitæque simplicissimæ Sectare fanctimoniam. J. hortetur lem Ege in præamium eanilati la boris videor mihi jam jam audire sacratissimum Au sarum t horum hunc in madum neee, Tibi laborem maxima Mercede compensabimus Famæ daturi nobilem Vivagioris gloriam. gummi igitur erdore, vj& impetu ocids flumine illuc vranfioler genius meus, ubi propior victoriæ at que gloriæ locus esse poteris: Suenquam enim ante hic liuic rei curam rantam non impende- rim( Jsanat conft ssio mor bi, ut loquuntur Medici Hoc tamen non olslat,* minus diligeutia duplicata omnia resercire possie: (***) 3 5 Nam 5 Nam ar ante e Val piur* Iniqua per commercia 55 Seductus unquam fecera e QAtatis aut infirmitäs Et insolens jactantia 3 Peccare quondam jasser r a eee 1 . Leo 1 exculat.„ 8 vile apud 4 3 itag ruidense hoc 7 1 15 de Cambio rudimentum 5 sub forma disputationis, qu Naturam Cambii delineare ac per 1 transennam Juasi sehibere volui: Cætera quæ materia hujus gra- Voitas pariter atq V tilit as ulterius ef. derare videntur, annuente Ter Opt. Maximo non longb temporis inrervalld re atque ee. er 1 0 0 me constribtä— 3 nte e 0 0. Damnatisque meæ limplicitatis opus s 9 14 uod jam vulii oenditis, j jam dudum eventurum 7 givit Taubman. hoc versa/ FHaud facile elktribulos& 0 pinas inter euntem Illæsos habuisse pedes, illæsaque crura 1 7latii nobl hoc elt uod Aurel ail wen, 16*— 4 0 2 2 nen ee garctass 5g. 2 p RX LOGUuT u. 1 Der Va bleibt wie Er ist auff seinen vesten Stund 1 Obgleich darwieder bas st ein vngehaltener Mund: 855 n e“ I n delic. 5 Mah. n. N 0 quid vulgů dicunt: 1 Debet adhuc nasci ille locus, qui noverit omnes 5 g Sic condire cibos, sapidi ut sint omnibus æ que, 163 Niemand hat noch allen Gäntzlich wohlgefall 8 4 2 47 Vetus hæc en e l ae semeraris in alienam famam % 4 evire consuevit Suilus; Qliatamen hujussegillationis causc ah, unica W irtus eit juxta Nyhmos hs germanicoss „ Weh t Se 2 in, Tugend hat u beiden e 0 an 8 % Deegan a g ban 114 Ehr und Nad. nes Inde non ian ifi Veri namq. 52 1 klaus præterit angues nun 10 U Mordaces, Vietnsqus Vir sibi conscia recti, Fueorum bombos& inania sibila muscæ Imbellis, victura necat. 24 Arændius in disertat. Serlng. be. I i sterim quicqaid agi hoc gas* 14 5 n Invidiam Virtute, malum bonitate, favoro die E 2 4 Olores vincas, speque fideque Deum. Er lie pot quam prater voluntatem 855 iutentionem Auctlunti. am ra- F fim rationum impulsu, langius iter hackenùs conficere toacłi su mus, jam quiescere licebit! interea Tu Juisquis es, noli inopina- tum hoc siyli genus admirari; causam enim hujus rei si velun · uam Politicorum Principem Lipsium perlustrasti, sine me- Fescies gruvissimas: si non, cas ut tibi reddam te non mereri sci. r: Non. 8 N Sistimus ergo gradum! placido considere portu. Me juvet emeritam, fundetq́; hic Anchora. puppim. 1 1 1 5* 5 2. 5 „%—ůr 7 ⅛ ˙¹òAu1 ͤ⅛—•Amnl⁊ xx 2— f 4 8 7 7 7 8 1 8 0 1 1 18 5 3 5 7764 n 0— — N 0* f 7 5. 97 2 2— l 5 K 7 775 1 5 82* 2 8 12 1 1. 2 2 2 5 1 2 D 8 2 5 5 4 8 2 3 9 2 e BO 4 n 0 LV„&. R EI 5 * 3 De Eiymologia 1 400 Cambii. B antiquo verbo CA M510 n 2 . 2 quod idem est ac permutatio & quidam primæ, quidam- 8 Wieré quartæ conjugat ionis e faciunt, dum Cambio, avi, promiscuè pronunciant) descendit Cam- bium in generalitate,, sua quam⸗- libet cujusque rei in aliam commuta- tionem significans: à qua tamen in hac nostra palæstra degenerat, quia Nen 3 usus 2 0 usus c) ad certum& specialem d) quendam contractum ejus notionem restringit. 4) Cum non solum ipsi juris nostri Compilatores J. 1. J. de kufl. & jur. I. I. S. i. H. de pactis. l... de furtis. Et tot. tit.. Cod. de verbor signif. Sed & quam plurimĩ authoritate èc eruditione graves viri( quorum in jure strenue navatam opetam& ad invidiam usque eximia merita si quis dignis celebrare vellet laudibas vereor ne ——cConantem debilitaret onus. Et alii nunquam inter morituræ famæ ICti ut Justus Meyerus in Colleg. lurid. Argent. Marth. Wesenb. in paratit. lib. 1. tit. 1. libr. 2. tit. 1.2. 8. 12.14.15.& fers per tot. Hering. de Fidesussic. 2. Match. Stephani de lurisdick. U b. 1. C. I. u. 8. utile& necessatium duxerint, ante omnia, in nomen rei propositæ inquirere,& ego exemplo eorum) sic enim est: Fortibus aßßusvis tubiten prodesse saugg Dux benè pug nantes incitat ore uiros. Idem facturus operam me haud pediturum spero, quippe cum ab Etymologia haud improbabilia ducantur argumenta, ut ex princip. jastit. de Testament. ibique adduct gloss. ab Angel. I. 2. S. 1.& glos. Bart. F. di Tut. l. defensores. 2.& gloss. C. de Defensorib. ciritat.. 1. F. de acquirend. possess. Pa- norm. in b. l. circ. En. ds ludiciis. cap. uamyi⸗ de verb signif.& allis in nnitis lo- cis videre est.. Quamquam argumentum ab Etymologia petitum simplicitet ita& de necesfitate non sempet procedat, non contemnendam tamen rebus sæpè gratiam affett, sui s nixum lucidissimis limitationibus& distinctionibus, inter quas non infimum sibi vindicasse videtur locum ea, quæ est inter Etymologiam nominis proprii,& Etymolegiam no- minis appellativi. 3 Ab Etymologia nominis proprii non. procedere argumentationem dicunt ex eo, quod 2 LN seder alfed. rititis erer lum Pim, L. am, Celel ncumbrm nqtum& I.. oltendit: malimfat Tic iu Paule bt—— u A Fit un A nude iites honor oludtnr dgiutut, h. . 4 Pate trin f V m4 pit 85. f Cod. 4 ö„ es viti P unt eximi 1 ia fg bilit, I, i im Meyer 1. h M. 2. r. ul ch. St Tei te om in nocht 0 enũ s: 3 vira im 0 quippe a ume= it D 1. Se Ban de 4 tl. uf gui. sini, onte ndam um mis 2 tationibu dica detut la & IA ologan, pt Ii nal die nit ex c. 3 quod nomina propria imponantur non ex vi& affectu, utpote Quodoptanti Diuum promittere nemo auderet: 5 sed ex affectu& ad beneplacitum I. 4. de gat. i. prout lydius lapis ve- ritatis experientia prebat, qua ad nauseam uisque videmus hunc vel il lum Pium, Probum Clementem, Urbanum, Innocentium, Bonifaci- um, Cælestinum& Benedictum,& vocari, qui tamen ultra nomen ne umbram quidem ejus virtutis possidet, ut vita Pontiscum Roma- notrum& Imperatorum Echnicorum, aliorumque satis luculentes ostendit: ut ita ex ejusmodi nominibus effe ctum metiti& spetate maximæ fatuitatis sit infallibile signum. Sæpè enim: i ———— entitò nomine cygnum Craculus appellat ee: Cornicula plumas Fa voni furata, cupit pavo ipsa videri. Melissus. Et——Nuuc nomiua tautum tagnissca& Claros titulos fibi quilibet optat. Arrogat, esfectat, sequitur, rapit, ut merit j am Et se Asßinus Pardum vocet&. formica Leonem? Aus non vult sapiems, generosus, Iustus haberi Et probus& doctus contents corticeè sols, ä Aig umbris rerum. Palingen. in Virg. Inde facuim, ut ex infimo tetræ pulvere prognati, statim summi- tates honorum& titulorum, affectemus, quæramus, ambiamus, ut in suo ludit tractatu versutissimus nosttłtemporis Politicus, Nebulo ine, digitatus, hunc in modum: 5 Hunc mentiuntur providum Qui nescit hordeacea Quanti placenta veneat: Hic audit humani ssimus cum sit Nerone sevior: 2* 4 2 An At ill. spectetisnu- Cum Talpula sit cæcior. e e kuckt/ aber nieht antreffen können: welches daher kompt/ daß manchmahl einer zu seinen Ehrenambt gezogen wird/ da⸗ rin er andern soll rathen/ wann er schon felber nicht mehr Virstandt hat/ als jhme des Jahrs im Hauß auffgehet. Etymologiam nominis appellativi quod attinet, quidam distinguunt hoc modo: aut vocabulum non Habet definitionem, aut habet. Primo casu ab Etymologia vocabu- li, licitè arguitur Secundo casu quando ha- bet definitionem, sub di stingue? Aut Ety- mologia condenit cum definitione, aut non, si convenit, bona est argumentatio: si non, tunc non valetargumentatio, sed stan- Darumb sagt jener Ich habe hte Weiß heit daheim ge⸗ 1 dum est definitione, quia definitio evacuat definitum secundum genus& differentias specifivas. 5 Etymologia autem nihil aliud est, quam qualiscunque vocis desæriptio sive notatio Unde habita notitione nominis per Etymologiam, nondum habemus per- fectam notitiam rei, quam nobis dat defini- tio: ut lucidissimè exponit Everhard. in Toy 0b.. ab Et mol pag d. mihi r u 1.* — ö 1 0 1 i tinet, guat 1 4 eit 5 Utilis,* deltent ali, 1 tialum, con ne fündan quod multi retminis, nc don setis in. Viout auter 1 Ttzejasr u wbinimiun. spendio, 8 7 1 5 . b 5 „„ 5 5 9„ 15 1 „ N . Ne 1 5 1 . lu Endo zue Autkg nit e, 4 un Statio talcrleditn ai Sexaan C ekenln n I al el ptiot on 0m 50 pe 1 defln N f ard. 0 * V 7 ä 5) Qua generalitate triplieem permutationss f peesem eon- inet, quarum prima e st permutatio tei unius cum alia differente lech in valore æquali;& ista propriè permutatio dicitur. Secunda est permutatio pecuniæ cum re& propriè dicitur emptio venditio. Tertia est permutatio pecuniæ cum pecunia, quæ fi in rerminis no- stræ definitionis se contineat, specialem quendam contractum constituit& propriè Cambium dicitur. Est autem Cambium ut post Molfess. tract de contract. cap. 7. tradunt multi, contra ctus justus, li- eitus, utilis, valdè expediens& necellarius Reipublicæ, quicquid delirent ali, Cambium præcipitium salutis, La byrinthum conscien- tiarum, conflictum sine concot dia, pelagum sine portu& ædificium sine fundamento esse dicentes. Id enimex Hac causa fleri videmus 5 quod multi feriptores(intrieatam Cambiorum materiam, extraneis rerminis, novisque& obtrusis ad ihventionibus auctam& excultam non satis intelligant indeque erudè nimis& rigidè de ea disputent. Prout autem 5 — Viator Quem nom rect uialimitęducit . Auanòpnlusgraditur tantò longinquius errat? Ita ejusmodi homines, qui fori experientiam non habent, dum fibi nimium fidentes, spreto alto rum judicio nullo certo duce regun- tur, fallunt& falluntur, errorisque notam non sine magno honoris dispendio, incurrunt. Nequè enim ineptè Nebulo nebulonum gecinit: Mgotiis qui plurimis Se miscet, atqué suscipit. Maiora quam quæ prapriis Fufferre posßh diribus e gui super vacantis Alstringitur laboribus aüliena cura mun: ne, stultus illeeit maximum 8— l 1 Aena pre 72 impot ens 8 e 1 sed funcsto hod tempore quo Tenet insanabile multos Seribendi cacoecthes. Juvenal. Quamquam illis frænum hoc injicitut Poëtæ Magna petit phathun& quæ non vViribus istis —conveniunt, tamen, Qui volet ingenio cedere nullus erit quo fit ut tandem audite hoc Goclenii inviti cogantut Feribimus indocti doctig volumina passim ac horum monumenta vigent, gemoq; fruuntur, Illiepulas tineis præbent& pabula blattid & libris chartisq; suis cavategmina conduut seminibusq obolis& aromatis helleberoq: scilicet ut sua vis inter strepere anser olores seg avibus Corydus cupit immiscere canorit in piger irripit furto muscerda doloso quam piper ipsa tamen non ult venire minoris, 8 Lingua sile non est ultra narrabile quicquam. Ovid. de Pont Non ante scalpturire ungulis gallina in sterquilino desinit, quam cultrum, quo jugeletur, eruat, dicitur, communi verbio, ideo- que flænum silentil, cum Anton. de Guevar. in prom. Horolog. Prin- cip u. g. mordere consultius mihi erit. Quicquid fit, ad institutum nos revocans Navartus in cap. Naviganti,& de asur. nuss. 3 4. confit- mando supetius dicta dicit multos uttiusque paginæ Doctores non bene degustasse hanc matetiam: Causas hujus rei Dominicus Gaitus er. de credito. c. 2. tit. 7. f. iigꝗ. assignat has. 1. Quod Doctores utrius- que Scholæ negotiotum& fori experientià plerumque careant. 2. quod contractus Cambiorum pro majori parte in pluribus ratio- ciniis consistat. Inutile autem& valde laboriosum judicatur, ut ho- mines literati in ratiociniorum causis occupentur: cap. inutile disꝭ 39, quod Mercatoribus dulce&leve est, cum ex istis ratiociniis luerũ qua- b aur nde 5 negotuone- dentores&= &mindzcem seckentur. l 1 alis que falls ven um,& fl ficti Mache 11 llorknos dil qucd praxis gitendzs pati. scutiorem 1105 elt, teddat:!. Hul 1 % U c. an pt etatl voce cun concord 1 unf: ze. item. 3 ysH 4g. lle ae nanersingu munclnda& 85, lg. utoptim. quendum ef Kann le modem l Herend becken in Mack udidi dcque. eng, 95 Keno* halt sterg io delah Itbicle, gl aur. u. gina Oboen Do g bin od San, pletut p. cu tein]. 1 im juc 8 . 808 7 ö 9 0 7 5 5 5 5 quæstumq̃ue haurlant, cujus lucri causa, cęteris paribus, cambiorum negotiationem tanquam novi Alchimistæ, veteriotibus tamen pru- dentiores& saniores invenerunt: Veri enim Alchimistæ damnosam & mendacem sequuntur Alchimiam; Mercatores vetam& utilem sectantur. Illi sunt pauperes, isti fiunt divites: Illi furnis& follibus aliis que fallacibus instrumentis ex vero auro& argent, fumum, ventum,& flatum colligunt: Isti brevissimis circularibus literis, ex fictis Marcharum scutis, florenis,& thaleris, veros scutos auteos, florenos& thaleros conficiunt. Posset forsan 3.& hæc addi ratio, quod praxis quotidiana( quà Mercatores magis magisque ad exco- gitandas varias lucrandi artes inducuntur cam biorum naturam ob- scuriorem atque ita in extricabilem iis, quorum ptofessio alias non est, reddat: nam Hic Labyrinthus adeit, quod si dele beris intus Non labyrinthus erit, sed labor intus erit. c) Usus namque in omnibus considerari& obletvari debet, c. quam vis. p. x. de V. S. derogat enim communis loquendi usus pro- Prietati vocabulorum. Bart. in l. Labeo g. Idem Tubeto ff de suppel. leg. cum concord, super verb. Mutata hanc materiam tractantium 1. libero. rum gz. g. quid tamen. 4. ubi Bart.. de legat. 3. l. cum de lanionis. 18.5. item. z. versi optimum. ff de fundo instruct. Surd, conscʒ 13. u. 87.& cons. 454. n. 1g. Mantic. de con ect. ult. volunt. lib. ʒ. tit. g. n. i. Proinde verba non ex fingulorum opinionibus, sed ex communi usu esse& pto- nuncianda& exaudienda dicit I. j. Labeo f. idem Tubero., de suppell. leg. ut optimè etiam sentit de hac re Quintilian. 3. Instit. c. 8. dum lo- quendum esse ait, secundum communes intellectus, idque agendum ut non nobis, sed sensibus serviamus, cùm fuerit ridiculum, malle sermonem improprium&caffectatum, quam quo loquuntur omnes: Hinc vivendum esse moribus antiquis, loquendum verbis præsenti- bus putat Gellius 11. Voc. Attic. c. 7. quod etiam vult Qujntil. I. 1. u- flit. c. i. ubi dieit, quod usus sit certissimus loquendi Magister, ptoin- deque a Vendum esse sermone ut nunc cui publica forma eit. at, sicuti vocabula oriuntur& imponuntur propter Usum, ita—— f pier 8 p ter abusum vicissim aboleantur quod non temeritatis, sed prudeg- tiæ esse censetur. Meã itaque opintone, communis loquendi usus, qui pro lege habetur& sæpius ut à proprietate vocabulotum rece- datut, facit, retinendus; quanquam alias(quodnon inficior) werbe interpretanda sint secundum propriam guificationem. i. 8 eis qui mavem. 19. f de exercit. act. 1.3. S. hæc verba ch ibi Bart. s de negot. ge. præcipuè si nulla justa causa, cura proptia significatione receda- mus, subsit: si tamen quandoque aliud subjecta materia suadet, ver- ba contra propriam significationem eunt, ut non sine ratione de- fendit Alex. ce/. 86. col. 2. c. nec obstat. Card. Tusch. lit. F. conclusion. 9. num. 26. N 4) Licet enim Cambium cum quovis videatur convenite contractu imaginabili, videlicetcum mutuo, in obligatione tedden. di tantundem: cum Locatione in mercede: cum emptione vendi, tione, in consensue& płtetio; cum permutatione in commutatio. ne rei pro re: cum contractibus innominatis, in Si tamen proptié& specisicè sumatur, uthic, neque mutuum, neq; Locatio conductio, neque emptio venditio, ne que permutatio, ne- que alius conttactus innominatus esse aut dici jute potest, quia dil. ferentiam suam pecificam, quã una ab altera distin erhibend. habet, quamdiu autem inter contractus est& datur diffe- rentia, nulla identitas induci debet, etsi alis concutrat aliqua con- venientia: lic, quamvis in hominis substantia om nia sint& reperi- antur, quæ in notione animalis, non tamen rectè infettur identitas, quia in homine præterea quid in tionabilitas, quæ differentiæ rationem inducit: cambium est& dicirur contractus nominatus, c simum& notissimum apud omnes habeatunu optimo igitur jute um nomen nobilis- m, actionemque sibi Pariat cognominem, quicquid contradicant& ineptè sentiant ali quorum præpostera opinio me nec tangit necangit, cum minimus quisque etiam sine difficultate hoc in passu scite possit. Quia solidum crepet,& pictæ tectoria lingue. TEAHE SIS mutua præstatione: ! r. guitur obligatio, & a qua totum esse tei dependet i. ulianus S. e quis G. ibi. Bald. ad est, quam in animali, videlicet ra- net 40 bf 1 cat pwenite gatft a eden. mpti pyendi in co= scatio. tua n tione: e y neq; pern a io, ne. potel a via di. guitte, ligatis, ih A dee ct& r dife. urtat mn con. nia sin i repei. ufer u imtitas, ali, cet. ptimt a ur jun n nod. rcblll. actiom n jue lb nepte akte it, eu n, iini ossit. 5 1e. 11515 5 TH ESIS SECUNDA. De Definitione, seu potius descriptione a) Cambii. Cambium est contractus consensualis 5) dandi c)& reddendi tantundem 4) pe- euniæ e) certo tempore 7) in diyersis locis g) re H)& pretio(i) constans. 42) Cùm omnis quæ à ratione suscipitur de aliqua re institutio debeat à definitione proficisci, ut inrelligatur, quid sit, id de quo di- sputatur Cic. lib. 1. de ossic.& i. de orat. secl. j 4. Et definitio sit initium omnis disputationis, quia substantiam& naturam rei ex plicat, Mo- net: de Distribut. quoridian. p. i. quast. A. n. 2.3. 4. E j. Scalamque ad scientiam apparat, quà neglectà pronus admodum& præceps in tra- ctatione terum ipsarum, solet esse lapfus. Colleg. Argent. Si ager velligal. th. 39. Adeo, ut ei, qui sinera magna moliti intendit, non immeritò objiciatur illad Poëtæ: 5 Effosßò es lumine Cyrlopr Hinc ne labor omni Sterilem unnescat in herbam. Ovid. Utile fore dux si ad meliorem tractandorum cognitionem de- finitionem hanc seu potius desctiptionem præmittetem: Est autem Raph. de Turri vir profundè doctus, ingenio sublimis& celebetri- mus, optimè de re littetaria meritus, cujus ob id tanta fama ut eam. Non imber edau, non Aquilo impotens possit diruere g, aut innumerabilis annorum series. Horat. lib g. Od go. in ea opinione in tr. de Camb. disb. i. ä 5.2.&. pag· mihi. 33. ut in ex- 10 in explanatione definstionis Cambii non vereatũr hec verba profer- re: Licet autore ipso] Oto. l. omnis ff. R. Definitio omnis in jure sit periculola, non tamen effugio tam fatili hanc nostram committam, seu verius non audiam nostros Interpretes vulgo ad dict. textum l. o. mnis ff. R. f. sed potius sequat doctissimos Vlros, Brisson. de verb signif in verb. Desinitio Gothofredum ad dl. omnis Definitio, ubi dicunt vo- cem ptædictam, Definitio, inrelligendam esse pro legati Canone, seu regula ab Harmenopolo gtæcoauthore,& in eclogis gtæcis po- stta: Et proptetea summẽ jute agendo, ad examen exactissimum; per ea, quæ definitionibus propria sunt& ingenita, hanc de qua agimus subjiciam, arbittor namque etiam summojure agendo& ad calculos Metaphysices reductam allatam definitionem posse defendi: Hue usque Raph. Ego tamen paulò accuratius trutinatà virium meatum imbecillitate(quam agnoscere, etiam ibi, ubi non est, mentis bonæ proprium dieitut, egoque tantò libentius fero, quantò certior sum me, eum eæteris ortum ab humo qui traxerunr, eam effugere non posse; neque enim ad instar quorundam alforam, ita e Viros amor mei, flammas mod coc feroq;. 8 5 3 Ovid. lt exinde humanitatis oblivisci liceat) qui itaque argumenti hujus grau itatem cognosco, superius allatam generalem& simpli- cem meam traditionem non pro definitione dialectica(fiquidem auriositate definiendi quis ne obolum quidem luctratur, ut post Ga- lenum quem refett Duarenus ad tit. Cod. de probat cap. 2. C ujac. iu præfat. recirat. Cod. ad tit. de jure sisci. Gell. Senèc. Quintilian.& alios animadvertit Johan. Fabet in S. sine seripto Insi. de jure nat. gent.& ci. vil.) sed bona saltem deseriptione vendo, cum non minus diffieul- tate quàm petieulo conjunctum esse resciam in jure exactus defini- tiones, juxta argutas Dislecticorum regulas pro amplitudine mate- riæ eruęte; quod( ut testatur Joh. Emetic.à Rosbach. in prax civil. vit. i. f. z.) multos etiam summæ autoritatis viros& JCtos deterruit, ut in jure nostro definitiones ubi non expressæ tepetiuntur, non ausi Hat suo Marte ex præscripta Dialecticorum methodo constituere. Neque verò hoc necessarium, fed irrisione potius dignum judi- carunt per multi, quos recenseri angustia temporis, jam non per- . 8 3 mittit nb aulumconl e 5 ulin exttut curpers ) L u Jette te dicinnts. 0 pet se cone dibinguitur tiasuperne vel. Etqv causam pre seisus safse q 1 I. deb 4 57 5 cunqde con bekamen alulerect necelle elt, 1% uro conttah g biset wal 57e 40 1 jui ita 0 aiguel zent: 3& f dialet gu luca Ainpol er 541 64 8 Cusat c. Qu Ain.& le 8 de uri Rent. G n non Arts dig 2 ls dell, n jute ine m 0 amf ine m. osbac N rer fl os&] N deten rds tepen hn wetho 00 flint potit an 7 0 Potis 1* ditissimè Clariss. Dn, Biceiu 11 mittit: Duarenus in prefas. de judiciis fatetut se aliquando in tegrum annum consumpsisse in exploranda definitioneè judicii, sed tandem has nugas valere jussisse: sie Galenus plerisque in locis itridet illos, qui in extruenda definitione logica tempus anxiè terunt, cum alio- qui res pet se non obscura sit& sme Dialectica definitione. ) Loco generis pronuntnt verba ista(eontractus consen- sualis) cætera omnia quæ sequuntur, subeunt differentiæ partes& respiciunt substantiam Cambii, quà à quocunque alio conttactu de per se consideratõ, imò& omnibus,& quibuseunq; simulsumptis, distinguitur. Dicitur autem Cambium conttactus quia est conven- tio super negotio civili, obligationem produces l. 15. de prescript. verb. Et quidem verus, quia utriusque contrahentis consensus ilk causam præbet J. i. S. 3 de pack. Consensualis dicitut, quia solus con- sensus sufficit ad gignendam obligatio nem, nec opus est, ut vel tes ipsapræsens, interveniat, vel præcisè litetæ& verba adhibeantur tt. Lnst. de obligat. ex consensu. Quanquam enim omnes veri conttactus flant consenfu utpote qui velati quædam materia communis est cui- cunque contractuigeneticè sumpto li. g. Conventionis fide pactis, re- fert tamenuttum consepfus ille lolus sit, an verò præter eum aliquid aliud accedat& te quiratut. Ita in contractibus, qui te contrahuntur necelse est, ut ptætet consensum etiam res aliqua interveniat,& ab uno conttahentium ad alterum proficiscatur, in tantum, ut impossi. bile sit, ur altera quam, quid datum est, ex re obligatio nascatut J. 17. pr, ede pacii l. il. 5. ii sfide reb. credit. In conttactibis qui verbis fiunt. præcisè etiam verba, seu interrogatio& tesponsio ote prolata exi- gunturTastit. pr. de verb. obligat. In iis qui literis perficiuntur, præcisè literæ præter consensum requiruntur, Instit. de Literar. oblig. ut etu- „U. J. D. Professor publ. Argent. Præ- ceptor meus æviternum colendus, cujus nitebit: NMussquam non nitidum ui miumq notabile nomen: in rerum quotidianarum sive aurearum sect 4A 5A tradit. declatatut autem hic consensus, sæpè vetbis, epistola, vel nuncio, ut pluti- mum tamen ministerio Proxenetatum vulgo dickorum Mäckler: Hi siquidem sunt, qui artem campsotiam vetè norunt, quibus ob- inde etiam, ut quibùslibet aliis, in sua arte credendum facit, 79. S. *.. legat. 3. * 2 legat. 3. l. 6.. ds legib. J. 21. F. statut. hom. 1 FF de uaner. in piciend- Sic Bartalus de juribu-. 1 ö Hippocrates de pharmaciC Sic Musicus de Musica, & HVinitor de Vinea, Pistorq de Siliginen disudicabit optimè. Rectè itaque& prudenter Mercatores Cambli contract um inituti rem instituunt, si opetà proxenetatum utantur, ne videlicet quis se pecunià, iis in locis ad quæ temittere cupiunt, egete resci- seat, quia alias carius comparare cogerentur: Interim Proxenetæ, 8 Dulcilus in stagnic rimantur prata Caßistris pecora. intentissimà curà omnia perquitunt& serutantur, supptessõ nomꝭ· ne contrahere volentium de Cambfo celebrando tractant, dissenti- entium animos ad communiavotaalliciunt, tacenda reticent, dicen- da loquuntur,& quasi propria eorumvertaturutilitas, fidelissimẽ omnia perficiunt; Et tandem tractatu, ad perfectionem deductò, ne ignoretur conditio ejus eum quo principaliten contrahatur, au- thorem suum laudant. 85 Postquam ita de Proxenetis institutus est sermo, licebit hic for- san etiam in sue veluti grege nidoque reponere intricatam hanc in jure civili multò sæpius agitatam quæstionem: 1 eAn Proxeneta testis esße posit de contractu 7 em cone 5 llacduit Et comm unius teceptum videtur non posse hie testem efle, ne volentem quidem, etiam eò casu, quo nul- lum inde commodum spe rat, nisi utraque parte consentiente Nov. 90. cap. 8. Colleg. Argent. tit. de Proxenes. n. i. Wesenbec. parat. eod. loss.. in his. verb annumeratorem Aui bent. de lustrumentorum caute- la cap. 7. foseph. Ludov. part. 2. dęcisc r. Johan. Imola in cap. exli- teris de transact. Glossi in cap. i. Ve civiliter de testi bus num. G. ¶lossin- cap. Quoniam d. Authent. de Taff. coll. 7. Iloss in cap. dilectaram 10. de 3 5 Tascibus 9 9 1 lulu z. due pre- att 100 Dill f. aun, 19. eomtradickor 13% mubsptaclic;; ut quodcune dertulisadh eotumquep metcatotes Tur. diu l. bus German. alli u e Etquid niz, ruletamho inoffcio pr 61 Ludo.(. 9. 1 al. Cg Au ct ot nat! g un Europz l. arten ad 1. iccoßendst g uhpotequl r ꝗ— Si ponendo N. ö bann. aher, Acne, Abe es Can Ac ennön ua! A ee cup gegeit il : late akut, cim antut, and t cg et dun t dlsen 1 tacend enim urutilu feln erbech wn dlc ahatüt, ö 7 stseim A. bibi bete in im hn * it d dn ute col 8 Welt Ar, e 13 Tesfibus cogend Angelus in dict cap. quoni am. Vas. lib. 2. contra 33. u. 2. S · Idqͥue propter affectionem quam dicitur habere ad eausam, ut impleatur& firmumsit, quod iple suà mediatione fieri curavit Dad. in d. c. Dilectorum Alex. consil. iz. col. g. vol. i. Vulk. lib. i. cons. Marpurg. 1g num. 19 2. Verum enim verò de confuetudine moderna(quæ in eonttadictorio sæpissimè approbata est,& exinde vim legis habet. 434. ff. de legib. l. z. Cod. Quaæ sit longa consuetud.) conttarium vlde- mus practicari? Est namque Proxenetæ tanta ex hoc munete fides, ut quodcunque ejus dictum juramento vallatum, notulaque in li- berculis ad hoc ab eo compositis circa celebrationem cambiotum. eorumque pretia& pacta conventa, contta quoscunque recusantes mercatores ple nissimam probationem inducat, ut præter Raph. de Tur. disput. I. quæff. 2. f. pag. mi hi. g. testatur stylus mercantilis in omni- bus Germaniæ plateisusitatus, quem qui negligit ille profecto. Voluitur huc illuc veluti spaliata Magistro a Cimba per ÆAgeas, naufiaga fertur aquas. Lotich. Et quid nis sunt enim quique cujusvis Plateæ Proxenetæ Magistta- tui etiam hoc in passd speeciali jurament o adstricti& quodammodo in officio publico( quod bonæ fidei præsumptionem semper indu- cit Ludov. Gometz ad g. Ex maleficiis Instit. de actiou. Bald. in l. Erro- rem col. i. Cod. de Testi bus constituti, ut subsequens hoc Edictum jun- cta ordinatione nova de Proxenetis à Nobilissimo Nobilissimi toti- us Europæ Emporii Magistratu libetæ Imperialis Civitatis Franco furtensis ad Mœnnm 5. Septemb. Anno 1676. publicatum, lueulen- tet ostendit, cujus tenotem eurlositati Amicorum& desiderantium, utpote quibus Consecro uicquidl in arte mea possum promittere curæ. apponendo sta sacrificate volui: 2 WIR der Rath/ der Statt Franckfurt/ kommen nochmahls in glaubwürdige Erfahrung/ daß vner⸗ achtet vnsere hiebe vor zum öfftern angeschlagene Edicten nicht allein viel Per sonen/ so wohl von Frembden als Ei nheimifchen/ in den gewöhnlichen breden Messen/ sich deß Macklens vnd D Vnter⸗ Baud. 14 a Vnterkauffeno heimlich vnterstehen vnd gebrauchen/ sondern auch vnter den Macklern selbsten/ denen solches zutreiben hiebe⸗ vor von vns verstattet worden/ allerhand Vnordnungen fur ge⸗ hen /in deme sonder lich viel derselben zu reehter gebürender Zelt bey vnserer Cantzley sich nicht ange ben/ theils auch ohne entrich⸗ tung jhrer Gebühr/ wider dar von ziehen/ vnd dardurch vns vnd gemeine Statt zuvervortheilen vnderstehen: Wann dann sol⸗ chen vnd andern mehr darbey fürlauffenden Vnordnungen zu begegnen vns in allweg/ obligen vnd gebühren will; Als haben wir deß wegen eine sonderbare Ordnung/ deren sich nun hinfüro die Vnterkäuffer gemäß verhalten vnd darauff schweren sollen bey vnserer Cantzley verfassen vnd anstellen lassen/ dessen auch alle die jenige/ welche sich Macklens vnd Vnterkauffens in den gewöhnlichen Messen gebrauchen wöllen/ hiermit berichten vnd dahin ernstlich erinnern sollen vnd wollen/ daß sich keiner eini⸗ gen Macklens vnterfangen solle/ Ihme seye dann ein solches von vns dem Rath vergönstiget vnd zugelassen/ vnd auff vorher beschehene Leistung deß gewohnlichen Aydes/ darüber ein Zet⸗ tel zu Vhrkund mitgetheilet worden/ gestalt dann einem jeden Mackier vnd Vnterkauffer hir mit/ gleicher Gestalt/ vnd noch⸗ mahlen/ anbefohlen wird/ sich so bald er in Meß zeiten anhero kombt/ bey vnserer Cantzley anzugeben vnd seinen Nahmen ein⸗ schreiben zulassen/ mit der com mination, da einiger diesem vn⸗ serem Edict vnd gemachter Ordnung/ in eim: vnd andern Puncten zuwider handlen wird/ daß gegen denselben/ mit ge⸗ bührender ernstey Straff verfahren/ auch den jenigen/ so einen/ weicher Vnterkauff ohne Zulassung triebe/ anbringt/ die helffte geben werden soll. Darnach sich nun hinfüro alle vnd jede Mackler zurichten vnd vor der Straff zu hüten wissen werden. Conclusum in Senatu, Jovis 5. Sept. 1616. 5 175 03 1 INDE ge visbgehen schagen wie Kuuffnan Wislende Kuna 2. E 110 gahzlchent 926 15 ige sabse er weht* f un u af nt* dun alt da 1 er Ga in Mi 9 fachen o seing AE mah da eim win in ein dann zenden A mg densen Wr solit aubr Ach palm r g an 5. Her 616 5 IN DE SEQuITUuRORPDL 1 N ATIO NOVA. E. E. Raths der Statt Franckfurt am Mahn ernewerte Ordnung vnd Roll der Dnterkäuffer oder Mackler in Meßzeiten. 175 Ie die jenige/ so in den gewohnlichen Messen allhier zu Franck furt Vnterkauff zutreiben vnd Wechsel an Gold und Süber/ oder Stich zumachen/ wor in das sey/ zuge⸗ lassen werden/ die sollen mit handgebenden Trewen angeloben/ vnd darauff einen Eyd zu GOTT dem Allmächtigen schwe⸗ ren/ daß sie mit Kauffen vnd Verkauffen/ die seyen frembd oder einheimisch/ vnd also mit beyden Partheyen/ gleich vnd recht vmbgehen/ vnd keinem seine Wahren für gut sehätzen vnd an⸗ schlagen wollen/ da sie beduncket/ daß es nicht auffrich tig vnd Kauffmans Guth sey; Ingleichem keinem sein Guth vnnd Wahren vernichten vnd verwerffen/ da sie beduncket/ daß es Kauffmans Guth sey. g 2. Sollen sie die Mackler vnd Vnterkauffer an keiner Wahr oder Guth/ so sie den Leuten vermacklen/ kauffen oder verkauffen/ keinen Theil oder gemein haben/ sondern sich dessen gäntzlich enthalten/ vnnd darunter keine Gefährde brauchen; Wo aber einer die Wahren selbsten bedürffte/ oder die sei⸗ nige selbsten vermacklen vnnd verkauffen wolte/ das soll er entweder durch einen andern Mackler vnnd Vnderkauf⸗ fer thun vnd verzichten lassen/ oder aber dem Kauff⸗ mann/ mit deme er zuthun haben wird/ außtrücklich anzei⸗ gen/ darmit der Kauffmann wissen möge/ daß es 155 2 moe nan Mack⸗ 16 Mackler selbsten angehe/ vnnd eres mit jhme als einem Käuf⸗ fer vnnd Verkäuffer/ vnnd nicht als einem Makler zuthun habe. 3 3. Sollen sie in shrem Macklen vnd Vnderkäuffen nie⸗ 8 0 2 mand einigen Kauffman angeben/ loben vnd N ee ober . reich vnd sicher sey/ da sie wissen/ daß er arm vnd vnsichersen/ vnd durch denselben ein anderer in Gefahr vnd Schaden möch⸗ te geführet werden/ sondern den Kauffleuten/ welche sich shres Dienstes gebrauchen/ auffrichtig vnd erewlich dienen/ vnd da⸗ gin/ als fert sie stehen mögen verholffen seyn/ damit sie shres Gelts vnd jhrer Wahren mögen bezahlet werden. 4. Sollen sie in shrem Macklen vnd Vnderkauffen ausser ihres ordentlichen Lohns kein Vortheil oder Interesse fuchen/ auch keinem Kauffman die Wahren höher vnd tewrer rechnen vnd anschlagen/ dann sie gegolten häite/ sondern seden Partheyen zu den Sachen auffrichtig rathen vnd helffen/ vnd ein solches zu sonderlichem Vortheil vnd Auffsatz nicht ziehen/ auch jhrem rechten auffgesetzten Vnterkauff/ nach redlichem Herkommen fordern vnd nehmen/ vnd darüber niemand be⸗ schweren vnd nöthigen. 5. Dieweil auch zum öfftern zwischen den Kauff⸗ Leuten/ nach getroffenen Käuffen vnnd Täuschen Irrthumb vnd Stritt vorfallen/ solchem desto besser ab⸗ zuhelffen/ sollen alle vnd jede Mackler über solche Käuffe vnd Täusche/ denen sie beywohnen/ ein ordentlich Buch halten/ vnd dieselbe darein fleissig einzeichnen. 6. Sollen sie auff die andere Personen/ so sich deß Macklens oder Vnderkauffens heimlich vnnd ohne/ von vns/ besche⸗ bechhnef ckahaben ascbelorse descbeder von welcher sonsten ing. Eidl⸗ offt vnd so rtr Cautzle quff auch; vnd Vnle u solln ie Glfährde rel Cantzle ten geleist üher/ mite sichen vn nicht/ den Olafteyle naltlufsag u. chen vnn 10 hemd übers MK ntlich e 160 hal knn, fh U ind ohn 5 60 nottürfftig ö 17 beschehene Vergönstigung gebrauchen/ ein fleissiges Aufsmer⸗ cken haben/ vnd da sie deren eines vnd andern gewahr würden/ dieselbe/ vnsern jederzeit regierenden Burgermeistern anzeigen/ dieselbe der Gebühr darumb haben anzusehen/ vnd zu straffen/ von welcher Straff dem Anbringer die Heiffte gegeben/ vnd er sonsten in geheim gehalten werden soll. Endlich sollen alle die Mackler vnnd Vnderkauffere/ so offt vnd so bald sie in Meß zeiten anhero kommen/ sich bey vnse⸗ rer Cantzley angeben/ vnd jhre Nah men einsehreiben lassen/ dar⸗ auff auch jhnen ein Zettul/ zur Anzeig/ daß jhnen das Macklen vnd Vnterkauffen verstattet/ zugestelt werden soll/ solchen Zet⸗ tul sollen sie behalten/ auff Begehren vorzeigen/ vnd damit kein Gefährde brauchen: Nach vollendeter Meß aber/ bey vnse⸗ rer Cantzley solchen Zettul wider einlieffern/ vnd darauff bey jh⸗ rem geleistetem Eyde von allem dem jenigen/ so sie die Meß über/ mit jhrem Macken/ Kauffen vnd Verkauffen oder Ver⸗ stechen verdienet/ sie haben es gleich baar empfangen oder nicht/ den vierdten Pfenning Vns dem Rath vnnd gemeiner Statt de vnd richtig machen/ doch sollen ihnen zu vorderst Reyß⸗vnnd Zehrungs⸗Kosten darvon abgezogen werden.. 5 Auff all vnd jede obbeschriebene Puncten sollen die Mack⸗ der vnd Vnterkäuffer nun hinfüro angeloben/ vnd dieselbe steiff vnd vest zuhalten/ vnd dar wider nicht zuthun/ einen leiblichen Eyd schweren/ sondern alle Gefährde. N04 ü Conclusum in Senatu, Joy 15 5. Septem- Dis Ane e 8 8 A Optimo — 18 Optimo ĩgitur jure ex vi superlus dedustotum, styli mereanti. lis& statutorum quarumlibet Platearum, præcipuè verò, 5. 5. ordl. nationis jam jam laudatæ ibi. Ditweil auch zum öfftern zwischen den Kauffleuten Irrthumb vnd Stritt vorfallen/ ic. ad testificandum ad. mittuntur Proxenetæ ui non fine ratione& fundamentis legum, ul. terius prosequitur atque defendit Rota Genua, decis o 7. num. 3.& 4. & decisei8 8. n. 7. 8.9. 10. 4 c) verbum Dare, multifatiam& diversimodè sumitut apud Autotes. Aut enim significat offerre: Terent in Hechr. Pt res dani sese ita magui at humiles sumus. Interdum idem ac inferte apud Virg. Dabit ille ruinam. Sæpe idem ac dicere, apud Tetent. in Heaot. Quam ob rem has partes didicerim, auc is dabo i.e. dicam. Nonnunquam sumitur pro vendere, ut vino arco Sejo non datum, quod in caritate annonæ asse modium populo dederit. Inte rdum capitar pro obtemperare, accommodare, copi- am sui facete, ut apud Martial. Casfa igitur nulla elt; castæ sunt mille, quid ergo Casta facit? nom dat? non tamen illa negai. Non rarò significat Impertiri, donate; Sic August. de creation. Deus, inquit, tardius Dat i e. impetitur, donat bona, non ut neget, fed ut eommendet ea dulcius enim obtinemtut diu deside- rata cito autem data viloscunt.. In hoc significatu sumitut etiam cum Oeconomico dicimus proverbio. Qui dare vult det tantum quantum. facultates permittunt, quod Idiomate noltto aud ine- leganter sic vertunt; feiner soll den Beutel weiter auffthun/ als er it/ dann grosse Außgaben seind der kleinen Einnahmen Todt. Et hune significatum tetinet etiam quando ex Politicorum scrinio depromimus illud Da dab iturque tibi vulgd, Wer gern gibt/ der wird geliebt/ wer nicht einbrockt/ darff nicht essen: Hüner legen keine Eyer/ es lige dann zuvor eines im Mest! Ovum dat nullus, nifi reddatur pullus: Keiner giebt gern ein Ey er wisse dann hinwider zwez. teh Late N et minum 4% A lun, l. a5 g . fin pine quo dantut, 4 0 465 sicutin omni 1 seryetut q verum. Lupus qe Cola, 16 human soe bertium dat“ Bete aut nol Eshen⸗ Vue Erscdemu Jahn Ccncurrim. tardem tota an u tttatur E petunig dat:. petunia data, lis& yirt ad. baditä ttio. ewenluun tatum„ t Vekum 1 pl c cuts pot bit 15 7 deels in 5 tat, rc it, h 5 ue; die. 10 s wey. In jure tamen& nostra superlus laudatà definltione Dare. est Dominum trans ferre, ita ut ejus, cui datur, fia: gie. itag 14. Instit. de Action. I. 29. 5. 3 F. de Legat. 3. l. i p. Had liberal. causil. ij. l. 6. de R. J. in princ. ubi dicitur quod non videan tur data quæ tempore eo. quo dantur, accipientis non fiunt. d) Idque ex præsetipto Justitiæ eommutatiyæ, que vult, ut; sicut in omnibus aliis contract ibus, ita& in Cambio dati& accepti servetur Æqualitas. Meclina tit. de rebus per Hsur. acquisit. quast. 5. v. verum. Lupus in cap. Naviganti. 5. 2. n. 76. nisi enim id fiat, non minus atque Collapsa ruunt subductis tecta colummis. N. Juvenal. 3. satyr. 8. hu manæ societatis, vinculum distumpetur: fiquidem unus contta- hentium damnum facturus est ita, ut amplius imposterum contta⸗ kete aut nolit aut non possit: Dann* Es hebt niemand einen Fuß/ der ander sincke dann/ Vnd also kompt durch eines Fall ein ander hoch hinan. . 8 Dir. Et sic demum ad ultimum illud Ovidi remedium 8. Japiter essè pium statuit quodcung juvaret. Concurrimus, unde fraudes, imposturas, insidias, damna, scelera,& tandem totalem ruinam generis humani oriri necesse est: Quod ut avertatur Æqualitas illa dati& accepti militat, dum campsoti ultra pecunię datæ æstimationem quid amplius tribuit, eò quod ejusmodi pecunia data per campsorem, plus valet respectu commodioris uti- litatis& virtualis transportationis pecuniæ de uno ad alium locum, habit ratione distantiæ locorum, periculorum itinetis, laborum, expenlarum,& salariorum ministrorum, aliarumque cirenmstan- tiarum, rationum& causarum; quibus omnibus compensatis verum illud tan tundem seu Æqualitatẽ à justitia com- mutativa prognatam resultare non obseurè cernimus, ut contrariis solutis post Salas. Navar. Molfesl. Lupez. Medin. Sot. Scacciam pro- bat Molina dib. 4 03. n. 3.& seg.& disp. 408.& ·& Castill. Siculus decisuis· vol: a. 0 7 8 Repe- 20 Reßeriuntut equidem non pauci rationibus æquꝭ ac authork- tate gtaves Viri, qui eambium ex eo quod in obligatione esus ultra fortem quld veniat usuratia labe infectum, atque adeo illicitut esse dicunt. Est autem( ut norunt komines, quos ratsonabilitas àcætetis distinguit animalibus) U fu ra monstrosa bestia ex legum rigote necanda, quam Anonymus quidam infestivissima satyta hoc modo depingit. 10 8 Er sterilis quam dis fcunda, more calumbæ Cogitur in menses non unos edert fletus, Cuimio sanctas damno infumare Ralendas, quin adeò mati, tum qui nascuntur ab ipsis concipiunt, fretanig super sortemq; parentem Prole auiam faciunt& ftirpem sanguinis alti. Inde& civitate benè format eam ejiciendam putarunt. Tac. C. anal. Cacheran. decis. Pede mont. iz hn. ge& Me nocli lib. 2. ar his. ud. q: 398. Cum pestis sit Reipubl.& uinam Civitatibus affetrat, adeò utà seo- po, illi quiusurariam vetmiculo ligni similem esse dix te, haud lon- gius abe rasse videri possint, ex kac ratione, quia sicut hic quanquam minimus durissimis tamen dentibus lignum omne cotrodit, ita ver- mis ille patrime nium alio kum omne de vorat 5 innumerosq; in pau- pertatis gytum trahit: Et hoc est quod ferre nee voluit nec debuit venetanda Antiquitas: Unde hos è sua Republ.ejicie bat Lycurgus: Horum tabulas comburebat Agis Rex Laced. Hos manuum ampu- tatione plectebat Galla, Cujac. lib. 7. ab, 13. Cum itaque nos Cambium, quatenus scilicet à Justitiæ supta delineatæ tramite non deflectit, abusura alleniffimum de prehenda- mus, merito fit, ut ejus partes de fendendo subeamus quod ut eò melius& fieri& intelligi possit, dicimus r. Uluram esse qulequid fortiaccedit c. pleriq&& ecce. 14. 5. 3. vel ubi amplius acquixitur quam datur, c. ura. d. q z. c. illo q extride pignor.quocunque etiam velamine verborum id regatur. 2. Usuram in nullo committi contra- ctu formaliter sic dicto, ptæterquam in mutuo c. Nauiganti. 19. de Msur. c. cansuluit. o. Molina in tride Nsur. in princin. 4. Decian. consez. v. 180. lib. i. Quibus positis fandamentis jam aged zam else cont , Mubum elt! conttactus bon 11 fat. 0 9 Hhumelt, von bus nomen de!“ modoqueritt Jiquu/ cums ene lil feli dictan Caribiumte. uf it. Quibus n tun n pletun guolcrrb l lud tegultit d. nathrä fal pt am waßltatt int n piampecuni Baclende el er Aamperd teq* enndin nen to5tö well keitppus dilta, 5 85 0 05 Head 1* on 10 lid 1. na fal 80 104 idee, 5 em Kalli. marun F.C. 0. 7 A de g ffetat; A8 utäkel. le dix. audlon. deutk inqun ne cot, fapet⸗ indum inf e volg Ar debük 21 fextu Siquis mutuumquid dedit, sit pro proprio perditum Cum jam repetas, inimitum benesicio inuenis tuns i mage exigere cupias, duarum rerum exoritur opties vel illud, quod credideris, perdas, v'l illum amitum amiseris Jui dum aliquid cupient animus prægestitapist: Nil metuuni jurare, nihil promittere parcunt sed simul ac cupidæ mentis satiata libido elt dict nihil metuërè, nihil persuria curant. re in u. n e ee Catull. Cambium te& pretio nĩtitur. 3. Mutuum est contractus realis u. Iustit. Qui bus modire contract. obligat. Cambium consensualis. 4. Mu- tuum pletumque folvi debet ibi abi contractus celebratus 2. de eo quod certo loco dari oport. Cambium verò de necessitate& sub stantia iu requirit diversitatem loei. 5. Mutuum pure datum obligationem natura sua præsentem parit, indeque statim repeti potest, nisi hu manitatis intuitu indulgeatur debitori aliquod spacium, ut acce- ptam pecuniam in uus destinatos convertere,& aliam solutionis faeiendæ ergò conquitere poffit, I. of. H. de solut.& liberat. Cambi- um vetò requirit certum& determinatum tempus de natura suà, eum in finem ut in loco ab eo, quò contractus celebtatus est, dissi. tðõ, eõ melius solutio fieri possit, quod in tantum verum est, ut niss tempus distantiæ locali git commenfuratum, sed excedatur, usuxa committatur, Navar. lib. f. cons g. de Nsur. 6. In mutuo fit obligatio genetis, ita ut debita teneatut rem e jusdem generis& qualitatis so⸗ luere, I. 2.& 3. ff de reli credit. Sed Cambio celebratò sors tan · quam pretium illicõ in Camblatorem;& res ipsa in dantem ac 5 n Cambi- 22 Camblum trans fertut, non ex alienã. neque ex stetili& infœcunda fructum præcipiat. UIsq; adeo in aptico est Cambium toto quasi cœlo à Mutuo differre,&& ita ab usutaria ptavitate alienissimum esse, quod posterius si accutatius paulò definitionem I suræ inipiciamus, explauatius fiet; Nam si(ut supra dictum) id UIsura est quicquid sorti accedit? negamus Cam- bium implicate Usuram, quia accessionis loco nihil habet, sed quod ultrò eitroque datur, res primaria est,& ptincipalis, pretium enim in pecunia& mexx in pecunia sub divetsa tamen formalitate,& in- fra audiemus, consistit: Proindè, sicuti alias id quod ex contradtu emptionis, ab emptore percipitut ut fœtus pecoris, partus ancillx ptæguantis, vinea uvis referta& c. non est usuta aut accessio aliqus ad sortem, sed ipsa merx, sive tes empta quæ sors dicitur, cumque omnibus commoditatibus& utilitatibus suis ad emptorem transit, tantoque majas pretium requitit, quantò per æstimationem pluris valet: Ita in hoc nostro Cambii conttactu cum nulla fuit accessio ad sortem, sed sors ipsa, hoc est ex una parte, res data cum suis utilitati· bus; ex altera vetò pretium justum& adæquatum veniat,& petci- piatur, conttactus multorum judicio inculpatus est, neque ex forma sua, neqʒ ex intentione( nisi veritati bellum indicere velimus) usu- ratius dici vel potest, vel debet, l. oleo. C. de Asur. Bald. consil. 292. per ot. vol. g. iucip. quia ex facto. Præsettim cum Cambiator ex pecunia data( si modò Cambium secundum taxationem communem& ex præscripto nostro ad regulas justitiæ celebretur) lucrum( utpote quod deducto omni damno, quod non solum formaliter quis sentit in negotio aliquo, sed facta æstimotione oneris, quod quis occasio- ne ejusdem pexcipit, intelligendum) aut nullum aut exiguum spera- re, ausit: Nec enim quis vel obulum luctatur, qui tem valoris de cen- tum, vendit centum& tribus Francofurti, eo in se sumpto onere, ut suis expensis& periculo Norimbergam transportet, in qua trans- portatione illa tria, imò vel plura necessariò sunt expendenda: Ver namque conqueritur vulpes in speculo Aulico Schopperi Quæcunque mundi per loca egens wiator ambulas big fraudes hospitum 5 ella bi ut ita quisque conttahentlum ex te sua,& ö 0 geukltaque“ ne pecunia d um, 2 ed mi 0 majotibus p Ita conting! welter non Rapbide TIu beulgne fece Asuapluv. damnem l/ administ. tu 1 Ape crulelem ye cellete. Ee Aetusus. Ae schltz eulh 109 Etbej ty e h ö* ic. abi* bande usuta] Stelo e 1* is ad N atem der xf onen gi um nd Str ceelüt es dat luis ul sunum u. N aus ein Juke n indie TM m Ca Si terpeu onem r unem d btetut I um fuß um fot 1 f qui geri G lu d. ullum!! S guunse ar, quit S lottscet⸗ eo inse& 100 0llh ran po* h Osunt⸗ del f 10 5 0 1 1. tuendo pretio excedatur: 23 Hellabis admirabiless Cibij nec ulla portios gratis tibi donabitur EC in crumenam conferas auri refertam pondere ubique contemptißßimus jacebis ante januam. Sicut itaque Tabellarius, nuncius, agaso vel nauta pro transportatio- ne pecuniæ de loco ad locum licitè accipiunt competens stipendi- um,& eò majus, quo loco magis distant,& quo itinera subjacent majoribus peticulis, per quæ valor transportationis potest augeri: Ita contingit, in Cambiatore, in quo non potest obesse, quod for- maliter non transportet, dummodo virtualiter id faci at, ut loquitut Raph. de Turr. disp. i.&. n. q. Nemo enim alteri suo cum detrimento benigneè facere cogitur, l. 1. f. de opere g. idem aj unt cum seqq.. de Aqua pluv. arcend. sed ita alium quis adjuvare debet, ut se servet in damnem l. sed si quil, de quemad. testam. aptriantur. l. sancimus F. de administ. tut. Charitas enim ordinata incipit à se ipso. qui servand. 14. ¶ de præscript. verb. l. Prases 6. C. de servit.& qua. bi Imperator crudelem vocat, qui rivos aliò derivat& agros suob iti finit emar- cescere. Et can. si non licet.. caus.iʒ. q.. c.dilecto. af. de prabend. Unde Accutsius. Azibus ille perit, qui plus se diligit ullum inquit; cui hune in modum subseribit Owen. Tu pensona sccunda, Ille ultima, Prima ego nostrum Nemo tamen sibi essc videtur Ego. N Quid exigitur ab homine ut prosit hominibus si fieriĩ potest, omnibus; sin minus multis sin minus, paucis! si minus sibi. Senec- de Vir. Beat. 8 8 5 Et sic justa cens. etur excusatio ejus qui suam utilitatem alienæ prefert. c. obi 19. dist.3. de pænit. e Caxendum tamen illi quĩ eonscientiam illæfam habere& con- sexvsre valt, ne fraus adhiboatur, contract uli; neyè modus in consti- — 2 l n r ͥũ r 5„57FFbCCCCCbCTTTTTTTTTTTTTTbTTbTbTbbb e 8 eee. n. 24 Quod hie monuisse vel saltem notasse luffelat. 6) Pecuniæ vocabulumà pecudibus vel pecoribus denomi. nationem ttaxisse dieit Calep. in nom. Pecunia. Quia apud Antiquos omnes divitiæ in pecudibus ite erant l iys F de V. F. bi Gœdd. Can. totum 6. I. q. 3. Quid a. propriè sit pecunia, quidve importet, occultæ ejus qualitates in labseaugntidus adum bPrate luculenter ostendunt. ö t, Pecunia vincit omaia Serpentes, nantes, gradientes 45 volantes Hos, has, hæc omnes, omnia wiucit Amor. 51 1* 5 Hic, hæc, hoc nummus, Regina pecunia— Junt tria 4ueis, mae eee amor. 2. Habet aliquid Nuwinfs; 28 g 8 Solus Dis, Deus eit, dites Dii, numina nummij 3 Cumplausd laquitur Pluto tacetg Plato. Nempe Deum quia te Regina pecunia mumdus tem supplet& jus. 1* a ö— numen 3. 1 3. qu Cum reus eit diwes Prætorem wache abr quid non Vera bit poss licere sibi. Beviat 4 Vero corruptus nuneresudex* Falli lacan faciti e ccapum. a4 105 Ae ipsa curia Romana. 8 eee r exaudit, non dantibus ostia ae Es schliest sich dir des Richters Ohr Du hälst jhme auch kein Fe * ke volvente rot ceper clue, ars Ee mos dae 1 13 1 Oki 5 It — 1 12 r ö*** N 5 pete 4. Cot: 7. Omer 15 0 ma; 1 * P ee 4 3 * 6. 5. e 1 1 Siconfin cupit/ nm Dleun, illaa, 27 1% v. bm nes ez 15 seung 11 1 70 105 1 100 fel 4 1 In, 25 ö 4. Co pus tuetur& famam è contta vero cu fartuna laboraut Non potis ei auro pœ nales solvere nox as arclatur vinclis, gravioraꝶ verbera passus Sedibus patriisremovetur c. 5 3. Nobilitatem& honores confert: —— Fac fim: Furtunatus, erolocuples, ero primus in urbe audiar, assurgent omnes, me vertice nudlo vulgus adorabit, me plebt, me consalet omnis Tur ba Alagistratus, etiam populisq; Patresꝭ 6. Amicitiam conciliat: nam& Iluad amicitiæ sanctum& uenerabile nomen Prostat c in quæsta pro meretricè scdet. 7. Omnes nævos cooperit: hine 5 Siconjugalem quispiam non is senedtam debilem cupit subire lectulum lioposq non ocellulos vim maximam pecuniæ non ille rugas podici- plerumg solvi postulat, fcabiem; curat corporis illudg primumguæritat non ille mutum narium di ven sit vel indigaa fc rdisep spectat crurium guam concupiscit, frmina sed totus à pecuniæ si di ves illicò accipit dependet ament topia suumgq dicit cortulum aurum senectam dimb vet suamq; dicit cer vulam surumg lipposcorrigit si pauper illam respirit aurumq rugas explistf sfuamg dicit nanseaas aurumg focda perpolit. fedamq dicit simiam Neb. Neb. In summa: Quisquis habet nummos secura navigesuura Fortumamq; suo temperet arbitrio. Carmina componat, decla met, concrepet omneis Et peragat causas, sitg Catone prior. D Aulta 26 Aulta loquor? Quidvis nimmis prasenti bus apta Eveniet; clausamm possidet arca Jo cem. O pus est enim pecuniis& sine his aihil potest fiexi eorum, quæ de- cent. Demost. Impossibileque tes ptæclatas agete ei cui bona exter na non suppetunt: Aristot. lib. I. ad Nicom. c. 9. In jure pecuniæyer- bum est æquivocum& sigmificat interdum omnes res tam soli quam mobiles, quæ in pattimonio nostto sunt, tam corpora quàm jurs b. 178. pr. l. 212 de&. S. Interdum omnes& solas res, quæ in mutu· um cadunt, id est, pondere numero& mensura constantes l 3 O., de le gat. i. Interdum denique solam pecuniam numeratamut inl. 7.5. 3. Fad ScCtum Macedon. In hãc nostra Cambiorum materia, primam & quidem latissimam significationem retinet pecunia, quia nihil in- ter est, si conttahentes ita convenetint, sive repræfentetur realitet & denumerato: sive de alquo nomine debitortis cesso seu delegate: sive de ipsomet nomine ipsius aliàs recipete debentis: sive de meis- cibus, aut quibusois aliis corporibus& speciebus, æstimatis tamen: Ive alio aliquo modo imò quandoque nudæ ptromissioni de repta- sentando eontrahens acquiescit, quanquam tatiffimè; In fempiter- no namque manet, vigore vaticinium illud νο s. lib. i. sat pu. AJuantum quisc sud nummorum possidet area Zæntum habet& dei, Cui adstipulatur Martial. italoquens: Cum rogo se, num mos siue piguore non habes, iuquis Adem si pro me spondet Agellus, ha bes. Quod mihi non crtdis vereri Ipelesine sodali Credis colliculis, arboribusß meis. Qupcunque autem modo id fiat, sive materialiter, quando peeu- ais numerata: sive formaliter, quando res æstimata; sive virtualiter, quando nomen debitoris datur, ve in spe, quando alias receptürus, fidem repræsentare debentis sequltur, id sempet obsetvandum, ut ejusmodi repræsentatio rationem pecunsæ numetatæ induat, ni. enim id fiat, cessat substantia Cambii& conventio in aliam fpeciem contractus transit. Napb. dt Turr. disp. i. q.. G. 1j. Dan eygentlich. n e W drt Oa⸗ ber Suche Galond Wi wonnsich der chet; Es seyk haben mag)! gar auffeine pecunia nut sen worden l 0 0 cn cotporien colpotum c. qusis, qu Ezisentia,& tia lentiam 5 in elle suo: h. pliciter inter Deusglotiol qucd habet, 11 atlsiritus cr. init um, sede. tio daplane vochtur: al dushuecrest dennis 155 pusdictut f. agen 5 Sh N test ge 3 % mg; 50 bone Z ase ecunte mnez N dn folg a — e e oast inn uta col E ezlzac numeg 12m 10 orb* 2 3 0 pin pecus, nl tepts gu ut il 'otisct Siceltgi deben ee den sebus, 1 Autun ptom ide lb, Avenal. ac 5 1 ales 01 zumetz entio in . Dan N lach ber 8 27 der Sachen zu reden(lic fert stylus mercantilis) so gehörs Gelt vnd Wechsel⸗Brieff beysammen/ Zug vmb Zug/ dech wann sich der Nehmer mit dem Geber vmb den Werlh verglei⸗ chet; Es sey darnach/ daß er Wahren(wie die auch Nahmen haben mag) oder was andersts an Bezahlung nehme/ ja wohl gar auff eine gewisse Zeit fidirn wolle/ so ist es eben so viel/ als ob Pecunia numerata darzwischen kommen/ vnd darauff geschlos⸗ sen worden wäre. 7 F) Certo tempote) Tempus Physicis est affectio exttinse- ca corporis naturalis, qua duratie illius in se indistincta juxta motum corporum cœlestium distinguitur. Sunt autem tria ut dicunt in te quavis, quæ le invicem pulcherrimo ordine sequuntur. Essentia, Existentia,& duratio; Duratio præsupponit existentiam. Existen- tia Eslentiam: Duratio nihil aliud est, quàm extensio existentiæ rei in esse suo: hinc pro varietate rerum varia est Ut enim res alia sim- pliciter interminabilis est,& nee prineipium nec sinem habet, ut Deus gloriosus: alia partim terminabilis, seilicet tatione principii quod habet, partim interminabilis, respectu fnis, quem non habet, at spiritus creati: alla nullo modo interminabilis, quæ non tantum initium, sed& finem habet, ut eorpota natutalia: Ita quoque dura- tio alia planè interminabilis est,& soli Deo competit, æternltas que vocatur: alia partim terminabilis, partim intermiꝑabilis est, spititi- bus que creatis adseribitur& vum appellatur; alia nullo modo in- terminabilis est, corpotisque natutalibus tribuitut,& propriè tem- pus dicitur, oh. Sperling. Institut. Phyfic.li b. 2. c. 6. in explicat. ad pra- crpt. princ. pag. mihi 399. Sed cum hæc ad Physicos propriè spectent, neque nostra sint, nec nostta facere cupimus ad fontem ipsum le- crorem benevolum remittentes: Hoc saltem volo, Tempoti(quod dividitur in præteritum, præsens,& futurum) insetviendum esse, id quod diverso quidem sensu, sed uno ore volunt omnes, suadent dem summum bonum putant, f; se invicem alloquuntur Dum fats sinuu. vi vite leti omnes. Epicuri de grege porcotum, qui venttem Deum& volupta- 1 zroporit cursu rota præuipitis Vita citato. wertitur auni. Volucrig dien 3 Sen. in hercul. fur. trag. q. Saut semper cordi nobis Epulag, choriq; Cantusq,& variæ vestes& bainea calda b concubitusq;. om. Odyfl. Sta& tu, quisquis es 5 5 Cum dubio in certis versetur vita periclis. pro lucro tibi pone diem quicunq laboras Cato. Exemplo nostrum. Pangethoras, pete vina. rosas cape, tingers nardo Inse ulet mortis te m eminisse Deus. Mart. 1. Miore tempori bus, præsentibuu uters rebus Tiempeu erit nullum, cum tibi tempus erit. Frammaticus de præterito, dicatq futuro 0 Tumpore præsenti, dum licet utar Ego. OW. E contra Polit ici, sic tempori inserviendam putant, ut præterita diligentet tecordemut,& ex iis, quæ benè, velà nobis ipsis, vel ab aliis facta sunt ĩteremus atque imitemut e quæ male vel parum lau- dabiliter, emendemus& evitemus. 2. UIt Futnta caute provides- mus& ingenis aciẽ ad eligenda bona& avertenda mala ntendamus: nam qui nihil de ptæteritis cogitat, vitam perdit,& nihil de futuro ptæmediatur in omnia incautius ineidit, inquit. Sen. 3. ut præsentia ptudentet ordinemus, ministerio intellectus(qui omnia videt& oculus animæ dicitur) Et Delectus utpote qui honesta à deterlori- bus& utilia à noxiis discernit Tac. ann.. c. 23. Aliter Theologitem- porl inserylendum statuunt? Præsens tempus, inquit Seneca, bre- vissimum est, adeo quidem ut qvibusdam nullum videatur, in eursu enim semper est. Die Zeit hat Flügel/ reit auff der Post: Lst sich nicht an den Zaun binden: Ante delinit esse quam venit. Prætetitum tempus est in quo fortuna jus perdidit, quod in nullius arbitrium re- quci potest. Futurum( quod ipsi nobis polliceri non possumus) in lola pe, sine re, ut plurimum acquiescit ut quæritur. O. * 5 Pra- Ffilnit I. proinde han deata omnes sabduckz, nec! met, rectutb Aliter Med admo dum Etat ne im mutentu vant tempus at dunt morbi, in prindpium ha tlonem oblety alia il ejus inc vulgs quntuor veniünt: Nee potapeispeckt quit, li quam elfen 1% Hellüo cen. Prog eat, seriptionew, u 1 kerigtidus amg leis ci canada pte leit Cap Gealalsesi Tun. Hin j b usodle Lan Mpded Lan hen, Fisinbasyr, „ Hon I. 1 Ee une . n 82 du vit 5 1 4 b R am put t pati relag KI, gur wa v pain Futntg 5& plot tende tend eidit, J ft de fm quit. A& birke tus(d W Wade qui kot S4 dell * Al Tia in ce b pus. in Witz 0 zullum u 8s en E gurtitut* 10 29 Præteriti spes nulla menet, spesmulla Futuri Res abeunt sine spe, spes redeunt sine re. 1.3 Ep. yr. Proinde hanc æstimemus partem temporis nostri, quæ Sactis de- dicata omnes humanos casus supergressa,& extra regnum fortunæ subducta, nec inopiam, nec metuum nee morbotum incursum ti- met, nec turbati nec eripi potest, de brevit.vitæ. c. o. Aliter Medici tempori inserviunt; Quia enim sciunt quod quem- ad modum ætatum deeutsu animal, sic morbi temporum vicissitudi- ne immutentur, inde ad dignoscenda morborum principla. 1. obset- vant tempus anni in quo morbus exortus est: qui enim æstate acei- dunt morbi, inquiunt, brevius: qui verò hyeme invadunt, longius principium habent: Hippocrat. 2. aphoris. 29. E. ad feliciorem cura- tionem observant tempora morbi; Alia enim in prinefpio morbi, alia in ejus incremento; alia in vigore&& alia in declinatione(quæ vulgd quatuor sunt universalia morborum tempora) remedia con- veniunt: Neque enim morbos quis rectè cutabit, nisi horum tem- pora perspecta habeat: Unde Hippoc. d l. cum morbi incipiunt in- quit, si quid movendum videtur, move, quum verò vigent quiescere melius est: juxta illud Poëtæ. 3 Helleborum frustra cum jam cutis gra tumescit poscentes uideas venienti accurrite mor bo. Dets. sat.;. Prodest& ad Prognosin, temporum distinctio& ad Diætæ ptæ- feriptionem, ui fusins Medici suo loco persequuntur. Nos sine ul- terioribus ambagibus metam attingere cupientes propositam, dicimus] Ctis vel maximè esse insetviendum tempori, quia tempus contractui ptæfixum de forma ipsius est. BGald. in Auth. Qua supplic a- tio in f̃ C. de preci bus Im perat. offer. ibi intra bienni um, ibiq; Salicet. C a. strens. in l. si es, in pr. ffilocat per tent liscire iʒ. Q cansequens a. H de excuf. Tutore. Socin. funior. consiʒ x n. 10. vol. a. adeo ut forma dicatur servata sitempus observetut& contta d.. scere oportet. 13. f. 4. F de Excus. Tut. Unde ad tempus concessum, censetur post tempus esse dene- gatum I se unui. 2 J. h. si cum reo i. H de pact. Ur in materia Cam bii sæ- pissimè ufuvenite cernimus,& infetius plutibus audiemwus: EI enim tempus de substantia Cambii, eiqͥue necessariò inest, ut in lo- 5 cum 8 30. eum dissitum ab eo, in quo celebtatur, ed aptiùs destinati possit so⸗ 8 0 7 8 1 lutio, quæ sicuti sine tempotis dilatione omninò contingete nequit, ita ne fraus fiat uni conttahentium, certum, determinatum& di- stantiæ locali commensuratum tempus semper requitit, sive Cam- bium celebretur in fetiis, sive iu plateis pro feriis quia tum de com. muni Mercatotum eonsensu& Authoritate Magistratus cujusque loci, termini quibus solutiones Cambiorum omnium undecunque ptovenientium faciendæ,, sunt constituti) sive in Plateis pro alis plateis, qula tum secundum voluntates conttahentium& consue- tudines Regionum præfiguntut& hilce vetbis, acht oder 14. Tag nach sicht/ innuuntur, ut infta fusius in explicat. Formæ sub Thesi 795 inposterlum dicemus. g) In diversis locis. Hæc divetsitas locotum adeò necessi- ria est, ut à Cambio divelli omnino nequeat, quia de ejus substantis esl, contta quam nullum pactum, nullaque conventio conttahenti- um admitti potest,. pacia conventa& ibi glos. H. de contrah. Empt. l. cum precario ffde precar. Bald. in l. 2. Fade Asafr. earum rerum qua usu co nsum.& in l. si fortè f. de Castrense pecul.& in l. abi ita donatur de donat. mort. cans. Etsi aliquod admittatut, substantia Cambii inter- vertatur, inque alium contractum specie diverfum(prout natuta conventionis& pacti fert) transeat, cum ex Cto Philosophorum deficiente causa, omne ejus accidens deficiat I. i. C. de conditi ob caus. ficut& substantialibus contractus remotis, remotus ipse contractus esse dicitur, ut post cæteros veræ Philosophiæ Profeflores non sine ratione probat Nicol. Everbard in Top. A defeclu formæ per l. non Codi. eillum. 4. C. de Tastam. l. cum manufucta. 80. n F. de contrab. Eupt, Hic venit notanda celebtis illa distinctio, quam vulgò inter Substan- tialia,& Naturalia contractuum faciunt: Substantialia dicunt, sunt illa interna requisita, ad materiam& formam contractuum perti- nentla, quæ ab illis salvà contractuum substantia abesse nõ possunt, N ut sant in Emptione& venditione, quoad materiam, mer& prteti- am quoad formam consensus I. 72 pr. Hdd contrah. Empt. quamvis haud rarò hæc substantia etiam vocetut natura contractus exemplo 47. 5. J. H de pacl. Naturalia sunt quæ conttactibus, etsi expressa non Hint, tacitè iusunt, sed ita ut pacto contrahentium mutati, vel tolll a 1 peaosliut- osiad fte contra tui em dum anten ac sablsantiaci eadem cum su Aibus, natur: Bald in 2m. sposicio quam! num. in fin. C tacitè contract con l. 400 nun eng re pons e. qu unt con de unreal. sa, dcusus su anni fiseen. cto, Attevoczt cus,&ttanf hentium sone) sus tione cut: eodem loco, 44 tand Cambii: feso iim. uo cung anch fame Un usarsetitut pt cee 1e 5ilenurdo( Vini pg 1 AH, Aal 0 1 locots led ln 0, qua, Sn sabl conves h Anti 11 ah. seffteas un kl e tnf substat 8 imbl ihn dtyerlt! Aon er Cid Tosopbun u, dtemotj A count hir 1— sellu fin nl f ff 5 2 umu Set dal dubstan M ke mam et f Aufl tantiäs N 45 5 el tes noh li 31 posfint, prout evictlonis obligatio, quæ natutaliter& tacite ines, contractui emptionis l. 11. f. f. 2.. de action. Empt. ostendit. Quan- quam autem apud Aristot. Physic. cap. 6. Nature sit ipsa retum forma ac substantia cujusque rel, cujus dicitut natura, atque adeò naturalia eadem cum substantialibus, apud) Ctos tamen agentes de contra- Aibus, natura conttactus est virtus producta à propria illius specie Bald. in l. z num. 1. F commod. E consil.; 52. lib. I. hoc est, quædam c i- spositio quam lex vel consuetudo super contractu inducit Bald. l. x. num. J. in fin. Cod. pro socio. Adeoq̃ue diversa à substantia; Inde licet tacitè contractibus insit, ab eis tamen sepatati potest Riminald. jun. consil. 400 num. S. cum seqq. Corras lib. z. miscellisur. c. io. n. 4. Zaselib. —— 12. nuss.. Non verò substantia: Inde fit, ut pacta uæ fiunt contra substantiam, immutent contractum J. 55. l. 30. 5. An. Fe contrah. Eupt. ut usuvenire videmus in donationè mortis cau- sa, de cujus substantia cum sit, ut possit quandoque revocari l. non. ermnis, Fesi cert. petatur S. i. Inst. de donat. Si tamen fiat eò pactò adje- cto, ut revocati non possit, amittit substantiam donationis mortis causà,& transit in simplicem donationem quicquid verba contta- hentium sonent l. abi ita donatur fide mort. cause donat. Eàdem pror- sus ratione cum numeretur certa quantitas pro reeipienda e Adem in eodem loco,& sic nulla interveniente distantià locali, quæ de sub- stantia Cambii est, cum de ficiant substantiallia Cambii, eontractus resolvitur in mutuum, cui per omnia convenit,& ex consequenti, quocunq; tandem nomine vocetur à contrahentibus, mutuũ in sub- stantia erit. Unde si quiequam amplius datum seu promissum fuerit, usura erit ut probat sæpè laudatus Raph. de Turr. disp. 1. g. 29. u. 12˙15• 14. de Cam. pag. mihi 97. apud quem ea, quæ ad hunc locum pettine- te videntur doctè ita discussaleguntur Vt nil Pomponius, Marcellus, Papinianus Nil Horentinus, Venulejus, Mauricianus Nil Labeo, Cajus, Paulus, nil ipst Menander, Aut la volenus, Celsusve quid addere posßint. 3 1 Ile insimili D. Hesenus ad Reg. lecul.& Eccles. Re in Kingk. 6% Be- —— 1 5) Re. la hoc nostro Cambii contractu, ex utriusq; con erahentis parte pecuniam intervenire videmus, sub alia tamen atque alia formalitate, tei scilicet& pretii: Inde factum, ut, quia res, pre- tium& consensus( quæ tria in Cambio etiam concur tnt) sunt de substantia venditionis, multi non contemnendæ Eruditionis viti& Dd. Cambium conttactum emptionis venditionis esse putàrint, at. que statuerint. Boninseus de Cam. c. b. v. præsupposito, Sot. de susi.& jure ih. C. quæst. 8 art. 2. Cajet. deCamb. c. 2. n. 2.3. Medim. b. de rebus per usur. acq uisit. quæst. f. Fabi an. de Camb. part. 2. c. 2. n. jb. pacob. de Griphis. lil. 2. 4ecisc aurea. c. 1iio. n 1. Nadulph. c. consuluit. dt Vsar. 3. part. quafl.. Navarr. de Camb. n. ꝙ, Scacc. de C amb. g. i. 9. 4. n. 21. Neque id omninò abs re aut sine prægnantium tationum applausu: Videtur enim il. lum qui ad Cambium dat, emere pecuniam absentem curtenti, pte. tio foti;& illum qui accipit ad Cambium, vendere pecunlam ablen⸗ tem pro præsenti, juxta fori æstimationem Caj et. de Cam b. c. 7. u. a3. C · 4. part. l. tit. 6. Verum enim verò, licet triailla enumerata requisi ta, quæ de substantia emptionis esse dicuntut, in Cambio etiam con- eurtant, non tamen inde statim sequitut Cambium esse emptionem venditionem, quia prætet illa, alla etiam in Cambio interreniunt, quæ differentiam specificam inducunt,& conttactum Cambii in proprio suo esse constituunt, ut in explicat: Thel. ad lit. D.& in pros preced. explic. ad lit. G. pluribus probavimus. Hoc saltem videtut te- movendum ¶ Neque enim commendabile est, si quis ab alis melioti jure relictò 1 12575 Duciter ut nervis alienis mobiis lignum ut in fimili loquitur Wh. Antonii à Freudenberg in reseripi. morat. pag. mihi. 404.(quod nobis Joh. AZ orius Instit. morat. part. 3. lib. is. tit. de Camb. c. 3 q. i.& Laurent. de Rodulph. in cap cansuluit. p l. quass 32. Et in trad. de Vsurar. in sicunda part, Secunda partis principalis quesf. 26. f. objicete conatut Pecuniam, inquiens, esse invendibilem& consequentet nulla ratione dedueibilem in contractu, tanquam rem, quia permutandi non locandi, aut vendendi causa est inventa lib. i. de contrab. empt. ade ò, ut ejus usus interverti dicatur, quando ad quæstum trans fertur, eum pecunia medium emptionum c ven- ditionum aliarumque commutationum esse debeat, non— + hoc elfi lesen definit li. l. l. L conte i cætet alhnit n. 7. H argum nta qui in tract. dcm guendüm puto pute, habet pale dibilium; nar piatutintellec in sunmm virb. derati ut camt mercis indust, wu fn atm pres erung. trausgottationl pecugtatum, di cis& ptopinqal aon minim eöö, qlodex bat: naruchgeneribt, nostamatetiz 2.0 4 * Ie eg Eid 12 4 em eam ele nu, r 10 aus pfpehege erempsoche lan semey Utzobnamfe 5 8 rbezudguas 4 ee 0 9 45 2 Stell ausu; ei blen 12 utteni enden 2 inlamad Caye. Di iailla e 1 fllt n ut, in 0 c oetümd bia! Sep 0 Cam Slentin & conti On Can 8. Hoc A videun —4 1 als nel vum* — n an ir m N en cab 60 n dap ad 3 ens t 0 f 33˙ hocest res empta Gail. lib. 2. observ... 2. Carpdov. part. 3. constit. 24. definit. 12. u. 4. Ejus que officium sit omnes res æstimare, non tamen s contta à cætetis æstimari i. ita 42. de siĩdejuss. Carpx. part. ⁊. constit definit i. n. 7. Huic occurtete cupiens dubio Scaccia septem adducit argumenta, quibus pecunjam emi posse, probare nititur, quem vide in tract. de cemmerciis 8.1.7. 4. n. 2 2. ad q. iuclus pag 107. Ego distin. guendum puto inter pecuniam, quatenus considetata simpliciter& purè, habet valorem à lege,& ut sic est mensuta rerum omnium ven- dibilium: nam sub hac formalitate impossibile esse dico ut sonci- platur intellectu tanquam vendibilis, ut po D. Thom. docet Fylvester in scmm. verb. Msurar. num. f. q r. Et intet pecunsam, quatenus consi- de rata, ut cambiata valotem illum legalem non retinet, sed naturam mercis induit, tantique valet, quanti vendi potest l. mortis causa capi- l,, h fin. fed: mort. causedonat. lis quot C. de rescind. vendit. Barth. in. JpHretia rerum S. nonnullam Fad Leg Falcid sub num. 2. habità ratione transportationis, seu veræ, seu vittualis, abundantiæ seu indigentiæ pecunsatum, dilationis temporis, lucti inde ceffantis, longinquita- tis& propinquitatis locorum,& aliarum eircumstantiarum, quarum non minimam considerationem semper habendum esse novimus ex eò, quod ex harum neglectione cùm in cæteris diverlarum discipli- narum genetibus& eminentioris docttinæ facultatibus, tam in hae nostra materia a Sape est errorum grandium oxoria Crandis Ilias. Etsi sub hac formalitate sumatur pęcuniæ verbum, vendibi- lem eam esse nullus unquam negabit. 2. cum cujusque rei usus va- rius esse possit, vel ptimatius& secundatius, vel ptincipalis& mi- nus principalis&c. ut inquit Aristot. lib. 1. Politie. ubi hoc illustrat exemplo calcei: Inde nec rejiclenda videtur distinctio illa intet usum pecuniæ primatium& secundarium. Primarius est, ut sit men- sura omnium rerum/ penalt.. Et neminem. Cod. de constit. pecun. Et in perpetuo quasi motu commutationibys inserviat atque commexrciis Carp puconftit. 28. definit. 8 o. n.&, Andr. 1 auch bar. part. 2; quæst. 9. s.. B. 31. 34 nun. 31. qula ad hoe principaliter habetir ut ex pendatut l. 1. U ds con: rrahend. Eupt. non ut sepeliatur J. 4. S. 6. non it locus fradlig. Juliam. peculat. o homo qui cinis es, per avaritiam sepelis æs Ari cur hares, cras æris non eris hæres. Si itaque pecunla in dicto sensu sumatur, non est vendibilis aut de- dueibilis tanquam res in contractu, sed pet eam potius tes omnes unt vendibiles: Quod autem usum pecuniæ, secundarium atii- net, nullum est dubium, quin vel ad emptionem vel ad venditionem, vel ad permutationem, vel ad ostentationem opum, vel ad ornatum, vel ad aspectum delectandum, vel ad medicinam, vel ad pignotis substantiam( quos octo casus Navarra: in Comment. de( amb. num. i. enumer at.) servire& ita in contractum, ut tes quævis alia deduci pol. sir. at pluribus persegquuntur, Dd. Navarr. c. J. n. 291. Boninseus trall. de Camb. c. 6. n. y. Cæjet. de Cam b. c. G. 7. Sylvest. verb. Nsura 4.. 7. dil. 1.& quast. g. dicl.i.& ali. 1 Pretio constans. Cambia eatenus justa esse quate nus licitè fiant, tune autem lieitè fieri, eum justis pretiis cele- drentur voluerunt Navarr. de C amb. n. i. verscsequitur. 3. Et Card. Cet an. tract. de Camb. c. j. Scivꝭre namque justitiæ hi Sacerdotes, quantum quisque mortalium sordido inhset lucro,& quantum de dit in diem aviditate nov ad aucta atque itrigata quodammodo mali gnantis Naturæ fertilitas exinde propullulascere faciat novatũ frau- dium, quibus profligata Justitia& Chaltas Christiana glebam nostta patriæ deserete, cesumque, quò oriundæ sunt, repetete coguntur, nisi objectis ejusmodi repagulis, vi quasi carceribus honestatis ho- dierna adipiscendi cupiditas ineladatur& detineatur · Eò enim de- renit) sed eheu 8 Quis talis fando temperet d lachrymis. 1. Eneid. Hodie 55 creverunt& opes& opum furiosa cupido Vl cum possidrant plurima, plura petant. Quomodo- (uonoc quali bene ge aul phoppe je MWiorbe t, hol invent ehen quel chm le. canli fat Iven!“ faceitm,& let autem malo,, immubdo ejici: modttm, te metttatibot, tore uni ptet fe ditunt)cons que dis solte die Rome feen nuntpteiz Cut g us ftetcetutt süehecn, des(ambioraf cant hunt eo tonnerent, v torun fctori mac poler re cancen dh N ue elle 1 loc l 1.0 ele „ onest K eb 1 eim tezon mr, editing dem v zendium wopas= adam dcinag Apgn one anl. squrss 4 dedich 7. 1- igsiu saerh— 44/04 imbiss juli cum H pteiinc versseg. E ue justi= Siceiin clucro v antund gte 0 Eimocen ascete] E: bofatf Christi u ebam! unt, tt u we cogon ircerib vnesutt lung: 2d eint * Quom odoeunque etiam id eontingat, sive jute sive injutla, at quasi re bene gestà hic vel ille gloriatut cum vulpecula illa in spscalo aulico Sphopperl 5 e uam vis id urbes perderet civium concordiam, & omnium Respublicas, tantum mcam si consequar parte, vel omnes rideo. Sic Nlorbe toto scilicet honestitudo, veritas Hoe in venitur tempore ui boniquè gratia. expers quod esset fraudium Sic fallit hospes hospitrm, sic omnis heu evanuit& venditorem venditor, candor, fides, integritas Sie servus herum decipit. herusq; ludit seruulum. Ut vetè Nebulo Nebulonum in suo tractatu, ultimam mund faceiem,& fecem nobis ostendere cupiens, scriptum reliquit. Huic autem malo,& ne innocens justitia obtortõ quasi coll de mundo immundo ejiciatur, mederi volentes Magistratus de consuetudine moderna, tempore Ferlarum in Rotam assumptis Proxenetis& mereatoribus, quorum aliqui ex Cambio Cteditores, aliqui debi- totes sunt, pretium( quod ex causa sua nundinale, justum& Regula- re dicunt) constituunt, quæ constitutio sive pretii taxatio aliis tamen atque aliis solennitatibus pro diversitate Platearum celebratur: Sic Romæ secunda die nundinarum Consul& Mercatores impo- nunt pretia Cambiotum pro omnibus Civi tatitibus& locis, in qui- bus exercetur negotiatio Cambiorum nundinalium. Quæ impo- sitio pretii Cambialis omninò neceslaria est, non lolùm ne debito- res Cambiorum, pro quibus Mercatores solvunt, sed sibi ipsis post- ea it ihunt, conquererentur de ipsis mercatotibus quod magno pre- tio traherent, uti dicit Boning seus de Camb. cap. 7. Seu ne ex Merca- torum factoribus, qui solutiones pto ipsis mercatoribus recipiant. unus postea remitteret pro majori pretio,& alter pto minori, ad eandem civitatem,& ptoiade Mercatet cui temitteretut pro er 5 2 not 36 8 Y not pretio, conquereretur de suo Factore, quod non tractaverit di- ligentet tem& negotium suum ut exem plis declarabimus inftazse d etiam quia intetest Reipubl. quod pretia fint justa& taxata; Præsu- mitur àutem justitia pretii ejulmedi, etst pretlum imponatut à mer- cat oribus proprium intetesse exinde spetantibus, quia eorum inter- esse invicem est contrarium,& alii subdebitotis; alii verò subcredi. totis qualitate concordantur iu medio quod justum est ut satissimè persequitur Scacc. de commere. f. 2. glosf. 4. n. I;. Et æquum ita, ut ille ul ejusmodi taxationem præ oculis habet, unde impingete possit vel se timere debeat, non habeat: juxta illud Poëtæ Cur Proceres, cur in Ramana Palatia vexent Si faciam quod me lexq pudorq jubent. In Ferlis Cenuensibus ejusmodi taxatio fit à Magno Consule Consiliariis& omnibus Bancheriis illi eonvenientibus, inter quos reperies& qui habent᷑ expositas pecunjas in Cambiis,& qui funt debitotes ex iisdem Cambiis, ad hune effectum, ut ex commixtione hac ad majotem æqualitatem, id quod jastum est, statuatur? Etid quidem tettio die post initium feriarum, ut testatur Nupb. displ. ef. 2 4. 1. 28.29. Gi In aliis verò Ferlis fit alio modo prout con- suetudo& stylus cujulvis loci id postulant. Zu Franckfurt am Mayn(welches der vornembste Wech⸗ sel⸗ Platz im gantzen Römischen Reich nicht vnbillich genant wird) werden zu Taxirung deß Wechsel Preisses vnd Formi⸗ rung deß Cours⸗Zettuls auff eines Wohl⸗Edlen/ Hoch weisen Raths⸗Mittein/ zwey Personen(deren eine auß dem Schöffen⸗ Stuel/ die andere von der zweyten Banck) edesmahl der Sa⸗ chen im Nahmen Eines wohllöblichen Magistrats beyzuwoh⸗ nen deputirt: Vnd dieses geschicht gemeiniglich nach ange⸗ gangener Meß/ deß Montags in der zweyten Wochen; Dar⸗ auff dann folgends den Mittwochen von 10. Vhren an/ Vor⸗ mittags/ biß vngefähr 1. Vhr/ vnd das alle/ auff einander sol⸗ gende Tage biß Sonabend derselben Wochen inelusivè, das rescontre oder die Zahlung geschicht: Wer tun in 285 8 Sie Leue 4 Hann ep ger Meß nes erstasteler w der Mitlere Weßhseleo K er kh Coco boch genaw vnd allen andern furt) den bs die Zeit! ferlhekond: gut 1 155555 pon entiseit dur agtem not 1 0 M. 7 batofibus ni, eien tarztio an, Gfere can b Dun 9 5 hat as eotung undd e ingen d ped ia ve 4 10 f guo C uvenis b is inte 0 Caqi„&a dum, c tommih tum( Uuatutil testa Noli fralid lo ptout der vi we bstt M nicht rr fach n cl PS vnd an bl Elte Hochi ant al! mSchiß ick) ahl dak Mag e s bey zemtit Ah nach depten Achen 10. an 18 alle= tinanlt * che d elusiye, 27 4 0 : Wi nue 37 Zeit vor Sonnen⸗Vntergang gedachten Sonnabends einen vnbe zahlten Wechsel⸗Brieff hat/ vnd denselben nicht protestirt/ auff dem bleibet die Last/ Krafft der von E. Wohl⸗Löblichen Magistrat à Costi hochgeneiget beschehener Verordnung: Solchem Ackui wohnen bey der meiste Theil Wechsel⸗Händ⸗ lervnd alle Mackler/ deren je einer nach dem anderen von den Herren Deputirten/ wie vnd welcher Gestalt er in eben inständi⸗ ger Meß negotiiret habe/ befraget wird. Darauff dann nach erstatteter wahrhaffter vnpartheyischer Relation deroselben/ der Mitlere/ sicher: vnd billichste Preiß gezogen/ vnd also der Wechsel eonto jedes mahls formirt wird; Zwischen Meßzei⸗ ken aber regulirt sich zwar jeder vmb etwas nach dem Meß⸗ Conto doch läfset sich keiner daran binden/ sondern wechselt so genaw vnd gut er kan/ auch werden von den Macklern( wie in allen andern Wechsel Plätzen/ also auch zu besagtem Franck⸗ furt) den Außlandischen zur aviso, jede Wochen/ nach deme es die Zeit vnnd Brieffe mitbringen/ Newe Cours⸗Zettul ver⸗ fertige vnd an jede Plätze an die Correspondenten versehicket. Utita æquissima sint Gambia hujufmodiex Legis dispositione taxa- ta, qula non ex affectu singulorum, sed ex qualitate& natura rei. pondetatis cireumstantiis ad tem facientibus æstimantur: Vide- tur autem nobis scrupulum movere, quod taxatio hæc ex legis au- thotitate à Mercatoribus celebrata, ne semel quidem ab ipsis Mer- catoribus( nisi id ex aceidenti flat) observetur, quia singulis fetè horis eos à justitiæ præ de laudatæ tramite studio quasi recedete,& vel minori vel majoripretio Cam bis contrahere videmus, adeò, ut ad quid ista à Publico Deputatis multô fudore& anxia kollicitudine elicita taxatio( utpote cujus ratio nulla habetur) conducat ne sci⸗ am,& ferè cum O v. 3 de Ponto exclamare necesse habeam . Quo pede auncutar? dubia elt senteutia nobis. Verum enim vetò. res diffcultate nulla laborat. Postalios itaque 4 4 3 3 4 8 . g 5 f 4 N 1 1 5 * 1 38 & ego notandum hic esle pato, quod quamvis nullum justius esse oslit pretlum eò, quod à lege, seu ex legis dispositione est taxatum, Nevarr. de Empt. vendit. o. 23. n. 88 Medin. trat. de reb. restit. Juast. zu. Seacc. de Cam b.. I. quæst. J. part. 2. ampl. io. n. JC. Got. de fustit.& jure lib. C. quæst. 2. art. 3. col. 2. in fin. ßacob. de Grissii consil. unico. We Clerici vel Monachi in prim. dissicultin. 4. Capoll. de simulat. contrabt. num. Cg. verscdubitatur tom. 7. sect. J. adeò ut ne unius oboli quidem aecessio vel detractio licita, led peccatum mortale sit, si excessus notabilis committatur, Sor. de j ust.& jur. lib. 6 quæst. 2. art. z. col. 2. in in. fol. 69. Et proinde ab ejusmodi taxatione publica ne latum quidẽ unquam recedendum videatut; In hac tamen Cambiotum materia longè alitet tes sese habeat, quia taxatio hæc ad eum finem non celebtatur, ut obliget, imperet,& ad obedientiam Camplores adstringat, sed ut suadeat saltem& viam justitiæ hac in passu magis ttitam, demon- stret, cætera, quæ occurrete possunt ratione idoneitatis cujusque conttahentes(utpote quæ multum& in hoc& in Em ptionis ven- ditionis conttactu potest, I. ad cum 7.. melior. F de in diem addilt. cujus intuitu etiam unum eundemque sæpe eodem tempote in eã· dem Plate pro eàdem Feria variis& diversis pretlis cambia contra- here videmus) aliarumque circumstantlarum, quæ singulis forè momentis veriant, atq; adeo ut singularia,& personalia, sub dispo- sitionem non cadunt, Aristot. Metapb. lib. Ii. cap.. liberæ contrahen-· tium voluntati fubmittens: Mercatotes itaque ponderatis singu- lis ponderaadis de justo pretios quod non ita punctualiter est deter- minatum, sed in quadam æstimatione consistit,& latitudinem quandam secundum magis& minus habet, itaut modica additio vel diminutio qualitatem justitiæ tollere non videatur ut loquitut D. Thom. 2. 2. Juest. 59. art. 1. ad prim. Arist. lib. 2. Et hit. 6. Et Plato lab. i. de juso) intet se conveniunt& ita absque ullo dolo aut citcum- ventlone(quod ad evitandam injustitiam Cambii requiritur) ex diversis animi motibus in unam sententiam decutrunt) ut po. Raph. 4e Turr g. 8 ibi: ratio illa videtur posse assignari Ec. disp. I. quæst. 26. de Cab. innumeti alii ex viseeribus ipsius Praxis Cambiorum Juri& Doctoribus omninò incognitæ, deducunt& defendunt, quorum longum Catalogum hic recensete lubens supersedeo, ne fortè a li- 5 vidis 5 5 ide ig bg u uteilh am ft& deli ape E sii 05 im one id? A1l;ge oe& Anal cla.= dend pe eod port! is pte. blem um 5 0 „pen li, f 14% ton uque Sclennit its puß m fete onlill kati „ itaut w cad n videt tou ac, H que all Sd ortet „ Cid iTg ui n decu 4. 1% tis C vorn l 1 t& 182 — ne 1 N supel 39 vidls censotibus audite cogar illud Vir. Minthemli (Multi multa citant detortò in retia sensu & laudem tali prægnantem nomine quæruus Autores videas ipsos, sententis long Est alia& miseri pereunt allegatores. a Et hæc quidem de pretio Cambii Regularis: Irregularis Cambil uod de Platea ad blateam celebratut) pretium ex vatiis& infini- tis, singulis ferè horis varlantibus circumstantiis, nullà lege certà. statutovẽ definiti potest, sed committitut potius ac consultius arbi- trio ipsorumcontrahentium, sicut& in contractu emptionis vendi- tionis(qui justissimus alias& sine labe ab omnibus de prædicatut usuvenite videmus; sic enim loquitur icx. si voluntate C. de rescind. vendit. Quęd si conttactus Emptionis atque venditionis cogitasses substantiam.& quod emptor viliore eomparandi, venditor cariore distrahendi votum gerentes, accedant ad hunc contractum, vixque post multas contentiones paulatim 8 de eo quod petierat, detrahente. Emptore autem huie quod obtule rat, addente, ad cer- tum consentiant pretium, profectò perspiceres, neque bonam fidem, quæ emptlonis atque venditionis conventionem tuetur, pati, neque ullam rationem concedere rescindi propter hoc consensu gnitum contractum, vel statim vel post ptetii quantitatis discepta- tionem. Si itaq; Imperatoribus Diocletlano& Maximiano testibus secundum bonam fidem est, conventa, circa pretium servari. Ergo pretium quod in conttactu Cambii partes sibi ipsis statuerunt pro justo habendum est, nisi excederet dimidium justi, ict. l. 2. Cod de re. Find. vendit. Hoc saltem notandũ eum in Cambio irregulari eatenus insit justitia quatenus regulatur à Cambio regulati, secundum Do- gores, necessarium esse illis qui ejusmodi negotiationes tractant, ne ita facllꝭ in deterius contra justitiam& chatitatem prolabantur, ut justitiam pretii desumant, ex taxatione facta in plateis, sed telati- vd ad Ferias, proportiopabiliter sellicet sumptis taxationibus factis in duabus illis Plateis(inter quas casu contingit Cambium celebra- 1)& ipsis invicem collatis respectivs ad etiam, deduecendo disert- men quodcunque, quod inter illas Plateas interce dat, tam respectu „* * 40 generls pecuniar um, quomodocunque diversi, quam etiam majotis seu minoris indigentiæ earundem in dictis Plateis, Raps. de Turrdl. Quad cautelæ loco hie addete volui. Atque hinc est quod superius dixi, non solumà Lege& taxatione publica, verum etiam aà libero contraheutium consensu in regularibus& itregularibus Cambiis ptetium dependere. Gestalt dann wahr vnd dem Kauffmanz Stylo gemäß/ daß kein Wechßler an den/ in dem Cours. Zetluf gemelten Taxt gebunden/ sondern jeder seinen freyen Willen zu negotiiren/ vor/ wie nach/ behalte/ wie dann je zu weilen einer nach deme er seine tüchtige wohlvermögende Person/ mit wel⸗ cher er handlen will/ antrifft/ über oder vnter den Wechsel conto schliesset; allermassen dann derselbe/ nur allein dah in angesehen daß die Außländische/ welcher Gestalten auff diesem oder jenem Platz derozeit gehandelt werde/ ad vilirt seyn/ vnd sich über die jenige/ so ihre Gelter zuddilponiren haben/ der Vnbilligkeit/ so fern dem Cours gemäß gelebt würd/ nicht zubeschweren haben möchten. Exemplis res fit illustrior: Wann ein Factor von seinen Committenten Gelter zu disponiren hat/ vnd dieselbe dem Conto gemäß/ vnd wie es der Cours/Zettul mit bringe emploirtsso muß der Committent/ ob gleich andere auff höhe⸗ ren Preiß schliessen/ dennoch sich darmit vergnügen lassen. Item ein anderer hat vor seinen Committenten etwas Gelt in Handen/ vnd bekombt Ordre/ solche auff Ambsterdam zu ad dressiren: Weiln er aber selbsten so viel Gelter zu besagtem Ambsterdam hat/ als remittirt er solche seinem Committenten in seinen eygenen Brieffen/ al conto/ vnd muß der Com mittent sich dar mit zu frieden stellen; um autem sopra pretii publics ta kati mentio facta sit, ad ulteriorem rei satis obscutæ explicationem Yum lubjungere plas ut. 8 Conto di, Cambi. fatto. Ia 1 Fonc la. Abtei Aude ln Colonia n e hanbagn 176.— Vottnbetge 49— 4 5 Menn— Ncdgno.— 0 zul. 0 — dunn oniren In Pr* auc oihree! Fiera 4 6cuenb, re. g 8 a 5 2. 5 Gal 1 V 0 O. g Ambstredamo. — Gr. Or. 33. Adversa. 8 8 . 841 Lion. 8 3— Xrüz. 74 Hamborgo.— —. 01. *. sinem mit sdmuß Nomi 1 o soptt A t oble e 1 000 0 82 Nhl 581 Abele Augusta. 2 3 —NRihlr. 9s: vienna. a Argentina. 8„„ mee 55. e l 1.6. ie 42 5 Dieses/ welches ich nicht den Herrn Handels⸗ Leuthen als die bereits dessen einen bessern vnd formlichern Bericht haben vnd andern ertheilen können/ sondern den jenigen/ die dieser Sa⸗ chen Wissenschafft zuerlangen/ begierig seind/ thue ich zwar schlecht vnd einfäliig/ jedoch aber gantz grundmässiger Weise/ folgender Gestalt erk laren. 1. Wer auß Franckfurt auff Venetig zu wechßlen begehrt/ der gibt 120. Gülden/ den Gülden à 60. Creutzer Wechselgelt/ mehr oder weniger/ dessen pari oder Gleichheit des Werths jr⸗ 2 Geld nach zurechnen 23, Gülden were) vor 100. Ducati e Banco. 2. Per Ambsterdam gibt man 35. grad mehr oder we⸗ ter( deren pati sonsten 87 were) pro 65. Cr. Wechselgelt. 3. Per Anvers vulgo Autorff. Lille, vulgo Risel vnd Soeunbelwo/ wie durch das gange Nipertand die grad im Gang vnd Schwang gehen) gibt man gleich fals/ wie ob bemelt/ erließ vnd achtzig grad, deren pari 8 4 ist/ pro 65. Cr. Wechselgelt. 4. Per Lion gibt man 7 4. Creutzer mehr oder weniger pro l. Escus oder Cron/ in gewohnlicher Zahlungs zeit/ vnd ist der pariy g · Ereutzer. 3 Hierbey ist zu notiren/ daß ob wohln in Teutschland die Reichs⸗Species, wie notorium, vielfaltig changirt haben/ bald auff: bald wider abgestiegen/ vnd geschwind hoch: oder nidriger in den Wereß gefallen/ fedoch die Herrn Handels Leuth/ auß allen Nationen(als welchen diese manigfaltige Veranderung g 11. docpech doc 4 . n 6505 Tech I r 43 Jar nachtheilis gewesen were/ bey dem allen damaß ligen gang ⸗ barem billichmässigem Werth( nemlich den Thaler zu 74. Creutzer/ vnd den Königsthaler à 82. Creußzer/ wet auff diesem Tag noch bräuchlich) geblieben seind/ c. Welche Creutzer A7 4. vnd 82. respectivè den Thaler gegen Königsthaler gerechnet/ in respe ct deß jetzigen Valors/ da der Thaler 90. vnd Königs⸗ chalet 100. Creutzer Wechsel· Gelt/ das ist vngefähr 24. Creu⸗ ber courent mehrers tragt vnd außwirffft. 5. Per Hamburg gibe man zu gewisser ga lunge zeit vor roo. Specie/ Thaler 101. mehr oder minder/ so auff: vnd absteige pto cento. 6 ö Per diptzig/ Nürnberg/ Augspurg/ Wien/ Straßburg 2. ond Bozen/ ist auff gewohnliche Zahlungs ⸗Zen à Ul 8.&( wie sie es nennen) nach deme das Gelt charge oder large 9. q wenig oder viel vorhanden/ ein ordentlicher Daagio gese⸗ 10. et/ gleich als auß beygefügtem Cours⸗Zettul zuersehen: 11.] Jedoch ist das Wechsel⸗Gelt in alle wege zu observiren/ ist zu sagen/ daß es alles mit gutem Gelte gesche⸗he. Die Vrsach daß ich auß Franckfurter rei pedtivs Oster: vnd Herbstmeß nacher Hamburg 101. T haler pro cento gebe/ vnd doch nur auff ultimo Junii oder No vembris respectivè hernach/ welches der Uso ist) oo. Thaler empfange/ ist/ daß man daselbsten gute Bezahlung an Thalern in specie, vnd dan benebens die Gelegenheit weiter mit Wechsel zugehen/ bekom⸗ met. Auff Leipzig aber gebe ich nur dem Cours nach/ wie obge⸗ melt/ 99. Reichsthaler/ vnd empfange daselbsten ioo. Reichs⸗ thaler/ Vrsach schlechter Gelts/ als zu Hamburg/ vnd daß man daselst mit Wider wechsel nicht wadlaufftemmen kan. Au „ 44 Auß Franckfurter Oster oder Hebst⸗Meß/ nacher respe⸗ ive Nurnberg/ Augspurg/ Wien vnd Straßburg/ gebe ich nur 58. hingegen 00. Thaler derer Oris auff ultimosunii oder Novembris respe ctivè zu empfangen/ vnd das auß Vrsach/ weilen man schlecht Gelt bekombt/ vnd dessen darzu z. Monat entberen muß. en D Diesem nach/ habe ich noch einen Cours⸗Zettul von die⸗ ser jezt verschienenen Oster⸗ Meß/ dieses 16 3. Jahrs wollen beyfügen/ vmb dem groß günstigem Leser zuverstehen zugeben/ wie variabile der Preiß der Wech el sey/ vnd wie gar man nichzit gewissen/ wegen Vielheit der Vmbständen/ sich zu getrosten habe t 8 ö In Francoforte Fiera di Pasqua- 3 1 4 3 3 FF 3 5 5 3 8 88 8 2 55 5 8 8 38* f 7 . 5. 5 8 Venetia. n— n. An versa. 8—— 841 5 1 Colonia.. 8—— 835. Hamburgo..— 100. Norimb ergo. Mt 30 1 f beg gn Hann Hen 15 Laer 7 * Augusta.—— ä 99 Wienna. ä 9273 — Argentina——— g 98. Bolzano. N 99. Wie weit dieser mit dem vorigen Couts⸗ Zettul zusammen kombt/ oder differirt/ hat der bescheidene Leser auß der Collation genug sam zuersehen: Das ist vnd bleibet einmahl gewiß/ was die Herin Handels⸗Leuthe in jhrem Sprichwort zusagen pflegen r Wechsel vnd Wind/ verkehren sich geschwindt: Et hæc de Definitione hac vice dixisse sufficiant. THESIS TERTIA. De Divisione a) Cambiorums. Cambia pro priè dicta sunt vel Feriarum 5) quæ& regularia. vel Platearum c) quæ irregularia appellantur. „) à0ptimè. Horatius in beo primo quem de arte Poëtica 5 setipsit, ut Singula quæque locum teneant sortita decenter. admonuit. Cum itaq; hactenus in Etymologiæ atq; definitionis ex⸗ planatione quidditatẽ atq;, substantiam Cambiorum, prout instituti ratio admittere voluit, pro posse aperuerimus, operæ etiam ptetium fore duximus, si ad ulterlorem rei minus obviæ intelligentiam, Dl- visionem Cambiorum quoque subjungamus. Traduntur autem vatiæ ac multæ à multis Doctoribus divisiones: Alia namque est 3 33 2˙%. oben. Ax owido lustitut. moral. part. 3. lib. io. tit. d Camb. c. 2. col gc 1.8 — 19 2. 25 cb. dalaf. ad D. I homam. z. Z. post 2st. 78 4iß. de Camb.. x. artic. unic sub num. i.vers. Angel. tom. 2. Alia Navarr. in- cap. Nauiganti num. Io. vers Camb. de Usier.& n.28 6. E t in ani confesscap. 7. Alia Kemoald. coli Lucensis de Camb. c. 3. Alis Cardiual. Cajetaui tract. de Camb. c. i. ad num. 6. inclusctit.õ. part. i. Joh. Baptist. Lap. in cap. Naviganti g. z. n. ii.& 5. comment. de Lsur.3. Medinæ in. suis tract. tom. 2. tit. de rebus per usuram acquisit. quast. j. col 2. vers pre quo ævertenduam. Leonard Lessi. de just.& j ur. lib. 2. cap. 25. n.5& 6. Sot. de j ustit.& fur. lib. 6. q. B. art. 2. conolusi.& fol. oo. Aolinæ de contract. tract. 2. disp. 378. n.5. Rodulphini tract. de Usur 2 part. 2. part. rincipal. quæst. 2 4. Et in ʒ. part. quasi.i. Sigismundi gcactis de comwer- 45— 5. L. quest. J. num. 2. usq, ad 9. Sylvestri in summ verb. Dsura. 6.4.6.& in su ma Angelica verb. Usura. n. i. eum segq. Aubresii de Vignate in tract. de Usur. 9 fin. à num. 27 5.45. ad aum. 28 8. Quæ tamen confusionis magis sunt, quam utllitatis seu modicam continentuti. litatem& magnam confusionem ut Scaceia ex mente Navatri, Ca- ö jetani, Lupi& Medinæ loquitur cui subseribo. Neque enim penn mea, quamvis debilis, curat agmen eorum, qui plausibilitate ratio- num mags, quam vetitatis simplicitate ducti etroneam sequuutut opinionem, CcTeu stultus ales aucupem. Nam præter id quod multitudo errantium erroti non debeat pa- troeinari. nihil etiam impedit, quo minus mea, unins quamvis& in conspectu aliorum vilioris fotfitan. sententia,& multos& majores possit superare Justinian. l. i.. sed neg, Cod ds Vet jure enucleand. Ne- que verò disputantis autoritas, sed tei tequititur veritas, cui nemo præscribere potest. Tertull. de V irg. veland. Cum i taqʒ supra enume · ratorum utriusque paginæ Doctorumsquos aliàs in multis admiror! divisiones omnes laborent in eo, quod vel contineant aliqua, quæ usu jam desiere, vel sint latiores aut strictiores dividendo vel quod omninò diversa sint,& proinde divisionem nullam admittant„ vel noa fiant in suas differentias substantiales, sed accidentales saltem, cuùm tamen ut loquitur Arisgot. de part. animalium lib. I. cap. z. iis divi· 1 a quæ accidunt. Ita in opproptium amicæ veritatis cum jacturà honestæ famæ, au · thori· dendum sit tebus, quæ in substantia sitæ sunt, non iis 46 gotta 1 s duteuin y N Auletiagu E f li K 1 0000 5 f 47 8 0 tkoritatem eorum paritet atque errorem sequi mihi teligio fuĩt, ne- 81— Lang que enim invenite possum. 621 She 5 Stupidã cur ego mente seguur. 2 DTaheen Arridet itaque ptæ cætetis, ea Cambiorum dlvisio, quam accertimè 44 ich! defendit Ræpb. de Turr. disb. i. ꝓuæst. f. S. 20. 1. p. 8. quæ fit in Cambis 49 r Feriarum; Et in Cambia Platearum. . W„ FERIAA ux. Feriæ Ethniels fuete dies festorum, qule- 4— tis& cessationum ab omni opete, dictæ à ferendis vel victimis vel . de epulls, in his enim epulæ fiebant ex pecorum frugumque proventi- ang bus, Cic. 2. de Leg. Harum aliæ etant publicæ, aliæ ptivatæ, seu fami- wand egen lits quibusdam propriæ vide omninò Calep. in verb. Feria. Et Pohd. ri i ee Lig. de Feris. Monacchis autem atque aliis Claustris(Erebi:) qui sieg M ah continentur(quotum 5 n See Scellus Cælum li velamiue texit. 8 mod n Feriæ dies sunt non festorum, sed profani hebdomadis, inde natæ 11 m Nui, do. leedinp 7 ibilianen b, qui= bbiltaen 10l elt Tum au iu el u Cuondihe mes, 1 1 e atis,& f 0&1 4%, eee suftitu Au, dil Cud sahne os eh quod Sylvester Romanus Pontifex, primus vanoruam̃ Deorum me- moriam abhorrens, statuerit, ut dies hebdomadæ, ej uia antea nomi- nibus Solis, Lunæ, Martis, Mercutii, Jovis, Veneris& Saturni dedi- cati essent, ad numetum Feriarum digerentur vocarentutque, Pri- ma, Secunda, Tertia, Quarta, Quldta, Sexta feria, ad eum propè mo- dum, quo apud Hebræos dies nomine Sabbate rum distiacti fuetant: Saturni veto diem antiquo legis votabulo Sabbatum quod tequiem significat; Et ptimam feriam, quæ in locum Solis subjecta erat, Do- minicum appel lari voluit, idque fecisse dicitut rogatu Constantini Principis Pond. M irg. de rer. invent. lib. b. c. j. pag. mihi. 402. f In jure Civili Feriæ sunt dies non Juridicæ l. 7. C. de Feri, qui · dus jura debent diffetri. ut& omnis omnium publicorum ac priva- torum debitorum exactio. Et harum aliæ sunt solennes, aliæ tepen-· tinæ quæ extra ordinem ob res prosperè gestas inducuntur l. 26.5. 7. elcont= A Fer quibus carf l. 3. C. ds dilation.Solennes partim sunt divinæ ut dies otes dl E do Dominica& festarum mobilia, tum immobilia: Partim humanæ, ui m null inen feriæ Messium& vindemiatum ec. Reliqul dies jute nestro omnes el u Adu sunt juridici l. 7. Cod. de Feriis. quibus agendatum eausarum tribuitur allet licentia l. 2. Cod. de Friis. 5 int, ud b A C 3 5 Sed acturt rale 45 Quid indiget res pluribus verbisg longioribus Sum mam regtessum ad id unde digtessus sum, ne Dum seq vor ambages& res& tempore perdam. sigulsicant itaque in hac Cambiorum materii Feriæ Nundinas& mercatus, non quidem minotes(quibus rustiei merces suas in oꝑpi· da defette soleat, quos vulgo mercatus hebdomadarios vulgo Wo, chen ⸗Märckte indigitamus: Sed majores solenniores& celebriores intelliguntur metcatus, qui habentur certis statisque tempotibus, maximò conventu mercatorum, in his locis, quibus jus nundinas Cui ac. in paratit. C. de Nundin. quæ dies aliquot continuas durant I. 138 FO.& unius Provinciæ aut Imperii sunt Cjac. d. t. ut Lipsen- ses, Argentoratenses, Francofuttenses& aliæ, inter quas posterio- res hæ, ptimum locum non immeritò omnium judicio occupant, ut non in eleganti hoc exprimere voluit carmine/ L. Gadefredus. Gallia Lugdunum miratur; at Itala tellus Rem Vrnetam; Hispanos operosa Sevillia jactat Londinum Tamesis; speciosa Antverpia Scaldem Al kgo Teutonicas inter, caput altius, Vrbes Effero Franefurtum. quâ pons, tua Mæne fluenta Saueus, Vrbis opus, quiudeno fornice sternit Saxoni bus Francos clarissima nom ina jungens. Sola Ego Casaribus quondam delecta creandis, glorior& Celebris mereatu duplice, nomen I ad Harmaxobios peregrina merce pro pago. E fcundus ager, pobulus cum divite censu, Casaribus servata fides, Prudensque Senatus — Aus me neget esse beatam? tum: Arbe Ego Mercurio Saerasum Phæbog lovig habendi, longa consuetudine, aut Principis beneficio, datum est Sje ulterius pergit alio earminis genere de se glotiati Francofu- Castaliis Musis, Pelladiag Dea. Ui. 0 . 4 I N. f kde 10 1 aal fue ie a Mun. Tusa 8. 0 Dualen, u 10 nete u l kepetnd ln de bnuhnte d. inlliin u te 1 tunen g 0. ene l Nn. 0 me u. ten a t, g bl h da . al Aique Stinundt l sant At lie, in us pole um ji S och ine/! Oft late devil t verdi E. lin attia 44 A lens 2 nine ldd le, uplict nere Iidite que a tus elan de le Sifu 160— 2 49 Ale Rromius, me flaus Ceres, Fomonag blends lumiur respiciuut, me quoq magna Pales Nec Charites Nymphasq mihi venus alma gegavit. guis charum superis me neget esse locum? Et de hujus genetis Nundinis(quas Prineeps ad hoc ut Civita- tes quasdam ob merita singularia frequentiores& ditiotes teddat quia j uxta illud Poctæ a Divitiæ Plebis sunt laus& gloria Regi- Nec scilicat Domino gratus eit quem graut cgestar. Et tam sui, quam alieni juris homines, cum ex petitis mereibus faci- lius alliciat, concedere solet) nostet est setmo, cum dicimus Cam. bia aliqua esse Fetiatum, id est, fieri iis inlocis, ubi& quando nundi- næ, mercimonialisque conventus, ad emendas vel vendendas mer- ces, certo tempore celebrantut. Quja namque Mercatores olim ex omnibus nationibus cum omni genere mercimoniorum frequen- timssii, immunitate vectigalium, aliisq; lucri irritamentis allecti, fe- riarum tempore convolitàbant, quidam ut merces suas vendetent; aliqui, ut quod fibi debetur ab aliis, exigerent; Aliqui, ut quod de- bent, solvetent, pecuniam autem ad tam diversa distantiaque loca secum vel portate vel repottare commodè non potetant, Necessitas inventionis mater, Cambium progeneravit, cujus ministerio Cam- psores absque actuali transportatione nobili compendio nummos ad Civitates suas, aliaque remotissima loca, pro lubitu jam transve- here possunt: Et ejusmodi Cambium nundinale, quia ad regulam normam& formam justitiæ, servatà æqualitate,& factà omnium superius enumeratarum cireumstantiarum pensitatione, pretiò pub- lic taxatõ celebratut, suamq; regularitatem, cætetis quoque Cam- biis tribuit, dicitur Re gul ale, estque justum& nulla usura- ria labe infectũ, imò(ut loquitur Ny.. 3c. disp. i. 5 3. p. mihi 14.) ju- stius ac tutius si tamen ritè celebtetut& tatio contractus præcisè attendatur, alias namiue Esectum perimit causu perempta suum. Tirag. ö quolibet alio contractu, qui in hom inum eommetciis unquam exe sexi potest vel potuit, 8 P Potu 8 0) Pla- 78 c) Platearum) platea hie vulgarem significationem non tetinet, sed opponitur feriis, estque idem ae Civitas seu locus in quo celebrantur, seu ad quem diriguntut Cambia, extra nundinas tamen x. 5 Wann zwey Handels⸗Leuthe in Franckfurt oder auch anderstwo/ zwischen Meßzeiten einen Wechsel schliessen/ welcher auff Sicht gestelt/ vnd an einem solchen Ort/ da entwe⸗ der keine Messen seind/ oder da ja eine wäre/ vnd vnvermerckt einfiele/ ohngehindert deren/ vnd deß daselbsten schwebenden Preises muß zu seiner Zeit bezahlt werden. Hoc dicimus Cambium Plateale ubi nota differentiam intet Cambium nundinale seu Feriarum: Et Cambium Plateale ex Raph. de Turr. disp. I. auæst. i. In feriis inquit statis tantum tempotibus Cam- bia celebrantut: In Plateis poslunt quotidiè: In feriis statis patĩ- ter tempotibus destinantur solutiones, Cambiotum alibi initotum: In Plateis possunt destinari quovis tempore. Im illis cõfluunt omnes undique ex vicinis regionibus Mercatores, ad Cambia celebranda, & persicienda: In his solum Mercatores interveniunt in plates illa commorantes. In illis demum certiori lege ac certà methodo omnia sunt circumsctipia: In his vagè& quodam modo pto lubitu Cambia peraguntur, unde& irregularia passim nominantut cum cettum sit, in seipsis nullam certam tegulam Justitiæ habere posse, nisi quatenus regulaa tur secundum regulatia, à quibus æ qualitatem Justitiæ mutuantur, ut ex dictis apparet, quibus lucem& splendo- rem aliquatenus allaturus, sequentia hæc adiicio. J 150 Erstlich kommen die Herrn Handels⸗Leuthe zu Meß zei⸗ ien zu gewiß: vnd gewöhnlicher Zeit beysammen/ vnd wie obge⸗ melt/ vergleichen sich eines gewissen Preises/ solchem nach schliessen sie jhre Wechsel/ vnd muß die Zahlung deroselben ohnfehlbar dem Cours der Meßwechsel nach(cæteris pari- bus) zu deren in allgemein bestimbter Zeit erfolgen. Wan ich demnach auß Franckfurt nach Venetien trassire/ so ist vnd blei⸗ bet der Ulo oder Zahluugs⸗Termin daselbsten vnveränderlich durch das gantze Jahr 14. Tag Nach⸗Sicht. 1 Auß N„ lauren ch Ot Ae b. Ma an e fe n e e 1 a ir M ch Mönch i d n . ec og wür dr gen g idr „0 1 4 0 5 5 ul 9 mt F hndug 1 e: hi tai biotd; bi inte la illi, vudtam 10 Cat celeb tetvet: zin pa sege 10 ii weil odam' opiollh aim t nanturtn Justit!“ dete pil Aq val dus UD& pen cio. 1 leu umme ieh tists chem e Zah danch nach tert pn t efol r Win trasy I fte sbsen Efie . 1 Auß Franckfurter Oster⸗Meß/ nacher Ambster⸗ dam/ Antorff/ Risel/ Cöllen/ Hamburg/ Nürnberg ⸗ Augspurg vnd Wien dem Cours der Meß Weck sel nach ist der No auff ultimo uni... Auß Franckfurter Herbst⸗Meß gehet der Uso obiger Platze auff ultimo Novembris. Hat also der Acceptant jedes wahls z. Monath Spatium, darinnen er seiner Geräum lich keit nach/ sich præyaliren/ vnd den Wechsel respectivẽ be⸗ zahlen kan. 0 Eu 6125 Auß Franckfurter Oster⸗Meß wird auff Lion gewech elt/ in die August⸗Zahlung. Auß der Herbst⸗Meß aber in die Allerheyligen⸗ Zahlung. Worbey zu notiren/ daß wie zu Lion in Franckreich/ also auch zu Placentz vnd mehrer Theils Orten in Italien/ Hispanien vnd Flandern. 4. Meß⸗Zeiten deß Jahrs ordentlich bestimbt seyn/ deren die erste vmb das Fest der Heyligen drey Konig die andere vmb Ostern; die dritte zu an⸗ fangs deß Augusts/ die vierdte vmb das Fest Allerheiligen. Wann dann derer Orts ein pagement verflossen/ so wird ge⸗ meiniglich dem Meß Cours nach auff das andere oder auff Sicht in irregularibus gehandlet. 2* 1 Auß Franckfurter Oster⸗Meß wird auff Straß⸗ burg/ in die sohannis⸗Meß. Vnd auß Herbst⸗Meß nacher Straß burg in die Weyhenachts⸗Meß gehandlet. Nacher Botzen/ wird auß der Franckfurter Oster⸗Meß in den Corpus Christi Marck: Auß der Herbst⸗Meß aber/ in den Bozemer Andreæ Marckt bestandiglich gewechselt. Auß Franckfurter Oster⸗ Meß wird in das Leiptziger Oster⸗Marckt auß der Herbst⸗ Meß aber in das Leip. tiger Michaclis Marckt gewechselt. 8 2 Et 52 c Et hoc de Regularibus. Bey den Irregularibus oder Wechslen/ so zwischen Meß zeiten geschlossen werden/ ist hinge⸗ gen dieses zu mercken/ daß dieselbe kein gewisse Zahlungs⸗Zeint haben/ sondern allein nach Lands⸗Sitten vnd Gewohnheit auff Belieben der Contrahenten/ jhren Ulo, welcher gemeiniglich 14. Tag in Teutschland/ in Niderland aber/ nach deme die di⸗ stantz der Oerter ist/ auff 4. Wochen gerechnet wird/ worbey auch zu beobachten/ daß bey den Kauffleuten über selbe Tag noch etliche Discretions oder respit⸗Tag/ welche sie giorni di respettò nennen/(vnd gemeiniglich auff 3. 4. biß 8. Tag/ nach deme die Ort seind/ sich erstreeken(observitt werden) nemlich darumb sie auch ins gesambt/ auff so viel Tag Sicht oder Ulle gestelt werden/ vnd ein anders vnter den Contrahenten also be⸗ liebtes pretium gemeiniglich haben; x. g. Ein Franckforten Handels⸗ Mann remittirt auß der Oster⸗Meß daselbsten auff Wien 98. Reichs thaler/ mehr oder weniger/ vnd hat auff ulti⸗ mo junii daselbsten dem Meß⸗Conto nach(welcher/ wie ge⸗ sagt/ variable ist) eo. Reichsthaler hier in widerumb zu em⸗ pfangen/ ist also mit 2. pro cento benefieirt; Wann er aber solches Termins nicht erwarten könte/ sondern schleunig Gelts daselbsten benöthigt/ vnd also auff Sicht zu nehmen dörfftig wäre/ so muß er sich mit seinem Mann/ so gut er kan/ vergleichen go negotiis publicis implicatus hãe vice acquiescere hie cogor: Tu quisquis es Si goid no visti rectius iffis Condidus imperti; si non, his utere mecum . „M sbsa Ig gataust ich Jr/ r ins= kumb u. irt Danni ndert tung cht zu Den da gute..— /pergat vice—iiescet W Nec * . 5. A CONTINUAT IO UI Lege& Statuia Academics, 5 A=—. 4— 1 7 3 1 5 N N Disputationem meam Inauguralem illas 87 2 7 suas pagellas, quibus impressa est, egte- 1 0 di vix paterentur, pedem ibi sisti neces- NV 5 larium nõ mins atq; utile mihi visum uit, vel ex hac sola& unica ratione„ ut e 2 nobilissimam hanc materiam, cujus ex visceribus juris tam Theorici quàm Practici desumptæ& collectæ cornu copia mihi est, im- posterum officii publici ratione faciliùs forsan id permit- tente, Deo annuente& ætatis Judiciiq́; maturioris adju- mento, limatiorem atque concinniorem ni lucem edere possem; Quia tamen ea, quæ præcedunt, ni lucem à sub- secuturis mutuentur, obscuriora atq; intricatiora sunt, quam ut intelligi à quovis possint, ideò Mecœnatum& Patronorum(quibus H Quousg * Tactatus de Cambis, — Nusa wirero zn ucds totus in fugum lubenter aig serviam dAum sensus hoc in cordore. N latebit atq spiritus.„ „„ Schopp. in Spec. aul. 1 publicationem hane efflagitantium, desiderio dicam an- mandato?(non immemor illis Vis fapieus nunquum mandatasalubria Hernit.) 1 Standum mihi esse religiosè putavi, tantò magis, quanto faciliùs excusatum me iri exinde sperabam, quod præceptis Patronorum satisfacere potiùs voluerim, quàm caducum 4 5 laudis alicujus fumum aucupari me posse crediderim; Cům enim eirca hanc Cambiorum materiam intricatissimamein 0 qua faciliùs est prædam capi quàm inveniri) virium mea. rum notoria nullitas satis superqͥue eognita mihi sit, intan- tum à meabest insolentiæ vel minima sufflatio, ut potis pudori, per ea quæ prætereo, propior sim(loquar cum Raph. de Turri)quàm, per ea quæ præsto jactantiæ: Interim ibo, quo potero EZ „ Quog minus possum corpore, mente ferar? Musa mea paucis contenReeæ. 555 Deraget hæc a Peso modulo hen vertat opus, mihi vela sccunde contingant, hunc C. consummmet Apollo laborem. n dich De Causa Eficiente. Cambiorum Contractus à Mercatorum indu- n, 1 2 2 te pp. L ec ai del 0 dien 14 sal— pern tant an gi q abam bug etim m cadu olle(S detind am in A tislian inven Asiriun ognit Ei sit in da fuff x. g, ut hn ot si loqunt 0 Hie t men N e 1, nil iscani net 4 bonn Lotid AN ent!— 1 41 Teatah 1 Analytica Continuatio, 55 industria(4 excogitatus, à summa æquita- te ingenita ab omnibus probatus,& ab uti- litate stabilitus) duorum contrahentium conventione, simultaneoque consensu J maximè perficitur. 4) Cum, ut loquuntur Philosophi, ad notitiam cau- sauti, requiratur notitia causæ, J.. pr. ibi Angel ff de lustit.& Jur. Et causatum existere nequeat, nisi causa præcedat, J. sed & si quis. ¶ interdume sfde Huf: cum similib. Nicol. ver hard. 75. Pic. loc. fin.. Inde post explicationem quidditatis Cambio- rum, de causis eorundum perrecturi, Cambium propriè sumptum, quod vulgò reale dicunt,& ab illo quod siccum est vel minutum,& improprium ab autoribus appellatur, contradistinguunt, à Mercatorum Industria, necessitate sc. monstrante viam, dicamus esse excogitatum: Cùm. enim, ut inquit Raphi. de Tur. disb.. q. n.2. Commerciorum-, bellorum ac peregrinationum frequentia sæpiùs exigeret, ut quis necessariò egeret pecunia in loco dissito ab illo, ubi eam habebat, cujus transportatio realis vel erat onerosa, vel propter inimicorum, hostium, latronumvè interceden- tium rapacitatem suspecta, vel propter maris inconstan- tlam infida, vel per legem vetita, vel quavis asia de causa im- possibilis, inde Necessitas nobile hoc Cambiorum compen- dium introduxit, quo ceu invisibili vehiculo Campfores absque actuali transportatione pecuniam in loca quæqͥue remotissima, summa securitate, seclusis& illusis omnibus. quæ alias pertimescenda essent, periculis, virtualiter trans- ferre possunt: Ut proinde non immeritò ejus Causam es. cientem remotam statuamus ipsam Necessitatem: Ea namq́; 2 eft, 36 Trfaldlatus de Cambio 8 est, quæ industriam hominum atque ingenium acuit,& In- ventionis Mater obinde audit: Non autem per hancne- cessitatem(ut post Raphi. locicit. Matth. Bode in dissert. sua Juri. ina de Camb pag. mihi ig. bed observ.)intelligimus illam, quæ Aristoteli lib.. Metaph. f. pr. dicitut absoluta, sine qua animal vive re non potest, quam in respiratione& alimento exem- plificat, item; de qua vulgò dicitur, quod non habeat le. g. l.ut grad itim. ii.. t fide muner.& ho nos L. aliquando. 5. f. de Offc. Proconsel. r. Cod. de oporis libert. l.. ff. de Adminisir.& perl. cul. tut.& curat. Sed tam ingens sit telum, ut ne Dii quidem ei resistere possint, id quod testatur Frasin. in Chiliad quæ ef- ficit, ut multa prohibita de jure divino& humano, eaim- minente, fiant permissa,& ꝭ contra; cap. Quod non elicit. g. de reg. jur. c. consuluisti. 3. x. de celebr. missar. e. licct. d.. de pæni- nitent. Card. Tusch. pract. concluse tom. g. Lit. N. concl. la. Cephal. cons. 4g t. u. 282. CGseg. prout clarum faciunt exempla furti, ho- micidii&c. quibus necessitas recedere facit a jure, à regula K abhumanitate, Surd. deciseꝶo.n. G. Gail. lib. t. olsers. tor. Id quod nostti, hoc veriverbio: Noth leidet kein Gebott: Sie treibet den Wolff auß dem Wald: innuunt,& Latini facetè sic vertunt:„ 333 5 Quad lupus est fugieus nemus, hoc facit esuriens dens. Unde forsan ratio hæc Grammatica, quòd verbum opor- tet( necessitatem inevitabiliter importans) sit impersona- le, quia non respicit personam, prout quo; Rythmus ille Gallicus sic se habens, evincit a 1 Quand, Il faus, virnt enla place, n' eit rien, qui ne se fade. Omninò ffet, sisermo reducat oportet. Est enim necessitas illa, de qua noster sermo, tantæ efficaciæ, ut cum fortè Thales Milesius. quid in rerum natura validis. 3 simum m, Aq . Au Xh n, 0 2 iness l 1 4.* A Lit. N e int ei afurih eficl e, ig V. Ah fru det ke“ ecbotl t“ uunt tinte 2010 dem, qud= bumqh ortao h impess t quo hq place, 61. serme t ee ter 12 0 Anahlica Continnatio. 47 s mum esset, iaterogaretur, nõ dubita verit affirmare, quòd sit necessitasʒ Eam enim non solummodò superari non pos- se, tradit post Diog. Labrtide vita Philosũ ph. Balihas. Hyala lib. 2. de jure& oßtc. belli. tri n. r. Atqʒ hinc est, quod nescio quis de- tacita viefus, Barbarè quamvis, non tamen fine gratia pro- tulit: Currere plussua m lepas uctulam coimpellit egestas Drfeclus panumcurrere cogit Anum. Post alios, Anton. à Freudenb. in rescript. Nos semota kde necessitatis specie loquimur& intelligi- mus nostram hypothesin de illa necessitate, qu cessante, cessat bonum aliquod, Rapꝶh disb. r. q. 3. u. 3. Prout v: g. dici- mus illum, quidoctus evadere nititur, necesse habere non mod librorum multam copiam sibi ut com paret,(neque enim hoc sufficit, nam Emptisquodlibris tibi Bibliotheta referta en, Doctum& Grammatitum, te Philomuse putas? Foc genere& chordas& plectra c Barbita conde, Alercator hodiò, cras cytharædus eris. Ut nudalibrorum copia tumidis exprobrat Auson. Sicut neqʒ doctum efficit mustaina nis peregrinatio, atque Academiarum illustrium vana perlustratio; Non enim multum à Scopoaberrasse putamus Alanum, de Studiosis, licentiam magis quàm profectus in literis sectantibus ita sentientem: c Non dliscunt quicunq; Scholas hinc inde f̃equentant. Cui hunc in modum accinit Horat. lib. 2. Epigr. 2. Ingenium si quod vacuas desumsit Ai henas Ei sludiis anno septem dedit, insenuiiq Libri c turis, statud bacitur nior exit, Plerumq& risi populum quatit. Sc. 3 N . Taclatus de Cambio,„ Ex hac forsan causa. quod studiosa cohors compdtationi. * bus, Aleæ& Morosophiæ plus quàm Philosophiæ tribuat; Qui tamen erranti aliam atque rectam monstrare nititun Vviam doctus ille Alciatus, ita loquens: 8 e Calliope studiis Dea præsidet, atq Pots, Sed tibi, quam celebras, Tabliope est potior. 1 3 ein Bretspiel. 3 Quam increpationem cum auribus atque auræ committi videret, vitiorum nostri temporis maximus Censor, Sum Tandem vaci dus nummulis EÆgrotus in mar supio AMultò domum rebertitur, In summa, inquiens talem segerit, V vel reserre tædeat, Non literis, non artibus Qudmquondd abhinc recesserat, 5 operam navat, scd helluo Effectus imperitior. Notes dies perbibit, stertit, librosq murium Corrosion sulpicit Et hi tandem prælium eunt ubi Imperator, Apparator, lanx phalanx ubi locus focus, lances lanceæ, cristæ, cistæ, acies facies, spicula, 5 0 3 179 pocula, scutum scortum, prælia prandia, stratagema tatra- gemata&c. 5 V in semili Comicus illeloquitur. 8 3 2 8. 0 3 J 5 4 Nos è contra rectiùs statuimus, non hisce incedendum viis, ed necessario(nisi fine carere velint, qui media negligunt) 1 g 1 studiis no ctes dies que strenuèinvigilandum esse, Illis, lau- 400 8— 8 5 8 dem in suo tract. Nebul. 8 n sunt fructus, qui metuntur talibus, quorum Academica libertas in nocturnis discursitationibus& in 100 sanis clamoribus pugnisq; posita est, quiq; pro libro, Libe-- rum, pro calamo, cla vum, pro diligentia, licentiam, pro modestia. barbariem amant& consectantur, atque adeò in Fit anber f eli . ö 1 g 3 5 hne, monitoris vice fungens de hoc vel illo ita conqueti pergit al 7 1 1 kelutcr w c mant f fler u t 0 ita quetipe vac unn inn— 010 ami ee 110 auen A i! 0 Inde f. Iumtad h untut Un scutsi v nibust quid e btosl genti I entian can tqleit atot, 1 phat r 20 S cciebst dia, Agent li. fue nice l Dlendun uit neger and le, 1 Elnalytica Contiunatio. 58 dem atq; pal mam solidæ Eruditionis qui reportare inten- dunt: sic se namq; res habet: Vita hominis pugna em, sed pagua iucerta Laborem 2 Fugit, ingrati condition perit. Perfer& obdura, nil par tertantibus: Olim N quis amara ferat, nemo Bra beja foret. Post alios Anton. à Freud. in. refetipt. morat. Sed hisee valere julsis nos ad propolitum revertentes, dici- mus hunc Necessitatis fœtum vix dum lucem vidiffe, eum ex consensu& approbatione omnium Populorum in toto muudo, tanquam in magna quadam Republica viven- tium, gremio Matris communis Juris gentium susciperetur, quo in tenera ætate molliter lactata atque educata, ad tan- tam laudem, perfectionem& robustitatem pervenitz ut li- cet inter cæteros contractus natu minimus sit, omnes ta- menlbut infrà audiemus) longà annorum serie præceden- tes, vincere videatur: Et hinc est, quochillum, ob summam quitatem ingenitam, ab omnibus probatum 8 the- si nostra diximus. ) In omnibus seu publicam seu privatam utilita- tem concernentibus, cernimus, proh dolor hominum ad- inventa, etiamsi fausto exoptatoq; initio prognata sint, suc- cessu temporis ad quosvis illaudabiles excessus trahi, atque ita corrumpi: Cùm hæc sit omnium rerum depravata con- ditio, ut à necessariis orsa primò, cuncta pervenerint ad ni- mium. Plin. lib. 2b. Hist. c. 4. nihilq; unquam adeò rectè insti- tutum fuerit, in quod fiducia licentiæ, quæ pravis ingeniis agnasci solet, abusum aliquem non inveheret. Claud. de Offic. Iudlic. lib. sic. 8. sed semper rerum humanarum hæc vicissitu- do fuerit à eondito mundo, quòd omnia corrumpentur paula- 0 7 r 45 5 pa ulatim ad bptavitatem. Polt Petr peclim. in traꝭ. di are siti. F.. 28. Galust. in Conjurat. Catilin. Anton kreudenb. rescript. no. rat. pqq. Sic Ciborum usus, ut testatur Raphi. disb. v esu glandium ad Apicii cœnas. Vestiumtegumen rum corticibus curtisq; animalium coriis, ad sinuofsas, lon. goq; syrmate multiplices vestes: Casæ speluncæ latia amplissima, ecœlum ipsum(quod excludunt splendore æmulantia sunt promotæ: Qui tamen abusus, T. J f. pr. ab ab arbo- q; ad Pa- motuac cum intolerabilis quodammodo videretur Coccio illo, i in eum invehiturinquiens: 5 *— Or be reenti „ ꝙyeluncar coluistis Avi vile latebras Tunc primum fragili dong. ere limina tesil 4 Obstupuit mortale genus prò seristis abusus, Quan par vo contenta fait Natura! sed ecce uam vis spartans consurgant atris a xo Sublimerq ornet postes Iitana Carystas Illita calleco radient ni cuncta metallo Credimus esse nihil. ernit hc luaus G. 1 De rerum inventorib. Que tamen omnia longe alter sese habebant tum ris, duo Cetera luxurie nondum 22 e tempo. Auson. cum foret gerba torus primis mortalibus: Antra Frxrigida&& arbaribus iutexta Palatia: botum Prosilientis aquæ ri vus prælucidus Vnda 5 Praberet, victumq vun Kant auoliso Quercus c. Audi Lucret. qui de cibo potudue, quibus illtum dane ita an i 85 Gla di viqita- 2 r un b bee nde . bene t 1 kt de 1 bens u 100 4 i dauer i üben: 6 deut 1 5 1 fle e fan ou de el 4 N mich 5 7 fullher; 11 28 5 4 1 ere lin 10 Natura ee 1 4 10 er 110 l Un De U inen e habe e tnt menu ban, Aulon, mo ytAf NU 41414 Din u N 14 4 W qubi I lum il 00 61 Analytica Continuatlo. Slandiferas inter curabant corpora. Quercus Et sedare sitim fla vii fontesq; docebant. Cùm itaque& id, quod in his& innumeris alis quæ dum ad ulteriorem perfectionem perduci posse crede· rentur, corrupta atque deteriorata sunt, contigit, petti- mescendum quoqͥue foret in hoc celeberrimo Cambio- rum contractu, utpote qui à Necessitate licet ad inventus & à jure gentium hactenùs approbatus esset, nullis ta- men cortis Regulis atque cancellis(nemine nimirum universarum gentium comitia celebrante) tum contine- batur, sed luxuriandi magis magis que sibi vires sumens, nobile palliandæ usuræ patrocinium quibusdam promit- tebat, ideò Jura Civilia(non quidem illa Justinianea, quæ in quatuor volumiflibus Juris, in Institutionibus sc. Pan- dectis, Codice atque Novellis extant,& justiniano Im- Peratori tum nota sola fuerunt, sed hæc, quæ civitas quæ- que, vel Respublica legis condendæ jus atq́; potestatem. habens, pro se suorumque utilitate introduxerunt) Il- lum certis regulis inelusum intra mœnia sua receperunt, & ita, castratis priùs iis, quæ iniquitatem sapere videban- tur, jure civitatis donàrunt. Quibus Consuetudo Uni- vorsalis per omnes Europæ, Asiæ& Africæ provineias re- cepta( testante Lup. de V sur. comment. 3.. x u. 64. C 74. in tantum adstipulata est, ut nulla unquam Constitutio vel Cæsarea, vel Pontificia, illius cursum generalem, in quantum in terminis Justitiæ& æquitatis innatæ perma- net, sistere vel prohibere ausa sit, ut benè Scacc.. 1.7. 5. 1.3. 3.& seg. notavit. Atq̃ue hinc est, cur Jura Civilia at- que Consuetudines ejus eausam propinquam à qua ob insignem suam utilitatem stabilitus est, esse statuamus. 1 c) Super- e 62 TFrallatus de Cambio, . Fuperest, ut pertractatis ita remoti atque pro- pinqua Cambiorum causis, recto successionis ordine ad proximam accedamus; Quia enim hæc illis præstanti- or atque efficacior est, metitò fit, ut, sicuti in aliis qui. buslibet negotiis fieri consue vit, ita eam hic accuratius quodammodo inspiciamus& studiosiùs attendamus, Lsedsi io. ꝙ in arrogato. ff de Vlg.&& pupil sulst. L. Tigrit js. in An. fade le gat. 3. Pruc hm consil. 5 o.. 36 B. uol i. Hieron. di Laur. in repetit. leg. Si emancipati x. 252. Cod. de Collat. Barbosa in Ji fliusam ij u. 111 F. de judic. Scacc. de judic. lib. 2. c. 2. u. 484. Cubacsi c:. Brocardi 3. Vel ex hoe quod hæe sit imme- diata, quæ potiori loco sem per habetur, quàm mediata, Linterduum.3.&. puter sam l. ff de hieredl inst. Bald inl.socium 60. K. 1 pro soc. Bart. in l uxori, f de Aurolig Et vel sola ad pro- ducendum juris effectum sufficit; Dieimus itaque con- trahentiumconventionem& consensum simultaneum. hic causæ proximæ obtinere locum, Conventionem; quiacontrahentes circa hoc negotium contrahendum. ex diversis animi motibus in unum tandem eonsentire& conyenire necessè habent facit, 4 I.& 2. ¶ de pack. Quan- quam, quod monendum; hic non intelligamus illam. conventionis speciem, quæ ipsum generis nomen reti- net,& interdum conventio nuda, sæpiùs pactum nudum dicitur, quando videlicet in nudæconventionis terminis permanens„ neq̃ue actionem neque alios juris effectus producit: fac. l 7. F. 4.. de paci: Sed eam, quæ in specie contractus dicitur,& supra positæ speciei& nudo pacto opponitur. Consensum simultaneum autem addimus, non quod hic diversus sit, ab illa conventionis specie, sed ur generalitatem ejus quodammodo restringat& dictis majorem a ö ni 1 eule slecn 1 rue* api de Bub dec bapotü he 10 Ih d f 4% Veh lunuker en % Van face f oba falt E Mete Lu 1 0 ble, te 55 i ouch a pre 1„ N ind N dae C vc adio! 2 tend 70d bg 5 5. 50. eren cod d Du 10 . l Alb un oe qu ref detur f um net N 1 ul san „bol Lich itaqit sensulk nultun im,[pentium tium m-crahend tand Tone K n int Aamul mgen nomen rpidl kum ll 5 onye nis tem que a ursseht dean ine specit pudof eum maddin arent speck, 10 tel— gat& muas ol f Analytica Continuatio. 2 m ajo rem lucem atque gratiam afferat. Est enim hic vel u- ti materia quædam communis omnibus conttactibus, ex cujus defectu omnia animalia intercidunt, in tantum, ut sine eo æque possibile sit Cambium contrahi, atq́; si quis ex cæmentoabsq́; calce domum exstruare vellet: Qua- prop ter cum necessarrò in omnibus contractibus requi- ratur, necunquam ab iis abesse possit. l. i.. 3 F de pact sed eos potiũs in esse suo constituat, Ipen. Cal. pro socis. atq́; ut id quidem voluntatis ab initio fuit, necessitatis fiat, faci- at lisccuti.j Cod de A&. lin cammodato. 17. ¶ sicut. ff. Commo- at. Neve quod à duobus ita contractum est, unius vo- luntate postmodum infirmari possit permittat i. aihil tam. 35. leg ferè 183.. R. I. sed semel obligatum, juxta illud- Herbaligæ nt homines, raurorumcornuaffunes. Juris vinculo efficaciter, ne inpræjudicium alterius con- silium, ob consensum ritè semel interpofitum, mutare possit, obstrictum teneat. Fac. cap mutare. 33. A. R. I. in 6. ANMatth. Coler. de processexetut c. b. u. 6 4. l. i.. prodest F. Quo- rum legat. L de accusat. iq. N fin. ibi, illo tempore, quo con- trahebas, videris consensisse& c. F. de dive& temp. præ- seript. Ideò non abs jure maximam ei vim atque officaci- am tribui debere& posse visum est. uisnam autem vel qualis hic requiratur consen- sus& quot modis interponi possit, cùm supra suo loco di- ctum sit, hie inutili repetitioni insistere supersedemus, hoc saltem addendo; Quoòd cùm huns contradtum- daorum maximè contrahentium consensu perfici po- suerimus, id intelligendum sit de perfectione Cambii intrinseca, ex qua, sicut& in reliquis contractibus ultrò citroq́; obligatoriis, substantiam capit obligatio, vigore 8 12 cCujus 64 Tyackatus de Cambio.. cujus duo illi principales contrahentes sibi invicem eff. caciter ad mutuam præstationem devinciuntur, cireum. 1 seripto quocunq́; solvendi modo: Contingere enim potest, ut notum est, proùt etiam de facto sæpiùs contin. git, ut vel Remittens vel Trassans vel uterq́; in loco de- Af stinatæ solutionis, præsertim in feriis( ad quas commu. nitet omnes undequaq́; concurrere solent mercatores; ipsi respectivè soluturi& exacturi conventam summam 1 re petiantur, quo casu non opus esse, cùm ipsi lufficiant, ut ministerio aligrum vel præfentantium vel acceptanti- umutantur, nulli non notum esse putamus, fi temen quandoque contingat, ut neuter horum ad locum desti. natę solutionis se conferre vel velit vel possit, sedvelunus vel etiam uterq́;., remistam tractam e suis respectivè Pro- 1 curatoribus faciat eo easu tres vel etiam quatuor respe- Civs petsonas intervenire posse facilè largimur; Quod tamen, cùm ad consummationem seu perfectionem Cambsiextrinsecam& accidentariam spectare videatur, non multum attendendumesse statuit post Lopum, Mol. Fel Scact& alias, KRapli de Turr di i. q. 2. F. 10. 17.& 18.& * Et hæc de causis efficientibus hàc vice dixisse sufficiant sequitur indle. TRH ESIS Qul Nr * De Sabjecto Cumbii. * ** Contrahentium 4) nam que unus repræz- N 55 fentat tiuq= Accept e pus 6, lid rum ocund vel ph F edi ve sui edit ctam Atottt le lat! aur;* m sesf tech ac ig Dte iin tut p F pan! tibu Ac quid INT nbi. 4 1 aquet As ef 9 100 8 Aenne Contiuuatio. 65 sentat in loco contractus certã pecuniæ quan- titatem,& hic dicitur Remittens) ex eo, quòd remittat eandem summam in locum disfitum ab eo, in quo celebratur contractus, plerumque exigendam per eum, cui fit remis- sa, qui obid, quod præsentet literas Cambii Præsentator vulgò audit: Alter verò repro- mittit. certo loco& tempore sese soluturum con ventam quantitatem pecuniæ,& hic di- citur Tractans, Trassans sive Trahens) quod tradere soleat illi, cuidirigitur tracta solvenda, quiqͥue ob id, quod literas plerum- que acceptet, Acceptator communiter appel- latur. J 9%% a N 2. 3 4 4) Causis tàm remotã quàm propinquã& proximã 9— N 8 1 3 g juxta& inde dependentibus accuratiùs paulò perpensis, justa rerum ttactandarum se ties atq́; ordo ad subiectivam nos ducit, quam nee suã ucilitate atq́; effectu carere per- spectum habemus, siquidem, ubi præsuppositum non da- tur, ibi quc q́; dispositũ cessat, ut hotat Glass. in L. mantipia. C. de sera fugit. altiat resß. j do u. Cravett consizo. n. 2 cu Izx. u. i. M esen qlconũ%o O. u. 69 Menoch. remed recup. possess. n. isi. Et deficiente subiecto, mne jus atq́; acci- dens deficit. J 1. Cod. de co udlict. oh causcl. a. ff de V sifr. Quid quod ad perquirendam virtutem atq́; cfflcaciamalicuius 1 3 actus 66 FTratlatus de Cambio, actus de potestate facientis. qualiter nempe ea sehabeat, & quousq́; extendatur, ante omnia sollicitos nos esse conveniat. per leg. Si quramus. 4 F gui testaus, fac poss. Et per l. 7. H. y de confirm. utor. ne, dum potentia abest, & voluntas persiciendialicujus rei abesse cogatut, indeq́; actus nostti effectu suo carere necesse habeant, ut post Card. Tusch pract. conclis tom l. lit A. concdl iz y. Surd Consil. 127 u 3l. Cd consil Marpurg. z n. 49. vol 3. Masturd. in tralt: de statut. interpr. concluf ju. 147. Prucl man consil 2. u. 41K. conscꝭ n ⁊ j. mol. i. Card. Sere pi. decis.3 98 n.3. Menoch consil. i. u. 259. Riminald jun cons. 19 9. u. 167.& seq. Reining. de reg fecul.& Hecigflib. ʒ.clasf lic. zin. 10. Ubi dicitʒ in quolibet actu semperinspiciendum esse, an personæ ad actum ce- lebrandum sint idoneæ adauct. l 4 ibi Bart. ff. quitestam. Facere poss.L. 4. Fdejure Cod. Idque elucere exhoc, Si ha- beant potestatem pariter atque voluntatem& justam causam sive formam, arg cap. cum sem per.. De Offc.& pot. est. Iud. deleg. Quæ tria copulativè concurtere debent, nisi actum inanem efficere voluerimus:: quia nihil dine potestate ad actum deduci, minùs sine voluntate consen- su perfici, multò minùs sine forma& modo ad fsinem di- rigi potest, ùᷣt post Bald consil 36. n. 2 lib.i. Card Tusch praci. conclas. iz. verbo Actus u. i. probant, 5 Quanquam autem nos non lateat, quòd Contra- ctus Cambiorum non minds atque reliqui ultrò citroque obligatorii, sit de genere permissorum, atque adeò per so licitus, quem omnes(exceptis his, quibus vel potestas à natura vel lege ligata) vel voluntas ex justa erroris causa deficit, quique obinde in genere ad conttahendum dicuntur inhabiles) cujuscunque status, dignitatis atque condi- Wap fabi dbcenbr mne Gabentest ger e armer b Ale g Nals datt„ unter a e. kante 1 Matt s 1. ul lrc m u, nor d, Auger, dellh, Juul 0 Ju,* cnc, Jul %; nan l 1.0 Nun e gh Ib. d in perle n i Fat eluc SRO olun r m&i empe— eöstth ve co= tetedtt imus a all dane v. litate ci & m E ad b. HT at, late nöd otell Adel brum Sead is, qi Sn ele olunt! Justzt⸗ nere! onttabn : statu 1 8 Analytica Continuatis S aonditionis sint, exercere possint, cum ut loquitur Scaer H. i. gloss. y part z. limitat ts. 1).. C segq. nihil quicquam majoris inHabilitatis six imcontractu Cambii, atq; in cæ. teris, sed qui inhabilis est ad contrahendum Cambium, sit inhabilis etiam ad quemcunque alium contractum,& viee vers; Qui ad contrahendum in genere, sit etiam ad contrahendum Cambium idoneus; quia à remotione generis adremotionem speciei,& contra, utilis admodũ & firmissimè concludens firargumentatio: Sunttamen non pauci„ qui esse aliquod genus hominum licet alias Habilium ad contrahendum, per quod minus justè& lici- tè hie Cambiorum contractus celebretur, statuant; In prima statione Nobiles& alios majoris dignitatis viros- sollocantes, quosdicuntvelex hoc Cambii contractum cele hrare nom posse, quod Honor& nobilitas ex edamit· tatur,& tales ampliùs inter Nobiles re putari non possint, ur ex Bald Strab. de Merratur. pr. u. 15. quia Mercatura no- bilitati derogat, per L. Nobiliores: Cod de Commerc. ubi Im- perator Mercatores eonnumexat inter plebejos; Cui ad- stipulatur Tiraguellide nobilitati et 27. n. iz. Quem tamen sorrigit Otalora(cujus verba ipsissima ob fingularem e- legantiam apponere licebit) Præstare, inquiens, Cam- bia& Mercaturam exercere quàm otiosè& vitiosè vi- tam„ more Nobilium Neapolitanorum& forsan alio- rum, agere ʒutpote qui otio intenti sedendo& oscitando ex suis possessionih̊us vitam degunt, existimantes Viro Nobili nefas esse, si rei rusticæ, aut suis rationibus cogno- scendis operamipsi darent, sedentes in Atriis& equitan- do tempꝑus terunt, etiamsi improbi absurdique fuerint, dummodò ꝑriscis domibus orti, Nobiles se 3 tur, erca- 6 Tracbatus de Cambio, Mercaturam, ut rem turpissimam exhorrent, adeò fastu nobilitatis tument, ut quantumvis egenus atque inops sit talis, eitiùs fame intereat, quàm filiam vel opulentissimo Mercatori matrimonio collocet, mavultque otiosè& malis artibus, quàm honesto quæstui vacare: Ita illi; Aliter Genuenses nobiles vitæ rationem instituunt, qui (testante Rota Genua de Mercat. decis. 139. u. 9. malunt Campsoriæ aliis que honestis artibus& negotiis operam dare, quàm vitam desidiosè transigero, prout modernis nostris usui est, qui turpissimam degentes vitam solum- modo in longa stemmatum seriæ& divitiarum multitu- dine gloriantur, non perpendentes illud Poëtæ: —— Si nobilis ille putari Deber quicuns elt dive: sic nobilꝶ esse Certo potest Lanius, Tonsor, Piscator, Equiso, Pastorq;& pistor, Coriarius arc Bubult us, Etlatro& quisquls alius ue ente lurssa. Num ex his multis rebus nummus potentes Et sunt& eri possunt&c. Deberent hi tales potiùs ruminare illud Melissi, neseio quem Nobilem sic alloquentis⸗ Disceprius frænare auimum, compescere cœcos Affectus, rationc uti, vitare nefanda, Jasta scqui, Te nosce priüs, duross labores Amplecti ne te pigeat, vilems fugato Desidiam, us possis culmen virtuils adire, Tunc jure ac meritò diceris Nobilis, hac elt, Hec est nobilitas vera: hæc sunt illa Deorum Aunera. N In voto Posthii ap. Melandr. . Et huc- gilt lun in N e * J. 0 dort E. ade genu Tueim m ye Dlenist war Ni tigt di dem K uu, b & is 50 ere,. tothe egen tam dim illad Ol. le pit v 60 1%,* 55 4b latesa 49 5% illud ili, ec andi laben 84¹⁰ adi 6 bac 5 i Del olchil Sten 5 UAnulhtica Continuatio. 1 Et hue usq; quidem de Nobilibus! quos excipiunt In secundò stationis ordine collocati Clerici 5 Clau- strales„ atq; aliæ Ecclefiasticæ perlonæ, quibus Com- mercia non minus atq; Cambia exercere videtur interdi. cum, ob id præcipuè, quod Cambia vel maximè lucri in- tuitu celebrentur, Clerieis autem temporalibus inhiare lucris c. ex part. ex. deCensib. Et cap: Clerici. x. de honess. Cleric: expressè prohibitum,& propterea beneficia Ecclesiastica collecta sint, ut aliis omnibus neglectis Dei omnipotentis fer vitiis atq; ministeriis eò acriùs in hæreantper Leg. Genera- lter pa. in fin. Cod. De Episcop.& Cleric. Apost. 2. ad Timotl. 2. t. 4. c. i. fornicari dist. 8. Card. Jolet. de instruct. Saterd. lib. 8. 6. H. de Not. Stracecha de Aertat. part. 3 n. f. tou g. Quod ta- men quomodo non pauci præstent prodit S. Bernhard. qui vitam illorum depingere simul atq; deplorare cupiens; Miror, inquit, cujus ordinis sint nostri Clerici? Nam in congregatione Temporalium se habent ut Laici; in appa- ratu nobili, ut milites, in acquisitione redituumut Cleri- ci: Et cum utriusq; ordinis esse cupiant, utrumq; dese- runt utrumq;; confundunt: Et alibi: Ministri Christi sunt & serviunt Anti-. Christo; Honorati Domini, cui hono- rem nondeferunt,&c: Inde Mensæ splendidæ seyphis& cibis, inde Commessationes& ebrietates: Inde Eythara & Lyra: inde torcularia redundantia, promptuatia ple- na, eructantia ex hoc in aliud: Hucusq; ille/ Cui hunc in modum Veritatis ille testis, Nebulo Nebulonum applau- dit, dicens. Hic, qui ministri Eecgsiæ Audiri vultis candidi Cum sitis atri, pergite: Precesq; crebò fundere, Quid vestra vosmetmuniæ Quid vos minus nill pro dolor Efflagitent, attendite: Sac ras docert literas, 5%/%hů imñê Tefealaluods cumbis, Nam fabulas E sopicas Probrisq; vosmmet indicem Loco sacrati Codicis HAirocibus proscinditis. 4 Nugasq; planò fei volas Proh, quam scelus nefarium, tarratis auditoribus, Panugdignum maxima, Vel ne rudes putemini, Vos vos præirt semitam Mo disputatiunculis, rectam decebat ad Polum, Vafrisq quæstiunculis 4. maxim vo impetu Lites movetis maximas: Neid sub orcum tenditis. De his plura qui scire disiderat adeat eundem Nebu- pe& quomodo hi tales, Cambia celebrate possint vel de- ultra moventes, Tertiam eorum, qui ad contrahenda Cambia inhabiles esse putantur, aggredimar stationem, in qua reperire licet Eos. 1 f Qui, ceulubet, zus cercum moæ Duplica& me riplica. Torquent, retorquent, vellicat] Sic lisplicaturlitibu, 8 Quorum ministrani ftaudibus plicæsq; ine xplicabiles Digesta, Decretali, P pulitis plicando complicunt, Codex, Novella. Rubrica, Pi euplicari posbea 5 Deni Glossa, lex, paragraphus nullo queaut negotio. Tibellus alc, Replica—. Prout satyricè in quosdam Doctores juris practici fæ- pè᷑ citatus ludit Nebulo Nebul. Rationem autem cur Do- ALorem juris Practici, seu ut vulgò nominant Ad vocatum eum Cliente Cambium contrahere non posse quidam au- tument, hanc assignant, Quod nempè Cliens litigans propriè consentire non possit, cum sit infirmus mente, qui facilè suum daret Advocate ob litis timorem, ut per L. Aluquis g. praterea Cod. de postulat. post. Dominit. Oast. de Cre. lonem qui vitam moresqͥ: horum in tractatu suo graphicè de seribit satis: Nos decisionem quæstionis Utrum nem beant, eirca finem hujus discursus alläturt, pedem plus 1 fan 210 r ah he lache leg nh lea dir: pro- aden f aden tach= öh) rllio= Ittunn lebra/„lat z alli= pelt qui S arch red if fun puplig nur 1 p ib, ine-i „can m plican— en Soli. gore—Iisptab. onen Stem cil omit u Ado gon 0 20 quid gem liens lg t inf ns melt Analfhtica Continnatis, 71 4. probat. Scace: de commerc.. f. g. 7. part. a, ampl. 19. u. 124 Oæ etiam causa assignatur obquam Medicis(qui quar. tum stationis ordinem obtinent) cum infirmo Cambia& quosvis alios prohibitum est inire contractus quia nempd præsumitur laborantem aliquo morbo, pto obtinenda sa- nitate omnia suajactare, atq́; ita facilius ad contrahend um induci posse L. Si Medicus f de variis e xtraord. cognit.& ibi 8 golf. Præsertim cum hoc sit de status ratione Medicorum quorundam(hoc enim religio mihi sit. Paucorum, diffundere crimen in omnes. facultates corporis vitales medicamentis pariter atq; mar- supia fœnoxe aliisq; illicitis exhautire modis. Laug.) Ep. med. 2. dan wie jener sagt/ so nimpt mancher Geld vnd machet die Kirch⸗Höff bücklicht;„ Accipit oblatum Medicus, dare non solet aurum, Pharmaca dat Medicus. non solet acci pere. Ordonner Medicos: Ægros Or. donner oportet, Alterius sic res altera poscit opem i. Owen. Epigr. Quod quanquam exulceret quorundam animos, perfe- rendum tamenadhue foret, si modo avaritiæ huic non nul- lorum Medicorum persæpè tam arctè conglutinatæ atq: associatæ non essent supina Incuria atq́; inexcusabilis Im- peritia prout ad Cinnam Medicum. 8 Tollere scis morbos; at quomedo? tollis& ægros, Quodqͥ; facis,(Judas ut,) citò Cinna facis; Qui tuus est patiens,& terq; quaterq; beatum, Egrotare illum non patiere diu. 5 . N inquit O. Epig. Ab. tin wm, u Welches sener Krancke recht verstanden der keinen Doctor, . bee brauchten wolte auß forcht das n sterben müste“ Hos, in 72 Tablatus de Cambis, in statione quinta locati, sequuntur Aagistratus& Judicet, qui etiam videntur Cambia exercere prohibiti; Primò, uia præsumitur, eos metu inducere fubditos ad contra- hendum L. si quod. Cod. qnod metus caus. Menoch. cons. 1174. 1.. Vos. 2. Et Regens de ponte, L. unica. Cod. de coutraòi ludic. L. qui officii. ff. de contraß. Empi. Secundò, ne mer- cCatura deviet eorum animum ab exercitio proprii mune- ris. Tertiò, ut evitetur corruptio integritatis. ex captandi lucriineentivà post Bart. Menoch. Card. Jusch.& alios rela- tos per Molfess. congsl. ic. Scace.. 1. 9.7. Part.. limitat. 15. 4 num io. ad fin. ug. Quæ quantumvis arctissimis inclusa cancellis, vix tamen ratò retineri potest, sed perrumpit, atq́; omnes Sub jugum suum rapere conarur: Ita nam q; est. Ubiqʒ vincit scilicet Immensa Nummiautoritas Pecuniæq; copia. Quo fit ut multi reperiantur Laudes quibus convitia Jus, fas, nefasq; munia Et cuncta sunt venalia. 5575 U Id quod in sui Regis aula atq́; curia jam dudum inva- juisse testatur vulpes ille apud Hopperum in discursu habi- toad cætera animalia hiscè omninò verbis: Aueum Simonem præfers Nos asseclis complectitur Qui dignitatis in gradd. Post hs uocatus nomine Eli collocatus ¶plendido Est Cardinalis Ungenug Qui fert opem promptissimam Qui pro sua libidine Placatus amplo munere Hgit, reßgit omnia Huic proximus Schaletsfudius Adhæc Iohan Parteischius Et Doctor Heischgelt assident, Qui ritè Scribæ munere n Frater Greiffau cumsuis Amplissimo perfungitur . 15 Alunda ae 9 e 1565 le N ale 5 ba N 6 ble i eg kant a l Mahn E 89 18 , ne heb d. Kiepe danger 70 är g. cut cantung toni(i 7 d) 4400 ö eh 45 le ereitih li n tegrit An aun 5d. 1 ie 47.% Amt wis al imis n otelt, penn con das ria Adu! erum! iscutsal verbi sccli Ain, 110= num udind Angeli al int 1(D G 10%— teisch e munen n S ingiu, 45 Analfticà cantiuuatio,. Abuulat at. machinis Prætor vocatur Nlunera, Dolisq plenus omnibus Favorq; Iudem dicitur, Huic Schleiffius Notariu. Hi jura cui denunciant Es jure V ends Recht, assidet, Inil queratur amplils. Viraq Baccalaureus Spec. Aul. pag. æ y. De hisce, ut de Militum Minorum, Mulierum quarum, quod obiter notandum, proprium in quarto modo est gar- rire, siquidem hoc sonitum, lavantium Lotricum imitan- te carmine prodidit Taubmannus ille, dicens. Quando conveniunt Margretha, Cathrina, Sibylla, Garrire ineipiunt& ab hoc,& ab hac,& ab illa. Multarumq; aliarum personarum ad cambium contra- hendum habilitate vel inhabilitate, qui plura fcire deside- rat, adeat eos, qui de hac materia scripsete copiosius,& præcipuè Gait.(e Credit.& Scacc. de Commer.. t. q.. part g. Limit rg. C. segg. Quibus tamen contradicens Raph. de Turri exprelsè affirmat; Nullum(: nisi ad contrahen- dum in genere sit inhabilis:) vel ob genetis præstantiam, & dignitatem ita excellentem; velob vilitatem tam deplo- ratæ conditionis, nullum scilicet Regem, nullum Rusti- cum reperiri, qui non possit(: de possibili saltem:) vel necesse sæpè habeat, Cambium oh hanc vel illam urgen- tem causam contrahere: Idq; facilè credendum, quia per- sæpè ipsas Ecclesiasticas personas, cum ex reditibus non minimam pecuniarum quantitatem hauriant, quarum vel hie vel alibi egent, nec commodum eis sit, ope tran- sportationis uti, Circuitum hunc compendiaria& com- modissimà Cambiorum via supplere cernimus: Sic Princi- pes, Nobiles, Doclores,& alii quiq;, cùm illis fortè graviùs aliquod iter faciendumsit, vel filiis in Academiis aliisvèe lo- cis exoticis, studiosis vel peregrinantibus sumptùs suppe- e e ditandi 3 Tyadlatus de Cambis, ditandi sint, aullo certè inveniuntur posse meliori com. pendio hoc Cambii uti; sic ipse Hispaniæ Rex, qui alias pro habendis pecuniis, quam in novo Orbe in fructu ha- bet, transportatione utitur, si in alterius cujusdam Regni Provineiis magnam aliquam pecuniarum quantitatemex cau la vel subsidii vel donationis præstare velit, per viam Cambii ut plurimum id eum facere testatur Ra ph. Ut pro- inde malè quidam facultatem celebrandi hujusmodi con. tractum quibusdam ob dignitatis vel præstantiam, vel sta- tus& conditionis vilitatem adimant,& ad solos Merca. tores restringant, vel ob hanc solam& sufficientem ratio. nem, Quèd commercia omnia ferè sint juris Gentium. Z. ex hoc j ure ff de jastit.& jurè ch ibi Gloss. in verb. Commercium. Et ex consequenti omnibus Gentibus communia. Ergô cùm nullo jure cuiquam geneti Personarum, in genere alias ad contrahendum habilium, expressè prohibitum Cambium inveniamus, sine omni rationis fundamento nos conttarium statueremus; Raph. 4%. 1. qu. T4. G. 15.& egg. Quicquidsit, post Dominicum Gaitum de Credit. & alios, Scaccia putat distinguendum, inter negotiatio- nem Oeconomicam, Politicam& Lucrativam; Primam geri dicit ad sustentandum se& domum suam prout ne- cessitas postulaverit: Secunda, inquit, fit, ut publicis populi necessitatibus succurratur;& hæc Negotiatio Gu. bernatoribus& publicis Administratoribus convenit. Ter- tiam fieri dicit, quando quis solius lucri ca ptandi causa ne- Sotiatur, qualis estille, qui 0 Perfurata sus poslponit Numina lucro Kurator scygiit non nisi dignus aquis. Post alios Mich. Salas. 42% H. 7. 0m. 22. 47. 5. art, 3. u. 20. Hanc fü eam 8. fn 157 kun 0 Ane faccud N ia ne ä— — dul ze 3. 1 1 1 80 iat su S entin „de, inn „com i sonat- in get pre Sohn atio indame e. 1 Gait de ct m, in Snegotn ucraft g; Din im sd c. pro bit,. ut pull hæc Dotiatol ibu=wenth tic Aicau 20 2 alas.. Tun 4% Dunz , fer in hac Cambiorum materia idem quod mandare: Qui Analyties Contiuuatio, 77 Hanc ultimam speciem supra enumeratis atq́; aliis multis personis prohibitam esse affirmat, reliquas præce- dentes non æquè. Vid, eum omnino 1 C.. 4. F. part. 2. arnpl. 11. n. i. cui distinctioni non omninò contradico.(b.) Qui itaq;; modo supta dictoad contrahendum jure admis- sus, in loco contractus summam aliquam pecuniæ tepræ- sentat, sive materialiter sive formaliter, si ve spe, five re ille de consuetudine& stilo Mercantili vocatur Remit- lens; quod vocabulum licet ab usitata significatione ali- quatenus recedere, atq́; aliam priscis Linguæ Latinæ Cul- toribus incognitam naturam induere videatur, sustineri tamen potest& debet, vel ex hoc, quod nsus, loquendi Magister, ita gbtineat, J. 18. F. 3. v. aptimum ff. de fund. in- ftrucb, Surd. consil. 38.. Hy. Cothm. F. 7esb. 4d. n.5 S. Card. Mantica de conject. ult. volumt. lib. 35 tit.. n. 1. Quem, si naturamactus& contractus ritè intelligere volumus, sequi omninò necesse habemus, L. C. ff de praser. verb. L. fistipu- latus.. f de I sur. Lefluminum. 2 f. F. hac 3.. de damn. infeci. Z.cum manusatado. in fin ff decontracl. Enpt. L. ti.& 4. /. dejure- jurand. L. 21. Cod. Locab. L. Pruculus 10. de aft. L. ubi 25. f. de mortis causi donat. Brunor.& fol. Locor. commun. dierb. Ver- Ha, u. Lo. Surd decis. a. n. 13. Card. Tusch. pr. couclus tom. h. Tit. V. concl. 95. Mascard. de probat. conclus. Ir gt. n. 20. Everh. iu 20. Legal loc. ag. Menoch. de præsumpt. 1b.. præsumpt. io. n. 24. E magis, quòd verba sint notæ rerum, non verò causæ rem constituentes, Lg. G Fade suppell.legat. Z. rz. Cod. de probat. Et proinde sempet ad naturam contractus refe- renda L. c.. riss. Locat. L. 4. f. ¶sustult. Lis. f de damn. infers. Bald. in Leg. 4 Procuratore Co Mandat. Est autem Remit- 5 enis i 75 VDuclauu de cum bio, enim remittit, ille mandat alicui in loco contractus, ut vel ipse per se, si in loco solutionis, eo tempore quo facienda est; extiturus sit, solvat, vel si non, ut eam summam sol. V. faciat per alium, Procuratori suo(. quem nominant.) in loco dissito degenti, cui mandatum de exigendo dedit, & ita illam ipsam summam remittit; Ex quibus appatet, jus celeberrimi est, ut destinetur solutio in locum dissitum ab eo ubi contractus initus est, in quo plerumq; Remii- vavit, cui utpote qui præ multis aliis 5* Purius absterso cœpit amare lui ä* Lotich. Et ego ratione usuq; fori edoctus libenter subscrib- (c.) Prout autem Natura hæc est eorum, quæmutui ratione fiunt, ut unum absq; altero esse non possit. Card. Tusch. prall. conclus. tom. 2. Lit. C. concl. roꝶi. Surd. decist all n. o.& concil. 140. u. 20.& consil 336. n.&. Benedi ct. Egidius in repẽt. Leg. Ex hoc ure ff: de justit.&. jur. part. t. c. S. Aldo vin consi quòd quia ut superiùs dictum, de Natura Contractus hu- IAnchake, pi 10 U snlenen d gallusen g udo enk fpulbu cg Nbreses duonndea bubien g f den fibilt j duet h , 1 Ahn 5 eur e 19 nom nde S engt t; F. bus. uu Dntndh utio ii Tum dh huopf cn tur, A lastis cott Stitch gat, 4 Cle dete F At n, qu u nit la pee tmn wner( I inn de mi to pit mandd a dapb! Nemt nenn totem 2 posse 1.1. enten“ alis 6 ch bet u Neil wieder umb geschossen soll werden/ e der jenige i Anahiua Continuatis, 77 Conffl. 24. u. r. sed uno cessante, statim solvatur& cesset alterum E. cum Emptor. 5. J. de resciud. vendit. L. 31. g. F de adimend. Legat. Decian. Resb. 1. u. 35. wol. 3. Gravett. consil. 246. 1. 4. Riminald. Jun. Consil. 4oꝶ. u. 2. Menoch. Confil. 56. u. 14. Gsed. vol. 2.& lib. o. præs. lain. 2. cùm sint individua& pro uno saltem habeantur Card. Seraph. deci/ aid. n.& part. J. Ancharan. Jun. 3. 52. lib. 3. u. 23. Pedroch. resß. fing. de In- terpret.& resolut. Contra. u. 3 83. Ita Remitteus(de quo ha- ckenus) respicit ex opposito Traccautem, Trassantem sive Trahentem, in tantum, ut nisi sit, qui trahat, Remittens nullus existere possit; Uti enim superfluè hactenus dictum. ita notum omnibus esse puto, Quòd, quia solutio faci- enda& tespectivè exigenda in loco solutionis ab ĩpsis Prin- cipalibus contrahentibus, Nemittente scilicet& Bassante ob hæc vel illa Impedimenta effectui ut plurimũ tradi non potest, aliis insuper personis in loco solutionis tum com- morantibus ad hoc opus fit; Hinc sicuti ille qui mandat solutionem, dicitur Remittere,& quidem illi, cui, in loco dissito, demandato fieri debet pecuniæ solutio: Ita exad- verso ille; cui mandatur solutio facienda, trahere dicitur illi, qui eò loci soluturus est pecuniam, Ut ita Jacla seu Tratta quæ relativè opponitur Remissæ, denotet illam sum- mam, quæ sol vi mandatur illi, qui literas præsentat, per eum cui ptæsentantur, quiq; acceptare solet& perinde Ac eeptas or audit, Raph. de Turr. disß... f. F. 37. C.segꝗq. Id quod nostri ita explicant- Dem Stylo Mercantiligemäß/ wird der jenige/ welcher tine gewiße Sum̃ Gelds an einem Ort/ V. G. zu Franckfurt/ gibt/ Daß Ihm oder den seinigen/ dieselbige an einem andern Ort/ V. G. zu Parieß/ Venedig/ Amsterdam oder Nürnberg/ aber 73 ö Hadlatus de Cambis,. aber/ welcher solche Sum̃/ an besagten Ort/ als v. e. zu Franckfurt/ empfängt/ vnd an einem andern v. c. zu Parieß/ Venedig/ Ambsterdam/ oder Nürnberg hinwiederumb durch die seinige bezahlen läst/ der Trassirer genant wor bey wir es dann auch wer bleiben lo ssenz Ulteriori terminorum(qui ve- luti Elementares Negotiationis Cambiorum Mercatori. bus alis d, viris hujus negotiatienis cognitionem habenti. bus ita noti sunt, ut eos insuper declafare erubescant, te- stante Scacc. G.. g. i. pag. 4b. Ne de lana caprina, uin. lo nescio quis, ap Horat. in ari. Carmixe qui tragito vilem certa vii ob hircum Discursum gravem formare velle videamur, supervaca- neæ explicationi non insistentes, progredimurad L TRHESIN SEXT AM. DE OBIE CTO. In contractu( ambii, tanquam res, dedu. citur pecunia(a.) qu aboq; formalitate reali sb fata quadam specie interdum inuolwitur (b.)& posmodum in aliud,& quidem vt. rum mo netæ genus resolvitur. (a.) Cum omnibus iis, qui portum instituti felicitet attingere& ad finem destinatum pervenire cupiunt, opus sit materiã aliquà, ceu medio, per quod, Reinkingk. 1 trali de retrali. consang. quæst. 6. concl. 2. u. H. Eãq; apt& habili, cùm solam materiam adesse non sufficiat, nisi etiam Et habilis J. 7. N. pen. H. de Rv. Moron de fd. Tenga&. 10 „ 8 1 eee 0 4 0 Kuunckfe 4 10 50 ag 10 rümnda n Dach c Tach 4 1 1 fbi een i e ur amn Ibkutan 7 ltdhec gg 1 10 dug) umtaj fllt, fx falt u el 1 — bahn ö et gu x dog ateth Faun 0 and n Me Scogg T enlh clatat S bbeleg, edel; apt 1 ih n le vide t, ptogs r Tutad — 2— XII. C 2100 fl 10 f Sala diu d, Dzuc *. ort flitutib pere A cupiüd, rqul, eilt. 61. 2/0* 0 e not cia, 1 on d Fe pecun. Nec; è co VAnahtita Cuntiuuatis; 75 guaft. 2. n. r. 6 seg. Sebast. Medic. in traci. Deßnit. p. r. in pro. En u. 8. Velex hoc, quod, non esse& inhabile esse, paria judicentut. L. Libertas iñ ff. de Manumiss. Testam. L. o. f. qui atisd cog. ¶. a. Instit. de satiod. Jut. Scacc. de Iudic. c. 9. n. 18 c. G seg. Lib. 2. Reusn. lib. 3. decis. a. n. 3. Ideò de pecunia Cambiatà, quæ nostris daß Wechselgeld dicitur,& adæ- quatum hujus Contractüs Objectum vere dicitut, pauea quædam pro more dicere hic iustituimus, eò magis, quia vel ipsa Materia operandi interpretandiq́; materiam nobis suppeditat, Simon de Præt. de Intesp. alt. volunt. lib. t. In- terp. 2. dub. 2. sol. 7. n. 3. Quam proinde tanto minùs ne- gligendam esse censaimus. quia ex defectu materiæ, Effe- ctuum defectum oxiri. Zas. Conil. r. u. tit. lib. 2. Et ibi, ubi materia non est, neq́; materiatum existere posse, Virg. Ninziger. quæst. Saxon. 3 8. n. Od. re ipeã quodammodo per- spectum habemus: Est autem(ut benè sæp citatus Raph. in operis sui prolusion. observavit) hic noster Cambie- rum contractus, nulli ex antiquioribus& JCtis cognitis, probatisq; contractibus limilis, sed sive contrahendi mo- dum, sive rerum in eo deductarum genus, sive contta- hentium multiplicitatem, sive obligationum nexus, sive fubstantiam, sive naturam, sive quæ substantiam& quæ naturam concomitantur, spectemus, ab lis omninè diver- sus; Id quod(cæteris omnibus, quæ horum quid con- cernentia jamjam vel explicata sunt, vel alibi explicanda veniunt, filentü nube obtectis) vel ex hoc solo& unico satis superq; elucet, quod pecunia, cujus proprium alias videtur esse, omnes res æstimare J. pen.. I. Cod. de constis. ntta ab ulla alia vicissim æstimati, L. 42. de de jussor. sed denominationẽ pretii sempet subire, Gaeil. de pignom u. o. cs. In hac Cambiorum matetia etiam Na- E* turam 8 Vaclatus de Cambio, turam mercis induat,& pretium, quod vulgo Comput tum nominant, per taxationem, non attento, quòd in- ter eos res, quas venales esse nolunt, numerari consueve- rit. L. 7. pr. F contrah. Empt. Lendit. imponi sibi patiatur, contta L. Sicut. Cod. de Aclion.& Oblig. idq; ex causis licet uri veteri incognitis, gravissimis tamen, ut in Disput. hu- jus 56/2. sub lit. H. pluribus à me dictũ est, quibus] Ctorum autoritatesjuribns& rationibus nitentes, Usus etiam& Consuetudo Universalis, Legesq; omnium omninò Pla- tearum(vulgò der Wechsel⸗Plätze) totius Italiæ, Galliæ, Hispaniæ, Britannia, Sueciæ, Hollandiæ& Germania suffragantur, in tantum, ut id denegare sit pariter& lu men Soli detrahere atq; denegate velle? Et quanquam etiam olim pretium solummodò ad Emptionem pertinu- erit,& peculiare quodammodo Venditioni fuerit, adeò ut ex ejus interventu celebrata venditio de Jure Pandecta- rum& Codicis semper visa sit, arg. Leg. Pacta conventa, Ff. contras. Empt. l. r. ff. contr. Bmpt. L. fin. cire med. Cod. de præd. Decurion. Id tamen in hoc Cambii contra ctu noviter inven- to obtinete non potuit, cùm& de ejus substantia( qua ne. glectà Cambium est instar navis Amissit remis atq; ordine debilis uno) pretium sit, atqͥ; hoc sine illo esse aut celebrari non pos- sit, ut post Lupum, Molfeff: Raph. prolixè probat atqͥ; defendit Scacc.. 7. g.. part. 1. u. 1ß.& quæst. 4. n. 22.54.38). Shed. Hoe saltem addimus, secundum stylum non omne pecuniarum genus, tanquam rem deduci posse in Cambiis, sed sive de Regularibus, quæ in qualibet Italia, Galliæ, Hispaniæ, Britanniæ, vel Germanniæ parte pro feriis, verb. gr. Francofurtensibus, Lipsiensibus, Naum- burgensibus vel Argentoratensibus fiunt, sive de Irregula- 5355 tribus uin 5 1 11 13 apc s fangen er bg ie Auge 0 1 Null 1 5 arte aulalgg L unt S. % rng d gte l gde be ung: pu une 1 fn 3 Wande fette zy N an beit onde v0 0) to E nile d Hola Sn Cad g leneg l X pit e rell gun ad Em E. nem* Veadl fltt dltio te bn . Lg., tm % i. c contra Cn oft eesus HK dtüfß 110) Aeaut C Datidh rh pe *. secun fil um tel— duci 0 er ale! gel Cet S nixpt 5, Li b bus! tun rde l *— Analxtica Contiuuatio, a1 ribus Cambii, quæ in qualibet platea ad plateam oele- brantur, loquamur, Illud selummodo monetæ genus est deducibile, quod eò loci consuetudine seu lege anti- quitus instituta, ad peragendum hunc contractum est determinatum: Cùm enim tota justitia Cambii consi- stat in adæquatione dati& accepti, ista autem adæqua- tio pendeat ex valore resultante, ex circumstantiis diver- soxum generum monetarum, eitca quæ comp uta, tàm in feriis, quàm plateis, ponuntur, inde patet- Cùm eir- ca alia genera, de facto(licet de possibili) non versen- tur prædicta, cirea ea non dari de facto æqualitatem, neque etiam per consequens Cambium, licet quandoque per accidens,& ex aliis pactionibus in solutione possit esse aliud genus pecuniarum, Hoc q uòd stylus Mercan- tilis ita rigorosè observat. (b.) Quia namq́; pecuniarum Usus ab initio in pondere& quantitate consistebat, id quod multum la- borem, grandeq́; onus, cùm nempe quis q́; Contrahen- tium æs& libram secum portare semper ferè necesse ha- beret, causabat, ideò authoritate publica moneta, cu- jus valor publicus esset, cudi cæpit, ut negotiantes hoc onere relevarentur: Cùm tamen adauctà de die in diem hominum malitiâ pariter cum Regnorum Provincia- rumq́; multiplicitate, varia monetarum genera, valore longè& fide& bonitate divers, falsatæ sæpè atq; adul- terina ouderentur, inde quia res quælibet facilè ad sua prineipia revertitur,& ut loquitur Potta: Ortus cuncta suos repetunt, finemq; reposcunt. Cornel. Gall. Rursus rejectis istiusmodi monetarum generibus, vel ad minus pretium redactis, ad quantitatem certam „ camq́; 82 Tractatus de Cambio, eamq́; permanentem onanimiter descensum est, præci- ue a Mercatoribus, qui cum e pexegtinis atq́; exotscis l pe Regionibus atq; Provinciis; merces aliaq́;, ad vitam numanam commodeè degendam, necessaria exportate necesse haberent, ne, ob erebram varietatem, auctio- nem& diminutionem Valoris earundem monetarum, damnum faverent, de certä, determinata& perpetuò va- liturà quantitate ficti& imaginarii numismatis, ad col- lendas ejusmodi inæqualitates, æquivocationes& peri- aulosas Machinationes inter se convenére, Aristot. polit. lib. i. cap. 6. vnd daher kompt es/ daß gemeiniglich dey dem Wechfel⸗Geld/ ein anderer vnd zwar beharrlicherer Preiß ist/ als bey der Currapt Währung welche bald steigt/ bald falt/ bald hoch bald gering ist; Als zum Exempel/ in Franckfurt vnd aller Orten/ es sey in Franckreich/ Italien Hispanien Engelland/ oder wo es seyn mag daß einiger Wech sel geschlos⸗ sen wird/ der entweder nach oder von Franckfurt außlaufft/ wird allezeit der Reichs thaler Wechsel Geld zu 4. Kreutzer/ der Königsthaler aber zu 82. Kreutzer gerechnet. In Holland vnd den Niederlanden hat man Pfund Flämisch/ zu Venedig Ducati, Cornati vnd di Banco welche doch nicht gleich seynd denen/ die wir alhier von Gold haben/ sondern es sind nur erdichtete Nah men/ die der Müntz oder derer Werth also gegeben sind. Alß zu Franckfurt sagt man Gulden da doch keine Müntz in specie, die solchen valor hette gefunden wird oder gangbar ist/ sondern es ist nur ein erdichteter Nahm/ de⸗ hen man sich/ der Bequemlichkeit nach also gebrauchet/ gleich vnter den Gewichten/ die Marck/ Pfund/ Loth/ Quintlein te. zu Hamburg/ Lübeck vnd derer Ort/ gebrauchen sie an Statt deß Worts: Gulden/ daß Wort Marck/ derer gelten Dreh einen Reichsthler. Zu Dantzig vnd in Polen haben sie e 8 Gülden perpen ut, — Lonezth Alla daß ge S igichß e ace dg l Em Inn au / JS unge ich uncks uff cb zu K techn E Hel Fami 3 welch E F c haben dent ing odt n wan Edin aloha“ ful in erd T Ort Se e cba b c uud 20/0 N 23 Gulden/ so nur 30. Kreutzer vnd also drey einen Reichsthaler vnserer Währung gelten; also daß ein jeder Ort/ seines beson⸗ dere Eigenschafft hat/ welches ich vmb so vielmehr/ als viel⸗ nöthiger solches zu wißen bey zufügen/ habe vor nützlich er⸗ achtet: daß aber zu Franckfurt in Wechsel⸗Zahlungen der Analytica Continnatio, Reichs thaler vnter den Kauffleuthen zu Kreutzern 74. der Kö⸗ nigsthaler aber a 82. Kreutzer Wechsel⸗Geld gerechnet wind/ vnier dem gemeinen Mann aber derselbe vor 90. Kreutzer vnd 100. Kreutzer respective, Current- Gelt das is 4. Heller vor ein Kreutzer gilt/ das ist nicht zuverstehen/ das mann vnter den Handels⸗ Leuten(wie darfür will gehalten werden) einigen Vortheil hette/ wegen der 74. vnd resp. 82. Kreutzer sondern es ist nur ein uralter/ aus obange zogenen Ve sachen entsprun⸗ gener Gebrauch/ so viel Kreutzer vor einen Thaler zurechnen/ dann es doch/ wann man die Kreutzer a. reducirt nach der Current Währung zu Kreutzer 90. fast eines außträge: Wie mann dann auch in Franckfurt den Brauch hat/ nach Nieder⸗ land vnd Holland vor 1. Gülden/ Kreutzer. Wechsel⸗Geld zurechnen/ da doch sonsten ein Gülden mehr nicht als Kreutzer 60. Wechsel⸗Geld hat/ gleich wie in gemeiner Währung: dieße aber nun betragen nur drey Kopffstack: jene aber nach der Reduction/ bringẽ auß Kreutzern 7. 2 verstehe de Reichs⸗ thaler nach a 90. Kreutzer gerechnet/ da Ich dann in die Regul setzen muß 74. Kreutzer Wechsel⸗Geld/ geben oo. Kreutzer current, was geben Kreutzer so oder 65. Wechsel⸗Gelde son⸗ sten wechselt Franckfurt nach Ambsterdam vnd Holland/ Jtem Braband vnd die Niederlanden/ so wol auch nacher Cöllen al⸗ lezeit mit Gulden à 65. Kreutzer: vor diese giebt mann einem zu Antorff/ Bissel/ Eöln vnd Prüssel 83. mehr oder weniger Grodt. nach Holland aber 86. in 87. mehr oder weniger/ sa nach dem mann mit einem vberein kompt/ die Grot varliren, 8 aber 84 Trackatus de Cambio, aber die Gülden zu 65. Kreutzern alhier nimalen: deß gleichen gibt man nach Lyon 74. Kreutzer/ auch mehr oder weniger vor ein Cron daselbsten; die Cron bleibt allezeit beständig/ aber die Kreutzer variiren: so wohl auch nach Venedig wechselt mann 20. Gülden mehr oder weniger Wechsel⸗Geld vor roo. Ducati di Banco, dieße bleiben allezeit/ aber die Gülden steigen auff vnd ab/ je nach dem man mit einem kan zu recht kommen; nach Nürnberg/ Augspurg/ Wien/ Leipzig/ Stras⸗ burg/ Hamburg vnd der gleichen Ort in Teutsch land wech⸗ sel: man so vnd so viel auffs Hundert, an den Ort/ gegen Reichsthler 100. alhier zu oder darvon/ se nach dem mann mit einem kan zuhandlen kommen; alles gantz deutlich zube⸗ schr eiben/ ist richt wohl moglich/ wan man es nicht würck⸗ lich practicirt vnd rechnet/ da dann beßerer Verstand auß zu⸗ schöpffen ist zu mahlen wan man zu vorderst die Müntzen/ derer Naß men vnd Valor weiß/ welche aller Orten ganbar seynd/ worbey dann ferners zu notiren, daß der Reichethler zu Ham⸗ burg ailt 48. Schilling Lübisch/ zu Ambsterdam o. Stuber/ zu Nürnberg 90. Kreutzer zu Antorff 48. Stüber: vnd daß man/ zu Hamburg wechselt zu 32. Schilling Lübisch nach Ambsterdam vor etliche Stüber/ nach Franckfurt vor so vnd so viel Kreutzer; nach Antorff vor etliche Stuber; so dan auch naher Nurnberg vor etliche Kreutzer; von Nurnberg wechselt a. man zu 65. Kreutzer noch Ambsterda/ vor so vnd so viel Pfund Flämisch: võ Franckfurt gleichfals vor 65. Kreutzer, die 3r. vnd 23. Schilling zu Hamburg/ bleiben allezeit fir mo, steigen noch fallen nimmer; wie aueh die 65. Kreutzer zu Franckfurt vnd Nurnberg aber die Stuber vnd Pfening Flämmisch zu Amb⸗ sterdam/ so dann/ die Stuber zu Antorff/ vnd Kreutzer zu zu Franckfurt vnd Nurnberg/ die steigen vnd fallen/ wann mann von Hamburg dahin Wechselt à advenant der Zeit vnd Curs wann nch beßen— fache order Mühe er L gn der A Alg Ambff S uso. ufa stübe Sch. Ag dg ch Fr! vun vo cht ED on vor Tnbagg por! bse cry Suter dt llezei: ho, fit tust! tau ung! mch Intot! vnd Kan dane and fü ad tu Auchiies cuniiuuaiis- Curs der Gelter/ damit auch ferners der Großgünstige Leser er seine Gelter also per Wechsel ver⸗ Er dieselbe nach mals mit advance wiederumb wissen möge/ wie/ wanner lauffen lassen/ auch anheimbringẽ könte/ als habe auch diesen Curs durch Ita⸗ lien/ Hispanien Franckreich/ Engeland/ Ober⸗ vnd die Nieder⸗ land adjungiren sollen vnd wollen. Demnach so gibt Venedig. 281. Ducati ice. Scuti oder Cronen zu Pisantz/& vicevertdk 98. Ducati. 131. Soldi. 5 125. Sold. minder/ 127. Sold. Wen 275. Sold.—— 107. Sold.— 1%. Ducat. Ferners gibt Venedig. 100. Ducati vor 55. Scuti) de 15. Juliers. 100. Due. vor 91. Ducati. 100. Duc. vor 73 Scuti. 100. Duc. vor 82. Scuti. loo. Duc. vor 83. Scuti. 100 Duc. vor 89. Scuti. 130. Sold. 8 Mehr oder zoo Duc vor 91. Duc. 1. Duc. vor 5. grot. 1. Duc. vor 94. grot. 1. Duc. vor 94. grot. . Duc. vor 35 Sterling. 1. Duc. vor 18. Soldi. Duc vor 320. Maravedis . Duc. vor 92. grot. 0 100. Duc. vor 149. Gulden. too. Duc. vor 99. Reistaler. 100. Due. vor 166. Gulden. oo. Duc, vor 100. Reistaler Weg 5 V 23100. Cronen zu Tyon. 1. Cron zu Potzen von 93. Rr. Current. 1. Cron oder Scuti zu Verona. 1. Scuti zu Meyland von 120. Soldi. 1. Seuti zu Bononien. 1. Scuti zu Bergamo. 1. Scuti zu Genua. (ioo, Suti de Marei zu Piazenza. %% % i Mehroder minder/ zu % 11 „% ãA—! ,,,], ,], ,],«‚Ä i 7 Rom,& e. Neapolis. Florentz. Luca. Anconz. Barii. Lecea. Jae Ambsterdam.. Hamburg/ Cölln/ Läbeck/ Bremen. Rissel/ Brüssel/ Dornecken/ Valan⸗ Conden.(dia. Valenza, Saragoza, Barzalona. Sevilia, Medina, Madrit, S. Sebastian. Nürnberg. Augspurg/ Wien. S. Gallen. 0 Leiptzis/ Straßburg/ Wormbs Diese 5 87 (Würtzburg. e. 86 Tre ackatus de Cambis;„ Dieß Letztere/ als Scuti, Ducati, Srot/ Sterling/ Gülden/ Thaler/ ic. steigen vff vnd ab/ hingegen aber bleuben die Ve⸗ netianische Ducati, allezeit firmo. Quibus ita stylo& captui Germanorum applicatis subjungere etiam libet ea, quæ ad terminorum minùs c- gnitorum, ulteriorem explanationem facere qusppiam videntut: Et quidem de Scuto(quod Raph. dib. 1. J. l. n. 8. ed, quod Principes ac Reges ipsorum imagines ac insignia hujusmodi nummismatibus aureis imprimi jus- serint: Scaccia vetô, quòd sicuti Scutum seu Clypeus militaris tegit atq́; de fendit à vulneribus militem, ita Scu- tus nummorum, utpote fidejussor fututæ necessitatis, ut ex Arist. Hieronymus de Luca, tract. de Cam b. tom. 6. part. l. u. 3. protegat atq́; defendat à necessitatibus hu- manis; deductum putat:) primo loco: Horum in ma- teria Cambiorum duplex potissimum esse genus, affir- mat Raph. I cit. Materiale alterum, quod xevera cusum elt, quo in genere tamen non quilibet Scutus(utpote qui pro locerum diversitate, Dominorumqͥ; multiplici- tate varius est) venit, sed is tantummodò qui Italis de quiuq́; stampis,& Gallis Scutus Solis, nobis ein Sonnen⸗ Eron dicitur. Alterùm veré imaginarium omninò esset, nisi lex efficiat, ut, pro Scutis centum, unum Cre- ditori volenti Scutos centum prioris generis numeret debitor. Sic Libta numeralis etiam duplex est, altera ar- genti, altera auri, quarum quælibet Sglidis viginti ter- minatur,& ficta est, in computationibus tantummodò deserviens,& e. Qui plura de hisce, ut& de Solido, Dena- rio& Marca, seire cupit, adeat copiosissimè hane ma- teriamtractantes, Raph. de Turr. 4%. 1.. i per tot. Scace. H. 2. geg per tot.& Doctissimum Covarrup. de vet nu. 8 8 misnas. J a0 ee Ufnahnen Contindatis. en Ie nisinat. collas cap. 3. u. 2.& e. Quibus accuratiùs quo- * 5 1 3 nulli non apparere puto, qua ratio. cee Pecuris alof fuel fate rc E 2 teria Cambiorum Pecunia abog formalitate bali 79 N hub ficta quadam specie interdum in volvatur, Pat ee E Hostmodum in aliud æꝙ quidem verum mo- ab aut ü eta gent resolwatur Quod hoc loco obiter ita no- ca eue, tasse hae vice sufficiat.. bes, em * r fut EA trat, Ahn a ne K tba Plenius hac alii tractare per otia possunt Noesera fuit fontes mens aperire modo. Ant. à Freüdenb:in rescamor. in fin. corol oco: Emm FC um e Stub, THESIS SEPTIMA. „quq: peta ch FFC( N bet z 1(ah not= muß mma ui „nd nee 0 3 ariut mod mum tun Cambio ita celebrato in ulteriorem esus per- fectionem eꝙ consummationem(a) Tractans dat literas(b.) Camibii Remittenti, qui eas 87 vel prasentat ipse, vel prasentari(e facit 2 6% destinatæ solutionis, per cum, cui sit remissa, ei, cl ge cui sit Tracta, Flic tus vel acceptas(d.) vel non. abe bin Fi prius, tum illæ accept atio 12 neter„ g a 42 consummatu Jolutione,(e.) vel sub er quan- 61% 1 l 40 del ipse acceptans, vel præsentans, cl tertius 0 eh aliquis, pro honoreliterarum, super protessas(f.) * 4„ tas ac. 118 96 8 ute dupl“ Walken 88 8 Tradtatus de Cimbio. A acceptat, eq suo tempore folvit; Sin poste- rius,& nemoliteras acceptet, prasentator ca. rum contra eum, cui facta fucrat tractà prote- stum els vat,(g.) illudq; ad Remittentem transc mittit, qui A Datoro literarum via euecuti va (h.) Summamimliteriscontentam und cum ex- pensis(i.) consequitur. 5 (2. Fanc siquidem breviter& minus eleganter, sucginctè tamen forsitan& stylo Mercantili conformiter pertractatam Cambiorum materiam, excipit Forma, quæ rem cœptam ad perfectionem deducit suam, I. 51. 1. Jai. 80. N. 1. ad Beg. Falcid. Clem. i. de reb. Ecclesi non alienand. . 7. F. de in integr. restit. Eiq;& Esse& proptium nomen communicat, Arist. Phys. lib. 1. c. 9. qu. 10. art. i. l cums. G. cum i. Cod. de Testament. l. p 8. F de Condit.& Demonstrat. J Auizz., de jurejurand. Sebast. Medices de Reg. Ia. reg. 7. 1. i. Gseq. Everh. in Top. Leg loc. jz. per tot. Anton. Go. med. var. tom. I. c. 2. u. 7. Decius consil. 419. n. j. Card. Tulch. pract᷑. conclus. tom.;. lit. F. concluf. 413. n. 1. in tan- tum ut ejus vel minima mutatio statim rem faciat alie- nam videri L. 6. I. de auròo arg. E. 14.. stat. homin. L. Lana. 86. F. Z. 3. L. g. ¶.si quis rem. ff ad enhibend. Unde rebus certa imprimere dicitur sigilla, easq; in definita Entium slasse reponere, Scalig. Quo factum ut Materia eam appetat ceu fœmina marem, posst Atistot. lac. fupr. cit. Alex. Raudens. iu Indic. l. i. de anal. verb. Firma. Quia Vietor. in ejus matrice coalescit Forma, Post Zach. V tor. dis fert 7p. q. n. 26. Freünd. in rescript. mor. conslus. 4 8. u. 6. an, Zalad ek ih fe dull. final kek kuitlostg un p Ex q uo i f b Jun 1 „ 5 Nuah, raf o mit nh, 9 10 Tech 5 an Sau tx m e ezu etcan& gl N, en eit su c f b. EN Menn dn & pt cum in 48.= l Condi Denn edlcg Sg l 3. er N Ant ai... 0 1 1.1. fl atim t» facit! J n, L hben Inde n ing ita Eil dum atem 100 K.. Fil uf l ZL Vado . A Aal Analytica Contiuuatio. 89 Ex ͤquo sequitur. quod nisi forma superveniat, actus nul- lus sit, Scace. de Conject. G. 1. quast. I. u. 148. Everhard. in loco Defect. Formæ per tot. Sebast. Medices Reg. Iur. reg. 7. u. 2. diquidem tum demum res ponitur, quando po- sica est forma, J. 7.. 15. f. de Transactl. Eaq́; totalis, quia illa vel in minima parte non adimpleta, totum actum vitiat; Bald. consil 351. v. 9. lib. 3. Card. Tuscb. yy conclus. com. 3. lit. F. conclus. 1j. u. 18. Bart. J. i.. ait. Ne quid in um. publ. Mascard. de general. stalut. Interp. conclus. u. 6i. Jason, consi. 16 J. in sin. lib. 2. Decius, consil. 3; 2. u. 4.& 5. Roland. Consil. 72. u 58. lib. 3. Et proinde ad unguem semper servari debet, Bertachin. in repertor. part. 2. Puto itaq;(neꝗ: enim scire, aut mihi solummodo credere possum aut volo in iis, quorum via alis Hh ontemnen— dæ Eruditionis vitis pariter atq mihi ptæclusa est, adeò ut vel novo aliquo Columbo, qu exemplo viam mon- straret, opus esse videatur. Quamvis enim verum sit hoc Pancirolli. 1 5 8 Divinitatis semiua pluria Extogitandis artibus emicant In pectore humano,&. resargit Lata Se get dociles in annos. Nemo tamen hactenus Formam hujus nobilissimi Conttactus describere vel obiter faltem notare ausus est; Forsan non sine causa: Est namq́; eognitio Formæ ut nechlsatia jn omnibus, ita vel maximè difficilis semper, ut eitcaeamacùtissimos quos q; Philosophorum halluci- nat os fuisse, post Scalig. testetur Keckerman. lib. 1. Sy- eee, Log. sect. i. c. ig. Reinkingk de retract. consang quæss. 6. bonclus. 2 n. gi.& seg. Sch eibl. top. cap. f. u. dz. Ubi ob 5 5 M 3 3 difficul- SS 8 difficultatem cognitionis, Formarum scientiam nostram non erubuerunt vocare umbram in Sole, vul piq; com- N 1 parare, quæ lambit vitteum vas, pultem non attingit. Vinth. de Valent. in Parth. litigiosel. 1. c. 1I. 4. 6. Freünd. iin mor, reser. pag. mihi. 244. Quòd ii tot tantisq́; Philoso- bhis(quorum ingenium cum ipso Seculi Genio de sa- perioritate certasse videtur) eontigit quid mihijam spe- randum foret: Siquidem Cambiorum Forma, quam tan-· toperè indigitamus, substantialis, ut hucusq́: multos la * tult, ita etiamnum ejus „ —* 4 Ssepulta virlus us, manet situ N NMaturæ an autorum invidi s 4. Non naturæ; quia hoc felicissimo seculo, cCam saperis mortale genus certare videtur, Artibusomnimodis mird ratione repertu, Nec quitquam ingenio humuno Natura nega vit, duunis se prona siuic potids substernere jussit. Panciroll. de rebus noviter invent. um, sed aliorum erit judicium) Ego, inquam, putarem, ad F ormam hujus C ontractus substantialem rectereferri ea, qua in Disputationis hujus Definitione ad gubstantiam 3 Contractus pertinere dixi& de 7 emporis dilationt 4 ider. 7 (An Autotrum invidaä, vel alia de causa, hoc non me- * 5 R* 5* 3 5 3 8 0 5 a 3 0 0 itateq Locorum precipuè( præcedente contrahentium conlansu, qui omnibus, atq́; re& pretio, quæ Emptio: num Venditionum contractibus vulgò communia suntv verificavi; Quia namq́; præter id, quod substantia(ut. 5 poke quæ dat esse rei,& plerumq́; in Definitioke, ut in- 3„„ 5 N 5 telliga. 1 uthu g mae N mil eculo nne ione j 0 Ne ee ern ft bus rer in caul K c noh „ inq Aputate ftial( Gent ian Dub slune ne, an ite d r ahentn flo, r Epi ocdt unis f od anti ch Se, ul telle ste Virg. Boccat. in 1 Analhtica Continuatio, 91 telligamus, quid sit res, exprimi solet) sit ipsa rerum forma specifica, quæ obinde fubstantia lis audit,& per temp xis vel solam appositionem introducta dicitur, te- Constit. Marchiæ, glossi 6. n. 16 2. Ro- land. Consil. 7r. n. l. lib. 3. Authent. Supplicat. Cod. de precib:. Imperator. offer. Cravett. consil 24%. u. 6. Sixtin. Consil. Mar pusg. i. u. 3. vol. I. Mascard. in zraci: de Interpr statut. conclis. 9. u. 10. Raudens. resp 4. u. J. Surd. Cons. Ir q. u. 4. Kb.. Tiraquell de retract. Ligua.& 3. gloss. 4 n. 3.& seq. Cothman, vol I resß. 49. n. 8o. Rimtnald. Jun. Consel. 5 28. n. y. Diversitas quoq́; locorum de Necessitate interve- nite debet, ut in these 1. sub. lis. G. plutibus Demonstra- n: Quæ Necessitas Pispositioni super addicta ejus formam constituit, teste Tiraquell. ae retracł. Ligna g. 36. Calf. 2. u. 23. Roland. Cansil. 2, lib. 3. ni Gratian. con- fil. 16. u. I lib. i. Betoi. quæsb. 2. V. 4. ldeò non omninò abs q; ratione, zuribus atq; autoritatibus, ego Formam Contractus in hisce(quæ cum sub 2h 2. de li: F.& G. pleno calamo pertractata sint) hic, licet forsan oppor- tunè, superfluè tamen repetere lubens supersedeo) con- sistere statuo, aliorum tamen meliùs& rectiũs sentien- tium judicio ms liberrimè submittens, tantò magis, quantò plus(rescio,) perfectas Formarum descriptiones rarò dari posse: Tu qui doctior es, vel haberi vis, nomi- na mihi lapidis formam, qui tibi sempet ob oculos yer satur,& Phylida solus habebis. Ut ex Scaligero post Zach. Victor. Dissertat. Top. 5. 1. 101. venustè loquitut Anton. à Freündenb. iu rescripte morat. conclus. 4 8. n. 18. pag. mihi 245. Quod de forma substantiali( utpote suo loco jam tum pleniùs pertractatà) ne actum agere velle videar, obiter hic faltem nolo re volvi, me interim ad acciden- 92 Tyackatus de Cambios- accidentalem Cambiorum. Formam(quæ in litera- rum Cambialium confectione, transmissione, præsen- tatione atq; acceptatione consistit) aecingens, cumq; hactenus ea, quæ in superiùs posita definitione expliea- ta sunt, ad Cambii intrinsecam perfectionem& formam substantialem pertinere dixerim, nunc de Literis Cam- bii(utpote quæ non solùm ad meliotrem probationem secuti contractus, sed etiam in faciliorem ejus executio- nem conficiuntur, quarumq; ministerio aceidentaria& extrinseca hujus celeberrimi eontractus perfectio expe- ditur, sicuti per traditionem Emptionem Venditionem perfici dicimus, quæ alids solo consensu, re& pretio, quoad substantiam perficitutr) pausa quædampro intii- tutti ratione hàc vice adjungam: Atq; hins est quod in Thesis hujus primordio, Cambio ita celebrato(quibus verbis inutilem repetitio. nem eorum quæ in præcedentibus de Forma Substan. tiali ptolixiùs quodammodo dedudta sunt, resecare volui) inulteriorem ej us perfectionem e censummationẽ Literas Cam- bu Tractaute Remittenti dari, dixi. 8 5 (.) Literas Cambii: quas meliores Literis Scien- tiarum essè Ignobile vulgnus cordieitus eredit,& ex hoe discursu, inter quosdamviros graves quondam habitò, apparet: ubi unus, se expectare, inquit virum omni li- terarum genere imbutum, qui sibi literas afferet. Cui alter interrogans quales nam& utrum Cambii forsan? Respondenti quod non, sed tales, quæ non parum fa- oerent ad consequendam eruditionem: non absq́; ca- ehinno meliores imò optimas illi deficere pro eerto affit· mavit, ut post Scaec. Gail. de Credit. cap. z. tit.. u. 23 32. tradit. deleriptivè diaunt esse compendiosum Instrumentum, per 1 ue uni 161 lubeo n Ua( ampn 1 5 2 ping di Komte b de mn dll asul! ec umã Lin elio Dietl tus 60 St, Kn 4 aqus um on lite! eie um s Abi fh qu En pant 1 em!“ in ah icer c ell I ee um catumtn ö ies 2 Analytica Continuatio. 93 Per Debitorem Cambii, quem vulgo trassantem nomi- nant, privatim subscriptum,& ad locum solutionis, cum duplici summæ solvendæ expressione, quarum una notis numeralibus, vulgo ciffris designata, altera ad effugiendas fraudes(nam ut novimus Luceili Caus, gens sominum per f celus omuc rut Lotyeh) quibus subjaeet in forma exten- S petseripta, directum, die& loco, tam quo datum, quam quò solvendum est, adjecto, mandatum consecutiv um Cambii continens, injunctum huie, qui solvere in loco solutionis debet illi, cui solutio faeienda: additò ut plu- timum aliò mandato imputationem earundem pecunia- rum concernente: Quæ ut elariora evadant, exemplis non mihi, non Mercatoribus, non Doctioribus, sed illis qui talia, tanquam aliena à sua professione justè quidem ignorant, seire tamen desiderant, illustrari perplacet. Formula Eines Meß wechsel⸗ Brieffs/ Laus Deo Anno i656. Adi 16. Tag junii In Franckfurt. 2 13 Pro fl. 35000. à 65. x. Nechst künfftige September Meß bezahlt diesen meinen Prima Wechselzettul an Herrn N. N. oder Com miss. die Sum- ma von Fünff Tausend Gülden zu 65. x. pro den Werth vor denselben/ vnd stelts vf Rechnung/ als per adviso. Adio . D. 8. Dem Ehrnvesten N. N. Vornehmen Handelsmannn 1 . Cöllen ee. Alia Formula. Laus Deo. Anne 1656. Adi 16. Tag Juni in Franckfurt. pro fl. 5000. 4 65. X.. Tractatus de Cambia, 4 Nechskünfftige deprember Meß bezahlt diesen meinen ö 0 segunda Wechselbrieff an Herin N. N. oder Commiff, die 1 5 Summ von Fänff Tausend Gülden zu 65. v. pro die Meri von demselben vnd stelts vf Rechnung als per e 5 2. Dem Ehrnvesten N. N. Vornehmen Haandelsmann 5 Cöllen/ de. NB. In den Wechselbrieffen würd gesetzt das Word prima, secunda,&c. weilen es vielmahl zugeschehen pflegt/ daß die Briefe verlohren/ verlegt/ geraubet/ oder andere gefährte damit gebraucht werden/ damit se pff den underhofften Fall iner des andern Stell ersetzen vnd die Neisende oder Handels⸗ Leuth durch solchen Verlust in ihren affairen nicht gehindert werden mögten/ rck. Ick quod Raph. d. Turri in siiæ disputat. i. quæst. 17. in pr. his verbis innuit: Pro executione conven- torum in Cambio solet debitor conficete& tradere lite. ras Cambii Creditori, pro Cambii implemento; Et ne tteris illis facto aliquo pereuntibus, Greditor maneat Rrivatus executione, ac probatione conventorum, mos ille originem duxit duplieandi& triplieandi dictas lite- as, adjecta notä in singulis earum aptè referendo Idio- mate Italieo: Per questa prima, secunda, è terta di Cam- bio: Et per una volta tanto; Latino: per hanc primam sccundam„ tertiam vel solam; Nostto; Diesen meinen prima, secunda tertia odex sola Wechselbrieff/ rc. Harum, . qua rum ultimo loc mentio facta est, formula hæc esse Poterit. 8 La¹s bn hi, Jag c d te Aceh K Tun Suu exe deen nßce EL trade i im D entoz e col tor ipljt Aidh apt t D rend und Stad 0 ff Ane pit lolt dnn bh E l.. Fu „ I ah 1 . 3 Auahyllra Continuatiy. 57 Laus Deo Adi den v Aprilis 1656. In Collen. fl. S0. a 65. X. In jetziger Franckfurter Ostermeß geliebe der Herr zu zahlen diesen meinen lola Mechselbrieff an Hern N. N. die Summ zu Sechshundert florin Wech selgelt a 65. x. Valuta don Herzn N. N. empfangen/ thut gute Zahlung vnd stelto per Rechnung Laut adviio Gott befoßlen 178 Sola Dem Ehrsamen vnd Wohlberständigen Herm N. N. Handelsmaunn f 4 Franckfurt. e. Formula hæc, ut plarimum adhiberi est solita, si duo- rum contrahentium unus sit alterius debitor. Alia inde sequitur formula in irregularibus ufitata. NVE„n Laus Dee Adi den 24. Tag Aug: Anno 1656. In Disteldorff fl. 300. 4 65. x. 1 Großgünst. Hochge Ehrter Herr. Acht Tage nachsicht geliebe dem Herin zuzahlen diesen meinen lola Wechselbrieff an Hern. N. N. oder Commiss, die Summa zu Dreyhundert Gulden a 6.x Wechselgeldt/ den Werth alhier empfangen/ geliebe derowegen gute Zahlung zutßun/ laut advil. Gott befohlen. DODem Wohffürsich tigen Hetrn N. N. Handels mann 3 . D. K. 8 Giessen. NB. Diese Art von Wechselbrieffen ist gemeinglich l N 2 Züldig 989 Tractatus de Cumbio, güldig bey denen/ wel tem Credit sind: Dahero dann in dem Avis Brieff gemeldet würd/ dannenhero sich der acceptant hinwiderumb zu revali- ren hat. 3 Das Wort Commiss. wurd derenthalßen in den Wech⸗ selbrieffen gebraucht/ weilen der jenige dem die demi ls. geschicht vnd der dannenhero den Brieff prælentiren soll/ vielmaßhl ent⸗ weder gar nicht oder doch zu behörigter zeit an dem Ort/ alwo der Wechsel bezahlt werden muß/ nieht erscheinen kan/ vnd deß⸗ halben einen andern an seine Statt ordinixet. Dahero dann die Commission gemeiniglich diesen Inhalts(der Herr ge⸗ lebe diesen Wechselbrieff zu zahlen an Herin N. N. meinen Commiss. soll mir gute Zahlung sein) zurück deß Wechsels⸗ pflegt gesetzt zu wrden.. 8 Hie ist gleich fals zu wissen daß die Wort(stelts auff Rechnung wie per advil.) welche in den Wechselbrieffen pfle⸗ gen in lerirt zu werden in foto mercantili hoch importirlich seyn/ weilen es der Rechnung halber nach mals gar sel ame streich gib:/ dannenhero jedes mahls der Advis Brieff/ als welchen/ cæreris paribus, daß fundament beracceptation istsʒochnotig/ so gat das kein Kauffman c hne Vor hergehenden Avis Brieff/ einigen Wechselbrieff zu acceptiren/ vielweniger zu bezahlen sctuldig ist/ es seye dan par honneur de lettre, zu⸗ mahlen wan keine Provision,(Quæ duplicemnaturam in- duit,& Imo ut hic iterationem novi Cambii pro alrerius præcadentis satis factione figniscar, dum Mercator tra- Gam alieuiin Plateam vel feriam aliquam dirigit,& scie illum, ad quem ditigit, non esse suum debitorem aut esse quidem, non tamen debitum hoc modo cum ctedita compensari exjustà causa vult, Ii mandat, ut de illa se & Se- de einander nichts schuldig vnd von gu⸗ provideat, ministerio yidelicet noyi Cambii: Alias vero, Co ae nbalr wean e c bach UU ung fen i fg 1 lug lbleg 65 0 nach— gart a Aοπο d nen ce ichn Shag ccep! ona f ale lem, ple ati CAU toe daf eetcali⸗ md Umm cle man s utdel 1 Abi C 50 25 qua tigt ach em, * Anihhlica Contiuuatis. ü & Secundo. Provisio etiam merces compensativa laboris dicitur, debita illi, qui operam suam adhiberet in illo ne- gotio. complendo tractam, etiam intuitu quando q́; peri- culi Raph dib. a. u. 56.& disp. 3. quasf. l. u. 1j. Haæc ultima species utrum tuta conscientiä accipi; Item qualis& quanta esse debeat, latè post Rot. Cen. decis. is. Bonnisegn de Camb. c. 7. versede illa Provision. Rom vald. Coli. tract. de Camb. tap.i9. Ioll. Bapt. Lu. in cap. Ngviganti.. 2. n. 20.&. seqdq. Alex, Raudensein opusc super. Banch S. Ambrosn. 5 o. Scacc. f. 3. gl.. deducit pag. mihi 41.& se qq.) Oder andere mittel/ zu solcher provision zu gelangen vorgeschlagen werden: So lang dan nun kein Avis Brieff oder außorucklichen Anzeig vff wessen Cauto, vnd welcher gestalt der acceptant, die Trassirte Sust sehen/ wo Er die Provision nehmen/ oder woher Er sich seiner rem boursꝰ halber hinwiderumb re · vnd præ val ren soltt/ vor⸗ handen vnd dargezeigt werden/ so lang ist keiner zu aeceptiten schuldig/ ja/ was noch mehr ist/ vnd wan gleich durch einen Avis Brieff begeher würde/ man solte die traitte' pff diese odes jene Rechnung/ so einem gleich wohl nicht angenehm were/ se⸗ zen/ oder auch ein vnd anderer gestalt Mittel vorgeschlagen wür den welcher massen man sich an dem geber deß Wechsel⸗ brieffs præ valiren solte/ so aber einem nicht wohl thunlich/ so ist er auch im geringsten zu aeceptiten nicht schuldig noch gehal⸗ ten: id quod stylus mercantilis ita observat. Formulas Literarum Avisii, de quibus hie, quas Mer- catotes cauti,(præter Literas Cabiales, quæ de stylo Re mittenti, ut per eum, ei, cui fit tracta, transmittantur, tra- dunturiasuper etiam illi, cui tracta fit, ut eum de asugna- tione literarum Camhii sibi faciendâ, certiotem faciant, && de hoc velillo nitè& rectè peragendo instruant? seri. bunt) videre qui vult Scacc. C. J. Iuest. j. num. 15.& seq& 25* Kot. 8 FTereitus de Cumbia Rot Gen apud Bellon. decis iq in. 3.& Raph. di put. 2. Juæst. i.&. 41.&. segd.& alios prolixius quodammodo hanc mate- 2 tam tractantes adeat-: 5 Nota ulterius: Quod verba illa(perden Wertß von demselben) in literis apponi solita“, ex communi merca- corum stylo& observantia contineant confessionem da- toris literarum, de pretio habito Cambii: Ita ut iisdem æquè dicatur probata solutio, ac si dixisset Trassans, se ac- cepisse summam contentam de numerato: ut post Raph. A Turr. disp. 2. J. l. H. 46.&. seqq. Rot Gen decis. à 4. in ne. Sract. 9.21... s. probat;& ulterius ex dispostcioue Capitulrum Nundinalium Genuensium n. I 4. apparet, ubi dicitur, quod Cedulæ, continentes verba illa(Perla valuta havu- ta) eandem vim& vigorem, as si realiter& in pecunia numerata facta esset solutio, habeant, in tantum ut nec in Judicio, nec extra poterit opponi, solutionem nonfuisse realem. Scacc. sap. cit. lac. ex] Diximus superius, quod in contractu Cambii, interdum duæ, Sæpius tres, ut plurimum quatuot petso- næ interveniant: Duæ in loco contractus, nempè Remit- tens qui in loeo contractus dat ad Cambium ut in loco solutionis vieissim recipiat: Et Trassans sive trahens qui acoipit peeunsam in loco contractus ad Cambium, ut in alio loco vicissim det& solvat; Tres si unus contrahen- tium ad locum solutionis ipse se conferre aut nolit aut ns possit,& proinde injunctò mandatò, certiorem̃ faciat su- um Proeuratorem, ut sus nomine tractam vel solvat vel exigat: Quatuor, si nullus contrahentium prineipalium ad locum, in quem destinata est solutio, accessurus est, sed Remittens suo Procuratoti mandet, ut temissam suo no- mine i nl olthatte 10% er late kelle ein feln w! Aare unge Wala pte J müder an Gubun kabng akg rene tet, tung f eie erl. unh iteah f lip ab in n bolt Sin dul in et d timut ue tractu Cappella Can! cn zfsans f Init us ad S bim es fi coll fett r. anell toy cel e ft etrad Cello bentit einc atio 4 Sunne t url ln Analytica Conbinuatio. 5 mine exigat: Trassans verò illi, cui tracta facta est, solatio- nem committat atq́; injungat. Solet autem talis Præ- sentatioliterarum Cambii, in irregularibus Heri statin, ut ille qui acceptat illas, majorem commoditatem ad per- ficiendam solutionem inde haurire possit; Cum è contra in Regularibus plerum que termini autoritate Magistra- tus consensu Mercatorum, aut consuetudine locorum positi, attendendi sint, d quod post. Scace, C. 1. guat. J.. 7J. Raph. disb 2. q. 2. n. ia. Observat& docet. Sicuti itaque Per trans missionem Literarum Cambii factam à Remit- tente, Ei, ad quem derigitur Remissa, mandatum datum efle intelligitur ad exigendum Ita recipiens literas ejus- modi nee contradicens consentit muneri fibi injuncto, & acceptat mandatum, licet tacitè, eoque ipso etiam an- tequam quicquam agat, tenetur ad intèeresse Mandantis, vel ex lola hac animi destinatione, nec conqueti postmo- dum poterit de aliquo, cùm sibi fuerit abinitio liberũ con tradicexe. L. us ff de Act. c Oblig. Et exinde in Itatut. Cenu-· ens. Civil. lib. 4. c. i j. De Cambiis cautũ reętimus:&i aliquod Cambium esset solvendum,& non acceptaretur, quodil- le, cui Cambium solvendum est, teneatur protestari intra 30. dies, alias remaneat obligatus pto ipso Cambio,& in- teresse usq́ ad integram solutionem: Cujus rei causam Rap disput. z. suast. io allignat hanc; Quod nempè per ta- lem simplieem Literatrum receptionem, munus, de quo in literis, suseepisse talis quis censeri possit, ut proinde nil mirum, si negligens teneatur,& quidem ad interesse, quod ingenitum est huic actioni: Et hoe cum stylo Ger- maniæ nostræ etiamnum convenire, usus docet: Dann wann der jenige dem die Remiss geschicht den trassirten Wech lalbrieff also stilschweigend ohne contradiction yf sich niwpt/ — — 9 1 1 1 0 9 1 o i — ů ů ů .———— r eee e f . 1es Tractatus de Cambio,. so ist er auch/ Krafft dessen also vff sich genommenen darin be⸗ griffenen mandati, demselben zu gebührender zeit zu præsenti. ren die darinnen bemelte Summ zu exigiren/ vnnd vff den un⸗ ver hofften Fall/ nicht beschehener Acceptation oder zwar be⸗ schehener acceptation aber verwegerter Zahlung zu proresti: ren oder aber den daher entspringenden Last zu tragen schuldig: Dann Et(der Prælsentant) hat seinen termin von dem lo selbigen Orths gesetzt/ welchen Er strictissimè observiren muß/ vnd im gerinsten nicht überschreiten kann/ sondern so Er länger wartet vnd in dessen der acceptant fallitt, so ist der Ge⸗ ber deß Wechselbrieffs ledig vnnd mag sich der pra sentant an den acceptanten, so gut er vermag halten: Wen es aber des der Acceptant che vnd bevor es der Vlo, oder die gewohnliche zahlungs zeit mitbringt zahlete/ vnd der Præsentant in dessen fallirte, so ist der acceptant dem Trassirer obligat vnnd mag Er sich hingegen an den Præ sentanten halten/ wie auß beyge⸗ fügten Parc re weitläufftig vnd Clar zu sehen ift. A. trassirt auß Franckfurter Ostermeß in Leipziger Oster⸗ maickt auff B.(zu bezahlen in gewöhnliche zahlungs Zeit /) vor Rechnung von C. Reistaler N. N. vnd remittitt sie pro Contations vor sein A. eigene Rechnung an D. B. Zahlt darauff alsobald in der ersten Wochen deß Marcks solchen Posten an D.( da es doch nicht eher/ vermög Inhalt Wechfel⸗ brieffs/ als zur gewöhnlichen zahlung zeit geschehen sollen? daruber fallitt D. gleich den er sten Tag zu anfang der Zah⸗ lung oder Rescontri. f 25 Fragt man also die Herin Handels ver ständige? Ob. B. mit solcher allzu frühe vnnd vnzeitigen Zahlung dem A. kein præjudicium zugezogen vnd derowegen A. wegen Abtragung solcher Sum ma der Reichstaler N. N. nebends Vnkosten sich an B. zu halten vnnd selbige bey jhme zu suchen nicht befugt? auch 2 dlz külleng ban t an ant fn 1 po zschd len 1 „ ond Sittits rung 0,9 n End anog* J. U at hee 0 als le U Ja 1 den 11 E e ab a. u sul t Sch* auch B. sie dem A. wider umb gut zu machen vnd sich deroselben 8 Anahlica cintinutio.. an D. zu erholen nicht obligirt seyt e Ich N. N. bin der vngezweiffelten Meinung/ dieweilen B. vor der gewohnlichen Zahlungs Zeit dem D. den Wechsel⸗ bezahlt/ solches dem A. nit pra judiciren kan/ sondern B. ist schuldig den D. vor scinen mann/ als deme Er wider Wech⸗ sels gebrauch vnnd herkommens vor der geit die Zahlung ge⸗ leisttt/ anzunehmen vnd dem A. sein geremittirtes Gelb ne⸗ bens lnteresse vnnd Vnkosten zu erstatten: Jedoch eines bes⸗ sern mich submittirent. Dieses Parer haben 14. Vornehme Handels ⸗Verständige als wie obgemelt consentirt vnd un⸗ derschrieben den 1. Tag Aug. 1647. In Ffx/ʒ. (4) Sicuti præsentatio Litetarum; de qui modo diximus, solummodo fieri solet ab eo, cui dirigitur Re- missa, qualiscusque ille sit& quomodocunque remissa ad eum spectet sive ratione curæ tantùm; sive ratione proprietatis tantum, sive ratione uttius que simul, sine ullo diserimine: Ita Acceptatio perfidi.solet ab eo solo, cui Literæ Cambiales& in iis designata Tracta dirigun- tut; quo sit, ut hæc duo, Præsentatio sc.& Acceptatio ita se respiciant ut præsentatio s eircumscripto Protestu) sine acceptatione& acceptatio sine præsentatione om- ninò esse non possit Quamvis autem talis acceptatio videarur esse tantæ efsicaciæ, ut statim& quam primum eb acceptante inita est, liberet datorem Literat um sive Trassantem ut vocant, præsertim si is sit Creditor ejus evi dirigitur Tracta,& debitor ejus qui exigit remissam & in dictis literis dicto debitori suo mandet, ut solvat Creditori suo( trassantis se.) Etacceptans expresss ad complendam Tractam per acceptionem se obliget; De consue- 10 Tralkatus de Cambio, gonsuetudine tamen, nulli Mercatori non notà, contra- rium videmus observari, quod sc.ille, qui tali modo man; dat alicui per literas Cambii, ut solvat Creditori suo, non liberetur, etiamsi acceptatio ex altera parte ita facta sit- nisi lecutà auctuali solutione: Hine etiam si Acesptans interim decoxetit, non obstanteacceptatione illà, Daror uterarum nihileminus remanet obligatus; Cujus Con- suetudinis Rationes, qui scire desiderat Raph. de Turri: in dio. 2 quæst. ix. per tot. perlustrare poterit. Nobis interim, stylus Mereantihs, quomodo vel quando Acceptatio- nes fleri poffint& debeant, exore Mercatorum hisce verbis luggerit Daß nemlichen kein Kauffmann einigen Wechseldrieff zu acceptiren/ oder auch sich erklären ob Er denselben acceptiren wolls schuldig/ es habe dan 1. Der feni⸗ ge/ sovff ihne Fratliret, shme vor hero die dar zu gehörigte provision verschaffet/ oder doch zuwissen gemacht/ wo Er sich seiner wieder zaßlung halber re valiren soll 2. Ihme auch ein Avis Brief darbey zugesand: Da dan 3. Von den Meß⸗ Wechseln fonderlichen dieses zu mercken/ daß einiger Händelo⸗ mann dieselh?/ so in der Franckfurter Meß vff jhne Frassirr worden zu accepeiten zu mahlen nicht schuldig/ es sey dan daß das Nürnberger Gelaid beteus ankommen sey/ es Versire gleich ein tertius oder quartus darzwischen: Ja ob gleich eins geraume geit vor der Meß jeman mi seinemtrassirer corte spondirt, demselben vff ihne zu trafsirenpermittirt, oder dir Traicte veswilliget hett/ so stehet jh me jedoch in der Meß vnd vf Ordentliche zeit noch freydie acceptation zu thun/ oder zu perwegern/ angesehen das in mittelß zwischen beiden Corre⸗ spondenten sich einigt Streittig itt/ oder ander aceidens treugnen kan/ durch welches/ wan der/ dem die Traitte ge⸗ schicht/ seinen un verbundenen freyen Willen zu acceptiren 5 nicht 9. men t ler chen Age inen Ahteren apes ru tdot m er ct von un ach! denen obe w. traccdt de Trat Dial, accept — 5 Qnalhitæ Continustis. 10g Kicht behtelte/ Jhme vnersetz cher sehade verursachet würdr. Solent autem Acceptationes Literarum otaliter saltem & hos unico verbo ¶ Accepta) dilucidè prolato ut plu⸗ rimum fieriʒ quas tamen cautius in scriptis interponi ex hoc Deoreto, quod Amplissimus Senatus Civitatis Lip- siensis die 10. Aprilis 1651. emisit& C elũissimus Dux& E- lector Saxoniæ, die zz. Tag Ejusd. oonfirmavit, a pparet, cujus tenor talis est: 3 Wir VBurgermeister vnd Raht der Statt Leipzig thuen kund jedermänniglichen/ demnach die Handels⸗Leute bey die⸗ ser Statt/ nebens etliehen Frembden/ so anhero zu Handlen pflegen/ Vnser Rahis Versamluog angelanget/ vnd vorge⸗ tragen/ welcher gestalt bey denen Wechselzahlungen/ wegen der acceptation der Wechselbrieff/ bißhero grose Vnxichtigkei⸗ ten vnd vielfaleiger Disputat erwachsen/ das erwehnte Acce· ptation allein mündlich vnd nicht schriftlich gescheßen/ daher sit gebetten ver mittelst eines gewesenen Docrets die Verord⸗ nung zumachen/ damit inskünffuge bey dieser Handels Statt/ die acceptationen in Schrifften geschehen/ vnd vorgenom⸗ men werden müsten/ zu dem Ende sie auch eine Schriftliche Vergleichung/ die sie zum über fluß diß fals untereinander ge⸗ troffen/ vberreicht: Wann vns dan die angezogene Irrsaalen/ so mehr gedachter acceptation wegen/ da sie nicht in Schrif⸗ ten geschehen/ bey Vnserm Gericht vorgelauffen vnd zu aller⸗ hand Vnrichtigkeit bey der Wechsel⸗Zahlung vnd dannenhe⸗ ro entst andenen weiläufftigen/ vnd Costkahren Processen Vrsach gegeben/ wohlbekand/ denen nicht brssern als durch die Schrifftlicht acceptationen vorzubauen/ vnd im nachfra⸗ gen befunden/ das die ser wodus nichts ungewöhnliches/ son⸗ dernauch zu Vene dig/ Bootzen/ Amsterdam/Nürn⸗ berg/ Hamburg/ Franckfurt am Mayn/(alwo ob „ͤöð7éPꝗ co schon 104 y ⁴ Hahhies Continuatio. es schon vnter denen/ welche von gutem Glauben sind nicht so rigorosè observirt wurd/ jedoch vnder andern je zu zeiten zu⸗ geschehen pflegt/ vnd in Reformat part a:. sab tit. 24.. penuli. außdrucklichen gebotten ist/ vnd andern Handels Stätten in ůͤblichem Brauch vnnd dergestalt zu brförderung der Hand⸗ lung nicht undienlich ist: Als haben wir solchem suchen Slatt gegeben/ vnd wollen demnach hie mit verordnet haben/ das hin⸗ füro/ zur zeit der jährlichen Messen/ in der ersten Marckwock e/ vffs längst bey Ankunfft/ der dar innen anlauffenden Botten/ woher die Wechselbrieff erscheinen/ ein jeder Handels mann schuldig sein soll/ wann shme Wechselbrieff præsentirt werden vnnd Er dieselbige zu acceptiren gemeint/ solche nicht mehr bloß mündlich/ als biß hero geschehen/ sondern Schrifftliche durch underschreibung deß Wechselbrieffs/ oder an⸗ dern schriff ichen Schein zu acceptiren/ damit der jenige so acce ptiren lässet/ dardurch/ welcher 1 5 Er der Zahlung vorgewissert/ versichert sein möge: Dafern sich aber einer oder der ander zu acceptiren gar verweigern würde/ so soll Es der Cxreditor vor Notarien vnd Zeugen notiren zu lassen wohl⸗ befugt sein; Dafern auch der jenige/ welchem der Wechselbrieff gtæsentirt würd/ zur Schrifftlichen Acceptation sich nicht verstehen/ sondern allein bey der Mündlichen beruhen will/ so soll der reditor vff solchen fall damit diese Ordnung vmb 0 so viel weniger durchlöchert werde/ bey 20. Reistaler straff ge⸗ halten sein/ die cc eptation durch Notarien vnd Zeugen zu Werck zustellen/ vnnd also in Schrifften verfassen zu la ssen/ worgegen der jenige/ so solches verursachet/ vnd Schriftlich zu acceptixen sich weigert/ die diß fals verursachte Vnkosten/ zutragen verbunden sein soll; Waß aber die jenige Wechsel⸗ brieff anbetrifft/ so zwischen wehrenden Märcken alhier ein⸗ kommen/ dieselben soll gleich fals ein jeder deme sit prælentirt 8 werden/ tlbong dubai polunt! aber ciccent eim polige: Pallet, Kumi beg: Tell ö 34 i Ain U 0% f g alt! Sag fun si de Fu wund, ul h otire Aan nd S ät cceps ü dlich A uh deal nurn o. AJ Saft are St n va n At 1/5 ochuft u= N Ma Saia um tre pen 8 Tractatus de Cambi, 1 werden/ da er sie zu acceptiren gemeint/ vor ablauffung des Bottens in Schrifften zu acceptiren obli gat sein/ vnd son⸗ sten damit/ wie vor erwehnt/ verfahren werden; Damit sich nun ein jeder hiernach vnfehlbar zu richten/ so haben wir Vn⸗ ser Decret hiermit zu n änniglichs wissenschafft publiciren/ vnd vnder Vnserm Rahthauß/ vnd anqewöhnlichem Scontra Platze vnder Vnserm Secret affigiren lassen. Signat. ut supra.&c. 3. Hic post quam de Acceptionibus veloraliter, vel majoris securitatis grata, inseriptis ita faciendis, dictum est, non abs re exit, si A cceptationum harũ subjectum, E⅛:t quinam illi propriè sit, qui Literas Cambii acceptatre possunt vel non? paucis etiam perstringamus: Audivi- mus autem modo quod ille slummodò, cui tracta sacta est acceptare possit, in tantum, ut nullus alius, quicunq́; etiam ille fuerit,& ex quacunq́; causa voluerit, acceptare possit, ne quidem pro honore literarum, nisi prius acce- 8 ptationemulle, cui tracta facta est, recusavetit,& pro- testum ille. cui remissa dixecta est, elevaverit, dan/ ut uno ore loquuntur omnes Mercatores, Es ist nicht styli, das ein Tertius vnder Kaufleuten sich prælentiren könne/ oder därffe die senize Brieffe so uff einen andern gezogen sind zu acceptiren/ oder durch acceptation derselbeu zur Zahlung sich zu obligiren, ehe vnd bevor ber senige vff welchen die Bl lleffe gezogen sind/ protest iren lassen: So gar das auch keinem Diener(wann Er auch gleich gewohnt vnnd von sei⸗ nem Herin die Macht hat in andern affarren/ die ankommen⸗ de Brieffe zu erbrechen vnd zu Beantworten) ohne wissen sei⸗ nes Herrn/ vnd auß drückliche Procur einigen Wechselbrieff zu acceptiren/ im geringßen erlaubt ist/ weiches auß nachge⸗ .„ setzten 266 8 Frackatui de Cambio, 5 3 setzten Parers/ bie Ich der Sachen erleuterung halber beyzu fügen vor dienlich erachtet) genug sam erhellet. 1 8 Folgen die Parér. Demnach ein Kauffmans Diener seines Alters im Achtzehenden Jahr/ sonder procuration vnd Commission vnd ohne Kund vnd Wissenschafft seines Herin einen Wech⸗ selbrieff/ so vff seinen Herrn ober Meister in Franckfurt ge⸗ lautet/ in Cöllen acceptirt hat/ dessen Wechselbrieffs Copia hierunter folget„ Copta Vorgedachten Wachselbriffs/ e. Adi 27. Tag slunu anno! 65 In Antorff fl.. 65. X. In nachkommender Franckfurter Herbstmeß geliebes zu bezahlen diesen meinen prima Wechselbrieff an Herin N. oder Commis. die Summa von fl. à 6. x. Valuta von demselben empfangen ond steles vff Rechnung/ als pro advis. Dem Ehrsamen/ Vorsichtigen Henn N. N. Prima n i 5 Franckfurt. Ist die Frag. N Db der Meister oder Herr auch schuldiz seye zubez ahlen einen solchen von seinem Diener acceptirten Wechselbrieff/ so vff die Franckfurter Herbstmeß gelautet vnd dessen über⸗ schrifft an seinen Hern in Franckfurt gestanden. Ich N. N. nach dem ich den vor stehenden Casum vnnd darauff gestelte Frag gesehen/ bin der Meinung/ daß der Mei⸗ ster oder Herr einen solchen Wech selbrieff/ als vorssehet zu be⸗ zahlen nicht schuldig see/ dieweilen der Knecht dessen kein Last n och procuration gehabt hat/ vnd noch do mehr/ diewtilender Wechselbrieff zubezahlen gewisen in der zahlung 85— Jrana⸗ unt= prost 4 E * 1 rand ub 0 tin- chsehns let t tssan i . Auahgnies continuaris. 3 a 10% Franckfurter Meß in welcher all dir Wechselbyieff præson⸗ kiel werden/ vmb selbige zu acceptiren/ oder sich deren halben zuerklären wie dan solches all zeit inselbiger Meß vnd Platz ist practicixt worden/ mich nichts doweniger besserer meinung fubrnittixend/ a dix. Tag Novemb. 1651. Vorgesetzten Casum vnnd daher entsprungene Frag/ haben die Herin Handels verständige in Franckfurt folgender massen beantwortet. Daß ein Diener oder Jung/ so in Oien st angenommen würd/ ohne vorwissen willen oder be felch seines Her in Wech⸗ selbrieff zu aceeptiren/ freye Macht habe/ oder das die auff⸗ Rahm oder bestellung eines Dieners oder Jungen/ dieses ope⸗ rire, daß er Welch selbrieff oder Wechselt ratte ohne expresse mandat, acceptiten konne oder möge/ würd kein Handelo⸗ Verständiger bejahen; Dannen hero auch Evident, daß einem Herrn/ durch seines Dieners oder Jungen/ eigenes gefallen vnd hinder jhme beschehene acbeptation kein præjudiß creirt, viel weniger de stylo mercantili, deßwigen verbunden sein könne in betrachtung es irraisonahel vnd aller vernunfft zu wieder/ daß ein Diener oder Jung Macht vnd Gewald/ vber seines Herrn Mittel vnd fortun haben/ vnnd gleichsam ein Meister vnd Gevollmächtigter Her: über dieselbe sein/ ja seinem Herm dyn Hals ziehen solle. 5 Vnd ist diese Meinung von 10. Kaufleuten in Franck furt alss placidirt vnd Vnderschrieben worden. . Ferners. e Daß ein Diener ohne schrifftlichen Befelch vnd 2 8 durch dergleichen aece ptation, den Vexlust de b seinigen pber — — ̃ ́—ä— 2—2æ.:————L—̃— Dies meinung ist in Am sterdam von. Kaufleuten Vndersehrieden vnd ulso bekräftiget worden. R 7 —— —— — ——— — FTT—T—TTTTTT—T——.....———— ——. ̃——— 8— 5—— 8 7 ralkat as de Cam bio, 9 ä macht seines Hern keine Wechselbrieff zu accept' ren vermö⸗ gef auch sein Her solche feines Dieners ohne Vollmacht fac- eepfrirte Wechselbriaff keines wegs zu zahlen verbunden seye Ist uff vorgesetzte Frag die Antwort den 21. Tag Octod. 1651. bon 11. Kaufleuten In Hamburg vnd erschrieben. Vff vorgesetzte Fragen/ die Meinung der Eirfalt nach zu erklären/ sagt man ohne weitläuftiges vmbreden/ das Well⸗ kündig seye/ das kein Kauff man deß andern oder die Dienen vnd Jungen/ Ihres Herin Nahmen ohne außdrucklichen des⸗ selben bewilligung gebrauchen/ vnd vielweniger zu Zahlung einer Wechselbrieff Verobligiren können/ weilen nun alhiet in facto gesetzt würd/ das dieser minder Jähriger Jung solche acceptation ohne seines Herrn Befehl gethan habe/ als ist zu⸗ schliessen/ das solcht acceptation seinen Herin zu einiger Zahlung im gering sten nicht obligiren können Fondern dieser Jung/ wan Er nicht minder Jährig were vnd sein völliges Alter erreicht hette/ den interessenten billig mässige erstat⸗ tung zu laistenn schuldig vnnd von Rechtswegen gehalten seye. 9 ö e Dieses haben den 30. Tag Octobris 1651. In Collen 9. Kaufliut Vnderschtieben. Hane materiam qui exactius cognoscere amat, Be- soldi Thesaurum Practicum sub tit. von Wechsein adire si lubet, potetit, nos ne nimium erescat pagina, ulterius progtedimur. (e) Quod per acceptatienem Literarum Cambii acceptans statim efficiatur debitor ejus, à quo accepta- vit,& non, nisi secuta actuali solutione liberari poflit, post Alex. conseꝗ. Vol. 3. n. j.& Rotam Gen. in decis. is d. nus. i. affirmant& norunt omnes, quibus vel ex minima parte, 5 consue- pe dk ö 0 0 1 duct Fudane dnnn bümrocl (mph tu dinge dufacng einn 104 en iht; ah 540 Haller e hrt alte 1 er ge ee bah, a Nach can g bel 51. schuse og W beam bol. TJachseh cat Ela, Un f 1 um cn us moch ab—ipoflah 1., lb el 0 cnimapI coll meis impensis trans misi. Analytica Continuatis, 109 consuetudo illa generalis, per omnes totius Europæ Plateas usitata, nota est: Uttum autem hoc procedat ita simplieiter,& in tantum, ut etiam si pecunia nulla inter- venerit, Exceptio tamen illa, Æquitate summã nitens: Non numeratæ pecuniæ competere Acceptanti omni- no non possit, quanquam sine ulla hæsitatiohe statuant hi, quibus Cambia nomen dederunt, ita, ut Brocardicon hoc(Chi accetta pagha solvat qui acceptavit) lite- ris aureis Banchis quarundam Platearum inscriptum, Sanctionis Pragmaticæ instar habeant& devenetentur, non tamen desunt ex Ctorum Otdine, qui valdè in du- bium vocant& contradicunt: Cum itaq́; Inter hos& Campsores supet hãc quæstione ex futili& inutili appli- catione juris, gnoratis pletumq́; facti eircumstantiis, at- duæ nimis Lites,& Processus fæpè in extricabiles, sum- ptu fructum longè excedentes oritentur, Patronorum meorum nonnulli me, qui tamen& ætate& authoritate & eruditione multis minor, aliis hunc honorem pariter atq́; laborem libenter cessissem, resciens quod meum non sit f — nter eos tantas componere Lites& c. Ut eo tamen non obstante speciem facti desuper forma- re, quæstiones exinde eruere atq́; sententiam meam pau- eis aperire vellem; sollicitaverunt; quorum desideriout tantò magis satisfacerem, quantò plus illis obligatus sum, subsequentem speciem facti, cum quæstionibus,& opinionis meæ qualiscunq́; declaratione, inde propul- lulantibus, tribus Academiis quibus Mercurius æq́; atq́; Apollo præsidet, ut Responsum juris mote solito cum rationibus dubitandi& decidendi mihi de super ferant 5 e en 5 Tractatus de cambis.— a 5 EA Eri sprelks so gu Mop. 814 8E Hase. While, lage fie ij cossiltisine bn Trgesin bil. gatls Iuridica in Alma N. N. Decane meritissime Fuutor ac Promotor quouis honoris& reverentiæ culeiun 5 colende GW.„ vestræ Magnificentiæ nomine forsitan ignotus, speciem facti, cum aliquali opinionis meæ declaratione sum juris cum transmitto, humilimè rogitans, ut Respon mihiq́; quam primum fleri poterit, temittere velit. 3 5 Species facti. 3 N Mercator Norimbergensis adit B. concivem suum, obnixè togitans, ut literas Cambii sibi dare,& fa cebxte numerari velit remissam ooo. florenorum Francos furti Creditori suo C. Quod. B. per correspondentem suum O. MercatoremFrancofurtensem se facturum pro- mittit. Et datis Concivi A. literis Cambii, certiorem fa. cit cortespondentem suum D. per literas de aviso; ut si per C. præsententur iteræ Cambii, acceptet eas& fol- en N ä i. 5 8 a 3 i. f 2 5*. 1 krationibus dubitandi& dedicendi, colligere, annotares lach uuf dg 0 be e let 1 le . all 1 Wan aun vat! A. receptas literas Cambii transmittit creditori sus f C. ut præsencet prædicto D. in termino tecepturus solu- 1 tionem: C. præsentat; D. acceptat eas, promittens in termino solutionem. Interim A. eedit foro! B. scribit cottespondenti suo D. Ftancofurtum, ne prædictas lite ras Cambii acceptet aut solvat, quia valuta earum non- dum soluta sit! Sed acceptatio jam tum facta erat; pro- inde C. cõnvenit. D. petens per acceptationem Litera- rum Cambii promissam solutionem. D. obsicit Except: 0 tionem non numeratæ pecuniæ ex petsona B. correspon 5 dentis& mandantis solutionem. uin. 55 0 T. 1e D e me ven ne A 0 us m espa coll. tem 5 nigen ce ue 1 üböhn S elt ad E cober 4 bi late, fore i et co Sonden sem Autun amh.! dio teta Kin acc tis mit tdi no Stur eas edit 1411 0 m. U CStdids“ va S rund tum zeldt) epta d em Lil D. eit Ei erle 6 filius famil. ff. Anahtica Continuatio. 1II Queritur 5 Annon asceptans literas per talem aceeptationem flat debitor, ejus, cui(à quo) acceptavit? Et utrum Ex- ceptio non numeratæ pecuniæ hac in specie locum ha- beat nei ne? Sabjungo opinionis mt qualem qualem declarationem. Rota Genua dicit Exceptionem non numeratæ pecuniæ locum in Cambio non habere; sed ejusmodi acceptantem fieri debitorem præsentantis literas in de- 6016 8 n. r. pag mihi jg a. his verbis Cum Donatiaccepta- verint Francorum Literas, ex ea acceptione effecti sunt debitores Lercariorum& cteditores Francorum& sol- vendo sunt liberati ab eo debito: Salic. in terminis in l.si ad ScCtum Maced. Bart. in l. singularia ff. Si certum petatur.& ibi Dd. abi concludunt. quod sta- tim post quam ille cui literæ diriguntur;, acce ptavit, effi- ciatur præsentantis debitor: Et hoc ita verum esse, ut ost acceptationem non potuissent Franei, dictas literas sive mandatum in eis contentum de solvendo tevocare. tradit, Alex. conso 4. vol 3.. 3. At cum Donati secuti fi- dem Francorum solverint, ipsos habent obligatos& contra eos agete debent, non autem conte Lercarios id est præsentantes literas. I/ pupilli.. i. de solut. Quam sententiam post Decianum 7/9. 108. f. 17. vol. 2. Beroum. cons. 19 8. u. 16. 18. vl. i. Aretinum. cons.35 O. n. z. Bursat. con j. 39.5.3. 8.14. Strach. de mercai. par. ult. lit. Quando in caulis Mercatorum proced de probat. n. 14. Nicolaum de posseribus de privat seript lib. 3. J. 3. u 58. c segd. Alexand. Raudens decis. Pisan. t. u. 108. Card Tasc h. concl. 362. u. 3. lit. L.& alios innu- eros Rot. Roman part. i. Aecis.8 ii. per tot approbat. Et quidem non sine solidissimis rationibus atq́; fundamentis: Cum 8 5 P 2 enim — 112 Fracratus de Cambio, enim quilibet rei suæ sit moderator& arbiter lin re man. data C mandati Neq; invitus regulariter ad contrahen- dum cogi possit c45. 2. juncta gli. extra dt jure jur. l. 9. C. de Iadais cholicolil. 11.13.14. C. de contra empt ubi dicitur quod gravis videatur esse injuria, quæ inani honestatis colore velatur ut homines de rebus suis facere aliquid cogan- tur inviti; quia contractus voluntatis sunt& ab arbitrio contrahentium dependent abinitio, licet postquam fue rint perfecti, sint necessita: is li mandavero..sicnt 1. f. nandat l sicut ab initio j. C. de action. G- obligat. l. quam vis 39. C. de transack.¶ fi gquis argentum zj. ¶ n C. de donat. Id circo omnis ille cui dirigitur tracta, ne ignarus conditionis ejus cum quo contrahit, damnum sentiat, abinitio& re adhuc integra bonè debet perspicere, ac ponderare, eum quo contrahat: Et utrum ejusmodi aeeeptatio litera- rum sibi proficua futura ft, nee ne? Quod si enim da- mniferam eam deprehenderit, poterit etiamsi provisio- nem in manibus habeat, acceptationem super ptotestu reculare: Hoc enim fert Stylus metcantilis daß keiner zu acceptiren schuldig noch gehalten sey/ wann jhme auch gleich die provision darzu verschaffet/ oder andere mittel/ damit Er sich seiner rembours e halber hin widerumb zu prævaliren hette/ an hand gegeben worden; es sey dann das er solches ent⸗ weder wegen derer dem Trassirer bereits entrichte valuta frey⸗ willig auff sich nehme/ vnd dem Trasbiter sonssen fidiren wolle. Hine, si inconsideratè semelaceeptarit posteaq; per de- coctionem datoris literarum cui fidem habuit, damnũ sentiat, cui imputate possit nemo est, cum proprio motu & spontaneã voluntate nullè cogente ipse acceptaverit, proindeq; ei ut volenti injuria non fiat /. nemo 187. R. I. cap. Icienti cod. in 6. Haud facile namq; est id quod semel pla- cuit fel f 17 bub man gun cen Peu iirege JI klickt dune VI slogck; alu ddt! Ic Tala 1 ö alone: dune uitert ae al. fun 1 0 e fa, mt a0 ee cerg E lde) dd ac, i etitte diae atoh A det it e Al po nem et piut cant! A ann m u drt hun num S ptrul aun! fügt tuin t allt sonf wd tit! S A al em Ait, un cd ihn. el pl Siepe . 97 100 10 tre Analytica Continuatio. 113 euit pro lubitu quandocunq; retractare I sccu. p. C. de oblig. Cacti. C. quod semel. 21. R. l. in 6. Thom. de Thom asset in florib. legum reg. 26 ö. Surd decise x 6j u. 210. Card. I asch: praci. concl. tom. b. lil. Q conclus. 38. Cum nihil tam congtuum sit hu: manæ fidei, quam ea quæ semel placuerunt, servare. I. I. F de pact è contra grave fidem fallere J. 1.. d. con- stit. pec. Vnde Baldus legalls noster Philosephus: Non est, inquit, bonus vir, qui non servat promissa, etiamsi inde damnum non modicum sentiat: siquidem fidem falle- re gravibus, grave est; gravioribus gravius„gravissimis& exemplaribus viris gravissimum, imò vel impossibile: Præeuntem itaq; Agamemnonem, quem Poëtarum Princeps Hometus hec titulo recommendat, dicens. Mox semul ac dictum est verbumeæ res ipsa peracta est. sequi debemus: si enim vetba sunt(ut sunt) testimo- nium mentis nostræ& signum voluntatis. ¶ Labeo. 7. G.. v. idem Tubero F suppellect. leg l zi scire ff. de Tutor intelligt quoq; debe nt cum effectul 1. G. 2. /f quod quug jur. inalt. star. I quories 6. ff qui satisdare cog. I.. N cundemmuis 6. F. de re judic. Ut aliquid operentut/ 3.. jurejur. Iisi quando 109. de legas. i. Card. Tusch lit. V. concsasi8 j. num. 5. Roland. à valle consi u. 12 2.&seq. Solvat igitur, cuicunq; per acce- pftationem literarum solutionem promittere placuit, quia eò ipsõ subintravit vicem datoris literarum, qui pro Cambio alias erat obligatus; neꝗue enim tueri se exce- ptione, non numeratæ pecuniæ potest, ut dicit expressi- mus textus in I frudta C. de non num pecun. hisce planè verbis Frustra opinaris exceptione non numeratæ pecuniæ te esse munitum. quando, ut fateris, in ejus visem, qui erat obligatus substitueris te debitorem: Quod exem plifi cat Bald ibid. in contractu mutui, in quo tertius sumpfit in se obligationem promissoris, docens, eum non habere „ hans 7 3 114 5 Tractatus de Cam bio, hanc exeeptionem, quia co casu non agebatur, ut ei hæc pecunia numeretur, neque obligatio ex illius persona sumpsorit exordium: quod Baldi dictum sequitur etiam Angelus in I. dejussor.& patet. n.. de pignor. C alii relati per Rotam Rom. in una Romana literarum Cambii coram Arigonio n. Tag Septembris 1602. n. 24. Idq́; ex hac ratione quia ille qui prædictas literas Camdii sibi præsentatas acc: ptavit, censetur illas ratificasse& constituisse se debito- rem eius, ad cujus favorem datæ fuerunt, utost Bart.& Angel. Salicet in li filius fam. l. 2. F. ad Sctum Maced docet. Indeq́; actione constitutæ pecuniæ tenetur, ut post Aut. Cen decise o, f. 4.& decis yo. n. 3. Bald. in rubr. C de constitut. pecun. Raysh. de Turri disb. r q. 16. A num. qq. ad. n. 73. inclus ac- curatislimè observat& defendit, dicens: Indubitatum se habere, hunc, sie acceptantem Literas;& promitten- tem solutionem, ex constituto se obligate, quia omnia quæ ad Edictum Prætoris de constituta pecuuia requi- runtur, in casu nostro obtinent: Constituere siquidem i dicitur, qui quibuscunq́; verbis,& citra stipulationem ptomittit se solututum aut facturum, quod vel ipse justa ex causa vel lius solvere aut facere debet, g. 9. Instit. de ackion l. 2. C de constit. pec. Nov. 115. c. 6. Cum itaq́; Edictum hoc de constituta pecunia causam efficientem habeat æquitatem naturalem,& actio inde nasci soleat, si quis pro se vel al o se soluturum, aut facturum constituerit. d. g. o. Instit. de act. quibuscunq́; id verbis fiat l 14 in in f. constit. modo constituendianimo constituerit. J. I.&. 4. d. t. Iicet etiam id quod constitutum est postea debitum el- se desierit lid.&. id.. Et in eam constitutionem, ratione objecti veniant res omnes, non solùm quæ pondere, nu- mero& mensurà consistunt, se etiam aliæ omnes, sive mobiles, ert 11 Mund Ibn! wt waar! 1% 0 g fa 11 iron mch en ö süncotpg fumodie bz böten Iden l, age Amt doe Fine a0 Allet 850 Di ih mb u 1 Dole pt uz; 100 ant A lech runt a In 4 tene At pith an e 574⁰ u ucen! dubur tera( S pong blig⸗ r Ja wututt U onstit f Sql & citt Ame lena A 64d) Faddut d oli erbi AI ronsti wiki Ana Hates Cunringrrio.„„ 5 mobiles, sive immobiles, sive sese moventes, sive insttu- menta, sive res quæcunq; aliæ, quas in stipulationem ho- mines dedueere possunt, N. 8. Instit:. de action. l. 2. C. dt. dum- modo id constituatur quod debetur, I. n. pr. dit. Ex qua- cunq; etiam causa id fiat, velut ex causã Emptionis, Do- tis, Tutelæ, Donationis, vel ex quocunq; alio contractu, sive certi, sive incerti. I. i.. 6. d. t. I. 33. pr f de donation. vel etiam ex delicto&c. l. 29. d. t. cum debitum ex quacunq; causa constitui possit d. I. i.& 6. Ratione autem Formæ, hoc vel maximè veniat considetradum ut non NB. pro- mittendi, sed constituendi animo constituamus, 4. l H f. 4. Ubi animus constituentis animo promittentis opponi- tur 1. 7. F.& C. d. t. sive id per præsentes velabsentes nos per nuncium vel epistolam contingat 4.14.&. 3. J.. 24.26. n d t. deconstitut. Modo ad eum finem, ut constituens, NB. Soluturum se constituat 2.3 C An. l. 4. J. N... 6. III. 14. C. L&. Sc. quæ verba cum effectu intelligenda sunt, J. 2.%. Bar atorem C. de fidejussor. Hinc inquam, cum hæc omnia in Cambio obtineant, adeò,(Sic laquitur Rapli. die Turri. disp. 2 q. 6. num. 65. j ut cum I Ctus de constituto disseruit; eumde acceptante literas Cambii sensisse, vel quando comm unis sensus Mercatorum convenit, circa hujusmodi litera rum acceptationes. ductos fuisse eadem natulali æquitate, quà Prætor Edictum de constituta edi- dit, dicendum sit/ qua ratione ejusmodi acceptans lite- ras) ex vi& natura obligationis& actionis de constitu- tã pecuniã) solutionem promissam postmodum effugere 2 5** possit, non video! ptæsertim cum praxis sudiciorum eo rem adegerit, ut contra sic acceptantem literas non se⸗ cus ac contra obligantem se ex constituta pecunia exe. 5 2 5 5 3 1 2. 4 2 f. cutio patata conoedatur I. 2 ro.& i. de constitut. nulla penitus 1 ——— . S—— ——r̃—ñ . — 9 1 1 14 9 „ 94 1 1 116 Tractatus de Cambib,. enitus admissa exceptione Scatc.&. 7 fl.. cum scqq. Ubi adducit consuetudinem Genuensium& Bononiensium 1. 2.& Heod gl. jn. Ubi dicitomuia statuta, quæ de Cam- bus extant executionem paxatam tribuere; idq́; ex his ratiombus, quia cambientes expressè videntur conveni- re, quod detut executio patata, dum inliteris dicunt, pa- gate, solvite, bezahlt) ie. quod vetbum est impetat vum, 5 temporisq; ptæsentis, duos habens effectus, quorum pri- mus ut liter æ sint dispositivæ, ideoq; irrevocabiles: Se- cundus, ut tallat omnem motam, dilationem& exce- ptionem, præcipuè in Cambiis nundinarum, quia nun- dinæ paucis obsolvuntur diebus, ut omnibus notum& proinde solutio promptè fieri debeat. 2. Quia Cambii negotium cogsideratò suò initio videtur introductum pro mercatoribus; led mercatoribus& per consequens aliis omnibus, qui vel peregrinantur, vel negotia sua pe- regrinis in locis gerunt, multa, si Cambia non haberent executionem paratam, evenirent damga: Cum igitur mercatuta sit utilis& necessaria Reipubl. quia cum in a- liquo Regnores necessariæ defictunt, opus est eas aliun- de illuc adduci,& adductas industriosè conservari, quod non nisi ministerio Cambiorum ad evttanda pericula i- tinetis,& alia incommoda, commodè fieri potest: Ut ptoinde lex obviando his damnis non abs re paratam ttibuat executionem Scacc F. 7 glij u.3 4. Quod etiam vult Rota Romana in una Romana Literarum Cambii, coram Soctato 3.&. Marti 1395. i fn. ex eo quod lite · tæ Cambii habent vim publici instrumenti de consue- tudine, quänibilmagis allenum, quam hujusmodi ex- ceptio quæ totam praxin Cambiorum everteret, ut post Scacc G. 2 Cl&. u. ii. pag mihi 408. notat. Raph. de Turri disb.. J.16. euch ina cut amel ga ei elects Lotung urs Ibileg „lat! n Kc idle gung . om a. 1. iaCn detu Todt a K one t, vel tali mb en bebe dame Lung: 8 pubbe sci nt, op lest oe ce wg leni pen mode 1 Botel. non! S ce pan 13 4 nuten Lite x Cn 1. got Kum de bot gamer sodt rume* Arbil 1. A 0 cone ä Anihlica Continuatio. 117 4.16. per tot. Vnd auß eben diesen Vrsachen/ sind die gesampt Kauff vnd Handels⸗Leuthe unlängsten bey einem Edlen Hoch weißen Rhat der Statt Franckfurt am Mayn/ meiner Hochgebietenden Obrigkeit/ mit einer so genanten Vnder⸗ thänigen Supplication die Commercia vnd Wechsel⸗Had⸗ lung betreffend/ c. Vnder andern folgender massen eingelan⸗ get: Fünftens hat dẽ Wechselhandel/ so doch der Kern aller ne⸗ gotien ist/ zu dessen höchstem præjuditz vnd grosser hinder⸗ nuß/ die exceptio non numeratæ pecuniæ eingeschleifft werden wollen; Weil aber die Wechsel zu besserer Beförde⸗ rung der ohnentbehrlichen commereien, eelerem expedi⸗ tionem auff sich haben/ vnd wo dieselbe nicht gar zu grund gerichtet werden solten/ allt Wechsel sachen viel mehr Sum⸗ warischer weiße/ als lecundum Juris apices zu trörtern seind/ so konte vorgedachter exception non numeratæ pe- dCuniæ, in Wechselsachen kein statt gegeben/ sondern allen un⸗ nötigen vnd weitläufftigen streiten vorzukommen/ von den⸗ selben gantz außgemustert werden/ dergestalt/ das der senige/ so einen Wechselbrieff also simplie iter ac ceptirt, gemelte exception keines wbegs vor schützen könne/ sondern zu bezaß⸗ len schuldig sey: In massen den ein Wohllöblich allhn siger Magistrat, ein solches durch dero den 4. Tag April i020. of⸗ fendlich angeschlagen gewesenes vnd den 9. Tag Aprilis3 5. renovirtes Edict, also Verordnet vnd gebotten. Kant demnach solche ex c eptio non numeratæ pecuniæ vnter Kaufleuten in c ausis Cambiorum, nicht die gerinste statt haben/ sondern es ist der ac ceptant schlechthin schuldig vnd gehalten/ den einmahl ac ceptirten Wechselbrieff zu bezah⸗ len Welches Ich/ wofern es erfordert werden wolte/ mit de⸗ nen auß Franckreich/ 8 andern in dem Römischen mir zugeschickten parern, wie sie es gennen/ oder arte statio. nen,; nicht allein Augenblücklichen belegen könte/ sondern es erweisen auch solches(nächst denen in Calpari Klockui 23 rario; sub titulo de Mensis argentariis, allegirten præju- diciis) die beynah in allen Wech selblätzen/ deßwegen publi cCirte statuta; auß welchen Ich in eil nur nach folgende zu bes⸗ 1 serer Er leuterung der Se chen benfügen wollen. Daß Hamburger Statebuch parti 2. art. i: tit. y. dit Wechselbetreffend/ sagt also; Wann Wechsel auß Franck⸗ furt Leipzig/ Naumburg vnd dergleichen Messen vnd Jahr⸗ Märckten vbergeschrieben/ daselbsten acceptirt, aber nicht bezahlt würden/ so soll dem inhaber deß Wech selbriesss/ das protest zuihun gegönnet werden/ ce. Obangetegtes in Anno z Oden 4. Tag April in Franckfurt publicirt vnd den. Tag april 163 5renovittes Edict. lau: also: Alle girirtt/ die fältig trans portirte, vnd von mehr Per sonen biß in die dritte vnd mehrer Hand in der valutation fortgeschrie⸗ bene Wechselbrieff/ sollen all hier inge wöhnlichen Messen kei⸗ nes wegs vnd zu mahl nicht sondern allein die senige so pate vnd ohne fernere Vberweissung gestelt/ also von einer Person vder Compagnuia allein underschrieben auch nur an einen Mann oder Com pagnia allein zu bezahlen lauten vnd hal⸗ len gültig sein/ acceptirt vnd angenommen/ auch dit aece· ptirteohn NB. Einige Exception bezahlt: Dit girrite vnd trans portirte aber allerdings unverbindlich/ nichtig inter⸗ dicirt vnd verbotten/ dieselbe niemand zu acveptiren schul⸗ dig/ auch wegen verweigerter acceptation tinig protest niche gefäreiget werden r Alles bey straff 4 fl. pro cento so hoch die bezahlung deß Wechselbrieffs jedes. Romischen Reich vornehmlich berühmten Wechfeldlagen 0 ceptall A raff plot e en, uUAnahtieas Continuanio. ng würd E. E. Nhat alhier unnachläßlich zu entrichten/ 1. In der Banco Ordnung deß Heyl Reichs Statt Nürnberg den is. Tag Julii 1621. auffgerichtet/ finden sich diefe Wort: Nach verfliesung deß lo(welcher ist 15. Tag dasselbsten von beschehener acceptation angerechnet) soll zwar der ao ceptant nach 6 Tag(Son⸗ vnd Feyertag außgeschlossen) zeit haben NB. In welchen er den Wechsel ablegen vnnd be⸗ zahlen muß/ doch dem Creditori bevorstehen/ so bald der Via verflossen/ dan per acceptatibonem NB; Verfallenen Wechsel von seinem debitore gleich zu fordern/ rc. Diesem Pflich tet bey daß Decretum so von E. E. Naht der Start Leipzig den o. Tag April 165 2. public irt vnd den 22. Tag epusdem von Ihrer Churfüftt. Ourchl zu Sachsen con- firmirt worden: ibi, Es soll ein jeder Handelsman schuldig sein wann jhme Wechselbrieff præsentirt werden/ vnnd Er dieselbe zu acceptiren gemeint/ solche hinführo schrifftlich acceptire, damit der jenige/ so aeceptiren läst/ dar durch/ NB. welcher gestalt Er der Bezahlung gewissert/ versichert sein möge 2 Vnd dieses würd durch den olgemeinen Kauff⸗ mans Stylum, welcher nächst andern Orten des Teutschen . Reichs/ sonderlich zu Augspurg üblich vnd sehr wohl in acht⸗ genommen würd/ Confirmiret/ wie auß folgenden den 8. Tag Febr. 1652. sehr nach dencklichen vnd mit überauß sinreich en Gründen von besagtem Augspurg auß lan eine löbliche Kauf manschafft naher Franckfurtabgelauffenen Schreiben/ zu⸗ ersehen/ das lautet also. a Wir befinden so löblich als nöhtig/ das die Herrn Han⸗ delsleute à Costi, in shrem Vorhaben fortfahren vnd suppli⸗ cando hey E. E. Raht die manutenirung deß 8 125 Tfacbatus de Cambiss Styli, auch in diesem sonderlich suchen/ chiaccetta, paghi wer acceptirt hal/ mag auch zahlen/ dann wann diese regul nicht fest bleiben solte/ würde es ein gefährlich Außsehen be kommen/ vnd niemaudt weder in noch auser Messzeiten sicher 0 0 stehen können: Die kan nirgends weniger dan in den Wechsel vnd Kauffmans⸗ 5 Sachen stat haben/ dan solches dem lidixen/ so zwischen Kauf⸗ leuten auff eines oder das andern Münd⸗ oder Schrifltliche parola vorgehet/ mercklichen zu wider ist/ vnd dar durch man⸗ che klare abgehandelt Sach wider vmbgestossen werden kön⸗ e: Dann lieber waß wire von dem Scontto am Platz von ab vnd Zuschreiben/ vom de bito vnd oreditosvon den Wech seln vff die titorni zu halten e Alles konte annihilirt vnd ů⸗ ber Jahr vnd 28 diesis oder jenes non numeratæ pe- cuniæ nicht seine R gantz zu wider/ vnd darbey nicht angehört werden solten. Wann ein 1 Wechselbrieff ohne rilervo acceptirt wird/ so constituirt sich der acceptant zu einem debitore vnd muß bezahlen oder manchiren auff diesen letzteren Fall erst/ sucht man seinen ersten Hern/ vnd dabey muß es auch bleiben: So auch wan ein Wechsels contract geschicht/ stehets in deß an⸗ dern belieben/ den Brieff vor der valuta anßhanden zugeben/ krafft geleisteter acceptation, für die Bezahlung hafften vnd so viel desto mehr/ weil es in seinem arbitrio gestanden/ die promessa exceptio non numeratæ pecuniæ Vor diesem ist man bey dem Kaufmans Sry lo vnd der Hat⸗ delsleute de cision, in solchen sachen verplieden/ fetziger Zeit aber/ da niemand mehr verlieren/ sonder sich jeder so gut er kan/ durch hawen will/ so sucht man her für waß man kan vnd ergreifft ehender solche ex oe ptiones, die dem Handels Sey! 0 1 lik ute bud 1 mi 11 h Analytica Continuatis. 121 pto messa zu leisten oder nicht: Wann diese vnd der gleiche fundaqenta bey Kaufleuten nicht maintenirt werden/ so ists gethan/ vnd kan man sich auff keine parola mehr verlaf⸗ sen/ welche sonsten so gut/ ais numeratio pecuniæ gehalten würd. Daß ist also nach mals/ vnsere unvorgreifliche ein⸗ fällige Meinung/ hoffen E. E. Rhat a Colti, werde ein vnd andere solche unerhötte machmationes, so zu entlicher Zer⸗ I rüttung allgemeiner nogotiirung/ gereichen/ so viel als an jhrem Theil möglich/ trachten zuhindern/ vnd hingegen das alte gute Vornehmen vnd Ver krawen/ zwischen Kaufleuten/ durch gute confitmation vnd manutenens, deß gewöhn⸗ lichen Styli helffen erhalten/ c. Manet itaque ex his& præcedentibus indubitatè verum, Rationi& quitati natutali, Juri communi&& statutariô confonum, mille Mereatorumattestationi- bus probatum, Responsis Juris& Prudentum illustra⸗ tum, innumerisq́; celeberrimarum Platearum statutis& Præjudiciis confitmatum, ut qui semelimprudenter acceptavit, postmodum damno suo prudentior factus solvat,& c. 8 2 Et hæc ea est opinio, quam(Salvo tamen melius & rectius sentientium judicio) jam adducta fundamen- ta, ni fallor, solida, me fovere faciunt: Sitamenut ti- meo& humanitatis fert imbecillitas errasse me con: tigit, ut laudabilius, ita& venia magis dignum esse judi- co, corrigi, quam errorem obftinate defendere velle: Ideoque vestræ Magnificentiæ tenuitatem judici! mei sabmittens, obnixè peto, ut convocatis Proceribus Facultatis Juridicæ& bene trutinata quæstionis gra vi- rate confilium formare, mihić; quam citissimè, remitte- e 2 3 8 re vellt, 2 55 .— pelle, 5 a0 dum 1 8 1 5 lr W ce atiæ 8 guævis 8 2 wehe, patitis. 8 J. M. Vogt. 17 E Procur. udicii e las. 5 5 5! 4 N fes atq. Canfalnlimo . N. N Professori Ordinario eq Facultatis 1 Juriditei, in Alma N. N. Decano meritis 255 Fauori 4c Promotori quo vis honoris. 8 reer entia cultu colendo. desoae Juris, 0 quod Aid 1 5 55 toratensi is mihi tulit, hoc est. e 8 1 Domine Candidate. rauter 160 1 Amice, plurimus um dilecte. Accepimus facti ee quam Nobis, una cum Quxstione,& eruditä ejusdem dilcusfone, transmiisti: Tametsi verò eam juri usque quaque convenientem depræhendimus, ita, ut ulteriori illustratione licuisset su ber 8 Analftica Continuatis. 223 supersedere; Quia tamen pro tua modestid, nostrum quoque Votum liquidius cognoscere, satagis,& illud quidem solito more, per rationes Dubitandi atque De- cidendi deductum; Benevolæ petitioni Tuæ morem gerentes,& Consultationem, luper ea re instituimus, ad Quæsitum tuum, sequenti modo, duximus esse te- spondendum. Species Facti: 5 5 A. Mercator Norimbergensis, adit B. Conci- vem obnixè togitans, ut literas Cambii sibi date& face- re numerari velit remissam ooo. Florenorum Franco- furti, Creditori suo C. Quod B. pet Correspondentem suum D. mereatorem Francofurtensem, se facturum promittit,&, datis Concivi A. literis Cambii, certiorem facit correspondentem suum D. per Iiteras de aviso, ut, st per C.ipsi præsententur literæ Cambii, acceptet eas- dem,& solvat. A. transmittit literas Creditori suo C. ut præsentet prædicto D. in termino recepturus solutio- nem. Interim A. Mercator Norimbergensis, cedit fo- to: B. seribit correspondenti suo D. Francofurtum, ne , praædictas literas Cambii acceptet, quia valuta earum rr nondum soluta sit; sed acceptatio ja mtum facta erat: Une Proinde C. convenit D. petens, per aeceptationem li- cdtertarum Cambii. promiffam solutionem. D. objicit ex- u ceptionem non numeratæ pecuniæ, ex persona B. cor 0 respondentis,& mandantis soluti onem. ae t ceniemt N 2 5 slaltr? Ale leu 85 R 3 In non u ageeptan Mrersbd Cambi 8 ptationem, fiat debitor ejus, Cui( 804 C 857 en vit? Et, uttum exceptio non numeratæ 9 5 in Sade 8 Aenne Ed autem 585 QuHti0 br bi et N K 80 10 1 1 unum forte soopum collimet; separatam tamen utraq́ 5 tractationem metetur. In 1 N enim hoe Prbeipes 1 videtur: A 7 acceptaiis! lieren 1 5 75 anden 0 lie. d Aeceptationem clmb l. 1 tium 5 5 5 minds au- 5 tem 5 5 Ade 25 aut nomin Oontractur adroc; obligat stringentẽ e non posse. l solent. 15. De prescript. vet 35 Jun,— f*. 55. 4. 22 25. v.. Volum. 2. ele a 9 89. 5 QAuuchlice conunlulii. 8 25 Maxime cum(2.) non sit facta, cum debita solen. nitate, p. quod non fuerit facta subscriptio, ut fieri solet. Rot. Gen. decis. 47e. apl. de Turri de Cambiu 45 Hoe. 2.4.12... 3.) Licet b ee ana- logia quàdam, ad aliquem uris Civilis Contractum teduci posse, vel etiam moribus ita firmatam esse, ut obligationem, saltem, in Curia Mercatorum, producat. Ita tamen ea intelligenda erit, ut dolo careat: In omni- bus enim Contractibus de mundo, b. fides requiritur- l. bonam fidem.. ubi Dd. C. de oblig Ad. Intos. Fab. de Error.* 9. error. e 4d J. 28. Instit. de Action n.2. At hocce Negotiam. minus b. b videtut geltum fuisse: Cum A qui rogavit Cambium, illicò post impe tratas Cambii literas, de mensa surtrexerit adeoq́; do- lum animo, jam tum, versasse censeatur: Contractus autem, dolo initus, facilè retractatur: Ii Ct.. de ds lo malo 48. C de judiciis Carpꝭov. q. responsii 4. u.. Adde 4. Quòd acceptatio intelligatur facta, re- bus sie stantibus& durantibus. I. Continus. 137.. Cum Jules. 4.. O. l quærog q. g. inter locatorem. Locati. Tiraquei. iul si unquam in pri u, 16 C. C de revoc. donat. Surdl. Consil. 4B. n. S. Cutierred. lib. 9 45 num. 37. Marte de Clausal parti. Claus. 127 1. uibus illicò mutatis, 9 5„ re- seoluta-I z38. de solut Mantie. lib. 2. de Tacit. c emlig. Cons pol. den lib. 4.. 9.& segs. Sapiens enim ad omnia, cum— exceptione ve 25 nit si mihi inciderit, quod impediat. Senec. lib. 4 de Bene- er* e 116 Tirallatus de Cambis, a Fc. cap. 33. rer. Mate hei 5. 951 lister. Narrat. g. numero 4. ret 423. f Inprimis 6. 1 1 4 e revoca- rit.& quidem distinctè jubens, ne civis Francofurtensis D. prædictas literas acceptet: Extinguitut autem man- datum, revocatione mandatoris. lit verb 12.. i manda Vero is. Mandati. l. si judex. 45. vers quia unicuiq de minorib. 2 r annis. ¶ rectè. 9. Iustit. Mandati. ubi Harprecht u. i. (s.) Addità geminã ratione: quia A. foro 8 8 rit;& valuta dictar.siterarum nondum sit soluta; Licet enim unicuiq́; ibi a damno d dispendio cavere, cum vigilantibus, jura maximè faveant. pupils 24. in fin. Aus in fraud. credit. l Nanni. vers. sed ert in fin. princ. Pe pec ul. 8 Neis(7. qui bon. f agnovit, in di ispendio relin · quatur,& offlcium suum ipsi si sit damnosum. Lsed& si quis . Juemadm. test am, in fir. l inter osficium. 5 4. de rei vindi. cas I post. laegatum. j. ꝙ Aduocatum. i3ʒ. de hu, Juib. ur indig Surd. Consig. u. 12. Me nocli consaas. W Quid: quod(8.) Dies adjectus solutionis 1 causa conditioneminducit, adeoq́; conditione defici- ente,& mangatõ interim revocato, cessat& deficit ob- dated Raab 2 aunfarn l. Secundb E 2 5 Rationes Decidendi N. Quæ utcunch f sele bien In beet tamen n Ca. lu, acceptatio, ad vim, obligationis& Actionis effica- eis, inducendam, omninò valida de præhenditur. Initiò 5 enim certum est. ene Ddm. consensu firma- a 8 5 88 2 ceniauunv 3 tum, dogma in literaram quoq́; aliarum receptione probatum: si quis literas missivas, absq́; Contrariæ Ve- luntatis testatione, recipiat, quod eæ inducant, etiam in materia Cambiorum; validam cõfessionem, obligenec; 5 5 recipientem, qui laltem seiat contenta in eis. Uti, pot alios lerè probat Jof. Baptist. Costa de fact scient. 8 Centur. i dist. 79 per tot. Menoch. Consil. 296.1. 43. In primis, s requisita ista quatuor coneurrant: (1. Ut de literis, per testes, vel aliunde, Constet? (29 Ac is, cui oblatæ fuerunt literæ 5 in Contra- rium non sit protestatus 2. 6) Ut literæ non Bürde 5 ö 4. Ur nihilamplis in literis, pro requisito, fue · 2 rit desi deratum. Pacian. 45 1 9. 19. nds. l A 0 jam verò e omnia, atq́; deck etiam ea. quæ ad constitutum a e e lingula Caufarum genera, liquidò hie possunt demonstrar. Sive enim(i.) respicias hujus negotii anteceden- tia ptæcessit causa mutui„ à Mercatore A. Contracti, adeoq̃ue causa vera, quæ in Constitutum potuerit deduæi. prout requirit. I, g. debitum 6. de pecun Constit. Menocb. confil. 11 O. 1. C. ubi clirꝭ N in Cambio plerumq mutuum versctur. tem(2.) Mandatum concivis B. taciens e 10. Florenos, quam Cortespondens esus C. Franco- furti exsolveret:(Qui sanè preprius canstituti inis est, ut scil. quis constirust, se soluturum. 12.3.5 9 alt. l.. 45 9. e e eee 1 „„ 10 80—.— Wune be 1 etiam undum jus commune contractam esse erespecka 25d„obligationem Mandati; respecku veto ao ceptantis, quandam veluti fidejussionem: Salic. inl.qui debitum C de bon autor judi⸗ effet. Ba bar. e 5. titati Mattrilbdecis rxi. u. 4. 8 8 3 quidem 1.9 claris& expressiß 5 1 5 ve rò is, qui literas vel tacitè acceptat,& retinet, ptæsuma- tur ex en solo factoomnia, in eiis contenta approbaf. fe ʒ las. ibi Got Maced l. ic. de fundo dotal Not. Gen. Alecisig; v leuucd care Gali pus. ee ee 56. 2 1 num. 52.. 4 . Quanto vagis qui, erpiesods acceptat, picent. 8 . anne alle g. 89. zum. 2.& seugul. 373 85 0 8 55 3 * 5 l solutionem paso de f 5 puae eiten e 5 i„die de aun ce con afin in i sernivi erg. Aa. 0 m violare e e 8 JI. de pecun. con—— 1 4e he ele e 4 1 — 1 17 955 Et quidem in t. termino faciendacm 2 Unde 1 Gee deln 5 lireras, jam habere executionem para- 9 Analytica Continuativ. 129 W f 5 a f 5 2 N N arg l 21. h. i de c onst pecun Rot Gen decis ia o. vum il. Vincent. le Franc hi. deci/ 30 3. Marilian. decis. 54. Scaoc. H. 7. C3. 8 5 EJ 5 5 Quandoquidem literæ Cambii, censentut babene vim publici lastru menti, 2 8 5 Nor nac ad l 1. C. de E Et p aratæ Exec utioencs: Scact. d. tract de Comm Eod.gliꝶ. num z. seribit: Omnia ln gute Zahlung: een prælentis. (8. §. 57.& 499. 5 5 1 8 2 3 pertinet(9. Volgata Mereatorum- Regula ehi accetta Paghi(Qui acceptat, solvat, Quam vuarlis statutorum Exemplis confirmare, in ptoclivi esset; Quæ regula etiam, in Causis mereatorum, meri- t attenditur, Quòd in his, non tàm ad apices Juris; quam ad æqui& boni regulas, respiciendum, omaes R monent: eee, ee cum 2 ch Bei-. pong de coxislet, judicatum fuisse in Consilio Neapo·— 3 litano, refert, Vincent de ranch. 5 303. Incip. Benedictus piscioni. AlVůbin:z. docet: acceptantem, etiam haber posse* 5 pro Wester 3 3 Ro vit saper p., 2 lier. carb, num 10 fen Resolutio Ration: Dubitand. * 27 rationes Ba M agnum 00* 40 55 momentum repositum est; in in Hypothesi An& qualis hie sit Conttactus; 5 e UIicet enim pleriq̃ue omnes, coaerabentum esse. 8 9 1 e e erfüm ab alis: 3 e 3 4¹⁴ 20 bs. Verl. Et 3 0. org. legende m. 1 Ma lr t.. 9 3 ard 5 3 950 5 ebe lic, be ilud 3 demum 5 tonemo non a ee i. ö 3 We ommno. klara. ber 1 N. O.& scqq. ee n An amen contracus Gen enen velnomi. 5 natus, e guats miles lackuant. L ide 1 9 Auen! innomi 1 ö 25 f 9 ö 15 5 1 accep Ole 5b 1 qcat; 1 5 . 0 5 4 I K 2 1 nom 3 aut D dude * 1 N e cuntinuaris 31 arg g Ex placito uolin disp. 306. Jalon. i. de Camb urt. i. 8 2 e Oblig. Instit part 2 lib. 1. 7 f hom. de Aout Teon. Tr. de Cam Bic. 7. 2. G2. N Alinominatum, mile em 93* Taur. de Rod. Tr. de Cauibilꝭ. in f er. Cajet. opusc. de Cambio. cap. 6.. 7. Boninse e Tr. de cam. bil. cap. 6. u. 7. Nabpee quia im providi, non. 5 5 vocis acceptationem. Nam& Cambium dicitur respe- cu primorum Contrahentium;& respectu ulteriorum prior respectus in præsenti Controversia, locum non habet: posterior, reverà desinit in speciem quandam No vationis, vel certè stipulationis, aut expromissionis, Conti. dic. 1000. quæ mihi debet A utrum ex mandato B. mihi C. Tu D. intra terminum præfixum te solutu- rum spondes? ee D. cen rene ne Aecepto. 5 8 ö Quod si maximè ee. stipulationum Urgerentur, certè constitutum hic non possumus in- ficiari. Ad quod sanè constitutum(2) non requiritur ulla solennitas; cum vel nuda voluntate, etiam per Epi- stolam& nuncium conficiatur: leum qui. J. ¶ Iulianus lqui aureus. 14. 5 uli. cum lieg. de Constir.* Ubi Welemb⸗ ene. . 1 O. A0 nominatim, ad Constitutum acceptionis hu- jus„ solennitates nullas requiri: sed solam, per verba „AJuslisdoges decker onen lufficere, probant, Scacc, de Camb. g. 2 2 5. 34. Cawill. Borell. in lamm: Dec a part. 2. tit. 23. u. 121. Statut. 152 Vuclatus 4. Cubis. Statut. abu part. 2. kit iz. rlic.. Item: Wan einer einen Wechselbrieff zu si ic 0 180 va woche zu acceptiren/ der soll zu bezahlen schuldig sein Etiam tacitè, sine ullo 8 aafractu⸗ 3 rum receptionem. a Seact, d 91 5... 338. E 5 carii ve N tit. 25. 1 7035. lat. An verò( Mercator A. dolo i Uteras bir! im- petra vit; An verò fortunꝭ iniquiore oppressus, de menfa surrexerit, equidem nondum est probatum. Quomodo- cunq; autem res sese habeat, dolus ejus innocenti 1 dem Creditori C. nequaquam debet nocere: L.eleganter. x pr. de dol. Tusc.practic. ee tom. 2. lit. D. conclus. d a. num. 2. Unis de procesii. Dissput. S. v. 32. OCæterum 4. 0 Claulula: res sic stantibusi in Con- tractibus eee 1 nullatenus sub audit un- 3 nifi ex- b eee 5 a Fer ea, quæ 455 1 1 A 4 3 6. fs. sediil. u. lo. Cachieran. decispedemont. gr. n. ra. 65 J. Reniling de retractu quæst. an lg. Ne que enim adventii en wan unt 10 Con a ine perfectos:. pft Ballbs Aute Cen. e 167. 1.. e(J.) revocationem Mandatiattinet, ea tum . justa& licita est, quando fit, re ute cum ca, sine alterius(fit præjudicio. rv. Lei gui i Antequam res* 7 eo, cui. elt geri cæperit. de Iurisdiction. laute Ic. ale procurat. n lisi manddssem. 5. Mandati. Wesenb. in parat. Ibid. 1g. 215 Aol tamen a integra. ö 0 Al, dh Mandat Haapet 1 Liecet f Anshhdeeg ernie 3 1 35 2 Licet autem 1 25 Jutz Folbt mandans revo. tionis fuæ habere caulas; EA tamen non valent; adverlus Mandatarium vel terttum,. quis Per tevocationem jacku- tam facereet: 5 L. Papinianus 7 e in rem 455 Cujuse cum injuria& detrimento, nemini⸗ Consili- um, licet mütare: Ti. nemo poteft. ß. 4* han 5 ufer, 5 4 gn. I. i N(. aliquod damnun- ine pereepitac. ceptans, suæ id facilitati imputet, oportet: ö 3 Cap. damnum. 86. Gabi Pecb. ag. ur.. 205 E f ee Et ane eug wen injuria lalterius tlbi fadum, gun 8 elt 908 te manere; quàm ad alium devolvi. L.. de sdeijasor. li per imprudentiam gi. pr. de E. v ict. l. nimia Xl. C. de oblig& action.. r. G. 2. de eo, 1 quem fact.* Lari. 98 de Proturator. „ Quanquam Na dear ilte P. reverà,& in 4 Au, damnum nullum sentiat; sed omne detrimentum a Mandate B. actione mandati, vellaltem Negotior. gestor. . recupetare possit: e 20 5L·r. lh. 1.46. de Negot. gelt. Quia utile ejus Negotium, 4.2. 9. 10. 12. 2 8. C&A. de Megot. gelt. Et quidem, ipfius Comtemplatione, gessit. I.G.. S.&. Eod. Rot. Gen. detisib num. 7. iterumq a decisi lo. n.4 e decis. 2. pr. Raphi. de Turri. de Canub. 2 e 8 disput. 2 quest. 73. u. 30. Csedd. Bode Disß. 1 11 8* 45 gamk, 2.. lu 2 g S interim 124 3 de e 9 1 5 interim verd 8. prætextu adjecti diei, blonem dl al. 5 ferre non potelt, cum semel aeceptaverit:: 5 ut ipse, e e. 1 5 lalnaudlin 1 d. num. d. 8„in caula tere bin, bell: tut,„in a Rons G 1 b 10.4%. 8 pag. 207. 10 1 lens: cam ·. bicum, habet N eum, 8 a fol uit: —— decisio höc Casu ed magis. 5 quod mandatum non simplenosed geminatum intercessit. nem 13 15 8 literas Cambii& d Aviso: Virtute Vulgatæ regu- Nuoc geminata eausa, fortiorem producat effectum: arg. l. Bullilta za. ad SC. Z. rebell. Wefennb. 5. Cons.* 2 75 num. e Cosset tr. de erlorum. f . Qu altera Deen concernit- — . Utrum Euceptio nonnumeratæ pecun⸗ niæ, Locum, in Cambio, habere pollit nec ne? Arbitramur quidem, Commodids eam fotmatam fuisse ad præsentem Hypothesin: An in hac specie locum habeat, ubi& remissio restricta,& mandatum paulò pot el fuit revocatum 2 Rat. Dobi Tametlenim ft, qui in rhef pe. etiam dissen- ä tiaat, 7 Auahhiss continuati⸗. 135 ihne tiant,& per phalanges, ultro citroqͥue instructas; dispu- 8(ctent: Utrum Exceptio non numer.atæ e possit op- 25 boni, contra literas Cambii⸗ Vt videre licet ap. Sgismnuna Seactiam. Tr. de Com- mere. F. 2 gl. S pag. oo. ubi usfirmati vam, pro re- Kula tradit jung Zanger. part. 3. de Except. cop. 14. num. pg. Mantic. decis yy. num. j. post Straccham G- Fachinæum, Christinæus 4 beit. C. dee aun nam. pe- cun. 5. io. Ratio Decid. Pleriq; tamen in eo conveniunt, ut negent, locum dabereln le qafemel lteras Cambi, eee ac- anti N 9 Ut! iterum*—— annotouit u, t. ubi varia præjudicia allegat. Add. Rotam. Genuens. 6p. Straccham. decis. rob. num 2, pag.(m.) 201. ror. Cum Donati acceptaverint Francorum lite- ras ex ea acceptatione,„ elfe sunt debitores Lercariorum. 5 Sed&, præsenti in Hypochelt N minũs Exce- pio hæc locum habere potest, quod Mercator D. Literas Simpliciter acceptavit,& solutionem promisit. Tum enim vel inprimis locum habet Hoheit Imperatotis Alexandri: Iain bett menen bu, In l. d. C. de non numerat. perun. Quæ sic habet: Frustra opinaris, ecgptione non . dumes tg pecunate fte np hdd dutfitelig 8 an ejus“ vicem, qui erat obligatus 5 sabstitue is Te Debito- N ö n n e e e rem: Talis 2 ern 5 353 0 rem: Conf. 4. bei 2 gen abel,. 2. nie. C lectibn. cap. 20. Ubi ait. Justinum, qui alterius loco 8 f e pecuntem f solutürum, hanc ee ev. arnittetee ex e, g. debi. tum agnoyit: 0 2 a i . 8 3 3 . Facit. q 188 in Joke Cbnnitatäm e J de Atgentarüts. cum W dds ich plores hodierni, 5— 8 habent affi nitatem: Petr. Gregor lib. 2. le Ut cage. num. r. Rap. de Turri de Cxinbiis diputi x: gell. 2 e de Cambiis dub. cg Exceptionem non numerate pecusiæ, non Wen weum in. Contra ctibus Argentariorum: Lan Novel. gb. c.5. Edict. lustin. 7. Cap. 2.. L. 11781 Qu argumentò,pleriq; statuunt, pröpter bub b cam idem.& Commerciorum secutritatem Mercatori- bus, Negotiatoribus& Trapezitis, post acceptationem, semelfactam, exceptionem non numeratæ ne pla; ne esse denagandan 1 8* Bald. in d. l. Baftrat 2 gr 1 pecun. 8 Argentræus 4 een een tit. 205. in u. Salurs. Resolac. Rade Dub. 1 1 eee, 5 Ad: Qulbusdaim, beten— Consiliis suggeri ut exceptionem hanc proponat, non Juidem ex 3 suàʒ Sed ex persona) mandantis n Ia poll pliser Felvi. Cardin amelie. n s C ambig. conveut lit uli nas S 5 f 4 15. 3 Anahties Cantiudativ-. 157 eit kegatar de ges du cenfefueft fe nn. e tuam pecuniam accepisse; cum non acceperit. „„ . f ceptionem h anc, alieno X que ac proprio, nomine obten- A di? Quonĩam in genere, definitum est, Eum. qui, pro alie, N se loluturum constituit exceptione non numeratæ pecu- J f 3 0 1 nie se tueri non posse: n e ee 55 WW U fatetur i 72 Mantit. d. loc per Felinum, iu Can. si b r 0 5 Cautio. ia. sc. de fil. inst rum. 5 7 1 8 Atqui is, qui literas Cambii 1 sibi præsentatasacce- N ptat, censetur illas ratificare& Constituisse se debitorem cut Sunil ejus/ ad cujus favotem dãtæ fuerunt. 5 R of. Bartol. eh Ceterbn. Salit. in E. sefliusfamiliis 70 al 241 U ere ad SC. Aacedon. 5 5 Sp 5 Ubiait: Notandamesfe eam L. contra Campsores. 1 ite ec qui acceptärunt litetas Cambii„ut non possint posteà 1 . contradicere,( se. exceptionem aliquam opponere, quanꝰ be 4e do facienda estsolutio) sive præsentans literas. apud ac. 1* cn ceptantem reliquetit, sive non: Idq́; tum ideò, quia ac- Ri ceptans literas, se de bitotem constituat- tum, quia quæ * Wit 4am iniri videatur Novatioꝭ cum fiat quædam permuta- in, do Debitoris e loi: r Et hecquidem, 4d proposstorum dubio- 12 Abbo„ rum Illustrationem, pio tempore, arbi- — ain Eee tramus susstcere: Paras si amplior dai 5 P. Auaretur Deductio, eandem re uirentibus 0 K e 5 g 90 a 0 8 2 m Jh. Hierin Bogen de N 5 2 de cambis,. Tresiuri: Ut qui Tibi, Vir eee. 22 Clsimilia, offciorum genera. vele x muneris, quod Hume deagitualne, 5 e Eee e.. 8 ve, po 8 5 n fdem pramisrem 5 Auejus Facultatu 3 95 Sͤigillum, præsenti Responso 5 eee Ar... 5 8 19. 2. We 106 4655 een een — 5 5 8„ 5 2 5 5 L 8 8 a f 25 1— J 7* . 5 . 8 icemur. eas 8 D. 8. Professores Collegii g Juridici Wire 2 i ond Woh ahn Vortreflichen Candidato, vnd beydeß 5 Heyl Reichs Statt Franckfur Wohlbe ⸗ steltem Stattgericht/ Voransehnlichen N dvocaten vnd Procuratorn, Vn⸗/ 8 erm besonders lieben Herm vnd draund. Saanen am Mayn. EU. e en 2). le ale U Am N Sehen en SERah a 0 En 0% and n dh cut In,; 90 + 1 N Nes W Do U Auchftica Cuntinuatioe. 39 — r 8 SEQurruk INDE 1 RE SPON SUM JuRIS UNIVERSI TATIS COTONIENs Is. 5 1 Uxta præmissam Facli speciem& format as binas quæitiones, an nimirum acceptans literas Cambii stas debitos præsentan- tis? erum an in Cambiis acceptatis locum habeat Exceptio pe- cuniæ non numeratæ? Dum Hos Decanus Senior Cateriq Do- cores Professores Ordinarii Racultatum, Vtriusq; Iuris generalis studii Coloniensis pro resolutione& decissone per rationes dubu- tanti& decidendi daudæ requireretur. Collegiali Congrega- tione desuper instituta, tum facti speciem, tum quastiones eas ea formatas, tum etiam quæ per Dominum c onsulentem solidt& amplè ex jure communi, legum Doctorumq authoritatibus& rationibus, Mercatorum, Item Stylo& Praxi propriè& perti- nenter ad propositum casum adducta sunt, diligenter perlegimus, maturò exa mina uimus, atq; talia reperta suns, quod exiitima- verimus causam han nulla ulteriori instructioue aut ampliori deductione indigere; Vt tamen lustæ& aquissimæ petition: satis- faceremus, pauta sequentia per modum confirmationis addere placuit. Et quidem primò pro parte zHirmativa nullamscili- cet in casu præmisso inter acceptantem& præsentantem mam esse obligationem& conse guenter acceptantem non esse faclum debitorem præsentantis vidrtur ewinci posst ex co, quod scrun. dum aliquos literæ Cambii Valuta non soluta, pro semulatis, nul. lis& invalidis habeantur, quod autem nullum siue indalidum et, nullam producit obligationem, paria t nim in lur- un ali- 3 5 5. 5 8 ä 2 quid nullum sive in ualidum: aus planò non esse gestum,& con- seguentur uullum potest producere essectum, Per fu- Duactatus de Cambio. Per jura Vulgata. i Posito itaq;, literas Cambii, ut principale, nullas, c- ceptio earundem subsecuta, ubi accessorium per se cor- ruet:desttuqtò enim principal, accessoriũ itẽ non so bfistit. pPræterea secundo, ordoà Mercatore foro vel bonit cedente datus, sicut& omne mandatum ab eo factum, revocatum& sublatum censetur Reta Cen. devis. 2. u. i. Cum talis foro& bonis cedens præsumatur omnia infraudem& dolosè egisse, quo casu pecunia vigore lite· ralũ Cambii etiã soluta condici,& repeti posset ab ed cui soluta est: Stacob. de clecoct. parti n. r.& Rota Cen. dec isdg. u. Il. Exceptio non numeratæ pecuniæ contra Instrumen- tum, in quo nulla receptionis fit mentio, licite opponi po- test ut tradit: Rota Gen. decis ac n 3. l Iqdq; non solum aseribente sed etiam ab acceptante cum hie pro fidejussore habeatur ac consequenter iis ex- ceptationibus sese defendete potest quibus principalis: Nicol. de passer. de Camb, lib. g. quæst. 5 1 Sed hisce omnibus minimè obstantibus dicimus& concludimus quod juxta facti speciem præmissam 8 ptans literas Cambii verus efficiatut debitor præsentätis, & ante omnia solvete teneatut, nam cuti inter scriben- tẽ&dantẽ separata contrahitur obligatio, ex qua seribens sivè accipiens, danti& remittenti tamdiu manet obligat, donec acceptans solvat Roa Genu. decis. r. n. g.& decis. in.. Ita quoq;; inter præsentantem& acceptantem nova contrahitur obligatio qu æ separatam producit actionem cad. Rota Genu. decis. ioc. u. c. Ex qua aeceptans ob propriam promissionem, tan- 140 quam printipalis,& qui pro scribente se soluturum con- stituit, obligatur& tenetur Rota Genu. deciston.3z. 5 Ita ut unn 6 ent! c co Seile ch dg S pin. 11. ob f 10 d dem 8 0 2 pre ell fut dg mf J Anteil bier Fa und tr etch 402 0 v. da 83 f 2 115 rang quendam contra acceptantem 5 1 aht 6 h ma e e 0 det cmiig 1 Analytica continvurib. 3 141 Ita ut post talem acceptationem nulla D 3 velexceptio admittatur. Strate h. de Aecat. part. ultim. e is cage mer. pro. ec e, de Eacept n. Rota. Gen. d. decis. tofu. S.. Sed potest præsentans ad realem solutionem 8 agere— ber en 5 onem e ta est illi a ctio. 8 Kota Gen. decisiog. u. 5. infiu. ver e 0 dum ncgarur d. p. Mascurd. cen 5 1.2. Meran in 1 aurco 29 b. ack. G. n. 427. Ubihäe Gillin clone utitur; uod is ad quem eker Cambn directè sunt, aut ponatur ab initio eas acceptasse,& nulli dubium est, quin ad solutionem teneatur, quis 8 lemel approbavit amplius recusare non potest, 5 Allegat Haldiin rub. C. de const. Petun n. 25 col. 5 on. in. ad monendi. f de jure jur. nit. Distinctionem hanc confirmat Scaccia in trackatu de commerce:& Cambio F. 2.gles n.. Ex eõ enim quod acceptat, obligarur præsentanti ad solutionem, non minus quam qui pro* simplicitet se so· luturum constituit. 2 qui autem alio sesoluturum conftitut transfer in se totum onus alienæ obligationis-& tenetur 5 ulla exce· ptione solvere L. receptitia C. de const. ptcun. 13. C. 2 2„Nb Nat. cons. ein princ. u. l. per. l. reos. cum in tabulis. de duob. reis. Gail. obss 2b. u. G. lib. l. l. si non subseripfisti&. cn guidam d contraris Jensud. de Administ& per. tut. Pert simplicem enim, sine teservationè factam acce- ptationem ut ante dictum inducitur nova obligatio inter zeceptantem& præsentante m. statim enim,— an- 142 Tracfatas de Cambis, KHiasstaw, effectus est debitotr mandati& postquam in vim ejusdem,(olutionem præsentanti stipulatus est, man- datum habuit suum effe ctũ, oriturqͥue obligatio acceptan. tis erga præsentantem. arg.. fin. Instit. de oblig.& l. consensusf. de 66ʃÄ(. publia 257 Paul. de Casf.. fin. ff. depofiti. Quęobligatio post literas acceptatas tam est firma, ut per Mandantis& seribentis revocationem nullomodo tol. li, aut impediri, multo minus earum solutio prohiberi pos- sit, cum acceptatione fact jus acquisitum sit præ sentanti, adeoque res nonamplius integra: Petrus Schwartzenthaler zracł. de stipul.. igꝶ. u. oy.& n. d. Scact. in traci. de Commer. g Camb. 95 7. u. C.& 7d. allgat. Paris. 4 10. een 20. egg. ug ad n. 29. Imoò talis acceptatio dicitur continere veram soluti- onem, quasi acceptans jam solvisset,& numerasset, præsen- tans verò rursum apud eum deposuisset. Rota Gen. decis. a. u. g. prout decis. taz. die 2. Iunii lib.i. e con. geg. Nicol de Paf- ferib.dib. 3.J.J. u. J.. Nam omnis promisso, inter Mereatores præsertim, in materia Cambii habet vim solutionis;& habetur quasi pro sententia, quæ suã fide transit in ludicatum, hoc est in soliditatem firmitatis, ita ut nullo modo parte altera invita retractari aut revocari possi t. Late Scacc. duradl. de Commer. & Cambio g. z gl. n 4. in fin. Ubi hane irrevocabilitatem literarum Sabi, post acceptationem planè confirmat: n. seqq. dicens Si convenissem de literis dirigendis& solvendisà Pe- tro proprio nomine,& is se obligasset, non possem eas revo- care. allegas Sacin. in cons. g. in 7 Principis. in uers. Quæ et- iam& u. 11. lib. 3. Maxi- atine 2 2190 aug& let pn n NMI, letcg n prelt olg, bett 1 An,; bott duo keln 1. 1 W den 85 ent! v ambih 77 1 18 ads F Avene 00 emen 2—/ 4 5 4 u, dnl 5 Aualytica Cuntiuuatio. 145 Maximò si kteræ illæ sunt dispositivæ quales dicuntur quæ per verbum(Sol vatis) scriptæ sunt prout idem Scacc. dicl. loco. Quodin tantum verum, ut licet ipse seribens sive, mandans post acceptationem decoqueret, nihilominus ac- ceptans ad solutionem teneatur. Poll. apud Maraut 10 Wu 00e Vincent. de kranch. decisioʒ per totum. Et ad candem consequendam. in casu denegationis via executiva procedi potest. Scaccia.. gl. it.. 5. alia ape 5 3 con venientissimè allegata. Literæ enim Cambii uti debita liquida& confelli· enata patatam secum ferunt executionem. in iisqͥ ue proce- ditur de plano executivè sine strepitu aut figura judicii& exclusis omnibus solennitatibus Juris positivi, pp. de Aan in rub. de fide juß. n. o. Sci. consiꝶ q. incip. visis n 26, volis. Clem. sepb de verb signif 05 vot. Bart. in extrav. ad. verb. & fguran. C. Neque exceptio non numeratæ pecuniæ obmota, ut· pote quæ acceptantem& præsentantem nullo modo tan- git, sed tantùm inter scribentem& mandantem locum habet acceptantem à solutione libersre potest, tum quod inter Mercatores in materia Cambiorum hæc exęeptioces. sat: secundum Iasonem in l qui pecuuiam n.&. l ceri ene Ce- 8 execut. p. 4. ca. l. u. iu. 5 Sed tantum in mutuo atque** locum habet, G6 2 lib. a. Varia. resolut. cap. n. in fin. a Tum etiam potissimum, quia is qui iliteras Cambii seri⸗ bie& tradit, fidem non minus de pretio habere videtut, ad ratifieationem& validitatem contractus inducendam, quã is qui rem venditam pretiò non solutò tradit. Aenech, * 5 11 4uest. 25. infin. Bertaæol tract. ip claus- 38 gl. l. n. q. * verd extta dubium, quin side de ptetio per ven- 3 dito- 14*„„ tatem habità, conttactus emptionis venditionts Por fe⸗ ctus it, ut etiam eadem tes peremptorem pre tiꝭ nondum solutò obligarkhimòintotum alienari possit, null re vocati- one aut exceptione non numeratæ pecuniæ per venditorẽ contra tert um ementems ubsistente aut attentã: ita etiam in materia Cambiorum fide de yalutã solvenda, per scriben-: tem sive Cambsorem habita, contractus Cambii perfectus & ablolutus est. adeò ut is: qui in vim ejusdem pro alio se soluturum conslitutt, validè sese obligat, q uæ obligatio re- vocatiòne aut eceptione hon numeratæ pecu niætemove- ri non potestʒ Atqͥue indè patet responsioad primum argu- mentum oppositum, quasi solutione valutæ non secuta, li · teræ Cambü pro simula tis fictis aut invalidis habeantur,& consequenter acceptationem, uti accesforiamnullam obli- gatisnem aut effe kum ptoducat, eum hôchnullo jure, quin potius conttarium omni jure. obtinet. Rota Genu: in alligata VVV Sie etiam exeeptio non nume ratæ pecuniæ efficaciter quidem oppi potest, eõtra primum contrahentem& qui ir acteffer unt, non verò ubi jam secunda& nova obligatio eum tertio præsentante se. intereessit, licet e nim acceptans i quodãmedo dicatur fidejussot. a tqͥue ex eõ exceptionibus, quibus prineipalis, se tueri pofsit, idta men vetumest, re · spet uprimævæohligationis, inter seribentem&cremitten. tem Cambium, vigorecujus seribens live accipiens, danti stve remittenti tãdiu manet obligatus quoadusq;; acceptãs solvit. non verò respectupræsentantis, cujus nullo modo est sideiussor fed principalis debitor; Rota Genu. dltis po. ni 3.& deco. n. d.& alia figura deducta. Je nie e Et in terminis, quod exceptio non numeratæ pecuniæ ö locum non habeat, in eo qui accepravit literas Cambii sibii Analytica Contiuuatio seriptas, ut eas solvetet. quia Mercarori, qui accesst& pi misit, simpliciter accep tandoliteras, non competit hæc ex- ceptio, tradit. Spe dict. Scaccia 2 glo/ G. u. la. per allg. ejusaẽ. Ne que etiam obsunt quæ in Secunda ratione dubitã- di de ordine Mercatoris Falliti suæ decoctioni dato obmo- ta; ea enim intelligantur de his, quæ post fallisamentum, aut decoctiont secuta sunt, aut quæ in proprium commo- dum, fraudem Creditorum, vel præjudicium tertii egit, in his enim, tanquam infamis inhabilis censetur ad omne cõ- * 5 i mercium, secus verò in iis quæahre gessit, ea enim tenent, & obligationem inducunt neque in præjudicium alterius bona fide acquirentis revocantur. Rota Cen. dei. ns.& de. cis ton. d. liem Nr. per tot. A Maxmèsiacquirens literas sit debi tor remittentis Cam- bium, atque bona fide literas sibi trans missas recepit, secus ide decoctione notitia illi fuisset,& collusoriè literas Cam- pii sibi procurasset, tunc enim ptopter dolum daretur te- vocatio pecunig etiam realiter, tanquamin fraudem Cre- d torüm solatæ. fit dell pull num po. n. g. g. e Rola Cn did Aer.. 1 Cum itaqueexpræmissa fa ci specie appareat inprimis de literis Cambii datis& acceptatis, Item quod remittens literas easdem pro solutione sui debitoris in specie petierit, lng& obtinuerit, atque per præsentantem bona fide acquisitæ dye tis in sint, de dolo vero aut collussone nuliatenus constet, meritè W 0 acceptans, ad earum solutionem ptæsentanti faciendam, 10 Loh omni jure cogi potest. Ita tamen ut is seribentem vel princi- g 8 110 palem ille vero remittentem sive mandantem, sibiretineat en obligatum. Neque quidquã obest decoctioaccipientisaut. * e temittentis Cambium subsequuta. ula illa non impedit,, ee 75 1* quo, 10 4 44 3 . 8 12 14% Tractatus de Cambio, quo minus alius proeo solvere possit,& sibi imputare debet ligentius non ex ploravit. CCC leribens; quod conttasetit, cum co ciij as conditionem d. 8. 5 1 4 5 c ant Aualytica Coxtinuatis. 2 5 1 52 5. 4 1 RESDBONSUM IUAis UNIV. ERSITATIS LIPSIENSIS Add propositum facti speciem Authoritransmis. o Species Fach. Er Fall/ drüber von uns ein Rechtliches Consilium O gebetten worden/ vethält sich nachfolgender gestalt und also. Es hat A. ein Kauffman zu Nürnberg/ B. seinen Mit⸗ Bürgern fleißig gebetten/ das er ein? Wechselbriff ihme außfer⸗ tigen und ooo. fl. zu Franck furt seinen Creditori C. auß zah⸗ len lassen wolte/ welches auch B. durch seinen Cor responden- ten D. einen Franckfurter Handelsman zuthun versprochen und hierauff nicht allein A. den Wechselbrieff auß geantwort⸗ tet/ sondern auch solches D. zu wissen gemacht/ und ermelten Wechselbrieff/ wan derselbe durch C. præsentirt würde/ zu ac⸗ ceptirn/ und zube zahlen geschrieben/ und A. den empfangenen Wechselbrieff seinem Creditori C, solcher gestall zu geschickt/ diesser C. guch denselben præsentirt/ und D. solchen mit ver⸗ sprechen die Zahlung auff bestimpte Termin zu thun/ accepti⸗ ret inmittelst aber ist A. wegen seines Falliments außgetvetten/ derowegenhat B. gedachter seinen Cortespondenten D. zu Franckfurt besagten Wechselbruff/ weiler des Werths nieht vergnüget/ nicht zu acceptiren angemeitet; Es ist aber die ac⸗ ceꝑtatio albereit geschehen gewesen/ dannenhero hat C bey O. die durch erwehnte acc cptation versprochene 8 5 gin⸗ den worden. 143 Tractatus de Cambio, ö hingegen D. die ex ceptionem non numetatæ pecuniæ wegen B. als seines Correspondenten und Mandanten vorgeschützet/ entstehet also die Frage/ ob nicht der Jenige welcher dergleichen Brleffe acceptitt hirdurch als ein Debitor zur zahlung ver⸗ bunden/ oder ob dis Exceptio non numeratæ pecunis in die⸗ sem Fall stat finden konte? 8 Rationes Dubitandi. Nun will es zwar anfangs das ansehen gewinnen/ als ob ermelte Exceptio non numeratæ pecuniæ alhier zuläß lich wehre. Dann(r.) kan reg ulariter und ins gemein einer obliga · tion, darinnen die blosse bekaninus des empfangenen Gelds begriffen/ solche Exception mit bestandte opponiret werden. J. T. l. Hex cautione 3. Lad versus 4,&. ad veratio ao. Cod. de non num pecun. 0 822 Der gestalt/ das der Cleger die würckliehe Zahlung zu⸗ erweissen/ an zehalten oder der Beklagte von der Clage entbun⸗ d. J. i cecutionc 3. Cod. de non num. pecun. Welches auch stat findet/ wann gleich derselben renunc i ret worden. 5 5 e Alatth. Coler. tract. de procefs. e xecut. par. i. c. 10. u. 236. Gsegg.& part 4. c. I. u. tog. Harim. Pistor. l.. qual. 72. 1. 2. f. 7.&. F. Dieweil nun die Wechselbrieffe ejusmodi confessionem receptæ pecuniæ in sich halten/ so würd bey diesser sehr recht⸗ lichen wohlthat gleich ergestalt zu zulassen sein. Leges enimal- legatæ generaliter loquuntur, ac proindè etiam generaliter accipiendæ.* f 0 lde precio ꝙ. D. de pu bl. in rem acs. l. i. ¶ generaliter D. de Legat. præss. 8 Zum 2 2 F 2—ꝑA—Añᷣ᷑n—— 10 kalk. (ane une call A 1 Une an f cd Men pon! Age Analytica Continuatis. 149 Zum Andern hat die literarum obligatio ihren Vr⸗ 6718 von den Kauffleuten genommen/ cundum Alctatum inl. qui petuniam go.. J. D. de rebus credit. Eieromym. qvcull. vol. r. disp. 20. b. a. lit. C. Derowegen ist virmuthlich zuschliessen das die Exce. ptio non numeratæ pecuniæ, als welche solcher Obliga⸗ tion entgegen gesetzt wurd/ gleichergestalt von den Kaufleuten entsprossen. Andr. Fachin. lib. 4. contro vens. cap. Sc. ante med. Verf. guamobgen& consce eguens est 225 44. Zum Oritten will zwar an gegentheil angeführt werden. Qued de Cambio& causis Mercatorum non nisi ex bono & æquo relictis apicibuszuris, sit, judicandum, i sdejussor. 29. F. guædam 4. D. mandato. Idq; propter magnam fidem, qux in eis exuberare debet, Nom. g. cap. ult. Salye, in l frustra o. Cod. de non num pecun. num, 5. Benevent. Strache decoctorib. tit gzuomodo in causamere. proced. num. f.&. seg. Andreas Cail. lib. 2. 220 25. n. j. Aut. Fab. in Cod.. lib. S. tit. 2p. desin 3.1.2. Cum verò exceptio non numeratæ pecupi dieatut esse de apicibus juris, Fachin. d. la. contro vensccgp. l 2 juris autem apices.& lo han. Zang. de extept᷑ part. 3. c. lc. nh. Quapropter& illa contra literas Cambii non admit- tatur: So will doch dieses fundament nicht beständig sein. Cum ex æqualitate magis centra fœneratorum fraudes, quam exjuris subtilitate aliquà, introducta genseatur ex- ceptio non numeratæ pecuniæ, Rein hard. Bach d. in notis ad Treutl. Volt. diss. 20.&, in fin. quem laudatcequitur Du. Bescd. Carpꝭ in zuriqprud Hrenl, par. f. consi.3 2. aeffnit. N. u. 3. Egquitas enim postulat, probari prius pecuniam füllte numeratam, antequam repetatur,& non exigi, quod non- dum fuit numetatum, Andr. Fachin. lib. zt centro vers. 4. gap. V 56 anuie 17 Tradlatus de Cam bio, go. aste med. vers nec; v. ab aquitatis ratione, bed. Dn. Carpꝭ. ab. 2. Resßons. jur. Eleck. tit. f. Responsi o z u. la. Das nun die Exceptio non numeratæ auch Kaufleu⸗ ten wider Wechselbrieffe zu statten komme, statuiren viel Do- crores, als Salyc. in frustra. d. Cod. de non num. pecun. Bona vent. Strach. traci de Mercator. tit. guomodla in caus. mercat. proced. H. de Extept. n g. Andr. Fach. lib. 2. Controvensicap. 8c. verssed istis uon obllantibus C. seg. Rot. divers. decisi zs. versi ceterum in in. ali. a Rationes Decidendi. Dessen allen aber ungeachtet/ so ist die andere Meinung/ das nemlich die Exceptio non numeratæ pecuniæ untet Kaufleuten/ vnd sonderlieh wider Wechselbrieffe nicht zuzu⸗ lassen/ in Rechten besser begründet/ Nam(I.) Exceptio non numeratæ pecuniæ habet folummodo locum in contractu mutui, non etiam in aliis causis& conttactibus,/ generaliter. Ig. lin tontractib. tg. ¶ su- per cæteris a. Cad. de non num, pec. Hartm. Pistor. lib. g. quæst. Iæ. u. 9. Aas h. M. esenbec. Vol. t. consegæ. n. 21. Joh. Zung. de except. par. J. cap Id. n. 35. C.seq.. Cambium vero propriè mutuum non est, Card. Cajet. jn tract. de Camb. cap. 2. 1. 3. in fin. Fab. Cenuen. de Cambio part. 2. cap. S. n.. 8 5 Sed emtio venditio, Sigisn. Scaceia de commers.& camb. i 9. gut. f. n. 2 1 seqq. Fab. Genuen. d. cap. g. num. gs.& Card. Cajed. d tract. de Cambis cap... 2.&. seqq. Vnd das(2.) die Exceptio non numeratæ pecuniæ den Kaufleuten hierdurch die eveeutionem paratam zu rück zutreiben/ nicht helfen möge/ hat seine Rechts beständige Vrsachen. Quiz fl lub lle falt 5 1 telse ec U fa 0 t N 100 0 0 . 5 5 8 00 NC 33 10 S u IHE T D teusin 1 Auulytica Continuatis. 151 Quia exceptio hæc solutionem retardat, inq́; lon- gum tempus differt; At interest Mercatorum pecuniam habere in promtu ne fides eorum periclitetur, Hibol. de Mansil. ad Rubr. de fidejussor. n. 5. Et hoc modo prædicto exceptio, si admitteretur cur. sum commerciorum, quæ tamen celerem expeditionem desiderant,& quidem contra commodum publicum ma- ximè impediret. 8. Zum(g.) So werden in den Wech selbrieffen/ den Kauf⸗ mans gebrauch nach/ diese Wortte( vmb den Werth bin ich vergnüget) hierin gesetzet; welche Wort zu gleich eine contes⸗ sionem vnd renunciationem anzeigen derer die Handelsleut nicht sollen wide kommen Scaccia de commerc.& camb.. 2g. . N. 2. Rot. di der sꝶ. u. 2.& tradit Scaccia d. gl G.. G. Quod ejusmodi cedulæ eandem vim& vigorem ha- beant, ac si realiter& in pecunia numerata facta fuisset so- lutio quare nec in judicio, nec extra judicium potest ulterius excipi de nondum numerata pecunia vel facta solutione. N l Zum(4.) So ist anfangs in deß Acceptantis Will⸗ kuhr gestanden/ den Wechselbrieff zu acceptiren oder zu pro⸗ testiren. Wann aber einmahl die acceptatio erfolget/ so ver⸗ pleibt es dabey/ Quod prius fuit voluntatis, postea fit noæessi- tatis, I. cut ab initio. 5. C. deobligat.& act. lsi manda verb. 22. F. secut. it. D. mand. l. quamꝰ is zj. Cod. de tramsabt. l. non ideircb. 2. in fin. Cod. de contrab. mt.. Et quod semel placuit, prolubitu retractari nequit. cap. quod semel. ar. de Reg. Iur. in d Surd. deciscacg. u. 251. Cardin. Tusch. pract:Concl. tom. clit. O. conclusi. Cum nihil tam congruum sit humanæ fidei& æqui- i tati, 152 acdatus de Cambio. tati, quam ea, quæ semel placuerunt, servare, 4.1. prin. D. di pact.&. lit. D. de conit: pec. 2* 5 Wanaber einer oder ander so leichtlich die Wechselbrieffe auß fertiget/ oder acceptiret/ vnd hernach hierdurch in schaden geführet würd/ hat er solches jhm selbsten zuzuschreiben/ dan er auß freyem willen vnd ungezwungen solches gethan/ vnd wa⸗ rumb hat er jhm nicht zu vor den Wehrt würcklichen einschaf⸗ fen lassen/ litem liberatur. ö.. i. vers qui sibi D. quib. mod pign. qui cum alia i. D.de Reg jur. 1 Volenti non fit injuria, l. N. uach 5. D. de injur. Cap. sicuti, 27. de reg jur. in.. Et quia imprudenter acceptavit, postmodum suo damno prudentior factus solvat. Demnach nun(F.) der Acceptant tines Wechselbriefs hierdurch den/ welcher solchen præsentiret/ also bald vnd schlechter ding zur Zahlung verpflichtet würd/ so kan auch da⸗ hero die exceptio non numeratæ pecuniæ dawider nicht stat haben/ noch das mandatum/ so in Wechselbrieffe begriffen/ weil es nicht mehr res integra, wider ruffen werden/ Decian. re⸗ Hons tob n. ig. hol. x. Aretin. cansigo. n.2. Bursat. consagin.i. f. ic. Ferach. de mercat. part. ult. tit. quomado in cuusa mercat. proced. de probat. n. i. Curd. Tuschi pract. Conclitum. ꝗ. lit. L. conclusisoa. 1.5. Rota Gen. decis. id d n. a.&. Rota Romana pant. t. decisi i. Nam juris est, ut(6.) solvat, cuicunq; peraceeptatio- nem literarum solutionem promittere placuit, quia eoi- pso subintravit vicem datorisliterarum, qui pro Cambio alias erat obligatus, neque enim se exceptione non nume- ratæ pecuniæ tueri potestpertext. expresi inl. rustraæ: o. C. de. uon num pecuu. his verbis. Frustra opinaris exceptione non numeratæ pecuniæ te esse munitum, quando(ut fãteris) m ejus vicem, qui erat obligatur, substitueris te debitorem & ibi 15 9 h 0 mus 10 K 0 Schi achat 1 , sohaby 0* N nch ch t c D, b n 1 t n 1 1 0 S ccepul ee, Sede 0 uon 1 0 0 0 „Stole! g u i 0 U 7 0 K 5 Analytica Continuatiq. 153 & ibi Bald. Quia ille, qui præsentatas Cambii literas acee· ptavit, censetur illas ratificasse& constituisse se debitorem ejus, ad cujus favorem datæ fuerunt, ut post Bart.& Angel. Salicet in lisi plius familias. 3. C. ad Senat. Maced. docet.— 8155 eee tenetut Rota Gen. decisto, 4.& gecisigo. Q g. Bald. in Rubr. Cod. de const. petun. Vnd auß diessen wohlgegründeten Vrsachen würd 07.) in allen wohlbestelten Gerichten über Richtige We⸗ chselbriesseschleinige hülff ertheilet/ und der acceptans/ alß wel⸗ cher sich hierdurch zum Schuldner contiauirt/ mit der Exce- ptiõ nõ numeratæ pecuniæ nit zugelassꝭ/ sondern abgewissen. Diesse Meinung würd auch von den Rechtsgelahrtem ins ge⸗ mein approbirt/ und thun der selben beypflichten Bala in. fru. ra. G, C. de non num pet. u. r. Iasi inl. singularia. Ig. u. 39. d. in l. qui pecuniam go. n. G. D. de rebicredit. Seraph. Oli ar decis. Rot. Rom. 739. G. Matthi. w esenbs par. t. Consiꝭ In. a3. Stephan. Gratian. di- Hept. for. og. n.. Cg. Tom. t. Nicol. Cal. wol. in sua praclica.. de except. contr. libell ta. Coneli gn. 2c. Sigisin. Scaccia. de Commerc. & Camb.&. 2. gl. S. u. g. losep h. Mascard de probat. Concl.3 6. n&. Du Bene didi. Carp in Jurii prud. forensi part. 1. Const. 32. defin. o. ac lib. 2. Respon. jur. Elect. tit.&. Respon oꝰ. Matt hh Berlich. par 2. decis⸗ 20 f. Qui Berliob. C Vn. Sn, loc. præjudicia etiam afferunt; allidue com plures. Resolutio Dubiorum. Vnd seind demnach die Rationes dubitandi lächllch abzulehnen Dan/ so viel die erste anbelanget/ sosist bey den rati⸗ onibus decidendi zur gnüge/ außgeführt/ das die Exceptio non numeratæ pecuniæ, zwischen Kauffleuten/ wieder die Wechselbrieff nicht zugelassen werden können/ und zwar auss — beständigen Vrsachen/ woraus dann die angezogene 8 es 154 Tractatus de Cambio. 5 leges, welche generaliter und ius gemein reden/ zuverkleren un zu restringiren/ solches auch darvor zuhalten/ als wann es aus⸗ trücklich in den legibus enthalten. Nam verbum ex legibus sie aceipiendum est, tam ex legum sententià quam verbis,/ nominisb.. l.& ibi Cæd. u. r. D. de verb. signisi. Gutierex. lib. 3. pract. quæsl. ciuil. quæst. ty. u. Ia. Nec absurdum est. leges generaliter loquentes, quan- doq̃ue limitari& strictè intelligi Roch. de Carte de jur. patron. rubr. de translat jur. dom. q. e b. u. il. past medium versi non obstat. Die andere ratio dubitandi, würd nicht eingeraumbt noch aus fündig gemacht/ sondern vielmehr das contrarium ex H. idem juris. 2. iustit. de cccpt.& lad versus 5. in verb. quasi credita peounia. Cod de non num. pecun. zuersehen Du. Carp q. d. Re spons. 29m. 19.& Berlich. d. decisiæg h. u. ta. 8 So ist auch das dritte dubium von keiner erheblichkeit/ dan ob gleich solche Ration nicht genugsam wehre/ so seind doch andere vor die letzte meinung anführt. Erachten wir demnach in Rechten gegründ sein/ das der Jenige Handels mann/ wel⸗ cher einen præsentirten Wech selbrieff acceptirt/ hierdurch des præsentantis debitor wurd/ sich dahero auch zur Zahlung der⸗ gestalt ver bündlich constituiret/ und machet das er also dan mit der Exceptione non numetatæ pecuniæ, als welche in solchẽ Fall nicht statt hat/ keines wegs mag gehört noch zugelassen werden/ zu Vrkund mit vnserm Insiegel Besiegelt. Januatii. 24. Tag 1655. 6280 Juristen kac ulràt in der Vnversitct Lapis Dem Ordinarius Senior un dandere Doctores der — — 3 ——ñ — 2 Br — — 2——ů— — . AA ilftica Continuatis. 156 Dem Ehrnvesten und Wohlgelährten Herrn Johan Martin Vogten UI. J. C. Advocato& Procuratoti judicii Fran- cofurtensis Jurato. Vnserm gůͤnstigen guten Freund. Franckfurt. Hierauf folges auch etlietz har erc so von den Herin Hanbels⸗ Ltuten in ber gleichen fallen plocidirt und conleniirt worden. Nemlichen A 5 8 111 der Osteem fl. schreldt Ihm 9 1 che Wechseibrieff zu bsza! 5 jenige/ was occurtitte betreffend jhre ne ge tien, vnter andern find A. für rathsam vunb deß schadens deß Wechsels vff Cöl⸗ len zu entgehen/ daß der vorgemelte B. vff shme A fl. N. N. gegen die außstehende Herbstwaß per Franckfurt nehmen vnd das er dieselbe fl N. N. Verehren wolte. Nun ist deme also/ das den 24. Tag junii 16 durch densetben B. ge⸗ zegen/ dieselbe fl. N. N. zu folg der Ordre zu bezahlen in Franckfurt an C. seinen Commiss. oder Ordre vnd werden dieselbe Wechselbruffe gen Cöllen gesand durch B. vmb die acceptation von 4. darauff zu bekommen/ vff den r9. Tag Juni/ darnach wurden die vorgemelte Bruff prompte ac- ceptirt vnd uff Antorff gesand ahn B. worneben Dato. advifirte, daß Er die Brieff zu rücksendete/ geacceptirt vnd daß Er mit dem nechsten weitleufftiger Schreiben wer de/ sintemahl Er vff dem Land zulhun hette/ nach 3— . pfang 156 Tracłatus de Cambio, pfang ber acceptirten Byieff hat B. dieselbige zu handen von C. gelieffert vmb dar den Werih zu geniesen vnd vff den 8. Tag oder 13. Tag Juni inclusi vè ist der Werth bezahlt vnd die Gelder angewendet zu Vollthuung der Wechselbrieff/ so vff Ultimo sunii verfallen wahren. Nun ist aber dem also/ Als X. in Franckfurt zu bezahlung der Wechselbrieffen von N. N. fl. gemahnt würde/ Er seine acceptation zu entkennen oder difficirenallegitt/ sagende/ mein Diener hat dieselbe ac ceptirt sonder meine Ordre. N Ist die Frag. 8 Ob nit a. die a cceptation fur gut halten vnd die Briif promptè voll thun muß/ auß Vrsachen/ daß den 29. Tag Juni sünsten auß Cöllen durch jhne 6. selbsten advisirt wor⸗ den/ daß die Brieff honorirt würden vnd also zu ru ckgesand worden vnd wofern a die a cceptation hette wollen entkennen oder läugnen/ daß Er doch vffs wenigst schuldig gewesen were ahn B. eder C. eine Notariat Insinuation oder protest thun zu lassen/ demnach vom r9. Tag Junij/ biß vff dend. Tag Julij genungsam intervall oder frist von Zeit gewesen/ vmb mit der Ordinati oder eine extta ordinari Post dasselbe zu adventiren/ welches diß fals ni geschehen ist. Die Meinung oder advis der Vndes schrtebenen gehet dahin/ daß 4. gehalten oder schuldig ist/ zu compliten die Pax theven so B. Vff shne. gezogen/ vmbsich revaliten deren fl. N. N. wegen/ so N. zuvor vff B. auff Franckfurt gezogen hatte/ gemerckt oder in achtgenommen/ daß. gelup- ponirt wird/ durch Brieff vom 8. Tag april. 1651. Ordre gegeben zu haben ahn B. vmb die vorgemelte Partheyen zu 725 ziehen 0 JV ene bf. Ting 1 cd It üg TIN ul Si at Fe e 1& fin 1 Sun 10 1 0 e 08 deu . 10 0 f 5 zubll 0 dh 1 ce 0 e ee Tractatus de Cambio, 157 gu ziehen vnd damit zu extinguiren oder zu vermindern die andete Partheyen/ so B. stund oder Verhafft wat/ vor a. zu bezadlen/ vnd den letzten Junii darnach verfielen/ nach wel⸗ cher Ordre 8. sich regulirend/ vnd dit vorgemelte Partheyen also extinguitend/ mit den Geldern/ so Er vff Wechsel vff⸗ oder zulast von A. genommen/ vnd gezogen hat. So ist es u der Macht von A. nit gestanden/ die vorgemelte seine Ordre zurevociren oder davon zu weichen/ demnach die Sache durch die beschehene Ziehung nit mehr gantz oder in integro geblieben ist/ vnd dahero destomthr A. vobunden zu dem com pliment der vorgemelten Partheyen von Weck sel/ in dem Er A. durch Brieff vom r9. tag Junio 1651. befunden würd/ die Wechselbtieff an z. geacceptirtzu ruck gesand zuhal en/ mit Errinnerung oder Vermeldung/ das dieselbe honorirt wehren/ vnd ob wohl es scheint/ das A. solches geschrieb en zu haben/ darzu/ oder daß es auß seiner Ordre geschrieben sey sich nicht bekennen wil/ so würde nichts doweniger A. hierin eonvincirt werden können/ mit vorgemelter seiner missio von dem 18. Tag April 165 1. welche allein genugsam gewe⸗ sen/ vmb A. in obligation zustellen vnd zu halten/ das Er die Partheven quæitiones compliren müsse; Also ad visi rt ia Antonff den 4. Tag obris 16 51. Salvo melori. 5 Dieses ist von 3. Kaufleuten Vnderschrieben worden/ benebens Hern Ag. Mart. J. U. I. parer vnd Suthmtinung etlicher anderer Herrn Handels Leuten hierüder. Nach dem ich N. N. Wohl achtung gegeben vf den vor ge⸗ dachten Fall der Frag bin Ich der Meinung das A. zu be⸗ zagsen der vorgedackten fl. N. N gehalten vnd verbunden ist/ X so wohl 1358 Trallatus de Cambis, so wohl auß Craft seiner den i8. Tag Apvilrgegebener Ordre als auch der acce ptation der Wechselbrieffen für gleichmä⸗ size Summ zu bezahlen an Ordre von C. so an jhme durch B. vmb dieselbe acceptation zu haben/ gesand/ daß Er diesel⸗ be acceptirt habe/ dann sein erklären/ daß es solte geschehen sein durch sein Diener/ ausserhalb vnd ohne seiner Ordre ge⸗ ringen oder keinen glauben meritirt, dieweilen an ihne vnd nicht seinen Diener der Brieff vom 24. Tag Juni dirigirt war vnd daß Er A vnd nit sein Diener solche gea c ceptirt zu⸗ ruck gesand/ das auch nicht zu præsum iren daß Diener/ wie Vntrem auch dieseibe sein mögten/ Falschheil gebrauchen solten/ mit jhres Herrn Handschrifft oder Nahmen sonden Hoffnung deß geringsten profits, für sich selbsten darvon zu haben oder zu machen/ gleich wie alhie hette müssen gesche⸗ hen sein/ darzu auch concurrit daß 4. seiterzeit niemahls wissentlich noch unwissentlich ichtwas in contrarium oder dargegen insinuirt oder informirt hette/ biß zur zeit als da⸗ rüber quæstion oder streitigkeiten solche Briff zu Franck⸗ furt zu bezahlen fürfi len/ welehe Bezahlung als dan zuthun/ Er zu spat vnd ohn einige Vrsach oder tundament verwei⸗ gerte/ mich nichts doweniger bisserer Meinung lubmittiten⸗ de. den 7. Tag ↄbris 1651. In Antor ff. Ich N. N. Din gleich fals der Meinut g hat a. ahn v. avifirt, daß Er seine hieroben gemelte Srieff acceptiren wol⸗ le/ ohne das Er mitler Zeit einige fernere Revocation deßwe⸗ gen geschrieben hette/ vnd das nochmehr/ Er dieselbe Wech⸗ fe brieff durch seine missiv. an b. wiederumb gesand/ vngehin⸗ dert Er/ das solchs acce ptation durch seinen Diener gesche⸗ hen seye alle gert, so erscheinet genug/ das Er A. dieselbe acce⸗ ptation gut heist vnd apptobirt q als ob Er dieselbe selbsten 8 5 geschrieben ——— 8 5———. 5 8 2* 2 0 N U 1 A 0 Sun f Spun e e ond Schedt U e S ee e au Sbm be 79 Wissenschafft geschehen vnnd folzents ist Er der Orig nal W 8 ehe, cen, iz geschrieben hette vnd deßwegen darfür gehalten würd/ ver⸗ bunden zubleiben/ dieselbe Wechselbrieff zuvolthun/ niche do⸗ weniger besserer Meinung mich submittirend. Di.ikeses letztere haben 17. Kaufleut underschrieben. Demnach Ich N N. wohl verslanden habe/ die vffge⸗ setzte gegenwertige Frage/ bin der Meinung/ das A. verbun⸗ den ist zur acceptat ion vnd Zahlung/ deren in der quæstion hegriffener Summen in alie wege nemlichen/ weilen Er ad- visirt hat wegen der fl. N. N. ferner weilen Er advisirt hat den 18. Tag April. ferner weilen Er die Brieff geacceptirt den 9 Tag Junii zu rück gesand hat/ vnd was anlanget/ das Er jetzo sagen will/ dit acceptation sepe falsch/ kan solches nit statt finden/ angesehen solche acceptation mit seinem angenen advis⸗Brieff zangen wachte wabtheffügisch z meljori sud icio 1 Anderwertliches Parere ejusdem cum priori tenoris,&c, ad præmissam facti speciem. Demnach ich Vnderschriebener gesehen den vorgemel⸗ ten Casum vnd darauß geihane Frag bin der Meinung/ das 4. so den 29. Tag Juni/ den Wechselbrieff geacecptirt von Cöllen nach Andor ff an. zu rück send/ geacceptirt wesende wiewohl beschehene Meldung/ das sein Diener/ der acceptãt siye/ das Er als dar vor anzusprechen vnd als Pripcipal zu⸗ halten vnnd deme zu folg gehalten seye/ an C. oder desselben Commiss, zu bezahlen/ ohne daß Er sich damit behelffen mögte/ das nit Er/ sondern sein Diener den Brieff geacce⸗ ptirt hette/ dan Er ist der Pripcipal vnd Er ste zieher de: Par⸗ they gewesen vnd zu folg seiner Ordre ist das ziehen mit leiner Debi⸗ 160 Analytica Continuatio. Debitor, mich nichts doweniger bessern Ver stand submite irt Anno den 25 Jan. 1657 in Amsierdam. 1 Dieses welches andere mehr Handels Ver stän⸗ dige also Vnderschrieben haben ist durch beykom⸗ mend Rechtlichs Bedencken folgender massen confirmirt worden. 8 Nach besichtigung des annectirten Cafus position vnd darauß gestelten Frag. Duncke den Vnderschriebenen(vnder Correction) deß A. gehalten jst die vor gemelie N. N. fl. so in der Casus posi- rion gemelt/ zu Franck furt in der Herbst des 16 1. Jahts darzu legen vnd zubezahlen/ vnd im fall der Weigerung re fus oder vffhalt der Bezahlung obligirt seye vmb die vorgeschrie⸗ bene Partheyen der N. N fl sampt dem wieder Wechsel! Co⸗ sten/ Schaden/ vnd Inter esse gut zuthun/ biß zur volligen vnd würcklichen Bezahlung/ dieweil Er 4. den 18. Tag April. beß 16 5. Jahrs dem B.befelch oder Ordre gegeben/ auch sel⸗ bige den 10. Tag Jun darnach folgend confirmirt hatte vmb zu vermindtrung vnd extinction dergezogenen N. Nit. die off Ultimo jumi verfallen würden zu ziehen N. N. fl zu bezahlen in der folgenden Herbstmeß da Er b. sonsten genöu⸗ get worden were/ die vorgemelte Parteyen vff Cöllen vff den vorgemelten. zu ziehen/ dieweil/ daß Er K. Vriheilte/ das alles ziehen vff Franck furt vor jhne nützlicher sein würde ind Er in der anstehenden Herbstmeß so viel nit würde zu bezahlen haben/ als Er in der Ostermeß zubezahlen hatte/ tacite in nu rend das die manigfaltig trattes, so Er in der Ostermeß hekte müssen bezahlen/ jhme ncommodirt vnd occasion ge⸗ geben hatten/ vmb bequeme Mittel deß Vorzugs oder zeit zu⸗ gewinnen/ damit jhme ins künfftig die 93 5 f ker fal⸗ —— I—— . val Analxtica Continuatio. 1862 ter fallen mögte/ welche den 18. Tag April. gegebene vnd den 20. Tag Juni confirmirte Ordte oder Befelch A. keines wegs e vocirenmag/ dieweil die Sach/ nach geihaner acee ptation der N. N ff nicht mehr in vorigem Stand oder inte gta war/& noti juris est, mandatum femel contractum revocari non posse, nift te integtrã g. reciè quoq Instit. ds mandato. Ja A. bleibt desto mehr Obligirt zu btzahlung der N. N. fl nach demal z. den 24. Tag Juni advifirt hatt/ daß Er in conformität oder zu folg der gegebenen vnd den 20. Tag Ju⸗ nii confirmirten ordre oder Befelch die N. N. fl vf Franck⸗ furih hatte gezogen vnndt ihme die Wechselbrief vmb dieselbe zu acceptiten zugesandt/ damit er dieselbe dem C. geaccep- tirt lieffern mögte/ vnndt A. mit dem acceptirn/ wie auch ad vifiren den 9 lunii vnd mit zuruksendung der acceptirten Wechs.ibrieff/ das ziehen von B. laudirt vndt approbirt hat/ vnndt ob auch schon solches nicht geschehen wäre/ so würde A. doch nichts doweniger obligirt sein zu vo bemelter Bezah⸗ lung/ auß Krafft seiner den 28 Tag April gegebenen/ vnd den 20. Tag Juni confirmirten Ordre, worauff dan C. seint reffexion genommen/ vnd die Vorgeschricbene N. N fl. dem B. gegeben/ vff gleiche weiß Papimanus sagt Amico vel Li- Berto mandavi mutuo accipere pecuniam, cusus Hteras Creditor secutus contraxit,& fidei jussor intervenit, etiamsi nom sit in rem ejus versa pecunia, tamen dabitur negotiorum gestorum actio Creditori& fideiiussori sei licet ad exemplum institoriæ Actior eL. liberto 3. f de negos gest. lmnò directa negotiorum gestorum actione A. teneri. C. notat ur. in l cum ptcuniam. 43. Fd tit. quia solvit Creditori dicti a. quod etiam confirmat Julianus in J½ gupilli 6. C. F d. tit&. gl. 3 Vnd kan diesem nit entgegen 161 Trallates de Cambio, 3 vnd zu wieder sein/ die Entkennung odet Leugnung/ deß A. nemlich/ das Er die Wechselbrieff von N. N. fl nicht acce. pfttirt solte haben/ noch auch den Brieff vom 29. Tag Juni geschrieben/ sondern das solches durch seinen Diener solte ge⸗ schehen sein/ ohne sein Ordre oder Befelch/ dan præ supposi- ro, das deme also were/(welches gleichwohl nicht erscheinel/ wit hernach gedacht werden solle) So solle nicht doweniger der 4. auß Krafft seines Dieners acceptation vnd releri- ption vmb die Bezahlung der N. N.fl angesprochen werden konnen/ quia eo casu servus Domini negotiumutilitet gessisset de per consequens Dominum obligasset„ cum pecuniæ quærecipetentur, in rem Domini converte- rentur, ideoq́; Dominum potius contraxisse videri de: bet ad quem Contractus perveniret utilitas. L 1. in prin- cip ff. de in reu uerso,& hulus contractus utilitatem ad 4. so Er durch sein ziehen der N. Ni fl. vff. vf Ultimo Junii zuů Antorff zu bezahlen gemacht halte/ zur concurrentz der vorgemelten N. N. fl extinguirt worden/ welche 5. sonsten zu last deß a · mit protest nach Cöllen hette lassen zu rück kom men/ in demselbige durch A auß Franckfurt gezogen wahren/ quo casu A. die vorgeschriebene Summa sampt dem Wech⸗ sel vnd wider Wechsel zu Cöllen hette müssen bezahlen/ wel⸗ chem Schaden zuvermeiden/ daß Er gesucht heite zuvor be⸗ richt hat/ wie dan auch es jhme/ in seinem Credit sehr schäd⸗ lich würde gewesen sein/ gleicher gestalt Er den 10. Junil be⸗ richtete/ das man doch kein trattes in an thun solte/ vmb die Nachrede der Leut( dit jr Gelt vff Wechsel zu disponiren gewohnt Westen) zu evidiren/ vnd ist auch sehr nohtwendig gewesen das dd das dd vor gemelte N. N. fl. durch den Diener acce ptirt würden/ ymb durch diß Mittel zu con ler viren den Credit seines Meisters A. bey 5. vnnd des 5. Credit, 5„ del N 42 A9 l.„olg U en . Lahe 11 0 90 2 erat 10% e „ 0 15 Auahiita Continuatio. 163 der deß 4. Mandatarius war bey G. besterckt hat/ also nicht allein den Credit von B. bey C. sondern auch seines Meisters A. der mandans gewesen ist ideoque A.& B. pro una eademq́; persona existimari debent, quia mandata- ri factum mandantis esse habeatur& Judicatur, Also daß in solchem Casu C. die actio de in rem verso contra 4. competixen solte/ tam proptet utilitatem quam necessi. tatem negotli, ut notat tas: in lisi res. 5.. i.& 2. de in xem verso, vndt hatt auch C. in behöhrlicher Sorg fältigkeit nit manquirt/ vmb zu procurixen/ das B. mit dem vorgemel⸗ ten N. N. fi. ces A. Schuldt extingviren mögte/ die weil er des A. Schuld bezahlt/ vnndt die Wechselbrief zu sich genom⸗ men hatte& ut vult I ctus. in l. quod si 3. g. sed si ff. de in rem verso, Curio sus fit uti esse debebat, ut sciret quo pecu⸗ nia verteretur, auß welchem danckbahrlich erscheinet/ das ob schon des A. Diener den Brieff von 29. Juni. geschrieben/ vnd die Wechselbriff von N. Nifl.acceptirt hat/ Er A. dan⸗ noch zur Bezahlung obligirt bleiben wurde. Aber hat keine apparentz/ das solches durch seinen Diener solte geschehen sein/ vmb nachfolgender Vrsachen willen. Vons Erst es ist ein notorius Stylus vnd gemeiner ge⸗ brauch vnder den Kaufleuten/ das sich ein dritter niemahls be⸗ mühet oder bekümmert einige Wechselbrieff zu acceptiren/ die zu last eines andern dirigirt seyn/ Es sey dan das der jeni⸗ ge/ vff welchen der Brieff gezogen denselben zu acceplixen verweigerte/ fals dann deß 4. Diener zu Ehren deß.die Brieff von N. N. fl. hette wollen acceptiren/ auß Vrsachen/ das. sein Herr auß der Statt war/ vnd darnach luper pro; testu zu Ehren deß v. acceptirt hette/ welches alhier nicht ge⸗ lchehen ist vnnd würde als dann in deß C. option oder wahl gestanden 154 Tyactates de Cam bio, gust anden sey ob Er mit der acceptation zu friden gewesen werk und barauff das Gelt dem v. folgen lassen wollen vmb deß a Schuld dar mit zubezahlen doch von det gemelten pro- testation wurs nickts vermeld/ ist auch nicht zu ptæsumi- ren das daß A. Diener solte haben wollen Obligiren zubezaß⸗ len/ eine so merckuche Parthey/ davon Er von 8. keine provi- sionhettes qua nemo ptæ sumitur velle jactate suum. Zum andern dieweil 4. zu der Zeit als der Bott zn Cölen ist ankommen/ mit welchem die Brieff vnd Weck sel⸗ brief oon N. N. fl. off den 24. Tag Juni Ihme zu gesand worden vmb dieselbe zu acc⸗ptiren, in der Statt gewesen oder nit/ ist Er in der Statt ge wesen hat Er A. ohne Zweiffel den Brieff sampt den Wechselbrieffen empf ungen vnd das vorgemelte Zichen in conformität seiner gegeben n vnd con · fit mitten Ordre verstanden quo casu tecipiendo literas nec contradicendo, tacitè coaseusisse videtut omnibus ip ils contentis. L/ flius fam, 16. ad] Ctum Maced. Imò recipiens litetas Cambli nec contradicens dicitur eas acceptare. Kot. Cen deciseizʒ num. a. Menoc h de præsumpt. lib. 3 præsampt o iu print ip.& num i. Sigismund. Scaccis. tract de Cambiis g. 2. gl. 5. J. ul. num. 36. Doch so er auß der Statt gewessen in dem Er doch woh wuste/ das die N N. fl. vff B. gezogen Ultimo junii verfallen wurden/ so solte Er deß wegen sei nen Diener B felch gel issen haben/ wessen Es sich verhalten solte/ im Fs h zu seinem rembours in confirmitdt der vorgehende Ordre ziehen würde/& hoc ca su factum ministti essat fctum ipsius A. cum mandans& mandatarius, pto eadẽ persona habeatur. So ei kein ast oder Ordre von A. gehabt/ so hat Er A. doch wohl/ als Er 2 N wleden ö ee ccc. ee Analytica Continuatin, N 1696 wider naher Hauß kommen/ gnugsam von seinem Diener ver⸗ standen und auß dem nachsehen seiner Brief befunden/ das je⸗ nige/ was das Ziehen/ der N. N. fl. betreffend/ were/ wie auch was mit dem acceptiren derselbigen zu behuff vnd prolit des C. passirt und über das obwohl A. justam ignorantiæ causam posset allegare, quia in ignorantia& errore alieni facti ver- sabatur, nempe ministri sui, quĩ excusantur& præsumun- tur ut notatur a E. fin. pro suos& l. verius 2j.. de probat. hoc tamen non procedit in casibus, in quibus debet fieri inve- stigatio& per investigationem quis facile potuisset cogno- scere,; nam tunc non præsumitut ignorantia nec est excusa- bilis, ubi enim diligens requiritur inquisitio, ibi non parei- tur ignoranti, nisi constet de diligenti inquisitione Alexand. Trẽtalaic lib,. dariar. resolut. tit. de confess resolut. t. n.. to. Doch dieweil A. gehalten war zu undersuchen und zu erforschen das senige/ was in seinen Geschäfften/ betreffent die N. N. fl. weh⸗ render seiner abwesenheit/ passirt und vorgangen und ohn allen Zweiffel seines Dieners verrichtung vernommen hat Er ge⸗ nötiget worden/ illicò contratiæ voluntatis protestationem inter ponere,& de ea C. facere certiorem, ut notatur in di- cta L. sifilius fam.. Secundum Maced. dieweil er aber die Sach vff seines Dieners verrichtung hat beruhen lassen/ tacitẽ fadũ servi seu ministri ratificavit, quia non tantum ver bis, sed et- iam facto& taciturnitate ratificatur. Rot gen. decis. tig. n.3. Zum dritten kan gar nicht præsumirt werden das des A. Diener diesse aeceptation ohn seinẽ sast oder Ordre solte gethä haben/ und ob schon des A. Diener solches offentlich confitirte und bekennente/ propriam enim allegaret turpitudinem, fi- deque careret. L. transactio g. C. de Tansact. eaqͥue confessi- one duplicis se criminis reum faceret, stellionatus& falsi: Stellionatus appetiendo&. litcras eee suo 8 te- ge Hactatus de Cambia. dire cas, idęocue extra ordinem punibilem:Fals.imitando & effingendo Chirogrephum Domini,& ide pœnæ falsi subjectum. L. quid sit falsum. 23. F. ad legem Cornel. de falsis Wisem bein supplemento ad ge bnedew win. sa. tit. instit:de publieis Iadiciis.. item Lex C arnelin de falsis u. 5. Und ist nicht ähnlich die wahrheit/ das des A. Oie ner so sehwere delictẽ uñ Schelme stücke solte begehen wollen, ohne das er dessen einigen Vortheil oder proufit zugeniessen haben soite/ vnd sich selbsten so schweh⸗ ren straffen underwerffen müste/ und im Fall des K. Dune genauer solte befragt werden/ leichtlich befunden werde solte/ das A. diesses mittel erpractieiret habẽ würde/ umb C. dardurchh zu defraudiren; derohalben würde A. besser thun/ das Er ohne b. Sontradliciren die N. N. fl. mit dem Costen Schaden und f teresle bezahlete/ als das er drüber process sustiniten solte/ ne 0 in infamiam& eriminis su spicionem incidat satis enim a- 4 dertè Divorum Principũ Reseriptis declaratũe f, cum mo- radæ solutionis gratià, A Debitore falsierimen objicitut, ni f hilominus sal va falsi executione debitorem ad solutionem compelli oportere i. C. ad leg Cornel de Falfis. 4 Die Sach sey nun wie sie immer wolle/ dieweil C. durch J Betrug und Arglistigkeit des B. und des A. Dieners circum- venirt oder hindergangen sein solte/ müste nothwendig die Sa⸗ ch in den Standt/ wie ste den 4. Junüigewesen restituirt wer⸗ den ut notatur in. edo. C. de rescind Hendit. welches so es geschehen würdt A. genötiget sein C. oder jemand anders zu er⸗ suchen/ daß ihme belieben wolte uff die Ehr semer Brieff/ ach⸗ tung zugeben oder der yroresten vorgemelter Parthey uff Cöllen gewartig zu seyn und dieselbe alda mit Wechsel und wieder Wechsel zu bezahlen m issen. f Also advisitt in Ambsterdam den 4. Jan. 1652. N. N. Dies habens. Consulenten underschrieben. Welchem andere folgender massen adlitip ulixet. Dem⸗ e dq S 1 50. 80 We Ele l E daun b bead e eee, ba A elnn im! Aci ren z Sula 1 Alle 4./ öh 110 dizi el t kiten, 50 8 belche 0 455 bse dae reich —. Continustia.„ 18 Demnach wir den annectirten Casum sampt vorgehen⸗ den avis geseh enn N a Diaünckt uns(Vnder Correction) das von vor gedachten Hern Con sulenten wohl und der Rechten gemäß darin advi⸗ sirt seye/ uns mit denen darin angezeigten Ursachen confirmi⸗ red. J ²ĩ ͤ( 5 35 Also ad vifirent ins Graven Haag den 13. Jan. 1652. N. N. Vnd diesses haben noch 8. Kauffleüt zn Ambsterdam den 20. 22. 27. 30. Jan.& K. 2. 3. Febr. 1652. underschrieben und consentirt. 8 3 15 1 Hic Postquam in præcedentis quæstionis enucleati- onesupplicationis cujusdam Nobilissimo atque Amplis. simo liberæ& Imperialis Civitatis Francofurtensis Senatui ab unanimò Mercatorum cœtu exhibitæ mentio facta eff, Ejus, tanquam Universarum Commerciorum labantium statumconcernentis,& remedii suggestionem anxiè implo- rantis, copiam adjungendam esse, utile non minus atque necessarium duximus, quæ sequitur 5 Ne Vnterthänige Supplication i Die Comamexrcia und Wechsel⸗Handlung Nn f! ²˙·mͤͤ m. Einen Wohl Edlen Hochweissen Rath der Stath Franck⸗ furth von den samptlichen Handels⸗Verständigen vbergeben. Wohl Edlerc. Demnach S. G. E. E. vnd F Wohlinach deme durch Gottes Gnade in dem Römischen Reich erlang⸗ ten Frieden/ neben andern Ständen desselben sich trewlichst be⸗ mühet die vorigen Kriegs trou blen eingerissene Vnordnungen und Miß brauche/ außtragendem Obrigkeitlichem Ampt/ mögligst abzuschaffen und alles in vorigen wohlstand zubrin⸗ gen: Vnd aber bey der Kauff und Wechsel⸗Hanglung in vo⸗ 1* rigen 744 Tyaclatus de Cambio, rigen Kriegs⸗Zeiten grosse unordtnungen und miß bräuche ein, gerissen/ der Gestalt/ das dieselbe/ diese Zeit über sehr geringert sa fast gar darnider geleget/ und daher gemeine Stat/ jhres dan⸗ renhero ohne Zweiffel herkommenden Nutzens/ bey nach gantz beraubet worden. So haben wir Ends underschriebene umb deß gemeinen besten willen nicht umbgehen können E. G. E. E. und F. Wohl. mitlerweil und wegen so nahe bevorstehender Meß/ nur ein theil solcher eingerisser Miß brauche dißmahls an⸗ zuführen/ und wie etwan selbigen nach vor instehender Meß/ also zuhelffen were/ C. G. E. E. und F. Wohl. umb Obrigkeit⸗ liche erklärung und offentliche Confirmation underthenig zu bitten/ damit under Jun und außländischen Kauffleüthen/ ein gewiß und beständiges Vertrauen gemacht/ alle gelegenheit zu Disputixen abgeschnitten/ und der negotien besseres auffkom⸗ men gesucht würde/ in deme man sich nach denen von andern vornehmen Redubliquen, der gantzen Kauffmanschafft zum besten gemachten löblichen Ortnungen Richten/ und also al⸗ lent halben eine gleichheit möglichsten in acht nemen mögte. Anfänglichen/ so ist seithero ein obeler gebrauch gewesen/ das die jenige Kauffleuthe/ so inn oder ausserhalb messen alhier zu negotiiren gehabt/ und doch nicht in Per son anhero kom̃en können/ ihre Söhne/ Töch ter männer/ Factoren oder Dienner alhero geschickt/ vndt in ihrem Nahmen ein oder das anders verrichten lassen/ welches aber sie Principales hernach ihres Ge⸗ ffallẽs entweder approbirt oder verwerffen: damit da einiedwe⸗ der wissen möge/ mit weme er eigentlich zu thun/ were nörhig das ein ieder abgefertiget/ ob der auch schon selbsten ein Cõpagnon/ oder mit Gesellschaffter oder ein Sohn/ Tochtermann factor oder Diener sey/ in oder auss erhalb Mess zeiten/ ein General oder Special Vollmacht/ auff alles vñ iedes/ sey im kauffen oder ver⸗ kauffen in Wech sel schieẽ/ acceptirn. oder ädern/ võ eines ieden 8 0 Prin- 5 chu dba. n. igt h ge bab sach erco g rtr for ek. 7 ce n Wag a at e hh da Jene un Stü n page oeh wan fil mer vob 0 e 1 Analytica Continuatio, 169 Principalen Obrigkeit legalisiret vndt confirmiret/ vndt auch vff eine gewisse Zeit gerichtet/ mit sich brächte/ welche brocuren oder Vollmachten der abgefärtigte alhier einer gewissen hierzu geodrneten person/ daß männiglich sich darauß ersehen könte/ zu registriren zu zustellen hette; Zu dem Ende da ein Notarius, so derer bey der Kauffmanschafft vblichen Sprachen ündig were/ uff ersuchung der Kauffleuthe von hiesiger Löbliehen Obrig keit könte angenommen werden; der dan alle einkom̃ende Procuren in besonders Protocoll,/ welches umb viel gefährde zu vermeiden von zween Zeugen geschehen foll) schreiben/ col⸗ lationiren/ die gleichlautende Copiam von dem/ so selbige Pro⸗ curen wieder zu rück nimpt/ im Protocoll under zeichnen und das er das Original wider bekommen/ bezeugen lassen; hinge⸗ gen Er der Notarius under solcher Procur, das solche proto⸗ collirt und angenommen attestiten solle: auch diesse Procuren im fall der abgefertigten Principales/ si vor verflissung derer darin bestümbter Zeit cassiren wolten/ von dem Principalen selbsten exptessè ohne einige Argelist/ und ohne männigliches schaden widerruffen/ und solche re vocation durch den verord⸗ neten Notarium zu der Registrirten vollmacht notiret wer⸗ den solte. Dieweil auch fürs andere seithero aufkommen/ was die so in einer Societät und Gemeinschafft begriffen/ sich under⸗ schiedlich gesehrieben als N. N. Erben⸗ N. N. und Compagnie Gemein und Consorten und mit Verwandte. Vnd weil sie jhre gemeinere und Socios entweder niht alle/ oder auch gar keinen/ sondern sich biß weilen nach einem längst ver stor benen aufänger einer Soc ie tät genand/ hat mann nicht wissen können/ wer/ oder wie viel in der gleichen Societät begriffen/ und an wehne man sich/ im fall einer von den Sociis in miß Credit geriethe/ ferner zuhalten/ und welche man als So. . cles 270 Tyablatus de Cambio, 3 cios oder Cotreos dedendi zu actio niren hette/ were demnach zu deliberiren ob nicht alle und sede so in einer Socletät begrif⸗ fen/ ihre mit Consorten und mit Gemeinere/ deme zu denen Meßgeschäfften verordnetem Notatio mit eigentlichem Name an und ausserhalb Messen glaubwürdig anzugehen hellen: Da f W auch eine Compagnie oder& eschelsehafft zu Zeiten le parirt und abgeschieden würde/ solten die gesampte Socli, solches al⸗ len shren Oreditoribus fürderlich kund zutun schuldig/ oder in perbleibung dessen gewärtig sein/ daß sie ohn geachtet vorgan⸗ gener heimlicher leparation und uffhebung der Gesellschafft/ nichts domnider in allen folgenden egotlis/ für jhre vorige So⸗ cios vermög hiesiger Löblichen Reformation part. 2. tit. 23. J. 9. in solidum hafften und stehen müssen und vmb ihren wil⸗ len con venirt werden könten/ solten oder mögten. Ferners undz tens hat man seithero erfahren müssen/ das bey denen alhier sich begebenden fallimenten außländische so wohl als Einländische und hiesige Kauffleute in concursum admittirt; hingegen die unserige bey etlichen under jhnen Auß⸗ ländischen nicht zugleich zu gelassen/ sondern jene zuvor befriedi⸗ get werden/ und die unserige/ so lang/ biß jene zu vor befridiget zu ruck stehen müssen: So wehre auch nicht unbillig/ das in diesem Fall mit dergleichen Außländischen eine gleichheit gehalten/ und kein Außländischer inkalliments Sachen alhier zugelassen würde: Er beweisse dan benebens seinen prætensionen auch diesses mit einem Schein/ von seiner Obrigkeit in forma pra⸗ bante, das nemblichen in falliments Sachen die Franckfur⸗ ther gleich den Inheimischen ohne underscheid zu gleich/ alda wo Er gesessen zugelassen wurden: widrigen falß hetten sieh die Außländische nichts zubesch weren/ so sie alhier gleichs Recht/ welches den unserigen bey jhnen wider fährt/ zugewarken hetten/ massen solches E. E. Raih der Statt Straßburg Jüngsthin 0 in 8 b 8 ee — 5 1 0 0 1 —— ͤ6t-ͤ——— 4————— . Analhtiea Continuxtib- yr in Auns 1650 ebenmässigl Gölich verordnet: Wie dan 4. tens in c falliments Sachen ferner noch zuversehen/ im Fall einer von ei⸗ nem tertio auff seine eigene Rechnũg/ uñ dann fur andere abson⸗ derlich zufordern hette/ der tertius aber nicht vollkömlich zahle⸗ te/ das einjseder zu vorderst von dem Jenigen was lcontirt oder bezahlt worden ist/ sein eigener Conto zu Saltiren befugt sey: So solten auch die Rescontti so in Meß⸗Zeiten/ in bey sein oder mit consens der interessenten fürgehen/ für gute Bezahlung gehalten werden.. Füufftens hat dem Wechselhandel so doch der Kern aller naegotien ist/ zu dessen höchsten præ uditz und grosser hinder⸗ nuß die Exceptio non numeratæ pecuniæ eingeschleifft wer⸗ „ den wollen: weilen aber die Wechsel zu besserer beförderung „ der ohnentheblichen commercien celerem expeditionem „auf sich haben/ und wo diselbe nicht gar zu Grund gerichtet „werden solten/ alle Wechsel⸗ Sachen vielmehr Sũmarischer „ weiße alß secundum surisapices zu erörttern sind; so könte „ Vvorgedachter Exception non numeratæ pecuniæ, in Wech⸗ „ sel⸗Sachen kein Statt gegeben/ sonder nallen ohnnötigen/ und „wettläuffigen Streiten vorzukommen/ von denselben gantz „auß gemustert werden/ der gestalt/ da der jenige/ so ein; Wech⸗ „sel⸗Brieff also impliciter acceptirt/ gemelte Exception „ keines wegs vorschützen konne sondern Krafft wohl herge⸗ „ brachten Sprichwerts Chiaccetta paglia, zu zahlen schul⸗ dig sey/ darwider ihne auch nieht eim dolus expressus schützen „ könte/ dan es onstenein continuirlichen Streit setzen würde ;, bey den fallimenten da ein eder einen dolum, wan er Zahlen solte/ beybringen würde wollen/ und also mehr confulion bey „ diessem puncto erreget⸗ als damit verhütet werden/ dann ein „ jeder billich uff feinen man zusehen hat/ wem er trawet/ damit nit durch eines Vbeluffsehers trawẽ ein tertius 8 41 Factatus de Cambio, „Weilen 6.tens in acceptirung der Wechsel⸗Brieff nit wenig Vnordnung eingerissen/ so wehre diessem alle folgender gestalt abzußelffen/ das hinführo alle acceptatlones in unnd ausserhalb den Messen entweder von den Principalen selbsten oder dero Gevollmächtigten/ auff die Wechsel⸗Brieff geschrie⸗ ben würden: und als in Meßzeiten die acceptationes der vor⸗ handene Wechsel⸗Brieff/ den Montag nach eingang der Meß shren Anfang haben vnd sich biß auff Montag der zweiten wo⸗ chen/ an welchem man den Wechsel conto macht/ erstrecken sole ten. Dan da man sich nach der abfuhr des Nürnbergischen Ge⸗ leits Richten wolte/ und solche etwan durch ein oder andere oc; casion verhindert würde/ würden auch die Zahlungen verscho⸗ ben/ und dardurch nur Gefahr verursachet/ dan cogniindugio porta periculo. „Da aber 7. tens bey præsentirung eines Wechsel⸗Briffs zweiffel für fiele/ ob und wie man selbigen annehmen wolle/ und damit der præsentant gewiß were/ wessen er sich zu versehen/ so möge der jenige/ welchem der Wechsel⸗Brieff præsentirt wor⸗ den/ noch den gantzen Tag/ an welchem der Wechsel Conto ge⸗ stelt würd und dannferners biß auff Dienstag 9. Vhr Vormit⸗ tags sich zu erelären macht haben/ ob Er den præsentirten Wechsel⸗Brieff freywillig oder mit protestation, oder gar nit acceptiren woll. Nach diesses Tags verfliesung möge dann der præsentant, im Fall Er keine acception erhalten/ so balden protestiren/ die protestation notiren lassen/ auch in seinem be⸗ lieben stehen die protesten selbigen Tags seiner Gelegenheit nach auß fertigen zulassen und zu versenden/ oder der hiernach gesetzter protest zeit/ wegen nicht Zahlung zu erwarten. Es soll auch der Notarius selbsten/ oder durch seine Diener/ wo müg⸗ lich uñ es die Zeit leiden mag/ die Vrsachen der Verweigerung/ von den recusanten oder jhren Bedienten vernehmen/ und den 5 r * Analptica Cantinuatio.* Frotesten einverleiben/ vnd über alle also protestirte Wech fel⸗ Brieffe/ ein besonderes Protocollh alten/ vnd solches vor män⸗ niglichen offen legen lassen/ damit jeder Kauffmann sehen konte/ was vor Brieff notirt vnd protestirt worden/ daß auch dem Naotario erlaubt seyn solle/ vmb die Gebühr Copias der Protesten einen vnd andern Kauffmann zuer heilen/ dadurch dann/ wie auch anderer Orts bräuchlich/ manchem sein Brieff per honneur bezahlt/ vnd der Schimpff des Protests verhü⸗ tet werden könte/ welches wohl zu notirenn. Wenigers nicht zum Achten/ in Wechsel Sachen/ soll der Sambstag in der Zahl⸗ Wochen von dem Creditore gantz erwartet werden/ wann aber den Sambstag die Bezahlung Nicht folget/ mag der Creditor selbigen Abend protestiren/ doch in der Oster⸗Meß/ den Dien stag nach Ostern zu längsten biß 9. Vhr Vormittags: Herbst⸗Meß aber den gantzen Montag ohn sein Gefahr zu protestiren noch frey haben. So viel aber Neundtens/ die vielfältig eitirt⸗ vnd trans⸗ portirte Wechsel⸗Brieffe belanget/ so ist in denen den 4 April. 16r. vnd 9. Tag Aprilis 1635. publicirten vnd droben beym fünfften angezogenen Edictis gebotten/ bey Straff 4. pro Cent selbige nicht zu acceptiren noch zu bezahlen: Weil aber solches der K auff mansch afft zu einem grossen Nachthei vnd Præjuditz gereichet/ auch dardurch verursacht würde/ daß an⸗ derer Orten/ sonderlichen zu Ambsterdam der Rescontro der Wechsel/ so in hiesige Messen dirigirt gehalten/ vnd bloß al⸗ lein die Restanten/ worzu sie keine Rescontto finden/ auhero in die Messen geschickt werden/ wormit dann die Negotia noch mehrers von dieser Statt hinweg genommen würden: Also stünde zu bedencken/ ob nicht die jenige Moderation, so vnläng⸗ sten zu Nürnberg/ wo ebenmässig diese citirte Wechsel Brieff verbotten gewesen/ vf Ersuchen der Kauff⸗Leuthe bey selbigem 3 löblichen „„ Tyactatus de Caubis, löchlichen Banco Gericht ergriffen worden/ daß nemblichen solche ferners nicht verbotten seyn/ sondern wie anderer Orten im— Reich/ es auch also alhier damit gehalten wer⸗ en solle. 5 5 5 Zum Zehenden/ die gewohnliche Protestations⸗ Zeit zwischen Messen deren Brieffen a Uso(welcher Zahlung auff 14. Tag von der acceptation an/ zu verstehen ist) solte zu for⸗ dern seyn/ wie alhier biß hero üblich gewesen/ daß der Præsen⸗ tant nach dem Verfall⸗Tag des Wechsels/ noch 4. Tag (diseretions· Tag genant) jhme ohne præjuditz vnd Nachtheil mit der protestation einhalten können/ doch mit diesem Vn⸗ terscheid daß der Tag/ an welchem der Wechselbrieff præsen⸗ tirt worden/ nicht mit/ sondern der folgende für den ersten Tag/ vnd das Sonn; vnd hohe Fest. Tage eben so wohl in die Vor⸗ sall· Zeit/ aber nicht vnder die discretions⸗Täge gezehlet wür⸗ den; Von solcher Zeit⸗Rechnuna vnd dilation sind Eylff⸗ tens auß genommen die Wechsel⸗Brieffe/ so Auffsicht oder à vista lauten/ dann in diesen hat der aceeptant keine dise re- tions⸗Tage zu geniessen: Sondern ist nach empfang vnd ac⸗ ceptation des Wechselbrieffs vfßs längst in 4. Stunden zu zahlen schuldig. Zum Zwölfften die Bezahlung deren in den Wechsel⸗ Brieffen haltenten valuta oder Werths wes Gelts zuerklä⸗ ren/ so von denen Orthen/ dahin der hiesige Meß⸗Conto ge⸗ macht würd/ In⸗ vnd ausserhalb den Messen ankommen/ vnd auff Reichsthaler gerichtet sind/ wird hiemit erläutert/ daß sel bige vom Wech sel⸗Gelt a 4. Creutzer/ vnd von 90. Creutzer/ oder eurrent⸗Gelt/ es sey dann/ daß solches außtrücklich ge⸗ melt sey/ verstanden wer den solle. Weilen nun Großgünstige/ Hohgeehrte Herrn/ alle „ obige ibi 11 600 so teh tn& dl, che Negun 0 n 0 B ul unf gel S onoh n ee n dat ff el e Cut a ig 5 0 1 6 Analhtica cuntinuatis. N 7 dv ige Puneten solcher Massen bewandt/ daß durch derselben Confirmation vnd Vesthaltung dem in letzten Zügen liegen⸗ dem Kauff⸗ vnd Wechsel⸗Handel/ dieser gemeiner Statt zum besten/ etlicher massen wieder auffgeholffen werden möchte/ vmb so vielmehr tragen zu E. Gestr. E. E. F. vnd Wohlw⸗ wir Ends vnterschriebene das veste Vertrawen/ Sie werden selbig sampt vnd sonders hoch vernünfftig erwegen/ vnd da Sie gleicher massen selbige also bewand/ vnd dem gemeinen Wesen fürträglich befinden werden/ massen wir vnsers wenigen Orts vnserer ordentlichen Obrigkeit hiemit nichts fürgeschrieben/ sondern alles vnd jedes dero höherem examini vnd beliebiges disposition anheim egeben haben wollen/ als Patres Patriæ Großgünstig con firmiren/ vnd vermittelst schleuniger Obrig⸗ keitlicher Execution, Manutenirung/ handhaben/ zu männig⸗ liches Nachricht publiciren vnd in offentlichen Truck kom⸗ men lassen werden: Darumb dann E. Gestr. E. E. vnd Fürsicht. Wohlw. wir in diesem Fall vnderthänig bitten/ ver⸗ bleiben d rc. 1 K. 8 ) Protestum seu Pretestatio in genere quid sit, nul⸗ li non notum esse putamus! Raphaeli de Turr. iu tract. de Camb. disp. 2. g. 5.. a. Protestatioest utilissimum temedium. quo regulariter jus nostrum, quod alias læderetut, conser- vamus ex /i debitor. 4.& si in vendit.& ibi art. f. quib mod. pign. vel hypoth solu. Ita ut non raro cum Ovid. ui lib.. fast. de Luco Asyli loco! uilibet hu, inquit, confuge tutus eris Exclamare possimus! Ponit enim cuiq; jus suum in salvo. Carp p. l. const. iy. def. io n.&. Cra uett. consil. oba. n. eo. Cædd. r. consil. Marpurg 2b. n. 27. Et abstrahit animum ab omni actu. qui celebratur.“ 6. G. Bart fde acquir. heredii. Et proinde ne cuiquam præjudicium generetur circa jus suum, præ- 5. mitten⸗ 14 Tractatus de Cambio, mittenda semper venit c. saborta. x. de sentent.& re jud. Et qui- dem in omni dispositione, actu& contra ctu, ut fraus dolus & machinatio omnis in hdc mortalium fece(ubi Infida mundus pectora, Habetg. fallacissima, us singularis optimam Virtutis umbram praferunt, At nequiores sunt lupis EKapaciores omnibus. e Evitetur,& contrahentium animus voluntas que exinde melius patescant, Per eam enim interpositam actus volun- tarios limitari docet. Felin: in cap. cum decessisscut. n. 36. Verf limitet. de constit. p er la. si quis cautiou judic. sist. caus fact. Si ta- men rectè instituatur& debitè interponatur. Nam 10. Si protestatio facto sit contraria non rele vat I. co.. C. Flocat. Bald. consil. go. Card. Tuschh. practł. cancliss. tom. G. lit. P. conc las. gg. Cravett. consil. gg.. Quia protestatiotollitur& cessat per actum subsequentem verè non præsumptivè eontra⸗ rium. Menochi. consil. ß. nig. Caphul. consl.2 23. u. Hf. lib. a. Surd. cousfl. gb. u. qa. hinc acceptans literas Cambii cum protestu,& postea eas solvens simpliciter, censetur solvisse juxta formam literarumꝭ sine protestu: prout lasè exponit Lota. Gen. deciso, per tot. Quod ne fiat Protestatio semel in⸗ terposita, bis ad minimum vel sæpius repetenda erit. Alex. in . properandum. ¶ fin. Ang. ibiꝶ luson. Ullterius tamen& 2. Necesse est, si valere debet protestatio, ut causam justam le⸗ gitimamq; habetz; nisi enim hoc sit, nihil ea operatur. J.. F. ꝓlosquam per leg. Falcid ligs fdr Novat. Deciau. respon. 9a. u, 75. vl. 2. 3. Idem accidis si contra jus alteri quæsitum, vel tem mox acquirendum, inter ponatur, nullius enim es- 1 se&us 1 A1 . 1 ee E hen ot„ el um T. colt: I en bs Mn cel Wesollst non S eipont „ iemeln Bs ä N Ne d ian ca 1760 nig S, 1 icin be N. ett geln Mh dh din im io c Aualytica Contimuatis. 1 sectus est, neque alii præjudicat C. abi ic, r. tab. as. x Elec, Decius inl.in ambiguis u. 4. FR. J Carpæ, 2. cousli. 30. left 71. u. 77, Sic neq; 4. Protestatio relevat Protestantem, si in⸗ terponatur super eò quod à voluntate partium non de⸗ pendet, sed ex dispofitione juris Quintus gd mandat, Guid. Pap. quæst. 1 2. 1, 2. Carpꝭ. part. I. conslit. tt. def: ir. n. 4. Neæq; 3. a Protestatio ullius momenti est, si fiat post actum perfectio- nem suam jam tùm assecutum, In. C. de Neg. gesi. de bet e, nim præcedere, non sequi actum. J. fin.. Naatæ Caupon sla- bularii& c. l..& ibi glos. C. de Nur. dlexand. n. 4.& linon solum C. mortè n. ib. ibid. Imol. Roman.& alii, ff. de nov. oper. nunc. 6. Irrita etiam est, atque nullius efficaciæ Protestatio contra solennia alicujus actus adjecta. Gail. t. obsetoꝶ. u. Ir. Coler. de Process. Exec part. g. cap. C. in fin. Carp part. l. conslit. ib. def. u. ę. Pet. Heig, part. e. quæst 2. I. Si tamen, extra hæc, ut diximus, rectè riteq́; instituatur,& interponatur, non solùm Prote⸗ stantis jus defendit. Vult ii, con. Nlarpurg. ag. u. li. A dt um a- nimumq; detegit& declarat Alciat. in l.detestatio. F. N. S. Et injuriam omnem, esusq; suspicionem repellit. 4. g. injuria- rum. ff. de injuriis Sed etiam absurditatem omnem, præsum- ptionem doli,& vitium aliud quodcunq; removet atque purgat, ut poi. Bald. in Authent. sed cum testator. C. ad leg. Cor. vlde fal, Quod maximè necessarium hoc tempore quò Prater admirabiles Mortalium fallacias, Haudes, dolos, mendacia Præstigias per uri, Nihil locisin omnilius Super manere cernimus. 12 tanzüm, ut qui cautelas omnes negligit„ 182 Vactatus de Cambio, Et— Integram Sędsatur innocentiam big. spretum, sentiet Se mille damuis oficii. Ut spec. aul. Sumitur aatem Protestum vel protestatio dupliciter. I. Pro illo ipso actu, quifit coram Notario& Testibus, ab eo, cui dirigitur vel remissa, vel tracta, vel etiam à zo. aliquo super solutione hôc vel illé modò, vel faciendà, vel etiam dene- gata. 2. Pro illo documento publico, seu Instrumento, quod de Protestatione ipsa per Notarium publ. conficitur. Raphi. 2. quæst. T.. 36.&. seqgq. Ubi ad majorem& ulteriorem hujus materiei, non campsoribus, sed doctioribus& aliis, obscuræ& incognitæ declarationem notandum quadru- plicem esse solutionis Literarum Cambii casum: Primus quando is, cui literæ Cambii sunt directæ, eas acceptat,& solvit simpliciter, absq; protestu, in executione mer ordi- num& literarum permanens,& hunc casum superius in- hac ipsa thesi sub lit. E. pro posse exposuimus] Secundus casus est, quando nec ille cui dirigitur tracta, nec alius ali- quis pro eo solvit summam in literis contensam; quo casu elevari protestum,& literas eum protestu ad locum unde venèrunt, redire dicuntur. Et de hoc casu inferius sub lit. G. Porrò erit sermo noster. Tertius Casus est, quando is cui literæ Cambii diriguntur, eas quidem acceptat, non tamen simpliciter sed cum protestu, quasi diceret: Non accepto mandatum, ptout in literis continetur, accepto tamen lite- ras Cambii in honorem scribentis, easqͥ; solvendo, ipsum- scribentem inde obligatum mihi volo, non cum, quem de- legavit, exemplum hujus rei hoc sit! A. seribit mercatori B. Hamburgensi, ut solvat præsentanti C. thaleros 1o00& 5 ponat * 1 U U 10 10, E f 1 beo a 143 S sulipe 0 Im denz. e Cane p A nch nen Diete ch Kanz bat C guck e C dini dr, ach cui e fed. ald& merle, dum Secundd ng Alus, ten N quocal lud v1 mund 10 D sab lt el un doe Intel aut: dcctpi Smenltt 1 M iplan, 900 en suend det A getcan h bes 0. 0 1 5 Analytica Contiuuatio. 183 ponat à contò Mercatori D. Hic Mercator. B. quia illum. D. vel omninò non novit, vel de ejus fide dubitat, vel etiam ordinem& consensum illius non habet non illum, sed scri- bentem literas; pro debitore agnoscere,& tetinere ma- vult,& proinde literas Cambii quidem acceptas, non ta- men simpliciter, sed super protestu pio honore literarum-, Credidi& reputationis illius,(Ihne bey Ehren vnd Credit zu erhalten.) Hinc dum ita solvendo, datorem literarum-, à debito pariter atque ab interesse, aliàs persolvendo, libe- rat illiusq; Creditum, liceat ita loqui,& honorem, qui a- liàs, cum non fa ctà solutione, literæ protestatæ cum maxi- mò ejus& vitupe rio& damno remitti debuissent non pa- rum periclitaretur, præset vat, ex mãdatario efficitur nego- tiot um gestor: Rot. Gen decisii. u. 4. decisio. u. 7. atque ita a- cCionem negotiorum gestorum sibi acquirens, à datore li- terarum seu seribente, id quod persolvit, repetere poterit. Jg. cum pecuniam. f. Negot. Gest. Hujus casus exem pla plara scire quisdesiderat, adeat forum mercantile, vel si mavult, Rotam Genuens. in decisio. n. 2.&.& g. Et decisga. u. r. Et de- cisio.& decisi az. u.. ib.&cC. ubi eorum copiam& campum ad inveniet. Quartus Casus solutionis est, quando recu- sante quò vis modò solvere illõ, ad quem tracta dirigitur, solut io fit per alium, omninò tertium, ad quem non fuit di- recta, sed super protestu: Et hæc solutio maximè tenet, a- ctioqͥ; exinde acquiritur negotiorum gestorum, ipsi sol venti contra scribentem, utpote qui negotium utile illius gerens. eum liberavit hoe modo à suo Creditore, at po. Roi Gen. decisio. u. q. Versob. Et decis gz. Menoch. confil. ago. u. 24. Bapt. Guvet. in track. de Camb. tit. de solvents in loco ad quem fol. mihi 236. Scacc.. 2. glosss. u. 357. Ex style& consuetudine mercatorum probat Raph. de Tuxr. 2. Juast. r. H. 306. G. 42 Cujus Tracfatus de Cum bio, Cvjus in his negotiis Voluntas per quam frenud. Et singula ris opera Laudem meretur maximam ane Vnd daher kompts/ daß/ wie auch hie oben mit mehrerm ange, regt worden/ in vnderschiedenen wohlbestelten Wechsel Pla, zen/ hier zu ein gewisser Notarius bestelit/ welcher über die pro⸗ testirte Wechsel Brieff ein vesonders Protocoll halten/ solches vor Jedermänniglich offen liegen lassen/ vnd dem senigen/ der es begehrt/ Copey davon ertheilen muß/ damit ein jeder Kauff⸗ Mann sehen könte/ was vor Briffe no irt vnd protest irt wor⸗ den/ dardurch dann manchem redlichen Mann sein Brieff per honneur annoch bezahlt/ vnd der Schimpff des Protests kan verhütet werden. (g.) Cim nec ille, cuifa ca est tracta, nec ille cui re- missa, nec alius quispiam, summam in literis conventam, solvit, tunc facta protestatione dicitur elevari Protestum, & literas inanes, ad locum unde processerunt, redire, ut ex consuetudine& stylo mercantili bene post Scacciam. G. 2. gl. 1. Ib.& Ty. obseravit. Rap h. 2. quæst. l. F. 30. Tuncau- tem propriè elevatur protestum, quando literas Cambii il- le iple, cui vigore dictarum literarum facienda est solutio, seu ad quem quò vis modò remissa, de qu ia literis, spectat non factà solutione protestatur. In eum finem, ut contra debitorem sa um, acquirat actionem& executivè contra eum procedere possit. Nam sicuti ille, qui acceptat,& solvit Literas Cambii simpliciter,& ille, qui acceptat& solvit li- cet modaliter, super protestu,( quicunque etiam illi fue- rint) cum tamen finem, ad quem literæ dire ctæ fuerunt, as- sequantur, perficere ipsum Cambii contractum,& prior actionem Mandati, posterior Actionem Negotiorum ge- * storum 1 Aab cumuual 8 138 7 Rorum acquirete dicuntur: Ita ille, qui elevat Protestum, 5 supponit imperfectionem ipsius contractus, ex quo defe- ctu ille ipse postea nanciseitur jus&Kactionem, contra. torem literarum, ex eodem Cambioagendi, prout in Em- ptione, venditione, re non tradita, Emptioni quoqʒ; dati a- ctionemex empto constat ex l. i.. de action. Empt. Ne autem ex protestationibus hujusmodi vel omissis, ee vel serius etiam interpositis N Ita namq; est“ 7 antummodo e., ui dagilanter ctubat 5 Ia omnibus nogoti ae, ita bel nenen. e Pashbaudh sentiagt hi, ad quos remissæ quoquo 8 e 8 ctant, benè illis notanda atque distinguenda sunt protesta- tionumfatalia, quæ statim post acceptationem denegatam currere incipiunt: Quando autem& quomodoaccepta- tiones literarum qualiumcunque, fieri debeant, superius ad nauseam usque dictum est, adeò ut Cramben eandem recoquere tædiosum magisquam necessarium sit? Hoc saltem adhuc notari poterit; Quod si in literis Cambii, Li- tera visa posita est vulgò so balden Nachsicht) statim facta Præsentatione earũ solutio debeatut,& ea denegatä, Pro- testatiofacienda sit! Sin autem in literis certus solution sit adjectus dies, vulgò 8. oder 4. Tag Nachsicht/ tune non nisi e elapso Protestatio interponi possit! Quod si verò ad usum(vulgò à Uso, qui modus scribẽdi Capmsoribus fre- . quentissimusest, præsertim in Cambiis irregularibus) Ali cujus loci destinetur solutio, tunc Dilatio illa, quæ ex con- suetudine illius loci ad sol vendum, in eum finem,. ut A ptans à die præsentationis commoditatem parandi pecu- C 8 e e 8 —— — 3 — „ . 6 Tractatus de Cambio, nias per solvendas,& expectandi literas Avisii(ut loquun- tur) quibus securior de pecunia ex adversò recipienda, plerumq; redditur, capere possit, est concessa, expectanda erit ut Post. Eup. Navarr. Scacc.& alias bei observavit. Raph. dic. 2. quæst. r.. fa. Hue, prout maximè quadrat,& necessa- rium visum est, Civitatis Liberæ Impetialis Francofurten- sis(quæ ob Prudentiam Magistratus, Opulentiam& soler- tiam Mercatorum, industriam atq; probitatem Civium, & sexcenta alia, quibus præ multis aliis Civitat bus& lo- eis gaudet, oculus mundi, Metropolis Imperii& Empo- rium totius Europæ meritò audit) Decretum, Acceptatio- num& Protestationum tempora definiens, din 17. Tag Septembris 1639. promulgatumz ut aliis plateis pro norma forma& regula inservire possit, huc tanquam in nidum suum reponere libuit, cujus tenor hic est: Præ missis præmittend. In allen Wechsel Brieffen, so nicht Auffsicht oder gewisse bestimbte Termin/ Zeit vnd Tag gerichtet seind/ soll der Ulo oder Zahlungs⸗ Termin aus⸗ ser den Messen vff 14. Tag von der Ac ceptation an verstan⸗ den/ vnd dem Acceptanten noch darüber 4 Tag Discretion vergönnet vnd zugelassen/ vnd alß dann der Prælentant zu pro- testiren schuldig seyn. In den Messen aber sollen die Handels⸗ Leuthe mit der Vberweisung vnd Bezahlung der Wechfel in der letzteren Wochen der Meß allwegen vff den Freytag, oder vffs längst den Sambstag/ ohne fernern Vmbtrieb vnd Vffschub fertig seyn/ welche dann asso einige vnbezahlt/ vff hiesige Messen gerichtete/ vnd keinen gewissen Jahlungs⸗ Tag/ oder Termin ich sich habende Wechsel Brieffe prote. ftiren wollen/ sollen solehes in der Zahlwochen/ vnd pffs längst Sambstags derselben vor Nachts thun vnd verzichten: alle Protesten aber/ so nach dem Sambstag der Zahlwochen auch noch * pat Zonotn! e nin ge nag at e, ein rel 8 up. Felt Thu ech u uf cg m ga ien — U n Fun 0 e 10 Se flu el echo Wen en Analytica Cautinlatio. Is noch vor Abreysen des Geleits geschehen/ die sollen vff Ge⸗ fahr des Protestirenden gestelt seyn/ ond alhier nichts darauff gesprochen werden/ sondern allerdings nichtig/ krafft⸗ loß vnd vngůltig seyn/ e. 8 5 In der Banco Ordnung zu Nürnberg vffge⸗ richtet/ den 16. Juli 162T. ist folgender Gestalt von den Zah⸗ lungs⸗Terminen vnd Protestationen verordnee! NH. 14. Bey Acceptirung der Wechsel soll man dieses obser viren/ daß nemblich alle vnd jede Wechsel⸗Brieff( wofern man dieselbe acceptiren will) von was Orten sie auch kommen/ von dem jenigen/ an welchen sie lauten selbst/ oder von seinem Gewalthaber vnderschrieben/ vnd der Tag der Acce⸗ ptation dabey benahmbt/ der Uso aber der Wechsel für 1. Tag gerechnet/ vnd damit ein Anfang den nächsten Tag nach der Acceptation gemacht/ vnd also derselbe für den ersten/ vnd dann fortan die nachfolgende/ darunter Sonn⸗ vnd Feyertage eben so wohl begriffen/ gezehlt werden. 8 9.15. Nach Verfliessung des Uso, soll zwar der Ace; pant noch 6. Tage/ Sonn⸗ vnd Feyer⸗Tage außgeschlossen/ Zeit haben/ in welchen er den Wechsel ablegen vnd bezahlen muß/ doch dem Creditori bevor stehen/ so balden der No ver⸗ flossen/ den verfallenen Wechsel von seinem Debitoren gleich zu fordern/ da aber in wehrenden 6. Tagen/ der Wechsel nicht bezahlt würde/ kan der Creditor den 6. Tag/ wann man in Bancoyffhört zu sehreiben/ protestiren: Dann da er den 6. Tag nicht protestirt/ sondern seinem Debitori noch länger nachwartet/ vnd shme etwan Schaden darauß entstehen solte/ wurd die Gefahr auff ihn lauffen/ vnd wann er schon hernacher protestiren wolte/ solches doch vnkräff⸗ tig seyn/ ic. 9 K A2 2 In FFC 7F—F——Tw————————— — . 1 1 N 40 2 1 1 1 „ 3 1 288 1 Tractatus de Cambhio, In dem Hamburger Statt Buch 277. part. e. art. ta. die Wechsel betreffend/ befinden sich die Wort: Würde aber der Inhaber des Wechsel⸗Brieffs(nach beschehe⸗ ner Acceptation vnd verweigerter Zahlung) gar nicht/ oder nach Verlauff dreyer Tagen(wann das Geleit hinweg/ oder die Zahlwochen auß) protestiren/ so hat er seine AKiongegen den Principal⸗Vffnehmer damit verlohren/ vnd muß sich an den Acceptatorem halten/ rc. Ex quibus apparet, itefarum Cambii non acceptata- zum protestationem in tempore fieri summè necesfarium esse. Idq; sive Cambium ipe ctet ad Præsentantem, sive ad alium quemcunq;: Nam si ad ipsum præsentantem, seuil- jum cui sol vi debet, tunc ipse non protestando, nec remit- tendo literas protestatas, perdit Cambium, lucrum Cam- bi& interesse futurum, quod ahas habere potuisset: Sin verò Cambium ipectet adalium, tum is qui mandatum de enigendosuscepit,& tamen protestari omisit, tenetur ei ad quem Cambium spectat, de Cambii lucro& omni futuro lateresse! Ratio hujus rationis duplex est, i. quia si pro- testaretur,& debitorem desuper certum faceret, ille non. acta solutione meritò teneretur,& ad Cambium& ad il. lius Interesse, cum tamen non certioratus excusctur, Amo- ra& abomni culpa! Secunda est, Ne, quia literæ Cambii spe ctant ad ipsum præsentantem, ille malitiosè omittat protestationem, ut debitorem securum, eò firmius ad In- te resse obliget, quod non est ferendumut probat Curt. jun. cansil. ro l.. u. IT. 8 Formulaprotestationis hæc esse poterit. Im Nahme n Gottes Amen: Kundt vn d zu wissen seye Jeder männiglichen/ daß im Jahr Christi 165 /. an der zehen⸗ i den Rö⸗ Leh mh ber eo illet: h dq idstund b e etutei erg 9 Inifotm del,- Ula ü mf A Ile col 0 m Kad use! E tut qui.& Can mal d ib omi me T usadl !utp Lac rc. Hotel en Sisal 16 Heth Ah ö 5 ele 8 em eil um Cn. Ane tien Continudtio. 1 99 den Römer Zi ß zahl ludickio Romana genant/ bey Herrseh⸗ vnd Regierung des Allerdurchleuchtigsten Großmächtigsten vnd Vberwindlichften Fürssen vnd Hern/ Heren Ferdinandi Tertii, Erwöhlten Römischen Käysers auch zu Hungarn vnd Boßeim Königs Ertz Hertzogs zu Oesterreich/ vnfers Allergnädigsten Hern Ihrer Käyserl. Ma jestär Reiche/ des 2 Romischen im ein vnd zwantzigsten Jahr/ ec. Vff Dienstag den 7. Tag Monats Martij alten Ca- lenders vmb Mittag/ vor mir Notario pubhco vnd hernach bemelten Gezeugen persöhnlich erschienen der Ehrnveste Herz H. H. mir Notario einen zu End beygeschriebenen Wechsel⸗ Brieff zeigent vnd darbey zu ver stehen gebend/ daß er denselben jetzund vmb halb Eylff Vhren von dem Käyserl. Postmeister alhie empfangen hätte/ vnd begehrte hieruff von miu Notario, daß ich beneben zweyen Zeuzen/ mich zu dem Ehrnvessen Hern N. N. ver fügen/ vnd ihne seinetwegen vmb die accepta⸗ tion befagten Wechsel⸗Brieffs ersuchen wolte: welches ich dann Ambts halben zu verzichten/ also über mich genommen/ vnd so balden zu gedachtem Herrn N N. mit zween hernaeß ke⸗ melten Zeugen in seine gewohnliche Schreibstuben versüget/ in beywesen ihrer beyden obaedachten Wechsel⸗Avieff vorge⸗ zeigt vnd vmbacceptation jhne er sucht: worauff er mir aber geantwortet/ Er habe Beselch/ die aeceptation vnd Zahlung zu differiren/ vnd mehr nicht zu zahlen/ als zu Brüssel albereits bezahlt were/ nemblich ooo. Flamisch/ welche Summen er dann absolutè zu bezahlen acceptirte/ doch nächst Abzug des zu Brüssel getheitigten Lavio, vnd daß jhme zugleich prima & secunda Wechsel⸗Brieff zugestelt würden: Derentwegen obbemelter Herr H. H. protestiret hat/ vnd protestiret hiemit/ wegen Mangel der völligen acceptation, wie auch von allen darob entstandenen vnd noch ferners entstehenden Vnkosten K Schäden 90 Traclatus de Cambio, Schäden/ lnteresse, Wechsel vnd Wiederwechsel/ gestalt de⸗ ren allen/ beneben der Haupt⸗Summa/ an männiglichen sich haben zu erholen; Mich Notarium ersuchend/ ich wolte jhme hierüber Instrumentum vel Instrumenta ertheilen/ welches also geschehen/ Franckfurt am Mayn/ tespectivè in gedachten Hern N. N. vnd dessen Hern requirenten Behausung/ in bey wesen der Erbaren A. vnd B. als erbettener Zeugen/ rc. Folget nun Copia obgedachten Wechsel⸗ Brieffs: Laus Deo adi den 2. Martij 1657. In Brüssel. per Reichsthal. 000. à 90, Cx. per Reichsthal. Drey oder vier Tag nachsicht beliebe zu bezahlen/ durch diefen meinen lecunda Wechsel⸗Brieff/ wann der erste noch nicht bezaht ist/ ahn Herrn N. N. oder den Jenigen/ so er ordi⸗ niren wird/ die Summa von Reichsthal. 2000. à 90. Creutz. den Reichsthal. den Werth von Hern G. P. vnd setzet a Conto Laut Aviso: Seid Gott befohlen. Bezahlt wie oben Hern f N. N. vornehmen Handels mann zu Franckfurt. Secunda (L. S.) In idem præmissorum Ego N. N. Not. Cæs. publ. Civic Hæno- Francoferatione oficii rega- tus præseus Protestationis Instrumentum publicum confeci, mann alien, mihi fidd, scripi lum, subsigilla 57& sabscripsi m. pr. (5) EX e d 1 K Anagni c cmi.„ 191 60 Ex hujusmodi Protestatione; super non fact, 5 loco 8 tempore debitô, solutione, Remittehtis acquiritur tra scribentem literas, seu + ra ctantem, non soluům 20 consequendam summam, inliteris Cambii expressam-, 5 sedetiam aderpensas& justum Interesse: Et quanquam aliàs ille, qui certõ locò fibi dari peca niam stipulatusest, 1 postmodum inalio loco exigat, de) uriscivilis rigore, audirti non deberet, cus, ee Quia tamen iniquum- erat, si Promissor, ve datà opera, vel alibi necessario distri- ctus, ad eum locum, in quem daturu m se promisisset, nun⸗ quam accederet, non posse e ad suum pervenię⸗ re, atque ita facto debitoris eludi obligationem, non data facultate alibi conveniendi lcontinus Ig. C. illad& l. b:. G. 7. V. O. Ideò visum est, contra subtilitatem stricti juris, ex æ- guitate, utilem actionem in eam rem comparare, l. r. de co guod cert. loc. dari. quæ conceditur à Prætore adjectä cl lausu⸗ 1a Ut ex arbitriojudex condemneèt reum, quanti intersit t el... de eo quod. cert. hisce omninò verbis dedueit pot Scact'in tract. de Camb. ee in parat. ad tit.. lib. iũ ffde eo quod. Quia autem Interesse multis sumitur modis ut v dere est apud Rebuff. l Fnie prafatione f. O eg. in quest. 3. C. de sentent. quæ pro eo. Dubitaripoterit, utrũ necps farerefte conventum(quod estcerta pecaniæ lumma, conventione partium promissa in defectum primæ conventionis non completæ ve Interesse commune) quod definitur damni emergentis vel sueri cessantis æstimatio, communiter faci- enda ab omnibus, qui vel committendo vel omittendo in- justum perpettarum. Vel Interesse singulare, quod intuitu singularis alicujus utilitatis, vel ob Scam injügum vel ceffertem ein& moram, debetur; Vel utrum Interesse Af- fectionis, publicum, privatum, pœnæ, proveniens 8 2 192 Fuaclatus de Cambio, govel quasi, vel ex contractu vel quasi,&c. vel aliud ali- quod, cùm hujus generis viginti& octo ab autoribus enu- merentut species.quas cumulavit. Iacob Renal. in d. I. nic. C. de sentent. quæ pro es) Hic, ubi ob non factam in loco destina- t solutionem, lateresse deberi dicitur& resultat ex Pro⸗ testationeliterarum, causamq; habet luctum cessans vel damnumemergens,iatelligatur: Sanè si quis hanc mate- riam exactè scire& perdisce re cupit, Scacc. in tract. de Co. mertiis. f glosß a. adire poterit, apud quem cum hæc ple 56 calamò pertractata& eruditissimè discussa repetiantur, hie licet forsan oppottunè, superfluè tamen repetere, vel transeribere supet sedeo ge in manus illorum incidam, qui maälunt aliena carpere, quã sua respicere. Namjuxta illud: Hic nemo in sese tentat discendere nemo, Sed præcedentis spectatur mamtica dos. Frfreeundembiiu rescript. morat Neq; enim varias Interesse species vel definitiones vel ex inde resultantes spiaosas conttovetsias recensere& discu⸗ tere libet, cum id vel ipsoteste Scacc. in loc. cit. labor iosum- magis quam utile foret! Interim tamen putarem non in- coulultè facturum arbitrum(utpote qui exeò dicitur Vit bonus, quod faciat id ia re alien, quod in rebus suis sibifie- ri vellet. Bas in l.: f Uesolut. silnteresse prætensũ ad pretiũ, quod tum temporis, quod facienda erat solutio,& eò loci 0 à quo ipsæliteræ processerunt, curtit reducat atque mode- retur: nulla enim ratioue certius regulari posse hac in re arbittium, constat& notum est omnibus, quibus vel hodie, Cambia nomendederunt Non solum autem justum In- teresse, led etiam Expensas actione, ex Cambio repeti pos- se, superius dictum est? Comprehendentur à nomine ex- penlarum, omnia ca, quæ contingunt, vel contigerunt, oc⸗ e casione „„TTT—T—T—V—T—VVTTV—T—V—TTTVVT—V— 8 e 2 „„CCCCCTTTTTT0T0T0T TTT . 18 0 g . Analytica Continuatio. 193 casione Cambi i, qualia sunt, præter alia multa, Provisiones & Proxeneticum: hoc tanquam merces debita Proxenetis pro labore& industria: Illæ tanquam recompensationes laborum, quæ debentur illi qui operam suam in negotio il. Jo complendi tractam adhibet, vel etiam periculum Cam- bii. in se suscipit, ut post alios acriter atqʒ nervosè satis de- monstrat. Rap. a. quæ. 15.4 Hilg. ad to. ,t. e, Finis celeberrimi(a) husus contractus, est tum publica, tum privatæ uberrimè inde resul- tant uli.)) a) Aunlante Dee„„ am per venimus usq ad vmbilicu m 15 Huus libelli. E tandemq; Cambii nostri, attigimus finem: Qui utattendi in omnibus semper debet. ita maximoperè in dispositioni- bus ad certum finem introductis. Socin. consil. 39. col. 2. volit. Aenocs. consilyo. u. tr. Movet enim ca usam efficientem pro⸗ ut hæc postmodum materiam præparat,& tandem in eam. ita præparatam formam inducit, ex quibus finis& effectus causa rum efficiuntur. Aid in proæm. Decret super glosß rubr. 9. Card. Tusch. pract. conclusi tom. lit. f conclus. 25h. u. fr. Surd. consil izsin. at.&œtconsil. at. n. 4. Et quanquam Finis sit ulti- mug in executione, est tamen semper primus in inten tione. 4. C. de Execut. rer judit. Freundenberg. in rgscript. morat. quin. quen. conclus. t. u. 2. Scalig. lib. t. in Aristot. de plant. pag. tos. Ii · rag. in Tract. cessant. caus. limit. f. u. s. Huic sieuti Phisosopho- rum proprium est in eausas inquirere. Ita] Cti ubi finem& — 8 effeckum 55 2 f N ————T—T—T—T—T—T—T—T—T—T—T—T—T—T—T—T—T—T————— —— 5 — „ 5 1 0 1 9 5 1 194 Tractatus de Cambia, effectum eonsecuti sunt, de alis non admodum sunt sosi- citi.¶ si mater. Cod. de lustit.& sabst. Quia finis est præstantior omnibus mediis. Freundenb. in rescript. morat. conclusily. n go. G conclas ben. go. Et ab eo solo res denominatur L. mH. nova 1. N sin. C. de judic l. 25. G. i ide Mofruc i. Gail. lib. 2. obs. 32. 1. 1. Surd. consil. ton. g. cum desigutt rei qualitatem. Freun⸗ denb. d. Paci. de rescript. conclus. 8. n. 25. Alban. cous. gz. u. 7. Ma- ximè si conveniat cum suo principio. Freundenb. conclus. ob. wo. 1b. Neq; contrarium opetetur. Cara. Jusch. conclusg d n I. Aenochg.consil. 15r. u. 3c.& cons. 30 2.. 34. Socin. cons gd. col. a Vol. 1. Ea nam quæ præter vel contra finem fiunt, nullius esse momenti constat ex 4.76,.de in jus vocand.& l. 1. F. Exceptio. nem ff quarum rerum actio non datur: quia finali cau sa cessan- te vel deficiente, effectus deficit. Freundenb. ia rescr pt. ma- rat. conclusioꝶ.n. 35. prout è contta sine acquisito ratio cau- fandi finem cessat Freundenberg. d. onslus. o. n.. Vigel. in dialog. jura te. l. ra.. si quis ser vum. fed Captiv. C postl. Ne autem generaliter ita definiendo finem, modum fimis ex- cedere videamur, ad verum Cambii nostri finem, tanquam victoriam laboris& industriæ Cathm. lib. t. consil. gn. lla. non nescii ille Poëtæ Laus in fine souat, virtus in sine coronat. Rebuff. ab hinc properamus.. ( Cambiorum Contractus, multis insignis doctri- næ Viris, Doctoribusatq; Theologis(inter quos Boniasstracl. Ae Camb. cap. g. Fabian. cod. Macl. de Camb. n. om d, part. l. Na- Varr. Laurent. de Rodulpli. Ar. Aimbroso de Vi gu. in tract. ac V. Har. Bursat. Aich. Salas. ad D. Mom. Soi. de fust.&. jur. Leuuard. Tessias. Molin. Medin. atg innumerabiles alli) videtur ma ximè damnabilis, ex eo, quod primò turpem& illicitum habe- at sinem, inserviens insatiabili cupiditati,& avaritiæ, quæ tamen ae Due 0 falt Ilse vb . 2 Analytica Continuatib. 195 2 tamen omnium malorum& radix& Regina est,& Magi- stra nocendi, primipilaria iniq uitatis auriga malitiæ, Sicca- ria virtutum seditionis origo, atque fovea scandalorum. dicitur. Ra vist. in serm. quæ consenescertibus aliis peccatis omnibus, sola junior evadit,& ad instar morbi Hydropis, de quo Horat. lib.. carm. hunc in modum-: Crescit indulgens Sibi durus Hydrops Nec sitim pellit Ni causa morbi Tuo erit venis Et æquosus alvo. Corpore langior. e Quotidiè creseit& augetur: Sicut enim Hydropicis jn ta illud g ²ðᷣͤ„ Ao plus sunt potæ, plus sitiuntur aquæ. Ita Avaris 55 e Crescit amor nummi quantum ia pocunia crescit. 2. Videtur non paucis resiciendus, quod in eo non ha: beatur ratiopublicæ utilitatis, propterquam tamen intro- ductus,& à Pio 5. Pontifice Romano in ejus constitutione de Cambiis confirmatus est. 3. Quod in justitiam, quæ omnia præcipitat, atq; nihil non machinatur, foveat: dum mercatores ipsi pretia Cambiis pro lubitu imponunt, atq; ita in causa proptia quasijus dicunt. 4. Quod Usurarius sit hie contractus,& in eo ultra sortem quid accipiatur: cum tamen ex civitate illud Urbibus vetus fœnebre ma- lum omninò tollendum sit, Autore Tatit. 6, annal. utpote quod fidem probitatemq; subvertit Salust. in Catil. Et sedi· tionem discordiarumq; creberrima causa. Tac. cit. loc. Quin⸗ imò furto quòvis deterius,& homicidio gravius esse cri- . S Ne 222 ĩͤ2 ĩͤ TTT 5 88 N N 6 1 „ 1 1 1 1 1 1 4 13 i 5 196 Tractatus de Cambio, men dicitur Ambros lib. de Jab. cug. Est enim funus animæ, foœnus, ut loquitur A hon Rex apud Parormit. lib.;. de dict.& fact. Alphonsoc. 34. Neque abs re, quoniam sectatores illius dando spoliant,& erogando colligunt, nunquam ferunt& nunquam metere desinunt, quibus sive sterile, sive fertile sit solum, menstruos fert census luna, solannuos,&c, . Quod sit contra Naturam, dum pecunia, quæ ad id in- venta est, ut medium aliquod per mutationis,& aliorum contractuum esset, tanquam res omninò sterilis,& ad pa- riendam inepta, ex se tamen ipsa pecuniam, in hoc ipso cõ- tra ctu pariat. Aich Salas. ad D. Thom. 2.2. poi quass. 2 in disß. de Camb.. E. sab. u. l. verssalseruemus secunds. Ioan. Hor. de In, stit. morat. part. 3. lib. io. tit. de Camb. per tot. prætipus tamen in cap d exlt f. de(ontrahend. Empt: l. 42. f. de Adeussi e l. 3 num- mis. ff. deimlit' jurand. Romoald. Coli.tracl. de Camb. cap. r.& 4. Card. Cajetan. tract. de Camb. cap. ę. u. 2. Nad arr.& Autun de Ro- set. tract. de V sur. u. gg. tom. Hieron. de Luc. Traci. de Camb. in pr. u. o. tom.& part. i. dot de fust.&& Jure lib. G. 4st. 2. art. f. in sin. princip. quæsf.&. art. 2. in conclus.. Cowar. tract. de Vlter. coll au- misim. cap. 7: n. c conclusis. Et tandem 6. Quod hic con- tractus in se nil nisi malum contineat& extra se periculo⸗ sus sit maximè, Testibus omnibus fere Theologis& illis quibus Cambiorum natura obiter saltem cognita est, qui proinde Campsores sine peccati sufflamine, artem suam. exercete non posse expressè statuunt& acriter defendunt. ut poil. Io hau de Anan iu cup. 9. Naviganti. Jg. dle Vsur. Aristot. I. polit. cap. 6.& D. Thom. 2.2 uæst. 5. art.&. Fot. de sust.& jur. 4b. 6. quust. 7e. artig. col. Job. Bapt. Lap. in cap. Na viganti. N. 2. suleu.. de nhur. Gohtr. Hostiens. Scacc. in tract de Comerc. N.. e nen..... Nam præter id inquiunt, quod Campsores ut mer- 5 N e elk T ee ine A 0 2 e lane 5 n. r und 2(Cunbin in, alu. iccol⸗ J eelicuo Lais Ki elt, ql in fa „ fendunt i en „A an Oi üer Gutne 0b. Analytica Continuatio. 197 catores Deo placere non possunt, quia sicuti fortunæ peri- culis sunt assueti,( nam ut novimus/ Impiger Exremos currit Mercator ad Indos Per mare, pauperiem fugiens, per saxa per ignes, VI post alios Freundenberg. in re- . script. morat. Ita etiam plerumqʒ æternæ salutis sperata lucta periculosẽ perdere solent, cum sæpiusculè sub colore Cambii Usura- riam exerceant pravitatem, at probat. Scat. loc. cit. Iidem et- iam illi, qui se huic negotiationi addixerunt, non solum malè audiunt apud Populum: Aich. Salas: ad D. Thom. 2. 2. lt. yd. in disput. de Cam b. guæst. l. art. 2. u. 2. sed etiam illius iram indignationem atque odium ultrò concitant, es quod otiosè viventes& ferèsedentarii plus lueri, quam a- lui actuosi, Detpræceptomorem gerentes, atque labore manuum suarum insudantes, corradant, a: polt Sat. in loc. cit. multi alii. Sed quicquid fit, Nos Cambium üniversaliter sumptum, quatenus scilicet abstrahit à quàcunque facti specie& prout à nobis superius delineatum, cancellisque honestatis inclusum est, nullam vel Injustitiam vel usura- riam pra vitatem, vel aliud aliquod vitium continere. Imò temetarium esse, id vel cogitare dicimus. Cum Naphz. de Turr. disb. g. quæst. 2.. l. Licet enim, de possibili possit contingere, ut dentur vel celebrentur contractus quidam Cambio- rum, qui infustitiam velaliud aliquod vitium continent, quia tamen id non ex natura hujus contractus in abstra cto, sed in concreto ex hypothesi humanæ malitiæ considerati oritur, inde nee, in considerationem trahi meretur, 47g. nam ad ea. sf de Legibus. Neque enim statim Usurarius præ. sumendus vel dicendus est contractus aliquis, sed potius ita explicandus, ut intellectus sanus, bonus, civilis& vitiõ Bb z carens n N 2 em 88 „„ e N 1 * 109 0 1 1 „ 1 1 194 Tractatus de Cambio, catens inde semper prosiliat: Sic quamquam fieri possit aliquando, ut aut ad prodigalitatem& luxum, aut ad au⸗ gendas cumulandasq; iniq; opes& divitias detur vel acci- piatur Cambio, cum tamen Usus& abusu non fit dimeti- endus, quia etiam aliàsjuxta illud Ovidii. Weolprodest, quod non lædere possit laem. Ideoid non Atti Campsoriæ, fed Artifieijure meritoq; erit imputandum. quicquid contradicant. S. Patres, Doctores alli, quorum Autoritas licet maximi facienda lit, quate- nus tamen illi loqui videntur sine rationabilifundamento imò non rarò contra jura expressa,& rationem ipsam na- turalem, non sunt audiendi, præcipuè cum de re ex visceri- bus Praxis desumptà eoqͥ; ipsõ illis incognita& haud qua- quam ad Theologiam pertinente(utpote quæ de natuta contractum in specie disputare dedignatur) agant non im⸗ meritò dicere possumus, eos de contractibus in specie& in particulari agentes falcem in alienam messem, immitteræ, proindeq́; eorum sententiam, pro qua nec Canonem nec legem, nec traditionem Ecclesiasticam adducunt, p ræser- tim in tali articulo. in quo verbis expressis ab aliis ei usdem vel majoris notæ Viris rejiciuntur non magni esse facien- dam, ut totidem verbis recitat. Raphi. de Turr. in disp. I. quæst. go. C. tot. ferè Interim ex his( Licet parcè& crudè for sitan, absq; Verborum congtuã serie vel pompa(Pro more Cum media semper gaudebam ludere forma Major enim mediis gratia rebus in eit, Ovid. Ita deductis, non obstantibus illis, quæ incontrarium ad⸗ ducuntur argumentis, utpote quibus sub Thesi 2.& 3. hu · jus nostræ Disputationis Inauguralis satisfactum est, manet verum atque indiscussum Cambium de per se considera- tum, 'cie bil tiol me at te Ur] ibu ell tel au 2 E: —— 88 52 Ab gur. ene pH, ile. Sud Se ldtun t noni A500 1 dhe 115— Tiejusden mat 1 le ficiel 2 0% 0 E 01 80 n E O 0 4 4 1 iel. 1 50 Ban, 4 2K Anactica Continuatio. 7 tum, non solum nõimplicarei injustitiam, vel aliud aliquqd vitium, sed sum mè esse etiam necessarium& utile tam Rei- publica quamaliis privatim id exercentibus! Reipublieæ! Quia si aufe ratur mercatotibus hoc Cambiendi Nego- tium, vel potius beneficium, deficeret Cambium,& defici- ente hoc, Mercaturæ, Nundinæ& Negotia quæ vis„qua eõ hodie ad majorem eommoditatem maximè egent, cunr usq; ad remotissimas orbis partes sint dilatata, dissiparen- rut, quod Reipubli icæ foret pernitiosissimum,& proinde e e„ne e e ee illius 3 85 19950 de eee 8 vitam aberg be desit. Privatos Cambia exercentes,& in specie illum quem nunc ex Cambio Remittentem dicimus quod atti- net, quomodo quæso poterit, talis quis utpote de quò. hoc mod Poëta: Neviges& mediis h yemet mercator in Vndis Aunonæ pro sit portet fiumenta pemusq. Merces sibi domuiꝗ-:& familiæ suæ, ne dicam toti Provim eiæ, vel Civitati, cujus est incola, necessarias è longinquis & exoticis Provinciis, Gallià, Hiss pania, Italia, Britannia, In- dia.& c. facere apportari, vel peregrinationis alieujus diffi- cultatem in se suseipetre, nisi id pro faciliori eommoditate ministerio Cambii faciat, nam præter id: quod transpor- tatio realis pecuniæ, ut super us etiam diximus, propter latronum, hostiumq́; exspoliationem, maris in constan- tiam, Piratarum& Prædonum sævitiam& rapacitatem., admodu m difficilis,& onerosa, imò ingressus alicujus Re- gionis ob suspicionem contagionis nonnunquam omninò prohibitus sit. vel, lola numismatum diversitas est, quæ Cambia 200 Fyactatus de Cambio, Cambia de necessitate exigit. Neque enim, ut nulli non. notum, monetæ omnes sibi similes ubiq; reperiuntur& quæ reperiuntur unò locò non expenduntur in alio& id. eò, licet inserviant quandoꝗͥue ad res unò locò comparan. das, id tamen non faciunt in alio, ut proinde Mercator, qui mediante hàc negotiatione Cambiorum, circumseriptis omnibus periculis& laboribus, ex actuali transportatione aliàs perferendis, solam occasionis commoditatem merces suas vel aliunde hu advehendi, vel hinealiò transportandi nanciscitur, satis lucri faciat? Campsores ipsos seu illos quos ex Cambio Tractantes vulgo appellitamus, quod at; tinet, quantum utilitatis hi ex hac Cambii celebratione & duplicatione sæpius hauriant, cum experientia ipsa lo- quatur. longum Catalogum rei satis notæ recẽsendo, tem⸗ pus nobile inutiliter terere supersedemus, novimus enim. quosdam brevissimo tempore quæstuosissima hàc arte ad tantas divitias& opulentiam emergere, ut Jam tum tacturos sydera summa putes. Hine quamquam Raph. de Turr. asserat expressè, in Cam- bio simplici& formaliter dictò, nullum dari lucrum, ex e quod non omnis excessus arithmeticus in quantitate in- duat rationem lucri, attentà diversitate æstimationis, quæ ut plurimum intercedit, in diversitate locorum. tem poris, periculorum& impensarum Disß 8. q. Ic. Nd. Inficias tamen ire non possumus, quod Campsores propter expensas, la. bores, pericula& onera, aliquid ultra id. quod ĩpsi dant, ac⸗ cipiant,& ita locò remunerationis quasi capiant, idque de jure gentium,& ex naturali ratione, qua aliàs homines du⸗- ccti, si utilitatem nullam ex artibus caperent, nullas earun- dem exercerent, hine ipse Raph. fatetur, quod si modicum luerum tollamus de Cambii Contractu actum omninò sit de Ar. lit e 1 eu l quod mg„brüten pt Ship. rig K 00, teh a M dze nin. L eateid 1 ut er ar in lil cot 140 ple 0 05 0 ei, lt, 10 d indun. mere F litatein. 1108, 0% umpoti, T odo nö 4 Dyadlatus de Cumbio, 2Jor de Arte Campsoria, nec ullus reperiretur adeò fatuus ut se, suamque industriam, propriamꝗque pecuniam in ca nego. tiatione exponeret, Indeqͥue Cautius procedere debere viros doctos in opinando, circa ea, quæ communis usus amplectitur, quæ nisi manifestò errore coarguantur, nec justum, nec è re Christiana est condemnare. disb. t. quæst. 30. H. io. Non enim videtur dolo malo facere, jure suo utens, 45. N. r. ide liber. exhibend. L. nullius videtur ff. R. I. Abbas in cap. Cum EHcclesia, u. it. de Elect. Riminald. jun Cons. go. u. H. quan- tumvis inde suum commodum verè prosequatur. GV in i donatorius.. fin. verb. dol ide Condit. Unusquisque enim potest sibi prodesse, dummodo alteri nocendi animum non habeat, sed suam saltem conditionem meliorem faciendi . Q idem ajunt.& l. 2. ¶. idem ff. Aqua pluo artend l. cum eb. F de servit. prædior. Vrban. Ca veant tamen Campsores ne lucri aviditate excæcati ad illicita trahantur Cambia,& sciant, quod si ad cumulandas solummodo divitias contractum. usutariè exercere nitantur, præter pœnam infernalem& æternam, etiam temporalem quandoque incurrant, ita, ut, dum anhelantes ad augendas in infinitumopes, iniqͥue ex- ercent Cambiorum negotiationem, ut vel duo vel tria pro cento lucrentur,& tria illa& centum pariter atqͥue simul perdãt ut post alios adductis Exemplis deducit. Navar. con. fil gl. lib. f. de Var. Evenire enim potest, ut qui eò devenerunt häãc arte nummaria, ut se amplius cadere non posse putent, atque ita omni ex parte beatissimijudicentur, repentè tam ignominiosè præcipitentur, ut Iam jam tacturos tartara nigra putes. Autor. à Freundeb. in rescript. morat. Nam:. e Tantis parta malis, curd mafore, metug 3 5 C Sera. 202. Anahtica Contiuuatio. Ser vantur, misera eit magni custodia census Sed plures nimid congesta pecunia curd, Strangulat,& c. e e FRE S I IX. DE EFFECT α CAMBII Nascitur ex hoc Cambii Contractu no- bilissimo Actio( quæ cumex Contractu nominato descendat, nomen conveniens adipiscitur& dicitur ex Cambio,&c 1 Tandem sequitut etiam Effe ctus, utpote qui prin- eipaliter semperattenditur,& in omaibus vel maximè 2 considerati meretur l. 2. C. de alimtut. pupill pra stand. Fad L. Aguil.l. toꝶ ff. Verb. Oblig. Ard conssgo.n. 3ę Card. Thus. Toms. Lit. E conclus g8. Menoch.(ons o S. n. iß. Oldæad. consiißo. 1.5. l. l. ubi gloss.& Dd. ff ad Leg. Cornel. de Sicar. Quia ex ejus qualitate æstimatur causa, sicut èꝭ contta ex causæ conditio- ne effectus. J. 12. fin. C. de ud. Aynsiccmt. f. ole. Ex quo fit ut juxta effatum Doctorum, Effectus magis attendatur quam verba, Card. Jpuschb. Tom,&. lit. E. conclus. so per tot. ex cap.. de Simon. Marian. Autonin. variar. resolut lib. r. resol.i nN. Federic de senis. cons. 1c. uers. llem surd. consg n. æd. cum segq. Roman. cons og. Alerandiconsetoꝶ. lib g. Sacin, sen. cons. c... val. t. Nam Quaid ver ba prosunt solendida S facla desant congrua. Juvenal. Neb. Neb. Hine nec de modo ampliùs sumus curiosi, cum effe- tum habemus, I. condenticula. n.3. arg. a bequipollent. Bald. C. de E. Oqu fn mn N n ne, Tien es S oodlo Soon Dit Traclatus de Cambis, 2% de Episc. C Cleric. per l. toꝶ. verb. Oblig. Card. I husch. d. Jumꝗ. lit. E. conclus.5r. per tot. Est enim Effectus tantæ efficaciæ, ut etiam actum celebratum tempore prohibité, faciat valere, si conferatur in tempus permissum, quod post alios confir- mat. ederic. de Seu. cons. a. uers. z.& Oldrad. cons. 2 S. u. 4: ver. Efectus. Idqͥue non immeritò quia res quæque intel- ligenda est, ut Effectum habere possit, /.) Famil. heriscund Lc. H.. b.. de injusto, ruptò, irrit. fact. testam. Neq; quicquam refert, sive palam& rectã via, an verò oblique res agatur dum modo effectum consequamur... eg. fade solut. quia alias effectu destituta causa petinde haberetur ac si non ex- titerit, l 29 ede injust. Et l. S. H. ult. si servit. vindic. Non tamen Effe ctus, utpote qui cognoscitur& colligitur ex suis caufis 49 ede furt l. a.. fin. ff. de donation. Gail g. obset. u. p. Sixtin. i. cons. Marpurg. t. n. ly. debet excedere virtutem suæ causæ arg.. æ. ibi. quod ex re nostra: Et princip. Inst. per quas person. cuiq acquiritur. Impossibile enim est, Effectum nobiliorem atque præstantiorem esse suà eausa, Wesenb.i. consa ndo.& cons q. u. 45. Cum quod judicatur de causa, idem judicari debeat de Effectu l. 4., ds justit.& jure ibig. Dd. Et Effectus testetur de potentia eausæ suæ i. ic.... de pen. Inde est quod Effectus terminos suæ causæ egredi non debeat, Freundeb. nreseript. morat. conclus- t2. u. 19. Sed ex illa semper commensurandus atque regulandus sit, Freundeb. dic. con- clus. ta. n. ig.& 2b. Idem conclus. jo. u. 3. Cravoet. cons. a0t. n. 25. Bec. consh&. u. ij. las.inl. ros. de Legat. Socin, jun. cons. toꝶin. beg. lib. a. Cephal. consii8 fin. 3. C post alios multos Castrens. consilg n.5. vensnam flatutum lib. 2. Donec tandem eã cessan- te, cessare quoque jubeatur ii..de Donat.& cap. cum cessan. te co. de Appellat. L generali lege. Cod. de& S. Eccles. Cod. (), Sicuti Emptio, Venditio, Lacatio, conductio, 2 2 manda⸗- 2. Anualhtica Continuatis. mandatum, societas;& Cæteri omnes Conttactus, pre- prium nomen,& formam specialem seu Civilem haben- tes, producunt, actionem sibi cognominem& ptopriam ita quoqͥue ex hoc nostro contractu Cam bii nasci solet Actio, quæ nomine convenienti dicitur ex Cambio,& Ci- vilis est, utpote ex Contractu nominatò& jure Civili, pro- ut sæpius demonstratum est, receptò, originem habens: Estqͥ ue tam dite cta, quam contraria: Dire cta naseitur ra · tione causæ proximæ, si locõ con ventò non fuerit soluta summa in literis Cambii expressa& datur ratione subjecti. 1. Remittenti, seuilli, cui certo loco quod debetur, id quod ratione ejus loci interest persequenti. 2. Mandatario 3. Hæredibus. Et quidem contra Campsorem ipsum, utpote qui certo loco daturum promisit; Solutienem tamen de- dito modo nonperfecit. 2. Contra ejus hæredem, z. con- tra Fideijussorem aut mandatorem, aut conifituentem, aut alium quemceunque qui ejus obligationem in se suscepit. RKationeObjectiin hanc Action veniunt a liqua ex obliga- tione ipsa, ut quantitas, seusumma debita in literis expres- a; Aliqua vero exofficio judicis. ut id quod interest.& c. Ratione Formæ, Actio hæc vel absolutèconsidera- tur: vel respecłu sudiciscompetentis; Absolutè conside- rata, est. 1. In personam 2. Arbitrarià! Ratione Judieis sci- endum A ctiones hasce plerumq; in proprio Mercatorum foro coram Consule& Consiliariis ad hune finem ele cis& autoritate Magistratus, oujuslibet Plateæ confirmatis de- eidi. Sic Respubll. Genuensis habet Magistratum, qui ad uihilaliud quam ad negotiationem hane solummodò or- dinatus& constitutusest: Hic constat ex Consule, qui est tanquam caput& ex duobus Consiliariis, quorum trium, do faciunt sente ntiam à qua potestappellari, ad Sereniss N e. Sena 00 A dcn un She at gig . SA 6 ren Spun non Amend 54 N em a con emen nem Er suscet f rob ain seit. vod E ell rt dio S nden Abt r Aconöde 1 D dicesc g Denton ell u Selects 2d FA natiött 0 ö l odd qu nn 1 K Leltil N Trac latus de Cambio,. 205 Senatum Genuensem, ut habetur in capitulis Feriarum Genuensium, num. 18. Habet etiam hic Magistratus suum Cancellarium seu Notarium: Et ulterius in Cambiorum negotiis, quæ refpiciunt un versitatem& publicum Inter- esse Cambiorum interveniunt,& habent votum omnes metcatores, qui sunt adm issi à contractatione, ut hisee omnino verbis resert, Scaccin tract. de Comerc. Q. 2. Gloss a. n. 8. pag. mihi 353. Sic Sereniss. Princeps Rainutius Farne sius inter eætera non leviora Placentiæ Consulibus Mercato- rum. summum jus tribuit. non tantùm quò d in decidendis causis& controversiis Mercatorum& Cambiatorum, sed & illud quod in animadversione in facinorosos, verfatur, denegatà quãcunq;, quoquë modò damnatis& ad ipsum- met Principem, provocatione, testante Ray, de Jurr. disb. r. 4.7. F. g. Bey der Banco zu Nürnberg hat es gleichfals semen hierzu in specieerkiesten Magistrat, welchen sie die verordnete Marcks Vorgeher nennen von dem stehet in derer/ den 16. Ju- li, 162 1. auffgerichten Banco: Ordnung also. Daß wann ei⸗ ner in bestimbter Ze nicht protestiren/ sondern seinem Debi⸗ tori noch länger nach warten und shme etwan Schaden dar⸗ auß entstehen würdt/ die Gefahr auff hn lauffen/ und er schon hernacher protestiren wolle soiches doch unkräfftig seyn/ jhme auch bey der verordneten Marcks⸗Vorgehern(NB Alt alda alle von dem Banco herrührende Stritiigkeiten sollen erör tert werden/ und kin E. Rath damit verschonet bleiben) wann Er deß wegen Klagbaar würd/ nicht solte verhelffen werden/ rc. Zu Botzen hat es gleichfals/ wie auch zu Hamburg und anderer Orthen mehr/ seinen gewissen Magistrat, der allein die Strittigkeiten/ so zwischen den Herrn Handels ⸗Leuth für fal⸗ len/ zu schlichten und in der Enge abzußelffen/ verordnet ist/ wie mit mehrer m auß dem Privilegien so den Dötznern von Ihrer 1 Se Faürstk. 20 Analgtica Continuatio, Fürstl. Durchl. N. Ertzherzogin zu Oestereich/ de. Geborner Princessin von Tascanol in Anno 1630. Genädigst errheile wor den/ zusehen/ die lauten under andern also! Es soll allwegen auß den Kauffleuten einer zum Consule und zwen andere zu dessen Räthe von den Kauffleuten selbst erwehlet werden/ wel⸗ che Macht sollen haben/ alles was vnter Handelsleuten vorge⸗ het/ zu richten und zu schlichten: Ind soll bey solcher Judicatur allweg die Erkandnuß der wahren Beschaffenheit der Ge⸗ schicht an jhr selbsten Summariter und dem Kauffmanns Sty⸗ lo nachgefahren/ die Partheyen mit hren beschwerden und ha⸗ benden Sprüchen angehört/ und oßne Formirung weitläuffti⸗ gen und zierlichen Processes auch sine figura& strepitu judi- cii verabscheidet werden. Solte aber jemand von ergangener Vrtheil erster Instantz appelliren/ denen soll zu Einwendung solcher appellation der nachfolgende gantze Tag/ Zeit gelas⸗ sen/ aber nach verfliessung dessen soll der Appellation nicht mehr statt gegönnet werden/ es sollen auch die Kauffleute jhren eygenen hierzu er wehlten Notarium welcher das Protocoll or⸗ denklich halten soll/ haben/ sambt einen Gerichts ⸗Botten/ und was der Consul nicht vermag durch sich selbsten kräfftiglichen genug ins Werck zu setzen/ dem soll die Obrigkeitliche Hülff und Hand zu Stewer kommen: Auch soll ermelter Consul Macht haben/ die Personen und Güther zu gemelden Marck⸗Zeiten mit Arresten zubeschlagen/ auff daß in begebenden kallimenten die Interessitte Kauffleuthe nicht Gefährt werden/ es sollen auch der Fal⸗ licenten Kauffleuthe Güter/ Schulden/ habende Recht: und Forde⸗ rungen/ den Kauffleuten welche dem Botzner Marck besuchen pro rata jhrer Schulden/ zu gutem erstlich requesttirt, hernacher außge⸗ theilet/ darbey auch die qualität und priorität der Schulden in obacht genommen werden/ rc. In der Kays. Freyen Reichs Wahl und Handel Statt Franckfurt am Mayn/ haben die Herrn Handels leu⸗ te war keinen absonderlichen Magistrat, der die zwischen jhnen fürfal⸗ lenden Strittigkeit sua aurhoritate erörtern dörffte/ bemühen sich aber ihn l nahe „ N lu d L otocolg aich olle abt& sigi dan we e zac 0h 4 menten 106 ce ind 90h, U 6 3 dtiounch a Fuyaclatus de Cambio, 1207 aber in dessen nicht wenig underein ander sell sien/ solchen in der En. ge abs que strepitu judicii, und ohne sonderbaare Bemühung eines Wohl⸗Edlen: Hoch⸗Weisen Raths/ so viel moglich und an Ihnen/ per modum compromissi oder da selches nicht seinkönte per modum Deputationis vel Commifsionis, jhte abheiffliche Maaß zu geben: und weilen die Herrnbbepuchrten oder Com mitlatien vielmal deß Kauffmans Sryli nicht allerdings kündig/ so suchen ste dieselbe durch unpartheyische Parete(die beyden Kauffmanns Händeln eben das jenige Effectuiren/ was sonsten in rechtlichen Strittigkeiten, die Responsa juris& Pradentum) de Stylo& cansuetudine zu Certio- riren und durch solche Information gꝗlso die Sachen für und an sich selbsten auffs möglichst zu befördee n? idqque non omuninò abs tatlo- ne, quia in casibus Stylum mercan lem concernentibus ubi Magi- stratus Extraordinarius non existit led Ordinatius adite debet, Mer- catotes sæpe Imo ferè sempet, ne gravius aliquod præjudieium ipfis pariter atque toti Mercatutæ attrabatur, vel itreparabile dmnum generetat, Magistratum ipsom de Stylo informare necesse habent. Est enim hæc materia Cambiotum setupuloissima, ita ui Lupus.. 2. in Cap Naviganti n. 2. de V sur. expresse fateatur Cambii natgram nunquam verè fui sse intellectam, quod con fitmant& alii non pau- ci: quamquam non nulli voluerint difficustatem& abscutftalem hujus negotiationis explicare, quia teme minus rectè intellezerunt obscutiotem eam reddiderunt ut sctribi. AHeden in suis tractat tom. tit. de rebus per Vsur. acguisit quæasti q. Quod advertit etiam pc st Scact. in tralt de Comerc. Romvald Lucensitract de Cam b. in Episb. ad Lett. Inde factum ut hi tales volentes solvere nodum, cujus Ligamen ignorarunt, quò magis dislolvere nixi sunt, eò magis st inxer int, tue nodos multiplicarint( um itaque Theologi omninò, JCti vero ut plurimum fiat ignati Usus& consuetudinis, Mercatorum, Mercatores& contra illius pelitissimi. Tese Mich. Salas. ad De Thom. a. po quast. 28 in disput. Camb. quast 4 act 5. Centrov. q n. q. wet Ius Tom a. Horum sententiæ vel maximè ↄcqui t scendum esse dicit. Scac r. in alleg. Tract. des Camb. g. i qua st ⁊ n. a0 quem seguimur. Cæterum latione officii Judicis notandæ sunt quædam leges ex jure ipso deseriptæ, quarum 1. Ut sudex, seu ile, qui huic actioni addictus est, æquitatem semper ame oculos habeat,& virt boni offeium fide liter præstet i 4.5 1, De eo quod gers. loc l. 137. ¶ 2. Verb. Oblig.. Non serxiat quantitati duntaxat in literis Cambii exp ressæ, sed rationem quoque esus, quod A- ctotis inte rest habeat I 2.5 8.1.8. I n Has ee quod cert loe. tam ratione luc ti cessan- tis quam damni emergentis. I. Hen ff de eo quad cent loc. 3. Ut spectet atque æsti- met utilitatem temporis pariter atque loci per i.. dict tit. C um non minus læda- i Mut ex 208 Analhtica Continuatio. mur etempote quam ex loco,& tempus ihsit loco, atque adeò remota ratione loci temporis ratio supersit, J. 57... 0 Ratione Finis operatur hæc actio ut Re- mitte s contra subtilitatem juris, qua alias plus petens loco, causa cadebat, hoc modo sunm consequi possi Acie entraria ex Cambio datur Campsori, sive tra kanti, contra Remittentem, ad id ut summam inliteris Cambii contentam, quam ad Instantiam Remittentis, in alio loco solvi fecit eum debito Interesse, à tempore mworæ consequatur. Affinia Actioni ex Cambio sunt. 2. Actio de eo quod certo loco dari oportet quanti inte rsi: ile loco datum fuisse. 2. Actio bonæ fidei, quæ intenditur, si in ique contractu de loco solutionis conventum sit, I.. ¶ de eo quod gert loc. 3. Actio ex stipulatu, J. 2. 9 1 F de eo quod cert. loc. 4. Actio constituto· 1la, Treticaria Mandati& aliæ,& Contraria cum hinc inde inserta sint, hie licet opportunt, superfluè tamen& iteratò repetere fupersedemus. Et hæc sunt qua pro Ingenii imbe c illitate,& temporis novere ante angustia, inter labores& strepi- tus sudiciales, De Cambiorum naturà hac vice seribere volui potui. 5 Atquesic: 8 Ergo opus exegi Musis Phæ boque fawvente? Posthum. Et quamvis fortè 8 Hac Caprimulgus despuat, panciroll. Qui aamen Post fata livor ultima Quiescit, atque proprius Honor tuetur quemlibet Vivisque tantum pascitur. Schopp. Lade spero quod 5 Hoc opus& statuis fuerit vivacius æneis. Interimtu: A vi futura pastilens Rumpantur indignissimè Sequentis execratio Tu nostra carpe carmina Quid te molestant carmina Et rode Musas, ut libet, Meique dotes ingeni? Terrebor haud calumniis, Deo Juvante maximo Livore quisquis improbo Quod in choavi prosperè Caret, vir est miserrimus Te spero, nequam, contumax Nam summalivor Murmure, Insaniente, finiam. Oppugnat acri. maxima 8 Ut illa cordis ilia ut perflat Auster robora. Oculique lividissimi Schoß Interim DEO SIT LAVYS HONOR ET Lo in sempitrinasecula Amen. ——: 8 eee eee ee — ima l curmufe, 1 1 5 1 T 8— 2 2 rM—ↄ ę———————˖†·ÿ‚·†·——⸗