1.
0
e ET CHARONDA. ET LE.
cunhüf HM G VM DES CRIPTIONE
a5 mund inn vrRIVS GN EI elt, vit 15 1 en
qudem! N* ech
N n A CONRADO NTTER SHS bene Bag BRVNSVVICENSI, D. 1 Hrofessr-
N tech en
un in Academia Altorfina, habim in 9 exordio pralectionuni
note ent kde 14.
et üs Ant 8
11 haben 0 L ahu. tuddu ptog Al. dual . erg w 1 1 t e ail ed en . ud W tea o min e Ora onunes 5 55 N f * 100 Win 1 0
00 * 10 * Ol
0, ue 8 lb ALTONHIINORICORVYN, 1 Typis CRRISTOPHORI LocRNERI,& IoRANNIS
HoOoFMAN NI, Iypographorum Academicorum.
NexsZ NFovEM BRT, A. C. e135 15 E

G
A, f N
9
ROSO COMITI. D. IOHANNI ALBINO SCH LICK, FILIO IEE al Generosi Domini CHRISTOPHHORI, Comitis in Passaun, Baronis in VVeis kirchen, Duppa,
& Valconavv&c. Domino suo
clementi c CONRAD YS RITTERSHYSIVYS BRYNSVYVYICENS Is. f.
Legislatorum, Vita ac Nomothesia superioribus diebus, te quoq; O aulscultante habui. Fabio hoc, tum mea tui obseruantia(qua
Des nnd G. m T. m inde vsque ab astatis proximiæ Fanegjri Acc. demica, cuius tu quoq; pars magna eras, colo,& cuius hoc testimonium quod- dam extare volui) tum eæ hortationibus amicorum adductis, qui sic iudicabant, & mibi quoq, quia quod volumus, idem etiam facilè credimus, persuadebant, non illibenter te etiam lecturum Orutionem eam, quam, dum recitaretur, dili- genter audire visus suisses. Vt autem hanc meam op VMSp G. T. æ gra.
tam fore sperem, facit candor ile tuus& natiua quædam facilitas, quam vnd cum alijs eximijs dotibus in te nostra diligit ac suspicit Academia: Cuius vt ius singulare es ornamentum ac decus, ita ipsa quoq, vicis im in id sedulò incumbit, vt te optimis artibus ornatum& condecoratum aliquando remittat domum: vel potius quia iam pridem dedidicisti woaoꝰ AAN NDep, vt loquitur Pindaru, aid locorum dimittat, vbi& ingenij cultum capias uberiorem,& rerum vsum atq, experientiam tibi compares maiorem. Ex quo haud facile dixerim, anne Ad te plus vtilitatis& vera laudis rediturum et, an ad Rempub. qua, vbi tam lara indoles tua maturitatem(quod DE Vs faxit) assecuta fuerit, tuis quoꝶ consilijs& auxilijs plurimum iuuari poterit. Erit autem, opinos,& Academiæ nostræ gratum& honorisicum, quod in ea alolescentes tam ilustri genere, tam excellenti ingenio, optimorum studiorum tyrocinia deposuerint. Ad mie vt re- deam, nihil hac compellatione aliud quaro, quàm vr T.æ&. i me approben. Quod assecuto, abundb satisfactum fuerit. Si ad alios quoq: hinc aliquis fiuctus peruenerit, hoc lucro apponam. Vale. Altorsij Mense Nouemb. A. C. O Io. Kc.
—.
————

ae q-; VMA Nun rb* a ,n l 11 0 0 bag a, en mam. J n en aun 1 nh cn W e n een 5 1 5* a 41 Ai n Wa
e e GA ö 0
5 5 g 4 0 5 ö a1 „ 1 1 71 I* 50 5
n 08 ö 7 0 400* 5 05 N 5 en.
n! 120 10 0 M* 110 A0 50/ We 1 4 1 60. 40
C HARONDA ORNATTO, RAE. FaATIONIS TOO RECITATA IN AcADEM1A
Ar ToRFINA ante pralectionem Institutionum Iuris,
N¹αY VAN TVM adiumenti antiquitatis aliqua cos ö gnitio& liberalis eruditio adferat ei, qui 28 8 g EI, qu inder 0 N politicos& Iurisconsultos nomen suum profi- teri& aliquando censeri velit, neque vestrum⸗ quem uam, Auditores optimi, ignorare arbi- troxr,& sepè ex hoc ipso loco auditum est. Nam, ne foris exempla peti necesse sit, Antecessores nostti, qui paulò ante huic cathedræ magna cum sua laude& discentium vtilitate præerant; nunc à nobis non sine magno animi desiderio requiruntur: ij ergò ad hanc quam dixi, rem non verbis tantùm ac præceptis, sed etiam exemplo suo stu- diosæ iuuentuti præibant. Etenim certum est, eos demum rectissi- mè in Iuris ciuilis studio versari, sibique optimè consulere, qui ita riuulos& castella consectantur, vt fontes& capita ipsa non negli- gant. Ac placet vehementer, quod vir quidam magni nominis,& Philologus ac IC. eximius scripsit, Studiosum Iuris in au ctorum le- ctione bonorum alijsque liberalibus studijs Patremfam: imitari de- bere, qui in peregrinatione sua qua terras ac maria obit, subinde domum cogitat, vbi: dulcem vniceqͥue animo suo caram Vxorem aut sponsam reliquit. Is enim quotiescunque in gemmam aliquam, aut scitè tornatum annulum, aut monile pretiosum, aut vestem, aut alia mundi muliebris ornamenta& Nei A incidit; studiosè om. nia, quantum sibi satis sit, comparat atque componit,; vt domum
.
aliquando reuersus habeat, quo dominam suam muneretur& ex-
ornet. Eodem modo qui Iurisprudentiæ tamquam matronæ præ- 25 stantissi.

stantissimæ amotibus deditus est, ad eam expoliendam atque exor- nandam omnia cetera studia referre debet. Taceo hic, quantum veræ& germanæ voluptatis ipsa habeat collatio: quæ& Iuris Rom. æquitatem mirificè nobis commendat, dum cernimus,; id in tam multis congruere cum aliarum gentium institutis ac legibus, vt non tam lus ciulle Rom. quàm commune omnium gentium, atq; ex ipsa natura expressum& haustum esse videatur. lam& illud nemo inficias iuerit, tametsi Romani ferè soli ex omnib. gentib. Iurisprudentiam ita excoluerint, atque ad id fastigium perfectionis, in quo eam sum- morum virorum præstantissimis ingenijs videmus collocatam, eue- xerint, vt hanc quasi possessionem suam ac propriam fecerint; eos tamen initia eiusdem Græcis accepta ferre. Quis enim hoc paulò humanior nescit(quod& Liuius,& Dionysius Halicarnassius,& Pomponius IC. in J. 2. D. de orig. iur. ac Tacitus denique memoriæ prodiderunt, Decemuiros legibus ferendis à Romanis creatos post exactos Reges, in Græciam profectos, inde opt. quæque& egregia eius gentis( à qua& alias pleras que artes, ad benè beate que viuen- dum pertinentes acceperunt) instituta& leges acciuisse· Ac si id no- bis propositum esset, nullo negotio de monstrare possemus, pleraq; omnia eius legislationis Decemuiralis capita, quæ in libellum 12. ta- bularum(tantopere ab illis quos comme moraui auctoribus dilau- datum, vt qui omnes omnium Philosophorum bibliothecas supera- rit) retulerunt: hæc ergo capita& Gtæcorũ fontib. hausta atque in Rom. Remp. deriuata esse. Ingenui autem pudoris plenum,& pars quædam gratitudinis est, fateri per quos ꝓfeceris. Quæ cum ita sint, facturus deinceps interpretationem Elementorũ Iuris ciuilis,& cu- pidam legum juuentutem tamquã in vestibulum prestantissimæ ma- tronæ Iurisprudentiæ introducturus cum Dro(quæ prouincia mihi ab Ampliss.& Nobilis. prudentissimisq; DD. Scholarchis deman- data est) eique interpretationi, more in Academijs recepto, aliquid mihi præfandum esse videns, ex multis quæ occurrebant dicendi ar- gumentis, hoc mihi nunc potissimum delegi, vt de duob. Græcorũ antiquissimis clarissimisqͥue legumlatoribus verba ad vos in hoc or- natissimo consessu facerem:& que de his ex optimis vtriusq; linguæ auctoribus comperta habeo, breui oratione vobis exponerem.
Ac ne diutius animos vestros suspensos teneam, quos iam tum expectare credo, quinam illi sint Legumlatores: de Zaleuco& Cha- ronda quædam, neque vobis ingrata, neque huic loco omnino alie- na(ut spero) afferam. Ideò autem S WO AAV iungere placuit
hos duos(quos ne Cicero quidem in libris de Legibus diffitetur se in

A petted inge deni vd coe hg uam ac 4 im e kette. A Cain l & Dion nd ut. 1c Ta ngen setends] 1 Antcnn dat, inde Aug ne utes, 1 beh. tut& lef 4 ale l 10 demon A alt als capi Walden commen F acloch. losopbot A cicdcn Otrcors Ae. Auen al gn, i eee in Flene Neben „ e zn] ttf,
auch“
1 1 wüde
— f 0 1 Ache
1 ibg 3 5
15 1 f ns
1 Nation* 10
**** Am,.
nt Je Tall
eum f 5 1
. boch
An beg 81 ju
10 4 Dl, 00 f 110 0
in multis sequi, non minus quàm vel Solonem, vel Platonem, vel alios) quòd non solùm vicinis in ciuitatibus vixerint, legesque tu-
lerint, sed etiam animis vitæque instituto inter sese fuerint similimi. Vtriusque porrò vitam primùm, sed. breuiter(neque enim tempo- ris diuturnitas multa ad nos deea peruenire pasla est,& nemo eam ex professo, quod sciam, descripsit Deinde Noob eoia, aut certè pre- cipua quædam eius capita, recensebo: Ex qua(vt spero) videre li- cebit, etiam Romanos quædamꝭesse mutuatos. Inlignium quoque virtutum aliquot exempla, tam in vita horum, quàm in Noob co agnoscemus, que imitari ne Christianum quidemhominem pudeat; imò quæ non imitari, sed deserere, pudor acillagitium sit ijs, qui Christo nomen dederint: Vt ita non solùm ad scientiam in nobis au- gendam, sed etiam ad bonos mores(id quod caput est) hæc qualic- cunque præfatio sit profutura. Vos rogo(M. D. Rector, Illustris & Generose Comes, Professores omniumordinum, viri Reuerendi, clarissimi& doctissimi, Studiosi item Nobilissimi& ornatiss imi) vt dum in eo sum, vt vnico saltem in exemplostamquã in speculo com- monstrem id ꝙ exordiens dicebam, quantũ scilicet vtilitatis studio Iuris adferat, Antiquitatis non omninò rudem aut expertem esse,& dum in regionem transmarinam animo& cogitatione traijcio, ea me, qua soletis, beneuolentia prosequamini. Nihil quidem à me profetri posse scio huic ornatissimo consessui, tanta eruditionis co- pia abundanti, tantaque rerum experientia prædito, ignotum aut inauditum. Vos tamè illud cogitabitis, quod quidam veterum rectè scripsit, Dulcem& gratam esse cognitionem etiam nota recolenti. Erg, vthinc incipiam, Charondæ quidem patria(si Aristote li credimus) fuit Catana, quæ Siciliæ vrbs fuit, alio nomine Catina vocata, vt Hermolaus Barbarus in Castigat: ad Plinium docet. Iusti- nus historicus eius ciues Catinienses vocat, lib. 4. Est autem hæc vrbs in primis nobilitata illorum juuenum pietate, Amphinomi& Anapij, qui ex eo incendio, quod Ætnæ crateres effusi excitarant, illæsi parentes suos proprijs exportarunt humeris: vt est apud Ari- stotelem in Mirab. narrat: apud Lycurgum contta Leocratem,&. lianum in Var. hist. Corn. Seuerum, Claudianum,&c. Sunt alij(in quibus& Val. Max.) qui Thurium faciunt Charondam, ex Italiæ opido eo oriundum, vbi Herodotus pater historiæ vitam finiuit,& vt quidam tradunt) in foro conditus est. Quidquid sit, illud certè plurium testimonio& mentione didicimus, Siculis& Italis vicinis eum leges tulisse, siue in Sicilia natus, habitarit in Italiæ parte ea,
R quæ

qu olim Magna Græcia dicebatur: siue contrà. Sie enim Atisto- reles 2 Politic. c. vlt. Charondas(inquit) Catanensis& suis ciuibus
leges tulit,& alijs Chalcidicis ciuitatibus per Italiam& Siciliam. Et Plato in 10. De Rep · YM εανοννν N DNIe. TIN AINH G ACD vo uo TU cp J,. Col Gp Ac potest, ni fal- lor, etiam vtraque ciuitas,& Catana inquam& Thurium; eius pa- tria dici haud absurdè. Nam(vt Eicero docet 2. De Legib.) vni ho- mini duæ possunt esse patriæ, quarum na naturæ seu loci sit, altera ciuitatis seu iuris, quarum in hac vt maiore, illa contineatur. Quo- modo& Pythagoræ, tametsi ortu Tyrrhenus elset, Samus tamen pa- ria ciuitatis seu iuris fuit, indeq; frequentius appellatus est Samius, quàm Tyrrhenus. Et Herodotus nunc Halicarnassius vocatur, ab Halicarnasso vbi natus fuit, nunc Thurius, quòd postea Thurium migrarit, vbi& sepultus est in foro, vt modò dictum. Et diuersum est initium eius historiæ, quod citat Aristoteles 3. Rhetor. ab eo, ꝙ kodie in editionibus Herodbti extat. In illo est OQelx, in hoc A- ue. 1 Huic autem, quod de duab. patrijs dixi, vicinum est illud, quod à doctissimo præceptore meo Hub. Giphanio in Oratione de Con- srantino M. Imp: obseruatum est aliquando, Imperatores Rom. olim duos numerare natales solere: Vnum ortus seu natinitatis seu mun⸗ di, alterum Imperij, quo scil. die id inibant: Quibus&tertium ad- dete possis natalem, Ecclesiæ. Sed hæc obiter. Ad rem redeamus.
Cum igitur omnibus, qui tum doctrinæ laude ac prudentiæ flo⸗
8
rebant, facilè Charondas antistaret, electus est à ciuibus suis, siue- Thurijs, siue Catanensib. siue etiam vtris que, legislator, qui Remp.
eorum optimis legibus atque institutis exornaret: de quibus paulo pòst dicam. Nunc illud admonendum videtur: Cum Legislatorum
duo sint genera, secundum Aristotelem 2. Polit. quarum alij Reip.
formæ A se ipsis descriptæ atque institutæ; alij verò ei, quam ab alijs
iam antè constitutam inuenerunt, Leges præscribant: ex posteriore
hoc genere Charondam, vt& Zaleucum, fuisse. Neque vero idcircdè minoris fieri debent hi nostri Legislatores, cum non minor sit virtus tueri& conseruare parta quàm quærere: Imò cum maiorem merea. tur laudem, qui subtiliter emendat. factum, eo qui primus aliquid
inuenit: vt Iustinianus loquitur.
Plura de Charondæ vita rebusque gestis reperire non potui, nisi quod Ælianus scribit in 3. Var. hist. ipsum, cum à Catanensibus malè gratis(yt fit) in exilium esset eiectus, Rheginensibus quoque
D

0 den: 10 quam
Aung Fun
ro docet! abu Alm Nu 40 1 0 mucte, i enn Fnenus eg quentius E m0 Halca Well. dutius, gf Leah 0 modo d Rü
15 Io el i 53 * I ee abe
Reale 0 ds di, vii Ark
Oiphanio O deck guandom Fre bon
mom Aud
1 1. ibm: Unt 1 a g urc obig Putten 0cttinr l 88 mant eleckases J K bull 80 Atisque,] Moba mounfe; 5 0 ö
1„ 1
uis etotn e
8 MN
ent el
im vide WLan
f A
41* 5. 10
f ru
er 4
„ 1 0
14 Oe
gel p. el
—.
um fad Wefen
cum, fall 1
4984 0 14 7
eln* 1 9 1
4 F MIM
Aristotele It he
fog coidp agemus. Ad Zaleucum propero. Hunc igitur Locris Epi- zephyrijs leges tulisse auctores vno ore testantur. In Locris enim Epizephyrijs(qui sunt populi Magnæ Græciæ, diuersià Locris O- puntijs,& qui fuerunt tertij? nobili ortus est prosapia, si Diodoro Siculo credimus. nam Suidas nescio ex quo auctore annotauit, seruum& pastorem initio fuisse: postea verò libertate donatum, li- beraliter& accuratè institutum, in tantum virum suæque princi- pem ciuitatis euasisse. Ex qua discrepantia de Zaleuco occasionem fortalse arripuit Timæus(historicus, qui quod omnia abalijs tra- dita morbo quodam animi carperet, eναο dictus est) vt nul- lum vmquam fuisse Zaleucum scriberet. Verùm Timæi iam olim explosa est opinio, vt videre est apud Ciceronem 2. De Legibus,& Epist. 1. lib. 6. ad Attic. Eum quidam vnà cum Lycurgo Spartanq, Thaleti(qui sapientissimus inter vii. habitus fuit) operam dedisse voluerunt. Sed horum νσοον,, d Aristoteles d. lib. 2. Polit. prope finem, ex temporis ratione malè ipsis subducta natam refellit. Ly-
curgum enim ante Romam conditam vixisse, Cicero quoqʒ testis est
Tuscul.. Zaleucus verò rege Tullo Hostilio floruit,(vt auctor est B. Hierony. in Chron. Eusebij:) Charondas paulo pòst: Thales de- niqʒ rege Seruio. Vnde perspicuum fit, temporum valdè imperitos fuille, qui Zaleucum Thaletis fecerunt discipulũ. At Diodorus Si- culus, bonus in primis auctor, lib. 12. discipulum eum Pythagoræa fuisse scribit: Idemque Suida confirmat. Cum autem gratia& au- ctoritate plurimum apud suos populares valeret, electus ab ipsis legiflator, nouam prorsus& alijs inusitatam Legum descriptionem instituit, initio à Pijs immortalibus facto: quam tamen rationem postea multi magniq; auctores secuti sunt, vt Plato, vt Numa Pom- pilius, vt Cicero. Sed hic illud memorabile est, quod ex Aristotelis Repub. Locrorum refert Clemens Alexandrinus, eum Locris suis dicere solitum, à Minerua se leges, quas ipsis ferret, accepisse: quod & alios, vt Lycurgum, qui Lacedæmonijs; Minoëm, qui Cretensi- bus; Numam, qui Rom. leges constitugrunt, factitasse legimus, ni- mirum vt Leges suæ ad pEOS auctores relatæ, facilius ad animos hominum descenderent(vt loquitur Liuius) maioremꝗ ue apud ci- ues auctoritatem haberent. Et sunt reuera leges HH αννπ A, dligop, vt ex Demosthene contra Aristogitonem Marcianus IC. refert l. 2. D. de Legibus. 8 8. Ad Zaleucum& Charondam communiter pertinet, quod
0
leges præscripsilse. De morte eius infra commodiore loco post vo-

rr
12
quod Cic. ait 2. De Legibus: Eos non studij& delectationis, sed Reip. causa leges ciuitatibus suis scripsisse, quorum prius Platonem fecille vult innuere. Proximum est vt ad Nomothesiam 1 ac- cedamus: quæ quidem in plerisque partibus ade ò pia, proba& san- cka est, vt penè dubitem; an vel àMose ipso ea reprehendi possit. Veri Del, qui tantùm in Israele notus est, cognitionem semper ex- cipio. Nostis autem, optimi Auditores, Platonem& eius æmulum Ciceronemà Legislatorè postulare, vt proœmio tatur: Quamquä Seneca. nihil- ibi videridicat frigidius, nihil· ineptius, quàm Legem cum Prologo, quòd proprium eius sit munus. iubere, non suadere, aut disputare. Vtta sententia sit melior, in præsentia non disputo. Horum quidem, de quibus agimus, vterque laculentum suæ No- mothesiæ proœmium præmisit: quo priusquam iplam recitarent legem, de laude eius dicerent,& ciuib. suis aliquid etiam persuade- rent; non vi ac minis rem gerere velle viderentur. Qua re hoc efficere studuerunt, vt qui parent, non solùm ob- temperarent obedirentque magistratibus, sed etiam vt eos colerent diligerentque, vt cum Cicerone loquar. Etsi autem prolixius re- feruntut ab auctoribus eorum proœmia: nos tamen illa in breuem summam contrahamus,& quia in plerisque conueniunt, vtrumq; coniungamus. Principio igitur& ante omnia ciuibus suis hoe per- suasum esse voluerunt, Quod sit DE Vs aliquis supra nos, qui quæ nos: gerimus- audiat& videat& arbitretur, vt Plauti verbis vtar: Eosdemque ciues oculis& animè contemplari iusserunt hoc aspe- ctabile cœlum atque hoc Vniuersum, eiusque ornatum pulcerri- mum& ordinem constantissimum&. concentum suauissimum se- cum perpendere, quæ neque hominum sint opera,& multò minus fortune& casus. Eundemque DE v sanctè& castꝭ ipsis ceolendum esse, vt omniumʒ quæ in vita sunt bona& honesta, auctorem atque approbatorem; malorum verò osorem ac vindicem. Colendum autem esse ritibus patrijs. Omnium item consiliorum& actionum ab eo capiendumeffe primordium Animum quemque suum ab amnui malitia,; improbitate& turpitudine castum, integrum, inta- minatumque conseruare dẽbere: quòd diuinum numen non tam sumptuosis& magnificis improborumehecatombis& sacrificijs, quàm bonorum virorum iustis&. honestis factis ac moribus dele- ctetur. Non tam igitur pœnarum ciuilium metu; quàm propter concordiam& amicitiam cum DEO A malis facinoribus abstinen- dumelle. Nulli enim improbo DE VM esse amicum aut sese sociare. Probitatem verò& virtutem, morumq̃ue sanctimoniam esse maxi-
mum

17 in0! Au e elo, ing m „erg Ane 10 u nn h ad ad Ain elle weg
N, t qu 1 U 90 0
denn:ng 28. lit plersqug Wong ante on Wulüh rs u e Abürttuf N zu l contenpf W nm aum, eiu Wmf u K conch Wu zinum unt Sc Kd uli 40 l dona Nun tem ac. rl. 0 n lem c Fun u Aim Went“
weadine d Ei
. e Aciuuf&
I Sold 0
aut!
1* elle 11 15
O doline umu 1
*
r
mum& perfectissimum sacrificium, quod Dxo ab homine exhiberi polsit. Qudd si vir bonus ab improbo se muneribus affici nolit: quid de DE o cogitandum? In quo animi proposito vt quisque constan- ter perseueret, semper ante oculos sibi proponere debere diem vitæ extremum: quo die facinorum præteritorùm memoria& conscien-
tia semetipsum excrucians ac corquens animus, facta ea nolit, ac de-
testari maximopere soleat; sæ pꝭ᷑ etiam ad odium immane sui ipsius & omnium adeò rerum(quam nos desperationem voca mus) adiga- tur. Quòd si quis animo sit ad scelera propenso ac procliui, ei malo duplex esse remedium, vt& templa& aras ac delubra Deorum fre- quentets sacrisque vacet, assiduis vtens ad D· vn votis, rogationi- bus ac supplicijs,& bonis viris sese adiungat, quorum consuetudine & sermonibus de virtute, de honestate, de officio, à prauis cogitatio- nibus ac libidinib.auocatus, melior reddatur: Idque tamdiu esse fa- ciendum, quoad virtutis amor in naturam cujusque vertatur. O viros præclaros& diuinos! qui eam animis giuium inserere volue- int opinionem, à qua omnia laudabilia& honesta instituta& facta prtoficiscuntur: eam contrà, à qua vna, quidquid vsquã turpitudinis ac scelerum perpetratur, tamquamęè fonte ebullit, ex ij dem ęnellerg atque extirpare. Quàm verò metuendum est, ne hi Ethnici in ex- tremo iudicio contra multos nomine Christianos consurgant, eos- que impietatis condemnent quemadmodum de regina Austri& alijs Saluator noster ait. Scribit Plato in 12. De R epub. Periutia trium fer causarum committi ex aliqua: vel quòd homines Deos nullos esse credant: vel si int, negligere ipsos rerum humanarum curàam, nec. gratia tangi, nec ira, nec sibi exhibere ne gatium, hec alijs, vt Epicurus dicebat: xelAenique, f& sint Dij,& rerum hu- manarum curam gerant,& eleribus irascantur; posse tamen eos vel exigua placariwictima, vt iram remittant,& pœnæ gratiam fa- ciant. Quod ille vir grauiss.& sapientissimus ait de periurio, ne pu- temus id periurij solius esse proprium. Omnia flagitia, omnia sce- Jera ex hoc fonte promanant, quod fatuus& impius in corde suo dicit, Non est DEN: Non videt nos Altissimus: Quandoad mewe- niet? vt seriptura passimdoquitur,& Iuuenal is quoq; Sat ya. Rectè igitur atque ordine Legislatores nostri fundamentùm hoc Reip.& Legum suarum posuerunt, vt qui scirent, non tam humanis imperijs ac legibus Rempuh. contineri, quàm diuinæ ltionisanetu. Et hæc de Proœmijs eorum breuiter referre visum est, eum qui- dem multò plura possem. Nunc ad ipsa legum capita venio:& pri-
mum Charondæ. Ex quib. cum nonnulla sint cum alijs legislatorib.
3 Comm

communia, ego hic tantum propria quædam persequar. Primùm igitur Aristoteles dicto loco ab eo institutũ esse scribit Iudicium fal- fl testimonij, siue. I duo wel dil, vt ipse vocat: Quod iudi- eium leges Decemuitales quoque capitale esse voluerunt. Sanxe- runt enim teste Sex. Cæcilio IC. apud Agellium lib. 20. c. i. vt qui falsum dixisse testimonium conuictus esset, de saxo Tarpeio deijce- retur:(quam& Incestus pœnam apud Rom. fuisse ex Lacito lib. 6. Annal. intelligimus) Quæ lex si non abijsset postea in desuetudinem, putat Cæcilius, pauciores extituros, qui falsum testimonium dicam: qudòd maleficij vleiseendi acerbitas benꝭ caute que viuendi sit disci- plina. Hodie autem non potest quis ita damnari, vt de saxo præci- pitetur. l. 2. si diutina. S. I. D. de pœnis.
Proxima est sanctio in Delatores& Calumniatores. Nam si quis alium falsò& per calumniam detulisse conuictus esset, eum hac pœ- na affici voluit, vt myrica coronatus per vrbis vicos ac plateas in- cedere cogeretur: deinde exilio multaretur, vt Resp. hac peste libe- rata tranquillitate frueretur: 1 pœnam multi, ignominiæ im- patientia sibi ipsis necem consciscentes, anticipauerunt.
Sequitur aliud caput: Ne cui liceret liberis ex priore matrimo- nio susceptis nouercam superinducere. Qui contra fecisset, ei ne- que ad honores in Rep. gerendos, nec ad consilium publicum vm- quam pateret aditus. Putauit enim Charondass fieri vix posse, vt qui malè in suos ipsorum liberos consuluissent, quod fer faciunt patres huiusmodi) ij patriæ Reiqͥue publicæ benè consulant: quod
& Æschines Demostheni contra Ctesiphontem grauissimè obijcit. Quamquam autem hæc pœna secundarum nuptiarum dur ior alicui videri queat: notum tamen est, etiam iure Rom. secundas nuptias pœnis quibusdam constringi, quas ex Cod.& Nouellis Iustiniani petere licet. Neque certè sine causa. Nam vt B. Ambrosius scribit in 6. Hexaëm: Mutato concubitu patres deprauantur, prælatis filijs posterioris copulæ, neglectis autem his, qui ex priore ꝓgeniti sunt. Et vt Epigrammatarius fecit: Mug Ye p del Op. Latè pa- tet hic locus, vt abundare quis in eo facilè oratione possit. Sed mihi contrahenda sunt vela. Tantùm audite, si vobis placet, Iambos A e qui de Græcis à Diodoro Siculo relatis sic fortasse latini fieri possunt:
Quisquis nouercam liberis induxerit, Suos nec inter sit celebris gloria
Ciues, nec ylla eius sit æstimatio:

pie Smd ud Aged N 10 0 Melet, de 527 10 udn 51 Tach adler pd Sell „qu. Hllun Molin dec cu nl un 1 Ahn s.
& CA sis Nui lle— 1 bb un pet u I fte uluttut, J Sh. n pam Ag antes, mich Want lertelbel 8 it Mer. CA Wiek nec d AL pal im Chutof Sf consalal-& vudft.
—
N. em lis, q
W
1
w 0 40
zostclk“ 5 0
eon 0
10 matt eh * Ficulq 4
yt qui suis spontaneum rebus malum Arcessat, attrahens sibi molestias. i Et subijcitur elegans dilemma: Nam siue matrimonium prius fuit Felix, in hac felicitate desina: 5 (Quis enim secundum huic par futurum spondeat?) Siue illud haud ceßit tibi ex sententie, Quis est furor, periculum facere iterum? Nam qui bis vno peccat in negotio, Re vera eum pro stulto habere conuenit. Durius etiam ille, quisquis est, qui sic fecit: Pignora coniugij moriens cui prima reliquii Vxor, si repetat iura secunda thori, Quæris quid faciat? Proprijs incendia miscet AEdibus,& dextra suggerit ipse facem.
Plato moderatius ad lenius, qui in x 1. de Legib. fert legem, non
cogentem, sed suadentem(oοαοοτνν ve 8 end,
vt ipse loquitur) vt qui liberos habeat ex priore matrimonio, à se- cundo abstineat, sed liberos suos ipsè potius educet, quàm nouercã eis inducat. Quod quidem si suadendo obtineri posset, optimum fortasse esset. Vnde enim frequentiores liberorum exhæredationes, ræteritiones, defraudationes, quàm ex eo, quod parentes nouer- calibus delinimentis. instigationibiis ve corrupti, iniuriam aduersus liberos suos testamento inducunt, malignè circa sanguinem suum inferentes iudicium, vt loquitur IC. in I. 4. D. de inoff. testa: Porrò etiam πν dil instituit, nempe vt futuram quo: que& nascentem improbitatem grauissimis ꝑœnis coërceret atque
auerteret. Hoc enim boni Legislatoris munus est, dare operam, non
tam vt puniantur qui deliquerint, quam vt nemo delinquat, si fieri possit, vt alicubi Plato scribit. Tametsi ergo in plerisq; Rebuspub.
nullæ leges in eos, qui prauis gaudent consortijs, constitutæ fuerint
(vt neque Ingrati accusatio vsquam recepta fuit, præterquam apud Persas& Atheniẽses,& apud hos itemq; apud Ægyptios a siue inertiæ crimen, teste Renophonte, Seneca, Nic: Damasceno, Valer. Max.& alijs) hic tamen noster Legislator illos quoque causam in iudicio dicere voluit. Sciebat quippe vir ee Orientibus. malis ac vitijs obstruendas esse vias; Adultam ac robustam impro- bitatem, quæque iam radices in animis egerit, vix ac ne vix quidem extirpari ꝑosse, non aliter atque morbus qui iam homini familiaris,

&(vt Medicorum filij loquunt
N„. N 2 1 8
4.
— 1 1 8 S 8 7 . 8 1. * N 5— 3— 2 1„
en
ur) hecticus est factus, non amplius
vlla ope medica curari potest. Sed neque cum ijs, qui ob ini essent, quemquam versari aut con Quod ad tit. Iuris nostri eum pertinet, infamia. 1 5 Huic capiti adfine est illud, quo iussit, vt etiam à sermonibus turpib. atque abscœnis abstineretur: quippe quibus animi etiam bens nati inquinarentur,& ingeneraretuf eis impudentia, quæ se- cundum Xenophontem, ad pessima quæque dux est. Præclarè nam- que Aristoteles in 7. Politic.& νο At Vp„up ＋ du U d S. Woiép cu⁰ε e. Et vt prouerbium habet Plautinum, Flamma fumo proxima. Charondas itaque ciues suos Persarum si- miles esse voluit, qui ne dicere quidem fas esse putabant, quod la- cere non liceret; vt est apud Xenophontem& Nic. Damascenum. Quid quod etiam iure Rom. qui turpib. verbis vtitur ad virginem aut matronam, iniuriarum tenetur, tarit. l. 1j. Item apud F. 21. qui turpib. D. de iniur. Priusquam au- tem hinc abeam, recitabo vobis de prauis sodalitijs Alcæi versus miræ suauitatis, quos Arhenæus retulit: 5 Ad αννν N G rallge Ap„g ND, f CAN, Ye, dn Nννν AI Hels. id est: Admeti tibi fac regula sit cordi, vt ames bono: Peruersos fugias. Parua enim ab his gratia prouenit.
De pupillorum custodia& educatione memorabilis quoque est eius lex, Eaque kuiusmodi: Vt bona quidem& facultates pupillo- rum à propinquis paternis( qui propriè in iure nostro agnati) cu- rarentur& administrarentur; Ipsi vero pupilli apud propinquos a materna linea(qui propriè cognati) educarentur: Idq́; opt. ratione. Ita namque futurum videbat, vt neque materni cognati„ ad quos scilicet hæreditas aut successio legitima siue ab intestato non perti-
neret, insidias vitæ pupilli struere vellent;& agnati paterni, si ma- ximè vellent, ei insidiari non possent, cum corporis eius cura non esset ipsis commissa: Bona vero eiusdem tantò maiore cum cura& fide essent administraturi& conseruaturi, quòd scirent, ad se eorum successionem esse peruenturam, si quid pupillo humanitùs conti- gisset. Agnoscitis, opt. Auditores, vel me tacente, quam multa hic insint, quæ cum iure nostro ciuili mirificè congruant. 8 Agnoscitis tit: qui& in Pand.& in Cod. relatus est: Vbi pupillus educari vel 90„„
ustitiam publicè J ciuitate notati suetudinem habere voluit vllam: qui est, De his qui notantur
licet pudicitiam eius non atten-

. 1 ö Wh
ouulse i ll upp Asa etut ei Tae, 0 e ndl hf fg prouetbid Ma bud i laque d abel ien su el Sci pbontem 4 Dm upeb. vet!. f Leet pod i ib. D. de H ine
*
0 4
le uus A lar etum: ab, r * 1 11 1 W 0 0 1 0 e 57 Ane, nt
Velocne Aa ee een neque a cue! elk ume n, em gelen Be, „n en enten te dun deni I — 55 U 1. 5 Hurt g 90 1 Lues ue, dd pa n dan
morari debeat,& de alimentis ei præstandis. Agnoscitis originem legis 12. tabularum, quæ erat: Si cui suus hæres nec extabit, agnatus roximus familiam habeto. Agnoscitis alia, quæ euoluere nimis We Paulo aliter Solo, vt est apud Laërtium, qui non solum prohibuit curatotem cum pupillorum matre habitare, verùm etiam cauit, ne curator fieret is, ad quem pupillorum facultates post illo- rum obitum essent peruenturæ. f. Alio capite Ludos literarios aperiri voluit, in quibus vt om- nium ciuium liberi ex æquo erudirentur, nec pauperum liberi, qui didactra per egestatem persoluere non possent, institutione liberali magno cum Reip. ineemmodo carere cogerentur, profefsoribus& magistris salaria e publico constituit. Videbat enim, quantum in educatione iuuentutis recta& proba ad Reip. felicitatem praua ac peruersa ad miseriam momenti esset. Videbat, quantæ essent litte-
rarum vtilitates in omnibus vitæ partibus, quarum beneficio tot
tantæque res tam publicè quàm priuatim expedirentur& confice- rentur, epistolæ, leges, plebiscita, testamenta, pacta, fœdera, contra- ctus, aliaqͥue ad vitam hominum maximè necessaria. Videbat, lite- rarum beneficio& mortuos viuere atque cum viuentib. colloqui, & qui procul absunt sermones inter se miscere posse: Litteris con- seruari atque ad posteritatem transmitti dicta& facta fortium& prudentium hominum, oracula& responsa diuina, Philosophiam denique& eruditionem vniuersam: vt naturæ quidem accepto fe- rendum sit quod viuimus z litteris autem quod benè beate que viui- mus: vt præclarè hanc legem commendans Diodorus Siculus disse- rit. Hæc igitur cum perlpiceret Charondas, stipendio etiam publi- citus præbito magistros constituit:& quidem tantò maiore eos ho- norauit salario, quàm ij qui ante ipsum medicis pro cura ægrotorũ
⁊ publico honorem habuerant, quantè præclarius est, animis qui
ignorantiæ perturbationibus agitantur, medicinam facere, quàm sanitatis corporum curam gerere. Vnde fit etiam, vt corporum qui- dem medicis optemus numquam nobis opus esse; at cum magistris eruditionis, qui quasi animorum quidam medici sunt, omne tem- us libenter transigere velle debeamus. 3535 Alio capite(quod ex Theophrasti libello De Legib. didicimus) constituit, vt in emptione& venditione statim cum res traditur,
numeretur pretium, nec prius vel dominium transeat in emptorem, vel ius de re vendita dicatur, quàm id persolutum sit. Quam legem
obseruatum est Solonis quoque fuisse: eamque non solùm Plato se-
cutus est in xi. De Legibus, sed& xi. tabulæ Decemuirorum, vt
3 3 est vi-

ett videre ex 8. venditæ. Instit: De rerum diuis. Eiusque singularis juris de rei venditæ dominio Varo quoque me minit lib. 2. De re Rust. c. 2.& uintil. Declam. 36. Sed hoc strictum ius Prudentum interptetatione postea nonnihil dilatatum fuit, idque propter liber. tatem commerciorum, quæ sæpè impediretur, si nulla heret emptio, nili ad manum&& in promptu esset argentum præsentarium. Qua de re commodius& pluribus aliquando ad d. 5. venditæ. Deo dante explicabimus.. ee Alio capite sanxit, vt capital esset, si quis in concionem arma- tus venisset: idque ad auertendas seditiones& cædes. Quam legem quo pacto ipsemet confirmarit, infra cum de morte eius agemus, in- dicabitur. Extra concionem enimtotius penè Græciæ instituto li- cebat gladio accinctis incedere, quem morem Aristoteles lib. 2 Polit. cap. 6. ijs annumerat; qui barbariem quandam redolent,&
Thucydides primùm ab Atheniensib.(vnde Cicero humanitatem,
doctrinam, iura ac leges ortas scribit) abiectum esse testatut.
Præterea præcepit, vt ditiores tenuiorum inopiam subleuarent, sed eorum demum, quos non sua culpa, sed aliqua depauperauisset calamitas: qud pertinent ea, quæ de validis mendicantibus in iure nostro sanciuntur.
Præcepit item, vt senes corriperent iuniores fortè delinquentes, ijs que pudore& verecundia præirent. Huius loci sunt, quæ passim à Platone,& potissimum xx. De legib. præcipiuntur de correptione peccantium, quam ijs permittit, qui non minus quam xxx. annos nati sint: quæ item a IC.& Impp. tractantur in tit. De Emendatione propinquorum,& De emendatione seruorum.
Audiuimus aliquot leges, ad tempus ferè pacis pertinentes: vi⸗ deamus etiam quid de re militari constituerit. Mortem ꝑro patria honesto ciui oppetendam esse potius, quàm vitam per dedecus pro.
ducendam. In eos autẽ, qui in bello deseruissent aciem, aut omninèd
arma pro Rep. capere noluissent, peculiari quodam modo animad- uertit. Nàm cum alij Legislatores. omnes his talibus capitis sappli- eium proposuissent,& Eycurgi quidem lege lapidea tunica esset pa- rata ei, qui hasti terga obuertens in castra redijsset: Charondas eos muliebri veste indutos in medio foro triduum ipsum desidere iussit. Quæ quidem sanctio præterquam quod benignior fuit alijs aliorũ legibus, simul etiam alios ciues exemplo deterruit ab ignauia& turpitudine simili.(¶ Nemo enim bonus& honestus non multò ma- lebat mortem oppetere pro patria, quàm in patria affici tanta igno- minia.) Tum denique huius facinoris reos non statim& medio
sublatos
———¼

fer, f inch fadiones] 50 f O
1
cum def. augen
ener pe.bin Je m e eth raten Samt ad.(ind MCölu ibit) zdies Wistutn tenuiotuf m mlt cups secd ppi m. de h eu 1
erent iunis Hd rent. Huf U ug gib pet witer qui non rum i. drictintad Ebel ne seruoss
tempus 6 1 constitut anf d i te Jodckend Wedent deculai Mime tonmes] h amc idem lg l we ca Ane
5 a 0 10
0 iduf I ie vod b irn et a up 90 0 a5 6 5 23 7* abel en i e 05 ö
E
fublatos alijs Reip. temporibus reseruauit ad alterius belli vsum, in
quo& patriæ prodessent,& copiam haberent, superiorem ignomi- niæ notam præclaro aliquo facinore eluendi atque abolendi. Ro- mani quibus pœnis affecerint emansores, desertores,& detrectato- res militiæ, Arrius Menander docet in J. 4. D. de re milit. alijque Iurisconsulti sub eod. tit.
Alio capite prohibuit, ne quis defuncto lessum faceret;(agno-
U Niels& verba& rem x II. tab.) sed bona potius recordatione eum
superstites prosequerentur.
Deniquo pro maximis duci scelerib. voluit, Deorum contem- ptum, iniurias parentibus dedita opera illatas, magistratuum ac le- gum neglectionem,& contumeliam voluntariam quæ aduersus iu- stitiam flat.
Vt autem hæ aliæq; ipsius leges(nam plures de industria omit- to) robut suum haberent, præcisè sineque exceptione eas obserua- ri præcepit: nec cuiquam permisit, vt de lege, quantumvis illa du- ra videretur, disputaret aut conquereretur: Sed omnib. tenendum erat illud, quod Socratem dixisse accepimus, Legi quantumlibet ri- gidæ& austeræ, sicut& patri& morem tamen elle geren- dum:& illud, quod ex Vlp.tritum est: Hoc quidem perquam du- rum est, sed ita lex scripta est. l. 12. prospexit. S. i. D. Qui& à quibus manumiss. Videbat nimirum vir sapientiss. quanta existat in ea Rep. confusio ac perturbatio omnium rerum, in qua leges leui momen- to ab yvuoquoque conuellantur& mutentur. Videbat, Eum qui le- ges proptet sua quædam incommoda tollere vellet, omnes ad vnam abrogaturum, vt prudenter Cato apud Liuium in suasione legis Oppiæ disserit, lib. 33. Sciebat, Eam Rempub. quæ legib. licet de- tetioribus vtatur firmis atque immotis, multum bonitate præstare
illi, quæ bonis quidem& præclaris, sed cassis& irritis: vt grauissimè
à Thucydige scriptum est. Ex quo fonte& Prudentum illud ma- nauit principium, Vitandam esse legum correctionem quantum omninò potest: De quo loco& Aristot. 2. Polit. c. 6. in vtramq̃ue partem præclarè& prolixè explicat. In qua quidem re à multis Tribonianus noster& Theodora Iustiniani vxor grauissimè repre- henduntur, qui leges pretio& gratia fixerint sæpè᷑ ac refixerint,& potissimum in Nouellis. Noster Legislator illud cogitauit, quod Macer IC. eleganter scripsit in I. 12. D. de re militari(Ipse de duce belli loquitur, sed idem est in quolibet magistratu togato:) Offi- cium(inquit) regentis non tantùm in danda, sed etiam in obser-
Ne
uanda disciplina constitit.

Nie tamen(vt fit) commutatis fortè temporib.& numeris aut attributis nulla omninò legum, quarum jam manifesta ellet iniqui- tas, mutandi ratio su perellet, hoc remedium C harondas inuenit, vt qui legis alicuius, quam iniquam putaret, mutationem pro con- cione suadere vellet, collum laqueo insertum tamdiu haberet, quo- ad populus de legis mutatione statueret, anne illa Reip- expediret. Qudd si mutatio placeret populo,& is nouam legem vellet e ae ret/ nouæ legis ferendæ auctor saluus dimitteretur. Sin secus, vt& vestigio adducto laqueo suffocaretur. Qua tam dura condicione adnexa, audaciam nouas rogandi leges mirum quamum frænauit ac repressit. Tres enim non amplius ex omni memoria leges com- memorantur, quæ apud Thurios hac. ratione sint emendatæ, cum earum emendationem ipsa tempora& attributiones postulaslent: Quamquam Demosthenes. in Timocratem, vnam tantùm, de qua primo loco agam, fr ille auctor est. Cum enim pœnat e roposita ei qui alteri oculum excl usilslet ,v t i pse quoque oOculo orbaretur: luscus quidam, cui aduersarius suus crebrò minaretur, se eum ex Coclitis prosapia in Ap pij Claudi Cæci familiam tradu- cturum(æquo enim se laturum anim o vnius ocnli ãackuram, dum- modo aduersarium suum vtroque excæcatum videret) Iuscus in- quam ille, qui bi incæcitate vitam minimè vitalem fore existima- ret vt aduersus illius ꝓetulantiam ac libidinem tutus esset(quod nostris moribus mandatis de non offendendo caueri solet) petiuit hoc insuper addi ad legemtalionisay t si duos habens oculos cocli- temaliquemexoculasset vtroque ipse lumine orbaretur. Cumque collum laqueo inseruisset, obtinuite vt legi subrogaretur, ac di- missus est. Paulò hæc alite rirelert Diodorus Sic: nimirum cocli- tem hunc tum demum proposuisse hanc rogationem, cum iam o- culus sibi esset exclusus,& commiseratione populi facilè emenda- tionem impetrasse. Sed parum interest. Illud addo, Solonem ca- uilse lege quadam, vt etiam is vtrague aculo excæcaretur, qui al- teri vnum duntaxat- exclufisset: t estapud Diog. Laërt. Altera Charondæ lex, quæ hac: ratione abrogata fuit, eiusmo- di erat, vt permitteret Nα e virodiscedere,& cum alio, quo- cunque beret,m atrimoniumcentrahere. Hæcles cum incom- moda videretur cuidam prouectæ ætatis homini, sed cuius vxor adhuc esset iuueneula, in concionem processit, Iaqueo finsertum habens collum,& legi hoc insuper addi rogauit; vt si: qua à mari- to diuerti vellet, ne cui deinceps iuniori marito nuberet, quàm
prior fuillet. Ita factum, vt& ipse iuuenculam suam retineret,& 85 5 alijs

— an Digg num c un N 8 elacltz medum nde katet, f
* 6
no green ke u ant t, dung ut. C Se
1 seges mi FmU,2.
aer om n wol duc taud Ne then *& u bez dub noctatem Winnt L Cum ann aclulllet e gust
1
7
pin ni mo mi 0 lad ie excrc Nd im miniq A em fg m ac bil Srtüiwet v ollendes Brit . rtldd A dem aul eile u bunu aut, vt e
N 4* i 8 0 ulerattof E ul fal
a
l Sb
10
a* 1 5. t ellapq 1 10
1 5 1 g neluiug Ach
alijs in posterum caueret matrimoniorum securitate conciliata.
Tertio lex erat de virginibus, quæ c nινινοꝗ⁰α Græcis vocantur (quam& Solo Atheniensibus tulit) vt ei proximus agnatus, simi- literque ipsa proximo agnato addiceretur:(Cuius rei& in Co- mæœdijs sæpè fit mentio)& necessitas agnato imponebatur, vt vel duceret eam, vel drachmas quingentas daret dotis: optio inquam proximo agnato dabatur, vel ducendi eam, vel dotandi. Iam cum quædam pupilla, nobilis quidem, sed pauper omnibusque vitæ necessarijs destituta, neminem cui nuptum collocaretur(vt fieri assolet) reperiret, ad populum confugit,& in concione cum la- crimis de sua solitudine& contemptione conquesta, facilè obti- nuit, vt lex perferretur, per quam omninò, qui genere proximus esset, eam duceret sine dotis datione, nec dotem præstando libera- retur. Sed ne quid dissimulem, hoc institutum, vt nouæ legis au- ctor collum laqueo insereret, ab alijs(in quib.& Demosthenes in Timocratem) Locrensibus tribuitur,& Stobæus quoque id Za- leuco disertè adscribit: vt conijcere liceat, ab vtroque Legislatore, qui& alia inter se habuerunt communia, introductum fuisse tam apud Locros, quàm apud Catanenses& Thurios.
Absolui Charondæ Nomothesiam, quam fortasse nec vobis retulisse iniucundum aut inutile fuit. Ipse quidem eam in epulis festis post Pæanas tamquam necessarium quoddam carmen xecitari voluit: quemadmodum& Cretenses liberos suos assuefacere solitos accepimus ad leges cum quodam concentu& harmonia ediscendas, vt musicæ delectatio protelo esset ad eas tantò facilius memoriæ mandandas,& ne quem ignorantia excusaret, si quid aduersus eas commisisset. Nam vt eleganter Impp. in l. 9. C. De Legib. Leges lacratissimæ, quæ constringunt omnium vitas, intelligi ab omnibus debent, vt vniuersi ꝑræscripto earum manifestius cognito; vel inhi- bita declinent, vel ꝑermissa sectentur,&c.
Hoc fortasse non fuit omittendum, quod Aristoteles initio Po- litic. scribit, eum domesticos seu familiares elegante vocabulo ap- pellasse d uανιανe: Itemque quod apud Athenæum repperi lib. 14. Dipnosoph. Charondæ nostri modos quosdam musicos fuisse, qui Athenis inter pocula cantari solerent. Quales autem hi fuerint, non addit, nec legi alibi. Conijciat quis non absurdè, vel Deorum hy mnos continuisse, vel fortium virorum res gestas& ονννεοαν αον quorum encomio alij ad eorum imitationem excitarentur 4 vt ex Ciceronis Tuscul. 1.&&liano discimus.
5 8 Q 8 Sed

Sed iam tempus est de exc essu Charondæ pauca dicere. Is verò admirandus, ne dicam stupendus, fuit. Cum enim legem tulisset, vt supra dictum, Ne quis cum ferro in concionem veniret; Qui con- tra fecisset, statim capite pœnas lueret: ipse aliquando è rure lon- ginquo in vrbem rediens, subitò indicta concione ne domum qui- dem iuit, sed statim nihil de lege sua cogitans, vt erat gladio accin- ctus in concionem venit. Quid fit? Admonitus à quodam de ad- misso contra legem, cum posset. vel erroris ac imprudentiæ iusta ex- cusatione vti(delicta enim sine dolo& certo animi proposito non committuntur) vel culpæ ac delicti, si quod esset, veniam precari, &(xt erat benè meritus) facilè impetrare: ipse ne aut alijs calum- niandi ansam, aut elabendi occasionem exemplo suo preberet, quam tulerat legem suo sanguine sanciuit& corroborauit. Districto enim gladio in ipsa concione inspectantibus ciuib. incubuit. Atque hic kitus Charondam tulit, non sorte, non vi, non iure, sed propria ipsius voluntate. O factum viri sapientis& magnanimi sempiter- na dignum memoria Rigidusne vobis, Auditores, ac præfractus videtur hic animus,& hic spiritus? At quàm multi iudices nimis te- missi ac lenti? qui licet aliquando admissa in alijs vindicent, suis ta- men suorumque culpis facilè ignoscunt, vt Mæuius ille Horatianus. Hunc verò nostrum audire mihi videor tale quid suo facto accla- mantem: Sic agitur censura, E sic n parautur, Cum iude alios quod iubet, ipse facit. Ac mihi quidem cam Charonda certasse videtur Romanus ille Man- lius Torquatus, qui filium suum, quòd aduersus imperium cum hoste pugnasset, quantumuis victorem, securi percussit. Et regem quendam Tenedium legimus pœnam, quam adulteris irrogarat, vt scil. vtrique caput amputaretur, etiam in filium suum exercuisse: Eaque de causa in numismatis à se cusi parte altera securim, altera duas facies in vno collo sculpsisse ad terrorem aliorum. Simile de- nique seueritatis exemplum in se& suos iam mox de Zaleuco refe- ram, vbi prius Nomothesiam eius, sed paucis, ex posuero. Nam de procœmio legum ipsius supra iam dictum est. Ergo post DEV immortalem proximum haberi honorem vo- luit parentibus, Legibus,& magistratibus. Magistratus autem le- gum semel fancitarum custodes atque executores esse,& pœnas a transgrelloribus repetere debere: quòd nullum sit maius in Repub. malum, quam anarchia, vbi ne mo nulla nemini in re obtemperat, vt de Cyclopibus Euripides. Sed neque in iudicando magistratus quidquam vel amicitiæ& gratiæ ac misericordiæ, vel odio ac ini-
micitiæ

„ 1 Deters 5 petuate:: he
e das cui At l
robis, AI unt
5 J 1 3 1* A gui 1 den 0* 22 1 h ee 8 n,, unden] Aike videot u Mio
rule d nun
4
micitiæ cuiusquam tribuere debere: his enim rebus petuerti iudi- cia, vt præclarè Cæsar apud Sallust.& Marcianus 10. in J. 12. pro- spiciendum. D. de pœnis. Eosdem magistratus ijs qui parent vene- rabiles esse voluit, ad quorum vel e& à de- lictis absterreantur.
Cauit etiam, Ne quis vllam aliam ciuitatem patria sua cario⸗ rem& anti quiorem haberet, quæ bono ciui cum nulla alia ciuitate aut regione sit commutanda: Qudòd qui aliter sit affectus, facili ne- gocio ad prodendam patriam adduci posse videatur. Quam ean- dem ob causam scitis Ly siam quoque oratorem grauiter reprehen- disse id, quod vulgò dieirur, Wire Jorti omne solum pro patria esse,
At, Patriam esse vbicunque sit benè. Pindarus tamen in Olympijs
putat, quemadmodum nauis tutius duabus innitatur ancoris, ita& patrias plures habere ob varios fortunæ casus salutare esse. Neminem etiam ciuium cum altero implacabiles& immorta- les inimicitias exercere voluit; sed vt Euripides ait, Gin Mb og pip,(quod esse vult cod g eg dc hedg) quasi paulo post in gratiam cum aduersario sis rediturus: id quod à Bione quoque præceptum fuisse legimus. Est enim litium ac discordiarum multi- tudo& infinitas pestis ac pernicies Reip. euius falus& incolumitas concordia& amicitia ciuium inter ipsos continetur: ad quod prin- cipum politicum Iurisconsulti quoque passim alludunt. 2 Præterea,(vt ex Æliano& Athenæo lib. 10. diseimus) prohi- buit capitis pœna indicta, ne quis ciuium iniussu Medici aut extra valetudinis causam vinum biberet. Norat enim quantum per ebrie- tatem delictorum& scelerum committatur; quantaque ex vino malorum seges pullulet. Ideoque ebrietatem à ciuibus auertere& extirpare funditus, quàm per ebrietatem peccantes dupli pœna
cum Pittaco afficere maluit. Benignius paulò Romulus, qui vinum
fœminis tantum, vt sexui imbecilliori&sequiori proposita capitis pœna interdixit.. 1 55 Strabo lib. 6. Geograph. ex Ephoro hoc quoque Zaleuci insti- tutum adfert, quo cautum fuit, ne delictorum pœĩæ amplius essent arbitrariæ, aut in iudicum arbitio positæʒ sed legitimæ, certæ; ac delinitæ suo quæque crimini ꝑropositæ, xt furti laqueus&c. Sapi- entissimè quidem certè. Vidit enim„sæpè magistratus ac iudices gratia, vel odio vel sordibus oculos habere ita occæcatos, vt nul- lum iuris ac iustitiæ lumen intueri possint. Nouerat, eum qui le. gem præesse velit; rectam rationem sine affectib. rebus prræficere; a hominem, sepè belluam, quòd is sæpè affectuum procellis * 2— trans

transuersus rapiatur- Lex autem(vt eleganter Varro scripsit neque innoeenti propter amultatem obstringillat, neque nocenti raprer amicitiam ignoscit: sed vt ait Cicero, cum omnibus vna& communi voce loquitur, Quod tamen in reprehensionem vocant quidam apud Liuium; dum Regemac Legem inter se contendentes, jillum esse aiunt hominem, apud quem gratiæ ac veniæ locus sit; hanc esse rem duram atque inexorabilem. Sed& sumptuarils legibus(quas aliquot etiam apud Roma- nos fuisse ex Agellio& Macrobio seimus) admodum ingeniosè& solerter excogitatis luxuriam ciuium,& quidem fœminarum potis-
simum, castigauit ac reptessit. Nam cum alij Legumlatores pleri-
ue multam irrogassent pecuniariam, qui in leges sumptuarias pec- cassent, nihil tale Zaleucus; sed turpibus tantum appositis condi- cionibus omnia omnibus permisit. Nam ita demum licere voluit mulieri aurum in mund suo adhihere,& picta indui veste, si pro meretrice ab omnibus-haberi vellet. Honestæ matronæ simplice cultu& veste candida amicirentur. Mulierem liberam non pluribus vna ancilla pedisequa& cognatis suis comitatam iussit in publicum oroditre, nili si ebria videri vellet: Neque noctu eam foras prodire permisit, nisi si probri in simulari vellet. Viris autem prohibuit an- nulum auteum gestare,& veste Milesia indui, nisi scortorum secta- cores, aut alienorum subsessores cubilium videri vellent: quemad- modum& Magos Persarum exteriore cultu& vsu auri suis inter- dixisse, auctor est Laërtius lib. i. Hac autem ratione Zaleucus id as- secutus est breui,& quidem sine pœna, quod alij vix longo tempo- re grauique interminata pœna alle qui potuerunt, vt ciues modestiæ &temperantiæ essent dediti. Quis enim integræ frontis quasi signo turpitudinis ꝓpriæ sublato omnium sese risui ac ludibrio exponere voluislet? Sic& Athenis lex fuit, vt meretrices tantum gestarent vestes floridas& picturatas, teste Suida: Et Romæ quoque olim di- uersum fuisse meretricum& matronarum habitum constat. Ille enim lutea veste vtebantur: vt scilicet que madmodum, Plauto teste, diuertunt mores virgini longè ac lupæ, ita etiam vestib. ipsis inui- cem discernerentur. Quare qui matronæ aut virginis pudicitiam attentarit, cum eæ meretricia veste indutæ essent, iniuriarum teneri negatur ab Vlpiano in l. 15. item apud Labeonem. S. j. si quis vir- gines. D. de injiur. 8 Verùm omissis iam alijs Zaleuci legibus, ne nimium hæc ex- crescat com̃entatio, vnam tantum postremo loco adiungam. Ea est,
quam supra dixi proprio exemplo Legislatorem sanciuisse. Adulterij a pœnas

994 8 N em 5 3 1 ee 972 1 Diele dllem. 5 ne an 4 4 UGrm a 34 5 1 1 U Lea; 1 m.& an nen 0 2 5 U n cum l Aer qui hu 1 0 5 Weida en * 1*. Nm Taha 8* 1*„ 1 9 ere Goel, — Hag Wuaen Uületet A nud! „Maleref au 4 1 en eee Neque MAI * n 124 NN Ea 1e Aft cet n ee ö 0 1* n ah 00 Adu! i tiote cug Mn 1 8 e llm Ac aten e 10 nan i f ene u dot a 1 4 8 a enim M e N a 7 8 4 00 6
nend d wert 5 8* ö Ka f* le 1 1
pœnas varias apud nationes varias fuisse, nec vobis sopinor, igno-
tum est,& suo loco ac tempore aliquando explicabitur. De eodem
& Zaleucus legem tulerat, vt qui adulterij esset conuictus, ei vter-
que oculus erueretur. Cum autem in eam& Zaleuci ipsius filius
peccasset,& adulterij reus esset peractus, iamque secupdum pattis sui legem plectendus esset; ciuitas quidem tota filij crimen patris virtuti ac meritis haud grauatè se condonaturam professa est. At pa- ter legem vrgens, eamque etiam sua& suorum pœna confixmari debere contendens, cum tamen hoc impetrare à populo non poslet, vt vtroque oculo filius orbaretur, tandem admirabili Iustitiæ pie- tatisque paternæ tepperamento hoc effecit, vt& lex inuiolata fer- uaretur,&, quantum salua lege poterat, affectum filio paternum præstaret. Nam vnum filio oculum excludi iusstt; alterum fbi. Tandem verò, vt Suida annotauit, pro patria fortillimè dimicans mortem oppetijt, vt suo quoque exemplo alios doceret, quàm sit dulce& detorum pto patria mori. ö
Habetis, Auditores opt. quæ de Charonda& Zaleuco co- gnoscere potui: quorum commemorationem qualemeunque vt non ingratam vobis accidisle patiamini,& vt vos huius temporis ne pœniteat, vehementer rogo.
De me ipso, deque huius muneris mihi demandati partibus, no- lim expectetis dum aliquid dicam. Malo enim reipsa quidquid in me est, ad vtilitatem studiorum florentissimæ iuuentutis, atque ad hanc Spartam exornandam conferte, quàm verbis prolixè polliceri.
Quorumallud vt præstare possim„Don opt. max. auctorem honestarum legum& ordinis politici, omnisque boni fontem, supplex venerot& oro.
B11
den
* Aae N 5
e. 8.— 80
2 n NN 1*. 185 2 0 e. 85*,
S

K NA A l N N. eee 5 LECTORI BENEVOLENTI. S.
e u Legumlatores nostri in Proæmijs silis ho mines potissimum
e N Ne ee e e ee
*
e, mmentione ac respectu mortis a malis facinorib. deterreant, qubd b vnlisquisq; ei vicinus conscientia ac pœnitentia illorum angi so- leat: callsam verd huius rei non addiderint, quæ eat eit procul du-
s bio, quod animus malè conscius iudicium de se futurum ac sup-
plicia im pendentia(quid enim metueret, qui orte omnia siniri crederet) pra-
git: vt constet, ne id quidem Ethnicis not lm fuisses placet hic subijcere PH.
IV N Auctorem eos referunt. Iibi, amicè lector, hoc factum probari cupio. Y. Tüne arbitrare mortuos, Nicostrate, 8 In omnibus qui delicijs, dum viuerent, Sese volutarunt, humo sic obui Exinde Numen æuiterno tempore Vt lateant, atque ab hoc fuga se vt eximant? Quę cuncta cernant Iustitiæ sunt lumina. Nam credimus duas ad inferos vias, Quarum vna iustorum; impiorum est altera. Qudd si pios& impios eadem manet Fortuna, quin feras, clepas,& harpages Quidquid queas,& ima summis misceas, ud obstat? Error, ö bone, ne te fascinet: Sda quemque ad inferos manent arbitria, Quis præsidebit omnium rector DEVS: Cuius tremendum nomen effari haud queam: Peccantibus qui sæpè vitam prorogat. Si veröò quis mortalium, mala indies
Dum perpetrat, se clam Deos fore autumat, Falsò autumat, sese inque casses induit, Donec Drüx paullum quiescit vltio.
Videte vos, quis fabulæ sunt Numina: Est, est DE vs. Sed si quis improbè facit Prauæ indolis, tempus lucrifaciat sibi.
Pdst namque pœnas tempore elapso dabit.

* e f Ni 1
Ln 1 Ml
un 8 17 N um 1 Ne
1 110 n 1 L
e.„ 1 Nh
W „Neolt. 1 A 1 ＋ 7 1 1 1 5 in. 9 5 * 4 e 2 14 14 I A ** E*
CoLLATIO DVORVM OPER VN præstantissimorum Imp. Fl. IVS TINIANI, CORP O.
nis IVRIs(cuius pulcerrimam partem, Pandectas, ipfe sanctissimum Templũ Iustitiæ appellat)
& TEMDLI SOPHIA.
Sunt structa auspice IVSTINIAN E fis. 11 Iuris amor, Legum&. studiosa voluntas, O Astræa, on silia cara, tibi; Hoc tibi sacrauit, CuRIs TE, d Sapientia Patrü, In cultus pietas officiosa tuos. Mareries illi Leges ac Iura fubre Prudentum,& priscis condita Casaribus; Materiem lapides huic& cæmenta dedbre, Argentum,& gemmaæ,& fulua metalla suum. Hæc educta fuit Jabris ad sidera moles, Organa quis, serræ, malleus, atque manus; Ill Triboniano erecta eit structura magistro 1 C calamus imalleus hs erat Barbara detinet hoc iam gens Mahometica captum, 27 spurcat miserè fed 4 superstitio.
Ilud desuetuniq, din, fenebrisq sepultum,
In lucem Saxo protulit, inq, foriiin. Temporeq; ex illo rediuiui 1755 Iuris Romani in terris& super astra volat: Muneribusq, aras onerantes templa stequentan Haæc, 3 Sol oriens occiduusq; videt. 2 1 inclior templum fortuna sequatur, ane sacrum opbie Iustitiæ anne sacrum?
Scilicet 18 0 monimenta pere ennia viuunt;
At 4 uod opus nauus hac condidit, 11 11¹ Nomiuis, 6 5 CHRIST E, tui con Argito 5 E Popul 9 Sophi i rede 49e fana t 510.
6
STI TIA SOPHTÆAgꝗue olim augustißima templa

eee