. Xoe, ur 7 e
2 23 4
; rrunr Veiu, rer onens 4½ 5
Finten, oafaft, grn eu eng, 2 Prr. 3838 P. 4/ 9
A dn ber uuig, Te. 8. Ser aas.
(Se C3IVERSITAETS- BIBLIOTHEK GIESSEN otSchtNen VvVON 2e
Prmeerm 7E7.
7, w,
³ 4 2 4* 7 4 1 4 4 — 47 4 4 7 1 4 V 4 1 b

X
S5 Ter.
„* La
* 8 85
y

—,f 4 Ul! s
M- FABII
OvINTILIANI ORA- T ORIS BLOQVENTIS-
b ſimi Declamationum
6 liber.
Baſileæ apud Nicolaum Brylin.

1MN TOkls ELA 111 d1Cls iumlin.
Fun iedmciuni
A Ilin ecuge e d iäwuenig uttamt ono dcil ci een,
A.. em— h kui iiuxe kil—
un Neeco coltr neauer
ſiag naan⸗
Kon trel 7 4 Detr therftiycarte t 4 hrein, n anche dgaut duv ai 4
1

M. FABII QVINTILL ANI ORATORIS ELOQVEN- TISSIMI. DECLAMA/ tionum Liber. Argumentum declamationis primæ.
Vidam cui erat filius cęcus, quem hæredẽ inſtituerat, indus
xit illi nouercã, iuuenẽq́; in ſecreta domus parte ſepoſuit. Is noctu, dũ in cubiculo cũ uxore iaceret, occiſus eſt, inuẽtus q; poſtero die, habens gladiũ filij defixum in uulnere, pariete ab ipſius ad filij cubiculũ ueſtigijs palmæ cruentato. Accuſant ſe inuicem cæcus& nouerca.
Pro cæco contra nouercam.
Paices, uti uellet ambitu tri- ſiißimæ calamitatis, poterat allegare uobis amiſſam cum oculis cogitationum omnii temeritatem: ſed cùm oſtende 3re innocentia ſuam moribus malit, qud aduerſis, neq; pietatis, neq conſeientiæ ſuæ grauem ferre contumeliam poteſt, ut parricidiu
non feciſſe uideatur beneficio cæcitatis. Quare non
petit, ut ilum miſerum putetis, niſt& innocens ſuerit, non petit ut afflictum alleuetis, niſi et proba-
uerit ſeſe inſeliciorẽ quòd patrẽ amiſit, quam quòd cculos. Aeſtimate iuuenẽ his moribus, quibus uiden tẽ eſtimaretis, uita, pudore, pietate. Quæ ſi om nia ſibiut erunt promiſſa contiterint, nullo terrebitus
. 4 2 erimins.
A
24

2 Pro Cæco crimine. Nec quòd ſceleratißima fœminarum cala- mitatem noſtram cruentato pariete imitata eſt, ex/ paueſcimus. Quo diligentior, quo ſolicitior fuit, ne deprehèderetur, hoe magis indicauit ſibi oculos nõ defuiſſe. Gratias agimus, ꝗd nimiũ auidæ ſuſpicionis argumèẽta in noſtra trãſtulit partẽ: non eſſe cæci ſce lus difficilius probaretur, niſi omnia ſic acta eſſent, ut feciſſe cæcus uideretur. Quare iudices nõ im pro⸗- be ſperauerim futurum, ut ſuſpecta ſint uobis, quæ tam inconſiderate ſicta ſunt cõtra miſera cæcitatẽ. Primum quòd ſpacium illud ingens domus, quod in medio fuit, ita digeſto cruore, ſatiatũ eſt uſq; ad cu- biculum miſerrimi iuuenis, tanquam planè timuerit parricida, ne non deprehenderetur. Deinde ſceleri
nox potißimum electa, quo tempore inueniri mari-
tus ſine uxore nõ poſſet. Tum in cæde, in qua nemo
utitur ferro, niſi alieno: gladius adoleſcentis, near-
gumentum deeſſet nouercæ, relictus eſt. Poſtremõ peractum uulnere uno ſcelus, quod obijceretur ma/ nibus errantis. Et tamen contra tam multa incredi- bilia ſolũ aduocat nouerca teſtamentu, uultq́; illud eſſe preciũ parrieidij, ut rerũ intellectu in diuerſum coacto, occiſum eo probet patrẽ, quòd non merue- rit occidi. Nos uerò iſtud(ſt erimen putatis) agno- ſcimus. luuenis hic patris ſui hæres ſolus eſt. Hoc te ſtamenti, ſt uiuente adhuc miſerrimo ſene notũ eſſe in domo potuit, ſeitis quis illi debuerit iraſci. Nam quod inuiſum fuiſſe filiũ patri iactat, crimen nouer- cæ erat, ſi confiteremur. Idq́; probari ex hoc putat,
quos
ae Petzurchn ſir fkMuhrenmuten
d iſcra
ſgrinaſau-
5 ier rxei ae
8 pani um erv, eberia 3 lindern im! unſierne m uü cfuam
nunuu Nrrcin
8. * 3„ rüet ge
2
dimera, mn ſtar Nſubcaalr mĩ zeii aun
ir Nurnſarniu,
riie ſimdern
lutent ux in
byreſetn na
V 2 temnchit aus i wanaayej 4

—
nafenineumeal⸗ rꝛete jmitat⸗ iſt er/ ſo ſolietior futne cauit ſbi ceulag nj luauide ſipicionis hänon eſſe ceci ſe nnia ſ ta ſſent eiudices nöimpro⸗ ettaſintucbis,que tramiſera cecilit. dens domus, Guolij ttictã ſtuſczad cu- duam plane timuerit retur. Deingeſceleri npore inuenirimari⸗ incedt in qusnem adoleſceuti, near- lickus ect. boſtremo zuodobixceretur ma/
atam multa incredi⸗
lamenti unltq ilui intellectu in uerſim re, quodnon menie⸗ rimen putatis) gno⸗ eres ſolugeſt Hort erino ſne nolieſt debuerit iriſci- dm iacdt cinennouer- tnohenieshheputi
qudl
4
—
Declamatio prima. 3
qusd no ſecretum filius accipit patre, ſed cæcitas.
Quo loco dißimulare ſatis callide conatur inuidiã ſuam. Pater qui filium cæcũ in ſemota penatiũ par- te ſepoſuit, eripuit nouercæ oculis uoluptatẽ. Nãqʒ ilia euin inuaſiſſe uacuos penates uideretur, cum pæ ter filium cæcum hoc eſſe crederet, quod orbitatem, excogitauit indulgentiſsim us ſenex, quemadmodum hic miſer patri ſuo in eadem domo eſſet, nouercæ in alia, accepit ſecretum quod erat petiturus. Quo ſit animo ſenis fuctum, poteſtis interrogare teſtamen⸗ tuum. Neq́; ego grauiſßeimũ patrem ſuprema ſua iuue- ni iacta f crediderim, ut hæredem filium ſcriberet, non eſt res quæ imputetur, iſtam magis oportet uel aliquo indicio, uel ſi uſpicione muliebri arcana ma⸗ riti deprehendiſſe,& ſtatim omnibus nuptiaru re⸗ nunciaſſe pignoribus. Nam cum propter pecunlam ames, idẽ amoris et ſpei finis eſt. Habuerat adoleſcès gladi in cubiculo ſuo ſemper, ſiue antequà in hanc förtunam incideret paratum, ſiue quia cæcitatis mi⸗ ſeræ ſolatium eſt habere rem uidentium · erte nun/ quam illum pater timuerat, nunquã nouerca obie- cerat. Palam poſitum eſt ſub oculis omnium, tota do mo notißimum ferrũ. Scitis quanto negligentius cu/ ſodiat ferrum bona conſcientia, quam etiam extra ſuſpicionem ſit res ſine uſu. Innocentia ficit ut ferrũ ſubtrahi poßit etiã uidenti·Siue igitur aliquis ex ſer uulis corruptus eſt, præſertim etiam facili occaſio/ ne, ſiue ipſi nouercæ non defuit audacia ad afferen⸗ qum, quod facere poterat etiam præſente priuigno, 4 3 utiq;

4 Pro Cæcò
utique(quod dubitari non poteſt) quòd facit certum ſceleris autorẽ, mauult in cæde alieno uti, qudm ſuꝗ gladio quiſquis illum reliclurus eſt. Reliqua judices ſ fieri poſſunt, facta æſtimate. Dicitur cæcus ſine re ctore, ſine duce, ex illa penatiũ parte ſecreta, et pene ex alia domo, per inane lõgum, per iot offenſa limi- na, per excubates ſeruulos erraſſe ci ferro, cubiculi
hatris deinde ingreſſus, in neutram deflexiſſe par⸗
tem, ſed recto gradu, ſicut ducere oculi ſolent, ad le⸗ ctulum acceßiſſe leuiter, non in thori incidiſſe, non ante perueniſſe quam crederet. Vos iudices criminã tumultũ ex reru fide ducite: dormiens ſenex, quem cæcus percuſſor quæreret, excitatus ante eſſet, qua ꝛnueniretur. lungũt his multo incredibiliora, ut oc- ciderit patrem, pepercerit nouercæ, parricidii au- tem und iclu explicuerit, quod fere uiæ eti his con- tingere ſolet, qui oculos manu ſequuntur, Nulla er/ Lo luminum uirtus, ſed homo ferrum miſſurus in ca- ſum ſatis felix, ſi percußiſſet quamcun q; partẽ cor/ poris in ipſam protinus animam incidit,& an mor ti ſatis feciſſet intellexit. Officium iudices ocul orum eſt renunciare manibus quid actum ſit, cæci percuſ⸗/ ſoris una ſecuritas fuerat ſæepius ferire. Negat præte rea quicquam ſe ex his nouerca ſenſiſſe, cum iuxta iaceret, nec explicat unde illud acciderit, maximæ ſi gnum trepidationis. Si e Pater uno iclu perierat, neq́; icta uigilabat, nunquam gladium reliquit per- cuſſor ſecurus. Reliqua iudices nimium ſuſpecta, im⸗ probè aßimulata. Sacioſus paries,& logißeimũ do
An
iter gatux ern unni tepuna ir Nano intta ſeDics wriſet en ꝛun tixnn af kit ichr 44

ecfrno cubiuls mmſcefteiſſ her/ vell ſolent ad le, torümciüſſe an os iudices criminä miens ſeuex, nuem tuente eſſt, qui credibiliora ut oc- re, periicidiiau⸗ rreuix eti higcon⸗ guuntur. Nullaer/ run miſſurusinca⸗ vmcunq; partẽ cor/ incicit C anmor im iudices oculorum unſit, ceci perauſſ ſrrire. Negat prete ſenſiſſe, cum iuxta accideritmarime ſ er uno iclu perierit ladium reliquit ee rimum ſiſpecis in⸗ ries& ligjfimdo
nn
Declamatio prima. 5 mus latus habuit notas ſanguinis, quas reliquiſ ui
geretur manus reuertẽtis. O ꝗᷓ bene quicquid uolut,
imitantur oeuli. Stupeo ſi qua eſt fides)omnia priui gnũ illa nocte feciſſe. Dicitur ad uotum nouercæ gla diñ in uulnere reliquiſſe, quẽ ſuũ negare no poſſet. Deinde per totu parietẽ quid aliud inſcripſiſſe, ꝗ ſe parrieidã, ſanguine patris uſq; ad cubiculũ ſi uũ per duxiſſe, et uiã ſequẽtibus reliquiſſe? Hæc fecit aliquis negaturus? Gratulor tibi adoleſcens, ſi non potuicti parricidiũ illud admittere, niſi ut relinqueres argu- mentã cæcitatis, habuiſti innocẽtiæ neceßitatẽ, Cau ſam igitur miſerrimi adoleſcentis ſic apud uos agere propoſui, ut primũ ipſum defendã quaſi reus tantu ſit, einde cũ eſſe ſecurus de huius innocẽtia cœpero, tũc ingrediar nouercæ accuſationè. Spectabitis u/ trũq; ſuis morib. ſuis cauſis, eritq; facilior uia ueſtræ religionis. Quanquà duos iudicia cõplex⸗ ſint, uos tamẽ tanq uã de ſingulis cognoueritis. Et primũ ſie agam, tanqud iuuenis habeat oculos, tanquam impe tus eius nulla corporis debilitate frangantur. Inter- rogabo quid ante perdite, quid Hlagitioſe, quid ĩm/ pie frcerit, per quæ ſe parricidam ſcelera promi/ ſerit. Innocentia per gradus certos ab homine di- ſcedit,& ne in maximis trepidet audacia, diu uires in minoribus colligit. Nemo inde cœpit, quo inere/ dibile eſt perueniſſe. Dicas neceſſe eſt, quæ huic cum patre odia fuerint, quàm uĩolenta diſſenſio inter ſacrorum infinita nominum pignord. Crede mulier etiam tua cauſa. Nam ſi facile eſt filio qccidere pa- 4 4 rem

2———— —
** 6 — 5.———— —jy—
& Pro Cæco trem, ſacilius eſt uxori maritum. Loquar nune de infirmitate miſeræ cæcitatis. Temeritas omnis animorum, calamitate corporum frangitur,& fri- Leſcunt impetus mentium, quos nõ explicant mini- ſteriamembrorũ, ad ſolum ſe alligant deſtituta mœ- rorem. Vultus ille perpetua nocte coopertus ac timi dus non concipit nefas, ad quod ducibus oculis per- menitur. Cogitat ſemper errare& offendere, cogi- tat eundi redeundiq; difficultatẽ. Magna innocẽtiæ neceßitas eſt, neminẽ facilius poſſe deprehéèdi. 8em- per ſe cuctodiunt miſeri ne eſſe miſerabiles deſinat: et quiſquis amiſit oculos, laborat ne meritò perdide rit. Quidalliud cæcitas di ſcit, quàm rogare, bladiris Odium omne adiuuant oculi,& hunc in pectoribus humanis furorem lumina accẽdunt: nec leuis animis accedit inſania, quoties quem execreris, aſpicias. Cæ cus miſerior eſt, quam ut inuiſus ſit: timidior eſt qut oderit:Præterea nocentibus liberis frequentißimas ad parricidium cauſas ſug eßit illud quod uidebãt. Vitijs enim noſtris in animum per oculos uia eſt. Alijs tradidit in parentũ ſanguinẽ luxuria ferrü, lu xuria uidentium erimen. Alijs meretriculæ amor im modica poſcentis, amor cui renunciant oculi. Cæcut inſelixpatrem occidit, deinde cui manum porriget ſecurior? Cuius humeris leuior incumbet? Quis con tumelias ſeruorum calligabit ſeuerius? Quis cala/ mitatem tam obnoxiam maiore reuerẽtia proteget: Inter felices alius eſt ordo uotori, cæcus filius optat ſuperſtitem patrem. Volo nuũc ſcire guemadmodum I dicat
4
e imernſcene
nnn aunch 5 Pſruuderma.
flun nt uaun neeueu gailceirdera luerrrailfe nenſirſhegiun ma mucſruen trnezcxauzldd Feuericr Totuſa ane erin ſn ſuer n nerrſecſ
ſt. Neaerai AhKetenſa 4

lauucihus ocuſij per. & offender, cogi⸗ te Mügnainngcttie o ſe deprehai gen. mjencbier deſna tt ne meni periile am rogare, bladiris dunc in pectoribus untneeleuisaniniis ecreris qpicius Ca ſtttinicioreſtq ut erüfrequentißitas t ilud quoduidebat n per oculos uia eſt uinẽ luxuris frru,u neretricule amor im runciant oculi. Cæcui cui manum porniget incumbet? Quis con ſeuerius? Quis cali e reueretia protepa ri, cecui filiuoptat ſeite quemalnolum
lici
Declamatio prima. 7 dicat explicitum tam difficile facinus: cæcus parrit cidium cogitauit, cum quoscuius ſe commiſit oculis, iturus per totam domumꝰ? quem ducem elegit ille, qui erat in cubiculo ſuo ſolus? Secum, opinor, ſec deli/ berat. Sufflcit ſibi, cum homine expeditißimo loqui- tur. Cur enim ſocium conſcientiæ quærat? omnia po teſt ſcire. Primum nox quando ſit:deinde proſpicere ſolicité, an omnis familia dormiat. Gradu ſuſpenſo ponere certa uectigia,& in omnem timoris ſui par/ tem ſolicitum circumagere uultum. O qudm parum
eſt in metu ipſos etiam oculos habererlta iſte ſibi di-
xit? Occidere quidem patrem uolo, ſed quem ſequen tur hæ manus: Nocte ſolus egrediar, ſed quando per uenia? Putas nos iunctis habitare liminibus? domus inter patrem filiumq́; media. Quantũ erroris, quan tum moræ ſpacium ingens,& uix metiendu. Cæci/ tas inconſulta quid agis:? Nox antè deficiet. Quid ſi deinde uterq; uigilauerit? quid ſi nouerca: ge, limẽ inueniam, cardinem ſine ſtrepitu mouebo, dormien tis cubiculum intrabo, quieſcentem feriam patrem, ſemel ſatis erit, nec nouerca uigilabit. Securus egre- diar, ſciente nullo reuertar. Vota ſunt iſta, ſed oculo rum. Cæcus deſperaret, etiam ſi tam multa nox polli ceretur. Hoc loco quæram neceſſe eſt, quæ ratio fue- rit, ut iuuenis ad parricidium ſuo potißimum gladio uteretur. Nimirum illud in mentem uenit, quia erat relicturus. Nam ſi alienum& ignoti in uulnere pa tris gladium reliquiſſet, potuerat de pereuſſore du- bitari. Hic attulit ſuum, ut etiam ſi euaſiſſet, tamen
4 5 ferro

9 Pro Cæco ferro ſuo teneretur. Cur ergo, inquis, gladium in cu- biculo tuo habebas? quia habueram ſemper, quia uſu rus illo non eram. Ferrũ ego parricidio meo tot an te annos præparaui,& ſecundum illum quem mina bar patri, tam diu innocẽs fui:? Ego erã ferro ae men
te paratus,& tot abiere noctes? ante gladium illum familiarem oculis tuis feci, ante omnibus ſeruulis no tum. Pependit in cubiculo tanqud teſtis conſcientiæ meæ pala in medio negligenter, ſic ut ſubtrahi poſ- ſet. Non illum conſcientia trepida uelauit, tà notus in cubiculo fuit, quam cæcitas domini. Quiſquis fer rum præparat ſceleri, ſic illud habet, ut poßit ſui ne gare. Ponite nunc ante oculos actũ parricidij, depre hendetis difficultatẽ. Dono illud, dum à ſuo limine egreditur, dis illos quos accepit à patre ſeruulos fal- lit, ecce cubiculi ſenis inuenit aliquado, ecce paries ille deficit, et percuſſorls manus ſubitò deſtituit, ceſ- ſere fores ſine ſtrepitu. Quid poſtea agit? Vtrum ip/ ſum cubiculi parietem circuit, an ſe cõmittit in me/ diiee per ſpacia tenebrarum armatã manu iactat:
Eece patris lectulum tenet, etiam dormientiu anheli
ttes imminẽs audit, unde ſciet quò dirigat ferru, quẽ
potitus feriat ex duobus Tentauit ergo uultus et pe ctus obiecti, breuißimà perituræ animæ uià quærit,
& qudtus erit ſopor qui iſta nõ ſentiat:? Dices, neq;
ego ſenſi. Ideo intelligis quàm malã cauſam habeas,
cuius& una ey incredibilis deſenſio eſt. Ita feritur in ſinu tuo maritus,& tu nihil ſentis? Ad latus tuum Hta hominis peraguntur, tu taces, tanquã priuignus
te
62. 2. 4˙—=
leiuuuen
Vheſcu upnu
iuneaie eedeni Uan miſiejem nenu mül gir
ixeerailiſa tannajger ur anifllati
Wun, ſſen kaciſcgat
vuaco ar uim
late Utuierenr ilue.
leralo etin.
dt brinaenae
ſ aabec Cpmi

co
lngui llunn a uetam ſenpe rian
l parricilio me⸗ bten
liniim genni
erkanteglalium ium
te Amnibuuſenuli no duaͤtetuconſeienie a ſi ut ſabtrahi boſ⸗ pidauelauit, tnotus domin Quißuifr babet utpofi ſuͦ 2 tũ pariiii depre ud, dum aͤſuo limine tapaurt ſenulosfil aliqualo,ecceparis tſabito deſtitui ceſ iſtes agite Vumi/ an ſe comittit inme armata mani iactat in dornienti anhel zuo dinigst ferri, qu auit ergo tultuset e re anime uiã querit ſentiat Dices, neg malacauſem habeu- efenſtoeſt.l Friu ſeutisegdlatus tum ces,tunqus Nuine
Deelamatio prima. 9 te occiderit priorem Ita nõ ille percuſſus eſt homo, quẽ Cæcus occidit? Te uerd nihil aliud) calẽs ille cruor deniq; ſuſcitaſſet. Sed quàm maniſe ſta eſt con ſciẽtia quæ te com pellit ad hac neceßitatetẽ, ut cum occiſum à priuigno tuo patrem uidere uelis, cogaris dicere nihil ſenſiſſe? Sufficit, uicimus, innocentes ſu mus. Cum in eodẽ lectulo fueris, ci amplexa ſis for- ſitan illu qui occiſus eſt, tam incredibilẽ profiteris ſoporẽ? Cur ergo tu incolumis es? quæ tam iratis ma nibus ſanguinem tuum fortuna ſubtraxit? Certe dor miebas, certe nibil ſenſeras. Ita priuignus te reliquit qui deprehendi nõ timebatꝭ Occidit ergo aliquis pa/ trem,& nouercæ pepercit? Maximũ omniũ neſas fortiter fecit, minori ſceleri ſtatim par nõ fuit? Om- nia humana ſacra confudit, uiolare non eſt auſus pe ctus odiorielncredibile eſt, ſine fide eſt, nõ occidere nouercã, cui imputes quòd patrem occiderit. Quid ais adoleſcens?tu ne circa illũ ſanguinè defeciſti:illa te bladius rogauit animas perdidiſti ergo illud quod nihil ſenſerat, ꝗd nox, quod ſilentiu, quod tẽpus ſu- pererat ſceleris alterius? Tu ſi facere parridiũ poſ⸗ ſes, ideo patrè tantu occidiſſes, ut tibi& nouercã li ceret occidere? Non uideo cur uideri uelint relictam mulierẽ. Ideo tantũ ut uideretur illud nefas illa feciſ⸗ ſe, callide ſatis. Sed hoc alio protinus argumèto ſub uerteretur. Nõ eſt eiuſdẽ cõſilij nouercæ parcere, ut ſubſtituat rea, et gladiu relinquere quo ipſe deprehè datur. Sæ pius uti neceſſe habeo argumẽto cæcitatis, & hoc etia loco quo de illo uulnere diſputandũ eſt.
Me

. 3 4 8 ———. —.—
8—— — — ᷣ—
—
——
—
—
10 Pro Cæco
NMe hercule ſi percuſſor intraſſet, qui uideret, qui lu mẽ pre ſe tuliſſet, no tamen ta ſeliciler libraſſet ictu quẽ etiaſi nullæ fallerẽt tenebræ, metus et cõſcientia incerti, magni ſceleris tritẽ uel tremore uel timore feciſſent. Rar contigit ſemel ferire carnifici, quam uis componat ipſe ceruicem,& exercitata manui homicidii nonißime, uelut quodda genus artis exer
ceat. Sic ergo librauit manum cæcus, ut ipſam proti nus feriret animam, ego mehercule etiam illud admi
ror, quod cùm patrem uellet, nõ nouercam percuſ- ſit. Præter animũ nihil uirium habet parricida. Pri- mus ictus ille trepidat, ille cogitat, ille erubeſcit, ille
eſt ab innocẽtia proximus, ille præſtat hoc ſolii, ut ſe
quens fortius feriat. Interrogare nunc uolo, quæ iu- ueni cauſa fuerit, ut reliquerit gladium. Scilicet no- luit nouercam ſuam infimari. Abſtulit ſibi omnẽ de- fenſionem,& ſe parricidam confeſſſus eſt, ferrum in
uulnere reliquit. Si nondum occiderat, iterum feri/
ret. di iam perfectu nefas intelligebat, auferret indi- cium. Sed quid ego rem manifeſtißimam colligo? Si uultis iudices ſcire à quo ſit relictus gladius, cogita-
te cui expedierit ut inueniretur. Sed paries 16 ad .Co
cubiculu priuigni ueſtigio manus cruentatus e/ Litate iudices ante omnia non eſſe incallidum homi⸗ nem, neq; conſilij iacentis, qui cæcus explicare cone tur facinus, etiã oculis dißßile lle ergo nõ æſtimat eum manum cruentã parieti applicat, ueſtigiũ à ſe parricidij ſui relinqui: cum dextrã, qua duce uteba- tmn ueſte tergere, atq; ita abire ſine ueſtigio poſſet, totunꝭ
T 1 4, 5 ihme
üm d vir in ennuſecte ur in kltepronm ven mi unyriͦ m d Wur aulaln uma wtanena nue te abiulmunen wih an Titbinctinen u ußanianpiß fitce uru,Cnan wihe her zaad am nuix ictxi 4
—
haſan u untetans
8 miultexcnn n in fnuefai ae luciurelala ie maucgar,

-co
hergu litees mui-h Fliciler liräſetiaz e metus etcöͤſeinti eeltremoreueltinoe nie carniftci quan gexercitata manus oldigenus arierer cecuuztpſam proti
erelleetimilludaqmi
no nouercim bereuſ
nhabet pamiailu pi.
dittt ileenübeſeit ile epreſtathoe ſoluutſe cre nunc uolo, que iu
talaium. Scilicetno⸗ dAhlulit tbiomnédee,
onfeſſuseſ frrunin ceicerat, iterum fer lgebat, auferret mdi- tißimam colligot di lictus gladius, cogita⸗ ur. efaiuuß 31 enus cruentatuseſt. Co ieſſeineallium homi iicecusexplicare cone le lle ergo no ettina applict, uth⸗ 4 lextra’ qu uceuteba⸗
ire fine leſtigo b dſſ 6 totun
Declamatio prima. 1
totum parietem cruentabat,& ubig; aliquid de pa- tre miſero relinquebat. Quid futurum eſſet poſtero die, quantam expectaret inuidiat Lucem non cogi/ tabat, ſed diſponebat indiciũ certum, indubitatum, ſine errore, quod nouerca ſequeretur uſq; ad cubicu lum ſuũ, uſq; ad limen ipſum. O admirabilem caſum nec cruor ante defecit. Vtar hoc loco natura ipſius rei. Palmatus ſanguine paries inuentus ſic eſt, totam manu explicuit, omnes digitos diligenter expreſßit. Totum ergo ſanguinem conſumeret intra prima ue ſtigia. Pone enim manũ cruentam, atq; aded(ut iſtis etiam blandier) madentem, pone menſurd itineris, ſpacium parietis: diu enim in ſecretaà domus partem reuertendum eſt, debet proxima pars d cubiculo pa tris habere plurimũ ſanguinis, ſequens minimu, ulti ma nihil. Nam cruor quoties admotus eſt, traſit, aut in manu tarde reptantis areſcit. Hoc quid eſſe dica mus, quod circa cubiculum utrunq; ſanguinis iſtius ueſtigi quaſi incipitẽhinc eſt paries palmatus, et il lincr quomodo pertulit manus quod relinquebatino uerca iſtud, nouerca ſecuris compoſuit oculis, illa mi ſerũ dextera ſanguinẽ tulit,& manũ ſubinde reno- uauit. Palmatus eſt paries, habet diſtantià, uacat ali quid loci, integrum ubiq; ueſtigiũ eſt, cæcus manus traxiſſet: Quæro nunc, unde tantũ ſanguinis in ma nus Tunc enim ex omni uulnere cruor profluit et ef funditur, cum ferri recentẽ uiã ſequitur. At quoties eodem quo fictum eſt cluditur telo, latet tota mortis inuidia. Præterea eum manus ex parte qua palmare ne Ki/

42 Pro Cæco neſtigium poteſt, plicetur in capulo,& ſe, dum telis occupat, claudat, neceſſe eſt exteriore ut parte re/ ſPberſa ſit. Tuus aut qui palmatus eſt paries, ueſtigiit t aan etiſnite eius partis oſtendit, ad quam cruor peruenire nõ po iuui i amneaqis tuit. Veſtrum eſt nic omnia iſta comparare, perpen rnuurr⸗ dere, cur prudentior ſit iudex in deprehendendo ſce um oc lere, Iᷓ reus in admittendo:hoc eſſe in cauſa puto, q Eun enuaui alter tantum pro ſe cogitat, alter pro parte utraq;. Ne aailtn Tuitus ſum adoleſcentis miſerrimi cauſam, nunem ſpicere uolo quanto certioribus argumètis nouerca teneatur. Tranſeo illum uulgarẽ& omnibus notii de comparatione perſonarũ loci. Alius diceret ma- ritum& uxorẽ, niſi liberis initiarẽtur, non fortißi na mis corporũ uinculis inhærere. Ego illud potius di- 1 ne cã, decepta eſt mulier expectatio tua. Veneras quaſi de eamu in uacud domũ, et ſine hærede. Expectaueras ut inſe uimnit ſäm lix iſte iuuenis ab ipſis protinus nuptiarũ tuari ex 1 us dale pelleretur auſpicijs, extorrẽ& inopẽ ſubmoueret mnte nadtempann pater blando corruptus amplexu, et omnino ſumma unS haie inh calamitatẽ corporis occurrere delicatis uxoris oaeu iitt iubnamt lis deuetaret. Inueniſti pium et deuoti unico ſenem, aeliee Kedlitglre & de omnib. coniugis tui deſperaſti ob id affectibis. üen lüunz leme, Miſerrimus eſt maritus, quiſquis inducit filio nouer I wrer Nen ant cam, quod uxori non uidetur utrunq; poſſe amare. l de onegunzia Quæro igitur ante omnia, ubi occiſus eſt maritus: pperes d udden in cubiculo ſuo:hoc paulo antè priuigno defenden⸗ ſaue norehe uh dã nõ fuit. Occiſus eſt in cubiculo ſenex.lta ille perruſf iun in üilern ſor nõ timuit uxorè? Audeo ſecretũ nuptiarũ& ma eplrrgran trimonialis lectuli ſolitudinẽ occiſurus intrare. Quẽ anlan quæram:
ſi en na.

8
1.
bulo gſ aun elt erre ut bantere/ uneſl enie ueſügit
ruor pen enire n⸗” sconperen yerben
in kprehenietoſe tſeineaſe euo ſg llergro bante utragz.
einicanſon muncw
lis argumetis nouerc arẽ& omnuhur ucai ſoci.lius ajceyet ma⸗
itieräur, non Bntißi
e Ego iludpotius di tio tua Veneris quiſ
Erpeckauertutinſe
i nuptuurũ tuuri er inopẽ ſubmoueret du,et omnino ſanma
delicatis uxorit ocu
deuoti unico ſenem, eraſti ob llafeckibun. uis inducitfilio nouer utnung poſſe amcne iceijlseſtmaritur e priugno defruien/ uloſenerlte ilegeneuſ retũ mptinã& ma occiſentzintrare. We zustam
Declamatio prima. 1 quæram:? ubi relinquitur maritus ab uxore innocẽs: Noctem aiit ad ſcelus quis eligit? Nox tuum tempus eſt, quid ſi accedit huic etiã ſceleris occaſio? Nõ ue/ nire debes ad ſecretã domus partẽ, nec tota tibi pena tium ſacra peragenda ſunt, tu non cogitas quemad/ modum ſuſpenſa manu ſonantẽ blandeẽ cardinem fle ſtas. laces ſecundum occaſionẽ,& expeditum tibi in proximo facinus eſt. Non times ne quis deprehẽdat. Ipſi quoq; ſeruuli lõgius quieſcũt, et præſtatur gran de ſecretum genio loci. Tibi quoq́; ferire cum uelis, ſcire an dormiat licet.Nox,& ferri, et ſecurus ma- ritus, quid nam iſto delicatius ſceleres Occiſum eſſe miſeru ſenẽ, cum tu uolueris, ſcimus. Quomodo ta- men, inquit, gladius peruenit in meam poteſtatẽ qus priuigni fuit? Hæremus, hic difficilis expugnadus eſt locus. Quis credet mihi, ſi dixero? gladium perdidit cæcus ille, perpetua nocte clauſæ genæ non cuſtodie runt. Eingere nimiri ad tempus uidebor,& rem ni- miũ manifeſtã impudenter cõplorare. Scilicet ſem/ per iſti appoſita capulo manuis, et diebus ac noctibus curæ. Nolo tanquã callido glorieris ingenio, nõ de⸗ cepiſti trucẽ horridumqᷓʒ latronẽ, noſtri tibi occa- ſionem præbuere mores. Nam quod und ictu occiſus eſt ſenex, ad te ſuſpicio magis reſpicit. Tu præparare corpus illud ad ictus potes, dũ uideris amplecti. Tu blanda manu prætentare pectus, ubi aßiduo uiſceris pulſu nõ quieſcat anima, ubi ſtatim mors ſit, ubi de ſpiritu ſanguis ictum explorare ante& cognoſce/ re licet Poteſt& uno ictu mulier occidere. venio
nune

44 Pro Cæco
nunc ad ueſtigia parietis cruentati, quibis te ſatis abundeq́; preſsimus, dum adoleſcentem defendimus. Hec ſunt tamen quæ contra te reſeruata ſunt. Cum maritus tuus in cubiculo occideretur, ſciebas nullum tibi relictum patrocinii, niſi aliquid ſimile cæcitati feciſſes. deoq́; ſanguinẽ in illam partem induxiſti, in qud quæri uolebas, ut poſtero die omnis inuidia jan guinis notas& ueſtigia præparata ſequeretur. Inſa mas cæcum, conſilium ex calamitate ſumpſiſti. Scie/ bas illũ non aliter, ſi dux te defeciſſet, ingredi poſſe, quaàm ſi ueſtigia parietis perpetuitate dirigeret. Si- mulaſti itaq, cæcitatem,& ne quid ſceleri impio de eſſet, mariti tui cruore luſicti. Omnia tibi compoſi- ta atq; ſimulata ſunt per ociũ& ſecuritatè, tanquà
ſcelus trãsferretur ingenio. Nic enim tu innocens,
quia priuigni gladius in uulnere, quia paries cruẽta tus, hoc ſufficere utrunq; iudicio putabas? quã facili momeẽto cauſe fata uertutur, quod feciſſe etia is ſce- lus freqquenter inuentus eſt qui obijciebat. Sed cauſas inquit, parricidij iſte habuit, quẽ tratus pater in ſe- cretam domus partem relegauerat. Mulier illa forſi tan ignominia felicioris uideretur eſſe priuigni. Ca
citatis beneficiu eſt cum illi ſecretũ datur. O præcla
ram ſenis optimi ſingularemq́; pietatẽ, quam bladẽ ille ſepoſuit miſerum ſuum, q́uam diligenter uxoris gaudentis eluſit oculos, quam multo cæcum pudore donauit. Si felicior, inquit, eſſem pater, ego tibi po/ tius cederẽ domo tota. Nic miſer illam occupa par tem, in qua nemo te uideat, in quam ſolus ego 8
int
1
a
2 —
ſ Pees⸗
3
iurrerſun trcile a upa tai Inhraa AuxxriNolt n zpat Rr an vnptantcldel as uuu'ilu tpotur leſuim iun ffic,
mm chſenen u
lenpaumn rrlu nſerimamn luer un feſt WWicuſcncei ſt omnun bon emyann
pruron tiner
beronen zere 7 an dee uueſeene

kco lentati leſcenten ießni
. lfe änus ersſenuataſunt. on trret ſitesul aliquid ſimilececitat mm perten inlutjſiin
odie onnis iundi ¶n
darataſegueretur uſ mitteſenpſiſigei Kelſſet ingreüpoſſ, zetulkate dinigeret gi- quit ſelen inbio ie Omniatibicompoſt⸗ ſecuritite tnqui duc enimtuinnocens, re, quia paries crusti io putabasiquaſteili uod ſeeiſſ etiji ſee⸗ obiſeiehat.Sedcauſes zue matus pater inſe⸗ lerat. Mulier ilufbſ tetur eſſ priugni( tcretũ datun. O precli q pietatẽ guim blalt
quam iigenter uxoru
nmulto cecum puinn ſem patet, go ttli po/
niſer ilam raapa pa b nquanſoitsegoueng Deſtne,
„ lübuie ſah
Declamatio prima. 19 ſint eirca te ſeruuli fideles, non gemitus tuos audiat quiſquã, nõ flebili mœrore paſcatur. Nibil eſt quod te ſolicitet conuerſatione noſtri, ſecretum quod cæ/ citati præſtatur, ideo præſtatur, ut minus oculi deſi derentur.Aliquis odit filium cæcum,& hac tantum ultione contentus eſt, ut illi aßignet quietã,& ſepo ſitam,& meliorem partem domus. Ita ego ſic intel/ ligebam, quaſi abdicaret, quaſi expelleret. Iratus er- go ſenex tenet iuuenem ſuum uelut in interiore com plexu,& à limine obſtat. Rogo quod duos ſeparat media domo, te integram, ſanam:illum infelicem cæ- cum, contumeliæ opportunum, iniuriæ facilem, utri filio iraſcitur, an uxori: Nolo, inquit iuuenis, utaris amcœena domus parte, nec quæ nitidioribus tectis ela borata ſunt pertineant ad oculos tuos. Quis tã ſtul/ te iraſcitur cæco, ut putet illius intereſſe, ubi habita re iubeatur? Te potius ille ſubmouit, tuis inuidiam ſa eit oculis, tibi dicit, ſufficiat, ſatis eſt, habeas maio- rem domus partem, abſentem putes, miſero in pater- nis ædibus aliquẽ angulum relinque. Pater qui filio
ſub nouerca aßignat ſecretam domus partem, confi tetur uxori ſe abdicare non poſſe. Tranſit ad aliud genus defenſionis:Sibi cauſam cædis non fuiſſe, cum hic hæres inuentus ſit omnium bonorum. Quis enin alius eſſe debeat, ut huic properandum fiuerit ad hæ- reditatem: Filius ſcriptus non timet pœnitentiam te ſtamenti. Omnium bonorum hæres relictus eſt. Non ergo iraſcebatur pater, cùum daret ſecretam domus partẽ, non poſſunt tibi diuerſa prodeſſe, eadem obiij cerrs

16 Pro Cæco ceres reo, ſi exhæeredatus eſſet. Elige utrum uoles: Si ſciuit ſe eſſe heredem, amare magis patrem debuit: ſi ignorauit, non habuit quod ſperaret ex patris mor- te. Reliquum eſt ut intueamur, ille qui perijt ab utro magis ueſtrũ deſideretur. Te opinor hic grauius affi cit dolor, impatientius hic luctus exanimat, tuq; ob- ſoletam protinus nubem,& tempori accomodata lu gubria flammeo reuertente mutabis. Hic uero iuue/ nis, qui ſt fortunæ ſuæ mala cum præteritis cõparet, cæcus cœpit eſſe nunc primi, quid non miſer in hoc ſene perdidits uiuebat illi magna pietas, aderat quo- cunq; iuſſerat de facie patris oculi, nõ illudere infeli cibus tenebris cõtumaces ſeruuli poterãt, nec(quod extremũ contumeliarũ genus eſt) ut dominũ ageret rogabant. Nunc quanta dij boni ludibria ſunt ineun dat lunxere ſe pariter cæcitas& ſolitudo. Quid tibi nunc miſerrime adoleſcẽs hæreditas prodeſt, quam tantã audis? Quid enim circa te pecunia poteſtẽ? quæ fruendi uoluptates? quid aliud ꝑ ſpoliorum facilis oc caſio: Quam bene iſta omnia paterni oculi cuſtodie bant, quam facile decipi, quàm facile denudari, quam ſine labore falli potes, quam cito inops fieri. Morte patris exhæredatus es. Quid nũc tibi niſi perpetuus
imminet mœror,& execratio uitæ: Miſer poſt om⸗
nia& lachrymas perdidit, nec dolentem adiuuant oculi.Incipit apud te gladius habere quod agat: quæ rit ecce, quærit miſer ferrũ. Nunc, inquit, huc reddi te illud, innocens donec habuit meas manus tantũ. Si mori neceſſe eſt, illi potißimũ incumba. Hoc illa iam
olim
dan lr
anin i b
mlitud urdopem ug u uncit duurcrälnutnog. R nuas tianir pimir hwe lur. hum iin acin d nnur tamn lme adi tatã Accuiut ſe uuct
dctto crtnau apaäonmen, iotstſean Danri urn mnruruai an enr airmult mniua hul bre atiguan mum norreni übceru, au dkNe nſer maidiun npan egaitgvderne uic ſanei menenr. gn teginden, wecrixeäin,

-cd
Elge lanumuoles: 9 dugis patren bhui: craxet ex patrunof. ile ui beriſt ab unn pinor hiegrain ß
dus eranimat, tuq, oh.
emporiaccömoaata lu
atabi. Nicend ine/
un pretentis äparet,
„ uidnonmiſerin oc Lna pietas alerd quo eeuli nã illuereinfeli luli boterat, necquol geſt)ut donind egeret boniluüibricſuntinenn dse ſolitudo. Quiltii
erelius proleſt, juan
atepecunia poteſte que ulp ſpoliorumfacilioo patemioculicufole in ſgeile denudari,quum cito inops fieri. Morte lnuc tbiniſiperpetuus tio ite Miſer poſton⸗
nec dolentem adiuucnt
us habere quod agategue Nuncjinquit, hucralli buit mecsmanus tinti.d na ineunbe Hocila 9
oM
— 8
—„. 2
Declamatio ſeeunda. 2
olim grauis e infelix anima qnerebatur. vbi nune mec uires, ubi impetus?ubi dextera tã fortis: uno ictu Puto ne me quidem ipſum mihi continget occidere.
Arguꝛuentum declamationis II. 1
X incendio domus adoleſcens Patrem extulit. Dum matrè. Frepetit,& ipfa et oculos amiſit. Induxit illi pater nouercã. Quxæ acceſsit quodã tempore ad maritum. dixitq́; parari illi uenenum, quod iuuenis in ſinu haberet,& ſibi promiffam dimi diam partẽ bonorum ſi illud marito porrexiſſet. Intrauit ad ce cõ pater, interrogauitq́; an hæc uera eſſent. Ille negauit: exqui ſiuit& inuenit in ſinu uenenũ:Interrogauit cui paraſſet, illeta cuit. Receſsit pater,& mutato teſtamèto nouercã fecit hęredẽ. Hadẽ nocte ſtrepitus in domo fuit. intrauit familia in cubiculũ domini, inuẽ᷑itq; ipſum occiſum,& nouercã iuxia cadauer dor mienti ſimilem, cæcum in limine cubiculi ſui ſtantẽ, gladiũ eius ſub puluino cruentatũ. Accuſant ſe inuicem cæcus& nouerca.
Pro cæco contra nouercam. Entio iudices pudori iuuenis, pro quo minimi ẽ 8 quod parricida nõ eſt, grauiſeimi uideri quod ab ſoluendus eſt contra nouercam,& plurimũ cæco de reuerentia deperire uirtutu, cm in patrocinio ſum- mæ pietatis aufertur quicquid alium defenderet in/ nocentem. Hoc primis itaq; publicis allegamus aff- ctibus, quod pro ſe reus indignatur uti corporis pro batione. Solus omnium non remittit ſibi, ut incredi/ bilior ſit in parricidio cæcus, quam fuit cñ uideret. Homo omnium quos unguã miſeros fecere uirtutes, innocentißimus parricidium negauit antequam pa- ter occideretur: et ne quid hodiernæ ſolicitudini præ ſtari putetus, fecit quod eſt ſummi in rebus humanis neſs, ne uel in alio crederetur. gnoſcite per fidem quod indignatur ſe iuuenis in honorè tantu calami tatis abſolui, filiũ g patrè ex incẽdio ſua cæcitate ſer 2 2 Aauis

48 Pro Cæco uauit. Facinus eſt hoc tantum innocentem uideri, quod illum non potuerit occidere. Nam quod ad mu lierem iudices pertinet, quæ defendi non poteſt, ſi pa trem cæcus occidit, tam impudentem delationis ne- ceßeitatem malo, quam ſi tantũ negaret. Viderit qui fiduciam ueritatis putat, quod cæco facinus obiecti eſt. Deprehenſa mulieris audacia eſt, que non poteſſ niſt incredibilium comparatione defendi, et quiſquis cæcum inuicem accuſat, ſolus eſt reus, aliæ iudices eſſe debuerunt aduerſus hanc debilitatem probatio/ nes. Cæcus in parricidio nõ debet ſuſpectus fieri, ſed deprehendi. Quæſo itaq; iudices, ut hæc prima pro pter cauſam iuuenis putetis, quæ contra illum nimia ſunt. Nipil magis debet eſſe pro cæco, quam quod ad uerſus illum ſunt multa fingenda. Et conſtat de pieta te, de innocentia hominis, qui expugnandus fuit par ricidij ſimilitudine. Congeſta ſunt aduerſus miſerã debilitatem ferrum, cruor, uenenum,& quicquid nõ poteſt eſſe negligẽtia, niſi neſcientis. Nemo iudices, nemo diligentior debet eſſe ad ficinus, qudm qui par ricidiũ potuit facere cæcus. luuenis iſte, de quo ſum/ ma in rebus humanis monſtra finguntur, eius fuit er ga parentes ſemper affectus, quem nefus eſt optare de liberis. Cum domus ignium ſepta uiolentia rapu- iſet miſeris ſenibus omne præ ſidium, illa fe ſtinatio/ ne qua fugimus, erumpimus, in medium cucurrit in/ cendium. In quanto tunc periculo fuit rerum naturæ pietast Dum diu multumq́; attonitus hæret, dum ad
utrumq; reſpicit, ad utrumq; diſcurrit, penè infeli⸗
cißimos
lit piecnn
9 de ds früf u e j Wucs dihrſul⸗ 8 kin aßnne leun theni amd gſeciiuni, uetuücn
* Sea oethu,,u
len lm nane
ſuen ulnh
t eiſt dala
2 then. Nonc
ue anfe unur
ſwtenpene a
tenn abnitſe, en ſlen 1ene
* Crr onu ae
tapenttercan
e Fuünaad
hiutſ ne eui
8 inmit ati
a hm iuai
Hunſſacs
JLalei oer cfe
1 erut yſ dur
ninnse

co im innoetnien ilers lere Nan Auod dd nn fendinon boteſtſ 7 de tem delationin e⸗ negeras Viderii qu ceco fteinus ohiei cit et que non poteſt ene cefendie quiſqui etreus, dleiudlees cdebilitten prohaio leherſiſbecufen, ſ ices thec rina pn que contreillun ninig ro ceco, quam quodal enda Etconſtatde piets dierpugnantusfuthe de ſint luerſin mſſn nenum& quiequili ſcientis Nemo iuliar,
dißteinus quam quip uuenis ite, e quo un/
afnguntur,eus fute quen neßteſt ptan
n ſeptauiolentia npu-
e ſtlum ilafecinatd
in medium cucurritin riculo fuitrerum naine ittonitus hent, lund
ziſemi, remeinfli
aßina
Declamatio ſecunda. 19 eißimos parentes perdidit pietatis æqualitas. Vt de- inde miſerrimos ſenes cluſerat iã propior ignis(au diat licet inuita pietas) patrem iuuenis elegit,& de pariter ardentibus uices diſpoſuit affectus. Vixdum poſito ſene, cum illum quoq; miraremur explicitum, iterum flammas aperuit, et undiq; cocuntis incendi redditus globis arſerat iuuenis, ſi tardius perdidij- ſet oculos. Facinus eſt iudices, non hoc quoq; maxi- mis cõtigiſſe conatibus, ut ſeruaretur& mater. Mi- nus tamen in utroq; frcerat, niſi perdidiſſet oculos. Viderint qui filium in eo magis parente mirantur, in cuius ſalutẽ faciem uultusq́; cõſumpſit. Patri præ- ſtitit cæcitatẽ, qui amiſit oculos, dum repetit quam reliquerat matrem. Non expectatis, certum habeo iudices, ut excuſem quod pater induxit cæco nouer- cam. Factum eſt eo tempore, quo conſtabat patrem fi lio ſenem ſoluendo nõ eſſe. Contenderim quinimo iu uenis fuiſſe conſilium, ut pater cui matrimonium fi⸗ liumq́; abſtulerat incendium, reſidua ſenectutis alia ſolaretur uxore,& ut domus quæ cæcum tantum ha bebat& ſenem, acciperet ex coniugio miniſteria cu ſtodita. Facinus eſt iudices quod bonos priuignos no uercæ fcilius decipiunti, nec leuius oderunt. Quam multis inſidijs, quam multis artibus patet cæcitas in nocentis? Mulier cui ſpem inuadendæ hæreditatis præſtabat debilitas priuigni, ſenectus mariti, intelle- xit hoc ſolum deeſſe ſceleris occaſioni, ut prius infi- maretur parricidij cæcus. Viſo igitur hoc, quod ſibi iuuenis non uidebatur eſſe priuignus, uenenum quod
5 3 in

30 Pro Cæco in miſeri ſinu ab diderat deprehenſura, nunciauit pa⸗ tri, tanquam parricidium pararetur. Et quia menda cium poterat ficile nudari, ſi quem conſciſum nomi- naſſet, totam delationem ſic ordinauit, ut ſibi crede retur promiſſam dimidiam partem bonoru, ſi uene/ nu ſeni uoluiſſet ipſa porrigere. Videtis iudices, quæ præparatione nouerca ad teſtamentũ patris acceſſe⸗ rit. Mulierem quam credit maritus noluiſſe partem bonorum accipere, pro ſcelere neceſſe eſt ſic remu! neret, ut faciat hæredem. O quanto aliter probare- tur parricidium, quod iam poteſt deprehẽdi. Mulier quæ ſe dicebat in conſcientiam ſceleris admiſſam, nõ hoc primum exegit à patre, ut quæreret quis paraſ- ſet cæco uenenum, quis dediſſet, unde maximum ſcie bat poſſe fieri quæ tionis errorem, inſtituit ut inno- centißimus iuuenis interrogaretur repente, ſubito infimatura uelut deprehenſi trepidationem, ſeu ta- cuiſſet cæcus, ſeu negaſſet. Adductus ad filium ſenex, dixit iuueni quicquid audierat. Nunqua iudices tam ſimplicis innocentiæ fuit facinus negare. Nõ eſſet au ſus iuuenis coram ea muliere mentiri, que prodidit, ey ſcijt ubi eſſet uenenu. Vt uerö ſenſit infelix inſtan tem nouercam, poſtulantemq́; ut ſinus iuuenis exqui reretur, tunc uerò attonitus, hærens,& tota maloruũ ſuorum cogitat ione cõfuſis, intellexit hoc argumen tum eius eſſe, quæ paraſſet, ut poſſet deprehẽdi. gi/ tur propere, feſtinanter omnia membra pertractans, er merſis in ſinum manibus, dum cuncta ſuſpicioni bus, dum tactu iuuenis explorat, uenenum primus in uenit
h uß Ataieyde a in aen ina r nu tri aa i knurii uhe 1 V ſeigulpue ie innſcnen r wü vſun ger ter kWtore frerr
de Alüerunn
mapitictim
ten umfeeit uterte ſif ersccaid ben cr ttond zeſi en tuſin Teia uum Vnrrar herf 1 igerin. Ani 4. me hater gui 1 d Kits, zonin Mö, Faac ilenoch
bnäigh in fliſe E

eco
euſie nnrine retur. Etquis nelda luem conſciſam noni⸗ räünauit, u ſibigelt ftem bonora, ſuene/ e. higeti iulieg qus mentupatri aceſſ nitus noluiſe perten
reneceſſeeſtſic renu anto aliter probare-
eſt deprehedi Mulier ſceleri almiſſum, n guereret quis pariſ⸗ t, undemcximumnſcie oren, inſtituitutinno⸗ retur repente, ſubito trepilationem, ſeutt⸗ luckur adfilumm ſener, t. Nunquaiudices tmn nus negcre. Nöeſſetan ementini, que prodili, ierö ſenſitinfelix iſtn
qut nu iuuenbergi
herens,& tota malori intellexit hoc argumen ut poſſet eprehẽ g nitmembraperträlun, , dun cunckaſuhon rrat, uenenum brinum
ten
—
Daclamatio ſecunda 24
uenit. Laudo iudices innocentiam ſilentij, laudo fidu ciam, quod interrogatus cui paraſſet, non putauit ſi- bi defendendum ueneni. Rem quinimo fecit eius qui ſciret patrem non crediturum,&(quæ maxima eſt innocentiæ contumacia) perſuaſionem ſenis nulla uo luit excuſatione corrumpere. Non fuit illud trepida/ tio, non tacita confeſio. Quiſquis habet ueneni, ha bet& quod reſpondeat deprehenſis. Fecit poſt hæc ſenex rem hominis quem nõ mouiſſet quicquid inue nerat. Nõ torſit miniſteria caci,& de ſcelere in quo ſolus nocens eſſe parricida nõ poterat, nõ explicuit ordinem quæſtionis, ſed quod plus eſt quam abſolue re, remiſit iuueni defenſionem. Vtrum deinde intelle/ ctis deterrimæ mulieris inſidijs filium pauliſper uo⸗ luerit exhæredatione protegere,& diligentius de patrimonio ſuo deliberaturus interim captauerit, ut uideretur mulieris cupiditati iam non obſtare priui- gnus, an facilimum fuerit, ut ecbhæredationem quoq; impetraret, nouerca cæci ab homine cui tam multa perſuaſerat, cogitationib. ueſtris relinquo. Hoc tan- tum dixiſſe contentus ſum: Teſtamentum continuo mutauit. Et ne quis miretur hanc feſtinationem, ſta tim ſubſecutum eſt ut periret. An interfuerit iudices iuuenis huius ut uiueret pater, qui iam alio morieba- tur hærede, uos æſtimabitis, non interfuit ut occide- retur. Facinus iudices quod illa nocte in cubiculo no uercæ, quod in lectulo factu eſt, domus tota ſenſit, ne mo nõ ſibi uiſus eſt iuxta fuiſſe. Excitari ſola nouer- ca nõ potuit illo loco unde uenerat fragor. Cucurrit 3 5 4 fimilia
4*

1
22 Pro Cæco
familia quo ſolicitos atq; trepidantes ducebat ſtrepi- tus, quem ſequebantur. Inuenerũt ſenem occiſum, no uercam iuxta cadauer ſic iacẽtem, ne ſtatim poſſent interrogare quis occidiſſet. Nunciatũ eſt deinde ſi/ cinus& cæco. Inuentus eſt(quod innocẽtiæ ſufficit) non a ſcelere rediens, ſtans in limine cubiculi ſui ani mo, quo diſcurrebant uidentes. Vt deinde ferrum iu- uenis inquireretur, exegit eadem utiq; quæ poſtula-
uerat de ueneno. Quod in lectulo gladius cruentatus
inuentus eſt, non deprecor iudices quin contra cæci
tatem non minus argumentum putetis, quam quod in
üeniri potuit uenenum in parricidij ſuſpicione. Gla- dius cruentatus nouißima probatio debet eſſe, nõ ſo- la. Ignoſcite malorum periculorum metus, ignoſci- te humana diſcrimina. Defenſionem iuuenis primum lachrymis gemituq́; proſequimur. Perdidit infeliæ patrem, perdidit& cæcitas illum ſenem, cuius oſcu- la, cuius amplexus imponebat uulneribus oculoru, cui præſtabat cæcus ut uiueret. Miſera innocentia, miſera debilitas, quod te nouerca non ſic potius de- cipere maluit, ut biberes uenenum. Eacinus eſt iudi- ces, comparationem fieri, ut incredibile ſit parrici- dium. Idem uos putatis efficere noctium merita,& affectus oſculis blanditijsq́; quæſitos, quod natalium pignorumq́; reuerentias? Nullas ego facilius perire crediderim, quàm corporum charitates. Et licet ma trimonijs paulatim reuerentia grauitatis accedat, poſſunt tamen diſtrahi facilitate, qua cocunt. vxor eſt, Zuam iungit, Juam diducit utilitas, cuius hæc 6
den
vuſieer mariilt, ſa mcut e rakſceleeaer ſſene uecr.

co
bilenter uthg hpi. rerütſenem aeiſino eten,ze ſatinpo ſt dunciatheſ deinieft) luod innocttie ſſti)
nlimine cubieuim ſuicni s. Vt deinte fermmu⸗ dem uiic que poful⸗ eiul dadius eruenkiu udices guin contraceii im putatt, aum guli eriiciljſiſpicone gl⸗ robatio tebeteſſenö o⸗ rulonmmetus, gnoſei⸗ nſionemuuenu primmum uimur. Perliltinſeli llum ſenem, cuius oſcu⸗ tt uulneribus oculori; et. Miſera innocentin uerca non ſic potiusde⸗
eenum. Fdcinus eſt uli-
tincreibile ſitparii⸗ ere noctuum merita,& dueſſitos,uolnatalim
uullss egofiiliu penir ncharitates. Etlicetna ntia gruuittu iecalat,
itate, qus coeunk.Vxot it ruͤlaniadei
Declamatio ſecunda. 23
la reuerentia eſt, quod uidetur inuenta cauſa libero- rum. Aſpicimus matrimoniorum ſingula momenta rixantia, mutant quotidie domos,& per amplexus lectulosq; diſcurrunt. Placet etiam poſt liberos alius maritus,& unde deprehendas omnium ſcelerum fa- eilitatem, poſſunt non amare uiuentes. Quid ſi huic nxoriæ utilitati nouercale nomen adiungas? Mulieri quæ poſt liberos inducitur, matrimonij non contin- git tota reuerentia. Quanto alios præſtat afectus di ligere uitæ, lucis autorem? Liberi ac parentis non alius mihi uidetur affectus, quam quo rerum natura, quo mundus ipſe conſtrictus eſt. Quiſquam ne mor/ talium confodiet illud ſacrum, uenerandumq́; cor- pus, P poteſt ex ignibus rapi, proquo bene coſumun tur oculi? Non inuenio iudices quemadmodu poßit eſſe contra liberos ſalua reuerentia. Non eſt difficile ut maritum uxor occidat, ſi non eſt difficilius ut fi- lius patrem. Non eſt iudices, quod putetis inter mu- lierem e uirum de ſcelere quæri, neq; eſt quod ſeno uerca ſexus occaſione tueatur. Malor eſt cæcitatis infirmitas. Sunt& fœminis ad ſcelera uires, cum ha bent cauſas uirorum. Quinimo ſi interroges, facilius hæc pectora metus, odium, ira corrumpunt,& quo- niam non habent roboris tantum, unde uitia mentii uincant, plerunq; fucinus infirmitate fecerunt. Sanè tamen illis ſceleribus ſufficere nõ poßint, quæ diſcur ſum, quæ exigit laborem. Quod uerò tam muliebre poßis inuenire facinus, qudm occidere hominem iu- xta te iacentem, aggredi ſenem qui ſe tuis crediderit b 5 anmple/

4 5
ratione defendi. Quã incredibile eſt ut occiderit pa-
24 Pro Cæco
amplexibus, cuius ſomnos ipſa diſponas, ipſa cuſto/ dias? Omnis alius percuſſor deprehendi poteſt ante quam feriat, uxor nõ ſentitur, niſi dum occidit. Non eſt iudices incredibile ut occiderit mulier hominem, quem dicitur potuiſſe cæcus occidere. Facinus eſt iu- dices, ſi cæcos habere non credimus, niſi neceßitatis innocentiam. Prima eſt infirmitas cæcitatis ut nolit. Fallitur quiſquis hanc calamitatẽ nõ animoruũ putat eſſe, ſed corporũ. Totius hominis debilitas eſt oculos perdidiſſe. Et ſi diligenter actus intuearis humanos, mini ſteria luminum ſumus. Cæcus non iraſcitur, non
odit, non concupiſcit. Et cum corpora noſtra uigorẽ de luminibus accipiãt, pereunt cum ſuis uitia cauſis.
En ad quod erumpant manus, quæ proxima quæq; tam diu quærũt, manus quæ ſua quoq́; miniſteria nõ explicant? Audebit quicquam corpus illud quod ad ſingulos ſibi uidetur decidere motus, cui quicquid ante ſe eſt, donec exploretur, abruptum eſt? Facinus admittet, in quo nihil ipſe fcturus eſt? Eacinus, quod totum credat alij? Quid ſi cæcitas ſit quam fecerint ignes? nemo in incendio ſolos ex homine perdit ocu- los. Tunc facies ſentit incendii, cum ambugii defece- re greſſus, cum opponi nõ poſſunt pro oculis manus, & ad lumina noſtra flammas omniũ membrorüũ uul neribus admittimus. Cæcum uel hoc faciet innocen/
tem, quod licet uiribus, licet ſufficiat audacia, nõ ha
bet perſuaſionem hominis, qui poßit imponere. Ne- fis eſt iudices hunc iuuenem reliquarum debilitatum
trem
prnaim ic
3 nri unm knuriſe 6 aluaſeatt e mnltlidet a Puuer rat d Aichürr on
r dieuts pate
d Ptacalu pcn
Muieden
a Kchpiltana h tr aulhü,un.
un apatrce
har uüirhen voruitori gts guo ety hen düper aus a
1 üe phin mran . nple auunſ 8 Jchu guen an aues lieer henc.
ntic noia
1 lulnerene

co
9 dißonajg tiſto/
tprehendi bole aht i niſi dum occiqi. d eitent mulier onien occitere kacinußeſ u
metimus, niſ neceßitai
mitas cecitatix ut noli
nitatè no animori A
minssdebilis ſtoegln clus interri funam 3 Lcecusnoninſtiur zon m corpors noſtrauigora eunt cunſiiriiicauſt. us, que yrouimcqueg; e ſua guog ninſtetuſd uon corpuriluu quoldl ere motus, cui guiequid e ruptun eſt kacinus ackuruseſtekainui,quod cecitisſtt gunn fecerin os ex homine periitocu⸗ dii, cum anbudi dfece oſant prooculij manu as omniümembroruuul uel hoefaciet innocen/ ſuffciat autcit 1ohl ui poßit indonene, Ne⸗ eliquemm liliatum bileeſtutocriüeni pe⸗
trem
Declamatio ſecunda. 29 trem, qui pati nõ potuit ut perderet? rogo quid opus gladio, quid ueneno parricidæ? quantulũ fuit potius ſeruare matrem? Rapiatur ex parentibus illa infir/ mior, illa peritura, parrieidium ſic facere potuiſti, ut optimus filius uidereris. Quantum deinde impatien tißimis affectib. putatis acceßiſſe poſt cæcitatè?cha- rior eſt pater, ci in locũ ſucceßit oculoru, et tuc eſt inſinita pietas, cùm in illa debeas amare quod fece/ ris. Qulid dicitis iudices? transferet facinus in hune cæcitatis ſuæ iuuenis fauorẽ, ad quam quotidie lauda tura ciuitas coit, cui aßident omnes liberi, omnes pa rentes? faciet ſe pietatis pariter& ſceleris exem- plum. Facilius eſt ut occidas patrem à quo ſis ſerua⸗ tus. Nullius unqud iudices parricidij magis debuiſtis excutere cauſas. Cupiditas, inquit, iuuenem egit in fa- cinus. Hoc ſt credibile, ſi uerum eſt, debet uideri, mu- lier hæres maritum, an patrẽ cæcus exhæredatus oc ciderit · Habeant ſanè iudices hanc nefariæ cupidita/ tis feſtinationẽ, quos uitiorũ ardor, quos quotidie lu xuria præcipitat, quo cæco hæreditatẽ uel innocen- tems oculi ſunt, oculi per quos paupertatem ferre nõ poſſumus, oculi tota noſtra luxuria. Hi nos in omnia quotidie uitia præcipitant, mirantur, adamant, con- cupiſcunt. Facilius impleas animi ſatietatẽ. Quò per fidem diuitias iuueni, apud quem omnium rerum di- uerſitas perit? Circundes licet hanc debilitatam ful- gore, diuitijs, cæco tamè tũc magis cuncta deſunt, c contigerũt, nec inuenias debilitatẽ cui magis cũ pau- pertate cöueniat. Momo in honorẽè parẽtã excæcatus
patrimonio

2s Pro Cæco patrimonio ſub patre melius utetur. Et quod per fi-
dem parricidij genus iuuenis elegitẽ Venenu, inquit,
iuuenis parauit. Cur, per fidem, ſi ſufficit ferro, faci/ nus aggreditur, cui adhibere conſcium, cui præſtars debeat miniſtrum, cum maius habere poßit in gladio parricida ſecretum: an poſtea iuueni ſuccurrit, quid poſſent facere manus,& ſi circa uenenum depreben- ſa debilitas collegit inde uires? Nemo iudices, nemo neſcit quemadmodum poßit occidere. Intellexit iudi ces nouerca quam ineredibile eſſet, ut uideretur cæ- cus paraſſe uenenum. Igitur adiecit tentatam ſe, ut illud ipſa porrigeret. Date per fidem iudices opera, nuenite uerba, ſecreto priuignus et nouerca de par/ ricidio loquuntur. Ita ſe non putat uterq; tentari: Quid dicitis iudices? Nullum ne in tota domo quod corrumperet, aliud parricida pectus inuenit? Diffi eilius hoc credas nouercæ, ſi te à nullo alio putes im- petraturum. Non ergo iuuenis credit hæc omnes lo-
qui cum patreꝛ omnium blanditiari primum eſſe ſer
monem: Nouercam timeas negantem. Non habet fi⸗ dem ei credere parricidium, quem ſcias proditurum niſi impetraueris. Per fidem iudices attendite crimi- nis diuerſitatem. Tentatam ſe in parricidij conſcien/
tia mulier affirmat. Quis uerò dubitet nunquam hoe
briuignum fuiſſe ficturum, ſi habere conſeium po/ tuiſſet alium? Atqui uenenum iam parauit, emit. Et cium hoc ipſe ficere non po tuerit cæcus, quis eſt iſte cui parricidij tantum inſtrumenta credunturs cur nõ
idem porrigit ſeni? uel ſi non poteſt decipi nain niſi
1 3 mrrerſs, dnc en eſmwiaſe
he
8 Naxauli uus. u aues oburnen
Pariaicer
lider üngui ina u un rouee s Kcern, fel
rſonen,
„ Nexm 12 2
id uo mod
rie tziiſ herfen

co
Aletur. Et uo b
legite Ve, ⸗ Sies Veneni,uag
tluueni uccurni qu V
fcauenenum deprehan⸗ 8 Temo iudices, ſan occiere. ltellentuli ecſſe utuileretyce, adieit tettanſt, t der fuem iulice qpera, nusetnouerca de par/ uputat erg tentari nnein vta domo quot dedzur iuenit/ Diff a nullo alio putes in crecit hec omnes lo⸗ iarü prinumeſſe ſe ntem. Non habet ſ em ſciasproditurum dices attendite crimi⸗ periiciij eonſcien ubitet nunquam hor
habere conſcium oo⸗
inm parauit, enit Et riit cecu, quigeſt iie enta credunture cur no
buuſtalinain 1
Declamatio ſecunda. 27 niſt manibus uxoris, cur ante parricidium ſtruitur, qudm ſciat an nouerca promittat? nam quod uult ui deri, promiſſam ſibi partem bonorum, non eſt argu mentum, niſi& ipſum probetur. Mulier quæ ſolici- tatur ad ficinus, quemadmodũ ſibi conſulit, ne illam parricida decipiat? Et probationes proſpicere de/ buit, ſeu fictura quod rogabatur, ſeu proditura. Ad,/ de quod neq́; odit nouercam cæcus, cui parricidium credit, neq; hæreditate corrumpitur, cuius contẽtus eſt parte dimidia. Nemo iudices parricidium ficiet, quo alius utatur. Exigo igitur ut iſtud parricidium cæci tu ſocia, tu conſcia manifeſtius probes. Quid opus eſt ut iam uenenũ iuuenis habeate potius ſermo nibus ueſtris interpone teſtes, fac coram ſeruis lo- quatur, fac interſint amici, fac audiat pater. Eacilli⸗ mum eñ cæci decipere ſecretum. vtere mulier homi- ne qui ſe cõmiſit oculis tuis. Vtere uerbis quæ regis, manibus quæ moues. Volo uenenũ ipſe proſerat, ipſe porrigat, uolo te rurſus in facinus hortetur, uolo plura promittat. Parricidiũ cæci deprehendi poteſt, dã tibi fitetur. Sed, inquit, inuẽtus eſt tenẽs uenenu. Exiguum argumentum nouerca de magna ficilitate feciſti. Non accuſas cæcum, ſed oſtendis. Homo ex- poſitus ad omnem occaſionem, ad omne ludibrium, quem tactus, quem proxima quæq́; decipiit, quid re- fert, quid in ſinu habeat ille quem deprebendere poſ ſis, qualem relinquas? Aquo modo nouerca digreſſa eſt, cuius ordinauit ueſtes, tetigit ſinus, membra com poſuit, uenenũ poteſt habere ſicut neſciat, poteſt ſic
nt

2½ Pro Cæco
ut aliud putet. Si me hercule uolueris, tenebit palam: ſt iuſſeris, accipiat coram ſeruulis, coram amicis,& ſi uenenum non diceres, hauriet, bibet. Nullo magis 7 iudic es argumento poteſt innocentia cæcitatis intel und Lu⸗ 0 ligi, quam quod uidetur deprehenſus iuuenis. Si par- 1 ricida eſt,& exquiritur, hanc ſaltem ſibi præſtabit lis e irn haa 8 diſſimulationem, ne teneat uenenum. Neminem iudi- 1En WM, 6 ces credo mirari, quod iuuenis interrogatus cui pa- nllen Kaneinttt, raſſet, uerba nõ habuit. Nõ fuit illud patris inqigne- auu diluſdah tio, non fuit dolor, ueneni iuuenis expauit. Auferunt„ qhieznyrra nobis uocem qucæ fieri poſſe non credimus,& ſilen/ Jir in vrigausta tium eſt admiratio ſubita miſerori. Neſcit tacere de hin iügulhr prehenſorum ſcelerum trepidatio,& ſtatim reſpon- iit ie iehit pe det illa cum ſuo ſibi ſcelere parata defenſio. Tacere e mftiu ficilius eſt deceptis, quam deprehenſis. Quid per fi- rnn urcpvynge dem facere uultis iuuenem, quem de parricidio con- a d Wnitehule, ſulit pater ille ſeruatus? miror hercule non dixiſſe, har,aurut uolui, ſum uene ficus, ſum parricida,& inuidiam pu gl 12 aur npahl tarẽ ſi confrſſue eſſet. Bene quod neſcit iuuenis quem 3 2— ul
admodum parricidium neget, neq; habet illa depre/— un⸗ 99 henſorum multa uerba. Venenum quod tenet cæcus, dgin, ipſius eſt ſt illud excuſet. Sed, inquit, exhæredatus à uanm h patre eſt. Poteram iudices ſecretũ hoc ſenis profun/[. dumq́; uocare conſilium, contra iuuenem tamen eße I eeun non debet, etid ut de parricidio crediderit nouercæ. n Wmmch Notum hoc iudices, ac uulgare facinus eſt, quod ple- 5 keiſſuſt runq; contra liberos amantur uxores,& ſequentiũ ut kunr begla matrimoniorũ non aliunde qudm de damno pietatis 6. um. Nougc affectus eſt. Senus infirmiſsimæ ſeruitutis eſt ſen 1 ülche b mari⸗/5y⸗„gmſd ſaatnan

₰ uoluer
ie Bbüet Nulo 8 nocentia cecii be cecltatisiten chen us uueni gi ba⸗ nſlten ſbipre lhi nenum Neminem udi, interrogatus cuipi⸗ ut llud batris indin⸗ lenib expauit aufennt von gelinus& ſle ero ri. Neſcit tucrele laio g uinnpon⸗ trate defenſio. Tacere brebenſts. ilperf⸗ zuem de pariccilio con⸗ enauenon diuſſ, ieiit& iuittum pu d neſcit uuenis quem neq; hahet llu depre/ um quod tenet cecui nquit, echeredutuid etã hoeſcnisprofun/ aiuuenem tamen eße crediderit nouercæ. ficinugeſt, quodple⸗ wones E ſequemü am de dumno pittatis me ſenüituti ilſenex
marl/
henezi uulis, coran 4 lalam
Declamatio prima. 29 maritus,& uxoriæ charitatis ardorẽ flagrantius fri gidis cõcipimus effEctibus. Quid quod neceſſe eſt im patiẽtius amet maritus uxorẽ, qui ſibi uidetur filium iam perdidiſſe? Facillimã eſt de cæco parricidium cre dere cum hucuſq; erraueris, ut inquireris. Volo ſcire iudices quid fecerit homo ſenex, qui parricidã filiũ ſciat. Non culeũ parat, nõ illud porrigit uenenum, non ſaltem abdicatione dimittit, teſtamentũ tantu/ modo mutat,& parricida ſola paupertate punitur. Rogo quis præcipitat, urgetè adeo ne non poteſt fie- ri idem poſtero die? grauius hoe faciet pater, ſi non præſiterit uxori. Quid quod hoc ipſà tà placide, tà quiete fůcit, quaſi captet imponere? Quid dicitis mi ſerorum parentum effectus? Exhæredaturus pater filium, non aduocat propinquos, non contrahit ami cos, nullis lachrymis tabulæ, nulla uociſeratione cõ plentur. Neſcis ſenex, quanta tibi opus ſit ratione ta bularum, exhæredas miſerabilem parricidam. Non eſt iudices quod putetis, ideo nullum adiectum ad ex- hæredationem iuuenis elogium, quia de ſcelere con- ſtaret. Nemo unquam ideo non obiecit filio parrici- dium, quia crederetur. Per fidem iudices duorum, inter quos de ſcelere quæritur, æſtimemus mutate teſtamento proximam noctem. luuenis ſeu innocens ſeu parricida eſt, adhuc in ſuo ſilentio ſtupet, nec fa- eile dixerim unde maior trepidatio, ſi alienum te/
nuit, an ſuum uenenum. Nouerca rem inter manus
habet anxiam, trepidam. Nihil eſt difficilius, quàm
differre gaudium, quod ſcias te nõ mereri,& filio f eſſe

30 Pro Cæco b eſſe prælatam, nõ eſt longa perſuaſio. Expectat nue ut iuuenis agat cauſam poſtero die, ut credulum ſe/ nem propinqui, ut ciuitas uniuerſa caſtiget,& ſe no uerca ſenſit unius tantum noctis hæredem, non credi tur teſtamento hominis, qui eadem nocte qua filium exhæredauit, occiditur. Tractemus nunc iudices ip- ſius ſceleris comparationem. Cæcus ignorat ubi ia- ceat ſenex, an iam quieſcat. Et quam difficile eſt ut credat illum qui modo de parricidio ſuſpicatus eſt, dormire patrẽ? Tu ſentis quando ſenem uicerit laßi- tudo curarũ. Cæco quis renũciat quod diei noctis ue ſecretum? Scis pariter an und quieſcentium fores ual lauerit cura ſeruorum. Tu facere potes occaſionem uxor e& domina. Cæco fortaßis ad aliud limẽ erran dum eſt: Tibi hoc ſolã reſtat ut ferias. Cæcus neceſſe eſt quietem patris ipſa corporum electione confun- dat: Tu iugulum, tu potes pertractare pectus dũ am- plecteris. Nobis iterum caſus redit, rurſus in- certa tentanda ſunt. Tibi reſtat ut ſtatim mẽbra com ponas, ut quieſcas. Non ſufficiunt ficinus facturo ſo- le cogitationes,& uix tam multa pariter ſciretis oculi. Per fidem iudices ab utro credibilius eſt occi- ſum ſenem? d nouerca, quæ proſpexit ut alius poſſet eſſe ſuſpectus, an à iuuene, cuius inuidia periturus e- rat, etiam ut illum alius occidat? Intuemini per fidè iudices procedentem parricidam. Quos non iſta ue- ſtigia frangant, rumpantq́; ſomnos? Veſtigia plura ſemper errantium, quæ non ualent ſuſpenſis præten- tatisq́; greßʒibus librare corpus,& quia diu h ene
unt,
txe orjeem guhutuſe ke pupa ur Wendulcren 2 Dinmln
Neexi c. tgiu dieri
n Iturulnenuc nn Vkter uodat
agedtauc unekpeäun
kauu unun. a ntnu Vntet iin iunerztut * kht aiu m a Hlhr ieſtnamm . lerinrnig,
tutruuen;
un nutnatun ſe Wecs helle,uen un ger ecmi
wralloſe en
2 umi⸗
Nc uenure„Ner

wrſisſa wege ne
ro die, ut edulan e/
Auers keastncſe Non enai
aien nogge ga flin letemus nunciudicesid, 1 cecu ignorat bii Etquam aͤfeilezſn erneilio ſiſpieanutß ando ſenen uicertklſi icut quod diejnockäue di gucſentinn bnezuul acene poles occſtonem ß alaliul lineerrin utftrius. Cecuneceſſe nun alkatione cunſun- nackare pectus duam⸗ uns redit, rurſus in⸗ tut ſtatim mebracom unt ieinus fickuro ſo. nulta pariter ſeireti v creubiliug eſt occi⸗ vfpexitut alius poſſe us inuidia perituruse- at Intuemini perfs m. Quos non iſtaue⸗ mnos: vectigia plurs llentſuſerſpreten⸗ u, C qaisdu de
1
Declamatio ſecunda 3
JFunt nutantia, neceſſe eſt grauius premant ſolum cui
crediderint. Quato ex hoc plus accipiat, necceſſe eſt illa nocturni ſilentij quies, quod ambulantis cæci nec manus ceſſant, præmittuntur, exploràt,& adeſſe ſe nunciantẽ llla quæ per complexus ueniunt, non ſunt in poteſtate cæci, quibus toto ſe fateatur ſtrepitu. Quicquid occurrit, nequaquam poteſt euitare cæci/ tas ni offenſa: ut ambulare, ut ingredi nocte poßi/ mus, dies facit. Quam multa deinde ſuperſunt poſt/ quam ad patrem peruentum eſt? Exploretur neceſſe eſt pariter iacentiũ prima diuerſitas, uultus, ora tra ctentur, detrahantur uelamenta corporibus, quæra- tur uulneri locus. Ita ex duobus neutrũ excitat? Gra uior ſemper dextræ tractatus errantis. Paulatim de/ inde admouendus eſt pectori mucro,& ne qua con- fundatur ignorantia nimium liber ictus, præcedat oportet gladium manus. Vnde tantum uirium cæto, ut in uno ſtatim ictu mors tota peragatur? lncertum uulnus ſit neceſſe eſt, cuius impetum non regitis ocu li, nec poßis cuſtodire deſtinatum ferro locum, dum ad colligendũ uulneris pondus, dextera redire per/ mittitur. Vtrum deinde iuuenis poſt uulnus un con tinuo fugit? Et quemadmodum ſcit, an facinus exple- uerit? an potius expectat, ut de parricidio cadaueri credat? Ecce iterum per eadem incerta redeundum eſt, omnia rurſus periculoſe tẽtanda uenienti. Fidem ueſtram iudices, ut nobis proſit argumentum erimi/ nis noſtri: cæcus ſi nec uenire, nec reuerti ſine ſtre pitu poteſt, neq; ſic occidere ꝓotuit, ut deciperet no-
c hercans

32 Prèo Cæco uercam. Te te hoc loco mulier interrogo, quæ tam grauis quies, ut te mors tam uicina non excitet? Par uulis noctium turbamur offenſis. Excitant nos exi- gui plerunq; motus, nox incerta, Ionginqua,& ali- quando ipſum ſilentium. Norum ſane iuxta te ſupre ma non ſentias, quos ſenectus languoresq; diſſoluũt, hominis qui ferro occiditur tumultuatur exitus,& ſimilis eſt repugnanti. Quid quod neceſſe eſt nulla mors inquietior ſit, quàm quæ ſtatim tota eſt? Nam quod dormiens occiſus eſt, non eſt quod ſic æſtime/ tis, tanqquam per illam quietem tranſierit in mortẽ, ſit aliquid neceſſe eſt inter ſoporem mortemqʒ me/ dium, nec potect iungi tanta diuerſitas, cùm ſit ſom- nus ipſe pars uitæ. Non multum interect, quietem no ſtram ratio uitæ rumpat, an mortis. Hominem qui dormiens occiditur, ipſa mors excitat. Sane non ha- buerit ſupremam uocem, habet utiq; palpitationes, habet motus, et quicquid totus lectulus ſciat. Et quã do mulier ſeni tuo blandius implicita iacuiſti: Sicci- ne dormis, quæ modo turbaſti totam domum, cuius priuignus parricida, miſer eſt, maritus? Ecce uitali- bus ruptis in amplexus tuos effunditus cruor,& fu- giens per uulnus anima, agitante ſe anhelitu, agit
crebra ſuſpiria. En iterum largus ille ſanguis cirta
tuos duratur artus, ſtringeris deficiẽtiũ rigore mem brorum, non moueris, nõ expaueſcis: ſed dormis per tot diuerſitates? Non relinquitur quid aliud ſimula/ re poßit mulier, cui neceſſe eſt iuxta eum inueniri, quem occidit. Non eſt iudices quod incredibile pute- tls.
un en miͦaimm hoc in rirt irmen im nn nul zuin miciſimm lur e Uen müen ſtn urſtuimir atn ſwearii ine am nic tnore in agr antaxdenntef. niim ſar aizllm du an ure eſus m ckn erei d Le aa 3 lculmin m nmce
n 1 4 8 Ietone on à
—
——

cCO
er interro⸗ dle kan ulcina non excites Dan Nſ. Excitant nos eii⸗
rta longinqus, G'd,
run ſane uxtate Gupn
lungucresqpdiſhli,
uumultuatux exitu,
aid quod neceſſeeftue
kue ſatim totaeſ dm
non eſt quol ſtceſime
tem tranſtenitiumune,
ſoporem mortena ne/ duerſitas, cunſtſon⸗ tum interets,guitn o rmortis. Nominen gii vexcitat Sane nonha- ſet utig palpitationes, leckulus ſciat.Et quq pliets icuſſisgieci i totam domum, cuius maritus? Ecce uitali fundius cruor,& ſ tante ſeanhelitu, 4g
rrgusill ſcnguis eini
sdefteiti nggore mem daueſciäſeidormöper
ritur quil liuc mula eeſt untz eum inuenmn
e quod ucreübbile 5 9
Declamatio ſecunda. 33 tis, ut quis perſerat dormientis ſimulationè, nihileſt quod facilius humana calliditas poßit imitari. Sic quidam cadaueru expreſſere pallorẽ,& cõtra uer/ bera, et experimenta teloru, mortium pertulere pa tientiam. Quato facilius ſimulare poßit mulier rem cuius imitatione ſujficit clauſiſſe lumina, laxaſſe mẽ bra, dediſſe ſuſpirijs modum,& anhelitus negligen- ter egiſſe?lnter dormientẽ ſimulantemq́;, non eſt ni⸗ ſi conſcientia. Nam quod ad tot uectigia, tot manus, tot proclamationes in eodem tenore durauit, nolite mirari, facilius excites dormientem. Et hæc eſt om/ nium natura rerum, ne quid diutius perferas, quam quod imitaris. Simulare ſomnum, habet& hane faci litatem, quod uidetur ſimilis excitato qui deprehen- ſus eſt. Quid hoc eſſe uis mulier, quod te non excitet res qua domus tota turbatur: ll am ſeruilis negligen tiæ quietem, illos ſine curis, ſine effectibus ſomnos, il los qui nõ ſtatim primo timore proſiliunt, fragor no ctis agitauit. Quantus deinde fremitus diſcurrentii tota domo: prima ſunt euigilantium præſidia elamo res, nec poteſt quieta res eſſenoctis auxilium. Mino re ſtrepitu commota es cum excitareris. Eece cubi- culiueſtri fores trepidæ feſtinationis effringitur in pulſu, en lumen ſuper lectulum ingerunt multæ ma- nus,& ad proſtratorum corporum ſimilitudinè cu- biculum gemitu, uociferatione completur. Tu iaces, & in cadaueris ſimilitudinem uſque reſolutajes. Hoc tu quietẽ putas eſſe: Patientia eſt, ueſtræ iudiees æſti mandum relinquo prudentia, ſtrepitum què in cubi
c 2 eculo

34 Pro Cæco culo ſenis fuiſſe confeßi ſunt, qui illo potißimum con currerunt, utrum putetis factum colluctatione mo- rientis, an à peracta cæde referentis gladiũ mulieris fuiſſe diſcurſum? An hoc quoq; inter artes nouercæ, ut omnibus ſceleris ſui partibus ſenſim quteteq́; di- ſpoſitis, ipſa ad excitandam familiam fecerit ſtrepitu: cui hoc ſolum ſupererat, ut ſic inueniretur? Fragor quo fimilia excitata eſt, ſi redeuntis cæci fuit, depre pen ſus iuuenis eſſet, antequam gladium referret, ut ſciatis iudices, neminem fuiſſe in domo, quem non ſta gor ille confuderit. Cæcus quoq́; inuentus in limine. eſt, ſicut ſolet ultro citroq́; commeare. luuenis ſt in⸗ tra ſuum patrisq; cubiculum facilime diſcurrit, quid adhuc in limine facit? Euaſit,& fugit, gladium iam repoſuit. Et quato facilius eſt cæco ſimulare ſomnos, uultum quietis imitari? Quod per fidem maius ſubi/ tæ confuſionis argumentu eſt, qudm quod cæcus exi liuit,& ſtetit? Grauius neceſſe eſt expaueſcat, quib. de ſolitudine ſua non renunciant oculi,& cõcluſus animus non exit in uiſus, non habet unde timori ſuo par ſit. Deprehenſus eſt iuuenis ubi illum deſtituerat impetus timoris, poteſt negligere cæcitas in cubicu/ lo ſuo ducẽ, in quo omnes dies, cunctasq́; noctes agit iter, quod iam multis ofenſis, multis edidicit errori/ hus. Extra limẽ cæcitas eſt, inde error, inde tenebræ. Nibhil eſt innocentius cæco, qui nec in ſcelere depre- henſus eſt, nec in dißimulatione. Proclamat hoc loco iuuenis: Vt primum, inquit, mi pater fragor domiis, &r uelut tui confudere gemitus, iterum tanquam te rapt urus
ie ülen vun un eachentttu tea Palui tho d Alaln ſan a nhſconden, ettn tude npu * ulſegeümnn auſalina Ffurſuüs ewuwn ſal n 1enuimdd an un ierrnon erf lenm tcen nirner tin an ker MS tentan dln duuier ima wem Faorcgunen ultie iu, Ngen da. nen miiuaic ilig iier nouc 1 Na maaf e Kanecnſe
b

aco
duiilo giinan con ium colluciaioneno⸗ entis gladlumlrig G inter artes noueree us ſenßm quieteä 4, milim ſecerit hepiu ic inueniretur? Fragor eiennticecifut, inn om gladuum refern, ein iomo quem nanft quog; inuennis in imie comneche. luuenüſtin⸗ aeilme diſarni quid „Cfigi aliumum Ncæcoſtmulcreſonnos, aiper faem mauuſuij quam quod cecus exi ſeeſt erpaueſca, quid ant oculi,& cöcluſus habet unde timoriſio nis ubiilum dectituera igere cecitas in rubieu s, cunctasqp noctes agi mmultis eliliei errori nde error inietenehne aui nec inſeelere unn⸗
—
one Proclcmathoxbeo mi paten frgor omb,
nuus, ienum tengum nptug
„—„—
Declamatio ſecunda. 35 rapturus exilij. Tunc primũ miſer ſenſi ficinus cæci tatis, ſteti donec mihi renunciaretis occiſus, et i illa diſcurrentiũ tre pidatione tenui miſer ocium timoris. O ſi numen aliquod pauliſper accõmodaſſet oculos,
primus in cubiculũ intraſſem batrris, inueniſſem for/
taßis adhuc aliqua uerba morientis loqui, interroga
re potuiſſem. Tarda& trepida ſunt officia ſeruorũ. Ego te deprebendiſſem nouerca uigilantem. Sed, in- quit, gladius cæci cruentatus inuentus eſt. Non eſt ius dices cæcitatis audacia, de parricidio referre gla- dium,& homo cuius paulò ante exquiſiti ſunt ſinus, non reſerret in cubiculum ſuum ferrum quod non te- gere poſſet, non abſcondere,& tamen cruentatum ſciat. Quis hanc iudices impudentiã ferat? Negat&æ co ſurripi potuiſſe gladium mulier, quæ ſe quiete de fendit. Et quanto facilius eſt ſomnos decipere miſero rum: Grauior eſt quies, quibus ex laßitudine calami- tatum uenit. Cæco uerò facile eſt etiam uigilanti ſur ripere gladium. Quemadmodum paratur argumen- tum, quædam facere non poteſt negligentia,& fici- luus eſt, ut cæcitatem imitentur oculi, gladium cruen tatum reponentes. Has tantum cauſas habet qui occi dit alieno. Sentio iudices iamdudum indignari miſer rimum iuuenem, quod argumentis, quod probatione defenditur, reddenda ſunt maximo uirorum patroci nia tam piæ cæcitatis,& agenda reliqua pars cauſæ admiratione. Intueri mihi iudices uideor expeditio/ nis illius incredibilem nouamq́; faciem. Vadit rapto patre iuuenis per ardentes creſcentesq́; ftammas. Di 3 cturus

36 Pro Cæco
cturum me putatis, ut euadat, ut fugiat? properat mi ſer ut reuertatur. En membra contactu ſtringuntur ignium. Pater tamen toto cooperitur amplexu,& ardentibus tunc quoq; penè luminibus, texerunt ma- nus alterius oculos. Hoc nunc me putatis ſtupere, mi rari, quod huic iuuenis oneri per medios ignium glo bos,& ruentia tecta ſuffecit? Illud eſt cui uix habere poßit mortalitas fidem. Viſus eſt ſibi feciſſe rem faci lem. Quanta dij deæq́; pietatis audacia eſt ire rurſu⸗ in flammas, il ubi patrem pene perdideris? lam non erat illud penetrale, ia non erat domus, ubiq; tamen iuueni uidebatur ardere mater. lam miſer undiq; fla grantibus membris cum diſcurrentè clauſiſſet ignis (quod ſolum ſupererat uirium genus) matrè quære- bat oculis. Non fuit illud primum igniũ, perire lumi- na candentia, non protexerunt flagrantem ſua mem bra faciem,& oculi quærentibus matrẽè manibus ar- ſerunt. Rurſus infelix totum tactu perluctrat incen- dium,& unde maximus eſt collabentiũ culminũ fra- gor, ill debilitas tanquam inuentura reuocatur. S0 lus omnium ſeruatus eſt beneficio cæcitatis. Protra- hatur iudices ſi uidetur in medium reus, plurimum probationibus adijcere debent truces uultus, terribi lis, minaxq́; facies. Hic eſt iudices qui dicitur tota no cte diſcurriſſe: hic ille circũſpectus: hic ille felix par ricida. Receſſerunt cuncta debilitatis officia,& ho/ minis qui circa genua ueſtra ducendus eſt, non eſt qui dirigat greſſas, non ſeruuli ſuperſunt, non pena- tes. Reſpondete perfidem, reſpondete nattelutee le
88 näh„ no
nun Mlnun
A aus llrvuri en lr e älecontun A Kevſehi en iybwo nen ia hwuarſh a Wäaunus) u¹ ma m nurpinnic d Aaua friun. in e Aplur in aa ta penotia e iinboenetſi ſne Wei gu ni un comennn
4 enator, gan
ciouz afn alogug, au
la iuigucut

* eo t utftgd, 1
7 contachanguntu
ooperitur anplen .— uminibuß tereumtn
nehaijſupeen der nelig guum zp
1 Uudeſt cuiuir habee
zeſt ſibi ſeci tti— hodch d bene periderirlanion erat domus big tene ter. lonmſſerundiz f current: clußiſet gni im Penu) matrẽ quere⸗ mum ignin perire lnni⸗ unt flgrinten ſusmen dusmatremanihutar, tacku perluckrat incen⸗ labentiũ culmin fra⸗ uentura reuocatur. 0 gcio cecitatis. Protri- dium reus, plurimum ttruces uultus, terrili lices qui dicitur ttano ectus: hic ile felixpar bilitatis offici,& h dducenduseſt, nonſſ liſuperſunt, noneu⸗ hanaeenanalan hle
Declamatio tertia. 37 hic patrem occidit, an perdidit? Quid agis infeliciſ ſime iuuenis? rogandum eſt, neq́; habes totas preces,
perit ilee ueſter ambitus, ueſtra miſeratio: ſed nefas
eſt ut reatus iſte ſentiat debilitatis aduerſa. Nos age- qum iuuenis duc, imò noſtris humeris, noſtris mani bus innitere, nos tibi preces, nos accõmodamus ocu los. Quid aduerſaris infe lix? Quid repugnas? Scimus te non rogare pro uita, ſed dura miſer, dura, ſaltẽ ui- ue dum uincas, decet te hic quoq; uirtutum tudarum cumulus, decet ut digneris moriturus abſolui. Argumentum Declamationis III. BLllo Cimdrico miles Marianus tribunũ ſtuprum ſibi infer re conantẽ, propinquum Marij occidit: reus eſt cędis apua Imperatorem. pro milite contra tribunum. Satis dedecoris atq; flagitij caſtra ceperunt, cùm hæc furenti tribuno mens ſubiecta eſt, ut in medio belli Cimbrici ſtrepitu ante ſigna(tuis honos ſit ha bitus ſanctißimis auribus) iuberet proſtare gladio
cinctum,& uim turpißimã ac nefaria tentaret in fer re(ne quid aliud dica) fortiori. Habet extrema labes
uiam,& in exemplum in quod ficilime uitia profi- ciunt, noua culpa pernotuit, et licet impunita ſit reo uirtus ſua, tamen in hoc ruẽtis in deteriora ſeculi cur ſu aftirmo, plures erũt qui tribunũ imitẽtur, q qui mi litẽ. Btſt nihil minus conuenire uidetur partibus ad uocati ſumme imperator, quàm reo capite pericli- tanti ſubſidiũ miſerationis auferre, memor tamẽ pro quo,& apud quem loquar, audacter ut ſpero, tuto proſiteor, militem tun quicquid afferat caſus hodie, b e 4 ſub

33 Pro Milite
ſub ipſo fortunæ minantis ictu ſtare ſecurum. Aut e- nim abſoluens tanquam innocentem, aut punies tan quam uirum. Fas eſt uita periclitari, qui natũ ſe me/ minit lege pereudi. Neq; in militiaà grauißimo aſper- rimoq́; bello ita uenit, ut neſciret ſibi mortem in pro cinctu habendam: neq; tam imbellis, ut non forti pe- ctore aduerſa, dum non inhoneſta toleret. Affirmo ti bi C. Mari, non ſic nuper repugnaſſet, ſi iluum tribu nus uoluiſſet occidere. Neq; ignorauit quæ manerẽt
eum pericula, cum obſcœnos furioſi corruptoris am
plexus gladio diuelleret. Nec habeo ſane quid in mi- lite præſertim tuo laudem, ſi pudicus eſt tatum, quia expe(iit, nec ſi ſit uitæ cupidißimus, pgnitere eum ſa cti ſui poteſt. De interfectore corruptoris fortaſſe dubites, illud utiq; ſcio de impudico milite nõ delibe- raſſes. Hãc uerò C. Mari(defédatur enim tà fortiter miles tuus, quam iudicatus eſt) nec ſi damnaueris pœ
nitebit. Si ſors ita tulerit, ibit ad pœnam pleno gra⸗
du, tam paratus mori pro pudicitia, quam occidere, laudemq́; perpetuam fortißimi pudoris ſecum feret. Omnis licet delatorum uis ingruat, nunguam tamen effici poterit ut miles tuus magis doleat quod accu- ſatus, qudm quod appellatus eſt. Sed neq́; hoc quæ al Roma Mars parẽs, nec ſigna militaria aquilæq́; uictrices, 5 tua, ſumme Imperator, diuina uirtus ſinat, ut tua quo que ſententia quiſquam uir& Romanus& miles ni
mium pudicus ſit, apud quem ante principia geren/
dum eſt. Ecce cum maxime hoc agitur, ut inter Ro- manarum legionum manipulos ſcorta diligere, e 6 S.E e Lc 8 z
Im n. Kunair
ur muneiu ſzram hncivpeni
hno de ünbune. Hic 4 Pen ur tänniu e
balmuien 5 e nar ugeti. ats auclibar en hrim dim M wulno ltte 1e sgenen

to Nlite
luſtare ſeen aute. beuen aut dwiestan V litan, guinauſne
7
lita gauſfamogpe⸗ iret ibimotenin drn ntbellruenon fnie neſta toleret.Affrnoni dugnaſſt, lun ein dnorauit que manaai osfurisſicornptoruen chabeo ſee gutuni Ibudieu q aun au ijßinugruiereennſ ore compiora fitſe pudico milite d gelbe⸗ falauurenin uurier hnee ſfdumnaueriͦ pa ad pœnam pleno gra icitia, quam oceilen, mi pudoris ſecum feret gruat, nunquem tamen nagis doleat quodacau geſt. Sed neqg hocqus taria aqullecp uichneen auirtus ſinatzut tua qu e Romanus ey milwn
em ante principiagnn
hoc agitur utinko⸗ ulos ſcorte uihio
Declamatio tertia. 39 ad ſtuprum trabere ſacramento rogatos poſthac li-⸗ ceat ex decreto tuo: nec pudet accuſatorem apud C. Marium(quod exemplum diuinitus nobis datum uidetur, quid in homine uirtus poßit) aßidentibus le gatis prafectuq́;,& iſtis illi prodigio dißimillimis tribunis, toto armatorũ iudicio, obijcere militi quod
uir ſit, antumq́; nõ durũ ac ructicum,& parum me-
retricijs artibus queritur educatũ. At ego, ſi qua eſ fides, pudicitiam in milite etiam laudare erubeſco, Pœminarũ eſt iſta uirtus. Aliter mihi laudadus eſt uir Förtis, idoneus bello, promptus ad pericula præſtan tis animi, libere dicam, dignior quam tribunus eſſet. Hoc enim propinquo, Mari, non erubeſceres. Pater huic emeritis bello ſtipendijs tunc cum tota ſubnixiũ Numidia fregimus lugurtham, exautoratas armis manus agreſti labore ſubegit. Prædura priſcis mo- ribus mater, frigoribus ac ſolibus peruſta,& in ple- riſq; ruris operib. marito particeps. Affirmo quam nemo appellaſſet impune. His ortus ipſe procul ab omni contactu 5 pueriles quoq; annos ali- quo ſemper opere durando, ſequi pecora primo, ar- cere gregibus an uhh ſemper audere maius an-
nis. Ludus fuit rotare ſaxa, uibrare iactu ſudes, ſal/
tus agitare uenatu, mox uigẽtib. lacertis humi ſcin- dere, ſegnẽ futuris noualibus eruere ſylua. Sic eſfe/ ctum eſt, ut(quemadmodum aliqui putant) poſſet ci-
to militare. Interim ex ultimo littore oceani,& di-
rempta frigoribus plaga gens à rerum natura bene relegata, ſtolida uiribus, indomita feritate, inſolens c 5 ſuc⸗

4⁰ Pro Mũlite ſucceſſu, nec minus animoru immanitate quam cor/ porum beluis ſuis proxima, Italiam inundauit, nec tamen tantum ui ſua, quanti luxuria ſocordiaq́; no- ſtrorum ducum elata, dum nos in bello quoq; uitio pacis ſequuntur,& delicati ſumus etiam miſeri, ua/ Kitatem agris, ſolitudiuem iuunntuti, periculum im- perio, ac prope exitii attulit, apparuitq́; nunquam populo Ro. ad propulſandam perniciem magis uiris opus fuiſſe. Itaq; cum appareret ſoluta militiæ diſci/ plina, et non minor nobis pugna cum moribus eſſet, qudm cum hoſtibus, ad amicum C. Mari, cum uirtu tis tuæ, tum ſanctitatis ſeueritatisq́; præſidium con- fugimus. Et me hercule feſtinarunt parentes ad no/ men liberos mittere, quamuis aſperrimo bello, uelut occaſionem complexi, ut ſub te ponere rudimenta mi litiæ, contingeret cernere quotidie diuinæ uirtutis exemplum te hortatorem operum habere, te teſtem, & cùm hæc cõmunis totius exercitus eſſet felicitas dux Marius, tamen(ò facinus indignum) plus reli- quis conſecuti uidebantur, quibus tribunus contige/ rat propinquus tuus. Quanta cura robora militum legeris Imperator, ut hoſtibus prope humanas uires excedentibus oponeres parem delectum, uel ex eo manife ſtui eſt, quod cim ſcires non ex cenſu eſſe uir- tutem, præterita facultatum contemplatione, uires tantum animosq́;ʒ ſpectacti: quid prodeſt? en quanta ſelectui tuo fit inuidia, diceris aduerſus Cimbros pu- erum probaſſe. Sed neq; te militaris ætas frfellit: cu- dus certiſima menſura eſt, poſſe fortiter facere. eß llA
uurc. ni Ä Vers rn us, luuln nierur ktwe 12 Pn afadh um zEilaing ndte im nuri gernate one unm li, an aütsve uhe n dn uuun ur, üAm/ n miueely. uinan anm ender Gnu, inalf ten reicrai um aenm, in Flenit ne lich ſuie dconminur e Kralpeien e r Mie cygits m es gue alu Rhe üneretieig tretan

lüüte
mmaltt aun en dle entaai.
uria ſocorlungno⸗ nos in helo puognio iſumuetum niſen, un uaunntuti gericulum in⸗ t, appenuüiß nunquam am perniciem magit uin rertt ſoluta militie dje⸗ bugna cummoribgiiſt ucum C. Nari cumuiru, eeritatis 4 dreſllum con⸗ Ktinenunt erentezdl o/ auls gperino bell, uelut ub teponere nümentemi e guotidie duine uruii perum hulers, fe uſfen exercius eſſetfelicita nus indignum) plus rel quibustribunus contige inta curaroboramilitm bus prope humanas un rem deleckum, ueleran ires non excenſueſſeu m contemplatione, un i: quid prodeſt en qum eris aduerſus Cinbtune emiliters etasſtfllta 5 poſſ frriter adi
Declamatio tertia. 41
Ia libido fuit ſaltem uitijs uſitata, quæ ad obſcœnos Veneris impetus formæ cupidine incenditur, ſed qui dam perditus contumelia amor, ac ſumma flagitio- rum uoluptas inquinare honeſta. Hoc ipſum quod primus ante ſigna procurrit, quod ueteranos tyro præcedit, quod redit puluere& cruore concretus, iſtud iſtud quod tam uir eſt. Vulgaria ſunt irritamen ta cupiditatis, forma, ætas: ſingularis res eſt fortis cõ cubinis. las cicatrices, illa uulnera, illa tot eximiæ decora militiæ, quid exequar ultraè imperator, pu- det me quod intelligis, tranſeo oblatam nolenti mu- nerum ua cationem,& blandius qudm militiæ diſci/ plina poſtulat, adulatum militi tribunum, imperatas aſperrimas expeditiones, ut remitterentur, ſæpe or- Linis, ſæpe affinitatis tuæ iactatam gratiam. Confite mur C. Mari, diutius uixit obſcœnus corruptor, dum iſta miles non intelligit. Non audeo dicere Im/ perator, concipe animo temporis illum habitum, re foͤrma cogitationes tuas, in alijs forſitan cauſis per mittitur indignitatem rei oratione exaggerare, de iniuria noſtra Latinè quæri non poſſumus, parcen/ dum uerbis eſt, inhibenda magna ex parte ueritas, præudricandum mihi eſt, ſi pudorem habeo. Collatis cum hoſte grauißimo comminus caſtris cùm totum bellum quodam genere ad pedem ueniſſet,& omnii mentes imminentis pugnæ cogitatio impleſſet, cir/ cumfremente undiq; barbaro ululatu, Romano mi liti pro uallo excubanti meretticiam obſcœnæ libidi ni patiẽian aliquis imperats Suum quiſq habet for 5 e

4²2 Pro Milite taſſe iudicium, mea ſententia non ſatis pudicus eſt mi les, qui armatus tantum negat. Hoc expoſitionis lo/ co, imperator, malo accuſatoribus credas. Illi narra
runt, rem uiro& Romano& milite tuo dignã, tan-
tumq́; non ardorem luminum, horrorem capilloru, fremitum indignationis ante oculos dicendo poſue/ runt. Ad primum ſtatim obſcœnæ libidinis ſermonè
non aliter quam ſi in hoſtem claßicum ceciniſſet, gla
dium illum, quem à te pro pudicitia noſtrarum con/ iugum acceperat, per pectus infandi corruptoris exe
git,& in latus ultra pedem · Si omnes milites tales
habemus Mari, uicimus. Verebar equidem ne fugan- di corruptoris cauſa ferrum ſtrinxiſſet,& quod ac cidere interim ſolet, dum alter receſſurum putat, al- ter percuſſurum non putat, tam honeſtum opus ca ſus feciſſet. Neq; enim, ut opinor, hoc quoq; exigen- dum fuit, ut cum cæcus amentia corruptor, per uul/ nera ipſa rueret ad prehendendos amplexus, miles etiam gladium reduceret. Ego uerò parum uiriliter ium indignatum puto, ſt in tanto dolore tribunum potuit agnoſcere. Ipſe nihil excuſat. Percußi, inquit, C. Mari, ſegniusq́ occidi, hauſi noxium ultrice dex tera ſanguinem, ſiue licuit ſiue non licuit. Atq; uti- nam plures mortes cœpiſſet, ut impurum ſpiritum re naſcens pœna torqueret. Parum ſeuerè militarem r deuntibis ſupplicijs diſciplinam cõtinemus, ſi tribu-
no poſt hoc faclum bene ceßit, quo d occiſus eſt. Reis ergo cædis nõ inficiatione defendam, uiro forti, præ
ſertim& innocenti nihil ficere conuenit, quod ne/ gandum
lae Aſpdarde e Nbu(ordan I n ir dtnua
uue mllunne
iſe nte kirnn gpe fanete ſeedffnt.) un e ninjairna lun dn uir,p nn V, zul zar mune hacentnl Kiſan autoren hah hſtrüunoml

Tlilte 2 wonſttspelaneſtn gat. Roceny'ſüvnol, toribus credas 1n E milieto digna, umm, honprencapilofi nte oculos leeniopoſe bſecene lbidinis ſernan em claßicum ceciniſtgui opudicitia noctrarnncon luu infandi cotriptoriet em. Li omnes mlliertals Ferebareulenne fega⸗ un ſtrinrſſt, E guolas alter reciſſenm puat,al t, tam honeſtumopusca qpiuon, hoc guoq euin entisconnptor, peruul dendos amplexus, mils Ego uerd panum uirilin in tanto doloretribunm il excuſat Percußi inqus hauſt norium ultieele it ſiue non licuit Al 1 ſetzut impurum hinitume Darum ſeuere miltann plinancätuemu ſii
ctßit, quodoreſt⸗ſ b
edefenäim, uroſti fcere tomunit quain guan
Declamatio tertia. 4 gandum ſit. Non abnuo crimẽ, imo ſi accuſatores ta cerent,ipſe narraſſem. Obiſcite igitur, ſed ut delato- res decet, totum. Verecundißimũ enim militem apud ſanctißimas imperatoris aures minus pudet confite/ ri quim queri. Parumne dedecoris ſubimus, quod nõ de honorib. fortißimi uiri quæritur, et ut longißimè uota procedat, rẽ honeſtißimã militi feciſſe inpunẽ erit? Damnetur etiam,& pudicitiam ſupplicio pen- dat. Conuenite legiones, intendite animo ſancto tra- cta undig; auxilia. Lex dicitur caſtris, nec pauci ſunt qui nolint licere, ilud uelint. Nõ mehercule po Ram tenere, quo minus in accuſatorem dolor meus erum- pat. Quid dicis: Tu ſi tribunus eſſes, hoo feciſſes? Si miles eſſes, hoc tuliſſes? Date præcepta, componite diſciplinam. Miles hac contumelia percuſſus eſt, indi gnis uero uocibus cõtaminatus nihil amplius qum renuet: Et quis non illum inter proſtitutos habeat, ſi cõmiſerit ut poßit iterum appellari: Neget tamẽ,& ultionem iniuriæ ſuæ differat. Ita puto cùm illuſerit tribunus, queretur: Inijcitur manus,& ab aßignata ſtatione miles abqucitur, ut ſtuprum patiatur. Vos interrogo accuſatores, quid faciet? feret libidinoſas manus uulnera ſua tractantes? deponet arma, an re- ponet: Vir eſt enim, autorem habet, hoc primi ordi- nes iubent, æquum eſt tribuno militẽ parere, in diem ſperare etiam proceſſus poteſt. Pro hoc merito acci
piet fortaſſe uicem, ordines ducet,& ſub illo alij mi/ litabunt. Si hæc conditio cauſæ eſt, ſi defenſio ſui non permittitur, indicate, prædicite, ſi corruptorem nõ
licet,

44 Pro Milite b
licet feriri, feret: non enim poteſt nuda manu repelli mementote, corruptor armatus eſt. Implicitus tamẽ infando nexu, cogitate quid ſibi feciſſet, utrum id ſi
plura deſpiciat, imò ſi uidetur, quo iustius quæri poſ
ſit, patiatur, iſtud uerò flagitiũ in conatu pereat: na ſi libido ad uotum obſcœni corruptoris proceſſerit, duo occidendi erunt. Libere itaque dixerim. C Mari, quam de fortißimo milite ſententiã feras, magis tua intereſt, buius gloriæ nihil plus adijci poteſt, quà ſi pro re tã honeſta moritur, hunc mirabitur ſola uir tutum incorrupta teſtis uetuſtas, hoc factum patres liberis uel poſt pœnâ præcipient. Tu cogita quid te ſenſiſſe homines ſciant. Hoc exemplũ in neutra par- tem poteſt taceri. Cogitare certũ eſt id quenq; cum indicat, probare quid in re ſimili ipſe feciſſet. Omni⸗ bus enim ad uirile robur per pueritiã iter eſt,& iã contra libidinẽ maturuiſſe nõ prodeſt. Recognoſce incremẽèta tua,& honeſtã tantæ magnitudini memo riam priſtinæ tenuitatis. Sine dubio te ad tot conſula tus,& actos aut deſtinatos triumphos diuina uirtus tua ſuſtulit. Menẽto tamen,& tu ſub tribuno milita ſti, nec ad hoc faſtigium dignitatis tam breui tibi ue- nire contigiſſet, ſi ſerò cœpiſſes. Dicã nunc ego præ cipuam ſemper curam Romanis moribus pudicitiæ ſuiſſe. Referã Lucretiam, quæ conditio in uiſcera ſua ferro pœnãà ſe neceſsitatis exegit. Et ut quam pri- mũ pudicus animus à polluto corpore ſeparetur, ſe ipſa percußit, quia corruptorè non potuit occidere. Si nunc placet tibi miles, quid ego Virginiu narrẽ,
qui
meniieck
da Hnuion coſre i uünncilt l
phifundſ
mu it paherler noi Unnen hig Bucpwen! e Vänſtzeg teerer craau.
fensci pre
ner. no man

llite
boteſtzulenen n, atuseſt. Umplie 4. üſbiee llauime ur aſe tzunmüͤſt Luouctiu Lueni hi atru in conatn bereat: n⸗ corriptori⸗ broceſſeni eitaque dixerim. llei ententiä ſeras magit 9 plus aſei doteſt, gaſt r, hunc mircbitur ſolauir tuſta hoeficun gahes epient. Tucoxiuquilte dc exemplünnauräpar⸗ nre certüeſtit quenczeim ́ſimiliipſeſteiſet omi er pueriuii iterct, Fu nõ prodeſt. Recognoſes ante magnitudinimem! ne dubio te adtotconſil triumphos diuinauirtu „E tuſub tribunomilt gnitatis tan breui tibiue iſes. Dic nunc egopre manis moribus pulicile ue conditi inuſſcniſ gexegit. Etut qucm luto corporeſeparenn ſe rore nonpotutoctite quid eg0 virginü 9
Declamatio tertia 45 qui flliæ uirginitatem, qua ſola poterat, morte defen dit, raptumq́; de proximo ferrũ non recuſanti puel⸗ læ immerſit? Diuiſit illi ſolum Appium, quem tamen populus Romanus ſeceßione à patribus,& prope ci uili bello perſecutus, in uincula duci coegit, neq; ulla res tum magis indignationem plebis cõmouit, quam quod pudicitiam auferre tẽtauerat filiæ militis. Hæc ſunt honeſta, hæc narrãda fœminarũ exempla. Nam uiroru quæ pudicitia eſt, niſi nõ corrumpere: Nõ ſit mibi forſitan quærendum aduerſis auribus, ſeculi in tanti uitia regnare, ut obſcœnis cupiditatibus natu ra ceſſerit, ut pollutis in fæmined uſq; patientiã ma⸗ ribus incurrat iam libido in ſexũ ſuum. Finem tame aliqquem ſibi uitia ipſa exceperũt, ultimumq́; ad hoc huius flagitij crimen fuit, corrupiſſe futurum uira. Hoc uero cuius dementiæ eſt? in concubinatu iunio- res leguntur,& in muliebrem patientià uocatur for taſſe iam maritus. Ego uero gratulor militari diſci- plinæ, gratulor opinioni caſtrorũ, ſi huius mẽtis tri bunus in hunc primũ incidit. ltãne tandẽ(iuuat enim uelut præſentis inſequi fuorẽ)ſcorta tua ſtipendium merentur,& ſub ſignis exoletos trahis? Ideo mere⸗- trices ab exercitu ſubmouẽtur, intrare caſtra fœmi- nis nõ licet: lta puto, nõ opus eſt. Militẽ, hoc eſt, plus ꝗ uirũ, iã iamq́; in acie ſtaturu, cui pro uirili portio- ne ſalutẽ ſuam patria cõmiſit, appellas. Fortaſſe elaſ ſico ſonante, ideo ſtationes circuis, ideo uigilias, am- bis. En quẽ tribuni fuceres, c prætextati militabãt: Nõ hic profuſus eſt furor: nõ manifeſta demẽtia eſts
Vides

46 Pro Milite vides munitum gladio latus, loricam ferro aſpera, clauſam galea ficiem, e& ad terrorem belli criſtas minantes, inſcriptum in ſcuto C. Marij nomen, toti deniq; uirum Martio habitu horrentem. Hic tibi cul tus proſtituti uidetur? Appellabis de ſtuprotuim affe res? Quid deinde expectas, ut ille te tribunũ putet, c tu illum nõ putes militem? Vacat enim uitijs noſtris, & ad omne uoti fluente fortuna laſciuit ocium, aut in eo ſaltem ſtatu reſpublica eſt, ut ad reſtituendam eam ſatis ſit milites impudicos non eſſe. Non de pro latando tibi imperio res eſt, nec tranſmarinas(ut nu per)prouincias petimus: de ltaliæ poſſeßione certa tur, pro aris focisq́; con ſtitimus, an hæc omnia igni ferroq; uaſtentur, an nobis caput barbarus hoſtis excidat, an Cimbrice loquendum ſit. Vita omnium noſtrum ey ſalus(pati namq; aliud, ne ſub hoſte qui dem uiri timemus) in ultimum diſcrimen adducitur. Influxit ltaliæ inaudita multitudo, quam ne ea qui- dem potuit ſuſtinere terra quæ genuit, inuſitata cor porum magnitudo, mores etiam Germanis feri. Stra ge noſtrorum campi latent iam fugatorum. Carbo- nis atq; Syllani ſub comparatie felix militia eſt. la cet poſt amiſſum Scaurus exercitum, Seruilij Man- lijq; bina cum tot legionibus ca ſtra perdidimus. Gẽs
maiorem terrarum partem uictorijs peruagata, tan
tum in Mario ſtetit. Libenter te imperator interro go, in hoc rerum ſtatu tales milites habere malis, an
tales tribunos?in tanto belli diſcurſu, ne cõceſſæ qui
dem Veneri dares uenid. Nam quo ad altiorẽ quſi; , honorum
hu uuh
in A.
n c üm e geen:
grr ul 2
Koccilere 5
Nan aiüdanci
N 2 d Nommn
Inuu ar wCntri ar
goö, atner
3 1 2
le de dunlorn
66 R
Anetitcrot
. tucrnus ain
ean entulenat. da Kar laus inle
b d N uod mile b

lite uu, loriein fmn en
al terrorem balaſß utoC. Marf nomen it tuhorrentem Nic libie dellabizde tuprozuim
ut ile e mibund buteh Nacat enm nitis noſß drtuns liſcuutocium, ü licaeſt, utan recituenian licos noneſſe, Non depnj inec tranſnarius(na de lalie eſeßionecene
lirimun, ahetonnitizni
obis caput banbaru hoſti guendun ſtt. vittomium mg aliud, ne ſaê hoſt di mum diſcrimen adducin rultitudo, quam neeagi⸗ ique genutt, inuſtaten etiam Gennanis feri.ön ent ium fugatorum.(arh daratiöe felicmiltisß. exercitun, derulſftla bus caſtraperlilmus emuickorſß penugätey zenter te inperator intmo les militeshabere nalhan elliiſemſe ne röaſent
V 9 Nam quodaltioregſ honon⸗
Declamatio tertia 47 honorum gradum extenditur, magis in exemplum ſpectantibus patet. Cum alij excubent armati, alij clauſtra portarum tueantur, alij uallum fõſſasq́; ſeu- tis innixi cingant, cibum ipſum ſtantes capiant, tri/ bunus inter ſcorta uolutabitur?& has ſolas uigilias aget? Ac ne ideo quidem breuem ſaltem frugalitatis perferet ſimulationem, ne hæc ipſum facere milites ſciant? Age porro, ſi uiueret tribunus,& hoc adte factum Imperator deferremus, circunſtaret uniuer- ſus exercitus, nec hanc militis contumeliam, ſed mili tiæ putaret, quid ageres? quid conſtitueres? Benefi/ cium accepiſti Mari, beneficium, non habes neceſſe propinquum tuum occidere. Nam ſi uere æltime/ mus, imperium populi Romani ad hanc diem milita ri diſciplina ſtetit. Nõ enim nobis aut multitudo ma- ior eſt, ꝗᷓ cæteris gẽᷣtibus, aut uehemẽtiora corpora, qudm uel his ecce Cimbris, aut maiores opes, qum locupletißimis regnis, aut mortis contemptus faci- lior, quam pieriſq́; barbaris cauſam uitæ non haben tibus. Principes nos facit ſeueritas inſtitutori, ordo militiæ, amor quidam laboris,& quotidiana exerci tatione aßidua belli meditatio. Itaq; plura penè mo/ ribus, quàm uiribus uicimus, cimm captiui quoq; ſan- cte habebantur,& contumelia etiam hoſti aberat. Quæ omnia longa ſuperbæ nobilitatis intermiſſa lu xuria tui nobis mores retulerunt. Dij profecto ma- gnitudinem tuam curant Imperator, ac dirigunt, qui tibi ſuper cæteras laudes obtulerunt tam honectæ ſententiæ occaſionem, quod miles fortiter fecit, ſiab
d ſoluis

45 Pro Cæco ſoluis, tuum exemplum eſt. 8 iſi fortẽ hoe me perkur⸗ bari putatis, quod tribunus fuit. Ideo hercule tur?⸗ pior, ideo morte omni dignior. Hæc enim conditio ſuperiorum eſt, ut quicquid ficiunt, præcipere uide- antur: et pernicioſiſaimus eſt malæ rei maximus quiſ que autor. Quis continebit militiam? Quis caſtren ſis diſciplinæ præcipiet ſeueritatem? Quis te impera tor maioribus curis diſtricto, delicta militum coer- cebit? Tribuni corpus& peccatum corriget? Ad quem confugiam? cui querar? Sic fit ut neceſſe ha⸗ beamus ipſi nos uindicare. Tribius fuit,& hic miles it. Tribunus, hoc dicis, cui parere caligatum lex iubet, qui nõ ſolum miltibus, ſed centurionibus præ- poſitus, partem quandam imperatoriæ poteſtatis ob tinet. Ita opinor, contra iura caſtrorum fecerat mi/ les, etiam ſi tantum negaſſet. Neſcit quod iſtius ho- noris faſtigium, quæ poteſtas ordinis, tyro eſt. Age ſtad te C. Mari aliquis impudicum militem detuliſ- ſet ferres dicentem, Tribunus me iußit? Quod ſi par in utraq; parte delictum eſt, hoc tamen crimen mili⸗ tem ſaltem decet. Tribunus fuit. Videor me hercule Imperator oblitus mediocritatis meæ, cum uix uni- us deſenſioni ſufficiam, quædam pro uniuerſo dictu- rus exercitu. Omnes has quæ eircunſtetere legiones, Hlorem ltaliæ, ciuiũ ſociorumq́; robora una uoce pro clamare apud tribunal exiſtima. Non ignominiæ tri buni parere poſſumus, nemo noſtrum recuſat itine- rum laborem, nec inuiſum ſuper arma faſcem, non æſtiui ſolis ardorem, nec ſub pellibus actam hyemèẽ, 4.. ferien⸗
2— ——
K krrtiolt fin vntirnu 14 tix onine umnn irerun t I una e ſewume ahaſte iftscma ſarn nießct lplgen mion len inte eptuan ma inſarnn pur i Ucnuncle Gal Cunnie RAln reCemai,
lane prietun Toa Landang9, iſll n Iun ſrr mg wneruſſ ſha ttulſſeeo mii wüuſten uig a hun ant lin i, r warri Ma a dnfneö r kotamenai WN r 3 32 Wan ne, or„anßt „„ 40 llug, g
4

Cacs
A bnehrenepertn. uufat„deo harc tur/ Maor Hec enim canätio udfciunt, brecipenu eſt male rimexinu I bit miltiam Quiscachen eeurniatem Qi teingen ricio, delictemiliun an⸗ & peccatum corjiztigu luerar dicftutnerſt e re. Tribüu fuit E hiemis is, cui perenealzaum ler ibus, ſei cnununbugre⸗ ꝛm imperttriepoteſatuh ra iura caſtonm ſetutmi eguſet. Nefcituodiſtun doteſtes ordinis Hroeſt. e 1 impudicummilitem deude fuunusmeußiteQuotſhe meſt,hoc tmen cinen mil bunus flit Vilecf me heru liocritatismee, cimunm qucdam prouniurpah gue eiranſtetnelcimn iorunqp roboru mauuann exiſtumu. Non ignonüen nemo noſtum neſtm ſeih maßſa ner ſub pelliu Aoh
—
Declamatio tertiax. 49 frienda ſit fatigato foſſa, pro uallo portisq́; uigilan dum, fortiter ancipites inibimus pugnas, uulnera lau de pẽſabimus, mors erit ignominia potior. Quicquid in pugna patimur, uirorum eſt. Imperet aſperas tri- bunus expeditiones, ſi quo uertice montis hoſtis pel- lendus eſt, ſi inter infe tos armatis ſaltus ſpeculan/ dum, ſæuiat deniq; in terga uerberibus, exigat ſerui- lem plagarum patientiam, leno etiam ſeruis excipi/ tur, foͤrtaſſe hac lege captiuos uendes. Si meretricia imperatur neceßitas, ſi aduerſus obſeqœænam uim cor- ruptoris arma tantũ contumeliæ cauſa habemus, po/ tius caſtra capiatur,& uim tribuni interpellet Cim ber. Nihil tale nouere Germani,& ſanictus uiuitur ad Oceanum. Quid futurum eſt imperator, ſi ad pu⸗ dicitiam militum pertinet uinci? An ignoramus im- berator, quanta quondam populo Romano exarſe- rit ſeditio, cum ex domo ſœneratoris addictus lace- ro uer beribus tergo prorupiſſet in publicum,& il/ las ſupplicioru notas tuliſſe je quereretur, quod uim corruptoris pati noluiſſet? Et ille tamen quanquam hoc flagitium conatus in addicto, ac pene uix libero uidebatur aliquatetus memor fuiſſe Romanæ ſancli tatis, qui uim obſcœnißimã nõ tentauerat niſi aduer ſus alligatas manus. Eo tamen uſq; populus Roma/ nus uindicta proceßit, ut ardentibus bello finibus ad delectum nemo reſponderet, niſi& pæna corrupto ris,& abrogatione legis ſatis fictum eſſet Nolebat militare, quamuis hanc iniurid non miles acceperat. Quid de Fabio Eburno loquar, qui filium impudici
2 cogni

58 Pro Milite cognita domi cauſa negauit? lam iam cõmilito qui⸗ cunq; caſus manet, etiam ſi imperator tedamnatu- rus eſ, habes ſolatium, ſatius eſt quam apatre occi- di. At propinquus C. Marij fuit, Corrumpitis iudicẽ, & animo alioqui leui graue pondus imponitis. Pro/ pinquus tuus fuit. Orem omnibus narrandam, cim abſolueris. Nam ſi quid tibi iudicandi fides tua cauſa ſacere permittit, cogites profecto, quantum tibi hoc ipſum apud æmulos, quos uirtutibus offendis, allatu- rum ſit inuidiæ, ciim uideberis aut corruptorem mili tis iudicare innocentem, aut propinquum tuum etid uindicare nocentem. Olim iam imperator inter ful- gentes uirtutes tuas liuor locum quærit,& natura quidem omnibus nouitatis incrementis aduerſa no- bilitas, tuis tamè laudibus oppreſſa& obruta, rima tur occaſtonem criminũ. Quod ſi bene inuidiam no- ai, hoc quoq; tibi obiſcietur, quod ſaltẽ propinquus tuus peccauit Quare abdicandus& eiurandus eſt non tuus ſanguis. Certe nihil minus committendum, quam ut uleiſcaris hoc flagitii, in eo præſertim, qui apud malignos poterit uideri te permittente feciſſe. An ille ſ nuquam cogitaſſet ſe eſſe propinquum tuũ, non has uirtutes tuas, inter quas fortuna tua minima eſt, cium ei uelut propius contemplari licuiſſet, toto pectore haurire debuerat? Non huic affinitatis ſuæ felicitati referre gratiam? Milites te melius imitan/ tur. Quod ſi poſt hanc mentem uiueret tribunus, ne- ceſſarium forſitan erat, hac quoq; eum premi inui-
dia, quod iſta feæciſſet Marij propinquus, bꝑ ex ipſ⸗
Kirpe
mruenan zu intiſeer
V 1 b. Gnzeſere ig
iun n dheneine
Rhertur the
comnencot
gtimm
r. enſſehüſ
aen ninu detehy
reuivpricp Poe ſga
tſßa
4 3ℳ1
4 lepwral
up guene

Milite b aes lamimälioj. imperatortelemeh⸗
tigeſt uan pattui⸗
ſ rmunpiuni
uue pondusinponite m omnibu narrandan emn bi uulicnäüſiles tug a zpoofecio guantumtijle oz unturidus offenat
leberis aut corriptonnni aut propinqaun tumeta dAim inn ingeumitejl or locum geni g nuhre tatis inennants chenſ⸗ bus oppreſac onabime ni Quot ſibeneimilmm cietun, quoiſclte propingu e abdicandus& eiurandud te nihilninucomnittenin cfgitu ineopreſenin it uiden epemitenefti ttaſet ſeeſepropingunni inter qus forunauanmm us contemplan liaiſſt N erat? Non huc Jfuiuiſ am? Hiltestemeliginan
cmentem uiueret tnhusſ
tt hac quog eum 9 NMerj propinquus 1 1 1
— —f“ —
ſ
Declamatio tertia. 1 ſtirpe uirtutũ ſuctuliſet ſe flagitij ſoboles. Nam cùum bene ſit liberata prob ro familia, quid attinet illud ſub inde Mario obijcere? Optimum fuerat non habu/ iſſe talem proximũ, aut libenter perdidiſſe. Perorata imperator, ut mediocritas ingenij mei tulit, cauſa, ſcio commendationis partes eſſe reliquas, ſed has ſu- peruacuas facit ſanctitas tua. Quid enim uerear ne noceat reo humilitas apud te, cui uel gratior poteſt eſſe nuda uirtus, apud quem maximum eſt ex ſe cæ/ piſſe? Commendem tibi ordinẽ caligati militis, quem uelut incrementorum tuorum natalem libenter ab al to reſpicis? Adhuc fortaſſe patricium ualuerit genus. Sed ductum tuis longa ſerie dignitatis ordinem ipſa uirtutum conditione meliorem feciſti. Nondum po/ tuit altius procedere uir adhuc huius ætatis. Tamen cim uirum fortem, cum dignum tuis castris, tuis au- ſpicijs probarim, commendo tibi quicquid melius mi les fieri poteſt. Hoc quidem profecto non expectas, ut in extrema actione miſerabili fletu, et humili obteſta tione uitam genu nixus petat, nec tu rogari ab inno- cente exigis, nec uiro forti opus eſt præcaria abſo/ lutione. Vnum rogat,& ſi quid de cauſa illius qubi- tas, des dilationem uſq́; ad proximum prælium, pone in prima acie, pone ante ſigna ſortiter dixerim) non inter tyrones, ubi plus periculi, quo maximus hoſtii globus ingruet, ſpecta pugnantem, affirmo tunc mi- nus ignoſces tribuno. Liceat ire in aciem, congredi cum hoſtihus.Si perire debet, rogat te imperator mi les tuus, operæ mortis ſuæ utaris feliciter.
4 3 Arginnen/

Pro Filio Argumentum Declamationis IIII.
VII fortis optet pręmiũ quod uolet. Qui cauſas uoluntariæ
mortis in ſenatu nõ reddiderit, inſepultus ahijciatur. Qui 3
dam de partu uxoris mathematicũ conſuluit. Is reſpondit uirũ S aiſaprensc
fortem futurum qui naſceretur, deinde parricidam. Cum adole N 7. 98 t Renetunte
uiſſet qui erat natus, bello patriæ fortiter fecit, reddit caufas
uoluntariæ mortis. Pater contradicit. tan ohto nec mor.
Pro filio contra patrem. Ne ae Wümſeun
Oſitus P. C.in ea conditione triſtißimæ ſortis, ut Ia Wümahn
P nec morte dignus ſim, niſi me parricidã putetis, m ltienmn nec præmio, niſi innocẽtem, adeoq́; ludibrijs miſeræ denn.9 ſim diuerſitatis implicitus uel n eceßitatis, ut impe- aie 15* trandum à uobis habed odij mei fiuorẽ. Quæſo præ 41 n u ter omnia, quæ ante hoc tempus circa nos ordo præ- lul» 4 dictæ ueritatis explicuit, attuliſſe me credatis urgen re un nte tium malorũ probationẽ. De parricidio uenit, quod occidere me poſſum: de fato, quod mihi non licet mo ri. Non ſoli Mathematieus ſeculo temporibusq́; præ dixit has manus, ſed& ego me parricidiũ credo ſa/ cturum, pluſquam reſponſum qudm ſacræ artis triſte e htwcanon præſagium eſt, quod mihi ſic minatur animus meus.„ iurr it Non habeo infelix in cogitationibus meis unde noen iu ſbai. Nlus timeam,& facinus, quod ſibi pro me pietas patris, iuan ſtiuitemn quod ſingulorũ innocẽtia rogat, ſentio, patior, agnoeoo i ütr alerin ſco. Ne quis me tamen laborere putet mi ſeræ perſua ſar ae dindnes, C ſionis errore, accipite cur non poßim dubitare de fa anie jſenſerüd
to. Parricidium credit, qui facturus eſt: non timet qui ha r i. Lucenin periturus eſt. Ante omnia igitur a grauitate publica w 1 tanuluoſgt peto, ne pro tota innocentia mea contenti ſitis boc, uiin iagana quod uolo mori. Nec quia uidor cõtendere cumma- 1 uer Wn gi
thematico, uincere neceßitates, expugnare fatum, 1 ide9 1 1
5.
lonelen ne e„Cnna N atun.
dn ab muaitur

oFüio V Declamationi ut. Aduolet Qui culuuntz
kertt inſ⸗ derit inſepultus ahiecau 4
tatetehana vetathe kect, reälltcaun ntra patren.
litone miäſime ſriin 1 niſi meparricida buti aem alecg; lulinſßnſe tus uel nereßitatt, neinge odij mei fuora Cepyn tempus cirtanuanbe t, attuliſemegautiirgen ne. De pmiiliueni, quod esto, quodmiinonliamo tieuiſccul tenpobudge F tgo meparriailucretbyi onſun quinſccre ntütn
A
mihiſie minatur animusmen.
rogitationihus neisundem od ſtbi pro ne hiettipan etia rogtt ſentio pctor hn Alcborere puetmſereteſe aur non poßi diteln guifcunucſtntia nis igituragrault di rentis met ontentiſtü
uia gaidor cotendere annl
eßitates, erpugnune 3
Declamatio quarta. 35
iĩ deo mihi bene credi putetis& uitam. Aliud eſt faci
nus non eſſe facturũ: aliud mori uelle ne ficias. Quin imo, ſi qua eſt fides, hoc quod uos conſtantià putatis, inftrmitas eſt, quod ad ſuprema cõfugio, animũ meii noui. Nouißima uictæ mètis integritas eſt in mea po
teſtate, breui non habeo nec mortem. Fidem ueſtram
P. C. ne quid amplius de miſera pietate ſperetis. Qui mori uolo ne parricidium admittam, non inuenio quemadmodã illud poßim non facere uicturus. Nam quod ad patrem pertinet, qui me retinet uiuere no/
lentem, non miror quod adhuc recẽti gloriæ noſtræ
gaudio ſtupet,& in opera mea totus oculis animoq́; conuerſus, parricidam non uidet per uirum fortem.
Hic eſt animus, quo me quamuis denunciatum prædi ctumq; ſeruauit,& cim incertis adhuc dubijsq; uir tutihus præſtiterit ut uiuerè, præſtat meritis actisq́; ne moriar. Nunc ille, quod pietate, quod uideor iſtius perire reuerentia, uocat parricidiũ ſuum,& in or-
bitate quam ſibi facere uidetur, non remediũ meum,
ſed ſuum ſpectat affoctã. Filius qui uult mori ne par ricida ſit, aliter ſibi uidetur remunerari non poſſe, quam ut ipſe moriatur. Merito prorſus, merito miſe rũ ſenẽ, triſtes ſolicitudines,& præſcij metus ad ma thematicũ, et reſpõſa miſerũt. Debui uir fortis nũcia ri, parricida prædici. Siue enim miſeræ cõiugis pro/ digioſa fœcunditas tumultuoſis pulſib. maritales in- quietauit amplexus, ſeu anxias noctes, dirosq́; ſom nos feralib. ſenex imaginib. agitatus dicitur ad notiſ⸗ ſimũ ſacræ artis antiſtitẽ, nõ ſpes, nõ auida uota, ſed b d
4 ſuſpiria

54. Pro Filio b
ſuſpiria, metus,& præſagium magni neſcio cius in- certi detuliſſe pallorem. Quid aliud hoc eſſe uultis pP. C. quam primam fatalis inſtinctus neceßitatem: De partu uxoris non potuit non interrogare, dein- de non credidit. Referam nunc P. C. cuius artis, cu ius fuiſſe dicatur autoritatis, quem putauit adeundu qui ſic timebat. Homo qui(quod certũ habeo) pluri mis meruerat experimentis, ut ad illum uelut ad ora cula deorum, plenumq́ ſacro ſpiritu pectus, hominũ ſolicitudines metusq́; confugerent, dicitur inſbecta totius ratione cœli, digeſtis ſideribus innumeros, ad publici priuatiq; fati ſtupuiſſe conſpectum,& tanta
proſperorã tristiumq́; congerie magis ipſo conſul-
tore perterritus, diu non cõmiſiſſe uerbis, quod uide bat. Sed ò uirum grauitatis antiquæ, dignumq́; cui ſe fatorum arcana nudarent. Cuùm partus de quo que- rebatur, multa præſtaret propiora proſpera, lætos incipientes annos, non fuit contentus meliora præ dicere, ſed(quæ certißima eſt uera proferentium fi/ des) quicquid deprehenderat, protulit in medium,& proclamauit futurum uirum fortem, deinde parrici- dam. Quis unquam P. C. fiducia maiore reſpondit? Cuům ſummum facinus denunciaret, ante ſe dixit pro baturum. Eecerat profecto P. C. interrogando ma/ thematicum pater, rem nõ educaturi, ſi quid triſtius comperiſſet, niſi hoc primum de fato fuiſſet ut uiue- rem. Sed nec mathe matici fides circa momentum ali
uemue ceſſauit ordinem, non numerus fefellit, non dan in partu, non iuuenta, nõ robur. llla quoq; quæ
telut
ug uſtiaut
1 u e iihlma inml fien ſiur een aüit dupna iſlne ſananueſ uſt ar hupziäähu 1 m m nmitui Wann ritkrnunt, ſe hnie fa dira nescditla n i. huut nmi des abenreze h boman Ka⸗ naertr oca
c Katna

Rlli dum meguimn rüuin Quil dliui hor dſe unti aliinſiickus neeritdne
Cut non nternogne
ten. nunc D. C. ius dttis, a
stu guemputaui deund du(uoternühcheo) i ntis ut dilum uelut dn⸗ laer ſprrtupeku wii onfugerent, liite ingab ei ſeribusinunx ipuiſſe conſeiim unt congerie ngiſbwnnſi⸗ on cõmiſſſeuei nu nide sti antigue ugumigaſe ent. Cim patubde quche ret propiorsproſpera ln on fuit ontentusneliorae imacſtuen pwfenntumſ aderat proultnmetum uirum fortem, deinde penni C. fiuuciumiinereponi denuncisret anteſeutt Sco P C. interazuntbm nö educatun, ſigul tii rinum aee fto fuſſt tu⸗ ticifides circa nonenna m, von numenufflnu nte nö robnr Kajg
Daclamatio quarta. 55 uelut extrinſecus conſentiebant, affuere reſponſo, bellum, hoſtis, acies, ad illam ipſam qua fortiter fice/ re poteramus, ætatem. Pater uerò periculi ſui denun ciatione nõ territus, arma mihi, prò pater tridtis ne- ceßitas, arma ipſe circidedit,& ſuis ad pugnà ma- nibus aptauit, tacqquam mathematico id iam credidiſ- ſet. Quis miretur quod reſponſum nõ contempſerit,
dum ſperabat ut fortiter facarem? Mori me nõ uult,
& iam non ſupereſt niſi parricidiũ. O mors laudan- da fortibus, expetenda miſeris, non recuſanda felici bus, quantum te quæſiuimus in bello? Tuli enim, deos teſtor, in aciem, tuli non uirium iactationem, nõ glo
riæ cupiditatem, ſed ut patriæ præſtaret aliquid uti/ litas mei, ut hunc mihi deploratũ ſyiritum, hoc deſti natum damnatumq́; corpus, publicarum utililatum uſus abſumeret. Ibi miſer primum didici, quàm mul- ta neſcientes, quàm multa faceremus inuiti. In medios hoſtium globos perditus pugnator exilij, ceßit acies. Denſißima quæq́; certamina ſolus inuaſi, reſictere nemo ſuſtinuit. Obuijs ictibus membra nudaui, et ad incurrens ubiq; ferrum uitalia parata circumtuli, ua eua circa me tela ceciderunt. Miſerum me deceptæ cogitationis euentu, fortiter frci dum mereor occidi. Recedite gratulationes, abite laudantes, non circum eo templa, non reddo uota numinibus, ad parricidii ueni. Quem ego pauld antẽ paſſus ſum miſeræ con- ſeientie pudorem, ad patrem arma nõ retuli. Timui quinimo ne mihi dii reuertor, occurreret, ne in oſcu/
la mea plenasq́; adhuc uictricibus telis manus incau
b d 5 to

95 Pro Fillo
to ruereret amplexu Quam tũc inter cæteras exela mationes deducentis exercitus uocem, quod circum ſtantis populi murmur excepi? Magnum felicemqᷓ; iuuenem, ſi ſubito moreretur. Adiuuate dij pariter at que homines, dum perire concupiſco, dum uolo, miſe remini, ne hunc ardorẽ fugientis animæ dilatione la xetis. Proclamo, teſtor, in nouißimo fati ſtamus abru pto, prope eſt ut occidat patrem parricida prædi- ctus, cum eſt mori paratus. Quid me pater adhuc de tines? quid moraris abeuntem? Melius quidẽ fuerat hunc ſpiritum aut in ipſa maternorum uiſcerum ſede comprimere, aut ut primi contactu ſuo cœlum ter/
rasq́; polluerat, feſtinata morte dimittere. Sanẽ tam
charitas patriæ priuatos uicerit metus& in hono- rem uirtutum ſcelera nutrita ſint, quicquid eſt pro/ pter quod educari me tanti fuit, expliciti peractiq; eſt. Reſtat una pars fati, ultimum ſoluq́; facinus. Fru- ſtra me conſolaris æquanimitate patientiaq́; tua. Nõ idem utriuſq; noſtrum diſcrimen agitur. Tu mori pe riclitaris, ego patrem muitus occidere. Hoc primũ itaq; excuſo uobis P. C. quod præmium peto, ſatis ſit hactenus uiri fortis nomen angnoſcere, hucuſq́; auto ritatem ſacræ legis attingere, ut illam in aduocatio- nem ſacræ mortis adducam. Relaturum me putatis illa optionum uerba ſolennia, non capere magnori precia meritorum ſolas æquitates, tanta remuneran dum benignitate, quod fortiter fecit aliquis, quanta ſolicitaretis ut faceret? Nemini unquam minus ſol⸗ AZendo ciuitas fuit, præſtiti poſt quod mori continuo
deberem.
8 n en we he Fövettheet ulen cto M tea Uhüſent 4. olchir I 1. xtaran a 4 4 muſ ursn ſtal en uheiie ſeſne n mpauiſet n uei g Wen in ultzank An ae morenn un an mouſſeela nche ülüüzer dnage gusgei u ümdu ger en Pee lleru ean prrruman n lüftuoro Rlgh⸗ putrreſie ian onöur han ſie kaun intt ante nan
Wig hanaula

Pilid .— 6
Lam tüäciimte ceterag en Teltus uocem
dt hatren darricida brei- atub. Widme piter adhel beuntem? Neliu uükehen ſ maternonmuſemnſe⸗ nmu contaciu ſocelmtr tamorte dimiten ganeten tos uicerit menugy inhono⸗ nutriteſſnt, güegieig tanii fit explittpetii ti ulinun ſyli ſeinu h uaninüutepatentico uash naſcrimen ggitur. Lumon Immnuitus oceitere. ocprii quod premim getoſthi omen an gnoſetne luelſg a tingere, utilimin duai ucm. Relatunmm mepuuh lennia, non caperemagmi equtates,tanta enuma d prtiter fecitaliqus ſuu Nemini ungqum maſ
Jcohnb ſitipoſt quod monicon
reundi, ignoſcite quæ ſo cunctationi patiètiæ, moræ,
Declamatio quarta. 7 deberem. Sed ſecuri eſtote de auiditate ſummæ pote- Katis, illud infinitum, ilud immodicum, quod nobis uoluerunt licere leges, intra ſe conſumit ille qui me ruit. Titulos, imagines, honores ſeruate uicturis, mi hi præſtate ſalutem patris, innocentiam meam, tem- porum pudorem. Quæſo ne mihi ideo præmium ne- getis, quia fortaßis& hoc debeatis odiſſe, quod ſor- titer feci. Extra inuidiam eſt optio, cum id exigam quod impetrare potuiſſem, etiam antequam fortiter facerem. Nam quod obiter optionis reddo rationẽ, quæ ſo ne quis ideo me parum aut præmio fidere cre dat, aut cauſis, ꝗa utriuſq; iuris miſcui preces. Igno/ ſcite ardori perire cupientis, quod pariter imploro, quæ ſingula ſufficere potuiſſent. Fidem quinimo ue ſtram, ſi qua adhuc lex eſt, quæ adiuuare poßit mori uolentem, commodate, conferte, eſt utriuſq; iuris&
autoritas, quod in mea morte tribuatis. Præſtate cau
ſis ut moriar, præmio ut ſepeliar. Sẽtio P. C. hoc pri mum ab aftelibus publicis petendũ, ne quis ideo mo ri me uelle nõ credat, quia potius ad cauſas ac uerba confugi, quia à uobis malui petere quicquid ab his
potui manibus accipere. Merui fateor, malignas in/
terpretationes, uir fortis ut morerer à bello reuer- ſus arma poſui, populi fauorẽ, gaudia ciuitatis intra ui. Sed ſiue hoc eſt ſepulturæ ſuæ magna reuerentia,
peßimæq́; additæ pectoribus humanis infirmitates,
ut eſſet quod timeret qui nõ timet mortẽ, ſiue decuit innocentiæ amore pereuntè tranquillitas magna pe
8e

38 Pro Filio Si me cotinuo occidiſſem, tanquam parricida morie bax. Neq; eſt P. C. quod excludi præmiũ putetis con tradictione patris. Eximus per magnorum operum reuerentiam de neceßitate parendi,& aut interim nobis magna uenit cõtra nominis huius potentiam,- de uirtutum fauore libertas, aut obſequia peracta de mum optione repetemus. Non eſt quod uos reſiſten- tis moueat autoritas, neminem inuenias mori uolen tem, qui non habeat aliquem uetantem. Ille cui præ- ſto non ſunt pignora charitatis, lachrymis tamen au dientium,& conſolationibus,& promptißma ſem per exhortatione reStinetur. Parentibus uerò circa li eros unus affectus eſt, fauere uitæ, timere mortem.
Non habent patientiam, nec iuſtæ orbitatis,& in/
ter ſupplicia licet pœnasq́;, omnes tamen illis inno- centes, omnes miſeri ſumus. Ego P. C. communem banc impatientiam ſenis accendo pietate, reuerentia, Reri nõ poteſt ut ſe mori debere perſuadeat patri fi lius, propter quem ſe uidetur occidere. Hactenus le- ges, hactenus merita uirtutum, ueniamus ad neceßita
tes. Mori uolo, mori uolo ita ut reddidi cauſas, ita nõ
ex hac deſtinatione ſentitis quicꝗd dici poteſt, quic- quid dici nõ poteſt. Viderit quid nos hucuſq; protule rit, hinc incipit ratio. Quod uolo, fingite unũ ex po pulo turbaqᷓ; petere ius præmiorũ. Non debet hoc ue tari, quoties habet cauſas: nõ poteſt, quoties non ha bet. Scilicet enim uerendi eſt, ne ad hoc incõſultè, ne temere leuitas humana proſiliat:& credibile eſt, ut
quicꝗuid apud hominẽ pro uita dici poteſt, ipſa fibi b nita
tüen ſolläüen n uhesſen anc abna br en in nian, 65 dutboſtäd r dn ißnelrrrüc it e Fn Dh gitne pnetcnr, ntn Fantmale
n frr enon nn te kgaö ſif tit Nma ſer ſsgaatin 44 teur ere u
9 2 lnr duſß
—
—=——
—
— — —
— —

oFili 1, tangucn gtie erlüprennat
nt nominishius botenti ria, u chſeruaperage us Noneſt uodunnnſſ nenineminuenicsmoriuin lguenuetanm leaine deritati lecwmnütena lonibus,& prangtyineſm netur. Partntinurqhil , fiuere uite,innenanem an, nec iuctegtitit Fin, nasch, omnes tmeilimo iſumus Eyy N conmum nis accendo pietats raxernii mori deben yerſutett pen uidetur occitere. Haddenul uurtutum, zeniemusadnennt uoloittutreilidicauſcziui entitis quicg liipokeh i ilerit guitnos aſg inn Quod uols,figieunüa us preniori Koncchate ſa n potiſ, nutinnis nadeſt, nead hoeineijſten 4 proſilit 12 qellith pro uits din ot c 4
Declamatio quarta 5* uita non dixerit. Abite gratulationes, ſilete blandi- tiæ, quoties iamputatis noluiſſe me mori? Primum hoc maximum, quod pro incolumitate hominis natu ra commenta eſt, ut periremus inuiti,& contra tot aduerſos caſiss, patientiæ nobis æquanimitate ſuccur reret. inde eſt quod inter luctus e deſperationes fæ da uiuacitate duramus. An uos me moueri non cre/ ditis, quod iuuenis ſum? quod modo uitæ uoluptates, modo gaudia lucis ingreſſus ſum? Quantopere mihi blanditur, quod publicis ex acie reportatus humeris letitiam ciuitatis impleui? Quoties me hercule, hæc uulnera& roratia hoſtili cruore arma complexus animũ ſupra neceßitates erigo, ſupra fatũ pono. Sed omnia mihi iam diſcuſſa, cõͤſumpta ſunt,& honeſta pereundi ratione uicta ceſſerũt. Quid mihi amplius cum corpore, quod oderunt oculi ſui, cum quo quoti die properans anima rixatur? Non ſunt mea mem/ bra quæ poßim(uelut hoſtis alicuius) lacerare, con/ fodere. Homini qui ſemel renũciauit reb. humanis, nõ redditur uita, ſed tẽpus,& ipſa cupiditas ratioq́; pe reundi hoc ipſo quo uetamur, accreſcit. Felicior me hercule qui moritur antequã debeat, antequam uelit. Penè ſerò renunciat uitæ, quiſquis ſic ad exitum per uenit, ut hoc illum facere nemo miretur. Ei tantũ de bet mors negari, de quo nõ ſufficit hoc pœna genus, ut ipſe ſe potius occidat. Nam quod lex iußit ut mo/ riturus redderet cauſas quod inſepultum uoluit abij ci, ſi ſic properaſſet erumpere, ut non nunciaret, hoc prius non fateretur fallitur quiſquis ideo factum pu/
tet

60 Pro Cæco
tet, ut teneremur inuiti. Illa uerò non timet pereun⸗ di temeritatem, nec ſecretum doloris alieni liben- ter inquirit. Sciebat illos non aliter auſuros profer/ re cauſas, quos ſceleris conſciẽtia, quos maioris cru- ciatus metus in ſupremo compelleret. Igitur ne ſup- plicia properato lucrarentur obitu, rurſus in pœ- nam nocentis inſepulti corporis reuocauit iniuria. Lex placida, mitis, cauſas mortis reddi uoluit, non æſtimari. Poſſum igitur P. C. publica quadam uoce generis humani reſpõdere quærentib. cauſas mortis interrogatus, at ego difficilius redderẽ uitæ. Quid iuuat, o miſera mortalitas, animam per tot annos e/ tiamſi natura patiatur, per infinita temporum ſpa/ cia triſtißimo corporis retinere complexu? Si cun- cta gaudia noſtra, ſi uoluptates,& quæcunque ex hac uniuerſitate mundi uel ſolicitãt aſpectu, uel blan diuntur uſu, diligenter excutias, tota uita hominis u- nus eſt dies. Humiles prorſus abiectæq́; mentes, quas non implent hæc eadem, ſemperq́; redeuntia. Vt quis boneſtis operatus artibus ſciat quis finis bonorum, quæ uera felicitas, nunquam ſibi uidebitur præmatu ra morte periturus,& lucis cauſas ad animum men temqᷓ; reſerentium neminem quotidie uita nõ ſatiat.
Relaturum me nunc putatis, quato plura ſint in hac
æui b reuitate fugtenda, comparaturum gaudijs pro prijs metus, clamitates? Illa illa æſtimemus propter quæ fatigamus uotis deos: propter quæ breuẽ queri/
mur ætatem. Nempe ſunt uanitas, cupido, luxuria, li
pido. Nõ pudet propter hæc ferre debilitates, luctus,
ſpacia
* 1 5 3
uanen 8
voan anlueadch unclan
Ini nunt 1 ntun ucdi0
tum,o ae puuütias
1
ure cucntot
1 1 e Khume S
P b 8. ühn n mein
Mutr ec pert mer vene
ſHpildd
1 d coglon
us ten Mdhn er
4 Uiale ar
muix aun
gtuſ nn
dn amo neln.
de hernterfe enuwerers ui ge zeeſſcins.
n rataitffa t lsgcnl 8 ures fin
fae tiippßi aan
6
d aa Atu naher
nupar

xco eeneen non alitey 4 üale feeaſii⸗ unlc 4 A entur obitu vunjfſh orporis m uf 64 ocauitſ ini — Dublica quadi 1oce reuerentib. auſc noris clus retlers ui Vil tas,animam dertota oge/ der innietendon nſhe/ retinere conpleu icun⸗ luptates, N queuu queer e ztunheh elblas ccutias fota ulta hoh iniu- ſischiecteizment quas ſeperqyreteuntia yt ui tsſcit quöfkni bqronmn, nun ſchi liltbitur gremat lucis cauſtsad anin m men unen quctiit itan ſatut i, qudtopluns in hac comparaturunga lijs pro flla il Lu vnopler 5. propter ue hraj gueri t aenitss, apitoul uriaſi lec feneͦtilit ucua
haal
Declamatio quarta. a acia morborum:& cum lic eat euadere, malle pa
ti' Finge tibi uelut ipſam proclamare naturã. Rece- ptus es in hoc pulcherrimũ mundi rerumq́; conſor⸗
tium,& per ſuccedentium uices in ordinem mortali tatis natus, bona noſtra uidiſti, admitte poſteros, ce- de uenientibus. Neſcis te quanto diuttus uixeris, tan
to magis impatientiã parere? Quantumlibet proro
gentur tempora, iungantur ætates, quandoq; tamen nõ poteſt nõ exitu perire miſeri, qui moritur inuitus. Miraris quod ſuprema mea ipſe præcipitẽ? Runquid enim hoc nõ agunt finguli dies? Omnis nos hora per tacitos fallentesq́; curſus applicat fato, et in hac tur pißima perpetuitatis cogitatione diſtricti, per exi- gua feſtinatis æui momenta præmorimur. Faciamus potius de fine remedium, de neceßitate ſolatiũ, exea- mus ſpõte, conſilio, pleni ſecuritatis, gratias agẽtes. Solus uixit quoad uoluit qui mori mauult. Indulgete quæſo ſæuæ triſtesq́; cauſæ, indulgete uirtutes, ut mo ri tanquà magno animo uelim. Ita nõ ſufficit ad ma- turandos exitus qâ fortiter feci? Infirmæ prorſis ter renæq́; mentis eſt, ut numeretis annos, ego(quæ feli/ cißima uel laſsitudo, uel ſatietas eſt) uirtute cõſenui. Quid adhuc inter accidẽtia fragilesq́; caſus agotho mo receptus in publicas gratulationes præſentiæ hu militate decreſco. Minores fiant neceſſe eſt diuturni tate, quori initia cõfirmauere ſucceſſus, cum iam nec operibus, nec felicitati poßit accedere. Cum fortunæ ruere demẽtia eſt, et ætatè trahere pereuntẽ. Nullos ego ſenes degere turpius puto, ᷓ ꝗ fortißimi ſuerunt. Vuͤltis

62 Pro Milite
Vultis expectem, ut putres artus fœdet pudenda cani 4
ties, ut ſanguine mẽbra uacuata uix nitantur ad greſ ſus, ut hæ laudatæ manus, nec ad quotidianæ uitæ mi niſteria ſufficiäte Quam miſerum, quam deforma eſt meminiſſe quod fueris, referre cicatr icum tuarum re dundationes,& frigidam præteritorum memoriam, cum iam fidem membra non habeant, ſupra ſua fucta rideri? Feſtinato exire de ſcculo debeo, dum alacre corpus, dum ſpiritus uiget, dum teneor, dum deſide/ ror,& hoc uolo deberi manibus meis, animo meo. Fauete dij pariter atq; homines, mortem uir fortis in ueni. Eſt hæc cmunis mihi cum multis fortaſſe cau-
ſa, ſed ueniamus ad meam. Si mihi mathematicus de-⸗
nunciaſſet damna membrorũ, grauem corporis per- petuumq́; languorem, ignoſceres tanta mala uel in/ certa fugienti. Plus eſt quod expaueſco, quod timeo- Minatus eſt mibi manus meas, meos animos, nullũq́ uoluit eſſe momentum, quo ſecurus intrepidus q́; re- quieſcerem. luſſus ſum uitam per anhelitus metusq́; conſumere. Quis inter hæc ſpei, quis cõſolationis eſt locus? Mori debeo tanquam nocens, ſi mathematicus uerum dixit: tanquam miſer, ſi menitus eſt. Quid, quod me futurum dixit parricidam? En quem mitta- mus in experimentum, cui credamus? Placet poſt fu⸗ turorum incertam tractare rationem, quid ad diuer/ ſas perſuaſiones,& ad loquacißima humanorum pe ctorum ingenia uariaris? Parricidium dictus ſum fi- ſturus, ſi poſſum poſt hæc uiuere, non ſum innocens, etiam ſi non fecero · Interrogare me hereule hic libet uos
nn bilnen⸗ Um lint rein
Nalh a golgm
ſabtn acmuſ tit en Abaster, un ae Vljconeni 5 tnnr, aüu un nanpeſetc ua ge hunſeſſ mn Uueneicn

lite aruuf itguit at n
uata uir nitantu algreſ
nec al Luotidian eute m
üſenm guam dhbma re cieatricum arunn preteritorum me norian
on labeant ſupr V ſufi e ſcculo debeo, Aim ali etlum teneor, an deſice manibus meb, alimo men oninesmontemur ruuin nitieun mullis ßt aſecau⸗ m. Amitimathem ticus de⸗ roru gruen cortorüper⸗ ignoſeersstantam lauel i ulernuuſto, i tineo mecs meosanima, nulliq qo ſecunuintrey lusch re nitem per anheli metug der hei gibciſol tionich uan nocent, nat emalla niſer, ſi menitue. diih crricilime En qlem mitu aucredamu: lart pofth geercionen aui a0 diue upucſuhe nonm ge g berictumdituſimff ec uuuere tonſin mee 1 errogare neberal: ie 1
Declamatio quarra. 63 uos omnes liberi, omnes parentes, quẽ mihi poſt hac denuntiationem aßiignetis animum. Homo ſum cuius corpus iratũ fortaſe ſeculo numen, uelut aptißimam facinori uidetur elegiſſe materia, cui in primis con/ tinuo natalibus aßignata eſt, uirtus pariter& faci/ nus omnium incredibilium diuerſorumq́; pariter ca pax, omnibus difficultatibus nouitatibusq́; ſufficiens ſceleribus miſer,& ſine morte ſua nocens, in quo de beatis ipſas quoque odiſſe uirtutes. Neſcio quæ me prodigioſa feritas in patrem, uelut telum aliquod ca ſurumq́; pondus librat, impingit. Facinus me manet, quod cõtra fidem eſt, quod profuturi mihi negatur, & nolim, cuius non tempus, non locus, nõ cauſa præ
dicitur. An mori debeam uos æſtimabitis, non debui
naſci. Sentit pater quanta ſit prædicti ſceleris imma- nitas,& ideo tentat efficere, ut mathematica artem
non putetis, ac modò contendit non eſſe fati,& cun cta caſu fortuitoq́; decurrere, modo etiam ut proui-
dentia regantur, non poſſe tamen humana ſcientia deprehendi. Dum utrunq; colligo, interim apud gra uitatem ueſtram depono ſenſiſſe aliquid patrem, etiã cum metuit. Ego mathematicum probaui dixiſſe ue-⸗ rum, ille credit eſſe dicturum. Caſu ne tibi pater hæc diuerſitas uidetur in corpus unum diſſentientibus ſo lidata primordijs, ut ſummo uertice locatus igneus uigor cuncta leuia calidi ſpiritus ardore ſuſpende- ret, profundus humor ad ima demerſus unde quoti/ die ſuperpoſiti caloris alimenta traherentur, terre-
num pondus in medio, quanto ſuperne ſpiritu, tanta
e penitus

64 Pro Filio penitus inanitate ſubnixi librata mole conſideret, ut ſeculorum infinita ſeries, per aßiduas tẽporum ui- ces ſua lege feſtinet? Quid hæc fulgentiũ ſiderum ue- neranda facies? quod quædam uelut in fixa ac cohæ- rentia perpetua ſemelq́; capta ſede collucent, alia to to ſparſa cœlo uagos curſus certis emetiuntur erro/ ribus? Iſta credis paßim ſortuitoq́; diſpoſita? Rogo quid melius ratio feciſſet? Deus hæc, Deus fabrica- tor operis uniuerſi ex illa rudi primaq; caligine pro tractum poſuit in uultum, digeßit in partes. Poſtquã dederat uniuerſitati parem dignamq́; faciem, ſpiritu deſuper quo pariter animarentur, immiſit. Inde eſt
quod quicquid naſcitur conſociata numini proprieta
te ſignatur,& in totam æui ſui breuitatẽ cõpoſitum
firmatumq; ſic accipit futura, quaſi uitam. Hæc cre-
do pater terrori primis fuiſſe mortalibus, mox ad/ mirationem conſumpta nouitate meruiſſe. Paulatim deinde hoc quod ſtupemus, animus auſus diligenter attendere, in arcana naturæ ſacrum miſit ingenium, &x ex aßiduis obſeruationibus notisq́; redeuntibus Latentium ratione collecta, peruenit ad cauſas. Mira ris fatum hominis poſſe prædici: Defectiones ſider, laboresq́; narrantur, nunciatur origo tempeſtatum, laßitudo uentorum, quod ſidus immodicos ſolis ardo res, quod ſeueras minetur hyemes, quid ſignificent ſparſi longius crines, quid ardentius ſolito iubar, quid excuſſa flamma ſideribus. Non inuenio quid poßit eſſe certius ueræ artis ingenio, qudm dicere
quid futurum ſit, fieri deinde quod dixerit. Quoaſ eſſe
oSg ie ufialge
nin i ſebnirn in, ae reüci nn hen ladaiſ dede dea üee inn lar hun ven üMKu, di 4 1 ln gn apatr r I mruni Im en Pperill
Pu ag⸗ anjilu
dn ie enriun

llo
librata mol tonſ eren der aßiluas tepor m 6 ec fulgentiñ ſdle mie⸗
dam uelutinferad clhe⸗ apta ſede colucent lun certis emetiuntu erro nuuitoqgdſpoſts Rogy Deus er den briet
nuüdrmacz cllgnepn
a igeßit inperte oſtgu en diguam fie prrit nanatu inmiſt. gleeſt ronſociattnumini on priets eui ſuihraittcit ſtum üta, Juuſ nitemöee cre⸗ uiſt mortallnus o 44 nouukate meruieſe, Tulatin
an, srimusagſts di genter
are ſcum 8 enium, vnidus naticy rel untiu u perienitat ctuſ S. Aig prelieiDefecüone ſiden acictur ongotenp katun, oiſaus innodiegſ lö arih eur yenes, gulſhniften qiilniatii ſlip un, ſtuerbus.u int uo ga
ertis ingenio, qun naüten ance auläumni 2
Declamatio quarta. 65 eſſeartem mathematicam probant, natura, ratio, ex perimenta, pater quoq; qui eredidit conſulendum, ſu pereſt ut oſtendamus uerum dixiſſe de futuris, quem de præteritis non poſſumus probare mentitum. Acci pite primã certißimæ ſcientiæ probationẽ. Homo qui de partu conſulebatur, non confudit turbauitq́; re- ſponſum, nec per uarias ambages indeprehenſibilem ſparſit errorem, nihil ita locutus eſt, ut illud audien tium interpretatio traheret dirigeretq́; quò mallet. Atqui in eo tota ratio fallendi eſt, nõ dare conſulenti bus quod depoſcat, ſed caligine magnaq́; promiſſori uarietate ſuſbẽſos ſic dimittere, ut quicquid caſus at tulerit, putẽt eſſe prædicti. An ſcilicet hæe fuerit ra tio fingendi, quod dicebat uſitata, cõmunia, quæ fiutu ra pater facile crederet, libenter audiret? Fortiter, inquit, faciet filius tuus, rogo ubi magis deſinit, qui mentitur? Sed quibus ille, dij deæq́;, ſignis, quibus im pletus eſt notis, qui de parricida dißimulare n on bo tuit, cum quæreret pater? Artẽ tantũ mirari me pa ter putas? Ego miror animũ, ſtupeo conſtantiã: Brit, inquit, uir fortis& parricida. Rogo quæ ratio fallen di eſt ea dicere, propter quæ nec priorib. debeat cre dię in parricidio, quod proſpiciebat mathematicus, hæc ſola ratio fuit mẽèdacij, ne prædiceretur. Fero ta men ut quis in alijs conſultatiõibus decipi poßit, aut errare, de futuro parricida nõ magis mathematicus poteſt, quam pater interrogare. Omnes, ſicuti apud ſacræ artis antiſtites ſatis conſtat, animæ proprieta tes,& futuras mentiũ corporumq́; formas ex illori
e 2 ſiderum

65 Pro Filio ſiderum qualitate, quibus in ortu ſuo cuncta gignun tur, accipiunt. Aliquis uagi numinis errore perſtri⸗ ctus eſt, uitam tranſigit, ille diſcurſibus. Placida con ceptum ſtella ſignauit, erit modeſta lenitate conſpi cuus. Ardens naſcentis horam ſidus accendit, uiribus pariter moribusq; flagrabit. Languido iam uergen- tis in procliue mundi, hebeſcentibus tardior mem- bris, ſimilis ſenectæ iuuenta pigreſcit. lam ſi cui prin cipalium deorum fulgor illuxerit, in populi conſur- get imperium. Credo me hercule in illum natalem monſtri mei diem, iratorum numinũ conſpiraſſe uio lentiam, ſedemqᷓ; prodigioſi ſpiritus collato, pariter igne preßiſſe. Si uerum eſt poſt uetuſta ſecula,& in numerabiles annos reddi rurſus alijs corporibus ani mas, fortaßis in me renatus ſit aliquis ex illis, quori ſcelere uiolatus dies mundũ ſubito mutauit, quos per maria terrasq́; fugientes, furiales faces,& ultricum dearum terror agitauit. Neceſſe eſt ut maiores notas uentura promittant, quæ non temere naſcuntur. Sic futuras tempeſtates, pelagi fragor,& con ſcium ne- morum murmur enunciat, ſic periturorum fata po/ pulorum ardètes cœlofaces,& crinita ſider flama præcurrit. Prædicebar bello, monſtrabar armis, age bat ante ſe uentura feritas publicas calamitates,& omnium malorum conſummatione parricida pone- bar. At ſi nunc iſta putet aliquis fortuitò, non arte ſentiri, poßit fortaſſe caſu euenire quod futurum ſit, non poteſt caſufieri quod prædictum eſt. Et quando unquam pater explicuit manifeſtius illius anaß ſitatem
nc
1l,n Lkarn wtt ct,un aſeiie äulee ena imn. din aunetcüln ue uuem ſa dn eriſaa dlun läce uſc uſe ruxi un- 1 nbreum lut wmüitan uneie kuref ihila Hatudor, win ußcith
Na n Ganſ äu hun nlü
. tueſaun ſan mu ge ne lfihm
E 2

Hllio
Numanls errone Iſtri d iiſcurſthus. pla eon ntmodeſtalenite onſi ren ſidu accenii irinn bit Lungulbia wen⸗ beſeentübu teiioſ men⸗ ntabigreſcitlanßt ihri riluxeriinpopul nſir ne berailein ln ttaen nnn neminũ conpiê ſeui Lioſiſhrins ollco, cnie ent podenſtaſtell GFin ii rur uclſgcorpon uwani atusſtlguserilit quori unu, ntun, uoper frials gee, Cu rieum Neceſeeſtutmtion notas ue nontenere uſeuſ tur. d fg anſumne cutt, ſi deritrrorum ata bo
he,& riuitſtiadtän
hello, muſüafeig ius puhlias lanittes, O ſannationepimi utet aliqui ruitz, vonant raſe euenirequudſutnm ſt uol S Pa gitmawifekiusiliusf tinech uitmanffſtus ſtu⸗
1
lapone/
Declamatio quarat. 67
ſitatẽetotus ordo reſpõſir Vir, ingt, naſcetur, euenit.
Educabitur, quauis parricidiũ prædictũ ſit, accidit. Perueniet ad iuuẽtæ robur, adoleui. Viribus erit con- ſpicuus,& nimis. Aderunt bella, uenerunt. Ibit in a- ciẽ te uolente, miſſusq́; fortiter faciet, feci. Erit par- ricida, ſi uixero. Si pater tam ſecretæ profundæq́; artis ratio reddenda eſt, nonne habere tibi grande conſortium prædicti uidetur ipſa diuerſitas? Virum foͤrtem dixit,& parricidam. Vicina ſunt hæc, etiam ut dißimilia, paria uiribus, etiam ut mente diſſentiat. Quid enim me aliud notabilem fecit in bello, quam quod non parco cædibus, cruore non ſatior, exultàs ſuper ſtratorum corporu ſtrages, palpitantibus ad- huc cadaueribus alacer inſiſto? Virtutis ſunt iſta ciẽ hoſtis contigit. Pax eſt quæ nos deprehẽdit,& cum iuſta graſſandi materia conſumpta eſt, in ficinus ne- ceſſe eſt ocioſus ardor erumpat. Ecce iam reipubli- cæ præbita eſt quies, mihi tamen plurimũ eſt cum gla dio meo, totis diebus tracto ferrum, ad arma reſpi- cio, tela mea laudo, admiror, alloquor. Crede pater, & parricidium tam facile eſt, quam fortiter facere: cum utrumq; de fato eſt, ſed quouſq; ratione colligã, quod exitu iam probatum eſt? quod nullis mathema ticus dixit ambagibus, nullis dißsimulari artibus po- teſt? Partem reſponſi futuram in alio opere iam uidi ſti,& quod præcipue torquet animum, fides ſceleris uirtus fuit. Explicata eſt autoritas reſponſi, cùm de duobus prædictis unum fictum eſt. Nec poßis de ue- ritate dubitare, quoties cum incertis experimenta
e 3 conſen

98 Pro Filio conſentiunt. In reſponſo cui cuucta ceſſerunt, fieri non poteſt ut hoc ſolum falſum ſit, quod nouißimum eſt. Non poteſt, inquit, fieri parricidiũ. vis mirer pa ter, ſi non creditur futurum, quod etiam cuùm factum eſt, uix creditur? Falleris ſi aduerſus prædictas neceſ/ ſitates ſufficere credis, quod ego bonus filius ſum, ꝗ tu optimus pater. Tu nonmereris ſcire. Credo ego utique nolle me ſcire. Quid eſt ergo fatum, niſi quod ſit,& non habet cauſas? Quemadmod ergo, inquit, iſtud uitari poteſt, ſi fieri neceſſe eſt: Scilicet hac ſola ratione, ut mors inter facinus hominemq́; ponatur. Vincitur, pater, fatum ſi reſiſtas: uincit ſi contempſe ris. Ago quinimo gratias hoc ſolo nomine crudelißi mis fatis quod maximmũ facinus nõ in prima æui mei parte poſuerunt, quod præmiſſæ ſunt ante uirtutes, magnorumq́ operu prior ordo defluxit. Poteſt puto caueri parricidiũ, quod& prædicitur,& nouißimu eſt. Eingamus pater mathematicum de hac ſola uitæ meæ parte mentitum, quid tanti eſt, ut credam iſta et uiud? Occidi pater nõ poteſt. Sed quid refert ſi diffi cultas iſta non eſt ſalua animo meo? Excedit omnem calamitatem, innocẽtiæ ſuæ nõ cedere, diebus ac no ctibus timere, ſuſpectum habere animum ſuum, calu- mniari manus, incuſare uiſus,& parricidalem age- re cogitationẽ. Maior mihi ratio moriendi eſt, ſi par ricidium fieri nõ poteſt,& ego me credo facturum. Quem tu mihi pater imperas laborem, quàm aſperà exigis patientiam? Horreo oſcula tua, ne ſeniles ar tus nimium grauis amplexus elidat. Non ſuſtineo eoſ dem
dlee fluieſcn A. enatiasde ae Kcen.1 Prerer müscf ren.oaals lſemn mnſeräue ſit mn a,Clr kanticn, u in tm daa
ener, den
nnt e hnes ha, Windgn
4 n, uama petſt
ſume,
e fa, zonn

Sllio
ui cuucka eſſennn fen 44 ſi quodnuij num bernccitii, väam er⸗ duoletiam cum iaun tuerſis brelicas eetſ legobonusfllun ſm,
mereriſne. Crolpego ietergofitm, ni gu Venatnotüergd, gui, neceſeeitgeilcet ſol dinu boninem po ukr. reſiſtsruincit ſiconj npſe hoe ſid noninecn lelſßi dcinusnöin prina i mei preniſeſuntenteu untes, oront uinn kputo Ppredciturn er nou ſami tenticun dehac ſolluite iiltuntieſt ut creiun icttt otet delquitrefer ſtdiß nino meosexcetit imten ſae uceien iebu acm Jahere aninunſuum calu- uiſs, Gpmieilile iage jiratiomorieientſipu „Etgone cxto h urun. peras laboren quam ſgena reo 9ſ cula tuu, ſe ſen les a eus oluabunßſ an
Daclamatio quarta. 59 dem expetere conuictus, ne quos porrexerim cibos,
uenena fiant. Timeo eiuſdem peregrinationis adire
comitatum, omne fugio ſecretum, ne quid fortuna, ne quid afferat caſus. Quouſq; timebitur animus? Mors mihi præſtare poteſt, ne parricidium faciam, mors ut uidear nec fuiſſe facturus. Sed me infe licem, qudm multa ſunt quæ timere debeam, etiam cotra animum meum. Vnqde ſeio, an expulſum me repente ſenſibus meis aliqua magni diſcriminis imago raptura ſits Proſclibo foͤrtaſſe tanquam ſequar claßici uocantis inſtinckum, tanquam me ruentis patriæ fragor,& uociferatio, captæ ciuitatis exciuerint: Me ſanẽ cu⸗ ſtodire poſſum, ſed unde ſcio quid afferat nox, ca ſus, error? Mathematicus hoc non futurum dixit ut uellem, ſed ut occiderem. Tu quoque pater, quanto grauiores paſſurus es ex ipſa dißimulatione crucia- tus? Felicius prorſus eſt palam occidiſſe quem ti- meas. Quum bene in oculis meis amplexibusq́; re- quieſcas, ſubeat neceſſe eſt tacitas cogitationes præ-
dicti periculi metus,& licet componatur ad Förtem
ſuperbamq; conſtantiam, naturalis tamen hominis infirmitas poteſt tam percuſſorem timere, quam mortem. Explica nos, pater, tam miſero triſtiq; complexu,& longißimas ſolicitudines breui reci- de patientia. Minus indignum eſt ut moriar. ſi in- nocens futurus ſum, quam ut uiuam, ſi parricida. Denuncio tibi pater,& de ſuprema necepitate con fiteor. lam non ſunt meæ poteſtatis hæ manus, non regere dexteram, non retinere ſufficio. Venit
lle
al. oſculis

70 Pro Filio ille neſcio quis ardor, non ſentio, non intuentur ocu li. Tunc omnia incipio ſcire cum geſta ſunt. Quid, tu me lacertorum uiriumq́; beneficio ſtrauiſſe nuper hoſtes putas? Quantum dicuntur narraſſe captiui, neſcio quem in me monſtroſi uultus horruere con- ſpectum, non tela iaciebam, non iaculabar ictus, fu⸗ rialibus miſer facibus ardebam,& peclus iſtud non
lorica, non ferrum, ſed diri ſerpentium clauſerat ne-
xus. Non fuit illud pugna, non acies, in bello parrici da uincebam, exceſſerunt opera mea humanarum ui- rium medliocritatem, quicquid factum eſt, rabies, inſa
nia fuit. Prædico, teſtor, non ego parricidium facia,
non ego fortiter feci. Quod ſi ulla ratione caſu ue effici poteſt, ut prædicta non fiant, fidem ueſtram P. C. ut mihi potius innocentia, quam fato debeatur, ego dicar expugnaſſe conſtitutionem, fregiſſe uin/ cula neceßitatis, mea pietas, mea laudetur integri- tas. Dij non ſinant, ut inter me reſponſumq́; decer- nat exitus, mathematicum uincere malo, quam re- prehendere. Quid nunc agam P. C. quemadmodum me uir fortis ad preces, quemadmodum parricida componam? Dicam miſeremini? dicam ſuccurrite? Sic rogari contra mortem ſolet. Nouo mihi inaudi toq; opus eſt ambitu malorum, niſi morior, pericli- tor. Ideo uideor cauſſas reddidiſſe, ut contradiceret pater,& ſi bene noui malignas interpretationes, nõ exitum captaſſe dicar, ſed excuſationem. Explicate per fidem miſeri pudoris æſtum, nunquam uidebitur mori uoluiſſe parricida, ſi uixerit. Ad tua nunc ge-
nua
dn— ltli angaen
ſico wuuile fecfl en untenm matt Plie iiſla hüſeie mu ſdlerim daue ee di nentin ſegene unücun dcut a ietnüm mb zconenbi ſnchie lulni n num znpe Ghurte Kprnire tiis in Kſur aan laur 1 gae nuneg, Asſina ina ſehetren, 149 Daclenan 1 1 cheranrehn.
1i e dd lr
Mnruu bann

Filio
bu,minen m geſtaſun. duid benefio ſma* lcuntur 9 aptuu Ji uultus horraee con⸗ non icculcbarichg, fi⸗ ban, E beclus iſt dnon iſerentum clauſenat ne, oneies inbell crrici foperameepumana umui⸗ cduicßecumezncher uſt noncgo perneili fiai, Vod ſill mione dſuue non fent femleg amp. rentis, gun ftt ds ecter, vnlliutonen, ſeg ſeun/ dets, net laukeuri tgn⸗ ternerſonſenh lecer in uincere malo, gamre⸗ damb C. duemad nodum , durnaimolum parrici ſreniniüeem ſacteurite enſcltt Nauo mih inaud lorun, nſtmorior, ericli radlüſe, tentradicene dulgguss interrttatu’ nedo cdexciſciune. P'plich
eun, unqumulebiin
ſluunerisatthasfmcge u
Declamatio quarta 71 nua porrigo optime pater has ſi uis tantum fortes manus, per ego ſi fs eſt quicquid feci, per hanc ip/ ſam mei charitatem, qua me nondum timere cœpiſti, miſerere, filium pietate pereuntem ne uelis exitum facere parricidæ. Præſta mihi patientiam, qua me bello credidiſti. Finge nos in ipſo proſperi Martis ce cidiſſe complexu, cõfe ctumq́; magnis uulneribus ca- dauer efferri. Relinquo tibi pro me omnes parentes, hũc quo nos retinere uoluiſſes, in ſuprema mea trãſ/ ſer affe ctum, tuis manibus compone corpus, extrue roꝑos, funeri iuſta perſolue. Deinde cùm iam nouißi mis oſculis, ſupremoq́; diſcedens ſatiatus ſueris am- plexu, tunc te fas eſt ad cœlum ſublatis manibus pro clamare: Mathematice, mentitus es. Reddidimus cau ſas, peregimus preces, reliqua uos manus, uos adiuua te ciues, non ut liceat mihi mori, licet ictud etiam ut negetis. Vir fortis commendo uobis exitum meum, ſi non continuo lethale uulnus impreſſero, ſi non ci ſanguine totam animam properans ictus egeſſerit, adiuuate dexteram, deprimite telum,& ante omnia detinete patrem. Neſcio quàm longe manum ſpar/ ſurus ſit fugientis animæ dolor, quo cadat extractus mucro uiſceribus, in quem ſe collabentis corporis ruina præcipitet. Vultis ſcire quantum debeam time re uicturus? Metuo ne patrem, dum morior, occida,
Argumentum Daclamationis V. L beri parentes in ægeſtate aut alant, aut uinciantur. Quidã duos filios habebat, frugi,& luxurioſum, peregre profecti ſunt, capti à piratis, luxurioſus languere cœpit. Ambo de redẽ Ptione ſcripſerunt. Pater uniuerſis bonis in unum redactis pro
e 5 uectus

2 Pro Milite
fecus eft. Dixerũt illi prædones, non attuliſſe illũ niſt unius pre ciã,& eligeret utrum uellet: ægrum redemit. Qui dum reuerte⸗ retur, mortuus eſt. Alterruptis uinculis fugit. Alimẽta poſcit pa ser, contradicit filius.
Pro patre contra filium.
vamuis, iudices, in tanta malorũ continuatiõe
iam poteram nihil ex accidentium meorum no/ uitate mirari, nullumq́; mibi reliquerint impatientiæ genus aduerſa, quæ de ſolatijs remedijsq́; creuerunt: confiteor tamen hoc ſolum me proſpicere, nullo me/ tu, nulla triſtium recordatione potuiſſe, ut poſt pira tas, orbitatem fimem hinc quoq́; calamitatibus no/ ſtris pondus accederet, quod reuerſus eſt filius meus. viuebam miſer, ut hunc uiderem, ſolaq́; ſuperſtitis expectatione ſuſpenſus, auidißimam moriendi cupidi tatem contentioſa mendicitate fallebam. Pudet per-
ſuaſionis, rediſſe ſe iuuenis affermat, ut uindicaretur
morte fratris, ut patris orbitate gauderet, nec intel/ ligit maiorem ſe factis meis autoritatẽ hac indigna/ tide conferre.Nic magis ſentio quantum fůc inus fue rit ægrum non redimere: queritur ſe relictum, qui po tuit euadere. Vtcunq; igitur iudices poteram redem ptionis illius reddere de præſenti iuuenis impietate rationem,& mihi crudelitas iſta præſtabat, ut filiũ
uiderer elegiſſe meliorem. Non utor tamen occaſio⸗-
nis huius iuuidia, nec quicquid miſeræ pietatis inpa tientia ſeci, querela malo defendere. Ego uero tunc non mores liberorum, mentesq́; tractaui. Nec mihi in illa triſtißima conditione ſuccurrit de compara tione conſilium Sola quid ficerem neceßitas, ſola iu
uenunm
4
kag
main h* tnſtäüot, 8 5 1 nast n Mea
dieſn nuxun taignſe wirunl
A d irrnu, uuß bru mitkr un aunst Un merden bn, gucn!
undtmn un buntne ang wfen
niun, müiryne
5 nier aohn ai fiin Fmenenid tgimn it ſar na n üutine ui
lguiee bake ⸗ ii, ruufe
e ganni
lr 3 frnitas

Millte
ken non ateullſeiläniſ ninng
8 t.Qui Bumrecemit Gwidun teuen
uinculls fugit Alimiär dolcitn
ontraflium. tanta nalorũ cont muati taccitentim meol um n⸗ iti reliuerut inpe tienti lati remeiißij cre erunt unnepropiceren lome lutien dotuiſe, ut oſ din inc guog calinita unn/ FLuodneurrſizeßffil ameu, ac uitenn, ſliä ſg ergiti auidißmenmorin icupin näcitate ullben.Ph letper⸗ eni ferma, u iccrein gorbiate gauceret,4cintel neu utoritatẽ haciidigna g eto guamunßß iuuße reneritr etelikut, du igitur uulies botergnreig cepreſent uuenis rpieu auelitsikigreſtaba utfi ren. Non utor tamen ccchſo qcqui nieediet ti in nab dtfeniet Egoferon nenteigtaaui- ſecmi ültione lamit 4 6 aig fcerenteceplta,
fuh mmus tem
Declamatio quinta. 73
nenum meorum aduerſa ſuaſerunt. Ex duobus libe/
nis neutr magis amat, qui redimit ægrumi Illud pla- ne iudices ultra omnium malorũ meorum fateor eſſe triſtitiam, quod hac aſperitate iuuenis, hoc inopiæ ſqualorisq; deſpectu ſimam optimi fratris inceßit. Ho minem qui piraticum carcerem, qui prædonum uin- eula diſcuſſerat, decuerat ne uoluiſſet aliter reuer/ ti, ex quo ſe nobis tanto uirium labore reſtituit, pote rat quoq; eius admirationem mereri, qui precio paus lò anté ceßiſſet. Dij immortales, quam laudem, quem gloriæ fauorem impleuerat, ſi paſceret patrem, rede merat fratrem? Relaturus uobis iudices ordine ma- lorum meorum euentum, quem nemo tam crudelis, nemo tam ſeuus audiet, ut me non paſcat, hunc ante omnia, qui ſe queritur in fratris comparatione dam- natum, ſecreti doloris indignatione conuenio. Quid agis impotens ſuperbe? Tu neſcis utrũ fuerim redem pturus ex duobus ſanis, ex duobus ægris? Habui enim iudices, filios diuerſißima mentiũ corporumq́; quali tate compoſitos,& ſicut mox probauit ſæua capti uitas, in totam dißimilitudinẽ uitæ quoq; genere di/ ductos. Hic namq; robuctus ac patiẽs, nõ molliri pro ſperis facile, non accidentibus frangi,& quem de uo luptatum gaudiorumq́; contemptu ſcires parẽ, quiq́; de fortunis traxerat ex firmitate mentis magnam protinus& in membra conſtantiam. Ille uerò pari- ter in letitia metusq́; reſolutus, alienus à curis, ſolici tudinibus impar, delicatus, impatiens,& ian ſimilis ægro. Sed apud patris aſfe ctus, hæc ip/aliberos dißi- nilitudg

Pro Milite militudo iungebat,& erat quædà inæqualitate cha ritatis æqualitas, quod hunc ſerie laudatumq́; ſem/ per, illum quadam miſeratione diligerem. Quid pro fuit indiuidua pietas: Erat etiã me nolente manifeſtũ utrius magis colloquijs magis lætarer aſpectu. Velit nolit iudices ipſa quoq; querela iuuenis, quid de pa- tris fateatur animo, probat. Iraſci quod non ſit fra/ tri prælatus ægro, impatientia eſt hominis, qui ma-
gis ametur. Accipite iudices maiorem pietatis æquè probationem, filium nec peregre dimiſſurus elegi, iunxi fratrẽ, arctauiq́; comitatũ, et utroq; patris la- tere nudato uiſus ſum mihi magis habiturus utrũq; mecum, ſi pariter eſſent. Hanc apud me iuuenum æ-
qualitatem, etiam in calamitatibus förtuna ſeruauit.
Vterq captus eſt, ambo de redemptione ſcripſerunt, dißimiles licet. Iterum tamen& inter aduerſa per- ſuaſionem charioris inuenio. In captiuitate commu- ni puto minus ſperauit ille de patre, qui languere cœ pit. Tu mihi nunc impotentißime iuuenis, tu quæſo
reſponde: Quid aliud facere debuerit pater duos re⸗
dempturus? Cũctas facultates in precia collegi, rus,
ſeruulos, penates,& omnia utiliora properanti fecti
al. perdẽtis. natione tparentis addixi,& ultra quam non poteſt excogitare ſummus affectus, nihil ſenectuti meæ, ni- hil dubijs caſibus(proh inconſulta pietas)nihil neq;
ilii reſeruaui, quem redemiſſem. Quantum iudices
ad piratas tulerim ſcire poteſtis ex hac fume. Fuerit
precium licet exiguum paruumq́; dum totum, fingi-
te quamlibet diuitem, quamlibet pauperem patrem,
nemo
— „ — — — —
ſtui Wn rai 5 nſt h ſiua ſt nin H
lſlee prendede s i ſme ne dg ts Ehhra Madn uane mlile Ktanfion nemn tanſer ſwe kufi,m ri un mn ſeinn nn ar enie i im ütn ütr unii infür a — add Lir Ige a n anii
* manza
- m ghfiroriu

llte at quæda neruali tte ch
ineſen ie lauletn 4
ione lilgeren(ni bn
tetiã negolente anſti uagi letcrer ea. vel ſuereleiuenis au. depe bat. Naſti uodng ſitſra tientia ſt honinin qulma⸗ lüces maiorem die tis eqh nec pergn ünſin e eleg comiciũ etutrog tiil mihi mgis labiun itrüc nt. Hanc puimeüu mum dlamitatbuftrtuna eruaiit vo de reienptioneſen pſenunt n umene iter 4 rnſc pe⸗ zuenio. Incaptiuitatt onmu tile ie patne quülan gere ca datentßimeuenis tucueſ iperredebueritpate duosn, daaltatezinprecisco egim omnitutilortprope antff lrxi, Culhqumſon bo ff du nihiſſenecnutimee, ohinconſils iets) ihilne reieniſſen. Eanthm üuin ire veteſitateeſa eellen n penunq ümtol ufin Hlhähans lu
Declamatio quintaA. 75 nemo unquam plus pro liberis dedit, qudm qui ſibi
nihil reliquit. Vtrumne igitur iudices nemo mortaliũ
habet preciũ plurium liberorum? An piraticæ feri
tatis ingenium eſt, in captiuorum taxatione ſolos æ/ ſtimare redimentes: Dij immortales quam arrogans
me pirata, quàm ſuperbus excepit. Parum, inquit, at tuliſtiſenex. Languet alter. Quid ego a dijs homini/ busq; merui, quod mihi non redditurus utrumq; non ipſe potius elegit? Sæuus& humani doloris artifex negauit d me duos poſſe redimi. Deinde ut hoc tri/ ſtius, ut difficilius eſſet, redditurum ſe dixit utrũ ma luiſſem. vides iuuenis quantum pietati meæ teſtimo- nium reddiderit ipſa crudelitas. Conditio non poni- tur niſi duos redempturo. Expectatis, certum habeo iudices, ut in triſtißimæ neceßitatis poſitus abrupto ad ægrum continuo properauerim. Quiis non putet audita conditione uincula me ſtatim detraxiſſe lan/ guenti? Oderitis licet confeßionem meam, delibera- ui. Tenuit · inter illos inexplicabiles doloris æſtus, per quam longum pietas miſera conſilium,& quod nunquam ſatis manibus filij, nunquam ſatis excuſa- bo conſcientiæ meæ, non ſtatim mihi ille deficièns u- nicus fuit. Dißimules licet orbitas, ego mihi plurimu morbis, plurimum uideor adieciſſe languori cuncta
tionis mora,& ſenſit infelix quid in electionis huius
neceßitate fuerim neutro languente facturus. Tan/ dem quod ſolum habebat ambitus genus, deſperatio- ne præualuit. Accepi fateor illũ qui ſolutus quoque non ſequebatur, quen non gaudium redemptionis,
b non

76 Pro Patre non hortantls erexit patris amplexus. Si eſſet in re/ bus humanis ulla clementia, merueram etiam de pi- ratis, ut mihi duo redderentur. Vtinam iudices iuue- nis illius uita præſtoret ut uideretur non periculi mi ſeratione, ſed charitate prælatus. Me infelicem, quod bonam habeo cauſam. Explicuit iuſtitiam compara- tionis qui deceßit etiam redemptus,& in perituro fi liõ nihil aliud electum eſt, in quo fui miſer fame, peri culo. Filius meus languore defunctus eſt, tamen pa- ter occiderat ægrum, ſi reliquiſſet. Videram conti- nuo iudices in carcere illo quant promitteret con-
ſtantia hominis, quem nõ captiuitas, non expectatio
patris, nõ fratris fregiſſet infirmitas. Nec immerito
de fortißimo iuuene cuncta ſperaui, ſi fuiſſet ad om-
nes conatus explicato languente liberior. Tandem miſeros fortuna reſpexit,& puto contra prædonum commenta feritatem, ipſa conſenſit, ut nobis quem negauerant non abſtuliſſent. Non quidem mihi iudi- ces arrogo temporis illius prouidentiam, nihil me ſa teor feciſſe conſilio, poteſt tamẽ utriuſq; iuuenis exi tus neceßitatibus meis aßignare rationẽ. Perijt quẽ redemi, reuerſus eſt quem reliqui. Inueniſſe te putas iuuenis patrem cibos& alimenta poſcentem? Quæ
rebam precium tuum, teſtor clement iam mitißimæ
ciuitatis, hæ preces, hic rogantis ambitus fuit: Miſe/ remini, date ſtipes, indulgete, conſerte, repetẽdus eſt ille, qui redimi maluit fratrem. Sed e& hac te dece-
bat reuerſum proclamare uoce: Erige uultus pater,
attolle triſtitiam uindicati, de ſæuiſßimis prædo nibus
unus
4 1 aigd 2e,in duupnd ta QN 8 h auth Vnordt
g 5
aun
3n pgualpe Knhur d iuctnn mu, in luant uau inlpuut
a Butüfrm urch npeixu hur in; mgue zrrrur⸗ acnonn iphe tüntmu 1 hne pitere ke ene Kiigeir

Datre V amplexu. dieſ tinn lig, merueram einnae 7 entur. ſtinam iul giuu uiteretur nonge ialim reletus aleinfeia, quol adliaituſtitemet npan relenptis y inpe ituro in quo füͤniſe me pen at defungunſ gnen a religuſſt. yile mcont illo quntã bronil enetan⸗ nõ captuitts none echatio ſet infmins. Nechmerit ncia ſterai ſifaſſ adon⸗ lungiente lbenior Tanden ri,& nulo cntrap ædonun Pſe conſenſt, utna i quen lſſeedon uilen fhi uli⸗ lus grauilentiam, j himeſ otſt tnẽ uriüſqz iuenüen zißtgurertone. Ierit o em relqni. meniſe te pu F alinents poſcentem? Qu eeſior cenentum ritßin ic roganti abuufji ulgete,canfene,ref eüui fatrem. deler Hetedea nare uocrErietuult 4 laati de euſimopt un
Declamatio quinta. 77
umus, duos redemiſti. Alimenta poſco, poteram non
adire filium pater, ſed mendicus hominem, ſed iuue- nem ſenex. Quis enim magis ex ipſis rerum naturæ- ſacris uenerandisq; primordijs deſcendit affectus? Quid etiam inter liberos ac parẽtes tam commune, tam publicum, qudm alicui fimem proximus quiſq́; depellat? Voluit nos ille mortalitatis artifex Deus in commune ſuccurrere,& per mutuas auæiliorum ui⸗ ces in alterum quenq; quod pro ſe timeret aſſerere. Nondum hæc charitas eſt, nec perſonis impenſa reue rentia, ſed ſimilium accidentium prouidi metus,& cõmunium fortuitorũ religioſus horror. In aliena ſa me quiſc; ſui miſeretur. Sie cibos obſidio partitur, ſic inopiam pariter nauiganti frequẽter unius alimen
ta pauerut. Hinc e ille uenit affectus, quod ignotis
cadaueribus humum gerimus,& inſepultum quodli- bet corpus nulla feſtinatio tam rapida tranſcurrit, ut non quantulocunq; ueneretur aggeſtu. Parẽtibus uerõ liberi nõ præſtatis alimenta, ſed redditis. Quan to, dij deæq́;, breuiora, quanto minora pro tot infan tiæ, tot pueritiæ ſumptibus tam uarijs uel abſtinẽtißi maæ iuuentutis impẽdijs. Si me hercule hoc quoq; of/ ficij genus natura permitteret, bene pro deficienti- bus aliquid& uita ueſtra deperderet, iterumq́; ex il la quam traxiſtis anima, portio breuis in ſuum redi- ret autorem. Vultis ſæire quantus nomini noſtro de- beatur affectus? quanta ueneratio? Non eſt beneficiiẽ quod paſcitis, ſed eſt facinus quod negatis. Liberi pa rẽtes alant. Pudet ſacrorũ nomini, pudet religionis
humanæ

2 Pro Patre bumanæ. Hæc ergo lex erit? Quid imprecer homini qui primus fecit ut pietate iuuaremur? Liberi paren tes alant? O crudele factum. O nunquam triſtior fu mes, ita paſcit ille qui cogitur? Non meruiſti, inquit, accipere. Diſcede pietas, quieſce pauliſper, infirmitas remuneranda ſit. Primum lex ſeuerißima eſt, ut fr/ tius alimenta poſcantur. Perdiderunt pulchritudinẽ ſanclitatemq; naturæ, qui putant illis parentibus i- ra ſuccurrere, quibus apud liberos ſalua eſt de mu- tua charitate reuerentia, colliſis perſpexere pigno/ ribus,& inter tam uenerabiles aßfẽctus hoc quoque
dignum prouidentia fuit, ut aliquid ad odia præſta
alperferat
rent. Quereris, iraſceris,& ideo iuberis. Expectan- dum eſt uidelicet ut liberorum parentumq́; concor- diam ferant totius merita uitæ,& ut pietas natu ra ſanguis, accipiant quotidie tanquam amicitiæ ne xum,& ubi uos promeruerimus obſequijs, adulatio ne, patientia, natales, ortus,& pignora prima perie runte Si uultis iudices, ut huic nomini ſalua ſit in om
ni perſonar diuerſitate ueneratio. Bonum patrem
filius alat, lex malum. Non faciam hanc rerum natu ræ, nõ ficiam contumeliam legi, ut excuſem uel peſ/ ſimum patrem, ut ſacro nomini tentem gratiam pe tere de uenia. Sim licet crudelis ac ſæuus, filium ta men diutius amaui. Clauſerim paternos penates, de teſtamento, de ſpe ſucceßionis expulerim, oneraue- rim uinculis manus, fœdauerim membra uerberibus, perſolui gratia non poteſt nec malo patri. Arrogãs,
impotens ſum, nolo quotidie mereri quicquid mihi
deberi
üre Wuüia Rün e tü nitun lurane
ulhr ea hea, run d iauüurt t lhin,
enia ae micugan P n boum

dPatte it Quidinprece honi te uuuarennur Lie i ben am.Onunquemtnciorß itur Nonmerui inquit guiſſeaulſger i rnit mler ſeuerißima utfbr eräienntpulchritulin lu putantillspcren ibusn put lberos ſilua qi dem
iu collſtpeſpexen pign
nerabiles afechush quoon ät, ut liquit adodi preſta is,& iieoinbeni. R peckan erorun haentum oncoy nerita ulle, O utpi tas nah auotidle tanquamd iciien ruerinus olſequjis luulani rtus, E pignora prinaper uthuicnoniniſchus ſtino teueneraiio. Bonur patm Non ficimm hanc re um ug dliem legi utereuſcꝛueln vo nominitentem gritiun etcrudeluac ſeus ſlumi uſeringatenupnaten ceßionis erpulerim, onera æduuerin mnbraut beri oteſt nec wülpanien otidie Wereriqularund m zuctilie ſenangag
Declamatio quinta. 79 deberi eœpit primo die. Facilis, mitis, indulgens, uo- cabula ſunt iſta minoris affectus, propter hæc alere tur amicus, paſceretur extraneus. Noſtrum quinimo crimen, quod interdum aliud ſumus,& unde manife ſtum eit diuerſitatem noſtram uenire de moribus li⸗ berorum. Non inuenias aſperu patrem, niſi iam pec- cantis ætatis. Quid agis? rigidus, immitis ſum, ideo paſce, tantum paſce, non ultra malo pro reuerentia nominis noſtri. Quicquid præſtatis inuiti,& quum alitur pater quem queritis indignum, accipere mihi uidentur omnes parentes. Si uis, afectum debes: ſin minus, neceßitate, ſeruitutem, patientiam. Non tan- quam pater alitur, qui tanquam bonus amator. Sepo ne iuuenis, differ querelas, tunc iraſceris, tunc obij/ cies mihi, quum proſperitatũ, quum ſeculorum offi/ cia depoſcam. Non talis ad tua genua prouoluor, ut extimendus ſim. Nulli malus eſt pater quum eſſe cœ- pit infelix. Aſpicis collapſum,& ex omni calamita- tum genere miſerum,& ultra quod accidentiũ men- ſura non exit, in orbitate mendicum. Riget ſqua/ lidi capitis concreta canicies, uigor, priſtini uultus uacuis luminibus intabuit,& per obſtantiũ crinium illuuiem tenuis arentium iactus oculori. Hæret aſtri cta nudatis oßibus cutis,& in fame ſua homine con-
ſumpto iam membra ſine corpore. lterũ honus ſum, in priſtinam religionem de calamitatum horrore re ſtituor: adeo ne non habẽt hæc ipſa ſupplicia pœnas quod poſco, quod rogo, quod mendicus ſum filij meis Et quam multa, dij deæq́; non poſſunt pro nobis im/
, f petrare

petrare leges? Quanto plura ſunt quæ negatur cum prætant inuiti? Non exigo ut tuis manibus porrigas cibos, ut conſoleris, ut foueas: proijce quod rapiam, abijce quod colligam. Genus ultionis eſt paſcere, nec miſereri. Si tamen, iudices, fas eſt impietatis huius ul las accipere cauſas,& filium qui nõ alit, putatis red qere poſſe rationem. Aeſtimate per fidem, quod ſit fa cinus illud, cuius ultionem debeat exigere aliquis de ſame patris Captum me, inquit, non redemiſti. Quis non putet queri de filio patrem Quenquamne dicen tem feras, nihil tibi debeo, quia mihi uitæ lucisq́; be/ neficium ſemel præſtitiſti, quia hunc ſpiritũ, hoc cor pus non ex indulgentia tua rurſus accepi? Iniquißi- ma magnorum conditio meritorum eſt, ſi quicquid non fuerit adiectum, de priroribus perit,& peßimo
exemplo gratiam præteritis aufe runt reliqua ceſſen
tia. Non redemi, non tamen ideo minus eſt, quod in hunc te diuinorum humanorumq́; conſpectum de no ſtra protulimus anima. Maria terrasq́;,& infatiga- hiles ſiderum curſus,& cuncta ſacro fulgore lucen- tia nos ut fruereris oſtendimus. Has quas ſubtrahis manus, hæc uerba quæ negãt, de meo ſpiritu, de meis uiſceribus hauſiſti. Gaude potius, exulta quod tibi pa tris aſperitas præſtat boni filij iactationem. Solus ha bet quod imputet patri, qui quærit& paſcit. Quâm multa iudices huic querelæ reſpõdere poteram, pro- pter quæ filium ſalua pietate non redemiſſem? Quis non acciperet excuſationẽ, ſi dicerẽ? impedijt quam- uis properantem ſenecus, inopia, languor, precium . nol⸗
ag n bidenn ſaem i urr um n un
ſinte ucerie niln Fſtieme Mn n n e Main Hra dr ün rt lri e zunn ng en ſ nanr Wen Pan,—. 11 meeta a, n onn tn ge buſerius
Pas. natlen

Hlio lura ſant lie negatn ein 7 ut tuß mandunpo riga teas: proiſce quon wj uaufewſe*4 5 altonieſt aſeg e ne fas kinpieati iusul lun quindaltgputzüreh mateper ſilem, que Iſt en ceebet erigre li nis inguit nonreienici Cui Dalrem Qgenquims:dicen eo, qnit ehei ſti guishune pirit occor tua nrſisecctieln qußi lomeritonniß, ſi icqul epriroribus pent G eßim reriturunfrnutmliqlucaſſn amen ileo minuteſt, uodi nunorunqh confheclu aden ciitterrasi;, E ſüftti cundiſicro falgoſe luen endimus. Hus quas ſ'btrah regät demeoſpiritu dem de potiu erulta quol tii eniflljiuclcionen olui i uiqueni& paſei Ce rele repolerepote umyn piecte nonmieniſfneC tion ſi iiceräimpedl it qua
euzinopüslergtor Preaj
Declamatio quinta. 81 non tam feſtinanter inueni. Explicare non potui na- uigationem, iuuenibus quoq;, fratribusq; difficilem.
Solus ac ſenex non illa qua ſperaueram proſperita/
te direxi? Per quos metus, per quæ peregrinationis incerta properaui? Remoue iuuenis indignationem, nihil plus pro filio factum eſt quem recepi. Non fortu nam tibi debeo, ſed affectum: non exitum, ſed uolun- tatem. Pro duobus precia contraxi, pro duobus ma- ria conſcendi, pro duobus genua tenui. Rogo uter magis amaretur, ſi mihi piratæ duos reddidiſſents Age tu nunc iuuenis ad ficiendam inopiæ patris in- uidiam ſi uidetur) exclama. Famem obtendis, ad quã luxuria prodigarumq́; uoluptati continuatione ue niſti, exhauſiſti ſenex cenſus in precia meretricum, quanquam& huic iubetur neceßitati pietas ueſtra
Fuccurrere,& lex quæ inopem, quæ patrem nomina
re conteta eſt, filium non remiſit ad cauſas. Quid ue ro ſt in educationem, in diſcurſus, in precia uacuatus ſum? Excedit omnem ſcelerum comparationem pa-
trem mendicum facere, nec paſcere. Tentat iudices
hoc, quod nõ eſt redemptus, ampliare alia iuuenis in
uidia. Fratrem, inquit mihi prætuliſti, ſateamur pau- liſper hoc crimen, agnoſcamus hoc nefas. Impuden/ tißime generis humani, tu nonferes ut frater tuus uel magis ametur? Vides enim, prælatus eſt tibi neſcio quis affectus, poßident charitatis tuæ locum pigno- ra de minoribus ſumpta nominibits. Illum nempe cu- ius æque ſpiritus de uiſceribus his trahebat ortum, Aui patrem uel ſolus impleret. Peßimus eſt mortaliñ
encen f 2 amui

22 Pro Patre 14*
qui amari fratrem ſuum ſine ſui charitate putat. Tu
cuſtodies, utrum frequentius oſculer, utrum ſtringã magis arctiore complexu? Non eſt hoc impatientia,
nec circa patris affectus ſacra de pietatis contentio ne rixa. Eum tantum fratrẽ putas amari magis, quẽ non ames? Falleris iuuenis, longeq́; te ab intellectu re rum naturæ ſepoſuit praua perſuaſio, qui putas ex paternis affectibus filio perire, quicquid in altero de neceßitate præponderat. Par 7 in omnes liberos eadẽq; pietas: ſed habet in aliquo plerunq; proprias indulgentiæ cauſas,& ſalua charitatis æqualitate, eſt quiddam per quod tacito mentis inſtinctu ſingu/ los rurſus tanquam unicos amemus. Hunc primus na ſcendi locus, illum gratiorem prior fecit infantia: alium lætior uultus,& bladior oſculis amplexibusq́;
facies, quoſdam magis ſeueritas probitasq́; commen-
dat, in quibuſdam diliguntur impatientius calamita-
tes,& damna, corporum, debilitatesq́; membrorum
notabilius miſeratione complectimur. Salua eſt tamẽ
uniuerſitas, cum quicquid in alio ceſſare creditur, in
altero reſtituit alter affectus. Securus ſis, non inter-
ciqunt iſta, non pereunt, ſed inuicem uincunt, præua
lent, cedunt. Eilio non poteſt præferri niſi filius Bla diar, iudices, pauliſper calamitatibus meis,& ſic a
gam tanquam apud piratas inuenerim utrumq; ſu-
num. Attuli ſine dubio precium duorũ, ſed utrumq́;
prædo non reddit. Offert electionem, ſuadete, quid. ciam. Quid dicitis?iſta pietas eſt, abire, diſcedere, ira ſei ſeilicet, queri,& inuidiam facere piratis: Vos in-
terrogo
mten der
1 a ijauta vi Mlaes 58 tireva

atte ueſu cheriaeuth tuu oſculer unun h no⸗ ne Noneſtoci 1194 beeini i
ascepietis 3n nio te butas marimagij au zlongeg tecbintell lur uu perſuaſß, guipu aer jderite gucggil in lten aader in onnes ler in aliquo llenng pn pri ſalua chaniatis erud ul, teito mentsinſtncuſt au/ wos anenus Bune prin una tioren priorfeeit in ntie bladior ſeuli 4 buug ieriasproliug caj me tur inpatientius cali nit⸗ debilttteschmembr nm nplectimur Saluaeſ tame idin alio eeſtre credl urii dus. Jecurusſts,non nte⸗ ſed inuieemuincuntzyreu oiſtprefeminiſ flits.Bi alimitatihusmes, G ſie ratss inuenerin utruncq ſ0 nrim duoni etut umg
rteleckionen ſuadete, nilj
pietcs eſt bire lſcelt enn
linnfierrepittèbom
1 rrogt
Declamatio quinta. 33 terrogo liberi, uos parẽtes, non ergo facinus eſt, ideo neutrum redimere, quia utrunꝗ; non poßis: Egregia pietas, æquare liberos iustitia deſperationie,& ex hoc quod ſuccurrere non contingit duobus, orbita/-
tem facere totam. Tuuerò ſenectus accipe quicquid
datur, accipe quicquid offertur, dum hoc ſaltem feri tati libet, antequam in patientiam tam ſeua decre- ſcat immanitas. Interim multa poſſunt afferre caſus, ſperare licet, repetere, ſperare pater, fortaßis eua- dat. Quæcunq; explicari coaceruatione nõ poſſunt, per partes uicesq́; ſeruantur, e facilius eſt diuiſa ſubtrahere, quorum magnitudo laborat in ſolido. Quantum intelligo, iudices, filius cui profuturũ non erat ut eligerem, hoc ſolum ferre nõ poteſt, quod re- demptus eſt frater. Quis hanc iudices impudentiam ferat? Obijcit mihi guod ullum de liberis meis potue rim facere diſcrimen. Deinde queritur non ſe potius electum,& cum fratri præter eiuſdem nominis par, ac ſimile conſortium, reuerentia quoq; languoris ac ceſſerit, indignatur apud affectus patris, non eã præ/ ualuiſſe partem, in qua tantum filius erat. Non inue- nio iudices, quemadmodum effugere potuerim cri- minis huius inuidiam, ſi hunc potius recepiſſem. Pa- tri, cui utrumq; pirata reddere nolebat, redimendus fuit, aut æger, aut neuter. Quid quod, inquid, etiam luxurioſum prætuliſti? Parce iuuenis maledictis, par ce conuitijs. Reliquictis hæc nomina, domi erunt iſta uitia, domi erunt iſtæ uirtutes, ſed cùm ſueritis re- uerſi. Interim nihil aliud eſtis quam fratres, quam li-
3 beri

84 Pro Patre b Beri mei, uo carriui, ambo miſeri,& diuerſitas ues Ara de calavatatum ſocietate conſumpta eſt. Vides quam naſs ſit alterum ex uobis mihi eſſe uiliorem: Peratarum non intereſt uter eligatur. Dignum hunc dereliquiſti, luxurioſum redemiſti. Comparatione ue ſtra iuuenis circa patrimonium, honorẽsue conten/ deres,& ego proclamabo, uiciſſes. Sed uentum eſt il⸗ luc, ubi non probitas, non mores æſtimantur,& de corporibus ſola taxatio eſt. Vnde triſtes toleraret caſus, ferret ſordes uinculorum, piraticam fumem iu- uenis, quem torquere ſolebat noſtra frugalitas? Vn/ dee ut in illa ſolitudine carceris duret animus conui- ctibus ſemper, comitatibusq́; lætatus? Expecta tu, quem decet honeſta patientid, laudabilis labor qui ti bi diffccultatum reddis ipſe rationem. Tu differris,
luxurioſus redimitur. Quid uis? Prætuli illum de quo
ſoli tibi querebar, quem cum uellem caſtigare, repre hendere, te ſolebam laudare, mirari. Exaggera quan tum uoles uitia fratris: luxurioſum, perditum uoca,
dum ſcias te ſic magis probare nõ animum fuiſſe pa/
tris, ſed de calamitate rationem: ille eligit, qui reci/ pit ante meliorem. Sed parce quæſo iuuenis aduerſo
rum interpretationi. Non eſt electio alterum recipe- re, cum precium attuleris duorum, diſcrimen illud non ego, ſed pirata commentus eſt. Quicquid inter uos in alterutro fecero, affẽ ctus eſt, quo duos amo.
Et homo apud quem filius ſola præualuit gratia ca
lamitatis, non fratrem tibi prætuli, ſed quod in te fra
tri prætuliſſem: cõnſiliũ hoc putas fuiſſe patris: For-
4 lunæc
à
racen Wpl⸗ Aie Fftc ſulne kin uln winr tnn Aegmr min hfi
llee haula fmrge atiuun a g mſei che

Patre
wzüieſſes Kiuentum;ſi enmores egimantur, e3 deſt. Vnte triden tol rarn Alonum gircticm mi⸗ lebat noftr⸗ Fann Vn/ arceris duret aninure mi- buach lettust Expo tath ienticzlaudabilis labo auiti ipſe raiionem. Tudiſerii Bitusrretuliilun le quo eumuellem cattigaus repn ure mirari.xigger, quan rurioſum, peraitum uoca, obare nõ eninum fuiſe/ tionen: ileeligit, girecl derce queſo uuuenis aluen on eſtelecli alterum jecih⸗ ris duorun, äüſcrim nill neentuseſt. Gliequdlint Kaffckuseſt, uo dus im lus ſolipreuuluitg tila tib rretiiſaiod ute
boe putoſiſepan bie
Declamatio quinta. 2s tunæ eſt, qua capti pariter eſtis, qua decubuit alter, qua non conualuit redemptus. Cum propter duos ue nerim, quod in altero mihi pirata ceßit, idem eſt ac ſi mihi neutrum reddidiſſet. Sed quouſq; facti mei dißi mulabo rationems? Aeger electus eſt, reſpondete nũc ſtuidetur. Luxurioſus perditus fuit. Parcamus quæ- ſo memoriæ, reuereamur ſuprema cineris, pæœniteret me fortaſſe ſ uiueret. lterum ac ſæpius(quod neceſſe eſt) ipſa eriminis mei uoce defendar, ægrum redemi. Non habent profecto, nõ habent diſerimen liberi, ni⸗ ſi de calamitate,& inter homines quos natura pieta- tis æquauit, différentiam, niſi de dolore nõ explices. Non cum uſu nunc ueſtro, non cum moribus loquor,
ille anhelat, illius ſunt laſſa ſuſpiria, ad illum ſerius
ueni. Excogitaſti rurſus fortuna quod ſupercreſce⸗ ret charitati, quod poſſet ſacris nominibus accede- re. Hic ſolus maior affectus eſt, qudàm filios amare, ſi lij miſereri. Me quidẽ iudices, ſi quis interroget, con ditio illa non fuit uera, non ſimplex, habuitq́; pirati cæ feritatis ingenium. Aegrum mihi non licuit relin quere, licuit eligere. An fas fuiſſe credis, ut iuxta mo riturum tu reddereris,& homines eius immanitatis, ut poſſent liberos cum patre partiri, paterẽtur eum ſibi relinqui quem periturũ ex hoc probabant, quod illum pater non eligebat? Tentata eſt miſera pietas, & placiut hoc quoq; addi calamitatibus noſtris, ut onerarer pudore conditionis partes non habentis. Cuům in comparatione ſani æger offertur, ideo poni- tur ut eligatur. Supereſt niſi fallor, iudices, ut kuin u. 4 154

36 Pro Patre ſibi prælatum fratrem quæratur, æſtimetis utri tune magis debuerit pietas noſtra ſuccurrere. Eſt quidem iudices humanæ infirmitatis iſta natura, ut ex omni/ bus accidentibus grauißimum putet quiſq; quod pa- titur:& cum aliena cogitationibus, noſtra dolore tractentur, neceſſe eſt apud impatientià ſuam uel mi nora præualeant. Languor eſt tamen, languor, cui merito ceſſerint cunctæ calamitates, in cuius com- paratione conſolari ſe poteſt genus omne miſerorũ. Stringat licet manus ſæua captiuitas, profunda car- ceris nocte membra claudantur, datur tamen collu- dere catenis, artus extrahere nexibus,& habet ali/ quid æquanimitatis, cum pœna ſua poſſe rixari. Sæ- uiunt regna tormentis, bella uulneribus: ſed leuius afficit quicquid uiribus feras,& cum in plenum ad huc ſanguinem aduerſa ceciderunt, repugnantis ro- boris colluctatione uincuntur. Quos cruciatus com pares, quem dolorem, cum penitus uiſceribus immiſ- ſa tabes quotidie aliqd ex homine præmittit in mor tem, cum cibos, hauſtus,& omnia blandimenta uitæ
ſames factidit,& poſcit, deſiderare aßidentium offi⸗
cia, dehinc ferre non poſſe, grauari quos appetieris attactus, per totum cubile corpus uelut ſuper arden/ tes exagitare flammas Lux fatigatus luminibus gra- uis uox ſola de gemitu. Cum ex duobus captiuis lan- guet alter, una eſt inæqualitas patris eligere ſanum. Retuli iudices uſq; adhuc in penatibus ſuis iuxta pa rentes propinquosq́; languentem. O carcer, òmor⸗ bi, quem uos non facitis ægrum? Eſt non ille carcer, quem
dHeu men tt giomn
iimi mmſdink Fhfſe gun nukunu 8. mikein, puunm
nuſbie mirmn
ſen w una ipun u menau ſwüm Fnmnn uhn an m ger rllite hen Lu

oPatte
ueratur, eunen 6 tu etineiunr tune tſuwrune.N ia
atjsi ul de ati iſe natung uter nni mu ſa cu 3 uneht aß a Stationidn, ſhragjen dud impatientia ſuam eelm lorent temen, langus ,au ecalemitetes, in cliu co doteß venu onge niſ ron eus Annne au udantuy, dahxr tanen alu⸗ äherenenbus, grhus tali m parnaſiapoſſericch.ge⸗ bellauulnerbus: ſed luin ve,ehihetend farutrunt rpugnaltun untur. Quos cruciuti ſcom in penitus tiſceriduinmiſ ec homine premittit nma & omniablandimen aui aeſtlene ßälentumof oſſe, graueri guos apf etin ilecorpusuelutſuper wie
Lur ßtgtluminihem
Cim er uobiscapti iln aultespektzelxere ann uuc i entihus ſuiijaun lunguenten Ocarer, mo
lle ara ts egnun Eſtunile 1
Declamatio quinta. 24 quem ſeueritas legum, quem poteſtatum iuſtitia com menta eſt. Non poſſunt humani metus humanarũ co gitationum ingenia ſatis abundeq́; concipere quæ ui di. lacet ſub immenſc rupis abrupto trictis,& ultra naturalem profundæ caliginis noctem merſus pirati cis artibus ſpecus, quem tota circumfuſi uatitas ma- ris,& undiq; min tibus ſcopulis illiſa tempeſtas ter rore ruituræ molis euerberat. Horrent cuncta cru/ cibus, ſqualent circumiecta naufragijs, nullus niſi in ſupplicia mortesq́; proſpectus,& ad infelicium ca- ptiuorum metũ præmiſſus de ſimili exitu dolor. Spi/ ritus ſolus intus, quem uictorum trahunt redduntq́ gemitus, quem tot contulere languentes. Hoc erat ubi iacebat æger, illud, tot annorum ex quo cœpit pi rata graſſari idẽ cubile. Corpus quod grauaretur aſ- ſidentii ſedulas manus, iacet inter uincula, quibus inſtruxerat adhuc recentẽ pirata captiuũ,& quam- uis tenuata de nexibus membra labantur, rurſus in modum ſtringentium tenẽt, quæ nullo ſuſpenſa nixu nelut uicto homine ſederent. Qualis erat ille ſub fer⸗ ro, cuius exangues manus uix læuia uelamenta trans Ferrent? Quis inter complorationes gemitusq́; ſom nus, quem uix ſilentia ſolicita præſtarent? Ad quæ colloquia triſtitia reſpiraret? Vndiq; pares ſimilesq́; miſeri,& ueteribus captiuis adiectus quotidie no/ uus aliquis impatiẽs. Compara, ſi uidetur, huic ægro captiuitatem tantum tuam. Tu quereris quod cibos pirata non præſtet, ille remittit oblatos. Te nuda hu mus, nudum cubile frangit: ille ad ſingulos ardentis
5 corpo

88 Pro Patre
corporis motus in ſua uincula uerſatur,& quociq; membra laſſata dolore tranſtulerit, in ſupplicium redit renouata patientia. Breuiter ſeuißimi languo-
ris definienda menſura eſt. Non poteſt ex illo ſanari, nec quem redemerit pater. Inſta nunc, ſi uidetur, ac
ſubinde iuuenis interroga, cur ægrum potius elege- rim. Redidi à me poſſe rationem cur hoc fecerim pu/ tas: Ego uero non poſſem nee ſi te redemiſſem. Quid
enim ſi reſpondere iubeas orbitatem:, cur in exequias
totos egerat cẽ᷑ſus: Quid ſibi uelit ipſe ille funebrium
longus ordo pomparumè Cur ſuper flagrates iaceat rogos? Cur ardenti non diuellantur amplexu? Et ego dico, proclamo, fateor, erroris aut dementiæ furor eſt ciem feceris.
cipue queror, moriturum mihi prætuliſti. Quæſo iu uenis, ne nobis putes tantum ineſſe feritatis, ut illum potuerimus æſtimare moriturum. Vis nõ ſperem ui⸗ ſturum filium, quem tunc primum aſpicio, comple- ctor ægrum, quem pirata non recuſat ſibi relinquis
Si perſuaſtonem patris interroges, quicquid eſt quod
miſer torquetur, afficitur, non languorem credo, ſed
impatientiam, deſiderium, dolorẽ. Hominis qui apud
piratas languet, unum remedium putes, ut redima- tur. Sed nõ eſt quæſo iuuenis, quod hoc patrocinium de tam calamitoſa pietate concipiam, ut dicam: ui/ cturum putaui. Exaggero quinimo inuidiam crimi⸗ nis mei. Redemi fateor illum qui dilationes, qui mo ras ferre non poterat, in quo mihi pirata uendebat
Hoc eſt ergo, inquit, quod de te præ
breuia eſcula,paucos dies, Sime hercule uten; fuiy 4„
1 ſ(tehn fgun iſhau 8 8
4 7
lüm niluc kägtam umſretä

toPatre
uinrult nenſe Ppaclamatlo quinte. 8
venfulei 6 ſet æꝑer, ilum redemiſſem, qui prior languere ce⸗ 4 druüie eunts len piſſet. i duos pariter naufragia raperent, ili borri⸗ i deparft e angu gerem manum, quem iam membrorum contentione uer erill ſna jaſſatum fructus hauriret. Si uulneribus confectos re uſt une fuigtu, miſiſſet acies, properantius ei clauderem plagas, per cet, eur egumpoti elg quem animam largior ſanguis egereret. Ignoſeite, dij rutonemeurhoefert in pariter atq; homines, non poſſum de liberis, poſſum ſen meeſ teredeniſſen. eligere de miſeris. Gratias quinimo fortunæ, gratids beuzorbitaten, eurin xeci go, quod adhuc æger ſentit, intelligit. Alioquin ca- aid ſcbi leltipſe* dauer acceperam,& præcia duorum pro funere tan um Cur ſiber fagrq u tum ſupremisq́; perſolueram. Neſcis quantum pudo on diucllnt anplen Eteg ri, quantum adiciat affectibus meis inter tam impa or, errer atdemen eſin res æquata conditio. Aeger qui tantundem eſt pira⸗ eſt ergojinquit quod etey tis, pluris eſt patri. Velis tamẽ nolis, infelix ſenectus, ummibiprenlſti ,geſt fätendum eſt quod merito, quod ſumma pietate fa- uanum ünſt enun utili ctum eſt, quàm difficile fecerimus. Quæ tune mihi co moritunm. Vitnoſg em gitationes, quis temporis illius animus fuit, cum in⸗ uune prinum eſiico mpl ter duos liberos incerta miſer electione diſcurreremt naanon reruſctſti eing Hunc diutius oſculabar, illum putabam deſperatione interroges⸗quicquiteſta moriturum, lachrymas ad languentem gemitusq; iur non lgoren rein transtuleram,& tu mihi uidebaris futurus æger, run olore Hominit qut quoties catenas tuas ſoluturus inuaſi. ſed mihi com/ rachenu duts,rel mendabat relictum, quod te prætuliſſem. Qudm fre⸗ Unteus hoe paß ocii quenter iam laxata miſero uincula rurſus impoſui, viuuenis konne 6 qran. dum mihi tua potius ſanitas placet? Dißimulare non dietate euiah 6 Kici man poſſum conditionis illius ſecretas difficultates. Redi eena kun 1 di mi debebat æger, ego te uolebam. Ponere uos iudi- eor llum ʒqu lt 3 61 end ces uelut in illa neceßitatis meæ præſentia uolo. Eece att, in quo mii pue infelix ad primum aſbeclum patris conatus aſſurge/ s des,Lineheraleu nc fe,

90 Pro Patre b re, illas pallentes ſordibus manus paululum tanqua amplexus daturus erexit, nec uſq; ad ceruices mea
iritu iam deficiente perlatas, in ſuum miſer iterum
cubile deiecit. Totus ille circa nos carceris populus obticuit,& ne colloquijs noſtris terribilis catena- rum ſtridor obſtreperet, laſſatos artus in ſua tenue/ re patientia. Ego ſerius, grauius hinc, ſi uidetur, inci piam. Luxurioſe meruiſti. Ignorat profecto paterni doloris æſtus quiſquis ſolatium putat, ut de languen te filio quæratur, ut moribus mẽtiq́; maledicat. Abi⸗
te uirtutes, ignoſce probitas, charior eſt ex liberis i le quimoritur. Mihi uerd, fateor, hinc aliqua laguen te jilio ueniſſe ſolatia, quod uixit infelix quemadmo- dum uoluit, quod fuit hilaris ac læta breuis ætas. Cre
de iuuenis,& pro te iam maluiſſem, ut luxurioſus eſ ſes. Cui tu tempori, cui dolori rigorem ultionis, fron
tem cactigantis iniungis? Impatientißima res eſt per
dere filii cui uidearis iraſci. Corruptũ me precib. pu tatis, ambituq; lachrymaru? hoc uicit æger quod no rogabat. ßidebam miſero, demittebat occulos, inter
roganti reſponſum de lachuymis tantum, gemituq;
reddebat, agebat me deliberante iam uictum, cum re/
pente miſeras manus uelut recidentis amplexus po⸗
ſuit in ſinu meo. Bt cum laſſa ſufpiria per ardentes
anhelitus egeſtis ſæpe uiſceribus, cum diu collatis uterq; ſingultibus miſcuiſſemus laſſas ſine uoce la chrymuas, tandem ſpiritu uix in paucißima uerba col
lecto:Tibi quidem, inquit, gratias ago pater, quod ne
dempturus utrunqʒ ueniſti, Non adeo tamen ſenſus 8. meo
baat Pocum din Anlha Krai hu a
Rdline di nn
tültr nt zubaun

Propaxe dihus mauszaluhm n Declamatio quintaꝗ. 91 t, neclſczdleemi v meos languor hebetauit, ut exitum conditionis hu- derlatas in ſuum nie ie ius ignorem, ego luxurioſus, ego perditus: nunc ue/ lecinanos cneni on ro ſuper infimiam nominis huius immorior. vtinam luiſs noſtri wülh cih hoc ſaltem mihi ſero fata præſtarent, ut reſiduum la/ t,lſltos eusin ſa ten boratis animæ in tuo poneremus ampl exu:ſed ſi mo grauus finuila. ra eſt longior properantibus expectare pereuntem, iſtlgnorat nafco, e ite ſuperſtites, ite felices, has tantum reliquias com- ſtletum put le an mendate piratis, ne mer us profundo„proiectus in⸗ nuniuntißnctnn fluctus, exitum faciam hominis, ad guem non uenerit ſbite hmoreſer ben Pater. Vnde enim ſberare poſſum, ut reuertaris, ut erö ßttw, i lim f, ficias? Tunc ſuper abrupta uerba tota defectione cõ Auotuni ufi aah ticuit, ſtrictisq; uitalibus cirea dolorem ſuum mem⸗ Aülcru rlerhrabe n 94riguerüt. Exclamaui, fateor: Quid agis infelix:? ien mliſen hlle uſ cur deſperatione collaberis? Attolle pauliſper ocu- 1 naahen dradhe Tos, confirma, dura, te frater elegit. viſa eſt poſt hanc 4 in Enruu ſi uocem meam peracta conditio, continuo pirata de- . uun⸗ 4 1 traxit catenas, uincula laxauit. Vultis elegiſſe me ne nſeicomii nepiicis gem? uultis in lucem diemq́; productus carceri ſuo maru hoc clt eger luoi reddatur ægerẽ Ego uerò nõ habui uerba, quibus me ſero eniltebat cl ohn diliberare, quibus nolle contenderem. Vultis ſcire lichuymütuntum„ſen quid pater, quid pirata præſtiterit? Ego duos rede- lllberamteimmuückum eun mi, ſed alterum recepi. Vt ſcias, inquit, ægrum redi-
uelut mrilenti ampl⸗u mi non 4potuiſſe, defunctus eſt. Crudelißime generis al debuiſſe.
cn liſe lſlris pen n humani, qui nos putas precium tuum perdidiſſe, audi euſſerdus, aim di al quam multa nobis in morituro filio pirata redtide- iſaiſſemus lilus hu oct rit. Frater ille tuus inter uincula, catenasq́; deficiens, ritu uicin puuibima erhu reſpirauit aliquid in thoro, tandemq́; liberas uinculis nit gratis go balet qu manus per totius lectuli ſpacia iactauit, poſt impias eii. donakotan;n 3 carceris ſordes illum ci ferali ueſte ſqualorem exuit,
1 panliſper

92 Pro Patre pauliſper æger uidit propinquos? allocutus eſt ami
cos, madauit, exegit,& quamuis ſuprema ſorte col- labens, prius tamen luce cœli libera ſatiatus eſt. Con tulit mihi grande uelit nolit fortuna in orbitate ſls tium, filium qui relictus mea fuit moriturus inuidia,
non occidi,ſed perdidi. Quid ais iuuenis elta ſi mori- turum filium redimere non debui, non ſufficit hæc ti bi de me pœna, quod ille deceßit: lraſci patri tãtum fortaſſe fas eſſet, ſi uiueret frater, tunc alimenta quæ- renti reſpondere poſſes, poſce prælatum. Quantum intelligo, qui de mendicitate patris uindicaris, ægri es redẽpti iuuenis inimicus. Neſcis quid ſit inuidiaſi cere patris Melior erat tua cauſa, ſi mei miſerereris. At quanto, dij deæq́;, alius fuit ille infelicißimi iuue/ nis affsctus Nuncio enim& audiente,& tota ciui tate teſte proclamo, tibi gratias agebat ille dum mo- reretur. Crede me hercule hoc miſerum dolore con/ ſumptum, quod ſibi uidebatur preciũ ſuum mihi per didiſſe. Non aliter igitur quam ſi te præſente defice ret: per illud, inquit, frater optime, natalium noſtro⸗
rum ſacrum uenerandumq́; conſortium, per ſocias
peregrinationes, per aduerſa communia, per hoc
quod ey tu languere potuiſti, ſi te uel tua quandoq; b
uirtus, uel ſatietas ſecura prædonum piratico carce- re emiſerit, cõmendo tibi ſenem quem facimus uterq; mendicum. Teſtor immortalia numina,& inferna- rum ſedium deos, paſcerem patrem ſi te redemiſſet Ego tamen, inquit, mihi debeo quod reuerſus ſum.
Non quidem quicquam uelim iuuenis de uirtutũ tus rum
metee Farli 8 Kramer enta, ſhariac
hi„ diernr
md 84 ni arꝛgi
, tan.
1

Patre
Topinguss Glaatn ſe uamui ſubreneſa ke
3 celi libera ſatuta
noli an deſt
mecfuitmoriturus uul Liais iuuenis Ata ma non debun noniftei he
ierehit raſe petn tan eretfrater zune dimen 4 A ſes poſteprelaum. lan icitate ari ni, mias.ſ guiftilii at tus calſe ſimei iſt ere
alus futileinflieißi im
enim& aaliente, G otag lüigruiu qʒelut. unn cule hoemſtnum doll ecu iiebatur preciü ſuumxiihi itur quimſitepreſchtecn frter optine nataliug noß näumi conſertümm, ſerſe er aduerſt emnmunia ber epotuiti ſtelel tus uan ecurs pretonum iuf 4 otbiſenen quen ſicif un nnortalianunina, G lnſe ſcerem pten ſite nien mii ten ſolma 4 uun lelin iuenideui u
Declamatio quinta. 88 rum admiratione detractum, audias tamen neceſſe eſt in hac pietate uerum. Euaſiſſe te putas ingrate: Dimiſſus es. Mea pietas iſtud, mea fecit electio. Vn⸗ de enim euenit quicquid ante captiuitas tua præſta- re non potuitẽ lacta quantum uoles effractum carce rem, ruptas catenas, uis ſcire quid negligentes fece/ rit ſecurosq́; piratas? Acceperant precium duorum. Intelligit iudices& ipſe iuuenis, nõ eſſe ſe calamita⸗ tum noſtrarum iuſtitiæ parem,& ſic agit, tanquam alere non debeat. Itaq; transfert in hoc defenſionẽ, ut poſſe ſe neget. Quid dicitis iudices? Feretis hoc di centem iuuenem corpore atq; ætate robuſtum? Non habes opes, ſed membra, ſed uires. Nam neq; ego la- borem, nec difficiles poſco conatus, contentus ſum iuuenis ut uelis. Cibos me poſcere putas? Humeros poſco quibus incumbã, manus quas eliſo pectori ap- ponam, ſinus in quos egeram exhauſtarum reliquias lachrymarum, ut ſepelias, ut hæc cum miſeri illius membris oſſa componas. Non alimenta quæro, ſed fi- lium. Quid, quod nec graue longumq́; Lerenae pie⸗ tatis exegimus officiu? Non diu uiuerem, etiam ſi me duo paſceretis. Securus ſis, breui te gemitus mei li- berabunt, aßiduis planctib euerberata uitalia. Quid me remittis ad turb? Quid facis rurſus omnib. gra- uem? Cõſumpſi fletue, elementid ciuitatatis exhauſi. Non alit populus hominẽ quem paſcere filius debet. Quid ſibi uult hæc aliena calamitatib. noſtris, aliena uirtutibus tuis, iuuenis aſperitas? Abſtuliſti mihi ma lorum quoq; meorũ uerecundia. Quicquid faciebam
„
. me 3⸗

76 Pro Patre mendicitat eſt, ex quo reuerſus es. Durat in ſuſcepto rigore iuuenis,& ad miſe ericordiã, non memoria fra tris, non patris contemplatione deflectitur. Excla- maret alius hoc loco: ex tua fide dignus quidem eras impotentißime generis humani, quem in torment« mea doloremi; redeuntem uincula rurſus ac œna carceris exciperet,& inſultes huic confeßioni licet, allegare nõ poſſum. Quid mihi miſeras ultiões, quid triſte monſtratis auxilium? Faceret hoc pater, qui redimere noluiſſet. Age nuc uiuacißima ſenectus, re/ deamus ad preces: quod uis ſolum paternæ pietatis agnoſcit, hic quoq; rogemus. Per ego te iuuenis illos meos, de quibus nunc quereris, annos, per expertos tibi notosq́ humanorum accidentium caſus per infe licis illius manes, cui nec hoc ſaltem contigit, ut tere uerſo, te præſente moreretur, pa ſce nunc quod te re- dimere uolui paſee quod fratrem tuum redemi. Non ego laßitudinem tuam poſco. Nunquam ocium mei, nec ut ipſe ſecurus quietusq; tranſigam diem, tuis operibus manuis, tuis laboribus aßigno ſudorem. lun- gamus mutuæ pietatis officia par flebile, par omni⸗ bus ætatibus nominibusq́; reuerendum eſt nobis ne/ gocium cum ciuitate mitißima. Quanto libentius da bunt, cum uiderint pariter unaq́; miſeros mutua ſu-
ſtentatione connexos:? Et ego quidem rogabo, qui ſo
leo, ſe in tuos ſinus populus congerat ſtipes. Quic- quid preces, quicquid impetrauerint lachrymæ meæ accipe, tuere, diſpéſa: pro tua fama pro tua ſum pie⸗ tate ſolicitus. Ego mendicabo, tu paſces. 8
Areu-
ddh, Kaa ken Lah ens e nlihutin A um Ihec uicou Toiat pimenn

dPatte
ruesſue Dauinſſe ü enicordis non nenof aplaioneckfeäin A
tefis lgun guim
humani, zuemin torm atem uicale neſuaci unſiltehuirconfeßionl Uütmihi miſetsultü, ilumt Kacerethor pet ge nuͦc uuucſßima emeg oduit ſolum patmne zin gemus. peregp eiuenii quererisamon perexpe, rum accitentumcaſus pen nec hoeſalten ontigitui rrauur uſtenunt quoi zafutrem tuum relmi.¹% poſco Nunquamocimmi ietuöch trnſigem jen dboribuzaßigno ſudoren goffeinparfebile, para asdz reuerendum eſtnoh nüſßima Qutnoollben erier iniiy riſeroome SeEtego quilem rogcbo eopuluscongetiha linpetrauennt lachy po tuafmuxro ui ntcbo, uhaſer
—
——
Declamatio ſexta.
Argumentum Declamationis VI.
½ Viin calamitate parentes deſeruerit, inſepu'tus abiiciatur.
Quihabebat uxorẽ& filium, captus à piratis ſcripſit do
mum de redemptiõe. Vxor flẽdo oculos amiſit:filius retinẽte
matre profectus, utcarijs manibus redemiit patrè. Idẽ in uincu
uis diſceſsit. Abiectus in mare,& appulſus ad littus patriũ eſt eiectus, uult illum ſepeliri pater, mater prohibet.
Pro patre contra matrem.
O Tiamſi, iulices, in hac aſperrima conditione fra/ Eg ilttatis humanæ, in qua nemo prope mortalium impune uiuit, bæc omnibus natura eſt, ut ſua cuique calamitas præcipue miſera atq; intoleranda uidea- tur:inter omnes tamen hoc conſtet neceſſe eſt, infeli citatem meam tant cæteras ſupergreſſam, ut pror/ ſus hæc ſit quæ fleri debeat uſq; ad cæcitatem. Quid enim paſſus ſum tam leue, ut non comparatio mei fe/ lices aliorum etiam miſerias ficiat? Graue eſt a pira tis alligari, magis dicat hoc qui ſciat quam cito ca⸗
95
pti moriantur. Alligatus ſum, ſed tamen miſer magis
queror quod ſolutus ſum. Indigna eſt impietas in ſuos quæ quanta uerſetur in hoc iudicio uidetis. Sed mihi hoc quærendum eſt, quod me& uxor nimium dile- xit& filius. Quid ergo putarem in rerum natura poſſe reperiri, quod orbitate acerbius uideretur? Nõ contingit mihi, quod cæteris miſerrimum eſt filium efferre. Parũ eſt quod iuueni ſingularis exempli, cau ſa mortis fui,& tam precioſa redẽptus anima, ſenex odioſus morte filij mei uiuo. Parum eſt quod mihi lu- ctum meum fluctus nunciarunt,& aliud agenti patri ſubito ad littus orbitas appulſa eſt, quod miſerrimũ
iuuenem toto iactatum mari, etiam ſi nemo interpel
2 laſſet

98 Pro Patre b laſſet, ſero ſepelirem, adhuc ſupremo prohibeor offi/ cio,& ne quid ſolatij cõtingat, perdo etiã matris mi ſericordiã lnijcit errantẽ corpori manum mulier, piratis,& tempeſtate crudelior, atq; ut accedat do- lori meo cumulus, quæ hoc facit, uxor mea eſt: Ne quis tamẽ erret ignotus, non eſt filij mei nouerca, ſed mater. O facinus, ò cladibus noſtris mutata natura. Mater ignem ultimum filio negat,& mulier quæ ma ritum quoq; ſuum debilitata deſiderat. Quis hoc de iſta eredat? Eilium non flet funditus euerſa, fulmen hoc gladiumq; nõ ſentit. Comparate dolorem, quan- to minore cauſa excæcata eſt. Huius iudices pœnæ ab ipſa morte repetite crimen. Ego ſum, ego& alli- gaui filium meum,& infimaui,& ne non accedat grauißimi doloris comes poœnitentia, in illum morti ſerum carcerem merſi. Quo fato parentes miſer ſor/ titus eſt, ut illi uitam pater, ſepulturam mater aufer⸗ ret? Nam ut pietatem filij mei ſemel indicem, patrem redemit. Si quod ego redierim uxor iraſcitur, red-
dat rationem cur acceptis literis meis fleuerit. Atqui miſerrimus iuuenis quomodo magis temperare po⸗ tuit officia? Lex parentibus in calamitate ferre op
iubebat, uterq; parens erat calamitate deuinctus, u- nus autem ſuccurrere utriq; non poterat, inuenit ta- men ingenioſa pietas,& utrique ſubuenit diſpendio ſui. Ipſe uenit ad patrem, me remiſit ad matrem. Hoc ſi defendendi eſt, agnoſco partes meas, cauſam plan⸗ tibus agam, flere enim certe per legem licet. Alio/
zi
as otun Hp an dearaiu: unn mii
ec vCrmür Imita gfuilns.8 iien aunfei l 4,C ſa de ſ te goſgeine hn nturgiezile m ie lempof m went ken M Meer nalu 7 lar rultien,u. m Kihſonanle 8 iknrnfua 9. Aatg, g aen 9 Naana 1
4

Do bate uac ſipra dnhien 9 cdtingat gerideiin Ain mte coxporimanum hr
te mublor,u lt ace tb le hocfcit, unr nea. dutmn ſtflſmi we clbusnogrümt in un flio negat Emlin len cebliaceſiet.i oed arwonfſefuniunenf iin eniit Comparite ul 3 gua rcecataeft. Buiukiud gen tite rinen Ego ſum,al l „E inßmaui, E temn Keul comes pœntentug, aili 1mot erſi uo fivporenen erſu tanpuer ſpularmmma uff ten fljneſenelinlimm zatr cgo nüein uur inſclim, u ctptiltrumuöfeen 4h is quonoid nagutenpef ne derentuuu clmiute mai crensettalmiutdeujicu rereutnig tolpttrut ani tus, Cutriyt ſnenite ihe itren ne mnſſtalmat en, gnoſcopantsnascdlſ mal enin cenammtom 6
1
Declamatio ſexta. 97 qhui diu laudare non expedit, diligèter defendere con trarium eſt actione noſtræ, ut impetremus, funus mo ramur, dum nos litigamus, dũ circa cadauer noſtris orbi rixamur, dum agitur cauſa defuncti, dum ſepul⸗ chro lege præſcribitur, dum dantur legitima dicen/ tibus tempora, putreſcit interim corpus, nec totum in ſicco iacet. Cadauer ab incurſu auium ferarumq; tantum miſerantium corona cuſtodit. Conuenerunt
etiã alieni plorates, totus in ſpectaculũ populus ef al. parẽtes,
ſuſus eſt, ignoto quoq; corpori publica humanitas quaſi quaſdam fecit exequias. Deflent omnes homi- nes, dolent, plurimorum tamsè illa uox eſt, iuuenis in ſepultus iacet. Miſer, nec patrem habet fortaſſe, nec matrem. Iam hominis figuram uetuſtas penè cõſum- pſit. lam lenta tabes in terrã defluxit. lam ſoluta cu- te oſſa nudantur. Quamlibet duraueris animo, non ferres tamen iſta ſi uideres. Sed audire certe potes, ille eſt filius noſter, cuius ſpes ipſas amauimus, quem apud omnta templa,& ſurdos uotis deos ſuperſtitẽ precati ſumus, quo ſepeliri optauimus. Ille amabi lis infns, ille blandus puer, ille iuuenis etiã ante hoc crimen pijßßimus, ile dum par fortuna parentum fuit propenſus in amorem tui. Mentior, niſi cum peregri natio mea nos deduceret, maluit eſſe cum matre. Me ber omnia maria uolitatem, ut plus filio relinquerẽ, circumuenit ſæuius ipſo mari latrocinium. Deſeri/ bam nunc ego pendentem fluctibus carcerem.& ca⸗- tenas macie mea laxatas,& detritam lateribus meis conſciam malorum carinam„& obrutam perenni⸗
8 g 2 5 s

21 Pro Patre
bus tenebris feralis loci cruentam cæcitatẽ? Iſta ue/ rò, ſi quid pudoris habeo, tacenda ſunt. Alioqui quis mibi ignoſcet quod uicarium accepie Etiam ſcripſiſ ſe pœnitet. O literæ fletibus tremulæ. O parum alli- gatæ manus. Odelenda uxoris oculis epiſtola. Cur indicaui, cur ſeripſi, quod uxor ac filius ultimum le⸗ gerents Vt incertum ſit, utrum me carius redimant, an lugeant, cognita clade rarißimi uxor exempli, et prorſus talis filij mater, totos effleuit oculos, fontẽq; illum perennium lachrymarum tantum cæcitas clu/
ſit. Si nõ tenuiſſet, filiũ uicerat. Continuus inde plan
ctus, incredibilis mœſtitia, apidua lamentatio fuit. lu
uenem neſeio in me magis, an in te futurum impium, ſi non redemiſſet, quem tu ſic deſiderabas. Ergo pro feclionem apparat, ut quoniam reddere matri nõ po terat oculos, redderet uirum oculis chariorem. Sed uidelicet eſt quædam ultima calamitatum rabies, & nouißime in furorẽ uota ipſauertuntur. Retinuit inuenem,& epiſtolis meis legem oppoſuit. Ouanæ fi gurationes,& pectora hominum alto errore conſu⸗ ſa. Nemo illam non putabat timere de filio. Itaq; iuue nis quod ad ſolatium pertinere credidit, commenda⸗ uit amicis cuſtodiam matris, ſubſtituit uici curæ ſuæ propinquos. Neq; enim aliter uſq; ad reditum meum cæca uixiſſet. Quicquid humana ratio ualet, contu- lit. Si potuiſſet redimere oculos matris, qua pietate it, uicarios ſuos dediſſet. Ipſe profectus eſt ſolo co- mitatus animo, nec ſe putauit ire ſine precio, quam/
nis ad piratas ferret inanes manus. Dicat aliꝗs, adeo
domi
— 8——— —-————yyꝛꝛ
un ihni, p.Ctn unnalpe umen nrtüſſef in(e unuulrch utn giiufmn hc n kanderdne 6, derdienpe iſt. 5 Nvru'nra mun münrian uln ien Akeriſt,n 6, hnuſt mie Jenuit omn hum netr wzaii e hechtüite a Pmuß se lus kuim gn muinlicge an est Kti mnim net
miee Nnugan

Patte
eruentan tecite iſ 1 eo tacenia ſun älin 1 karuum accepie Btianſo a0 titu nemule. Opg al da uxoris oculi ebiſol c uot uxor efluuulin n. it, utrum mecaistelj in laderrißimite e ter potos fteit enln n hyymaxum tanumntail ch luuicenat. Contnunin hi ſitu,ßitus lenauii il egis an in tefetmmin im eem tuſſe deſidercs. o ut quonim reiumu iö;
rret uirum aulrckaruohJ. N
am ultim almietnibi orẽ uotaihſtuetut R inu li meislegenaproſüü:ſune lora hominmndlverror 7 putabattincetsfllalltpu m periinergtlüt com renl mmatrin ſſinituti 2' eꝛin alieriſg lmtüuſ man duid bumauntuuulet on nere oeulesnri gut ii ſcüſſet pſe mmftucßſ lu ſ nutauttieſie mail ſ inanes manus-Dlad
50 92
Declamatio ſextaꝗ. 99 domi nihil reliqueras, adeò longa ætate ſic uixeras, ut ne precium quidem tui paraueris? Si hoc ita eſſet, teſtor deos, de redemptione literas non miſiſſem: fuit unde redemi poſſem iudices, fuit, ſed illud totum filius
matri reliquit. Nauigat ergo per horridos fluctus
e gementia littora,& ſbumantes ſcopulos,& qua cunq; miſer relatus eſt, non auſpicatum metiẽs iter, prorſus omnino ſe retẽtus peruerſis etiam uotis, qui optaret alligari à piratis, quos uitare quoq; miſeri eſt. Querit hæc omnia impius ille filius propter pa/ rentes, quod non præitiſſet frater fratri, non uxor uiro. Quid dißferimus ultraenon pater filio, dij im- mortales, cœli, maris, inferorum præſides, uni mihi adhuc omnes male experti, uos tamen ſolos habeo te ſtes, quàm inuitus redemptus ſim. Miſerum me, pe- rijt qui ſciebat. Nam ut primum peruenit iuuenis ad piratas, aſferens redemptionis meæ ſe precii, e fe/- rali nauicula auidus exilijt, uicarias oblaturus ma⸗ nus, ſtrauit ſe ad genua ſingulori,& ut cupiditas fe cerat blandum obſecrauit omnibus præcibus, miſera bili planclu,& lachrymis penè maternis, nemo un- quam ſic ut ſolueretur rogauit. Nec ſanè diſficile fuit impetrare à piratis captiuitatẽ, maior illi pugna me cum fuit. Non dignum illud ſpectaculum latronibus erat, cum pater filiusq́; de uinculis contenderent,& ſibi quiſq; carcerem uindicaret. Ego iam uſu defen- debam meum. Et in his annis iam maturam mortem aſſerebam. At ille contra, Ego te in calamitate deſe⸗ ram: Ego alligatum relinquam? Et quomodo ad ma/ 8& 3 trem

100 Pro Patre trem redibo, quæ miſera deſiderio tuĩ dies noctesq; fletibus iungit, quæ uiuere ſine te non poteſt? Non di cebat tamen omnia,& cum aßiduos planctus,& ir- requietas diceret lacrymas, adijciebat, iã penẽ cæca eſt, fortaſſe ſi redieris uidebit. In ſumma, nõ recedo. Fas eſt mĩhi etiã inuitis parentib. pie facere. Non re- cedo, ſi perſeueras, demus piratis lucrum. Aut uica rius ero, aut comes. Quantum inter hæc fleuit? quam diu cecidit oculos ſuos? Si perſeueraſſem, duos excæ caueram. Obſtupuerunt pietate tanta etiam latro/ nes, er per immobiles ante uultus fletus cucurrit. Non tenuiſſent frtaſſe iuuenè, niſi redempturos ba rentes talem filium credidiſſent: Ipſe in ſe tranſtulit ferreos nexus,& hilarior alligatus eſt filius, quam ſolutus eſt pater. Supremum tamen& neſas in æter- num, me iam catenatis manibus amplexus, poſtquam mei cura diſceſſerat, matrem, inquit, tibi per hæc me rita commendo. Tu illam tuere, defende, ama, ne re- linque, ſic paria faciemus. Hic tu eris uicarius meus, ſt hec feceris: nõ iraſcetur mihi fortaſſe mater quod ab illa receßi. Sic in nauem filij mei male permuta/ tus uector imponor,& qua uiſum oculi dederunt, ad piratas è puppe proſpecto, curua littora,& immen- ſum ſideribus fretum,& turritos urbiũ ſcopulos re/ tro lego. Miſerum me quamdiu à piratis etiam naui/ gatur. Mandata tamẽ tua fili perago, aßideo, ſuſten to. Imõ me hercule tu aßides fili, tu ſuſtines, propter quem mihi etiam huius propenſior cura eſt. Dum re/ cedere ab uxore nolo, filium non redemi. At illum
2 k
interim
n e üuman nan en Utbenme Ahe baftrun ie Wien ui muhen gemn buoxeſbki an e npu nain Kiaten itolenthun lie mn m m man Natianf 1 aur iaptsiole 1, lalane li i pnrelat e, Mtäüſfgii 44 kueſ
5

Patte
d cefidenidhide tock
er mnetenon boneheko 6 um aßicuos blunäug mas, cdjſciehat, i pene e idebit.ln ſamna,1ön 1
barentid bie fierne 6 nus pirati lucnm zu an antum inter hefluize a oüperſeueraſen n uat pietate tanttetienliro rante uultus fleus
luuené, niſ releen
ilſent. lpſeinſeta ul
ior alligatus eſtflln, an emum tamen G nefun e Imauibas anpleruuſua dutrem, inui thiter em om tuen efnde, anan re⸗
cetur miifruſſemaer nauen filj wendeeen qua uſimonlckienn hecdo, cunulitors E in ne e urniwinhſapul on qumduapiuttetim tuufl pergo, Gied zidesfl uſtſinegn bn propenſior ancſdiun lüüm noneim,
„
Declamatio ſexta. 11 interim quotidie ſitus carceris ſtrangulat, inſidunt oßibus catenæ, exemplum ſeculi in Myoparone mo- ritur. Mater iam ſatis eſt, habes pœnas ſuper legem, ſepeliſſent talem uirum etia ipſi piratæ, niſi eos con- ſcientia ſcelerum, metusq́; pœnarum ab omni litto- re arceret. Quod unum poterant, ſecundis proiece/ re uẽtis. Excepit mitior matre tempeſtas,&(ſi qua dici poteſt calamitatum felicitas) proſpero curſu ca- dauer tantum non ad ipſa maiorum ſepulchra depo- ſitum eſt. Narretur res ſeculo noſtro diuerſa,& ne- ſcio utra parte mirabilior. Filij corpus matri maria retulerunt, mater mari. Magnam quidem partem a- gnoſco culpæ meæ. Ego uxorem adduxi,& ne miſe
rTam dolore defraudarem, ipſe meis humeris aduerſa
riam meam uſq́; ad littora tuli. Et ſane aduerſus pri
ma uerba orbitatis animo æſtimantẽ feſellerut. Quis autem nõ dolentis affectum putaſſet, cum diceret de-
functo filio mater: Quid enim nauigaſti? quid maria ingreſſus es? quid piratas petiſti? Nam illa quidẽ uul gatißima orbitatis uox eſt: Fili cui me reliquiſti? Etiã ciem tota ſupra corpus incubuit, amplexam putaui. Etiam cum iniecit tollentibus manum. Et hoc inqua ſolent facere matres, ut funus morentur. At iſta le/ gem recitat, e in cadauer filij perorat: Tace, tace miſera, ita tu iſtud optaſti? Sola ſcilicet calamitatibus noſtris adhuc defuit culpa, ut cũ ſeuitia nimiæ quog felicitatis turpis ſit, procedat inauditum antea mon
ſtrum, miſera, crudelis ſi quid irati dij reliquerunt,
ſi quid infelicitas oblita eſt, ſuis manibus perdere cu 8 4 iat.

102 Pro Patre b piat. Detracta eſt fortunæ inuidia, quando ſuo noß iudicio mater poſt amiſſum filium parum miſera eſt. Lachrymas ipſas nouißimeè perdo, inanis domi libiti na plangitur, deriſus deſignator redit, refertur ro- gus. Inter hæc omnia non gemitus ullus matris, nõ la chrymæ, non queſtus. Putes appulſum ad littus ali- quem eſſe piratam. Vnde hunc illi animumꝰ Si mala ſua ideo non ſentit, quia non uidet. Et hoc boni cæci tas habet. eruat aliquis oculos meos. Sed tenebræ cor poris affectibus non obſtant. Eſt ne hæc uxor mear EK ne ille filius noſter? Liceat dubitare, ſi fieri po⸗
teſt,& ſanè uix iam dignoſcendam ſpeciem uetuſtas
reliquit, ſed attritæ manus,& tumida ueſtigia uincu lorum,& teſtis longæ captiuitatis macies, infelicia argumenta conſentiunt. Miſerum me, certus luctus eſt. Filium agnoſco, uxorem non agnoſco. Ergo quo/ niam de iure longior pugna eſt,& nobis feſtinan/ dum, ſint primæ precum partes. Adeſte uniuerſi u⸗ triuſq; ſexus parentes, dum matrem in exequias filij rogo. Per matrimonium te uetus,& per mutud cha/ ritatem, quæ utriq; noſtrum magno conſtat, adijcio, per commune pignus, per annos pariter actos,& be neficio filij plures, per meum in te obſequiu, iam mei miſerere cuius ſoles. Crede mihi, hoc quod patior, carcere peius eſt, captiuitate crudelius. Mea ita pœ- na eſt. Quid tibi tantum mali feci? Quid offendiscer te ego te non reliqui. lam ſi totum affectum in hunc conſum pſiſti uirum,& omnis per oculos miſericor dia effluxit, tulerit ſane filius noſter merito pœnas,
dederit
nati ta Wperu a mhele M u. winigencn ün hennh unf n wiinper⸗ in 22 mm een alm gſen um ae unianf ühem onterdupr ditan natua, i ulie ſnu nä ec, misrha nm lule ueſ, meng e ufaar
4 den üuclenenii
v bnar, d 9* tner hte ſruru.

aute enuitis guandeſg a in filium benm niet me perdo, inani donilh ſinat nüt nfm dn genitusullu magnfß Putes appulſun aalig de hunc ili cnimume non uiceet Ethochands oculos meos Sedtehes bſkant. Eſtnehec unn Liceat dubittn, ſſan gnoſcendam ſpecient nus,& tumidaueſtaan ecaptuuitatis maciezjnl . Niſenmme cetil rorem non eniſaxEod dugnaeſ& uli ſtus cum pertes.lebeunuurſt s, dum matrninereuu um te uetus, C vernuti oftrum magwoconſtt manmcus er meuminteohſecuüüim Creiemili, wrqno tuuiate crulelun Hedttiſ un nalifeei uilofen un ſ totumcfecimi g omni po rulun
ne flus nſer neni
=—
==
Declamatio ſexta. 103 Aederit ſpiritum ſupplicio, nihil de præteritis loqua mur, quod poſtulauit Cicero etid ab illo crude lißimo siciliæ tyrano, mors ſit extrema malorũ. Quod qui dẽ cum permiſſum nõ eſſet, pernoctabant ante oſtiũ carceris, precio redimètes ſepeliẽdi poteſtatẽ. Quid tandem hoc M. Tulliuis patres matresq́; promeruitt Tu uende ſaltem, quod ſub Verre crudelißimum fuit. Certe ego filium redimaà, nec mihi precium diu quæ- rendum eſt, habeo manus. Nihil moueris nunc,& de bilitatem tuam iactas? Singulare fœminis exemplum oſtendi, narrariq́; deſideras, ſepulturam filij marit tus à te impetrare non potuit. Vade hercule, ſi libet,
& corpus in fluctus repelle. Aut ſi parum celebri lo
co uidetur abiectum, inijce manũ,& ne minus te ſa- tiet alienum miniſterium, ipſa potißimũ trahe, alte/ ram manũ cadaueri impone, altera duc qua frequen tißimi rotis eſtiter,& nigra limo uia. Proterat miſe
rum onuſtum uehiculum,& ſanctißimũ pectus ungu
læ rumpant. Ipſa quoniam defeceris oculis, eliſum ca put,& oppreſſa ponderibus præcordia manib. tuis pertracta, ſi quidem audeas, iſtis etiam lacera denti- bus. Litigamus, cõſictimus, in diuerſum abimus. Nem pe cum uiceris, omnia paria habebimus præter ani- mum. Non ſepelies? uide quæ ſo, uide ne dum litigas, arenam fluctus aggeret, inijciat humũ miſericors po
apulus. Obſtas ſi cuius clementia tumulum fecerit, ef
fode,& ciem talis ſis mater, aude indignari,& ex/ clama, magis amauit patrẽ. Cruces ſucciduntur, per
euſſus ſepeliri carnifex nõ uetat. Ipſi piratæ nihilam
3 5 blius

404 Pro Patre plius quam proijciunt. Mater(quanqua profandxi hoc nomen neſas eſt)ſi perſeuerat eſſe filij ſui nouer⸗ ca, ut hac crudelitate uideatur digna, quæ orbitatè ſuam non intelligit ſi ultra hoſtium affectum, qui cæ ſos acie ſepe tumularunt, ultra tyrannos? ultra la trones parum habet non ſepelire, niſi aliorum quoq; officia præciderit,& tantum quod non petita ex 4 ctibus aqua reſtinguit ignem, ſi adeo non genuit fi- lium, ſed effudit,& ex illo infelici partu ingratũ ute ri põdus expoſuit, licet imputet nobis ut uolet, quod tueri non poteſt, ſingulare mariti deſiderium, dicam tamen quod ſentio, excuſatius odiſſe uirum quam fi lium. Quanquam in hoc mutuæ charitatis affectu pa ria fecimus, illa oculos propter matrimonium negle- xit, ego filium, uicem cæcitatis orbitate perſolui. Ta men quod inter hæc quoq; mala priuatim doleam ne ceſſe eſt. Omnem illam quam cõtraxerat, perdit opi nionem. lam inimici mei triumphant, iam paßim lo/ quuntur, illa exempli mulier, illa ſeculi decus, uirum redimi noluit, nec filium ſepeliri. Equidem iudices ut ſentio, neminẽ non mortalium fauere hominis ſepul/ turæ conuenit, quia hæc una res eſt, cuius exem pli ad omnes pertineat. Ideoq́; non niſi ab ultimo parri cidio exigitur pœna trans hominẽ. Etiam ſi qua ſunt iura quæ obſtent, ſi tamen anguſtus ſaltem detur ac- ceſſus, per quem intrare humanitas poßit, uera cle- mentia occaſione contèta eſt. Siue omnis in defunctis
ſenſus perit,& ad operiendam fœditatẽ, ſubtrahen⸗
damq; dolori materiam, mortui uiuentium cauſa ſe/ beliuntur,
blr un men chech tnn Pnm e thut an mmiiannn teun ie lhanu. R lauſm Vſſeflu Unt enn eüuieston i r ui feitn higutemiſ imime woiurnif tlm neni dete üu tntrrefe Im ritſeimr 51 ſuiduon ucte Fpurrun nah itduei
Mlſe tfneni

obane b 4 t. Mater hantue Declamatio ſexta. 3 105 iperſeuenat 59 pelitur, ſeu cum ad infernas ſedes anima migrauit,
euideatur igns gen unus hic luce uiduis honos,& ſuprema face(ut uates dnc, gemhe untorts vib⸗ Shat— altrahotum tfeaung ferunt)petitã ulterioris ripæ ſtationem contingunt,
—
unt, ultrs yrannoz, quc uera eſſe e& credo miſer.& opto, cito iturus ad onſedelie rſßcun— filium. Certe rerum natura ut in gemeradis alenduq; rtantum qu Juohun hominibus, quæ neceßaria erat ex ſeipſa proſpexit: t gnen, ſi Lun ita cum rurſus opus ſuum reſoluit corpora nostra crilo ußle 1 guamprimum reducere ad principia feſtinat ut de⸗ 4— 1 4 ſertis etiam locis circa cadauer tracta imbribus ter⸗ nnn Kentn ra concreſcit, aggerant puluerem uenti,& liquef- Aleremahüt deſltinſa a multa die membra paulatim humus bibit, etiam rauſciusoliſe uünna i ſi nullus operit. At ipſa longo tempore in terram oſ⸗ oe mutue cenitin ſa deſidunt. Nobis uerò aduerſus exanimes genuit Eproptermatrimonn non ſolum miſerationem, quæ cogitationi noſtræ ſu neecatioditttefaſſ bit, ſed etiam religionem. Inde ignotis quoq; corpo- equoqp malupriutind ribus tranſeuntium uiatorum collatitia ſepultura, in lum qumtitateutgen de iniecta ab alienis humus. Facinus indignum, cùm mei triun hent ungeßt baæc ita ſint, ſepultus eſſet filius meus, niſi incidiſſet limuler lliſceliieen, in in matrem. Et hæc iudices non ideo ego dico, ut affe dlumnſepelnikgiimül ctu iura corrumpam, neq́; uobis præcipio, ſed aduer nortalimfuerlenini ſariæ exprobro. Legẽ quidem iſtam quid ni horreã, dhec una matt, aiuen cum id unum miſerrimo iuueni ſit obiectum, quod in 1 leoc nonniſchultim h calamitate non deſeruerit batrem: Sed quatenus lu- vans vomiukunſig ctus nostri in ius uocantur, et flenti diſputandum eſt, jtanen argut ſdtende E orbitati ſuæ mater ira ſcitur, ſuperemus quã exora nwe hunenüsprſchuat e nõ boſſumus. Et quado duorũ bominu miſerrima näel.suemnd nau uota uidiſtis, ut de his pater ſi uicerit filiũ ſuũ efferat, u lun ſeüttt ſot a mater ſi uicerit abijciat? Quæ tamẽ lex eſt? Qui pa/ wienlenſe ung rétes in calamitate deſeruerit, inſepultus abijciatur. um enzaua 3 uuee

106 Pro Patre„ Omnis nobis in hac prius cauſa iudices deſcripto 3 intellectu legis contẽtio eſt, utrum ius uerborũ ambi guitate, an uoluntatis fide ſtaturum ſit. Pars enim ad uerſa id nititur, parentem fuiſſe in calamitate eam, quæ deſerta ſit. Cuius rei pœna eſt abiſci inſepultum. Quid tum fuerit in cauſa, quid ſit poſtea conſecutũ, quomodo legem intelligere cõueniat, ſubterfugit di- cere, neq; à uestigio ſcripti recedit, ſed nuda recita- tione contenta eſt. Nos neq; omnibus perſonis, neq; omnibus cæcis ſcriptam ſt legem,& iuueni iustas ac neceßarias recedẽdi cauſas,& cui rei ſemper ius ſatis plenumeſt, bonum animũ fuiſſe: poſtremo non hoc eſſe deſerere contendimus, atq; eò cauſam dimit- timus, ut non ſit abſoluendus adoleſcens, niſi etiam laudandus. Qui autem dubitat an ſcripti uoluntatem ſequi conueniat, is mihi uidetur quæſtionem tentare, incertus qua de re. Ideo pauciora adijciam, quod no bis quoq;(ſt ita pemnituh afferet quandam cauillatio nem iſta ſermonis ambiguitas, ac uideri poterit om/ nem actionem partis aduerſæ prima ſtatim recitatio ne ſubuertere. Nam lex cum dicit, qui parentes in ca lamitate deſeruerit: rurſusq́; cimm dicit, inſepultus abijciatur, non utiq; id ſignificat, ut non liceat eum ſepeliri, poſtqᷓ proiectus eſt. Quare aut mihi quoq permittite ſic agere quomodo uolo, aut quod magis neſtram religionem decet, indignam ſanctißimis au- ribus uerborum captionem, ex utraq; parte præci- dite,& cum filium ſingularis exempli probauero, fortiter ſentite nuillam unquam à maioribus noſtris b pPœnam
Deni he
igin n in u
—
n Minfra ſale imri amn
mi e uiuouſi Äuu de zalucdnond Ui— iporiiu an wnen im ee wfioni nin itn ſdluigatm uh nuiſtla Mn Heßt Ma. tuseſhael lae nüien nelt 8 4 flu unn. 1a, ilaiu:a

lo werdorä bfile ſatunm ſttdangi
uſt, Luidſit oges oyne ellgere cueniat ſtei ſciiti nceiit, ſelmun Nosne omnibu berini dtam 4 legen, giu lalicauſcs,&r cun Wan rum aninufuiſe: popm tentimus atq eöcuſmt ſoluen unatoleſcengin ꝛen auditadenſcriptiwhn mibiuiletr guekunnm ldeo paucurtaljtin, 2 rgitis) afent untencul ambiguit euilenpäieid tis aduerſegrins tainmn nlex cim dict, gupera it. nu ſu eimdei, i ig id ſigneftett Knnonl— eckuseſt. Quaeuutmii
—
h zuoodoll, agul
—
n zcetinügnanſcnä tionem, exutag dan
m ſingulcri exendli hu
Anunquamamionist
Declamatio tertia. 107 pœnam ſcriptam eſſe pietati. Atq; in eo quod prim poſueram, non ad hanc rem pertinere legem, nõ din uerſabor, neq; dubitatione quam non habet, afferam moram. Neq́; enim puto ſi ætas impediet infantiam, ualetudo ægrum, R. P. legatum, dux militem, nihilo/ minus obſtricta crudelitas non accipiet rationem ne ceßitatis:& ciim ſemel apparuerit patre in eiuſmo- di cauſis defenſionẽ, potero plane eſſe ſecurus, nec ti mebo ne teneri uideatur filius meus, ſi non potuit o- mnib. ſuccurrere, dũ in ipſa lege occupatus eſt. Pater alligatus eſt, mater cæca eſt, unus utriq; fiuius, ma- gna locorũ diſtantia. Habet lex in medio debitorẽ.
Duc ad utru mauis, ad utruiq; nõ potes, niſi hàc cõdi-
tionẽ miſero imponimus, ut quicꝗd fecerit proijcien dus ſit. Si exierit, mater ſepeliri uetabit: ſi remanſe- rit, pater. Non dubito fore dubiu quin ius in hac lege fuerit et mihi, niſt förte ut omnia inique iniuſteq; cõ
quiritis)hic quoq; unius occaſione uerbi aliud puta-
tis iuuare parentes, aliud non deſerere. Id e, de hoc dubitare uultis, utrũ parẽtibus ubiq; ferri oporteat auxilia, ut ego æſtimo, an uero non mereatur adiuto rium, niſi qui præſente filio miſer eſt. Nam ſi deſere- re in calamitate, nil aliud putamus eſſe quàm à miſe- ro diſcedere, duo ſimul ſcelera permittimus. Primii illud, ut etiam qui aderit poßit impune nihil præſta-
re. Siquidem abſolutus eſt hac lege, qui ſecundum mi ſerum ſtetit. Quo quidem modo non adiutores cala mitoſis parentibus filios damus, ſed ſpectatores. De-
hinc accidit illud uel grauius: quod cum rerũ neceßi
tas

10t Pro Patre tas quodidie nos diuidat: ſi quædam fortuna parentes nos deprehẽderit, quamuis exiguo diuiſus ſpacio im/ pune opem non feret, non ſuccurreret, ut hac ſaltẽ ſe calumnia defendat. Non reliqui, non abſceßi: neq; pede, Juod aiunt, uno d parente diſceßi: ſolutus erit omni auxiliandi neceßitate, quando ueſtra interpre tatione abſentia impietatis occaſio eſt. Hoc uoluiſſe legum latorem putamus, ut natus ex nobiſmetipſis in rebus aduerſis præſidium parẽti labore atq́; præſta tia ſolueret:lucis uſuram ubicunq; niſi forte non ſu- mus parentes niſi palam. Quid eſt ergo non deſere- re? Opem ferre, non deeſſe. Omnia hæc enim eo ſpe
ctant, ut auxilio liberorum tuti ſint parentes. Quod
cum ita ſit, tam ad me lex iſta pertinuit, quàm ad ma trem. Duo unum uocabamus: uideamus quo ire de- buerit. Poteram quidem fortiter dicere, pater iußi. Hoc nomẽ omni lege maius eſt. Tribunos deducimus, caãdidatos ferimus. lus nobis uitæ necisq́; conceſſum eſt. Si non fecerit quod iubeo, non deſeram illum ad ſepulturam. Neceſſe habuit parere. Non deſeruit: ſed adductus eſt. Crede non contemptu tui uenit in carct rẽ. Sint ſane iura paria: ſedeatq́; medius inter duos fi- lius iudices:nõ cõparabo perſonas, quauis apud om- nes gentes plus iuris habeat pater:ſit ſane natura cõ- munis, nõ imputabo quod nomẽ dedi: quod familiam: quod impenſas: quod dum illi acquiro, captus ſum. Non indulgentiæ diſcrimen excutiam, de qua iam li- te conceſſum eſt. Fuerunt quidem icta facienda: ſe
ꝛgo ius meum reprimo: inter duos parentes cæcus affectus
Fau Frna 1
cle en mandror e ſeun Nae un e lülerſn in te inſund iaen utgs im dan in etomentan lm an gittma ſn w perie un ne 1e,ſ nc men tunm ſa n an ptki au il, aun e 4 lr unercnda 7 ug turliu Mar maiem

Datte
eſigueinft 4 muserigocſu non ſuccurrent hn Non reliqui at
2 ſeliqun non ahſeg, oaparente iſeeſi. d 9. egitat, quan do uche 4 etatts occaſio ſ.Ri 9 muszutnatus xutſee ſum harétilahchesg 2 uramulicund rißenn a dam. Quilteſt ergor dſ zdesſſe. Omniaheral a otun tutiſint pamn neler ſtapertinui,gſ uocabamus:hidtcmug in zuicem finiitr dirn, ri ge maiutt Trünnauds en lus nobilute neuizcat eſ quodiubeo, wndeferan lu ſe habuitgaree Nondeſ it enon contenputlilenit na ric ſeteatz muintef un urdbo penſouuh uus V 1” ri hbeatpäteſtſmen un o guod nonti:quodſmi uod dum illieio, a’ iſcnmen exaulun, deg zuerunt guuden iiße ino: inter is ourſa
Declamatio ſexta. 109 affectus eſt. Exorabit qui prior rogauerit. Tempore certe uinco: ante miſer eſſe cæpi. Tu adhuc integra es, ego iam alligatus ſum. Tu ſana in domo: ego iam
penè defunctus in carcere. Tibi adhuc non opus eſt
filio, ego iam rogo. Nempe calamitas tua nata eſt
poſt epiſtolam meam:niſt te flentem conſolari filius
uoluiſſet ante cæcitatem tuam exiſſet. Noli mirari, ſi te gratia uinco: ante exoraui filium qudàm tu roga res. Si quiſquam figuratione quadam in hac malo-
rum conditione iudicem ponat: fortuna quæſo abſit, h cuius tanta calamitas fuit. Abſtulerat quidem tibi o- culos nimius affctus,& de quinque rerum ſenſibus
pars una ceſſabat,& tenebras etiam ſaluis lumini- bus alternas continua nox duxerat. Maius eſt tamen malum quod ſic fletur. Nam ut merito queri poßit ablatas uidendi uoluptates, impeditos rerum actus, tamen ſi non iniqui iudices ſumus:nec ambitioſe mi⸗ ſeri ſunt qui mederi poßint, referam, non ſolum quis uincenda mihi, ſed magis etiam quia conſolanda eſt. Nam quando omne tormentum corporis obeſt, do⸗ lorq́;membrorum, qui totam cogitationem in ſe ra⸗ pit, feliciter ceſſant: ſupereſt ut cruciet nimium o/ cium,& aßidua quies, res ſi non ſint necepitate iu- cundæ. Nam uiſus damnum ſarciunt reliquæ uolu/ ptates, odor, guſtus, tactus, auditus, quibus tametſi deeſſe ſummam fatendum eſt, non eſt tamen maximeæ calamitatis loco numeranda parum plena fœlicitas. Domus certe propria, lectusq́; genialis: conuentus propinquorum, ſermo amicorum, ipſa(quod rarò con

n0 Pro Patre b contingit) honeſta calamitas:& in quacunq; fortu⸗ na beata libertas:tot uoluptates obruere poſſunt u/ num dolorẽ. Nam lucis deſiderium ſi malis meis com
pares, etiam delicatum eſt. Non enim aliquid rerum
natura genitura eſt ſpectaculo noſtro nouum, ac non
quicquid ſpecioſißimũ pulcherrimũq; uiſuri ſumus,
uidimus. Nẽpe quotidie nox oritur:& æquã tempo rum portionem inuoluit obſcuritas,& ex parte ſui ipſa quodammodo cæca natura eſt. Cui alienis oculis uti licet, audire, imperare, cuius miniſterijs officia
non deſunt(non enim defuerunt)niſi ſe erigit,& for
tunæ ſuæ rationem reddit, miſer non eſt, præſertim in tam hona cæcitatis conſcientia, animi uitio miſer
eſt. Non debet dolere quippia qui poteſt gloriari,
uanquã cuiuslibet& quacunq; cauſa hunc ineur- m paſſæ, leuius eſt tamen malu fœminæ. Non enim
nauigatis, non legationem obitis, non frequenti pere
grinatione uariatis aſpectus, non militaris uos, non ſorenſis ratio deducit. Alioquin ſemper eſtis intra domum, uno plurimũ in loco leuibus officijs affixæ. Tuum quidem affectum, ſi bene te noui, nulla magis cauſa cæcitatem doluiſti, quàm quod ad redimendũ
maritum ire non poſſes. Hæc tua calamitas erat, æſti
memus meam. Nulli quidem grauior uiſa eſt qudm ti bi, audi tamen quam multa in illis epiſtolis non ſcri- pſerim. O fili, in quibus te malis reliqui. lam illa prin cipalis ac maxima dono deum conceſſa libertas, nec hominum ſolum, ſed ferarum uolucrumq́ʒ ſenſibus ſi xa,& ingenita, primum ſpolium fuit. Me ipſe perdi
di,
a mudſe 9 Ä,etfu 9 5 eiitoy uie hrn ſitd iau umnam ncthe inäfi naetn ungen unt üiüm l edn fwntr, leiſenn 5 nn vm i WMiefi 9 rmiuir te mci enaffgu ncnf ie reit, liim ee uh, Ah Wisas Cin Kunaral atäte linmd ,un lun ſ 4
—

to Datte lmierinzennf euoluptates öhnen duſſa dtkſttrum ſmäbni meſt. Nonenmali
icie nox oritur. E equi
oluit obſcuritas, ge „Saahe lium. Traſeo hirſutos hoſtium uultus,& immanium
peroe, cuuu muiße malfuerunt)niſſtai retit niſer noneß ſ is conſcientia, wniniuin
& qucunq cuſt uui ttamen mllſeniie hyn tionem ohii nunfeens a beckus, wnlüunguas
cit. Alioguin ſaperc na in loco lailgoffeſzch
dum ſibene terwi, nuln
lui8i, uim quldi nin ſſes.Hectuscdumiuad
iquitem grauior uſet⸗
umülleinillstyiſalom
Buste malu mliulem dno leim coieſlten ferarm nolucnni en
uunfalinſüsii
Declamatio ſexta 11 di, teneor uenale mancipium,& ciuis Romanus mer ces fio,& libertatẽ ſenex dediſco, et natus ingenuus uenire opto. Minimu eſt quod habitamus in fluctib. hyberni nos feriũt uenti, nõ ſtatio, nõ ſedes, nõ quies, ſed quod malorum meorum maxima portio eſt, tam miſeri ſunt etiã domini mei, cito prætereunda eſt me moria, propter me uxori grauius, mihi propter fi-
barbarorum feros fremitue, tantumq́; mihi quoti- die eſſe metuendum, quantum pati captus à uiolen- to pirata potuiſſet. Nihil eſt deſiderio ſuorum gra/ uius, timui ne quem ex meis uiderem. Nihil tempeſta
thäho: te minacius, quotidie naufragium optaui: nam mor re quippia qui futiſoin 34 hian p
tem, confitebor ſenili inertia, una cauſa minus cupie bam, ne defunctum nemo ſepeliret. Quam ueſtem re lictam captino putas, niſt quæ præda non erat? qua les epulas cibosq́; præbèt, qui ipſi rapto uiuit:? Nam illa quidem ſatis digna quis dixerit, udum carcerem, E inundatam ſentina nauiculam,& impoſitum nu da trabe irrequietũ latus, reuinctas poſt tergum ma/- nus, alligatos tanquam eſſet qua fugeremus pedes: Solæ in carcere tenebræ iuuabant. Sæpe de auribus queſtus ſum, quæ ſonum flagellorum gemitumqᷓ; cæ- ſorum, quamuis impexis obrutæ comis, acciperent, dura metus ſui exempla. Miſeru me, fili, nempe mor- bo periſti. Compara terram mari, domum naui, le ctulum carceri, libertatem ſeruituti, deſiderium ocu lorum totius corporis damno. Qudò nos longius du eit calamitatu noſtrarũ miſera contentio? Cæci tamẽ b h etiam

al. cecidit
142 Pro Patre etiam litigare poſſunt, captiui nec uiuere. Verum hæc etiamſi in æquo ponerentur, multum tamen in altera partem debuiſſent habere momenti, quod plus mihi poterant prodeſſe, quam tibi. Ei labori oportet in- cumbere, ubi affectus promittitur. Stulta cura eſt, quæ ſpem non habet. Ego redimi poteram, tu ſanari non poteras. Qualiſcunq; iſta calamitas, inemenda bilis æcitas, non remedium accipere, nõ uicarium poteſt. Aſſediſſet ſcilicet lectulo inefficax ſedulitas,
acceptis epiſtolis meis iuuenis filius nihil aliud
qudm cum matre fleuiſſet. Quia profectus eſt, alte/ rius tamè parentis calamitas emendata eſt. Si reman ſiſſet,& matrem cæcam haberet,& patrem capti/ uum. Adijcio quod tibi non neceſſaria filij præſentia fuit. Aßidere enim, cibos miniſtrare, manum porri- gere quilibet poterat. Mentior niſi factum eſt, me ab illis captum, tam dura conditione uenalẽ, quod utiq; in confeſeione eſt, nemo alius redemiſſet quam filius meus. Ego ſic ago tanquam hæc tantum filius pro- pter me fecerit, quanquam in hoc litigatu quodam- modo tibi ipſa exciditi,& quanquam id agas, ut me rita tua iniuria uincas. Et quanquam nouum induiſti rigorem, non prohibeo tamen tectimoniã, ad redem ptionem meam filium ipſa miſicti, cum ſic plange- res, cum mortem precareris, cuùm te omni uiduatam uoluptate clamares, cùm ſæpius gemeres captiuita-
tem meam quam cæcitatem tuam. Non erat illi fer/
reum pectus, nec cor ſilice concretum, ut hæc pati poſſet æquo animo. Tu filium prima docuiſti ſibi no
par⸗
UN tsit tnan nun meren ſen rMlin Wmete u de dapren Cuni te dprernie iitn dn Wirran lſ wnn nepe cate u 8 raſer, cl 53 1 mir ien lum puf ar un huran TMan wuenn
Guch ae Flatuncc ſia rum
lis Fcu un

to Daute aptiu neuurne yer 1 ntur, multum tmenin e emomenli, auodh uam tibi.Rilabori dp ki
promittitur. gtul nt Lo reümipotenm, ſa unqziſt calamitcgig en metium accipe iin cet eculoinfeſe Smeis uuuenis flinn ujſet. Quis priftias 4 lamitas emendatusi ran haberet,& pem di non neceſſiriafiiſſ bos minittrcre, me
1
tri
ira condtonelenabs N lui ꝛemo alusneteniſetqus jf tanquam hectentunfi nquam Inbocltgetug ole
lc.&r quncummilag 1 I
s.Et quurqumn touumgind
ibeo tamen tectmonlu,
* n 1 A
un ipſc mitki, amſ N
rcareris, cunteonm au
rum ſcpuus generes t
11
b vof r flice concretun, ¹ **
Klium prinadbch
r 4
/
tatio eſte quis hoc crederet⸗
Declamatio ſexta. 113 barcere, potius quam plus flere, potius qudm ipſam reſcindere cæcitatem. Proſe ctus eſt, maritum tibi red didit. O crimen graue. Si hoc antè feciſſet, uideres. At retine re non potuiſti. Non dicam tibi, habet pie- tas impetum ſuum, nec ullum dominũ nouit affectus, nec ille te potuit retinere ne fleres. Audi quod eſt ue/ rius, aliud putauit. Non erat credibile obſtare te re- demptioni meæ, interpretatus eſt maternum metum, & maris domui noſtræ malæ experti periculum cre didit, timens ne ſi tibi non paruiſſet, nemo nõ uos pu taſſet colludere. Cæterum me poterat non redimere, cum tu clamares: cæca ſum, oculos deſiderio uiri per didi, ſolitudinem ferre non poſſum. Ita ille ad redem/ ptionẽ meam excuſatius profectus eſſet, ſime minus deſideraſſes? Dubitatur an tua cauſa fecerit?& flliu & uirum habere non poteras, reddidit tibi quem ma gis amabas. Sicte iam lachrymas, maritum reducem & incolumem accipe. Quid iraſceris? quæ tanta mu Quæreris diſceßiſſe quẽ
odicti, cum eum odiſſe nolis què diligis. Atqui ſi ut al. rediſſe
ſupra probauinuus) is parentes in calamitate deſerit, qui opem non fert,&(ut nunc oſtendemus) optimus
ilius corpore ſuo adiutoria matri redemit, proſecto
opem tulit, id eſt, non deſeruit. Nam ſi, ut ante dixi, ne ueſtigio quidem abijſſe à miſeris licet, ne ipſorum
quidem cauſa qui adiuuantur, diſcedere ſas erit, nec
cibos ſaltem petere, aut alia uſibus neceſſaria para⸗ re continget. Si uerò dum adiuuatur parens, nihil re- fert bi ſit ille, qui adinuat, quia præſens cura exhibe

4 Pro Patre tur, quicquid tibi ego præſtiti, ad autorem muneris, id ect, ad redemptorem meum transferendum eſt. N aſedi, non conſolatus ſum, non miniſtraui, non tuli non deniq; totus tibi rediui. Verum fatendum eſt, ſi deſertam te putas, mea culpa eſt. Sed iam tempus eſt, iſta quæ non excuſata debent uideri, uerum pulchra atq; magnifica, animo maiore defendere,& cum iu⸗ dicium agatur exempli, tandem cauſam ſuam intelii/ gere. Hoc ſaltem habebis miſerrime fili, quod hono- ratis contingere funeribus ſolet, defunctus laudabe- ris. Omnia licet huc reuocemus præterita,& ad ca/
nendas unius laudes uniuerſorum uatum, ſcripto⸗
rumq́; ora conſentiant, uincet tamẽ res iſta mille lin guas, ipſamq́; ſi ſit aliqua corpore uno, ficundiã ma- teria ſuperabit etiam ſt nihil dixero, niſi quod obie/ clum eſt. Lucem libertatemq́; patri filius reddidit, et (quod ante inauditũ eſt) magis me amauit qudm uel lem. Ingreſſus eſt maria, in quibus iam minimum peri culi tempeſtas habet,& quod inter iſta difficilimum eſt, amore mei uicit etiam matrem ſuam. Tace nefu⸗ ria lingua, ergo tu iſta laudas? Obtulit ſe captiuita/ ti, quia ſciebat graue eſſe alligari, malis patris ſu/ ceßit. Subit libens pœna pietas, etiam ſceleribus gra uem, tu melius uxor, quæ ficturum retinebas. Com- parate nunc nunc, ſi quis patrem per hoſtes ſolus tu lit, qui cum uenientia in patrem tela excepiſſet, ſim⸗ plici tamen morte defunctus eſt. vnum legimus, qui uicarias pro patre quidẽ piratis aut in mari manus
obtulerit, ſed ubi redimi poſſet. Me miſerum, dicen⸗ dum
nnin, btaerk
fenſt en nikau! unn en eaulln e unl am imnßnu ie ie Fetunim alltan nana ſmn undn lanncat bh t k. Guidi uldn a uftrune iſaen onototen lai ten groxi 8 5 nihi g h „ aniu ern unaa fainaff

ro Daut
1 taniem cauſem ſienn cmiſerimefll quudt eröusſolet defancaule
t, uincettemérzilnd icuacorporeuno gei aſi iildixen,uſfgag rratemq ahiſlunndi Leſt) mtzi meanuuiu rit in gubwicnmuinan t, E quodinn ſaffit etiam maten lun. kaa ia lauderOtuütſeca teſee allgmi, nuli 1 dana iietuain ein que fctunm xciii guu panm yelutet aunpeten txk eayſſ rinckureteumlen
—
ailẽ piratis uatin 4 ni poſet.Henſem, b
Declamatioſexta. 15 dum eſt, quod hoc ipſo admoneor exemplo, in hono- rem pietatis etiam damnati ſepeliuntur. Hæc alij lau dant, ego queror. Te quidem iuuenis omnia ſecula lo quentur,& admirabile exemplum tenaci memoriæ traditum, in ipſa aſtra ſublimem pennata uirtus fe- ret. Sed mihi iſta laus tua chare conſtat. Non erat ſa- tius lectulo matris incumbere,& in huius minicte/ rijs deditum ſecura ocia impendere? Soli tibi conti- gerat ut poſſes patrem excuſare, non redimere. Me interim, ut cœperat, tabes lenta cõſumeret. Me, quæ debebat ſola, ſenem mors redemiſſet,& cum exaime corpus in fluctus eſſet abiectum, ſi contigiſſet ſimilis tempeſtas, quod æquius erat, tu me fili ſepeliſſes. Fe- fellit te ingenitus honeſtis animis gloriæ amor, ſpes tibi berpetuæ laudis impoſuit. Vbi uirtus? ubi pietas: periſti miſer,& male audis. Non morienti pater aſſe di, non ægri caput molliori ſede compoſui, non fati- gatum latus mutaui, non ſpiritum excepi. Abſens, ex tinctus, euerſus, mortẽ tuam inueni · Nemo ægro uin cula laxauit, nemo manus ferro ſordidas ad accipien dos remiſit cibos. Tantum catenarum cauſa ſolutus
es, neglectus, deſpectus. Quid ni uilis ſenis uicariuss
inter tot ardenti ßima febrium deſideria, non habui-⸗ ſti quem poſceres, quomodo te uincula compoſuerat
iacuiſti, matrem, patrem, propinquos, tantum cogi- taſti. Nunquid indulgeo mihi, quod te puto inſpiraſ-
ſe in carcere meo? Nondum matri ſatis fict eſt. Quo
niam pœnas d cadaueribus exigis, audi ſequẽtia tem
pora, mors ipſe filij tui naufragium fecit, per tot flu 3 ctus

16 Pro Patre
clus uolutatum corpus intumuit, tot illiſum ſcopu- lis, tam ſpacioſis tractum arenis, nunquam tamen in ſelicius quam quum uenit in terram. O quam graue eſt mori, quanto grauius quod ego uiuo ſupereſtes fi lij mei. Viuo omnibus dijs hominibusq;, ſed ante om nes mihi,& inuiſus,& infeſtus,& uxoris quoque pietatem perdo. In funere filij diuortium fecit. Vi/ deo hæc rerum naturæ bona, quæ filio abſtuli. Om/ nis me ætas mei admonet luctus, ſenectus, ad quam non peruenit miſera, pueritia, quam nunc tranſiuit,
adoleſcentia, in qua perijt. Superſum, ut ſi felicißi-
me ceſſerit, rogum meum uideam,& edaces circa corpus filij mei flammas. Si hoc non contigerit, ni- grum cadauer,& deforme etiam ignotis ſbectacu-
lum. Inter hæc mala creditis puto ſi dixero, uelle oculos non habere. Quid nunc amplius? Ad te uxor preces conuertã irritas, male tentatas? Tu uerò per ge,& bono tuo utere, felicem te quod in hac fortu- na tua iraſceris. Ad hos confugindum eſt. Per com/ munes caſus, per calamitatem meam, humanæ cala- mitatis exemplar, ita uos coniuges ueſtræ ament, nõ ſic deſiderent, ita hoc orbitatis meæ ultimum exem- plum ſit, ita uobis habere tam pios filios non neceſſe ſit, miſeremini. Si uicarium accipitis, me proĩiicite. Non inuidioſæ preces ſunt, nihilominus impero. No læta ſententiam ueſtram ſequetur gratulatio, non ad templa deducar, ſed ad ſepulchra. Etiam quum uice- ro flendum eſt: ſi uero uincimur, ibo in littus miſer, planctibus aues abigam, aut me corpori filij mei le⸗ ut
ml⸗ lumü A ger nenegt 4 26 bh, gu hnn umn charfeg u Altu me dched hs 1a ieſu Ja mihe miai n m len lacle t last Iäub n lwceig
1
D
N telurdao AMA. A
dR 8
Pi Watuor de fumn nn fiſiline aaße bgotein
echenee men. Ne una er gilteie linn trmitg. ihen ngien ſin 4 i Kties, i ich pere an n ⸗ inutis na e hmhico b

DtoDate — untamut üll um ni runguan anen fltin terrm. Oqag
cſe ominbu ſelcg Ruupſtus, urvji ere tlij uortiun ſai ebons, quefllo abſtuhſ anet ludus ſenecun, d Puenttia, quam nunch erſſt. uper um, u neum uideam, erelan us. gihoc non conti eorme etiam ignotiſ creditis puto ſidien Guilnunc anplin⸗gun tas, muetentas Tuun
—
re, felimtequutin uſg
hos confuxntun e der unitatem memn, humane tuos conuetechecm orbitatömeeultimun bbere tanpiezftiosn iccrüum aceiptts, mel e ſut,nihiloninwings rnan ſequetur Niuilin d ſepulchra. Etam qunſ 5 auncimur hoin liu en, aut necoponffij
—
Declamatioſeptima. u7 lut tumulu imponam. lacebimus duo inſeptulta cada uera:me feris obijciam, aut circa ſingulorum domus ad genua prætereuntium ibo,& recepto tam miſe- ris more ſupplex non cibos petam, non ſtipem, men- dicabo terram,& collatas miſerantium manu gle- bas, aut(quod certe licet) filium in mare proijciam. Iam crudeles aquæ& uenti male ſecundi reddo uo- bis ueſtrum beneficium. Ferte quo libet, licet ad bar- baros, licet ad hoſtes, licet ad piratas. Fortaſſe ali⸗ quis iubebit ſepeliri, certe(quod ſciam) nemo pro- hibebit. Argumentum Declamationis VII. I erum homin em torq ueri ne liceat. Dauper ge diues inimi ci.Pauperi erat fllius. Nocte quadã pauper cum filio reuer
tebatur. Interfectus eſt adoleſcẽs. Offert ſe pauper in tormẽta, dicens à diuite eum interemptum. Diues contradicit ex lege.
Pro paupere contra diuitem.
Entio iudices plurimi detrahi calamitatib. meis
8 miſeratiõis, quod ad uos detuliſſe uideor nimium
fortem dolorem,& triſtißimæ orbitatis mihi quoq; acceßiße nouitatem, quod cùm aduerſis me tam gra uia& crudelia depoſcam, patior inuidiam hominis exigentis aliena tormenta. Non poſſum tamen uel in nobis approbare quid patiar, quod mihi nõ eſt re licta miſeri patris infirmitas. Percuſſorem filij mei uidi,& miſerior ſum guam ſi neſcirem quis occidiſ⸗/ ſet. Fateor igitur, iudices, ipſe miror unde ad hoc probationis genus repente confugerim. Venerd tan quam nuncitaturus indubia, maniftſta, nec alium ex bectaueram publicarum ſuſpicionii de filij mei morte h 4 conſen

2 18 Pro Paup er
conſenſum, quam ſi percuſſorẽ uideretis omnes. Hie hic ut torquerer inueni. Poſtquam ſatis non uideban tur explicare uerba quod uideram, confugi ad fidem doloris. Quid faciam, ſi temeritates quoq; noſtras conſcientia reorum non poteſt pati? Intellexi miſera tione factum qui ut torquerer exegeram, ex quo me diues non putat aliud in quæſtione dicturum. Neque ego iudices quenquam ueſtrum dubitare crediderim, ex qua conſcientia, qua trepidatione deſcendat, ut quis torqueri nolit inimicuũ. Quos nunc putatis cru
ciatus diuitem pati, quem dolorem, quod hoc mihi ne
gat? qudm uellet ideo tantum filium meum non occi/ diſſe, ut mihi poſſet indulgere tormenta? An hoc cre- ditis iudices diuitem facere legum libertatisq; reſbe⸗ ctu,& reum pro exemplo eſſe ſolicitus llle uerò nũc laceratur,& ſic magis noſtro dolore fruitur. Ope- ræ precium eſt inimico negare tormenta, clum fece/ ris ut uelit ipſe torqueri. Mlud igitur a luobis iudices inſelicißimus omnium mortalium peto, ne cim inau dita, incredibilia paſſds ſim miſereri uelitis corpo- ris mei, crudelius& indignius eſt quim toqueri, non impetrare tormenta. Eſt aduerſorum meori e iſta nouitas, quod neceſſe habetis ea mihi ratioue ſuccur rere, qua odiſſetis alium, nec quicquam eſt homine in felicius, pro quo tormenta ſunt. Percuſſorem à mefi lij mei uiſum eſſe contendo, facinus eſt hoc uos nõ de- brehẽdere ſi mendaciũ eſt. Facinus hoc me nõ proba re, ſi uerum eſt. Quod ad me quidem iudices perti/ net, orbitatis mea repeto bræſentiam,& noctem il/ lam
nenan itn Fuubm unun de We 1 Pn dhenunt. 4 8 iſeine rnine Tpu⸗ en inn ie nee, i zümäa
gcin en mitneni⸗ Tn un nnn ſnu Atan upernn maen anteinie np A periüſe
im übn 8 n bua

datrepilatione deſcn nic. Quosnunc hu nhlorem, euodyn ntum fillum meumund ulgeretommentazn cere legun libertalin 1 aploeſſeſcleitlell di notto dolorefaim. o nega tment, am eri. udiqiur uohitin mortalun gevo ſecl’
———
ngnistftquntoqus „Eſtacuerſonm meori
un nec gicunefthen ente ſint. emuſorn nio fieinutſthocum deft.Faciuushoecmeii dadme quitem ulinſ ev preſentum,&u
Declamatio ſeptima n9 lam rurſus ante oculos meos cogitationes reponunt. lam mihi uideor et in tormentis eſſe confeſſus, Eilium iudices habui ſicut erecti ac ſublimis animi, ita qui nondum ſuos haberet inimicos,& què nemo adhuc niſi cauſa tantum mei doloris occideret. O parẽtum miſera conditio, qudm nouis inuſitatisq́; patemus in ſidijs. Nos exaſperamus, nos offendimus, inimici ta/ men liberos noſtros oderunt. Quis hoc unquam iudi ces ſimultatum timuiſſet ingenium, ut eodem aliquis excogitaret animo,& quod parcit,& quod occi/ dit? Reliqua iudices non debebam niſi in quæſtione narrare. Felices illos in mei comparatione patres, qui periſſſe liberos ſuos nuncijs credunt. Ego ſum in- audita malor nouitate perculſus, cuius unicus ideo tantum occiſus eſt, ut uiderem. Reuertebamur nocte pariter, ſicut omnia nos uitæ minicteria iungebant, & homines quibus non ſeruos præſtabat fortuna cu
ſtodes, tuebamur pauperem mutua pietate comita- tum, inuicem ſuſtinentes, inuicem innixi, nec niſi ma
gna percuſſoris diligentia ſeparandi, cuùm diues me- dio noctis horrore ſtricto mucrone proſilijt, e& ſtu⸗
pentibus attonitisq́; miſeris confodit illum fortiorẽ, illum qui fortaßis aliquid in mea morte feciſſet. Con fiteor, iudices, nihil tunc oculorum meorum diligen tia, nibil egit cura miſeri patris. Percuſſor uoluit a-
gnoſci. Vos nunc ciues, uos omneis humani generis affectus, miſerrimus interrogo pater. Suadete quid
ficiam. Hunc quem uidetis circa me ſanguinem, de ſi- Iij meiuulneribus accepi. Hi manibus labentis unici
2 5 membra

125 Pro Paupere membra ſutinui. In oculis adhuc uultus illius mori/ entis, hærẽt auribus, uerba ſuper cadauer habita ini- mici exultantis. Fidem tormentorum quouſq́; per- cuſſoris filij mei conſcius ero? Aperite pectus iſtud, er totum de uiſceribus meis latronis egerite ſecre- tum. Vidi,& mihi non creditur. Vidi, ita poßim& in tormentis idem dicere. Aut ſi compono⸗ ſi fingo, urar, lacerer,& non probem. Si uidetur, torquẽdus ſum iudices, ut hoc deſinã dicere. Nec me iudices fal⸗ lit quantam molem accuſationis, etiam in maniſe ſta ueritate ſuſceperim. Diuitẽ detuli reum pauper ini- micus, occiſi pater,& poſtulo ut mihi credatur te- ſtimonium in mea orbitate dicenti. Itaq; not depre- cor quo minus mihi uelitis iraſci, donec probem, tor quete tanquam mentientem. Lex, inquit, liberum ho minem torqueri uetat. Per fidem iudices, quis non hoc eum reſpondere credat, cuius tormenta poſcan- turs Nemini iudices credo dubium, legẽ quæ torque ri liberum hominẽ uetat, hoc proſpeaiiſſe tantum, ne quis torqueretur inuitus,& iura quæ nos d ſeruiliũ corporum conditione ſecernunt, impatientiæ tantũ ſuccurriſſe nolentium. Omnium beneficiorum iſta na tura eſt, ut nõ ſit neceßitas, ſed poteſtas. Quicquid in honorem alicuius inuentum eſt, deſinet priuilegium uocari poſſe, ſi cogas. Cuncta ſi uidetur iura percur- rite, nuſquam adeo pro nobis ſolicita lex eſt, ut quod præſtat extorqueat. Dedit cæco talionis actionè, nõ manus recuſantis impellit, iniuriarum, cædis agere permiſit, ſed non cogit inuitos. Adeo penè leuius eſ ultionem

dDauper izalhuculnsilig m da ſuper cadu dühita, tornentorum uauſo V us erot aberite bein meis latronis egerie creditur viii it 7 ke. Autſt ompono, drobem Liuiletur, inä diere.Ner meiun ruſationis, etuminm Auitè detuli reumpa poſtulout mihia tate dücenti. kaqpm liti iraſci donee gu entem.Lexinguit n
t. Per fidemiudier, g u rredat, auus ormenum u tredo abum, lege geto e ralh Io aat hoerrgenſetnt dtus,& urdque noidſe e ſecernuut, indalente r. Omnumbeneſeiormm.
9
——
lhl
ates ſedpotſs Giſ l
entun eſ, Kutxriulti Cuncka tuietrurapa o nohisſoleitleretu editceco tiioicſ eltt, iniurunmn, d nus. äaßa,
Declamatio ſeptima 121 ultionem perire quam poteſtatem. Genus ſeruitutis eſt coacta libertas,& eadẽ iniquitas quicquid de in- uito homine facias. Vis ſcire quid lex iſta proſpexe/ rit? Non exigo ut torquearis, quàm multa dij deæq́; nõ minus ſunt iuſta quam lex exigit, quarundã inul/ dia reru, ut uinci ſe magnitudo patiatur,& quicꝗd accidiſſe mireris, tantundẽ poſcit in ultione nouita- tis. Filius in conſpectu patris occiſus eſt, torquete ſe- curi, nihil iniquius fieri poteſt. Ignoſcant perſuaſio- nes, ſi facinus iſtud omniu illicitari rerũ conſumpſit inuidiam. Et unde tormẽtis ſalua iuſtitia eſt, plus es de quo quæritur, qudm quomodo quærendi eſt. Nul lũ debet inimici uideri genus probationis eſſe, quod ſolum eſt. Et quicquid potuit prodeſſe ſeueritati, nun quam nocuit exemplo. Sufficit libertatis reuerentiæ quod torquetis inuiti, quod cõtra me non alius inue/ nit. liberũ torqueri nõ licet. Hoc eſt iudices propter quod filium meũ diues corã me non timuit occidere. Filium igitur meũ in conſpectu meo occiſum eſſe con tendo. Quid dicitis? Ita non erat cõtra proclamatio nis huius fidẽ, ſi nc agere poſſem quietũ modeſtũć miſeruüs vVultis cuùm hoc uiderim, tantu teſtimoniu di ca? Mirũ hercle, ſi ſcindo ueſtes, nudo corpus, ignes, flagella depoſco. Inſaniat neceſſe eſt pater, ciim ſolus hoc ſciat. Eallitur iudices quiſquis hoc quod postulo, contemptu, quiſquis audaciam uocat. Filius urit, ex cogitat,& inter tormẽta fugio dolorè. Si mentien/ tis eſt uelle torqueri, inuenite quid facere debeat, qui uerã dicit,& nõ probat. Mentiris, inquit. Bene quod er

622 Pro Paupere & tu fateris non eſſe mihi ſine quæſtione credendu Et quas, per fidem, mendacio meo cauſas diues aßi- gnas:? gnoro percuſſorem. Deinde te potißimum de quo quererer elegi. An ſcio,& ſimultatibus noſtris occaſionem orbitatis indulgeo:? Decipi me non potu
iſe maniffſtum eſt. Filius meus cùm pariter redire⸗-
mus oceiſus eſt. An dignoſcere percuſſorẽ nocte non potui, cum percuſſor potuerit eligere, fugere? Quid ais? luuenem meum alius occidit,& tu mihi ſolatium
ultionis imples? Te accuſo ſcilicet, ut interim neſcio
quis, ille fugiat, euadat. Quod tu mihi genus furoris aßignas, ut maximi ſceleris ultio pereat falſæ accu- ſationis incerto? Homo qui me uidiſſe contendo cum occideres filium meum, niſi de te uindicor, non reli qui mihi ut hoc de alijs probarem. O te extra omnes humanorum pectorii affectus inimice ſepoſitum, nũc qui me putas poſſe mentiri. Perdidi infelix illum cha riorem pauperibus affęctum. Succurrere mihi putas, quod aliquando diſſedimus: Falleris, deciperis. Homi nis cuius occiſus eſt filius, unus inimicus eſt. Sane poſ ſit aliquis hanc doloris dißimulatio nẽ mendacio per ferre uerborum, torqueri uolo. Nihil eſt tanti, niſi ue rum, uidelicet inter ignes ac flagella ſufficit mihi ſi dixero, hic eſt inimicus animæ, qui nobis ſubinde ma ledixit, hic ille contumelioſus, ille impotens. Ego ne ſcio an mihi poßit in quæſtione ſufficere quod uidi, & quod inimicus me contendit, ideo uelle torqueri. Tormenta poſtulo. En ad quod coufugiat homo, qui
ſeſciat oſſe mentiri. Nulla eſt ratio quæſtionum reli b ct4
2 uxetenti cyplie
e nond
ſttm ninma ſih er Üßuur e en mntorm want enncicat
ſegi u

Danper „romeocaſadie im. Deindete doiſßona ſcioe ſimultatiun 1 äulget Decipimen— llius meus eim ocrie dnoſcerepercuſtnin dotueriteligere, ſan dusoccilt hmäſh raſoſcilcet, nintan 3 t. Qod tumiligemsſn eleris ultio bereaſea o quimeuiliſſeconn n, niſicete undin, ſsprobaren. O etg w daheckurnmmir feeſn i tentiri Dmüliijtäriln a frcun zurnrnilip a edimusrdleri teapens, m dluus unuziunnanesd ris dißimultionemendag zueniuol Kliit unt ignes ac fagauſciat us aiime, uiwhiſibi melioſus, ileWnpatens⸗ uettion ſihtere conteni, itwielen nai eolauftiatn dulucftraioghuſii
———
——
—ꝑ =
——— ——
Declamatio ſeptima. 133 cta mortalibus, ſi adiuuant contra ueritatẽ,& ſub- lata eſt de rebus humanis neceßitatis huius utilitas, ſi uiam tuetur ultro, explicatq́; fingètibus. Hucuſq́; durant artis ingenia mortalium,& licet ſit aliquis ſecreti infirmitate compoſitus, hominem tamè ultra non ſequitur animus. Non uacat aſſerere quæ finxe- ris, tunc cum uix prodeſt& uerum fateri. Et nemo nõ cõtra id torquetur, quod dixit ante tormẽta. Non refert cuius ad eculeum nominis perſuaſionem, quas ſilentij afferas cauſas. In quæſtionibus tantum cor- pora ſumus,& nemo nõ contra aliquem torquetur affectum, exigam quæſtionem, an recuſem? Quid in- tereſt tormentorum breui futurus ſimilis homini qui fateatur inuitus? Nouum, iudices, inauditumq́; rebus humanis aperitur exemplum. Nemo unqud ideo tor queri nõ debuit, quia mẽtiretur. Sed ſi fas eſt iudices dubitare de fide quæſtionum, alius debet eſſe ſuſpe/ ctus, ille ſeilicet in quo ſeruilium pectorum receſſus, in quo uerniles excutinuntur artus. Quoties tortori eſt rixa cum membris, tum cruciatus agnoſcit aßi/ duis ſupplicijs durata patientia,& homini nõ eſt no ua res dolor corporis appliciti, quod ſciſſa lacera- taq; ueſte primum ferre non poteſt pudorem, quod neſcit ad flagellorum uices membra componore, nec ullo uerbera frangit occurſu. Nos, inquam, ſumus quos leges ſuperuacuũ putauere torqueri. vnde no- bis inter iſta ſecretumeIn tormentis libero homini o- pus eſt patiẽtia, ut uerum dicat. Sed, inquit, ideo tor queri nõ debes, quia exigis ut torquearis. Aliud ſunt
inimice

124 Pro Paupere inimice tormèta, aliud uelle torqueri. Felices illos qui recuſare uoluerunt. Meretur clementiam& fauorẽ quiſquis ad illa tremens exanimisq́; perducitur, quẽ uix à genibus tortor abdlucit, cui iam ſciſſas quoque
difficile poßis eripere ueſtes. Ego quemadmodi unul
tis deprecer, qui uideor prouocaſſe tortorẽs Ille, ille ſine ulla miſeratione laceratur, cui ad ſingulos ictus dicitur ipſe uoluiſti, quem non decet rogare, qui ere
ditur fingere proclamationes, ſimulare gemitus, de
quo primum uidentur uindicanda tormenta. Non in-
uenio iudices quid deſperare poßit qui mentitur,&
exigit quæſtionem. Homini qui uult torqueri, diu n creditur, nec uerum dicenti. Nec eſt iudices quod pu- tetis, adeò mihi triſtißsimam orbitatem omnes huma-
norum pectorum rapuiſſe ſenſus, ut non intelligam
petere me quod diues poßit euadere,& pene magis pro percuſſore torqueri. Sed quid me facere uultis:
Nõ debeo uideri poſſe mẽtiri homo, ꝗ cũ filius meus
occideretur interfui. Veritati tantum præſto patien/ tiam, exigo quæ ttionem in qua quid dicturus ſim ne- ſeio, quid debeam dicere uidi. Scio, uultis poſt hoc ar gumentis, ſuſpicionibus agam. Breuiora tormenta ſunt. Non inuenio iudices, cur renuat tantopere di- ues quæ ſtionem, poſtquam ſuperſunt adhuc incerta ac dubia. Facinus eſt tamen me non torqueri, ſi mihi torto utique credendum eſt. Quouſque me crudeliſ- ſime mortalium metus ſimulatione deludis? Ego ma- gis qui poſtulo tormanta, timeo, ego qui nihil facere potui quum uiderem. Suſpecta tibi eſt noſtra patien-
tla
mmmmtmemmmmmmtemeem
eratt uütl
rtL feltio a
4 1 Me a gcheln cer ra rut Klrstin 1 tin ucpe
8 4 dunſ en
ber
„rn An pr ſugt ie Pfun
uin Kanune eänt ae ſmu ſni Ren üüllrn, Us n kgoſ

Paupet cletrrmaidienln eretn tlementieng d — ucſe.Ee ſ 1
ſes. Pgoquemakn prouocaſſetortona ceratur, cuiadſi luem non detetmggi nationes mulan V undicanda tornenta bereepoßit qunm oniniguiuulttarne centi Ner eſt ulimg dinm otbitttem ual duüſſeſeſis,utmnag w poßiteuade& nn u ueri. Kelgutneftwe4 ſemétituno, güfhu e Veritttitunanpreſo ie en in qusgitihmmadn cere ulci. caulispoſ 4 lbusag:m. Nairritoſſm uuces, curmuttantogſe numn ſtpeſttchul umen me nonbrguer, umeſt. Vulſtunec fhmulationeäkluii n nts tine ogini
aſbeck thieſtmokeſ 2 1
Declamatio ſeptima. 125 tia. Vides enim, hortatur nos contra dolorem pri- mæ robur ætatis, ſolidum plenumq́; corpus, qum Hicilis, quam expedita res es torqueri miſerum. af⸗ fero ad queſtionem iam planctibus membra liuen- tia, quantum animæ, quantum ſanguinis orbitas tra xit. Quanto imbecilliora ſunt hæc quotidianis la- mentationibus euerberata uitalia. Quicquam ergo fingere poteſt hic pallor, hæc macies,& iam torto ſimilis infirmitas? Adijce quod nihil minus in quæ- Ktione diu poßis dicere, ſi mentiaris, qudàm quod ocus lis ſcias,& breuißimum conſtßionis eſt genus, di- xiſſe quod uideris. Felices diues quos tortor inter- rogat, qui non habent in ſua potesiate credentes. Ins patientißima res eſt poſſe cum uelis deſinere torque ri. Quin potius, inquit, probas fiduciã hominis, quĩ ſcias hoc me uidiſſe ſolum. Sine dubio diues multa te poterant argumenta conuincere, ſi deferret alius,& eras manife ctißimus reus, ſi mihi percuſſor quærẽdus eſſet. Quis enim credibilior in cæde pauperis, qudm diues inimicus? aut de quo facilius conſtare poſſet ſcelere, quod non habet niſi de ſola ultione? Non in- uenit multa uerba uidiſſe. Nec mihi debet perire pro batio iſta, quia poteras& accuſari, exigit probatio nes quum ficinus ſic diſpoſuerit, ne poßit probari. Quẽ mihi nox teſtẽ, quos præſtare potuit oculos nu da ſemper, incomitata paupertas? Tibi ſeruus d con- ſciẽtia ſceleris ſubmouendus fuit,& iſta ratione quis intereſſet, quẽ buütares poſſe torqueri? Et totum faci⸗ nus in has anguſtias redegiſti, ut illud ſoli ſcirent, qui faciebat

126 Pro Paupere ficiebat,& cui non crederetur. Nunquid dubitare⸗ tis quærere ſi alius ſciret hoc ſcelus? Facinus eſt ideo lij mei perire uindictam, quia pater uidi. Ego uero, iudices,& ex hoc quod recuſat diues quæſtionem, partẽ probationis impleui. Accuſatoris tormẽta nu quam timebit reus, niſi de quo credi poteſt& ante tormenta. Cur, inquit, ſi mihi cauſæ ſceleris ſimulta/ tes noſtræ erant, non te potius occidiſſem? Verè cru delis, ego te hoc maxime argumento percuſſorẽ pro bo, quod mihi peperciſti. Tuum fuit hoc inimice com mentum, occiſo filio ſeruare patrem. Parcendi tamẽ mihi uel hæc fuit ratio, quod deſendi non poterat, ſi
duo periſſemus. Audire me hercule mihi uideor illas
cogitationes, illa ſcelerum ſecreta conſilia. Quid mi hi cum uulneribus, quid cum cruore conſumptæ,& iam pene abeuntis animæ? Occidatur potius ille iam iuuenis, iam inimicus, de ſene uindicabitis me patris oculi. Vis mirer quod me nolueris occidere? Queri me hereule te puto, quod in ſenectute magni doloris uita breuis eſt. Peperciſti mihi, quomodo excogitat artes detinere ſupplicia,& de pereuntibus magis ſæ uitia eruitur dolore ſuſpenſo. Agnoſco noctis illius inimice clementia, quod me torqueri non uis, ex hoc euenit, quod neq; occidiſti. Tentat iudices efficere di ues, ut incredibile uideatur, quod occiſum ab eo con tendo filium. Dicturum nunc putatis, magis intereſ ſe ſecuritatis, ut quis facinus ſibi tantummodo cre/ dat,& id tutius 5 inimico patre, quam cõſcio. Plus eſt quod affirmo. Eilium in conſpectu patris occide re,
——
f 13 nuͦue ren 1 ſibri amci dp nss ie bepenſ ſun imana bmu ie Wrurir b n a gulc ken ie hftüi nl n miasde traur liſauum,
e. ranie
iuha anert tüte gtaleni

dDaupar deretur. dangidasi 4 thoeſtelusuine 1 in,quiapater ilii du V maſc düues quefin dlei Kcalſctoristonn Ride guo crüpotegg ſ nii cauſe ſcelen te potiuz occidiſſen ſn me aunentoperaſn t. Tuum fuithocininn truare paten Panni uotdefendinangan reme hercule miliunm rum ſecrets conſtu gi udcum cruoreanſaſt
nime: Qciutunuiiull s, ie ſewuinlicium
Od me nobensocdiete? Cg quodiin ſeecitenaguth roiſti mihi, gonoldelad icic,& deperantbund ſicpenſo. aguſwmh zuod me torqueninonule ciljfi.Tentatiudesstf deatur, quod ceijhme V
um nunc putati, maxin cule te uelle torqueri, ego ſcindo ueſtes, tu intremi-
i ßeeinus ſbi tuntunm
numuco dete gumcji
lumin conßeecupetnt
Declamatio ſeptima 127 re, ſic operæprecii eſt, ſt illud ipſe facias. Perdit plu- rimam de ſceleribus uoluptatẽ qui madat,& minus gratiæ rebus ex nuncio uenit. Occidet alius te iuben te, ſed uulneribus illis non fruentur oculi, ſed plus eſt ut ſingultibus abeuntis animæ, ut cruore ſatieris, ut collapſum palpitantemq́; uideas, ut me uidente. Con uenit iudicesquod ipſe diues hoc fecit,& quod ego uidi, ratio ſæuitiæ eſt, ut aliquis corâ me occidatur, propter quem occiditur. Fidẽ leſtram iudices, ne me ideo nõ putetis uidiſſe, quia nihil feci. Seruuloru iſte libertoruq; dolor eſt, occiſo homine ſtatim ſcire quid ficiat, exclamare, procurrere, fidẽ deori hominumq́; teſtari, poſtea cum lachrymis uenire. Vultis pereuſſt rem inuadam? Vutlis fugientè ſequar:Interim defici- entem quis excipiet? cui ſe morientis imponet infir/ mitas? Scis profecto percuſſor facinus ordinare, di- ſponere, filium occidere coram patre ſecretũ eſt. Mi ſeremini iudices. gitur ut hinc quoq; uelitis æſtima- re diuitis conſcientiam, quod contentus eſt ne de ſce
lere quæratur, nõ habet fiduciaà hominis, qui me ſciat
mentiri,& quod non minus debetis attẽdere, ᷓ ſi fi- teretur, non putat ſibi ſaluum, ut iterũ neget. Dißi- mules licet, non eſt innocentiæ metus cum timentur aliena tormenta. Quid agit diues? Orbitatẽ meam in tale genus uſumq́; conuertet, ſi paterni doloris au toritas facinus impingit alien:? Deinde non ipſe af⸗ fers eculeos, non ipſe diſponis ignes. Diceres me her
ſcis:ego ad flagella nudo corpus, te facit pallor exa i nimem:

s Pro Paupere nimem:ego eeuleos, ego poſco flammas, tu non habes in meo dolore patientiã. Rogo quid aliud faceret qui occidiſſet? Quid nunc agam miſer? gratiam confeſ/ ſionis ante tormenta conſumpſi. Scio quanto eredi- bilius fuuſſet, ſt hoc Ktatim inter ignes, inter flagaln
dixiſſem,& multũ de autoritate primæ proclamatio
nis amiſi. Non eſt tamẽ quod ſuperuacua putetis eſſe
tormẽta, quanqᷓ dixer im quicqd ſciebã. Habeo adhue
ex illo multa referre ſecreto, quæ argumẽta faciet do
Lor. Non refert an me uidiſſe dixerim, tormentis hoc
probaturus ſum, debuiſſe mihi credi ante tormèta. 9 quatopere nc inimice torqueris, quod te corã iudici
bus interrogo, quod hoc non potes mihi fiteri. Sedſt
bene gaudij tui perſpicio ſecretum, non putas te ne- gare quia uidi. Arrogantißime percuſſorum euaſiſſe
te putabas, quod illud duo tantum ſciebamus? Meis,
meis hoc ignibus nega, et dum me per ſingulos artus
tortor interrogat, perfer ſaltem nõ credendi patien/ tiam, cum ego me uidiſſe proclamem, tu nullam affe-
ras innocentiæ probationẽ. Non potes aliter abſol⸗
ui, qudm ut illud ego negẽ. Nec tamen iudices putetis
ſolo me calamitatum ambitu petere quæſtionẽ, dabo propter quod rhe irati. Eilium meum illũ ſin gulis uobis uniuerſisq́; laudandum, iuxta quem felix,
iuxta quẽ arrogans eram, occidit. Mea nimia liber⸗
tas, ita ego te non eculeo efferam, non ſuper arden/
tes eximam flãmas? Nunc me uindicas, nunc tueris. Modo, modo coram me filium meum diues occiditft
ducia tui. Concurrite omnes liberi, omnes parentes,
uirieler
hasncns,
uſſen te e diüt duntae auun ue kocra
titw aie enofenin liße ne tule e Acien, lumn ie Fhütiei Gychn ier err fü nung an uweine dra e aitotun

to Danper
lalofenaana Declamatio ſeptima. 225 8 au cer t uirite, lacerate, hos brimumbatris oculos, diſtrahite näſa— Picimna Has manus, quæ nihil pro pereunte Ncernnt, hoc cor 5 n) eio gun Pus, hæc membra, quæ de complexu latronis uulne- er gies, inteſ ra nulla retulerunt. Siue hoc pœnam, ſiue uultis eſſe zutontateyrime guſn clementiam, debeo tam miſer eſſe dum probo, qudm quoi ſigenueage cum uiderem. Niſerum me, ſi fis eſt in queſtione men in guicqd ſcieba Mas d tiri. Sine dubio diues hoc captauit recuſando quæſtio ecreio que craumänſ in nem, ne crederetur. Sed dura parumper anime uidi/ euiliſe laerin om 3 Kti. Nunc infelix ad nos miſera pietas redi, quod fieri iſe mihicredicnam a in ipſa orbitate non potuit, et uires quds improuiſius etorgueri, uol ul Abſtulit dolor, probatio reſtituet. Cu flamis urentur oc non potes mihiſt u nuda uitalia, nox illa occuret, cũ mẽbra fidiculæ fla iidſeceum, nonge e gella laxauerint, rurſius ante oculos ſit moriẽtis uni duntihine perauſom 0 Ct uultus, hæreant uerba percuſſoris, mãdata pereun do tatun ſieim l kis, filium ſpectaſſe morientè longa præſentia eſt. Ne 2.,et nnegrmul ſeis inſelix ſenectus quanta tibi opus ſit ueritatis con efr lim jaulmii i tentione, ut pœniteat diuitem quod nõ duos occidit. liſe roamual lam nunc tamen uobis iudices infirmitatem med alle aton. Nnputsch 3 go, commendo. Si me fortè fidiculæ flagella mutaue/ rint, ego tamen uidi. Si uocẽ in eculeis ignibusq́; per
nege Nec tcneniucieeſdu idi.&t uocẽ per ver zeer auſi didero, ego tamen uidi. Si totus undiq; dolor pariter 4„.. 3....
Penne a, admotus occ pn, ,1, teatis iratilun maum il cciderit, ego tamen uidi. Alioqui niſi hoc q laudanium uuxtiqqus:
animo meo, niſi licuerit, oculis morerer hoc dolore, eram, occiltt. Me nund
— — ——
duo puto me poſſe torqueri.
lweſtum, mnſp A, Arxgumentum Declanationt VIII. ͤͤ(muni quibus erat pater& mater, ægrotare cœperũt. Con Nunc me aindicas, M 4 ſulti wedici, dixerũt eundem eſſe languorẽ. Deſperantibus me ſluum meum diuest ull reliquis promiſit unus ſe alterã ſanaturũ, ſi alterius uitalia in- 1 rej ſpexiſſet. Permittente patre execuit infantem,& uitalia inſpe omnes liberi, onnes xit. Sanato uno, accuſatur patenab uxore malæ tractationis. 4 3 i 2 Pro

130 Pro Matre
Pro matre contra patrem.
Vamuis ludices plurimu infelicißimæ matris al erſis miſeratiõis abſtulerit, quod ex duobus li
beris pari deſperatione languentibus alter euaſit, et
pleriſq; maximum dolorem prima fronte tractanti/
bus uideatur auiditas gaudiorum, ut modo ad totius
orbitatis redacta patientiam, iam non ſit unius ſalu
te contenta, nõ poſſumus tamen affectibus ueſtris, no hanc primam trictißimæ calamitatis allegare menſu
ram, quæ ex ipſa quoq; ſolatij ſui conditione deſcen
dit. Minus miſera quereretur de marito, ſi ſanari ner
ille potuiſſet, pro quo eſt frater occiſus. Nunc inſelir par non eſt dolori, nunc non inuenit ulla ſolatia, er
quo ſibi uidetur filium perdidiſſe uicturum. Super im patientiam trictißimæ orbitatis increſcit, quod in- telligit illum non ſine ſanitate ſuiße languorem, nec perſuaderi miſeræ poteſt perituro laboraſſe fato, in quo inuentũ eſt quod ſanaret alium. Captet licet em delißimus ſenex parricidij immanitatem metu maio- re protegere, non inuenio unde colligi poßit utrunq;
fuiſſe moriturum. Ex duobus ꝑgris nõ perijt niſt qui occiſus eſt. Ante omnia igitur illud à uobis infelicſ
ſima mater petit, ne maximi ſceleris ideo decreſcat inuidia, quia pati uidetur, et reus ex orbitate tantun/ dem. Non perdidit filium quiſquis occidit, explicata
dolore patrem, quod ſibi uidetur feciſſe rem maxi- mam, e in locum iuuenis amißi ſubſtituit de uanita
te ſolatium. Alia eſt, alia conditio matris, quæ med⸗
co non credidit, apud quam ſæuißimæ cõditionis im⸗ iin un ma nitas b benn
nanuſe 1
urneßim.7
mautpl riuudm 64 nach 4— dadlne 1 4
umn hiul Rülin e iifera Cum Wid
rinj e Wrlalm tlunen wüllem ſcwen in dſech ttuuil de Uleb er⸗ lnnn an uu den
nt ſicenätie fſger gaeß un

Pro Mae
econtra henen. 5 nilehnrue 1 quod ea 1 elunguentbunalena lorem brinftomten Laudionm, itmai lentiam iam non ſt nustamen afrihn imne calamitatigal og ſolitj li nii veretur de mariuſ eſt fater oceiſun incnon inuenit ull nperätiſeuickunn ne ordittti inereſe neſaniut fühelupu doteſt reitno leor dd ſenentdim.Ccbtlj ut micilijinnauiennes u nueniouncecollipoßii i uuohuseginüerſj ij rnia giur lääuabiiſ e marini ſelrbileo da leur, etrucoditt dlum quſßaueili 1 od ſcbi uidetu feiſe 1 duenismjjiſſiti 4 dlu condiiomuri, ſen iaum ſamedi b
Declamatio òôctaua 631 manitas fidem non potuit impetrare tentandi. pro utroq; timuit, pro utroq́; ſperauit. Facinus eſt eum maioris pietatis uideri, qui de morte filij putauit alte rius uel certa ſalute tranſigere. Sic debetis odiſſe pa⸗ trem, tanquã duos occiderit, cuius non interfuit uter occideretur. Eſt tamen, ſanctißeimi iudices, quodde crudelißimo parricida queri poßit non ſola mater. Adiecit humanis calamitatibus ipſam ſanitatem,& morborum languorisq́; uiolentiam medicinæ conceſ ſit. Pilium occidit(ſi ipſ⸗ creditis) fortaſſe morituri, & hominem cuius charitas debuerat ipſa deſperatio ne creuiſſe, in hoc ſolum impendit, ut tantiidem ſu/ pereſſet incerti. Non exonerat iudices immanitatem ſæuißimi patris, quod hac ratione credidit de lan/
Luente filio rem inauditam, rem facere crudelems.
Vnam rationem habet, ſi ipſe ſanetur. O triſtior indi gniorq; ſemper menſura calamitatum magna felici/ tas. Hunccine fecit exitu illa modo ciuitate tota con ſbicua mater? Ille indiſcretus ab utroq latere comi-
tatus?llle gaudentiũ dulcis error oculori? Quid mi
hi mortem nuciatis unius Perdidit miſera geminos.
Paßi ſunt enim languorẽ miſerrimi iuuenes, ſine du
bio pariter unaq;, non fraternitate, non animæ cor
porumq́; conſortio, ſed conditione fragilitatis huma
næ, qua ſic extranei quoq; duo languere potuiſſent.
Non negauerim morbum grauem,& parentibus
utiq; metuendum, de cuius tamen adhuc, ut parcißi⸗ me dixerim, remedio quereretur. Quid refert an me
dici conſenſerint utruq; periturum, cUùm eundẽ di-
b i 3 xerint

132 Pro Matre
4
xerint eſſe languorem: Maniftſtum eſt de duobus no dixiſſe uerum, quos de altero conſtat eſſe mentitos. Iam tamẽ iudices de tam perdita pronunciatione no
quærimur, quod ægros quos ſibi uidebantur explica
re non poſſe, parentibus crediderunt. Innocẽtior eſt
ſimplicitas deſperare ſi remedia nõ noueris,& hane
ignorantiæ malo probitatẽ, ut languorem quem ne-
ſcias, tantum neges poſſe ſanari. Maximi tamen uiro
rum,& quibus artis ſuæ ſoluendo nõ ſit humanitas,
ſi ſciebant hoc genus curationis,& illud non indi-
care uoluerãt. Vultis& illos mentitos breuiter pro
bem? Deſperauerunt de languore, cuius remedium, ſt patri creditis, alius inuenit. Siue enim iudices ua- nißimus neſcientium uidit hanc patris in periculo li
berorum rigidam nimiamq́; patiẽtiam,& hominem
in filiorum languore ſolicitũ de remedio generisbu
mani, ſiue captauit ex hoc uultu quandam artis mu
tationẽ imitari, quando ſanare non poterat,& igno rantiæ pudorem tegere magno tentauit incerto, ſius ut aliud uideretur dixiſſe quam reliqui, uerba deſpe, rationis incredibili uanitate uariauit, magnaq́; miſe ros parentes ambage ſuſpendens, tutiſeimum putauit promittere, quod deberet nemo experiri, cauſas qui/ dem ſe dixit ignorare morborũ, ſed ſalutẽ ſpopondit unius, ſi licuiſſet alterũ occidere, lacerare, perſpice- re. En cui pietas patris, cui credere ſolicitudo debue rit, dixit ſe ſcire remedium quod neſciebat. Vultis in
telligere iudices nihil impatientia charitatis fẽciſſe
patrem? Non retulit ad matrè, adacta eſt morte fi lij
—y—
ntnee ttrl rücüeae patette füün an neiuos iei e henuni Knan daunele nn an Futenie tm, Füpeii lm e, üfri er flenan nuie errlonat e de elaaa
822 gätiaſ

remeii i noueni tati, utlunguorenge ſeſcer Mexinite ue ſcluendo höſthan arationis, Giluam R ilos mentitosbnai elanguore, cuium nuenit. Siue enimui niit hancpatrisinm niuncz pcueum q 9 re ſolictä cemmaiven ex houlu aunumol
ndo ſangenanpoteutgn
ere m gno entauinceng riſſe gunnliuiierzl aunatate lanault, nagu ſuſpenien niiinumg eret nemoeryerincu morbori,ſeiſältih rĩ occilen, utntne n, aücneien ellinal edium quol rſätbun 1 inpatieni chennſ
dnatrö au clam
1
Declamatio octaua. 133 lij uel ſanitate diſcedere. Non propinquos conſiluit, nõ amicos, ſed ſua tantum perſuaſione mediciq́; con- tentus, quod nocentius eſt, quam ſi ipſe occidiſſet, al/
terutrum potuit eligere. Dicat nunc parricida, quid
fecerit illud quod etiam de ſimilibus tam paribus æ/ gris in alterum deſperatio illa præualuit? Si medici non interfuit uter occideretur, conſtabit uiuere u- trunq; potuiſſe: ſi interfuit, conſtabit non eundem fis iſe languorem. Qualis fuerit illa curatio, quid paſſus ſit iuuenis in morte qua medicus parabatur, omniiã cogitationibus liquere crediderim. Ideoq́; parcimus auribus matris. Breuiter tamen longæ crudelitatis explicada ſæuitia eſt, ex omnibus quæ pertulit leuißi mum fuit quod occiſus eſt. Non eſt quod ueniam tri/ ſtißimæ curationis paret, quod uidetur, in alio fra tre explicata promißio. An altcrum medicus ſanaue rit fortuna uiderit: quod negari non poteſt, alterum medicus occidit. Erumpit hoc loco mulier infelix,& tota libertate proclamat: Redde mihi, inquit, marite filiũ quẽ tibi pariter medicoq́; cõmiſi. Hic eſt ille ue ſter inſanabilis, recipe quẽ mihi credidiſti ille mori turus, hic quẽ permiſeras medico, ſi maluiſſet occide re. Vides quid profecerint anxia uota pietatis, ſolici- tæ preces. Dum ià frigidi pectoris calorẽ ſuperpoſi- tis reuocumus uberibus, di frigẽtia mẽbra cõtinuis oſculis& ſpiritu trepidæ matris animamus, dum la bẽtes oculi ad noſtras exclamationes, noſtrosq́; plan ſtus admiſſa paulatim luce laxatur, dũ multa mẽtior, multa promitto, et fratrè dico ſaatu, reſpexit ad uitã, b i 4 onua

134 Pro Matre b conualuit, euaſit. Non tamen iacto pietatem, non ar rogo mihi proſperæ curationis euentum. Quid hune ſanauerit, uis ſcire breuiter quod potuit utrunq; ſa-
nare. Pudeat uos iura legesq́;, quod miſerrimi ſe⸗
xus dolorem his clauſiſtis anguſtijs. Ita maritu quol occiſus eſt filius, malæ tractationis uxor accuſat. Per
diderunt legis huius autoritatem, quæ ad illas uxo- rias querelas matrimõiorum ſolent deferre delicias, ego illam datam miſeris tantum matribus puto pote
ſtatem, ab iniquo coniuge explicare diuortium,&
contra maritales tuetur iniurias, ut nolis præſtare
patientiam. Illis ſuccurit quas nefas eſt abire, diſce-
dere, quas in peßimi coniugij durum perpetuumq; complexum, communium pignorum nexus arctauit, quæ malos maritos pariter& patres nec relinque/ re, nec ferre ſufficiunt. Facin us eſt ideo euadere ma ritum, quia damnaretur ſi de illo minore dolore que reretur. ltaq; impudẽter ficit, quod pro destracto ma trona cultu, negatoq́; comitatu, 5ſ
pulſataq; facie filium complorat occiſum. Siled ad- huc illa per quæ parricidij creuit immanitas. Occi/ ſum filium obijcio, puta luxurioſum, perditu, nocen- tem, fingite hoc patrem ira, indignitatione feciſſe. Quantui facinus ſit filium occidere, nemo magis fate
ditis noctibus,
tur, qᷓ qui uult uideri ſe illud feciſſe pro filio. Ecquid
iudices, uel ex hoc totus animus mariti, tota triſtißi
mæ cõiugis calamitas perſpici poteſt, quod ſe negat
matri communium liberorum debere rationem? Pla
cet ergo mortales, ut de hominibus, in quos plus er
harum
Jik 4 dten, dalmn
ilttan
——
güte teade men Prdeſ rim en Uuli gne Kanarena
attt n dath aul
Pate Kiene u ttignie don e un e. nterogen tpilne fabua une Fiuien uate n.dic m wnins no 8 rri im tnerſ
mnef, ſrr

to Matt tamen iacho deiten,
rationis euenten äilſ
auter quod potuitut alegesc, quodniſen ſtit enſtis tanan tractationisuxoras utoritaten, qued diorum ſolent lfnn eris tantum matnöu niuge explienntuun etur iniurias, uthaby curit quss nefßs etin iconiugif dunm nium pignorumeruala paiiter& peraun int. Eacinuseftilu
retur ſi deilomioredh
q comitin, ſuünn
an complortarjin.0 rriciiij craumaliu) ruta lururiſinerii atren ins, jalgitttunſ filiun oceilen ſenon iſeiluifeiſeßn„ otus animus mali, gerhie pot ſu üerorum dehererubo ddebominüus üſau
1 4
1
4 deter ficiz godpriu n 1
3
Declamatio octaua 139 harum ſanguine, ex harum tranſit anima, non habe- ant partem niſi tantum doloris? Solos ergo commu nicabit, miſera planctus,& ab omnib. cõſilijs, quib. ordinatur iuuenta, uita diſponitur, extranea uolun- tate, uilitate ſepoſita, circa mœrores tantã lachryma ruq́; conſortiũ orbitate iigetur? Si mehercule fis eſt æſtimare, utri plus parenti debeatur ex liberis, non improbe totam poteſtatem ſibi uindicabit afectus,
qui decẽ menſibus ante ueſtram incipit diligere no-
titiam,& cuùm uos patres gaudium primum faciat oculorum, ante ſunt conſcientia matres. Eacinus eſ ideo tantum illis minus licere, quia minus facere ſuſi ciunt. Vos eſtis qui creſcentes adhuc in peregrinatio nes, qui iam adultos in caſtra magnorum parentum uanitate dimittitis. Erubeſcitis deſiderijs tanquam infirmitate,& unde uelocißimus tranſitus eſt in ri- gorem, liberos uultis amare patientia. Quam multa ideo tantum de filij faciti, quia licet,& frequentius poteſtatis ueſtræ iactatione, tanquam aliguo graui/ tatis genere delinquitis. Non habet orbitas ueſtra la chrymas, ſuper ardentes rogos tenetis inconcuſſam rigidamq; faciem, itis obuiam conſolationibus, e quod omnẽ modum feritatis excedit, captatis in ma
Zna calamitate laudari. Quicquam ergo erit, quod
de communibus pignoribis, non pari mente, pari im patientia, uel ſi neceßitas poſtulet, pari rigore facia tis? Mali tantũ patris intereſt, ut matri minus liceat. Sanè credat uobis circaregendas cõmunium pigno-
rum mentes ſexus infirmior, uos mores, uos uitæ ge/
4 5 hls

36 Pro Matre
nus, uos matrimonia, cæterosq́; actus ueſtra perſua-
ſione firmetis, nunquid arrogans conſortii, nunquid impotens ſocietas ete, liberos cõmunes eſſe languen-
tese Si quis imò pudor eſt, cede nc tota poteſtate ma
tri, illius ſit in ægri thoro proximus locus, hæc adhi
beat fömenta, porrigat cibos, ſi quid impatientia, 3 quid flagrantiũ uiſcerũ poßit infirmitas, mater ne- get, mater indulgeat. Ilas quas immodicus ardor di-
ſcutit ueſtes, hec ſuper fatigatos reponat ar tus, illa iactatas toto lectulo manus ſedulo contineat affectu Fruſtra captas uideri ultionẽ magnæ charitatis, ab
omni curæ ratione ſepoſitus. Cum circa curationes
liberoru non conſentiũt parètes, curationis eſt cul- pa, nõ matris. Quid quod filiu occidit innocentẽ, cui nibil obijcere, nihil poterat iraſcis Filiu, ſi ipſi cred tis, pro fratre mori paratũ, cuius ſubrema ferre non poterat. Nouu iudices& incognitu rebus humanis audite facinus. lam parricidiũ pietas, charitas,& im patiẽtia orbitatis admittit. Malo odiũ, querelas, exe cratiões, quà ut quis liberos affectu quo ſeruàtur oc cidat. Quid refert an per hoc alterius filij animare dimatur? Si parricidiũ fis eſt ullas accipere cauſas, ſi
lius propter ſe tantum debet occidi. Adijcite iudices immanitati, quod occidit ægruũ. Omnib. equidẽmor/
talibus maiorẽ crediderim de languore uenire reue/ rentia,& illorũ quoq; quos inter ſupplicia pereun/ tes auido ſpectamus aſſenſu, iuxta ualetudines tamen morborumq́; uiolentiam quodam innocentiæ fiuore miſeremur. In carceribus,& in illa profunda nocte 4 Pænarunn
4
tmſa Ffleiu r

dMatre eierosc ccͤu cnzin conſgrin n weros cömunes ſel ebbeeierüe ttapen oro proximuslorn taibos ſ guilinza m poßit infrmitg s quss inmoli derfitastos mponag manus ſedulo centine ultionẽ magne hun poſitus. Cum imam tiüt perẽtes, curatuna quod fllũ occiitinm doterairtſciüſtſ paratũ aurſpennußn cces C iunnnuunetur hu darricitüts, aiat inittit.oodi, gend islöeros ſecuuuſen in ger hoe leiufl lũ ßi eſtulus cchen um cebet oceili Aije rilttexri. Omnte derim delanguore le q guos iter joblii Iſenſt ur ukuin tunn quotmimocanuſ
un, Cinllrm
—
1
—
Daclamatio octaua. 137
pa, œnarum irreligioſius ille anheli pecloris pallor in HKicitur, nõ ſic confundut obuios grauiorib. catenis
colla ſtridentia,& diutino ſqualore concreta facies, ut ille quem ad ſingulos conatus, greſſisq́; labentem uix trahit impellitq́; longus ordo uinctorũ,& in tot deſtinatos, totq́; perituros, omniã tamen in ſe retor quet oculos unus æger. Quid agis:tu illum quẽ nunc nefas eſt caigare, reprehendere, cuius auribus par- cere debuerunt ſæuiora uerba, ſi quid negares, uide- reris occidere, ferro, uulneribus aggrederis? Non po teſt hinc tibi uenire defenſio, ut hoc ſis pro alterius ſalute commentus.Inter duos liberos pari deſperatio ne languentes da bonum patrem, non præpondera- bit alterutrum, non eliget, ſed ut incertum orbitatis euadat, ipſe morietur. Tentat hoc loco, iudices, cru delißimus ſenex excuſationem temeritatis ſuæ de me dicorum trahere conſenſu. Deſperauerant, inquit, de duobus. Sed ut incertum orbitatis euadat, ſepono pauliſber immanitatem patris, qui credidit,& de ar rogantißimæ perſuaſionis hominibus queri: de to- tius generis humani nomine uolo. Quam multas ar/ tes miſera mortalium ſolicitudo fecicti? Fato uiui⸗ mus, languemus, conualeſcimus, morimur, medici- na quid præſtas, niſi ut iuxta te nemo deſperet? Di⸗ cturum me putas, non credo renunciantibus, non ac cedo guum deſerunt, relinquuntq́; languentes. Ego
ueròͤ medicis non credo ſperantibus. Aſpicite ma⸗
iorem partem generis humani, ey ſime interro-
ges illam robuſtiorem, illam aduc in prima rerum naturæ

438 Pro Matre naturæ ueritate uiuentẽ, nullos artis huius norit an- tiſtites, nec minus tamen bellorum uulneribus, mor- borumq́; medetur incurſibus: non diſputationum ua nitate ſolerti, ſed experimentis,& inuicem per ſimi les dißimilesq́; caſus obſeruatione ducẽte, tradita ra
tione ſuccurrit. Non medicina ſanat, ſed quiquid ui-
detur ſanaſſe, medicina eſt. Quo uultis animo feram, quod ars quantum dicitis inuenta pro uita, ſi dijs pla cet autoritatem formamq́; captat, ut longeè uentur ſuprema proſpiciat, ut adeſſe fata denunciet, quæ nec
timẽtur,& maxima ſcientiæ pars eſſe cœpit ſanare
non poſſe? Quiſquàm ne ab homine, qui adhuc loqui tur, ſpirat, intelligit, ſic recedet, quemadmodum rei linquitur exanime corpus, et ibi ſtem uitæ putabit, ubicunq; ſcientiæ ſubſtiterit infirmitas? di fragilita- tem mortalitatis, incertosq́; uelimus æſtimare caſus, tantundem periculi habet omnis æger. Iniquißimum eſt deſperationes uocari, quoties remedium medici- na non inuenit,& anguctias ſiue artis, ſiue mẽtis hu
manæ ad inuidiam referre fatorum. Nihil magis in-
tereſſe omnium puto, quam ut ſpes pro homine tam longa quam uita ſit. Vnde putatis inuẽtos tardos fu- neri apparatus: Vnde quod exequias plãctibus, plan
gore, magnoq́; ſemper inquietamus ululatu, quam quòd facinus uideretur credere tam facils uel morti:
Vidimus igitur frequenter ad uitam poſt conclama/
ta ſuprema redeuntes. Plerique conualuerunt negli/
gentiæ bono, quoſdam explicuit quicquid alios for/
iuuit
taßis occideret. Hos indulgentiæ temeritas, illos ad-
o ban iach 1 uan omeder ſoa i wri⸗ 1 W anähae dne di Vitier bübt den a On

10 Mat
e, nullos entöhinoft en bellorum nulnerbu ſibur non lipuuain rmmentis ep inuien cnationecucätt d rtieinsſau ſg uet Quouultäenim citsinuents prouihſt dungheäpttt, ulong utale ſeßtt denunens ſeieniie parzeſtenn une ab homine, quu
A
öſie recetet, quemandt
orpus etibifinemuinul
gtientinfrmita zfg certosip uling⸗ſin habet omijegr uuſ
———
Cari, quotamemme-
enguctissſuectihhuni referregtonm. Nülm
eo, guamut gegpoena
Vndeputctsimämztg
nie uotexequisplitit
per inquitmu lulan eur ereieretenßeinu
nenter aluitim poſtcn
s. PDerifue cmulernn mexpliait gigult inuulgenie tmenic
Declamatio octaua. 439 iuuit deſperatonis audacia. Datur fortaßis huic arti perſpicere morbos, profutura meditari, ſed unde ſei- et quantum inter uiſcera, latentesq́; pectoris ſinus, unicuiq; animæ natura conceſſerit? quam proprieta tem ſpiritus, quam corpus acceperit? Non tam ua- riæ mortalibus förmæ, nec in uultibus noſtris ſedet tanta diuerſitas, quanta latet in ipſis dißimilitudo ui talibus. Inenarrabile, indeprehenſibile eſt, quicquid nos elementorum uaria compago formauit. Et prout in nos plura ſeu rariora de terrenis ſeminibus cœle-
Kibusq́; coierunt, ita uel duramur tacita ratione,
uel ſoluimur. An deſperantibus credi debuerit, uos æſtimabitis, qui negarunt ægros poſſe ſanari, nec in hoc probauerunt qui euaſit, nec in illo quem nõ lan guor occidit. Iuſtas me hercule haberet mulier cau- ſas querelarum, ſi noua incognitaq́; ratione uel u/ trunque ſeruaſſet. Nunquam ex magno uenit affectu incredibilia uel profutura tentaſſe,& in re quæ plus de incerto habet, temeritas experimenti ſolam pro/ bat deſperationis audacid. Quid refert cuius ſit con- ditionis æger, quantum adhuc ſpei, quantũ uideatur habere de uita: Sacroſancti ſint parentum metus. Dij nõ ſinant, ut ex liberis uilior incipiat eſſe periturus. Medici deſperauerunt. Quid iſtud ad patrem: Spe- ra tu, iube ſperare matrè, tuis potius affectibus, tuis crede uotis. Et hoc de parricidij facilitate eſt, circa filiorum languorem ad deſperantes potius accede- re. Fidem habes hominibus quos mentiri alius affir-
mat, contra quos iterum credis uni præſertim. Peßi-
me

140 Pro Matre me hercule de tua feritate ſentirem, ſi in quacunq; ſ lij curatione nõ adhiberes propinquos, non interro gares amicos, non reſpiceres ad matris animũ, non hanc primam impatientiam, non hunc conſulis timo rẽ. De nullo filio minus debet ſoli ſibi permittere pa ter, ꝗᷓ qui uidetur utiq; moriturus. Pratres, inquit, e gemini erant, ideoq́; credibile eſt illis eundẽ diſ languorem. Rogo quis in ullo mortalium ferat igno- rantiam pariter e affirmationem:? Quiſquis neſcil quod genus languoris ſit, non potet ſcire an idẽ ſit. Nibil iudices in rebus humanis uoluit eſſe rerum na-
tura tam ſimile, quod non aliqua proprietate ſecer/
neret. Quid refert an ex ijſdem prima illa duorũ cor pori animoriq; cõpago ſeminib. oriatur? Sibi quiſg firmatur, ſibi quiſq; cõponitur,& duo plurèsue fra tres naſcutur fato ſingulorũ. Hãc ipſam uidi indifft rentiam, quam mirantur occurſus, ſtupent ciuitatis oculi, parentum tamen agnitio dignoſcit, ſeparat m titia nutricum,& fallentibus notis, eſt rurſus quod
faciat ipſa ſimilitudo dißimile. In pleriſque quamuis
ſit indiſereta facies, inuenitur tamè alius oris ſonus,
habitus, inceſſus, ſed ut ipſa cõſentiant, diuerſa ms,
contrarij mores,& uitæ genera rixãtia. Quid quo non eandem eſſe naturam geminorum probat etiam fortua dißimilis? Hunc preßit paupertate perpetua, illum inſperatis opibus excoluit. Mlius per titulos& honores, illius per ignobiles obſcurasq́; ſordes totaã quxit ætatem. Simile eſt quicquid accipiunt ex hol mine gemini, dißimile quicquid ex fito. Nec enim taut
„e Pern
t. ſi be a peuun rütm 8 G
rint grß nml an mſcca luſtſ Kbie genim die julieir guln ie ei n iin e rinnocen uit i gast Ä fn u apgiti

aſal Declamatio octauau. 4 d nünen ſin guen tam pariter in lucem de maternis exiluere uiſceri-
bus, ut illos eadem origo ſignauerit. Quantum pu- tas interfuiſſe tẽporis, dum primũ uteri pondus ege-
entiem nonhunccoſſi ritur, dum parüũper exonerata uitalia altero rurſus nus iebetſoli ſbipemu homine laxantur? Breue fortaßis exiguumq́; uide/ i noniun. ata tur mortalibus oculis, ſed ſi terrena mète perſpicere ocß crellileeſtlben uelis orbis huius uaſtitaté, ſcies multu eſſe quod inter isin ulomortalunß duas traſcurrat animas. Voluitur ſuper nos hæc eæ- cfrrnatianen in li ſiderumq́; compago,& præcipiti per procliue de düſſt, nonpotchſima curſu, totius diei noctisq́; breuitate. emenſus orientis shunaniuoliicſe occidẽtisq; curſus, diuerſoru ſiderũ in primo ſtatim
ortu rotato ſe rurſus axe conſequitur. Hoc tu pari nexiiſten ptimili credis eſſe ſhaciũ, quod diuerſis bariter rebus imple- degs ſmind aniaihſ kur? Quantä inter illa tranſcurrẽtis horæ momenta 2** A naſcitur, perit. Igitur quãdo unquà peregrinati ſunt üpruimh und, militauere pariter? quid nõ diducti ſeparatiq́; ſe ulori Rinat unamilitauene bariter? quid nõ diducti ſep⸗ Jatiq
. a ceräts quando illos languor, quando ſuprema lunxe Wenr caaſa. rüt? Et quãdoq; ſit neceſſe et aliter, ex geminis quod men agnain nüüſga pariter languerunt, non ſic accidit quomodo fratri flleuönnz inſ Ha ſe⸗ quomodo duobus. Non eodem fato languere dodßimil pytnſge geminos, quemadmodũ uultis, breuius probè, quàm imenitur time lu quod nec uterq; occiſus eſt, nec uterq; ſanatus. Sed dutipſe cjennunzun Fingamus hoc eſſe uerum, quod deſperauerunt medi- uite generritü ci: relinque nobis pater innocentiam calamitatis, ſal turmm gemiuonngu ua ſolatia ſint de liberis, quos tibi uideris non per- mnepreſit pupent didiſſe niſi fato. Quis ex parẽtibus neſcit hac ſe mor buserrolutk ibpnis talitatis procreare lege? Sed indigni exitus ſuper or guohilesobſenchſa itatem ſunt. Ideo magis flemus illos quos bella rat leſtmiquil Knhin Puerunt, hauſit incendium, naufragia merſerunt. ile quicg ilerfiv, Fortius
d non aliqua propiau
—

Pro Matre
14²
ofiicia labentes, cum ſe inuicem oſcula, cum ſe ſatia/ uere ſermones, cum data ſuprema mandata ſunt,&
ſe ſcit pietas omnia feciſſe pro uita. Igitur uerum di/ xerim, illos mori credimus, hos perire. Non inuenio quemadmodum excuſationem pater de conſenſu poſ
ſtt accipere medicorum. Hoc eſt quod omnem com- parationem feritatis excedit. Filium pater bropter hominsè quem non putauit poſſe ſanari, occidit, quol tu monſtri portentiq́; genus es? habes parrcidij pa- tientiam, non habes orbitatis. lta demum potes ferre filij mortem, ſt facinus adieceris. Tu occidis, quia de
ſperauere medici. Quererer me hercule, ſi reliquiſ. ſes, ſi quid de cõtinuatione curæ ſolicitudo laxaſſet.
Nihil ergo plus ficies, qudm illi qui nunc plures cir- cumeunt fortaßis ægros, quos detrahit, quos auocat alia curatio. Filios ſaltem committe uel matri, de ſit
tuna quæratar, dijs faciat inuidiã, mulieri quæ ferre
non poteſt quod uideris deſperaſſe, nunquam ex hoc rationem reddas quod occideris. Quis hanc, iudices impudentiam ferat? tentat bater ut& huic rei cre/
datis quod deſperauerunt omnes,& quod ſperauit
unus. Noſtræ quidem querelæ ſufficit non conueniſſe medicis,& tum inuentus ſit qui contra ſenſum de- ſperantium genus aliquod ſanitatis afferret, fas erat iudices ut adhuc inueniretur alius, qui lætiora& utiliora promitteret. Hoc nunc me, queri putatis,
quod in re de qua credere nec omnibus debuiſſet, ac⸗
ceßit unie Non intereſt an ſuperſit remediũ quod ten tale
Fortius feras inter aßidentium manus, inter ſuorum
Inuus n iam lnum iui nlunxee Ifhrus ten puy ie dargai ſbchgin Ni uüngen naſi nzißt ie nlher r trnr. ägi e to.Iln erün ae focaiu. teſeu ie ßeius ſapu ge Fiſie m h e i ann
Kha un 11 ühaſus

OMane
enimnen iteſt Declamatiò octaua. 143 mnuicem oſelt amn ſ tare non debeas,& ubi tandundem periculi ſperes, dſeprem manlttjg quantũ deſperatio habet, melior exitus eſt, qui facit iſe de lite giten miſeros innocntes. Quid inuidiam prioribus medi/ inushesperie Aniſ cis paramus? Nemo magis deſberat, qudm qui ſe ne- ſctionen peter leang gat noſſe dolorem. Quid agis pater? lta tecum quiſ/ am. Hoceſt qolnai quam ſic audet agere de duobus filijs, tanquà de duo excedit. Rlum ns Bus ægris? Tu ex geminis alterum occidendum da/ ttuitpoſſeſcnanan bis? Non ferrem ſi ſeparare expoſiturus auderes, ſi Hgeuuseslhc gad contentus eſſes educaturus alterutrum, non ferrem orbitatis.lta demna a*Piratis captum filium alterius uicaria ſeruitute re usadieceräs⸗uorn dimentem. Tude orbitate ficies uices,& caſum ſin- eranneber gulorum per utrumq; diffundes? Parricidium uoca/ Muchechh ſiiul. rem, ſi bromittente medico quod ſanaret unum, poſ- ds gumälgumg ſes eligere periturum. Pene crudelius e geminos di
Aau uidere, qua En ſcientia cui debe i. g 2239 uidere, quam perdere. En ſcientia cui debeat credi,
—
—
—
euun negat ſe ſcire cauſem languoris, deinde promittit „„ quicquid licere non deberet nec intelligentibus. Oc- ßcit nuünii ſcidã, inquit, deinde ſenabo. Memineris pater in hac iter ichalſuna conditione prius eſſe ut occidas. Non eſt tanta pie- fuodoc cäim Btan tas ſeruare filium, quanta facinus occidere. Tu nunc te tetagaauo hoc putas, profundæ artis eſſe ſecretum? Verba tan- tuenunt ontes G got tum deſperationis inuoluit, et homo cautißimæ uani tn quertle ſifenm tatis captat illam nouißimam circumire breuitatem. uuentusſt guennt Vides quanta promiſſum ſuum experimentumq́; ca- dliquot ſmittlocem ligine medicus inuoluerit? nunquam conſtabit an fue menietir dis, uirit languore moriturus æger, qui aliter occiditur. ret. Boc nune maſ Non noui, inquit, languoris genus Poſt hanc uocem nlre ner emuülhi me hercule non deberes committere ægros, etiam ſi erftan upeſt rndi uellet experiri Potionis hauſtus, ciborum fömento⸗
k rumqj

144 Pro Matre rumq́; nouitatẽ. Neſcio, inquit, ec ſi permiſeris alte ruus aperire uitalia, pectus effringere, remediũ fyr. taßis inueniam. lam excuſatus es medice matri, ſpe-
racti ne tibi crederetur. Differo pauleſper, quod de
fratribus, quod de geminis, quod pater hoc facit, non
conſentiente matre, publico potius mortalitatis con tendo nomine, non debere genus iſtud curationis al mitti. Act eſt uelut de genere humano, ſi nobis pro ſalute ægri opus eſt morte hominis a terius,& pene ratio ſanitatis intercidit, ſi conſumit medicina tatun-
dem. Ego quenquam dicentẽ feram, ut inueniam uale
tudinis cauſas, date mihi aliud corpus, alia uitalia, oc cidam, deinde ſalutaria quæram, profutura medita- borelta non facilius eſt noſſe languorẽs Quæ hæc eſt impudentia crudelißimæ uilitatiss? aegrũ placuit oc- cidere, ut inueniretur cur non debuiſſet occidi. Nul- lum ſanckißimi iudices natura morborum genus ſoli uiſceribus abſcondit,& quicquid cauſas ualetudini de uitalibus trahit, in corpus emanat: inde pallor, in de macies, quod ad interiorem dolorem ſuperpoſita conſentiunt. Non innenio cur hominẽ uulneribus ex quiras, cur remedia quoq; uitalibus per corpus im- mittas,& in latẽtes meatus hæc quibus tegimur medicina deſcendat:cur ergo non eadem ratione lan- guor admittit intellectu ſui, qua ſanitatẽ prodits ab ditos profundosq́; morbos aut citatior clauſitſan- guinis curſus, aut crebrior anhelitus laborantis ani-
— —
mæ indicat. Crede de his ante omnia ſenſibus, ocu-
lis tuis,& ipſos de quibus agitur, modo ſingulos, mo d6
i Vuhrſ
nhe n heg inu en atfe tiu mal trgtſte Ahrri naß a F.Cn tnent n krllr,
den llurtio ung, kunr

dro Ma
dunquit,eiſ denſn ectuse ringere nnh xcuſatuses meciiceme r. Difd bauligen, unis,uodpaterha ublico potiusmon there genuiſucaa legenere humano ſe noneehominiso teni iit ſtconſimimelal dicentẽ feram uina nihi aliud corpustun trit queran, pnſin eſtnoſſelenguonion ſume ultatiseggig tur cur nunuunſttaa ices natrinriemnan lit C quicilcaſau Ä in corpumuwtineps jinterionntulumm nnenio cur oniiuln
———
— —
li quog; uitlldug ttes mectus hec guiu trurergononectmid. Lectũ ſui quu ſaiui morhos ditciati dI ehrior anheliusldon ie hus anteommie en 1 dubus dgiun malbſ
Declamatio octaug. 145 dè pariter interroga, cui potißinum parti graue ta- eitæ peſtis ponpus inſiderit, unde prorumpat in ge mitus con ſcius dolor. Medicus qui per hæc nã poteſt inuenire languorẽ, non inuenit nec remedium. Quid
ſi aliquid ſanato medicina poteſt præſtare rationiss
Sufficit quod aliquando iam facta ex unius hominis inſbeckione, ad totius intellectum naturæ medicina profecit. Quid allaturus huic ægroto eſt, quod non tot ſeculorum, tot languentium experimenta depre/
hẽderint: Vis tu potius hac audacia, qua ſecreta lan-
guoris exquiris, remedia tentare: Breuior uia ſanita
tis humanæ, propior noſtræ ſalutis utilitas eſt. Si ui/
ſcerum nimius ardor ſtricta circa ſe membra dura- uit, adhibe remedia laxatia. Si fluitat nimijs æger hu moribus, præſto ſint per quæ prepis clauſisq́; uenis in nouas uires corpus areſcat. Si parum prodeſt ab- Kinentia, rurſus ciborum qualitate fõueatur. Si ſpiri tus receptis premitur alimentis, ad puriores meatus ieiunio fameq́; tenuetur. Contigit tibi magna expe/
rimentorum materia medice, ægri duo,& languor
idem. Non eſt opus ut expectes, quando ſuper unius
uerſitas: potes experiri pariter eadem conſentanea, diuerſa, pugnantia. Nulla ratio eſt uulnerum ſangui/ nis, ſupremoru. Qulemadmodum ſanari debeat alius eger ſeire non poßis, niſt ex r altero ſanato. Quid—
¹ etid ut idem ſit ualetudinis genus, neceſſe eſt tamen dAuoru corporũ diuerſitate uarieture Nunqud in alie
nisuiſceribus inueni as totu quod de altero quæras, 5&ꝙ
bhominis patientiam explicet profuturoru magnadi
al. homine

& alius languor ot, alius æger. Cur maximum nefus
alterius filij:iute defendis? Homo in quo ſola quæni
tur cauſa ldguoris, propter medici occiditur. Adij. ce quod nec deprehendi ex ſanato poteſt ullius cauſe languoris, quicquid nos in uitia morborum à natur⸗ li ſanitate cõmutat, facit aut nimij ſanguinis ponduu
exæſtuans, aut ſuperfluens calor, aut ultra natura/ lem modum humor exundans, aut ſpiritus per taci- tos meatus non ſolita laxitate diſcurrens. Quid ho/ rum ſt uitalia ferro uulneribusq́; reſecentur, ſaluum poteſt eſſe languentibus, cum compreßi ſpiritus la- borem protinus ille reſerati pectoris meatus emit-
tat, ſanguis ijſdem pariter deprehendatur egredia-
turq́; uulneribus? An fis putatis ut ſuam ſeruẽt uiſce ra nudata faciem? ut nihil perdat ex priore naturail lud pectoris utiæq́; ſecret, cum admiſit oculos? Plu- rimum in nobis etiam timore mutatur. Quantum af fert ſolicitudo, gaudium, dolor,& aliquis ſubitus af fectue? Quoties dum ad curationẽ præparatur æger, dum componitur ad ſua remedia corpus, medentium manus anima deſtituit? Iam uero ad ſingulos ictus e longißimas uulnerum moras, quatum ex toto ho mine conuertitur clamore, gemitu? Neceſſe eſt om⸗
neis perire quibus continetur uita, cauſas, quotiesui
ta ipſa conſumitur,& cum homine qui propter in
tellectum languoris occiditur, ipſe quoq; paulatim languor emoritur. Differ ſaltem pater hanc crudeli
tatem, quicquid ex filio facis, fcies ex cadauere. 81
poteſt deprehẽdi languor dum occidit, facilius cim occi⸗
aulen and aduſſt en uen euayl n mir. 5 inilin nek an funfie limm uepit
hter zan faaii.
lerini ie unfn
Keaſdn frunn
ie ten

to Mate us eger. g netiunn atise Homomn gußebe V apter necicu ocali lerſcutozarfuld werin iiamarbonna aclt aut nimij ſanguin
calor, autuhag runäens, eutgiin alexittt diſenremuh ulneruust netente but, cim conpniſ nſeratipecloruma oriter deprehenling nßss putatisutſun Atnihperditerginu ſecrtt, andiuſtanl umtimonnttir un dium, doltnx dinuüſti madcurinéxrepan dd ſuc rentuturpubes
—
clawore, gemin Iaas
cntineterui eaſ 1 ne qul
„Geun homixqui
goccicitur, pſegao
Diffr ſaltenpaterhe ſllo fäci, ſetzetaa nguur dun aui 3
Declamatio octaua. 147 occiderit. interrogare merhercule hoc loco libet, ut- rumne periturũ pater, an medicus elegerit? Negauit ſua intereſſe quẽ occideret, hoc ſt alter periſſet, pro- bauerat utrumq; fuiſſe periturũ: cum conualuit, pro bat utrumq; uicturum. Ad ſeuißimam curationẽ po/ tuit ægrum ficilius mehercle explicare, ſi eſſet unici pater. Sufficit ergo comparare, decernere, num ite- rum ile tibi precioſior, ille melior incipiet eſſe uictu ro. Vbi eſt impatientia patris, qua uix dimittitur ca dauer in rogos? qua corpus exanime detinetur am/ plexu: Dij immortales, qudm ſæua, qudm crudelis eſt ipſa cunctatio, dum delibreas, dum unumquengq; de- tractas, parricidiũ in utroq; coſumis. Duorum Tuti/ litate fit ut ex fratribus poſit alteruter occidi. Nun/ quam iudices res tam horribilis inauditæq́ feritatis admiſſa eſt. Filium pater propter eum occidit, quem etiam ipſum poterat occidere. Trasſert iudices reus in medicum electionis inuidiam:Ille, inquit, æſtima- uit, ille decreuit. Ergo manifeſtum eſt, non parem fu/ iſſe languorè Ex duobus ægris plus habuit ſpei, pro
eLgnea pter quem debuit alter occidi. Recede pauliſper mu tutt lenivalnge zier infelir, ſilij tui nobis referenda curatio eſt. Feli-
ces ægri qui languore moriuntur, qui ſupremos an/ helitus inter ſuorum amplexus, intæ ſuoru alloquia
pPoſuerunt. Vt erat iuuenis primo ipſo comparatio- nis incerto, mox electione cruciatus, abacta eſtdà pe/ rituro prima mater,& modo ſedula miniſteria ſer- uorum repente mutata ſunt in mortis officia. Detra huutur trementibus uelamẽta membris,& ut graſſa b k 3 turas
al. uilitate

143 Pro Matre turas manus totu corpus admitteret, nudatur miſera bilis ac deflẽda macies. Toto deinde tenditur thoro, et ad immobilẽ rigidãq́; patientiã per omnia lectuli ſpacia duraturus exponitur. Accipit carnifex ille te ai lum, non quo dextra ſtatim totũ uulnus imprimeret, dil ſed quod leuiter paulatimq́; deſcẽdens, animã in con finio mortis ac uitæ librato dolore ſuſpenderet. Hæc exhortatio, hoc fuit perituri iuuenis alloquiũ. Forti-
ter dura, patiẽter admitte, ſanabitur frater. Nõ eſt ꝗ 5 8 5 exanimeris metu, dolore deficias. Caue uiſcera excla d 5* matione ne laſſes, anhelitu gemituq́; concutias, nere tmmane A 4 medium pereat alienum. Paſſus eſt miſer diſcurrentẽ lunt an⸗ per omnia reſerati pectoris improbum uagæ artis er kn* vorem. Contentum fuiſſe medicum toto homine di- 3 din ſcentem primo putatis aſpectu? Egeſta ſæpe uitaliu, ĩit n mda pertractata, deducta ſunt, fecerüt manus plura quam num n duun
ferrum. Stat iuxta medicũ pater apertis uiſceribus lueuß e iiſ inhians ſtillantem animæ ſedem cruentis manibus" us iie uſiui gitantem, ne feſtinet hortatur, iubet altius diligen unan büirui tiusq́; ſcrutari, interrogat, dubitat, contenqdit, affir/
mat,& accipit de filij morte rationem. At mulier in- felix cluſis aduoluta fõribus, cruentumq́; ſecretum toto corpore effringẽs, uelut ſuper buſta, tumulosq; clamabat: Audi miſerrime iuuenis, ſi quis adhuc tibi ſupereſt ſenſus, exaudi, non permiſit hoc mater, cre de orbitati meæ, crede lachrymis, nec frater hac uel let ratione ſanari. Inter hæc reficiebatur miſer hau- ſtibus, detinebatur alloquijs, comprimebatur reſ butuien nai Auus cruor, claudebantur aperta uitalia. eh 19 n, a
NIN2

roNlane
uetnütet an Declamatio òctaua 14⸗ .Toto gende wuue quam tam noua pertulit commenta ſæuitiæ, tanquam t daim iigerm u ſanaretur, occiſus eſt. ite nunc,& quærite an potue/ aate aaixRea nu rit medico ſanante uiuere, qui tam diu uixit dum oc- cin üuius nnt ciditur. Vos tunc putatis illius tantum languoris me lingzeſtle nai dicum quæſiſſe caufas? quæſiuit quicquid neſciebat, Bra annh e uſus occaſione rarißima, in omnè uoluit brofice- ogohon eſuhen rVe nouitatè. Dij immortales quantum infelix iuuenis derinniuenizalogu animæ, quantũ ſanguinis, quantũ habuit ex uita, qui mite ſächinn fang pertulit ordiné longißimæ curationis. Vix ægre mi- dan ettjtiss Cueuſn ſero licuit mori, uix à cruciatibus ſuis anima dimiſſa delitugemitucgcon eſt. Inuentu putatis eſſe languoremenuentu eſt ilum dan. Paſſis ſtmſtaa Potuiſſe ſanari. Agedi cõmento tuo ſenex ſuperbus decioris inprobununs exulta, habes quod liberis, quod parentibus, quod im Iftiſſemeticun uin putare ſeculo poßis, frciſti medicũ parricida melio/
aiis aſpeciu Epftath réẽ. Libet mehercle intueri par illud, ægrũ uidetis ho/ du ſant fecrünaga minem, qualem nõ ſalutares medentiũ manus, nò ars medichien gndit inuenta prouita, ſed diri ferarũ rabidiq́; morſus&
aiime ſetanaünat animaliũ fumes ſatiata deſtituit, hine alium in nouas net hortehr,Weladh uires recensq́; robur reddito uigore ſurgentem. vul- tenogat,Blützntad tis ſcire iudices unde uenerit tanta diuerſitas? um ilj noneninmun pater curauit, hunc mater. Quantum, inquit, miſera ue ßrüus, natnt pertuli laborem, dum tam magnam fõueo triſtitiam⸗ ng3cltſci Non fuit mihi rixa cum morbis, nee cum repugnan- ſeni iurizſſ tis ualetudinis rigore contentio, totus in la chrymas
i vonemiitten ceroremq; reſolutus oderat lucẽ, reſpuebat cibos, adi nonpo ſal faſtidiebat hauſtus,& uitã parricidij pudore fugie- eie lchnn 34 bat. In omni proclamatione gemituq́; frater, ille die lnter he 4 uüias bus ac noctib. cogitationes, ille torquebat oculos. De duguſs, un quibus tu ægris impotentißima medicina mẽtita ess bentar pattuiuleſ k 4 Non

Pro Matre
450
Non fuit, non fuit ſolo languore periturus, què non ibui
potuit nec mors fratris occidere. Quid igitur, ingt, miſerrima fœminarum, ſæuißime ſenex, ex hac re/ cordatione triſtißimæ orbitatis ad hos uultus, hi-
—
ciemq́; conuerteris? Sine dubio filius eſt,& poſtęr:a
uißimas denunciationes redditus uitæ. Sed ignoſcat
natura, pietas, non eſt ſolatium matri unus ex gemi- nis. Felicior ille dolor eſt, qui tranſigi ſaltẽ cum ocu- lis poteſt, renouatur, accenditur,& in his uultibus illum quotidie putat uidere pereuntem. Sed& ipſe
gaudio redditæ uitæ lætitiaq́; non fruitur, nec ſe cre-
dere poteſt charitate prælatum, quem medicus ele- git. Sentit infelix cuius orbitatis unicus ſit, quibus lachrymis perfundantur oſcula, qudm magnis pro/ fundisq́; ſuſpirijs concutiantur amplexus. Miſera ue recundia ſanitatis ingratæ, precium ſibi uidetur fra
tris occiſi. Conuertitur hoc loco iudices mulier inſt
lix,& uelut ad quandam præſentiam amißi iuueni: Siue, inquit, tandem ſecuritate mortis explicitus, in aliquo ſedis æternæ pudore requieſcis, ſiue excluſus ac uagus,& inter fabuloſa ſupplicia metuendus ad- huc laceratione, per ſtupentes horrentesq́; manes
umbra diſcurris, audi miſerrimæ matris iniquißimà
complorationem. Non quidem licuit mihi in illud cu
biculum conditorium tuæ mortis irrumpere, nec ſu- pra charrißima membra proſtratæ meis uulnera tua
tegere uiſceribus, quod ſolum tamen potui, corpus
quod medicus, quod reliquerat pater, hoc ſinu miſ⸗ ra collegi, ac uaeuli pectus frigidis abiectisq; uiſe/ ſasi ribuz
mnt e udn Arpued k
um Pur
Ner amn ußun ae üutone lügi in tirei⸗ naun an snom ſta ie Ißra nem n effnn

t oMate languor weide 4
—
cerliere Qöllizin.
— — — — — —
ſolatun matnun eth uitraſtiſt accenditur,& inin uicere bereuntem. letiiu non fnünn eprelatum, puenui
—
—
ncutiantur molaull ngrtte, preunſti titur horlwälammd mdam guſaicmamſtu nſecuriute wibaglg
epudorenuſſibſu fabuloſaſpppltume er ſupents lonniaè uumiſeminenurii Non zuiüm laünii
1
nriproſratemuün uot ſolun tenenpon releuenttzarn haf pecdus fiuiui dhit
Declamatio nona. 15t ribus rurſus impleui, ſparſos artus amplexibus iun xi, membra diducta compoſui,& de triſti terribiliq; facie tandem ægri cadauer imitata ſum. Hoc eſt ta⸗ men quod de triſtißima orbitate præcipue ferre non poßum, propter fratrem uideris occi ſus, nec tamen ungquam conſtare poterit, an tu ſanaueris fratrem.
Argumentum Declamationis IX.
ABülrare& recuſare liceat. Pauperis& diuitis inimicora
lilij, iuuenes amici erãt. Filius diuitis quum in piratas inci aiſſet, ſcripſit patri de redẽptione. Illo morãte profectus paupe ris filius, cũ amicũ apud piratas nõ in uẽiſſet, quia lãiſtæ uænie rat, peruenit in ciuitatem, in qua munus parabatur ſub tempus ipſum, quo pugnaturus erat diuitis filius. Pactus eſt cum mune xario pauper adoleſcens ut uicarijs operis redimeret amicum. Petijtq́; ut ſi egeret pauper pater, alimẽta ei præſtaret, ipſe in pugna occiſus eſt. Diuitis fllius reuerſus egentem iuuenit pau perem, palam cœpit alere, Abdicatur.
Pro filio contra patrem. Neu bam unquam, iudices, intra tam breue etatis ſuæ ſpacin plura terra mariq́; perpeſſum, qudm quæ proxima peregrinatione uel tuli, uel timui, uel uidi, ficilis ut opinor, fdes eſt, qui ex omnibus quos nouimus mortalibus unus nominarime miſerior poſ ſit, quem infelicem ego feci. Tamen in hac quoq; om/ nia excogitantis in me fortunæ uiolentia confiteor nunquam hunc me concepiſſe animo metu, in nepoſt redemptum per alienas manus filii diſpliceret patri meo miſericrordia. as uerebar magis iam non taci tas uulgi opiniones, quibus crudelitatis atq; ſcruitiæ reus peragor apud pleroſq́; ſanctos e graues ho/ mines. Nondum excuſare potui, quod redemptus ſum, obĩjcitur mihi orbatus ſenex,& ille qui modò k 5 ſaluo

152 Pro Filio ſaluo filio etiam contra diuitẽ ſteterat, amißis in uno iuuene omnibus bonis inimicæ domus ſupplex. Licet enim totas aduocemus in odia fortunæ uires, et egen tem unum ſenẽ uniuerſa gratiæ mole calcemus, con fitendum eſt tamen, plus amici nocuimus, quam ini mici. Quin ipſa prorogatæ quotidiana ſtipe inſtlici animæ uidetur quodamodo maligna clemẽtia. Quo enim beneficium cſt efficere ut uiuat orbus? Vnũ ta/ mẽ uel grauius crimen infelix hæc abꝗicationis meæ förtuna defendit, quod uix ad ſuſtinendum ſbiritum ſufficientes cibos, prorſus tãtum mortis impedimen ta auara manu dederim. Puto iam ignoſcetis omnes,
ſi plus præſtare non potui inuito patre. Quanquam
iudices oboritur animo meo nonnunquam& illa ſu ſpicio, quod patrem non alimenta uni ſeni parce ui⸗ Uere aſſueto, nec liberaliter data, nec diu danda,in offenſam meã compulerint. Quantũ eſt enim ficul⸗ tatibus diuitis, quod ſub patre ſane tenaci filio fami- lie ſupereſt? Ac ſi fõret maius foͤrte momentum, quis tamen parens tam durus eſt, ut propter aliquam im/ penſam carere filio uelit, quod ipſe cælatus ſit, quod
non ſuæ miſericordiæ pauperem cõmiſerim, nonro gauerim, præſertim qui quicquid unquam petij dpa
tre, exoraui? ged neq; hæc ultimo fulmine caſtigari meruit in differendis precibus uerecunda cunctatio.
Qui dum tempus opportunũ, faciles aditus, bilario rem animum capto, interim uolui ſupereſſe cui ieno ſceret. Neq; inficior tamẽ fuiſſe me lentiorem quum oportuit: tametſt hoc præcipus habere uideor pa nn 4. triz
riemn Apun Enrhbbe ie wiigs Wüh
inie huun,
ſauaan müugu
1

roFül
iuut ſeta hmiſt 1 nmice domu ſggler inotiafrnuneun Jſeguiemoleclemn dlumie nocumm Late quotüunaſtn motomalignacl fcrreut unut ehn minfelir hecahtia
um. Puto iam iguſa Dotul 1nulto dane C mo meo nonnunna non climentamſain beraliter dute,wrtull dulerint. Quniskail ſub peneſmuifti i dret maun tnenanenu unuetz tgrorr i ueli, uolifeuau lie papenn inſmn 4 nui guiagit ngumß he hecultimofunng
M
interin uoliſßpenſt tumẽ fuiſene bninn e neciyun n
Declamatio nona 53 tris ſimile. Sed ſi ulla emendatio pœnitẽtia eſt, hic in publico uobis adhibitis rogabo. Non ego æs alienum
luxuria contraxi, nec profuſs in uitia fortuna no-
ſtra male uſus ſum. Redemptionis meæ precium de-
eo. Si impetro, intelligam uerum eſſe quod quidam
opinantur, ambitioſum patrem publicare uoluiſſe do
mus ſuæ miſericordiam, ne uiderentur pauperes tan/
tum uitam inimicis ſuis dediſſe. Si perſeuerat ut por- rectos egenti cibos mea ſime rependat,& expulſum omnibus bonis filium ſimilem faciat inimico, uereor ne iniquis æſtimatoribus inexpiabilis illius,& ſæpe reprehẽſi odij culpa uideatur penes patrem, qui tam facile iraſcitur. Verum enĩm ſic placet fortunæ ma-
gis moribus dißidere, quam ſuis: nam& pauperta/
tis eſt proprium, quando alia deficiunt, exercere li- bertatem,& dum contemptus fama uitatur, poten tiores uel ambitioſe offendere,& nacta bonam con ſcientiam magna fortuna indignius imparem aduer- ſarium patitur. Ergo conſeruit, ut ſolet, caſus duratu
ra longius d paruis initijs odia, dum contumeliam hu-
militas facilius intelligit, dignitas grauius. Neq; ulla fuit temẽdatio(quæ enim eſſe inter impares potesi) ſed fato quodam ſimilis ex diuerſis cauſts contentio. Hic iraſcendo pert inax erat, ille incendendo contu- max, quanquam niſi ultimam exprimere confeſio/
nem uicki utiq; placuiſſet, multa iam pridem ſignade
derant ueniæ, finemq́; pugnæ petentis. Nam quo per
al-æmula- tio
tinuiſſe credimus, quod pauper adoleſces relictis om
nibus, ſolum me quem coleret, qué amaret, elegevats Sine

34 Pro Filio
Sine dubio d primis ætatis annis iunxerat nos poten
tißimus amor ille puerilis, dum aut nulla erant inter partentes odia, aut à nobis non intelligebantur. Poſt
ductas tamen domos perſeuerauit, imò impenſius la- borauit. Et ſi quid mihi in eo ſatis perſpectum eſt, ni hil horum fecit inuito patre. Quanti intelligere po tui, pauper ſine dubio pudore cedendi, ne damnaſſe cauſam ſuam uideretur, ſimul quod nulla ipſi daba- tur gratiæ uia ſtare uiſus in ſuſcepto circuitu, tamen
quoſdam molliores tẽtauit aditus:& dum firma tan
dem pax impetraretur, filium nobis obſidem dedit,
ac ne meus quidem offẽndi uiſus eſt pater, certè nun- quam reprehendit, nunquam prohibuit, nec clàm fe- ci nec contumacem aduerſus patris imperia unquam ſuiſſe me uel ipſe rerum declarat ordo. Nam quam- uis infeſtum latronibus mare iuſſus intraui, nec dißi
mulauerim magnas fuiſſe cauſas patri, cur hoc mihi
imperaret, quod ipſe facere non potuerat, ego eſi neſciebam, non interrogaui, ſatis plena ratio fuit pa trem uelle. Felix nauigantium conditio, qui procel-
las modo e& ſæuos tempeſtatis incurſus,& albèẽtes fluctibus ſcopulos, aliaq́; pericula tantu maris pertu
lerunt, ego miſer naufragis inuideo, captus barbaris manibus, nec tam nexu catenaru uinctus quam poe re, inundatum carcerem tuli,& uincula macie laxa ui. Quis non ignoſceret omnibus, qui poſt hoc exem
plum nauigare timuiſſent? Ergo qua una ſpe miſers trahebatur anima, literas de redemptione ſcripſi pn tri(teſtor deos)ſoli. Qid enim ſentire uiderer dep
renti
mtaft,. tiiſen da
tnauibt luſoremn
teie dner lain e i, tuln a ntſnu⸗ tun gue
1,
99 ocentign
mau

oPüllo
ti aminrnann Declamationona vr ils uun dut nülaa rentiĩs aſſectu, ſi hoc incolumi redẽptionẽ ab alio pe- obir donintellgzan tiuiſſem-Nam quod unum mihi ſecundum patrẽ for deſeeruitindingn tuna uidebatur paraſſe præſidium, hoc ſperare in il-
uhi nenſti derpe ka ſorte non poteram. Quidattinebat amico ſcribe/ Patre. müna re, quem ſciebam non habere unde redimeret? Nun- d Puiore cedendiaa qudm ne mihi dabitur liberum tempus conquerendi ur, ſimul quoimit apud patrem de amicis ſuis, qui proficiſci uolentem uſſa i iſrgtoei retinere tentarunt, qui piæ feſtinatione attulerunt ketuitadttupnt moras? Profectus eſſet tamẽ uel inuitis omnibus(quis an, fllum uhucſ a enim no hoc bræſtaret filio bater) niſt Luod interim fnciuſefgaag amicus anteceßit. um non bericula maris, non inſe un uen probazn K latronibus ſinus, non uicinum meæ förtunæ docu cuenſiparigai mentum brohibuit. Minus hæc miror de amico, illud nun ie aa a Eſt Tuod penſari nullis beneficijs boßit. broficiſen- übus nariſtim tem non retinuit pater. Imoͤſi quid in ſubſidia uitæ fiſſecouzen a ſepoſuerat barca frugalitas, id omne in impenſas iti dcerenazazaans Veris contraxit& contulit. Infelicißime ſenex ſic nef cempuunuſs- egere cœpiſti. Dicam nunc ego per quos iuuenis præ enogeuſthaucgi ſtantißimus nauigauerit fluctus, quos acceſſerit ſco- auigentümcunlii,gi pulos, quantos luctrauerit ſinus? Eaciliora iſta pu/ tenpettai iaaſt ant qui nunquam nauigaueruut In omnia præceps, agß peialuiming ſine reſpecku ſui, quem iam tum apparebat uitæ non aufrcgis iuiithag Parcere, adijt, explorauit,& tamè ille quoq; qui tan ericatenariuilingſt opere feſtinabat, ſero peruenit. Audite, audiite iudi- rren tul, Guümlut ces nouam captiui querelam, iam miſer apud pira- nctonnibus ſuget 4as non eram. Alebat deuotum corpus grauior om- uiſent?Ergoguuuus lieris de raumton
Qülleninſuna
—
=
—
—
——
———
ni fame ſagina,& inter debita noxæ mancipia con/ temptißimus tyro gladiator, ut nouißime perde- rem calamitatis meæ innocentiam, diſcebam quoti- 1 ꝗi
b ie

136 P ro Füilio. b
die ſcelus. Hæc tamen omnia ſuſtinui, tuli, adeò diff- rßn im P. 4 cile eſt etiam ſua cauſa mori. Et iã dies aderat, iamq́; b ad ſpectaculũ ſupplicij noſtri populus conuenerat, iam oſtentata per arenam periturorũ corpora mor/ tis ſue pompam duxerant, ſedebat ſanguine noſtro a uorabilis dominus, ciim me, cuius, ut interiecto ma 11 3 ri, non fortunam quiſqquã, noſſe, nõ natales, non pa Enun e G trem poterat, una tamen res faceret apud quoſdan 8 ud cſo n miſerabilem, quod uidebar iniquẽ comparatus: cert i ein t Mpi. enim arenæ deſtinabar uictima, nemo munerario ui/ rrifih Wyali lius ſteterat. Fremebant ubiq; omnia apparatu mot ewa unkan tis, hic ferrum acuebat, ille accendebat ignibus lami/ qai 12 nas, hinc uirgæ, inde flagella afferebantur, omnes pi, auſn ttt ufr ratas putares. Sonabàt clangore Rerali tubæ, illaticc; ii tjerue libitinæ thoris ducebatur funus ante mortem. Vbiq; inhin iſ uulnera, gemitus, cruor, totum in oculis periculun. inyn i ila Si quid eſt in me abdicatione dignum, iudices, unum Tun mur. crimẽ agnoſco, quòd in hæc amicum meum miſi. N mn 4 uhni quidem felicibus difficilis miſeriarum uera æſtima⸗ Rakn nen tio, figurare tamen poteſtis qui tunc animus mibh oruu e quæ cogitatio fuerit. Namq;& natura redit in ex 2 n b tremis tirſtis præteritæ uoluptatis recordatio, et ni/ bi cum generis conſcientia, cum fortunæ conſcius ali quando fulgor, cum liberales artes, cum omnia duon ani 4 dam honeſtiora munerario meo, domus, f„imilia,ami uan ci, cæteraq́; nunquà uidenda in ultima mortis expu in b ctatione ſuccurrerẽt tenenti ſeruilia arma,& igno minioſa morte perituro, tu(ſi ulla miſeris fides)quil horuũ omniũ ignari agerẽt propinqui, qui nihil ei b 4
logrner 1 Klors

Declamatio nona 1,7 de fortuna mea ſuſpicantes, ᷓ quod ſcripſera, illud tæ uen men grauiſßimum, quod patrem qui tam diu non ue⸗ pure niret, captum putabd. Ergo tota cogitatione inten- ant, ſcitatſe dienl tus in mortem, expectabam cruentum illum confe⸗ ume auigatij eieit korem. Quls enim dubitet huifathe fuerit, ſi ego nüſt,nah ls u pugnaſſemrllle quoq; occiſus eſt qui inter nos, ut 4p en ne fenttag 9 paret. hortior fuit. His cogitationibus attonito,& in be uigne mm tahun ortem iam pene demerſo, inopinata ſubitõ amici uicinsnmofn ungi me becies effulſit. Obſtupui, totumq́; corpus per⸗ tuüigomiig ahn currit frigidus pauor, neq; aliter quim ſi uana obij. Natieß ial ceretur oculis imago, mente captus eti. Vbi primu dlcfertann onn lux redijt, lxatumq; eſt iter uoci. Quid tu, inquam, lagme fuhitn eilt Juo caſu perueniſti huc miſer? N unquid& te uendi n fanatemd en. dere piratæè At ille complexus ceruices meas, effuſis vtningul Genn 1“ Pectus meum lachrymis ſolutus, intercepto prope oumagal pena biritu ſero, iam trepidante me, primam uocem nndum, cen&y diu ſolam edidit, Satis uixi. Vt uero cauſas itine eeccniamnen miſ.„is reddidit,& ueniſſe ſe ad redimendum indicauit. 4 niſeiamm 4 ii Et unde inquam tibi pecunia? niſt rediſtis in gratia, teä günne⸗ mu te pater meus miſit. Audite gentes, audite popu- ange tahmelii 11, non ſolita iudicisũ noſtrum corona circunſtet, ſed oliptctönen ato ſi patitur natura rerum, totus ad cognitionem talis io anßrtms 2¹ exempli orbis circumfluat. Tacete priora ſecula, in ales ntycim mna quibus tamend primordio generis humani, paucißi no neu umus dn- ma amicitiæ paria admirabiliora feæcerat longa tem nis inulima uoni Porib. noſtris fides intercepta, quicꝗd hiſtoriæ tradi niiſenilan,O derunt, carmina finxerüt, fibulæ adiecerit, ſub hac ſtlumifer, fiij cöparatione taceant Quis crederet(ſi dubitari poſ proeanuignüih ſet) inter duos amicos, quorum alterum ieamunem mMalorls
dlü Aul ade 3
tat, i

158 Pro Filio malorum omnium fortuna fecerat, alterum piratis
ac lanitæ tradidarat, meliorem conditionem fuiſſe captiui?i diues eſſem, inquit, pecuniam pro te attu. liſſem. Quod uni pauperibus præſidium eſt, manus habeo, has piratis daturus fui, has pro te in pugnd
uicarias dabo. Ignoſce pater, quod nimia contentio- ne affectus, penẽ tibi orbitatis uulnus impreſſerim. Teſtor deos, nõ per me ſtetiſſe quod uiuo. Neq; enim ita me efferarat ludus, aut in tantum durauerat ani- mam cædis longa meditatio, ut eum amicum uellem
occidi, qui pro me mori poterat. Vindicabã mihi fer
tunam meam,& adhuc neceſſitatis gladiator depu-
gnare etiam uolebam, neq; ullis precibus poteram
euinci, quanquam ſe nõ ſuperfuturum alioqui min⸗ batur, idq; unum affirmabat intereſſe, utrum uicariũ mallem habere mortis, an comitem. Non uici: Quil igitur actum ſit queritis? Duxit me ad munerarium iudices. Quas ego illius preces, quam pertinaces li/ chrymas, qudm miſerabilem obteſtationem uidi? Ne
mo unquam ſic rogauit mißionem. Transſeruntur
in illum detracta corpori meo arma,& male aptatis inſignibus fectinatum par producitur. Quid me ad-
monetis ſupremarum amici mei precum, quibus hec
alimenta caro empta, inopi patris ſenectuti petitas adiutorium hoc ad cauſam putatis? Me pudet quol rogatus ſum. Per hanc, inquit, mihi lucem ultimam,
per notißimam amoris noſtri fidem, non ſinas men dicare parentem meum. Suſtineas, adiuues, præſtes affectum, ſi mereor, tu ſis illi uicarius meus. Necplu
8 bu
hll
ſaij men
1

bTIo unrſtent dan 3 hn atie perunimg ea eiureſi uneſt m ndfi hsp 0 dain,gotniniach t eiutzulneinp ſ zſeiſſ uoduino, 9 a anintengm an na eüttto,ntam ni Juu pomu. Tinduahz nin ue weſſtiglabt a,ng llügehu ſot eni tbefitrum din ui rnactineriſegtnu ai ganannien Nondi d Dunt malmn un gprerr gumperin ee dilen hteſtctionen di utmfſionen. Tran in dormeocxnae ma periucir. M. mnieimeigtean i b0 „nuopipchſeectjih aſen putcteNegf e d uquitntiluan li uoſbi tim, aſ n.Lufkines, dun. ſuiliniariunal
Declamatto nona. 1s rã dicendi tempus fuit, iamq́; ſuprema per galeam de deram oſcula, digreßisq́; in diuerſum miniſtris per/ miſſus Mars erat. O quam ſolicitus bectaui, quam at tonita mente, quam ſimili corporis motu. Quoties ad infeſtum mucronem quaſi ipſe pesteret, me ſubmi ſi Quoties ad conatus erectus ſum? O miſera cogita tio, ò crudelis natura metus, merito tu amice pugna⸗ re maluiſti. Facinus indignum, illum animum, ilum ardorem non contigiſſe cadtris, non bellicis certa- minibus, ubi uera uirtus, nulla pugadi lege præmium ſcribitur. Qua ui preli inuaſerat, iratus etiamnum tanquam aduerſario meo, ad omnes impetus excipie batur callidẽ ueterani gladiatoris aſtu, omnes cona„ tus contra ſe erat. Nec difficilem tamen ſub illo præ ſertim autoramento habuiſſet mißionem, ſed noluit gladiator uiuere. gitur iam nudum corpus uulneri- bus offerens, ut totam propè mercedem ſemel ſolue/ ret, ſtas perijt, cui licuit in patria, in domo, inter pro pinquos, ſecuro conſeneſcere æuo, cui tranquillam ſine reprehenſione agere uitam, iacet confectus uul- neribus,& primo iuuentæ flore fraudatus perijt mi- ſer fato meo. At ego qui debebar illi fortunæ, quem mors ſibi deſtinauerat, emiſſus ludo nocẽtior, quan uenditus, etiam uiatico illius infelicis reuertor Pla„ ceamus licet nobis fortuna noſtra pater, pauperi ſol uendo nõ ſumus. Si gud eſt fides iudices, pudet me con tra indicare mea beneficia, nec uideor uobis rationè boſſe reddere, quod mihi tam parum obijciatur. Re- demptoris mei patri in precium meum orbo, egenti
4 quid

160 Pro Filio. quid præſtitiẽ Quod pirata capto, quod laniſta gla/
diatori, exiguam ſtipem,& cibos ſemper peStendos.
Quantulum enim dari poterat, quod nõ ſentiret d minus tam curioſus? De hac re conſediſtis, hoc conci
tauit iſtam iudicij ſcenam, panis datus mendico, er
dilatata hac impotentiæ noſtræ opiniõe uidebamun
amicos ferro occidere, inimicos fme. Computemu
totam iſtam meæ luxuriei impenſam, audite ſumma & miramini ſi hos ſumptus ne diuitiæ quidem ſuſii nent. Tanti conſtat patri captiuitas mea, cuùm tà ca
rè redemptus ſim. Quo tandẽ patereris animo, ſidt
licatus adoleſcens, præſertim ſplendidis opibus, uel ex ætate mores, uel ex fortuna traxiſſem,& tempe/
ſtiua conuiuia,& peruigiles ludos aduocata ſodali
turba, ſolutus atq; affluens agerem, tantumq́; impen derem, quantũ non poſſet te ignorante conſumi, que tamen ipſa boni patres libenter annis remiſerunt, d abdicatione dignum putes,& ultimo patriæ poteſte tis fulmine coercendum, quare mendico ſeni porre- xerim, ut parcißime dicã, quod illius filius miſit? No redempta meretrix, nõ egeſtum conuiuijs fœnus, no
lenonum paraſitorumq́; chara adulatio in crimẽue
nit, cibaria ſenis, nempe unius ætate ac malis confe- cti. Hoc diuitias tuas cõcutit, hoc fundatam paternis auitisq́; opibus domum exhaurit. Si tam auarus es, computa, adhuc de alieno uixi. Ad hæc fortaſſe quæ
circumſtat iudicium corona,& omnis ignara cauſe turba, magnum neſcio quid, e portento ſimile ci- men expectat. Abdicas me pater tam cito? Modo tili
tijtun i C

De Ro- 4*—„* Dhrata jce audla Declamatio nona. 16 1 en,& ahos hagr ex ille faneſta beregrinatione inſperatus reuertor, potert, uuiſd tn unde ut uenirẽ uix optare botuiſti Nulla adhuc pro Dehaen conſetſtuſ redlitu meo ſolutaſunt uota, nõ percuſſæ dijs immor dan, pinbdutamein talibus hoſtiæ, redèptori certe gratiã non retulimus. lie noſhre cpinäen he Atego expeckaba, ut deſiderio incenſus affeẽctus uix inniasfne Cn u Poſſet expleri, ut boſt infiuſtam profrctionem uelut reiinxenſ auni ſ obiurgatus tanto bericulo, nunquam me boſt hoc ſal nmuuneüeguſen ltem peregre dimitteres. Vix ſalutatis laribus expel⸗ ieptutames mi lor,& apud bleroſque dubitari boteſt, an admiſſus otant⸗ 8 traie ne ſim. An hoc agis, ne zuid tibi Præſtitiſſe uideatur, qui erin ßeuha 1 me redemit? Sæuus enim credo e impius, ꝙ( quod ul ennauc un maximum omnium uitiorum ſignum eſt)ingratus be iranenanſtn, ten neficia Hatris non æctimo. Fortaſſe cui uitam debe- iglesuiot luoca dſa am, neſcio: nulla eſt apud animi meum memoria me nd bemn,unj ca ritorum. Miſerum me, quod non poſſum tantum ſol⸗ Netegunun— mnſ gere, quantum accepi. Quanquam cauſas abgicatio/ umaraun nis pater altius repetit,& ultra peregrinationem de Glinphet gan meam inquirit, idq́; ratione duplici. Primũ ut reum, a dunenadioſ pd quia premere atrocitas criminum non poteſt, turba ea atilisfliu mit onfundat: deinde ut grauius uideatur iudicium pa/ egstunanniij an eris, cum is damnet qui ſoleat ignoſcere. Cur, inquit, iß chaucklitoi cum ego inimicii haberem bauperem, tu amicum fi- 7 Kniusetteaem lilg ium eius habui ſti? Volo, iudices, omiſſa omni cõten deuit urfuntäta pat tione ſcilicet ſic agere. Peccaui, ueniam peto,&x er/ nethauit.Kitm un rare hominis en,& ignoſcere patris. Duxit me ſimi uiſ lis tas, euicerunt officia, cepit fides, amantem o- runs, Cumiig au diſſe non potui Nihil ominus ſatis abundeq́; pœna- ait ofentg iu rumeeſt,& ſi pietatem tuam bene noui, pluſquam uel — i Les datum eſt. Quantumlibet peccauerim, quid am- eies 2 plius
—

eſt quod in nefarias latronum manus præda perue- ni,&(quæ ultima malorum etiã ſeruorum cõditio eſt) ſine exceptione uenalis. Inde ſi me uoluiſſet eme- re, potuit inimicus. Parum eſt quod me diu piratæ in
carcere retentum, quia redemptorem illis diuiten promiſeram patrem, in ludum uendiderunt tanquan
decepti, quòd quotidianæ pugnæ meditatione tadiu mori didici, quòd compoſitus, armatus inductus pe/ rieram, ſi melior amicus fuiſſem, niſi me noua uelut in portu adoptata tempeſtas, paternis laribus extor rem, e neceſſarij quoq; uictus inopem, circum ad alienas mitteret domos. Pudet enumerare calamita- tum mearum gradus, piratam, laniſtam, patrem. At- qui pars iſta criminis, iudices, mei non defendi me/ ruit, ſed laudari. Neq; enim reperio quid in rebus hu- manis excogitarit natura præſtantius amicitia, qui concordia contra fortunã maius auxilium. Nam pri- mum præter cætera animalia induit noſtris pectori bus quandam ſocietatem, quæ mutuo gaudere con- greſſu, cõtrahere populos, condere urbes edocuit,et quum mentibus noſtris uarios impoſuerit motus, nul lum proſecto meliorem beneuolentia tribuit affectu.
Quud enim foret humano genere ſelicius, ſi oes eſe
eſt quod inſanos pertuli fluctus,& ſæuis tempeſta- tibus commiſſus arbitrio uentorum pependi. Parum
poſſent amicis Non bella, ſeditiones, latrocinia, lite, cæteraq́; mala, quæ hominibus ex ſeipſis nata ſunt,
ſortune
— “““
8 .—.—— ———
14
Aunee ilna lenu an dima tuum ine utffnen ur.K wücſ

dtoPln nukerigrtdupoih nebfumäaijle)
emeſaälne dupiat dnu niengtupen il 1 anlüm anätenmt ng üane ugne neüüttisei npoſta eneudi ieu filſn,nßnuene 4 nhettes ztenüͦlerilit zog uicuinnpen qj a dan Puuetenumane ercan anjtam euh n. uuiies meinondefen in
tten, ue nuno gal cpulos condererdad rbumosingoſeni en eueuolettabiba nuno genen feleil eli ſedtionesitud buninüus aſeiyſ
Declamatio nona. 163
fortunæ acceßiſſent. ld quia nimium deo uiſum eſt, at
certe honeſtis conuenire mentibus, fidem colere, a/ moris gratiam referre, omnibus temporibus, omni- bus gentibus præcipuum et quodaãmodo ſacrum fuit. Neq; enim niſi optimis mentibus contingit, ut aut ſic amare ſciant, aut ſic amari mereantur. Hoc ego cri/ men expaueſcam? Scires quantopere gloriarer pa/ ter, ſi cum amico meo ego rediſſem. Niſi forte ſimili- tudine flagitiorum ductus, turpi me coniunxeram iu- ueni, quæ uita ſine dubio nomen amicitiæ non acci/ pit, ita tamen ad paria ducente natura uitia conuene rant. Obijce mihi amicum,& habes maledicendi ma teriam, gladiator fuit. Quare amicus illius fuiſtielta opinor pœnitet. Effer te longius dolor,& nimia cõ citatus ira, quò progrediare non reſpicis. Non ſen- tis bater hoc te mihi obijcere quod uiue Quiſquam de illa amicitia queri poteſt, præter pauperem? At ego inimicum habebam illius patrem. Decuerat qui- dem ſimultates, quas maximi omnii mortalium eſſe uoluere ſapientes, in his deſinere, in quibus naſceren tur. Nam ſic quoq; immodicas ſerit diſcordiarã por- tuna cauſas, etiam ſi non hæreditaria ſubeamus odia,
ac diutius inimicitiæ maneant quàm inimici. Tamen ſi quid aduerſus te ipſe commiſit adoleſcẽs, ſit hoſtis & meus. Si innoxius,& omni uacans culpa, charita tem mereri cupit: ſi nullius me amici filius ualidius amat, qui tandem uis pater reſpuam,& iratas obij- ciam manus? Tu quoq; nõ odiſſes pauperẽ, ſt te ama ret.Inſerit tamẽ ſe,& beneftcijs certat, Noras adole 3 ſcentem

164 Pro Filio
ſcentem omnia ultro præſtantem, ey ſic me amabat, i
quamuis tu eſſes inimicus patri. Adijce, ſt tata in ado leſcente indoles fuit, quantam nulla nunquam cogno
uere ſecula, ſi uides antiquißima,& cum deorum ca tu permixtis inaudita temporibus, ſi me ſemper ha⸗ buit chariorem ſpiritu ſuo, etiam ne deſpiciẽèda mihi
rarißimi boni occaſio fuit? At ego perpetuã quandi mihi gloriam reor, quod ille cœleſtis animus me po tißimum quem amaret elegerit, quodq́; ego ſim pro batus tanto iudice. Me quoque igitur feret fama per gentes,& amici laudibus illuſtrior uiuam. Creddet ali quis idem me pro illo fuiſſe ficturũ. Cur cum inimici
nos eſſemus, uos amici fuiſtise Aliud hoc loco crimẽ
agnoſco. Peccauimus enim fateor, peccauimus, quod cum amici eſſemus, uos inimici fuiſtis. Hæc iudices diutius exequerer, niſi abſoluta eſſent ipſo iudice pa/ tre. Longum iam istius criminis tempus eſt, nunqua obiecit, nunqud excanduit. Et quid hoc inter nos pa ter cõuenit: niſi longiores repetis offenſas. Apud ma lignos uidearis me iratus non redemiſſe. Sed ſi quid ante cõmiſiſſem odio tuo digni, potuiſti me redem- ptum non recipere Manifrſtum eſt ergo te patiente, id eſt, te uolente amicum mihi fuiſſe iuuenem. Et ſane non ſolus in hac fuicti ſententia, idem filio permiſit & pauper. Atqui ſi pars hæc cauſæ, quæ conſeßione longi ſilentij abſoluta, hodie in acceßionem crimi/
nis alterius deducitur, poteſt apud uos impetrare ue niam, facilior certe ſequentium ratio eſt. lle enim ſa- ne ſierit inimici filius, hic iam eſt amici pater. Nec
ignoro
mergelh in 4 6 im dent an
wendm
ſeuin u a nult
diconf
n urig
1
nünn

inu me
1
annuutenpuch,i n lut Etailhdeinter 3 emampetüofenſes tnsonmieniſe. 36 duodign, potuiſiim lunifſtum ſtergote anmüifuiſeune R hetentis,ien ilbſen der hercuſt, gec , hodieincraſio „goteſtapuilsim gaentumrti th lie umckamieihe
Declamatio nona. 165 ignoro iudices, quam male iſta defenſio de humano genere mereatur, ſi aded nihil eſt per ſe miſericor/
dia, ut niſi ulterior aliqua neceßitas pudori uim fece
rit, pro ſummo crimine damnanqda ſit minus neceſſa ria humanitas. Ergo ſi alienum& ignotum, tamen (quæ publica omniũ mortalium, quippe ſub uno pa rente naturæ, cognatio eſt) hominè cibo fortè iuuiſ ſem, pœna dignum uideretur ſeruaſſe perituram ani-
lmam,& ignouiſſe rebus humanis,& reſpectu com- munis omnium ſortis, uelut adorato numini,& ſti-
pem poſuiſſe fortunæ? Si hoc erimen eſt, laudetur er go crudelitas, nihil habeatur piratis lanictisq́; pru/ dentius. Ferãtur ſanè profutura humano generi duo
exempla intra tam breue tempus, propter miſeri/
cordiam alter abdicatus, alter occiſus eſt. Quod cri-
ah men ſi fatendum ſit, non animum mihi ipſe finxi, aut
mea poteſtate regitur affẽctus, in arbitrio forman- tis more omnium naturæ compoſitus, cum crimine
meo natus ſum. Nam ſiue cœleſtis prouidentia, ſiue
irrationabilis caſus, ſiue aßignata ſiderum curſu na ſcentibus nobis neceßitas multa uarietate pectora noſtra adſtrinxit, nec minus numeroſas animorum qudm corporum dedit formas. Sunt quorum mentes etiam nocentium ſupplicia confundant, qui ad om-
nium ſanguinem palleſcant, ignotorum quoq́; miſe-
rijs illachryment. Sunt contrà qui ne ſuorum quiden miſereantur. Mibi mite pectus,& mollis affectus ad omnẽ calamitatum conſpectũ tremit. Noli me æſtima re mea fortuna pater, non habeo gladiatoris animũ. 4 4 Vtinam

186 Pro Filio
Vtinam quidem mihi cauſa permitteret ſic gloriari, iuuenis conceptus ſplendidis parentibus, cùm ſolum tam ſpecioſæ fortunæ crederem fructum poſſe pro-
deſſe,& contra uarios mortalium caſus quaſi por⸗
tum benignitatis aperire, concupiui quandam huma
nitatis unicam gloriam, periturum hominem, fiue il- le naufragio eiectus, ſeu ſpoliatus incendio, ſiue exu/ tus latrocinio erat naturæ patriæq́; rectitui. Paris
tecum facio R.P. quæ propter me unum ciuẽ perdide ras. Hæc me magis decet impenſa, quam ueſtis, quam argentum, qudm ubi laus emitur. Vbi pecunia melius poni poteſt, quam ubi ſœnus bonitatis extẽditur? Ma gna conſcientia eſt felicitatẽ meruiſſe. Ignotus ſanẽ ſit& alienus, quid fuerit ante non quæro, poſt hæc
erit amicus. Et hercle quo quiſq; plus poteſt, quoq́; la
tius patet ad fortunæ incurſus, hoc magis cogitare
debet atq; reſhicere, quantum in nos fortunæ regni
ſit, quam inſtabili ſede humana conſiſtant. Non ne aurata laquearia, nec radiates marmore columnæ, nec graues cruſtæ fecerint immemorem fragilitatis, multa ſepe& locupletibus accidunt, ſæpe in imum
ſumma decidunt. Eęo uidi pauparem auxilia diuiti
ferentem. Sed ſane ſuperbius æſtimet miſerias longa felicitas, et alienũ caſum facile deſpiciat ſecurus ſui. Ego quoties auxilia calamitatis petere aliquẽ uideo, non poſſum non moueri fortona mea. Succurrit mihi continuo tempus illud, quo ipſe clementiam optabaã.
Ignoſce pater, ſi pẽitus animo meo hic inſedit affectuu,
umare miſericordid miſer cœxpi. Sed inimicus, inquit, meu⸗
main: V
al
naptte 5 rnnin 2 rnuaen e* noinnikee Ken⸗ hn
naugün dn lauch, t lanm rug ehen uc mhamoen umen giſeae h Heingit krn an flnit lüßar nſuſß te 1
agche Aunn noae de Fruli iocan ma Veand uuu.
n

ro Nld euſſ pemi aüürn anſa meus eſt. Nã quis nos tatopere laudaret bater, ſi hoc qrieren fu 5 amico præſtaremus? Hæc eſt celebranda uirtus, hæc nanalum aſ g, 66 animi ſuſpicienda moderatio, uincere iram, I inter re, cnapuiga 1 un ſimultates quoq; memini ſſe hominis. Vt Fabio Maxi periumun bom zen mo immortalem attulit laudem ereptus ex hoſtium enden aſtn nmenibus nimieteut Titerium Sceehun almia, tre beriei. Jiui 3 ta ciuitas eſt, Scipione in carcerem duci brohibito, dropter men* te quoque ſimilis animi magnitudo memoriæ dabit. rtupenſ gan 8 4 Tuis enim opibus uluit inimicus. Quicquid eſt iſtud benihe 9 nuf quod ſenex inops ex n,e don ſebi 7 non d ruutenttits älhn ſcerus, u præsditiſti,tibi hoc pulchrum atq; mag
,. auasſ cum eſt. Nam ego ſi quid in patrẽ ſeruatoris mei con uate meniſſe. gno f ni ante non qus 0, po
eglon
—
ro, non ſum laudandus. Neque expectaueris hoc loco pater, ut illa dicam, ſemper odiorum honeſtus lcgiſßzlug eſ guß occaſuseſtcy a ſimultates nibil aliud habẽt, quam uuſſ l 8 3i ahi nocendi cupiditatem, ſpecioſa in melius animi muta- antum inna ueng tio eſt cum exenpli honore, iunctæq; ex hoſtili penẽ mmaacanſſt.Nan. concurſu in affinitatem manus. Vnde tantum miſero cdäts norno e um boni, ut inimicus ſit? Aſpicie ſolum egentem ſenem,. int imeenonen fragli omnibus breſidijs deſtitutum, nonne contumeliam eöusaceilmt, ſepeini foͤrtunæ tuæ facis, ſi hunc odiſti,& adhuc putas tua icipupam uuilil intereſſe, ne uiuats Nulla tibi contingere maior ultio tinetine n ſenial potect, quam ſitalis eſt, ut illius etiam nos miſerea⸗ afraledshiis ſeam mur. Magnamehercle iim de uetere æmulo pœna ſis nitati etneslignei Pereſt, panem eripere mendico,& grauißimæ per ſe Ißnnonamesg caum fortunæ manu pondus imponere.Aᷣge ſi periſſet, ca⸗ goipfecemen imgu dauer calcaſſes? Feræ mehercle generoſiores iacen/ iimomoliein tchi des tranſeunt,& reſeruati hoſtes, restitutæc urbes rcrpi aiiiugiſf maiora cauſe exempla ſint, quod ſcio uictis etiana
1 1 5 lalis
Declamatio nona. 167
————————yyy õõ
—————

al potentia
168 Pro Filio
gladiatores parcit. Poſt orbitatem, poſt egeſtatem, quid amplius poteſt pati, niſi quod optat? Vlteriör ne tibi aliqua ultio quærenda eſt? aut aliquid rerum
natura peius capits Quis non te omnium mortalium inbumanißimum putet, ſi hoc aduerſus inimicũ tuum ſaltem optaſti?si mehercls inexpiabiles odiori cau⸗
ſe& compoſitis quoq; fabulis ulteriores inimicitiæ fuiſſent, auſim dicere, ſi propter illum liberos perdi/
diſſes, accipienda tamen erat A fortuna talis ſatisſu
clio, certe ad uitandam inſolentiæ opinionem, quæſf rè immeritam quoque † patientiã carpit, ne uagare-
tur per urbem inuidioſus mendicus,& calamitatis
autori criminis cauſas uulgus egereret odiorũ. Ne- cio quomodo omnis pro laborante Hauor eſt, nec ul lam perpetuam gratiam ſeruat, niſi modeſta uicto-
ria noſtra potißimum clementia ſuſtineatur, ne illius
alij miſereantur. Facilis, ut animaduertere uos ſpero udices, defenſionis meæ curſus eſt, antequam incipii
habere cauſam nimium bonam, hic iam conſeientiu
trepidat,& ratio uelut inter binos deprehenſa ſco-
pulos, quum aliud obijciatur, aliud defendendum ſit,
heret in dubio, cum beneficijs meis computare nõu deo. Cognouiſtis expoſitionem cauſæ, quàta quamq; excedentia fidem adoleſcentis optimi merita narra/ uerim, hæc mihi omnia ſine dubio ille præſtitit. Sed quid intereſtẽdebitor delicatus ſum. Quid in hac par te defenſionis agam iudices? Dicam, referre gratiam beneficijs uolui? ltã ne tandem ali mici patrem æquo animo uiſurus
uis mendicare a/ it? At ille mere/ demit,
1
y ucn 4 u
4
1 et unl, In. latene
nurſttt llGlen e Am un. Heitalhi ae lgon nn iu

vo bilo ſobiam Declamatio nona. 1, ai niß puolo 4 Aſa demit, cul nihil debui. Dicam me moleri ſupremis 4- erentaeß kaut lui 3 milcl mei brecibus? Egregia uero comparatio. At il⸗ uruunteonnum 4 le mihi prætitit quod non rogaui. Vtrᷣ me uertams firche fun a76 Tanquam honecum defendam factum an tanqu im müeinihle* neceſſriumẽ Alterum abſe olui ficilius boteſt, alterã — duli Kleires i 4 laudari rectiſimum opinor, ueritatis intereſt. Audi — 1 pater, alimenta iſta quæ donata egenti putas, quants 4 nainun 8 illi conſtent. Si accepto captiuitatis meæ nuncio nul Aanepmnnetiſij z precibus adductus nullis epiſtolis uocatus adole- 6. olnie 1 Knd em ſcens ad liberandum me uinculis piratarũ proſectus TPatentliccnhit euge eſſet, quibus tamen meritis penſarẽ, cum id mihi præ loneneun, Gt lmi ſtitiſſet, quod ego tantumd batre ſperaui? Intrare ulgugtgenentod orä. maria præſertim tam recenti documento timenda, nolcharenteſtun eſ e latrones ultro quærere,& cum præter uicarias un ſenat nſtng eſtan nanus nihil eſſet, nauigare uoto captiuitatis,&s pof temußin txl ſet alius quam qui paratus eſſet pro amico moris Ma Bat nnaluntn auſt gnum hoc per ſe, ao ſeculo nostro uix credibile iudi eceutſ ntecusnineij ces, illud uero omni prædicatione maius, ad redimen nbonen, hieimn oſſia dum me profeckus eit, cum mendicaturi patrem ſuiẽ dutinteioteyt heſ ſciret. Atqui ſperare poterat futuri, ut ſine ullo peri ieiaur audtfen endn culo ſuo edimeretur, nihilom inus amicus, cum habe erefeſömüenng tmnj rem diuité patré: ſed noluit ipſum itineris apparatũ: Iſtionem cuſt, ite A et ne qua periret redemptionis bora, præceps cucur lkeenticpinint iun rit. Prohfidem d eum hominumdi, quemadmodum adl risſiecubiolle eſü redempt Lonem amici fectinat, etiam cuius pater len/
plictu ſn Afuns tus eſt. Terentiu, quẽ inter cæteros cĩaptiuos ſecundo
g„Dicam,re nemP unico bello Scipio Africanus uinculis exoluerat,
bane uj mdi memoriæ tradidere maiores in ſcgne receptæ liberta
uaß 4 bileo tegantẽ, in triumpho ducis ARahh ahn⸗

„7 Pro Elio Et ille quidẽ maioris momẽèti acceßione publicãſen 29 5 ſerat felicitatẽ, priuatim tamẽ debere ſe putauit ui. fni 6, Ctoriæ beneficiu. Quid me facere conuenit, qui peꝛ· Gitiami 6 maria latrocinijs infeſta ſolus peStitus ſum, qui luce, 21 libertatem, deniq quicquid patri debeo, nõ ignarus, ut primo natalis horæ tempore, ſed uidens ſentièsq́; acceperim, nec ſolum donatus his bonis, ſed ſummu periculis liberatus ſum? Nõnne me ex amici fide na, ſi tum,& tenacioribus beneficioru uinculis fateor eſ altadi ſe conſtrictũs Miſerrime, amice fidelißime, ingrati mmmgied Pfe me moriendo feciſti Et quantuli eſt quod adhuc lo⸗ nmae mh quor de mea infelicitate, de piratis? Leuis eſt ita fit lanpuie tuna, hæc etià nunc recepit moram, ſolent expectare latrones redemptorẽ. In ludo fui, qua pœna nullãul teriorẽ ſcelera nouerũt, cuius ad comparationem er- gactuli leue eſt. Hoc ſi ſciſſes pater, affermo, promit to, cuius pietatis es, nemo te anteceßiſſet. Illa certun habeo expectas ut dicã, morabar inter ſacrilegosin cendiarios,& quæ gladiatoribus una laus eſt, homi/ cidas incluſos turpiori euſtodia,& ſordido cellarũ ſitu, jamq; in eam uenerã fortunã, ut me uictum reii pere nõ poſſes, uictorẽ nolles. Aderat hora ſupplici mei, qua nuſquãà morandũ, iam præbendus erat iugu lus,& fundenda uita cum ſanguine. Neq; enim dubi tare de euentu licet, exemplar fati mei uidi. Si me b his imminẽtibus malis pecunia redemiſſet, beneficu tamen potius dicerẽ magis æſtimandũ eſſe quam pre ci. Sed apud malignos interpretes poſſet uideri ul ſbem, ſecutus aliguã uenturi temporis, uel præſenti uolu⸗ V
1
5 ——

10 Rl
ometi dei
n temedehe mefnecn 11— lſolugeit
gulpehnge renpone ſe donatusbi n Nönem uberejeieni dine miee Etgauntulie
te iephti 1
rreditnonam nläd ſc rit ainzader
itius er rnolkantanſß norcbckinn
dlütoribusu acolig,e zräßrtma, rinoles At rmä, umpe
acum ſmngu
aenplar ft uls pecumar incgi edin
guss interen
enni
1
4 22 6 8 1 3
V
Declamatio nona. iy uoluptatem. Hoc admirabile,& uni tant pietati re ferendũ eſt, dedit beneficiũ quod nunqud reciperet: & cuùm amicuũ quem redimebat habiturus nõ eſſet, ni hil aliud emit, qudm honeſtaà mortis cõſcientia Tran ſtulit ergo in ſe fõrtunã mea, ſubijtq́; nõ ſolum forti- ter, ſed etia libẽter id quod mihi mißra putabat. Res dictu incredibilis, gladiator dimiſſus, redemptor occi ſus eſt. Recepit pectore aduerſo ferrũ,& quaſi quam emittebat animaã, in meum pectus transſunderet,& hoc uno triſtis oceiditur, quod amplius amici uiſu- rus non erat. Eant nunc antiquaru conditores fabu- larum poẽtæ,& ſe ad exhortandã amicitiæ fidẽ ma gna quædã cõpoſuiſſe carminibus putent, ſi dixerint aliquos per maria, terrasq́; aſperiorè fõrtunã ami- corum tantu ſecutos, aut principẽ Græciæ uirum in
ultionẽ interfecli amici inauſpicata bella geſiiſſe. N
inter fratres quoq; illa maxime admirabilis, tamen al terna mors eſt. Vna fingitur coniunx, quæ iam peri/
turi uitam mariti uicaria morte ſua redemit, adijci- turq; miraculo fibulæ, feciſſe hoc eam quod non præ
Kitiſſet pater. En indubitabile ſeculi decus,& fictis maius, ut moreretur pro me amicus, ſuã reliquit pa-
trem, men uicit. Et ſane quid profuiſſet feſtinatio pa tris, etia ſi ad redimèdũ me prior fortè ueniſſet? Hoc
me precio meo nemo alius redemiſſet. Neq; uerò plu rimũ fuit præſtitiſſe mortẽ, namq; interim ſpecioſo titulo bene uita pẽſatur: illud uerò exiſtimo grauius, nomè gladiatoris accipere, ſubire domini laniſtam. Minus te amice laudarẽ, ſi uiciſſes. An ille animus re diret

172 Pro Filio 1* diret in cellula, ferret ſaginã, magiſtrà, perſond de/ tii ia niq; ſceleris: Mea depugnaſti cauſa, tua periſti. Nec tamẽ omnia ultima fortunæ nomina, ut mihi detrahe enid ret, induit ſibi. Venit in arenà homo, nec ſceleratuu, um 8⁸ mten nec infelix,& quando iudices hoc audiſtis: Bonitate 4 1 ſua gladiator factus eſt. Vtinam iudices hæc quæ ill ſpecioſa ſunt, tam honeſta eſſent& mihi. Quoties al ma nir inſelicißimi reſpexi ſenem, cuius orbitate uiuo, cunpn lun* confectum cladibus,& tantum pœnæ ſuæ reſiduum 4 conſidero, uerum fatendum eſt, pudet me precij mei Nii fa uideo ſenem meliore ſui parte præſepultum, omnit nun h, etiã ſpei ſuperctitem, orbum, deſtitutũ. Illud tamèſ niugr e f latium eſt, quod niſi talem amicum habuiſſem, hæcde m ſihtn Ran te dicerẽtur. Huic patri inuidioſa quædã,ut opinor, ohiiè & quæ beneficij morte penſetur, criminoſa liberali- Wn 8 tas contigerit egenti. Alioqui duo egentes,& cire; ſetantſte Wf omnium uel ignotori domos ſtipem rogabimus pa mün e i riter. Si quis gradis natu parẽs eſt, miſerebitur ſenit ſiſeii ſi quis iuuenis filius, miſerebitur adoleſcẽtis. Fortaſ- Utunt ſe proderit mendicaturo mibi, quod ipſe aliquando. atitſa egentem pauperẽ alui. Accipe ſatisfactionẽ in qus⸗ cuuninniat kitr cunq; parte rerum naturæ es amice charißime, non dilltit iie excidere mihi tua mandata, förtuna defecit, opes au an kac au feruntur. Quod unum mihi relictum eſt, en polliceor untint eſ patri tuo uicarias manus. Quid uis porro ficia? A- Miaa greſtia opera delicatior quod a förtuna nõ didici,& ae li quotidiani quæ tus operis duobus egentibus nõ ſufi inu ra
cit, miſerum me, ſi exoluere fidem uoluero„förtaſt m ge mihi in ludum reuertendum eſt. 4
Argu V

Fih nana aci cuſt e nominc rena honto diceshoeg Tüinamiua eſentg nen cuino 5 üntumpe
uuntßgpt
lierept rh un, de 1 len aniam diniloſe
tepenſeun,
Alaguidu
domas 12 1
upcätſin ſrcitr d 1 nii, n i ccpeſct unressni ultaſtr 1 mnii relä u. duil. ir guolaß Jgerbcuohn aleerefile numcſ
Declamatio decima.
Argumentum Declamationis X.
Mnl⸗ tractationis fit actio. Quæ amiſſum filium nocte uide
bat in ſomnis, indicauit marito. Ille adhibito mago incan⸗
tauit ſepulchrũ. Mater deſijt uidere fllium. Accuſat maritum ma læ tractationis.
Pro uxore contra maritum. Vamuis, ludices, inter eos qul liberorum morti bus deſtituti, cuncta uota& præparatas ſpes in ſeneclutem ante ſe egerunt, id fere acerbißimum cer- tamen conflictationis oriatur, ut unuſquiſque lucłi- bus ac lachrymis ſuis credat accedere quandam di-
gnitatem, ſi miſerrimus eſſe uideatur, hæc tamen fœ
mina neque noto, neque publico genere miſerabilis, non impudenter inter cæteras matres, quæ aut uni- cos, aut iunenes pios filios perdiderunt, eminere er
occupare quendam mœrentium principatum diffe-
rentia nouæ calamitatis affectat, quæ ſola omniu ſu pra fidem inſelix in uno filio iam alterã patitur or- bitatem. Priorẽ quidem illam ut cõmunem cæteris, & fato accidentem, fortius utcunq; tolerabat. Nam et de filio nihil aliud perdiderat miſera niſi dies, nec iam timebat ne ille quo fruebatur, mori poſſet. plan
ctibus lachrymisq́;, penè improbe dixerim, parcius
uetebatur, nec ſibi permittebat dolor lugere uenien- tem. Nũc deſtituta ſolatio, perſuaſione fraudata eſt, dum nõ putabat periſſe quem poterat uidere, eripuit
ingrata filio alterum titulum. Miſer ilee niſi tenere⸗ tur, iam ad patrem ueniſſet. Tantum miſera petit, ne minus perdidiſſe uideatur, qudm ipſa deſiderat. Non
inani perſuaſione, nec cogitationibus ficta lugentis umbra
——ÿẽ!õõ öön— ————
————Q—
—————

474 Pro Matre umbra ueniebat, nec agitabat incertos leuis imago ſomnos, ac ne confuſi quidem tricti cinere uultus,& infernum fiuilla caput noctibus ſuis obibat, ſed filiu erat, qualis aliqquando& iuuenis,& pulcher habi- tu, nec aſpici tanta uideriq́; contentus, uerum ſi quid
deſiderio creditis miſeræ, quæ ſola uidit, amplexus oſcula dabat,& tota nocte uiuebat. Multum per
didit mater, ſi contingebat hoc illi, nõ minus ſi uide- batur. Nunc tenebras inanes,& longas oculis flen- tibus noctes, iuxta ſomnum mariti peruigil,& tan- tum deſerta metitur. Non deſiderio fictus, aut fucu- tus habitu, nec ut ſomniorum uanitate conſpicitur, ſed experta nõ totum mori hominem, illud quod nee flammis uritur, nec cineribus extinguitur, nec urnis
all ſacris ſepulchrisq; ſatis premitur, expectat. Nuc iſta car
cere obſeratam animam,& repugnantem magico inuenem cogitat ferro. Infelicißima omnium mater plus aliquid eſſe quam umbram filium putat, poß/ quam potuit includi, nec ſua tätummodo pœna, pro prioq́; ſupplicio deſerta con ſumitur reſciſſa orbita
te, uel magis cruciatur, quod non licet filio uenire
cupienti. Nunc barbaro carmine grauem terramto-
tis noctibus pulſat,& impoſitum ſibi ſepulchrum, quod non poßit euoluere, quæ ſolebat ipſos diſcutert inferos, umbra miratur. Miſer quem non tantum uen ba clauſerunt(nam forſitan per illa pertran ſiſſet)ſel uincula ferrea, ſolidiq́; nexus ad mortem reduxe- runt. Quomodo tenetur infeliæ, qui ne propter hoc
quidem uenit, ut queratur? Miſereor ſœminæ, cuiu /
ann
8
1
b
an n Kür
nni tii
dh ueglae ffr⸗ gulnit wu üüiß e ira entian in ine maißſge e hfli růe ſae eric celätt e ga an Ppra Nud* 5
Rneu
3* ſuunu*

dUhde atabat dner uiten tnige vaäuunſui Punens rizcontn c Aue ſala ttnocdeuel dtthocil, uces E! wunmarit Vonchſtte rrionataan
norihomine
neribugextin
renite en 1u, P7„ 4. makünlim unöran llu ee ſutätunn rttennſtnin dar wJaah don gro ccmine E nhaſt luere qut cl r llſerq pr tunperi lüi neube netur infelr mcur?diſ
1 84
3 1 A 6'
Declamatio decima. 175
inuidiæ totũ facinas adſcribitur. Maritus ſic filiu in- luſit, anqua ſe inquietari mater iſta quæreretur. gi tur iudices nemo miretur, ſi ad tam crudelem, ad tam immitem patrẽ umbra non uenit. Sciebat ubi lachry/ mas, ubi poſſet inuenire ſingultus, d quo magis deſide raretur. Nanq; iſti ferreũ pectus, et ura præcordia, nec ſunt de orbitate ſenſus. Quid enim inhumanius patre, quid inueniri truculètius poteſte inuidit matri ne filio frueretur, nec hoc ideo fecit, quia uidere ipſe malebat, ne uiuentẽ quidè adhuc et incolumẽ tà blan da, tamq́; debita pietate proſequebatur, ut defunclo ſeruaturus affectu etia ſepulti pater uideretur. Tanto magis effuſa mater,& ſuis ac paternis uicibus occur rens, hæc pallidior ad metus, ad uota pronior, nõ die bus ſecura, nõ noctibus. Bt ille miſer intelligebat utri promptior ex parẽtib. et ficilior eſſet affctus. Itaq́. ab huius oſculis, ab huius fœminæ ceruice pèdebat. Et quia longũ eſt officia præterita debitæ pietatis agita
re, illo ipſo laguore quo filius caduci illud et fragile corpus amiſit, quã perdite mulier et uſq; in exemplũ i modo ſuper ora pallentis infelices lacerabat oculos, nüc ſiccata fruſtra ubera quærebatur, nilc ſuperſtitẽ cædebat uterũ. Notabat hæc ille deficiens, madabatqᷓ; morti ſuæ cui periret. Vbi ſunt qui cito iubẽt ſtare ja
chrymas, quibus nõ placet longum agere mœrorems Retulit umbragratiam matri. Scio e intelligo, cim inter gementes cadauer iacet medium,& cum omnes
uidetur remiſiſſe curas, tic ſentit et intelligit, et inter ſuos iudicat. Moneo te orbitas, moneo effuſtus fleas,
M effuſius
—
———— ———
———
——

176 Pro uxore effuſius efferas, nunquã per ſe eredas. Filij ſui umbra h 6 cui nõ apparet, iraſcitur. lã gelidi piger corporis ſan iind ene 2 guis omnes in mortẽ ſtrinxerat uenas& nutantium 1 fulgor extremus uaneſcebat oculorũ, et iam deſperan tibus medicis crediderat pater, adhuc tamen ſperare mater uidebatur, et quacunq; corporis partẽ oſculis miſera tepefecerat, illi uitæ calorẽ rediſſe clamabat, oderat ignes, oderat rogos, reponi corpus et ſeruari mẽbra cupiebat. Et nic infelice magis matrẽ pœnitet quod ſepultus eſt, qui poterat réuerti. Scitis ipſi quo exequiarũ die labore extracta ſit, quadiu filiũ tenue⸗- rit allabentibus flãmis. Vnde enim ſperaret ut poſtea uidere contingeret, ut extra orbitatẽ haberet oculost V Iam magnum miſera quærebat, ut umbra reuocatus. Reliqua mater infelix, tu ad iudices referre debeas& niſt orbitate, niſi lachrymis uox mutaretur in gemi⸗ tus, noctes tuas quàto melius tuo ore lugeres. Ego ui nriee juin cũq; potero perſera, ſatiare miſera, ſatiare ſaltè me/ fupha tag moria diei illius, quo exequias unici duximus. là plan dt e ai ctus, inquit, lachrmasq́; cõſumpſerã, et tenebras ue, llautet falin luti perpetuas uenire gaudebã, a futigata propinquo 4r
rũ officia defecerãt, iã plangorẽ familiæ altus ſopor
uicerat. Rogo ne quis ta cõtumelioſus ſit in matrẽ, ut per quietẽ cõtigiſſe filiũ dicat. Vnde mi ſeræ tuc, un-
de ſomnus? Nihil te marite, nibil quæror. Satis ma/
gnas dediſſes pœnas, ſi totis noclib. mecu flere uoluiſ
ſes. Vidiſſes utiq; nõ quemadmodũ tenues rerã imagi
nes ſolèt cogitationibus accipere corpus, c uanæd ſenti animo cogitationes fingutur. ſed ipſum filii 5
b 6

ona
der ſecraat liglähin nutera lena ſcebat vellorüe Thdahn ahuc uäan copon Uutte cdbrè e oos eponic ücinfelce nug 2 ferat reuer hacktſſh Nnieenmſ ectrorbitate gerbit utun r h adWäcesr pnizurmu nelius tuo ore ciigenſſeuſ argut anicid uaſimzſen zuchäüft ütlungore s ticoumelo Kl dicct.Vn emriite, nüll totis ci J cuenatmol iibus aceipen
cone⸗ fingi
Declamatio decima. 7 lis blãdißimus erat, et ſi dimittatur uidebo. Subita an tè me deductis cõſtitit tenebris, nõ ille pallẽs, nec acer bo laguore cõſumptus, nec qualis ſuper rogos uideba tur, et flammas, ſed uiridis et ſans pulcher habitu. Ne ſcio ubi tota reliquerat mortè, no ine torridæ comæ, nec fauilla ſunebri nigra facies, nec uix bene cinere c poſito umbræ recentis igneus qualor. Proclamaret mater infelix etiaſt talẽ uidere deſiſſet. Primò tantum ſtetit, et ſe permiſit agnoſei. Ego tũc plurimi ſtupui, nõ auſa oſcula dare, nõ iungere amplexus, infelix pri mã perdidi nocté, di timeo ne fugeret. Hc tumarite perſuaſtonè putas, et uand animi mei lugtis errorès Quicquid eſt in filio, plus apud matre fit cu deſinit. Vis deniq; ſcire ꝗd uxori tuæ detraxeristex defuncto filio nõ habet aliud quod ſeret. lam nox altera ade/ rat, et primis ſtatim ten ebris Præſto filius erat nõ ille ut pridie procul, et tantũ uidẽdus, ſed audacius et pro pius,& ad matris manus tan quam corpus accedens. Nec iã niſ ci luce certa, fugatisq́; ſideribus, inuitus ille uaneſcebat ex oculis, multis reſiſtẽs, ſæpe reſpici- ens, et qui ſe promitteret etia proxima nocte ueturi. Iam mœrori locus non erat, mulier fili nocle uide- bat, die ſperabat. Quid attinet ſingula referre? Nullis inquit, deſtituta ſuna tenebris, donec ſcelerata tacui.
Satiabar oſculis, ſatiabar amplexibus, et coll oguebar
et audiebã. Miſera plus perdidi, ſ nemo creqdit. Iq cœx- Perà tud quoq; marite crudelis agere causã, rogabaq; iuuenẽ ut paternis oculis quoq; lætus occurreret,&
etibi ingrate dimidia nocte cedeba la miſer& ille pol
MN 2 licebatur,
—— ——
— —— ꝗ——— 1 8—
—m

7 Pro uxore licebatur, hæc me fiducia perdidit, ut cõfiterer. Rogo quid tam muliebre, quid ta maternũ fieri poteſt: Gau de, inquit, marite gaude, filii forta ſſe nocte proxima uidebis, illu què crudelibus flammis exußiſti, ex quo cineres et oſſa ſuperſunt, iuuenè uidebis,& forte etii
die ſperes. Ego certe totis noctibus mater ſum, uideo, fruor, iam& narro. Exitũ paterni affectus quæritis
Filium uidere timuit. Sic magum protinus neſcia ma tre, cuius horrido murmure, imperioſisq́; uerbis dj ſuperi maesq; torquètur, excogitator iſte mortis alte rius aduocat, nõ ut exorati manes diducerentur, nec
ut euocata nocturnis ululatibus undeciq; umbra pro peraret, ſed tanquam parum ſepulchra premerèt, e tumulorum leue pondus eſſet. Eilius, inquit, meus nd ſatis perijt, adhuc fulgore ſiderũ fruitur& nocte no Kra. Nâ cum dies occidit, imponit morti ſuæ finẽ, Io
mum repetit,& maternos territat ſomnos. Inueniali
qua, inueni uincula uerboru, ſed arte tota, ſed labone toto. Magna tua gloria eſt, ſi retines filiũ, qui redit
etiã à morte ad matrẽ. Noxiu ſepulchro circundatur
carmẽ. Tiic horrentibus uerbis urna præcluditur, tic primu miſer filius mors& umbra fit. lte nũc,& pu
tate uana fuiſſe matris ſolatia. Piliũ iſta ſi cogitatidi bus et inani perſuaſione uidiſſet, adhuc uideret. Atq ſupplicia ſugtinuit infilix illa ſtatim nocter? lam totã domi ac famili quies prima ſopiuerat, et tacẽtibus
tenebres uenerat tẽpus dulcißimi matri, iacebat hæc
inſomnis, inquieta, cuùm diceret: ia Ktatim apparebit, iam ſtatim ueniet, nunqud tamen tardius uenit. Miſe
ram
r— acbbtu 12 nictnam ſen närm n inti ulbiſ ſen

Dome aperlültan 4 l materni 1 Nüfnſe du ftomniser ant uueneuie otu noäbuxm rii pamii 1 naglm dre urn inper dur ercogta
torati mahesd
Aluldtibsund
denm ſepulcd
duseſſt kllin lzereſibeüfn
raui,inponit anf rac erriut ar
verü ſcägte
rucſt ſretin a
Nodüſepal busuerbäsurne or unbr po liti. l vre uillſſes nalr iluſtat es rimu ſopi 7 aulcißini iceretii aud tanten
—
—
2
— —
—
—
—
—⅓“
42 — B
—
5—
Declamatio decima 19 ram me, fili proxima nocle iam ueneras. Ecce iam me dios ſidera tenent curſus, indignor, iraſcor, ita demt mihi ſatis facies, ſi apud patrem fuiſti Miſeram me, iã maligna mudus luce clareſcit. Quando uenieseià re/ dire debebas. At poſtquam alteram, tertiamq́; noclè deſerta uanis quæſtibus duxit, tatriſtiora lugubira, ti ſqualidæ magis placuere ueſtes, tũ repetitis ſanguina uere plactibus iam cõualeſcentes lacerti. Nihil eſt in felicius matre, quæ perdidit aliquid in filio poſtqu extulit. Cũ uero cõperit noctes, ſuas iuuenis neceſita tibus magicis excatato periſſe ferro, quantu illa præ fixum, clauſumq́; tumuli nudis cecidit uberibus, quo fetu ſepulchra perfudit, quo gemitu audientè forſità & exire cupientẽ fruſtra uocauit animam. O natura crudelis, plus magũ poſſe quam matrẽ? Vbi ſunt quiĩ acerbas mortiũ neceßitates,& ferrea iura fatori, et inuictas, nec ullo mœrore mutabiles inaniu leges quæ rebatur umbrarumsè Eilium tui mulier infelix nõ im boſitæ inferis cluſere terræ, nec ſpiſſa perpetuæ no/ ctis caligo cõpeſcuit, nõ fabuloſa uatibus palus, mul- tuq; celebrati curuato igne torrẽtes, hæc permeabat, hæc omnia nocte traſibat, leuiorẽq́; mortè ſuam ſece rat, quam ſi peregrinaretur& abeſſet. Et nicminus mali pateretur, ſi nõ ſentiret. llle qui nõ uenit, in quẽ dam carcerem traslatus à tumulo, patitur ueneficia uitæ. Magnæ ſunt ergo umbrarum catenæ,& quani; uolatilem, uagaq́; imaginẽ, morti ſtringunt, atq; alli Lant tanqud reum corpus animam. Eerro uero ac la Pidibuʒ arctare, et ut ſolèt bellicæ robur accipere por
M 3z tæ, ipſam

oo Pro uxore b tæ, ipſam umbram iam catenis alligare, iam elauſtris non dico crudele eſt, portẽtoſum, nefariuũ utiq; ſi hæe faciat qui ſenſurũ filium credat. Et nunc illos miſerri ma mater in corpus putat,& in mẽbra deſcẽdiſſe mu crões. O mage ſæue, crudelis, ò in lachrymas artifex noſtras, uellem nõ dediſſes tam magnum experimen- tum. Iraſcimur tibi,& bladiri neceſſe eſt. Dũ claudin umbraãᷓ: intelligimus ſolum te eſſe qui poßis euocare. Videtur itaq; mulier infelix à dignitatis dolore ſece- dere, quod tam uxorias in forũ querelas, et tanquã de licata matronæ deſideria pertulerit. Nõ enim ueſtes, nec aurũ, nec ambitioſos quærit ornatus, cõtenta en orbitas ſordibus ſuis. Ac ne pellicis quidem dolore cõ pellitur, nec tacita gaudia mariti, impatiẽtia et mulie bri uanitate complorat. Sed nec relictum torũ deſer- tumq́; genialẽ uelut contempta uilitas uxoris ulciſci tur:alia longe, alia de noctibus cura eſt. Ne timueris, quæcunq; dignitas eſt magni doloris, nihil queritur
miſera, niſi par orbitati, niſi matre digni, ꝙ publieos
cõſumat oculos, ꝙ ignotas quoq́; exigat lachrymas Quantu enim a marito acceperit iniuriã ſcrire uul tis? Sola mater filii pdidit, nec poteſt inuidiã facere morti. Ante itaq; ꝗᷓ ſciatis iudices quis dolor, quisue mœror, quæ tata impatientia eruperit, ut mulier ali quado dulciũ oblita tenebrari, clarũ nitorẽ publicæ lucis, et diẽ etiã domi inu iſũ, in foro, interq́; leges no tabilis, et ſepulchris abſtracta pateretur. Certu pro/ fecto habetis nõ audacia, neq; impudentia, nec uanita
tem unquã quærelas habuiſſe miſerori. Quam uerũ
44 h ka düat ätte teinu ie deul chün rlan taee ſcir ure ug
1
llange pici 16 iij au Ätn n

drt atenis Aaa
tätoſm ge
ncrelut Etm dat Cinneh atli,gin lc ſe unntgn blätgi weiſ
lin rtſecu Ru rldgu ae gunbrügaen ru perulerit an
S queritorn
d ie eeliu 31
die nantiin a.Lednec rel
ontengtäui au
vckükanit nugni dolors
i niimetred 1 aNs Sloc en)
to aceepentin pült yerpot uti uices
dctientitenp Paemn enebrcrihelt ii
imiſt inßr
ucrictt pat
lcidnechingt an buſſemſe ne
Declamatio decima 281 eſt quicquid exclamat calamutas nec ab infelicib. ficti temere exeũt gemitus. Mulier quæ ſanguinates ad iu dices porrigitlacertos, quæ ſciſſo laiatoq́; uultu, que liuidis profert ur uberibus maęno dolore cogitur ut hoc potius agat, quã cineres oſculetur, quà cõplecta tur urna. Grauis teſtis querelæ ſuæ orhitas eſt. Etan tequa ad gẽus illatæ inique iniuriæ uenio, cur maritè, quæ ex te filiũ perdidit, quićᷓ poteſt queri? Crudelis o rbitatẽ feris adhuc alio dolore, tanquẽ paruũ deſide ria cõficiant, quæ de unico gerit, nò pateris animã ua care lachrymis ſuis tu, qui ſinũ debes, qui colloquia et amplexus. Qud miſera eſt quæ quæritur, 3et de ſola tio ſao nõ cõiugis deſiderijs large indulget, nihil aſpe re, nihil cõtra uoluntatẽ. Habet priuilegiu ſui mater infe lix, molles mãus, et mitia fomẽta magnis uulneri bus adm oueas. Quæ ſe adhuc ſecari plaga permitti t in siũmo eſt. viri forſitã quo modo fortior ſexus ſit, er cõtra dolorẽ ꝗᷓ imbecillis animus magis pugnat. ltaq́;
totu iſtud lugere fœmineu eſt, et ſimul orbitas imbelle
pectus inuadit, animus ille qui luctus ſuos ſequitur, in cipit indulgentiã ſentire lachrymarũ. Fidẽ tuà mari te, coniugi flere liceat, ſatiari gemitu, orbitati pmitte quadiu uelit flere. Qdi patrẽ, qui cum filiã et ipſe per diderit, putat nimis lugere matrẽ. Quid ergo queritur inquit? Hoc primũ, filii nõ quomodo debes ſcelerate deſideras magno animo orbus es, loqueris fuiſſe mor talé, et interpretaris nihil ſupereſſè poſt flãmas. Flet iuxta latus et plagit uxor, tu ſiccos oculos habes. Illa totis noctibus funebres exercet ululatus, tu graues ſô
M 4 0§,

182 Pro Matre nos, ae placidam quietem. Pater crudelis, pater imme mor quid uis tibi amplius obijciamus? Ex quo perdidi ſti filium, nunqud ſic deſideraſti, ut uideres. Quid ꝗ eripuiſti matri ſolatium, puta uan& ſuperuacuu: Nolo iudices, nolo corripias, ſcires quantu eſſet hoc ſi tãtundẽ doleres. Res indignior non eſt quam quod
tibi de eo poſtulas credi, quod nõ uidiſti. Indulge ſane
uanæ rei, ignoſce, libẽter ſe orbitas decipit. Magnas calamitates uana ratio ſuſtẽtat, quod indulgent mal perſuaſiõibus ſuis. Quicquid ad miſeros pertinet, eru delius eripitur, quo minus eſt. Clãat itaq;, clamat ma ter infelix, ſi mihi aliquam imaginè filij mei uel par
uuli, uel iam adulti, uel nouißimd iuusis auferres, inij cerem tamen miſera tanquam corpori manum, ila ſi
militudinem flens tenerẽ, illos oculos, illam gratißi/
mam faciẽ,& ritus oris expreſſos& adumbratosar tificis mau uultus. Sed illii perdidi, unde imago, unde ſimilitudo, unde ſolatium. Fili plus hodie amiſi, quaun
cum elatus es. Poſt mortẽ te tuã uidi. Si mehercle no- tas in corpore unici ueſtes ſubtrahere tẽtares, dicerè: ſuccurre ſolatio meo. Hæc omnia apud me filij mei mẽbra ſüt, ego oſculabor, amplectar, flebo ſupra. No eſt ratio fortaſſe. Ideo quicquid rationẽ uicit, affectus eſt. Nihil ſceleratius prudenti orbitate. Leuia, inquit, leuia loquor. Ego filiũ meum uidebã. Quæ nam iſtu föͤrtuna, quæ indulſerat conditio naturæ? Non exclu debat orbitas oculos tuos. Eras iam conſecuta mater ut iuuenẽ die abſentè putares. Maximaà perdidit mors acerbitatem, ſi poßis uidere quẽ amiſeris. Videre er-
20 tibi
bur dd 5 um im e harmai te uff Irhun tpenn heiae r npüte Nure ſeuhcr dn wiun cretng an lb inäim ruii mm gfwe an gperi dünowan ner dan dan n uu kenulinaae hon. ſapun e paſ ringe

wohe 1
Dca Declamatio decima. 183
gobiſcimmg go tibi contingebat ò mulier uulti, habitum, corpus, Nier hann 4 inceſſum. Non crederẽ niſi te perdidiſſe ſentires. Tẽ 1utade 1 pora ergo cũ morte diuiſeras,& ſuperſtite filio frue rdiaßeas a baris omnibus tenebris. Quantu perdideris hinc æſti uigmmn an ma, hoc tibi ſi nõ contigiſſet, no eras tam improba ut dgwiceh obtares. Aliquis,9 bietas ſepultus& cõditus, cæteri irentis corporis ciuis& Rauilla, tamẽ corpus ſumebat in no hiign cte,& ad ſolita uiuẽtis membra reuocatus præbebat taidat r ſe matris oculis, qualem nõ crederes receſſurum. Nec asel cha. b queri de luce poteramus, quantũ licebat aderat. Vide
Has ergo mulier, ac præſentia fruebaris: Videbam, in quit,& fruebar. Et ad quem pertinebat, rogo, etid ſi decipiebar? Sed quid ego utor teſtimonio tuo? Mago emeapo i credo,&x uidiſſe te filiũ,& nunc nõ uidere. At tu mi eio lesdale ag ſera nihil crudelius ex marito timebas, qud ne tibi nõ vepnſtug id crederet. N emo, inquit, oculis meis fidè detrahat. Fili adthzm nn indulgentißime adoleſcens uidi te, nec ſemel uidi. Cer nüpiubol n tum eſt, fixum eſt, eripi non poteſt. Quatenus impiu⸗ näns anh pater& hoc tibi auferre conatur, ut te ueniſſe nõ ere ies nche dh dam« Nec illud garrula, nec uana uoce uulgaui, uẽire
der ontitch aniſ te nuulli indicaui, niſt qui deberet optare ut hoc poſ⸗ er mglet n ſes. Patri tantu tuo, patri lignoſce deceptæ) coſeſſaſu
ſummimagine voußtméun um
——
——— —
—
1
ruletabt anh felix graues nimiasq́; pœnas, effecit magus ne filiu 3 reutudet a uideres,& ſolũ apud te reliquit, ut meẽiniſſes ꝙ uide- atwdton ae bas. Totã tamen iſtud ſolatium tui refer miſera, ſi po uasBaia an keszetPrimum cöfttere ſimpliciter, an ſoporis põdus — numssa A* illud, et neſcie quietis uditas fuerit. Apud me quide 72 aünegeis tis miſera, ſatis eras mater inſtlix, etia ſi tale ſomnii 3 M 5 perdidiſſes,
dauirlui n da interrogo an te et ille uidiſſet. ltaq; das mulier in
————— ͦ——
—————

134 De uxore didiſſes. Miſerere, inquit, meliuis de afft ctib. meisſe
tias. Non ego fatigata planctibus ſenſi ueniſſe noue, uidere filiu peruigiles meruiſtis oculi, ſed primudi metuo, umbra proceßit, ſubito, dij boni, quod ego au dium qud uidi felicitatẽ, cõſtitit ante me filius meuu
ſcuſſus tenebris, ita dimittatur aliquãdo. Proſiluipn tinus, et acceßi uultus, comas, ora perſpexi, meus ena Qua lætũ ſe, quã hilarẽ offèrebat, quomodo peiſu debat mihi ne crederem morti. Scelerate neſcis paten quam ſimilẽ uiuenti filiũ cluſeris. Circumibãt totmm corpus oculi, nõ inueniebam quid ignis egiſſet. Subu de dicebã: hunc ego extuli, hiic rogo impoſui, ex ha ago cineres& oſſa collegi? Si talis eſt, quid habe quod lugeam? Periſſe bam, quod illum nõ poteram et patri oſtendere. Co tebor, primæ tamẽ nec ego eredidi nocti,& taquan uictis iraſcebar oculis,& erubeſcebã miſera, ſi quis fuiſſet. Ecce iterũ iuuenis, ecce iaà quotidie uẽit. Vil
habeo quod interpreter: Verũ eſt utiq;, quod ſempa
eſt. Nouißime non tanquã umbra ueniebat, ſed aßit bat, ſed amplexus dabat. Ego ſentiebam, et recipieba Quotieſciq; domus fuerat grato ſopore proſtrata,
aderat ille quales humanis ſe offerunt oculis propiti dij, quale lætißimu numẽ eſt cum ſe patitur uideri. i cut omnis religio templorũ, omnis religio lucoruc tacuere mortalia,& profani procul errauere ſedibus totis, ſolitudine frui, et de ſuis dicitur exire ſimulacri ita iuuenis meus noctib. totis agebat filiũ, et paterns
domo, ac penatibus ſuis fruchatur placiduset mitis, q . matn
b
filium meum hoc uno intellig
Athhac
mlerhule M Fl . rür ⁵
ſöhen 4
ts laui miutm in hr
neurgedten in
tumäſtl
rinn domat aa uir retaue mmn trin an L ℳ Wch an. theri auuefnac e valun
1

frücſt
a
Declamatio decimaꝗ. 145 matri propitius, ut numen et deus delabi ſideribus, et uenire de liquido puroq́; aere uidebatur. Quid impre cer ſceleratißimo patri: umbrãâ probare uoluit. Miſe remini iudices, ut hoc facinus quibus debetis, accipia
tis animis, maius parricidio, maius ꝗᷓ ſi filij ſepulchrũ
funditu eruiſſet,& ſacratos morte lapides, etid cine res et oſſa religioſe quieſcẽtia fracta ſparſiſſet urna. Aduocatur homo, cuius ars eſt ire cõtra naturã. Qui ſimul ore ſqualido barbari murmur intonuit, fallere
ſuperos, audire inſeros, tremere terras ut experimè-
tis loquentii fama eſt, conſtitit iuxta tumulii miſerri
mi iuuenis mors certior. Nic opinor, inquit, arcana
u mea lenebræ addiuuate me digna, nuc omne per unã i numé, et religo, qᷓ iſti irrogo, propius adeſte, ſuccur-
rite. Magis mihi laborandi eſt, quà cum ſidera mun
do reuelluntur, cum iubentur hyberni fluuiorum Kta re decurſis, ci potétiore carminis ueneno uicti ripi t tur in mea ſtrumẽta ſerpẽtes. Cuſtodiẽdus eſt iuuenis, aßignadus eſt inferis, et denſioribus trasfuga claudẽ dus eſt tenebris. Quando facilius opus erat ſi reuoca retur? Mox in ipſa dicitur incubuiſſe pronus urna, et m inter oſſa, et inter cineres uerba cluſiſſe. Hoc tame ſu binde reppicies cõfitebatur, repugnabat umbra. Itaq; u carminibus nõ ſatis crede, præfigamus omne tiiuli la tus, et multo uinciamus ſaxa ferro. Iam bene habet, ex
Pirauit, aliquando, nõ uideri, nõ progredi poteſt An
mentiar ſcies proxima nocle. Omnes mehercle pare tes uti q; qui liberos perdiderunt, ire in iſtos oculos,
in iſta ora debebant. Tu ſic filii tui cluſiſti, tanquaà aecente⸗
——— ———
———
——
—— ———
——
——
— ——
——’:— ——
—

186 Pro uxore tes ad inferos reuocari ſoleat animæ, quæ inter lagu he p tium familia,& triſtes penatii morbos uagæ erran inaehe 17 tesq́; magica uanitate captantur? Laqueone uita dim fußnäe nn⸗ natus eliſerat? Noxiũ per ſua uiſcera exegerat ferriu menti Kunch An ex conſciẽtia uenẽa præſumpſerat, nec recipiebi reni jfant wu ſe, niſt carmine incluſus? Quando domum tuam fune dapi 4 reus et ſqualidus, quando te terruit: Crudeliſsimeon niiuni niũ pater, de filio tuo malà umbrã feciſti. Quas nu uini putas uxoris miſerrimæ eſſe cogitatiões? qua matet. ſnti na uiſcera perſuaſione torqueris Ric filius meus ile urauitn unde uẽire cõſueuerat, iacet ſtrictus, alligatus, impa reltagſii* al. ſolito tiẽs. Queritur t ſubito terrã grauioré, utiq; cũ ſeni 1 ueniſſe noctẽ, quàdo umbræ feliciores dimittutur d matres. At uero ſi qua inter manes colloquia ſunt,& eſſe credo, nõ deeſt qui inueni meo dicat: Qu im uili tuis fuiſti, quam libẽter te perdiderunt. Quid illam ter, ad quam ire cõſueueras? has tibi catenas, hæcunn cula pro merito reddidit⸗ Ita infelicißima omniũm unas lier,& ſi magus etiã recedat, hoc periclitatur, neſ- mouſisnitt t lius ſe putet ueniſſe ad inuitam. Agit iam hoc locono uums ſu e hhrr biſcij maritus grauius, altius, ſapiẽtius, ut homo ſine weinſtidhe i⸗ dolore. Negat ullos eſſe manes, contendit omnia peri iuna 1. tht re cum corpore, nec remeare uiuentes à cinere ſenſus, mmiiſtie in, nec tam uidere imagines hominum qudm cogitarint oculos luctibus credere. Quod ſt ita eſt, magum d quid aduocauit? Peßimus parentu, q cũ liberos ſuos 6 peliut flere cõtenti, ut obiter ab rogo ſiccis oculiun uertatur, negat ad manes, negat ad umbras pemin
quod plagas, affirmat perire lachnoman ahirnae 1 ir
—
8* —— ———

du dtanne natün untrel luuiſe
aanſ
Aunac 1
tetern dlä unb iſe ce vrgeen tcetſti rrigns bre eli der mane auenime erad ahen uuff edut poc nütm.4 ltus ſct nanes, necreui
es homin undh
e.Cuoc pchen dbiter es, ng. vernel
4 Declamatio decima 187 rire ſingult us. O ſceleratũ hominé, quiſquis luget, et timet ne hoc perdat. Vana ergo ſapiẽtes perſuaſione
mentis animæq́; dixerunt, corpus caduch, fraęile, ter 1 renũ, ut ſicca humidis, calida frigidis, reſolutis aſtri „ a cta pugnarét, partim aut doloribus aſfici, aut nouißi- mis annis, aut ſeneclute diſſolui Animã uero flammei u uigoris impetum, perennitatemꝗq́; nõ ex noſtro igne u ſumentem, ſed quo ſidera uolãt,& quo ſacri torquen tur axes, inde uenire unde rerum omniu autorem pa atan rentemq́; ſhiritũ ducimus, nec interire, nec ſolui, nec ij ullo mortalitatis affici fito, ſed quoties humani pecto ris carcerè effregerit,& exonerata mẽbris mortali bus leui ſe igne luſtrauerit, petere ſedes in aſtra, dõec in alia fata ſeculo pugnãte traſmigret, deinde prioris ul corporis meminiſſe, inde euocatos prodire manes, in ag de corpus& uultus& quicquid uidẽus accipere, oc am currere ſuis imagines charas, aliquado et oracula fie aun ri,& nocturnis admonere præceptis, Sẽtire quas mit al tamue inferias,& honorem percipere tumulori. Ro n Lo cum filius perit, noͤnne ſatius eſt hoc credere:? Tuæ um tame, in quit, hoc quieti præſtiti, ne attonitis agitata an terorib. ſolicitas ſemper ageres, ſuſbenſasq́; duceres un nocles. Ita parricida cõmune facinus feciſti,& impu tas quod filium uidere deſijmus? Somnu enim an pete
5 bamus,& placidum ſoporem, crudelis, nic inquieta, G nunc attonita mater eſt, nic perdidimus noctes. vm-
4
.* 2 Srã ne tuffilij rẽ förmidoloſam, rem plenaà putaſti eſſe
kerr oris? Quid illa lætius ficie? quid illo bladius nul tu⸗
1 fruſtrati, qui cõſtare homines& berfici corporis ali
—-—õ——— —————
————
——
——
—-— ——
—.—— ——— ͦ
—
——

185 pro uxore tus? quid magis adulatur oculis: quid boſſunt uiderel
Dech nnen erekets:
bentius lachrymæ:? Non n magis metuenda est umubra ſi ſuunſalus 5 3 fi. dei lüſet
lij, quã cadauer. Neceſſe eſt ut mors horrida fiat alie- na. Sed aliæ förſitan animu imagines territant,etii inſeri uocatur, cum ignoti ſunt, itaq; prudèter 7 dtan tũ ad ſuos ueniut. Sceleratids ille, ill impius, quicii defunetũ filii uidit,& meminit quod elatus eſt. Ter rebaris, inquit, et ſolicitis noctibus laborabas. ltane es marite crudelis? Tu cluſiſſes filiũ etiã ſi ad te uen ret? Nec magus, inquit, incluſit umbrà, ſed perſuaſ ni tuæ ſuccurrit, ideoć; putas non uenire illũ, quim ante ueniebat, quia nec faclu eſt aliquid in quo auo/ careris. Hoc ipſo incipit mater ſibi gratulari. Itani tenetur, inquit, ille, nõ premitur, nullo carmine, un lo incluſus eſt ferro. Remouete ergo omnia et intern gabo, Ego autẽ ſcelerata tã cito credidi, ita nõ illead me ueniret ſolutus& libers nõ ad hos oculos, nonad hos properaret amplexus? Quando enim me iuuenis ipſe niſi flentẽ, quãdo non liuidum pectus& ſangu- nantes uidit lacertos? quado nõ erubuit matri feciſe terrorẽ? Arte cluditur miſer, arte retinetur. Quid nis carmina amplius tibi Præſtets Effẽceriit quod repro miſerant. Deſinis erubeſcere iam quòd fi h lium nõui⸗ des? At tu cuius in leges dij uperi ma nesq; torquen 1 tur, nocturno terribilis ululatu profundi ſpecus,ct ima terrari moues, modò ſeruiẽtii reuocator animu ru, nunc idẽ crudelis et inexorabilis cuſtos, aliquado preces& matris admitte. Paciſcere quãtumlibet, i b 105 lugẽti poſce cẽſus, nõ uit labores, nec ut horrili b carmen
tnsel n ſnr ekaceruitt ae blen lideros enn an ianeit fapplieütn ntus kofer enim nlezgtn g urre jPlereufan ie geik
34 5 I me. nen t2 tenun he

a lnt Lüneh it non imgzin ſantztt mile ninit 9 nodiid pf nchſt, utsno Iciües
nuterſt
renitur noneteen ticiv, nauial, unt rluutun donöe ſer,gte etterk ſcerei
8
Declamatio undecima. 189
2 eaymen ex erceas, ſed ut ferrũ tuum refigas, ut uerbaz
* tua reſoluas, ut nihil feceris, dimitte tantum, et euoca ſti. Nihil ipſe crudeliter, patri ſcio paruiſti, ſed& 4 puius etiam lachrymis, planctibus huius indulge, cò/
21 4 94% 6
A 21
hAA —,— ——=—
— —
ſule fimæ tuæ. Execrabilẽ te mage facies, et inuiſum,
ſi facilius de filio exoraris ut includas. Nec tu marite, nec tu timueris, ne ultricis umbræ uanis exagitere terroribus, ullis imaginibus, huic ſecura dabitur qui- es, ſcit ad quam debeat uenire demiſſus. luuenis pijßi-
A me, iuuenis indulgentißime, nunquam matri tuæ um/
bra, nec manes, ſi modò ueneficum pondus,& terro ribus omnibus uerba grauiora mago patiẽte diſcuſſe ris, ad me, inquit, mater infelix, ad meas noctes, ad meas lacrymas, ad illos uiuẽtes mihi ſemper ample/ xus, miſere, propera. Scio qui mihi nocuerit, ſeio
quid me torſerit. Fruar& tacebo.
Argumentum Declamationis XI.
Dauper& diues inimici, utriq; terni liberi. Bellum incidit ci uitati. diues dux creatus, profectus eſt in caſtra. Rumor or tus eſt ab eo prodi rempublicã. Proceſsit pauper in concionẽ. et accuſauit diuitẽ proditionis. Abſente eo, populus lapidibus liberos eius occidit. Reuerſus diues eſt uictor à bello. Petit ad ſuppliciũ filios pauperis.Pater ſe offert. Cõtradicit diues. Erãt enim leges, ut proditor morte puniretur,& calumniator idem Pateretur quod reus, ſi conuictus eſſet.
Pro diuite contra pauperem.
I Whectauend quidẽ ut de inimici mei ſupplicio nõ
quæreretur, nec me decipi poſſe crediderd in ultio
ne, qu mihi debeat ciuitas ta liberi doloris. Sed qua tenus, eo malorũ nouitate perueni, ut in uindicta pri mu mea cõſulere leges ac iura uelletis. quæſo ne quis
pro-

109 Declamatio undecima.
prodeſſe pauperi uelit, q pnec defendi poteſt ſine ge/ nere pœnæ. Plus meretur pati homo, qui ſi ipſicreti tis)debet occidi. Hoc eſt quinimo iudices, quod ſupen omnes calamitates meas ferre nõ poſſum, uidetur ſbi ſatis uixiſſe pauper, poſtꝗᷓ occidit liberos meos. Ope ræ pretii putat corâ impatientia mea ſelicem coõſun mare patrè,& gaudiori ſuorum ſatietati hoc quog adijcit, ut orbitatem meam liberis ſuis relinquat. File ueſtrã iudices, ne pereat quod ultioni meæ cõtingit
bonus pater. Actum erat de ſolatijs meis, ſi libero
alzuaſin b uues
ſuos pauper mallet occidi. IUlud plane iudices etiain hac pauperis impudẽtia miror, liberos meos pudorne
deceptæ ciuitatis occidit, deinde me crudelem uocat. Paruulos ſuos oſtẽdit, allegat, tanqud non ego potius querar hoc de quoquã patre fieri, nec intelligit quan ti debeat ad impatientiam noſtri doloris accedere,ſtſ paſſus ſum quod& in ultione miſerũ eſt. Facinuset iudices quenquà calamitatũ ſuarum inuidia pati, ſe ultionẽ med debetis aſpicere, tanquã& liberos ſuos pauper occiderit. Nec me fallit iudices pleroſq́; crede re callidißim pauperè nec mori uelle, et hoc qdè nu- dat iuguli, pectus opponit, artes eſſe pro uita. gede- go illũ nõ credo mẽtiri, ego qui ſcio quid maluiſſem.
Nunqud hoc aduerſus nos excogitaſſet, niſi impatien tißimus pater,& hanc pœnæ meæ ſupplicioruq; no- uitatem de ſua pietate commentus eſt. Nihil magis de
ſale zati
hnispnn an primm ie Um⸗ nloghch au aignutien cha Kenpaie kegr diarut n 12 ber Allae rur
inimico efficere uelis, qudm quod ipſe ferre nõ popis in
Habet hoc mali iudices principũ innocẽtia, quodini micos eſſe nobis, niſi poſtquã nocuerint, neſcimusc tune

ettnc tu tmerin d tes gu bexog rneme nmente in Juu runcp auu-o
aehi 41 11 anatr
Declamatio undecima. 191 kunc omnibus patemus inſidijs, quoties nos odit inſe /⸗ rior. Homo qui omnem aduerſus ſuperiora rabiem
ſee ſui uilitate ſumebat, qui genus libertatis putabat odiſſe maiores, nulli charitati, nullis implicitus affe- ctibus, quod humilis, quod eſſet abiectus, in furorẽ ſe magnæ colluctationis exercuit. Primus ſe meum dixit inimicum. O dij deæq́;, cuius ego monctri artes per/ tuli: in cuius feritatis colluctatione duraui? Inimicum habui, neq; occidere contentum,& mori paratum. Gratias ago ciuitati, quod in illis neceßitatibus, in quibus nihil adulationi, nihil præſtabatis obſequijs, laudatus ſum teſtimonio periculorum. Bellum mihi fa tumq́; publicæ ſolicitudinis credidiſtis. Sed neq; ego rem melioris ducis facere potui, quam quod ſine li- beris meis profectus ſum, non reliquiſſet illos dux proditurus. Non puto iudices adhuc quæri, unde ille fälſarum ſolicitudinum fabulæ repente proruperint, quis primus træpidæ ciuitatis aures rumore comple- uerit, quum uideatis quis ſic egerit, ut crederetis. vi/ dit hanc inter metus ueſtros occaſionem:& quia ſem ber apud ſoliciost in deterius prona perſuaſio eſt, abuſus eſt hoc quod poterat uideri timerie uobiſcum. Igitur homo qui nullum conſcium meum, nullum mi,- hi crimen obiecit, de mendacij magnitudine fidẽ ue- ritatis captauit. Ciuitas deinde cui accuſa tor prodi/ tamſe eſſe perſuaſerat, fecit quicquid hic de me face- re potuit. Liberos meos quos inimicus tota ſua con- cione monctrauerat, occidit genere quo pereunt in-
nuocentes, Feretis me, iudices, liberius aliqua diten/
7 tem⸗

192 Pro Diuite
tem? Kem peſeimi exempli paſſus eram, etiam ſi pro⸗ didiſſem. Scio uos iudices hoc loco mirari innocen- tiam meam. Vt primum enim mihi calamitates meas nuncius in caſtra pertulit, non arma proieci, non ſta tiones uallumq́; deſerui, totam orbitatem meam in bel la conuerti, tanquam liberos meos ibi perdidiſſem. â
unquam iudices in me habuiſſent profanæ cogitatio- nes locum, ſi patriam odiſſe uel pro liberis meis poſ
ſem, proditorem me feceratis. Neceſſe eſt iudices ho primum reuerſus exclamem, ita pauper etiam num liberos habet? Adhuc inimici mei plena domus eſt?0
miſeræ cogitationes, o decepta ſolatia. Sic ego reue tebar quaſi uindicatus? Quas eęo legionum ueſtra- rum indignationes, quem fortißimi exercitus com/ peſcui dolorem, dum omnibus promitto liberos ſuos, dum minus pro uindicta mea puto, quicquid ipſef⸗- ciſem? Congerantur iam licet aduerſus omnium mor talium nocentißimum cuncta ſupplicia, ego tamèms ximum ultionis meæ ſolatium perdidi, quod pauperi uios potius debueratis iraſci. Quoniam igitur adhuc cum paupere legibus ac iure conſiſto, liberos eiusin ſupplicium patris peto. Quid ſatis imprecer homini, qui fecitut quiſqud deberet ſic uindicari? C alumnia⸗
tor, inquit, idem patiatur. Permittũt mihi iudices ca
lamitates meæ quæri de hac lege, tanquam parum no bus in ultione proſpexerit contra nos inuentus eſtuin dictæ modus, quo non debeamus eſſe contenti- Quiſ quam ne mortalum idem uocat facinus& pᷣœnam Tantum ne doloris uenire de ſupplicijs, quantumde
cala⸗
KAonitethuh.
getenua npr 4
iotziie vAt
triquägeie dau dügte. Ah!

u diſläe. doeloco mmihi don erm. tmoni wemecg riſent ſeuli d N en, it reimei jpteſo duge n fortſ huspn
reupuld 1⁄ ade:
ſepd. unpeni à Co recunſ T 1 ſti eſteuin r. Permi c lhe, conta deanust ruoctt
edeß
Declamatio undecima z calamitatibus putat? Neſcit profecto, neſcit quatam patientiam paret mœrori, quanti animo membrisq́ rigoris inducat, quod patiaris agnoſcere. Innocatia opuis eſt, ut miſerũ ficiat dolor. Conſtèt licet utrinq; mortium numerus, totidem nobis ultio cadauera aſ/ ſignet, plus tamen eſt de nocentibus. Et quicquid pa- tiuntur deprehenſi, licet ſolatio idem ſit, æquitate mi nus eſt, ut idem ſit ſupplicium nocentis& hicinus, una ratione efficias ut illud ferre non poßit. Frustra æſtima tis quam crudele, quam ſeæuum ſit quod peti- mus, in quantum exceſſerint uſitata genera pœnarit.
Explicata eſt iudices, explicata legis inuidia, quum
quis quod patitur& fecit. Quid quod hoc ſolum eſt pænœx genus in quo nõ debeat nocẽès niſi de ſe queri,
E tanto minus debeat eſſe miſſerabilis, quato maior
eſt quod patitur inuidia? Quid æquius excogitari, TqGuid iuſtius poteſt? Graſſatus aliquis eſt ſerro, præ- beat& ipſe ceruices. Miſcuit noxii uirus, refunda/
tur in ſuñ facinus autorẽ. Oculos rapuit, effodit, red
dat de ſua cæcitate ſolatium. In nullo mortalium per- ferre poſjum ſceleris ſui impatientid. Breuiſsima eſt iuſtitia uindictæ, cum facinus menſura pœnæ eſt. Etſt naturam ultionis inſpicias, optime uindicatur quiſc; quomodo miſer eſt. Fidẽ ueſtram iudices, ne ideo tan tum putetis iuſtum quod exigit reus, quia ego recuſo. Non ferretis me pauperis mortem petentem, ſi libe- ros ſuos obtuliſſet. Ex omnibus tamen quicunq; inco gnita, inaudita paßi ſunt, nullos hac lege magis uin- dicandos puto, quam quorum liberos aliquis occidit.
6 2 Quid
———
—-—
—
— ———— ———y
——
———
—
— —
—
————
———

194 Pro Diuite
claudo gemitus, unde ſumo ſolatium: Bene, bene, al/ mones dolor. Illos, illos liceat inuadere, qui nunc ma gis amantur, quos orbitas noſtra commendat. di quoq; circumſcribitur, niſi totidẽ ſunt, niſi illis pa eſt, ac ſimilis ætas,& ante omnia optimas pater. De
54 Quid mihi pro hoc redditis leges? Vbi reſpiro, ib kes,nut
b
ceperas me fortuna, deceperas, ſi mihi tam grãdeß⸗ ciſſet facinus homo, qui liberos non haberet. Quil uod ex omnium ſcelerum comparatione nihil eſt de
teſtabilius hominibus, qui leges ipſas faciunt nocen, tes? Veſtro mehercle nomine calumniantibus debe-
tis iraſci, quorum nefas non poteſt niſi per iudicium facinus imponere. Actũ eſt de rebus humanis, ſide ei
minibus noſtris tantundem mendacijs licet, necul-
lus innocens hucuſq; felix eſt, ut diligentiæ fingentiũ par ſit. Quenquam ne mortalium in re quam finxe⸗
rit, quam compoſuerit, inuenire aliquid quod potiſß
probationem uocare,& facinus explicare fuciliu- te uerborum? Magis oderis mendacium, quum ſimi- le uero eſt. Quoties manife aum eſt aliquem periſſeſt ne cauſa, calumniantibus iraſci debeas, ut poßis ilis ĩnoſcere qui crediderunt. Adijcite huic execratio- ni, quod calumniatus eſt in bello, quod de proditione, quod de duce, quod hæc omnia fecit inimicus. Non et
quod ſe publico tueatur errore, nec in excuſationem aherat, tanquam crediderit& ipſe fingentibus. Ne-
mo ſic decipitur, ut de inimico ſuo mentiatur: Ru mor, inquit, fuit te prodidiſſe. Bene admones. Hunc primum calumniæ tuæ obijcio rumorẽ. Quis enim iu
dices
oͤöͤſͤſͤſͤaa
Dh- 1
uun 54 til 60 4 5 2
un vus
ha
uuta
de
1
ehnep me richi,ſie kan geiith na vir

ico
ulii ſa bx ſtni affin An
anſeu
uſi
hn pn
*† cnd aolii r aar lun n 11 i a 3
Declamatio undecima 19z
dices, neſciat hanc fumæ eſſe naturam, ut ſit primo
unius hominis audacia? De nulla re locutus eſt conti nuo populus, nec quicquam adeo ſubito ſtatimq́; no tum eſt, ut in illo pariter omnium ſermo conſentiat. Quam non poßit mouere ciuitatem, quem non reple re populum, ſi quid omnibus nobis narres, in nullo non cœtu loquaris,& de re quam tum maxime fin- gas, iam dicas eſſe rumorẽ? Quanta tibi deinde men- tiendi materia de periculorum noſtrorum occaſio/
ne ſuccurit? Nihil eſt tam capax malignitatum ſer/ monumq́;, quàm bellum. Quid intereſt unde ſumpſe⸗
rit rumor ortum? Quod negari non poteſt, tu con-
cionaris, accuſas, ut crimen de fabula facis. In rumo
re, cuius probationes, cuius argumenta non habes, calumniæ genus eſt primum credere. Sed, inquit, mo- ri debeo, quia lex qua te accuſaui, hoc proditorem pati iubet. Poteram quidem breuiter reſpondere, le- gem quæ calumniatorem idem pati iubet, eius pœ- nam exigere quod feciſſet, non quod facere uoluiſ- ſet. Eingamus tamen non hoc pauperẽ captaſſe quod accidit cui debet imputari exitus, qui de calumniæ
tuæ fluxit errore? Vultis ſcire, iudices, aliud quæſi⸗
tum, quam quod lex quæ mori iubebat: Accuſauit me eo tempore quo non poteram damnatus occidi. Dic nunc, non ego eſfeci ut occiderentur liberi tui,& au de ciuitatis illud uocare ficinus. Non tamen ullus ef⸗ ficies artibus, ut non potius miſerear reipub. meæ, non minus& illa facinus eſt paſſa quàm pater. Coa cia eſt liberos imperatoris uincentis occidere. Falli-
a 3 tup
——————— —.—
— 4.—.—. ——— 2 ——ÿÿõõmʒ—

196 Pro diuite
tur iudices quiſquis ullã facinus in rebus humanis hu blicum putat. Perſuadentii uires ſunt, quicquid ciui- tas facit,& quodcunque facit populus, ſecundũ quol exaſperatur, iraſcitur. Sic corpora noſtra motu niſt de mente non ſumunt,& otioſa ſunt membra, doneo illis animus utatur. Nihil eſt ficilius quam in quem-
pwien tur ſn nelieu 1
b
libet affectum mouere populi nulli cum cogimus ſuu cogitatio, ſua mens, ulla ratio præſto eſt, nec habetul
la turba prudentiam ſinguolrum, ſiue quod minus pu blicos capimus affectus. ſiue negligẽtior eſt, qui ſe no putat ſolum debere rationè,& multi fiducia Hacimus omnium. Quam non poßit rempublicam turbare, co fundere ſi quis repente proclamet, prodidit uos impe rator ueſter, addixit, et nuc ille liberos habet? Si me hercle poſt hanc inimice uocem templa monſtraſſes, ſacrilegum continuo flagraſſet incendium, ſi conuelli
ſimulachra uoluiſſes, feciſſet omne de numinibus ſuis facinus audacia. Vis ſcire tuu eſſe quicquid ciuitasſe cit? Gloriareris illo, ſi prodidiſſem. Non eſt iudices;
uos grauitate iuſtitiæ dolor ultionis abꝗucat, quod mortem ſuam inimicus offert. Nõ petit illud, niſi qui
quis ipſe nõ debet occidi. Sepoſita igitur pauliſperle
ge mei doloris, hoc tantũ ab effe ctibus ueſtris omniĩ mortalium nomine peto, ne cui nocenti pᷣœna præſte tur arbitriñ. Infinita iudices ſcelerib. aperitis audaciã ſi pœnd licet eligere condemnato, nec iam ullũ morts
lin innocentiã trepidatione cõtineas, ſi patitur depre hẽſus quiſq; ꝙ maluit. Leuat omnes cruciatus, omn:
dolorem
“ —— — ‧—
— — —
unuſti
t ſa 45 1 s
—
—
üngnit deneu te tntuüte 1 ina,g W daa e d cüpen V ſylun ie nua Hene b raggal e nc
wing i nupkite n giilattn hbatn a an kni e,,
lu
ima ſ 12 ki ln ie i.
Es 9 Bcae, m

ecotin
aatom
dn aN p
g
Declamatio undecima 197 dolorè, præparata mentè côpoſuiſſe patientia. Falli- tur quiſe quis hüͦana tormenta ſola nominã atrocitate metitur, nulla pœna eſt, niſt inuito. Non habemus ul lum niſi ab impatientia dolorem,& ut aliquid crude le, ſeuum ſit, metus facit. Supplicium quiſquam uo-
cat ad quod proſilitur, quod expoſcitur, quod circa ſe non habet moras? Ho per fidem, illo trahite dam.
natos, quò non ſequantur. Tunc eſt pœna quu peri/ turus trepidat, hæret, quum reſtringit ſupremo uin⸗ cula conatu. Volo perituriprius uidere pallorem, au dire gemitus, uolo circumſpiciat, uolo quæratur. Fi⸗
dem uedram iudices, ne nocentibus ſupplicij ſui con/ tingat eleclio. Minus iniquum eſt, ut euadat nocens
pœnam, quam ut contemnat. Mortem uero damna- tis quiſquis præſtat, indulget, nec ſunt alia benefi⸗ cia pœnarum. Fallitur quiſquis illam uellut omnium ſuppliciorum ſummam putat. Occidi non eſt pœna, ſed exitus. Neq́; enim habet impatientiam aut dolo/ rem, quod poßis aſpicere quaſi fatum. Quid ſi libe- ros relinquas, imò ſi ſerues, quam felix exitus eſt ple-
nusq́; lætitiæ? Lucri facit mortis atrocitatem, quiſ/
quis laudatus occiditur. Me, inquit, occidite. Non habet liberos inimice, non habet, quiſquis hoc te uel- le miratur. Sæue, crudelis, ego tibi permittam mo/ ri? vt quid iam mihi melius optem? vides quantum feceris nefis? ldem pro liberis meis offerre non potui. Tu uero paruulos tuos tene, ut in iſto potius morian tur amplexu. Tu nunc quoque non euades, non effu-
g ies, Quacunq́; te dux erit orbitas, ſequar, effunda ſi
„ 4 4uoq
———
—————————— ———————————— —————

168 Po Diuite
quod baraueris ueneni, ſubtrahà omne ferri, incinn
quoſcunq; ſtrinxeris nexus, ab omni reuocabo præaj pitio. Etiam occiſis liberis tuis, non idem patieris ini mice, niſi uixeris. Nec uereor iudices, ne putetis utm uſq; noſtrum orbitatẽ ſimili eſſe ratione tractandam. Admouebuntur ecce contra lachrymas meas libe/ ri, quos nemo noſcet. Patris innocentis oceiſt ſunt baruuli, quos nunc circa templa ferretis, circa quos ſe celebraret ueſtra lætitia. Facinus eſt iudices mino rem eſſe tranſactarũ mortium miſerationẽ. Non inue
nio quemadmodũ liberis prodeſſe debeat odium pu- tris. Perierunt etia illi, quorũ nec pater debebat occi⸗
di. Me miſerũ quod ſic quoq; multa habiturus es, qui-
bus ego qui uindicabor, inuidià. Oſculaberis antepe⸗ rituros, alloqueris, aceipies ſuprema madata,& mo- riturum te continuo promittes. Exonerabis gemitu
tuos, cum eorũ ſepulchra numerabis. Siccabit oculos quod meam nunc quoq; reſpicies uacuà domu. Nemi ſerũ, pauperis tantũ ſolatiũ futurũ eſt, quod pares ſu mus. Quid quod in ipſa cõparatione mortis nõ idem patientur liberi tuioccidentur uno fõrtaſis ictu,& erit ultio manibus contẽta carnificis. Paruulos meos occidit quicquid fuit tota ciuitate telorum, omnisſe xus, omnis ætas, omnis infirmitas. Nihil eſt crudelius morte hominũ, quos populus occidit,& ſolus hic exi tus eſt, à quo nõ eſt nec cadaueribus ſalua reuerentia. Hoc me nunc cõplorare tantu putatis, quod non ſum liberis meis ante ſatiatus? Miſer ego nec ad cadaue ra acceßi, non in ſepulchra maiori: meis manib. intu-
— 11 “
3
. —— 2—*. ———
li,
linecl äen Quuacpi
plei dlon 1
coran mae
eclarat uis
wi im 22 ukn hii lalu 9,
kene
feeſn e vme gupapk firnh n faxikn auntel an tinion cſumnel a Knſaitee Ki läeti e ze uneni,
nntedn i
„
un,
Ks d⸗

We Al r N un ch müi
Ae Er ner. ciesuaen äwüt ertione
emie cuütttet rnitts lusccci luuerbu untäpat llibre
mäeri
Declamatio undecima. 199 li, nec licuit ſuper ipſa corpora proclamare, nõ feci. Qualem eęo illum patria perdidi diẽ, cũ duces ab ex plicito bello reuertütur. Nõ me lætæ cinxere legio- nes, non effuſi obuiam ciues triumphali circa currus meos exultauere lætitia, ſequebar captiuos meos tri- ſtior uictor, mœſtus undiq; claudebat exercitus, oc/
currentium lachrymæ propinquori,& erubeſcentis
circa me populi timida ſolatia. O ſucceſſuũ quoq; no ſtrorũ miſera conditio. Ergo ego uictoriam med non narrabo ſine fletu, nemo anmicorũ propinquorumq́; coram me de bello meo loqueturẽ Nihil eſt crudelius calamitate, quam gaudia reducunt. Quoties redierit ille letus uobis in ſupplicia mea dies, lugubres mihi ferte ueſtes, renouate ſeruuli planctus, parate ſolatia propinqui. Nulli liberi impatientius deſiderantur, ꝗ qui propter patrẽ uidentur occiſi. Sed uerum, iudices fatendi eſt, timeo mehercle ne par ſolatijs meis non ſim, ne me iſte quo pro liberis iraſcor affectus, in me dia ultione deſtituat. Sed adiuuate, miſeremini pro/ binqui,& ſi forte defecero, tu ultionẽè meam popule cõſumma. Timeo mehercle ne cum carnifex propius acceſſerit, ſubito proclamẽ, iam malo patrem, Sed ſt quis eſt pudor, oculi differte lachrymas, abite gemi- tus, horridũ, trucẽ debeo præparere,& miſerum. De
Prehenda omniũ mortaliu calidißime hunc què ſimu las, quẽ nũc imitaris affecti, tunc ſciemus quo animo rogaueris, ut potius ipſe morereris. Sed ſi bene noui capax omniũ maloru ſcelerumq́; pectus, inimice ui- ues& libenter,& fortiter,& quaſi uindicatus.
4 5 Argu=

Pro Ciuibus
z. Argumentum Declamationis XII.
Cym ciuitas fame laboraret, miſit ad frumenta legatum praſti
Luta die intra quã rediret. Profectus ille emit,& ad aliamci uitatemtempeſtate delatus, duplo uendidit,& duplum frumai modum comparauit. Illo ceſſante corporibus ſuorũ paſti ſum Reuerſus ad præſtitutam diem, rei publicæ læſæ accuſatur.
pro ciuibus contra legatum.
vVvauis iudices innumerabiles me indignandi cu
Ve initio ſtatim actionis ſtrangulent, qui nec di
cere uniuerſas ſemel poſſum, nec gregatim erumpen tes differre gemitus. Leuior eſt enim dolor qui diſpo/
nitur, primum tamen ille ſibi aſſerit locum, quieſt er
hoc iudicij tempore,& tam lentæ uindictæ dilatione ortus animi mei prope dixerim furor, quod homine tam ſceleratum, ut nos quoq; fecerit nocentes, legi- bus accerſimus, quod defendi patimur, quod ut pu-
niatur precamur, quod damnatus quoque uel morte defungetur, quam nos in illa funeſtißima fume, dum ſepeliri licuit, optauimus, uel exilio, quod hic quan- topere cõtemnat apparet, qui tã lẽte in patria reueri
tur. Quanquam de quo exilio loquar? Quantalibet
ignominia dimittite domo notatum, habet quo eat. Non publicis manibus exeuntem diſcerpſimus, non (quoniam ſemel conſueueramus,& bona fide ſeruri eſſe ciuitas cœperat) hic primus nobis ex tam tarqo commeatu placuit cibus: Sic enim iſtum laniari, ſ co nfici, conſumi oportuit iure noſtro. Quis credat ego me ab hoc abſtinere potui, quum& eſurirem&
iraſcerer? Sed frumento occupati ſumus, nec quic⸗ guam aliud uidemus. Oquanta es fimes, quæ tã grmm den
—— —% q———
ſeingſß det netten en ftülo uh an cuümmuus e riun ne luen gg ae lärnſth

12 leclit itäle loloc vodet
ra prina
uen a
ture oi octu
uunt
dem iram uiciſti? At egꝑo etiam ſi talis ultio contigiſ-
ſet ſi me à nefirio graſſatore reipublicæ non lingua, ſed dentibus uindicaſſem, nihil tamen iræ, nihil uindi
cte præiiteram, hoc& meis feci. Aeſtuant adhuc in tra pectus ſepulta uentribus noſtris cognata uiſce- ra,& tumeſcere intus atq; indignari uidentur,&
ſera pœnitentia redundant. Iam enim uacat nobis lu gere, id cibos noſtros eſferimus, uiſcera eremamus, nam cetera nobiſcum ſepelientur. O fůmes inaudita,
in qua leuius eſt quod eſurimus. Ignoſcite tamen uio-
lati manes meorum, hic uos alloquor, ignoſcite quod ora temerauimus, quod ab homine deſciuimus. Non un ut infelicem animam ſuſtineremus, nõ ut inuiſum ſpi⸗ ritum produceremus, fecimus. Vna cauſa mortem di- ſtulimus, quod ſi expiraſſemus, idem timebamus. Et nego quidem me conſumptis excuſo, qui mihi ipſi ira ſei non poſſum, at iſte interim Ktat, ut uidetis, longa uia ſaginatus,& ſatur, atq; abundans pubeico com/ meatu, ad mentionem ciborum noſtrorum plenu fa- ſtidio uultum trahit,& exangues, ac pallidos ad cal- Ieulum uocat, quaſt ego non confitear illum etiam ni/ unten nn
mium multu attuliſſe. Tam pauci, rari per uias inter/ lucent,& quamuis odio euerſoris noſtri euocatas è
latebris ſuis populus, ſubſellia nõ implet. bauci ſcele- ribus paſti, alienis mortibus ſalui, quod uiuunt ipſt
ſibi rei graues, ægra et tabida membra in publicum
Protulerät. Hæc ſunt ciuitatis reliquiæ, quas uidetis. Sic tabuimus, ut miſeri nec uiuos habeamus, nec mor kuos. Hic eſt populus, hæ kires, hæ ſpes, hæ opes. Niſi
tandem
Declamatio duodecima. 201
——— ————
———

203 Pro Cidibus
dem ad uadimonium legate ueniſſes, non multorum dierum cõmeatum habeamus. Quo nunc tantum fiu- menti: quo claſſem commeatu grauem? Multum her cle negociatione tua actum eſt. Frumentum habeo, populum nõ habeo, nuſquam prodeſt, nuſquam opu
meſ
eſt, iam licet uendas. Dum tu ſalutis publicæ nundina tor proximum quemq; emptorem dimittis, dum au funera noſtra uendis, aut ſcelera, dum populo tuof me moriente alienæ ciuitati legatus es factus, nos in⸗ terim cibos ex malis inuenimus,& fames ſeipſa pu uit,& miſeriæ noſtræ crudeles factæ ſunt. Patiamur
te defendi, ſi abſolui ſaltem nos poſſumus. Hæc nunc
iudices ego ſolus queror ad me magis pertinent? ali quid proprie paſſus ſum? non cõmunem doloremas cuſator habeo cum iudicibus? Quiſquam in hac uin dicta alteri cedit? non publica inopia, non totius po puli mẽdicitas una fuit? Niſi quia funeſtas epulas& nefarios inuenimus cibos, nõ putamus famem fuiſſe. In omnes gentes, in omnia uentura ſecula proſcripi ſumus, omnes hæc prodigia narrabunt, omnes exeen buntur, niſi qui non credent. Famem ipſam infumau mus,&(quod miſeris ultimum eſt)miſerationè quo⸗ que perdidimus. Adhuc tamẽ una defe nſio fuit, quod uidebamur in hæc omnia iſtius opera impulſi. Sihis innocens eſt, noſtra culpa eſt. Etiam ne publica mali narrabo,& miſerijs noſtris conuicium faciams Exi- bunt uerba? ſubſequetur ſermo? non alligabitur lin⸗ LZua: Plane nihil non poſſumus. Exploramus ordint
a
eladis noſtræ,& ſimpliciter omnia indicantur. De
——— —— 8— 1*——
—. 3*— 5—— 5
5————— 3 .————ſſ
2
Dan
neniinl 1 licanäſnt, r temhenm n
nu iiſ te s
1. 7„
wAtt de ſtu ridunme 1 288 ihen tiſcen tetn 4
Randſte te e nentuſi us
bus aln ui⸗
V ſeilihe cr
nanttet
gulnut e donne jun altin iaß munashſa zhan on ull ie tfü giabean gefc Ruenen käe nunluln an anini ten.ſan nen rſlllg n nu am d a fanti ſir 4 t pha bent*
2 tun r tiin
.
kané ag 4 8

mme enéur ſuue edE rscol erno mu. geron
Declamatio duodecima. 20 cet iſta noſtro ore narrari. Sed nouimus,& nimium meminimus, iudex doceri non debet, opinor, reo in/ dicanda ſunt, qui d malis publicis abfuit, qui hoc cer tè maximum debet patriæ ſuæ beneficium, quod à ha- me ſolus dimiſſus eſt. Audi itaq́;, audi frumentu iſtud quod lucrifeciſti, quanti nobis conſtet. Aliquis fortaſ ſe iudices miratur, etiam ſi huius feralis anni fructus ceſſauit, quod tamen illa ſuperior longi temporis bea ta fœcunditas tabuerit,& ſecum iſte dubitat, quid ſit in cauſa cur ciuitas opulenta quondam, nihil fru- menti niſt in ſpe habuerit. Sie fit ubi uicinis ciuitati- bus uendimus,& undecunq; affulſit lucrum, ſine re/
ſbectu ſalus publica addicitur, in uacuam poſſeßio/
nem fames uenit. Etiam ſi quid reſidui erat, ut carius quidem uenderent, ad annonæ incendium ſuppreſ-
ſum eſt. Teſtor tamen conſcientiam ueſtram, non ſu
mus queſti quamdiu duplo emebamus. Non enim uul garis illa labes frumenti fuit, qualis nec alijs ab a- gricolis accuſari ſolet perfidia terrarum,& in/ gratæ meßis irritus labor. Noua& inaudita abomi-
nanqda lues, quæ nihil homini reliquit præter homi/
nem. Aut aſtricta citra conatum ſata ſub ipſis tabue/ re ſulcis, aut leui rore euocata radix in puluerem in- currit, aut peruſtis torrido ſole herbis moribunda ſeges palluit. Nullus imber ſitientis ſoli puluerem ter ſit, nulla ſuper arentes campos ſaltem umbra nubium
pependit. Calidi ſpirauere uenti, maturitatem præce
pit æſtus, etiam ſicubi forte ieiunæ herbæ ſolum uice-
rant, uanis tantum arictis ſpem fefellerunt,& inanes
culmos
———
———
—
————
———
—
.— ———

Pro Ciuibus
204.
culmos trictis agricola iactauit uentis nihil reliciu
ris. Leuia queror, prata exaruerunt, perierunt fron des, germina non exierunt, nuda terra,& rudesai bæ,& aridi fontes erant. Niſi hæc omnia inter ſeien
tes dicerem, potera uideri filſo quæſtus de hoc ann quo tantu frumenti uendidimus. Vtinam ſaltẽ nobi rudem uictu ſyluæ miniſtraſſent, et carpere arbusu concutere quercñ, legere fraga licui ſet,& quæcung primi mortales ante traditos diuinitus mitiores d bos contra famem obiecerũt, peſtifer annus reli qui ſet. Non eram delicatus, ſed o triſtis recordatio, fune
ſta neceßitas, nihil habuimus quo uiueremus preten famem. Nec tamen in totu quæri de numinibus poſſuſ
. f... mus, maria certe ſecunda experti. Si uoluiſſet ſeruan legatus diem, quem illi felicitas temporis dederat, o tuit nobis frumenti bis afferre. Vt primum tanti ma-
li ſenſus in ciuitatẽ percrebuit, cuùm iam urgente ino- pia quotidie malũ arctius premeret,& præſeuteſu
tuna peior tamẽ eſſet futuri metus, apparuit nullum
ex propinquo eſſè præſidium, cum finitimas quoq;d
uitates incendiũ noſtrum adußiſſet. Erat quidemalo
quid in uicino adhuc frumenti, ſed iam nemo uende-
bat. Ergo ut uidimus ſalutem publicam trans marepe tendam, ſe in curiam quiſq; cogunt. Vt arma bello, ul aqua incendio inclinari publice ſolent, ita uno quoli conſenſu non ætatibus ſpectatis, nõ honoribus, pari- ter retulimus, probauimus, decreuimus, pedibus, m
nibus iuimus in ſententiam neceßitatis, nec ordonus officiorum moratus eſt. Legationẽ multi pollieba
mu ßaß 4
munetet fü,a 1 3 dienendi tuumgan neeinan te Erüh 2 nnaigenien pinenſg e
uns ueß[21*
6
n 1
uhl i u
.
horäim e 22 un gn k
ſu upeen Gümme
emit fäl
renlain ern

Ahbc daud d anlen tude. i her llhg ünu. niſen fagtl düto, riütge
ſelöt
umusc 1
nuer erpen xlicia r.
ruu
Declamatio duodecima. 205
tur, nec innocentiæ iſte beneficio uel autoritatis me-
ritorumq́; reſpectu electus eſt, una cauſa nos mouit, quod ſe cito rediturum pollic ebatur Pecuniam ſine numero infudimus, frumentum ſine modo mandaui- mus, quantu potuiſſet afferret, feſtinaret modo. Hoc una uoce ſupplices acclamabamis, ac ne morare- mur, ne hoc quidem diu rogauimus, una tantum uox fuit, quam iſte pro quodam præiudicio amplexus eſt. Nihil agis aferendo frumentum, ſi poſt illum diem ueneris. Noctris manibus legatum in nauem tulimus, ac ne quid moræ eſſet, pro ſua quiſq́; portio ne etiam commeatum dedimus, retinacula incidimus, e littus ingreßi claſſem public is manib. impulimus. Inde fugientia uela longo uiſu proſecuti, facilem em- ptionem, ſecundos uentos, placidum mare, non ſecus ac ſt ipſi nauigaremus, precati ſumus. Quis credat hoc de tam miſeris? Oinia à dijs impetrauimus: ſed unum ſupereſt, ut pro aliena ciuitate uota ſoluenda ſint. Cito peruenit, cito emit, cito redijt quò uoluit. Quid prodeſt expectare? Alia ciuitas prior eſt,& ſa ne religioſus legatus diem expectat. Nos interim coæ cta primo ex agris pecora diripuimus:& ne uenturo ſaltem anno proſpici poſſet, non reliquimus qui ara rent boues. lam ſeruis fugas imperauimus, iam pro/ cumbentes ante limina prineipum pauperes in ipſis precibus exſpirant. Plorantibus liberis legatum pro mittimus. lam tanti ſibi quiſq; cura eſt. Nihil tamen horã etiã nune in inuidiã legati quæror, adhuc prior cur ſiz eſt. Mactenus noſtra mala tulimus, in reliqua legat K5

26 Pro Ciuibus legatus nos uicarios dedit. Si quicquam tibi human ſanguinis ſuper eſt(nſi nimia ſaturitate alienæ foruu/ næ cogitatio excidit) reſpice patriæ caſum, reſpics neceßeitatem grauißimam. Miſeri te miſimus, expe/ ctant pallidi exanguesq́; ciues tui,& quicquid exim
mi ſpiritus adhuc ſupereſt, ſpe tui trahitur. Figuratii bi exeſos uultus, decreſcentem populũ, iam præmor/ tuas uires, nec quicquam horum potes ignorare, i quid tibi credimus, fame laborantem ciuitatem uidi Ni. Feſtina dum ſuperſunt quibus legationem renun/ cies. Feſtina dum mori ultimum eſt, frumento digni ſumus. Quid in nos conuertis etiam alienæ ciuitati
famem: Quatenus nobis computandum eſt, propten
te duplum mali tulimus, tu ſupra frumentum publi cum ſtertis,& omnes maris circumuectus oras, litto- ra portusq́; cognoſcis. Tu inter duas ciuitates ſato- rum arbiter, alienæ conditor, tuæ euerſor, ſaluten noſtram peregrinis admetiris,& ſecunda tenpe/ Kate in patriam ferentes habens, contrarios uentos exoptas. Nos per arentes effuſt campos morientimm herbarum radices uellimus, eo quidem fortius, utſt fieri poßit, in uenenu incidamus, ſubeuntes in ſolius cibis:& ſicubi fortè uberius paulò pabulum conti/ git, de paſcuis rixa eſt. Amaros fruticum cortices,& ramorum male arentium pallidas frondes decerpi- mus, morbida quicquid fames coegit, corpus admi- ſit. lam paßim moriuntur,& peſtilentium more pe cudum ſubinde aliquis ex populo in ipſis paſcuis pro
cumbit, Crebrior quotidie interitus,& latiorſin- 6
4
8601” ſ osſapene,
—
8n t Fn
mmämeh e k mcun Ua likſunn ie Ki neijam n 6 ſennicté mit ſmiitaine ſien teeuſn un meijſn hal telich t, u mn tihäm an nuß gaenſei an Ini taſſißtan nan Raulet g ſi miiſe z4 wziſtit e bfr motmi* u
lunßin ſan
Ra anpe an
MN lazd. ſee

noicin IAuh itn u
häbens,
achuit
nus, dd
aur, G er popu gidle ite
2 9
Declamatio duòdecima, 207 Zes,& me miſeru iam fames deſinit. Quos teſter De⸗ ose ſuperos ne, quos per tantum nefas ſugauimus? An inferos, quos nobis permiſcuimus? An noſtram mal conſcientiaã, omnia nos ante feciſſe, quæ nemo præter nos fecit? Pecora cecidimus, capos euulſimus, ſyluas deſtruximus, nouißime nihil relict eſt, præter eſuri entes& mortuos. Si qua eſt fides, libenter hac par⸗ tẽ accuſationis ſubinde differo, adeo ubi tanta nefas narrãdum eſt, etiam exigua temporũ lucra ſectari li bet,& neceſſe eſt reo indicare, qui à malis publicis ab fuit, quàm multis nõ ad diẽ uenerit Ignoſcite dij homi nesq́; ſceleri quidẽ ultimo, ſed tamẽ quod feciſſe mi/ ſerrimũ eſt. Nõ habitant una pudor& fimes,& cùm ſemel intrarit impotens domina, feras etia e ingen/ tes belluas ſubigit. Terrà morientes momorderit. Me metipſum, ſi nihil fuiſſet aliud, comediſſem: ſed confi- tẽdi eſt, legati beneficio non defuit. Poſtquam om/ nẽ patientiam uicerat ignea fmes, poſti ſpes quoque quæ miſeris ultima eſt, omnis abierat, et frumentii to ties ſihi fruſtra promiſſum animus iam ne cupere qui dẽ audebat, ſubijt furor,& alienatio mentis,& tota
ſui arbitrij fames facta eſt. Animus malis diriguerat, os inſolitis cibis ſtupebat, feris inuidere cœpimus. Pri mo tamẽ furtim, et intra ſuas quiſq; latebras admiſit
hoc monſtrü,& ſi paulò citius ueniſſes, potuiſſet hoc negari. Si quis ex ſtrage corporũ defuerat, ſepultum Putabamus, nec tamè indicauit quiſquã, nec deprehẽ
dit aliquis. Nemo ut hoc ficeret exẽplo impulſus et,
26 ſe guiſq; docuit, et omnes ſcire ccœpimus, poſtꝗᷓ omnes
0 fecimus

205 Pro Ciuibus
fecimus. Quoties tamen antequd inciperem, in porti cucurri, quãdiu in altum intentus, ſi quæ eſſent in cm ſpeclu naues, oculos fatigaui. Tlbi legate tẽpus dißer re facile eſt, qui tuam tantũ partem nõ uendidiſti.r quem habeas diem uideris, ego ſeptimu expectare n
poſſum. Ergo rabidi ſupra cadauera incubuimui, clauſts oculis, quaſi uiſus conſciẽtia acerbior eſſet,o
ta corpora morſibus cõſumpſimus. Subit interim hor
ror ex facto,& tædium, ac deteſtatio ſui, et planctus.
Sed cum ab infauſtis fugimus cibis, urit iterum fmei et quod modo ex ore proiecimus colligendũ ect. Nic
mihi illa fœda uidentur, nunc abominanda, laceri ar, tus,& nudata oſſa,& abrepta cute intus cauum pe, ctus. Nunc occurrunt effuſa præcordia,& liuidæ car nes,& expreſſum dẽtibus tabum, et exhauſtæ oßibui medullæ. Auantulum enim corporis fumes relinque-
bat? Nunc illud horreo tẽpus, ſi quando aut manusin eidit, aut facies aut aliquid deniq; quod hominempro
pria nota ſignat. Nunc cibi ſuccurrũt, quos imponens
in menſam nõ auſus ſum. Confitendum eſt enim, deuo .... z 1. 7..z.
rauimus homines,& quidem auide, qui diu nihil ede-
ramus,& tamen cœpiſſe difficillimum fuit. Poſtquam
ius factum eſt, poſtquam nemo erat in ciuitate quem confiteri puderet, tum uerò iam in poſterum proſpici muis,& funera horreis condimus. Retrò aguntur exe quiæ, aut citra, aut ad rogos pugna eſK. Hæres cadda-
uer cernit. Nouii et incredibile, niſi noſſemus, mon- ·—...— 4 2 ſtru habuimus ſine rogis peſtilentiã. Mortui rationo
cõſtitit. Periſſe ciues ſcio tantũ, quia inter uiuetes non
nideo
nenuin ior uen d hellncs⸗ a k⸗ räindg d. kae
tlüßm ee nüchion ie nagale alagwi e uſtet aanffeie etnwin ie tninm en Ahmmmdk n mlan n Uncmtl te eie dolerang 4 dumm doe n
teſeim

ba
duüm enua . Ti
porn n
12 3 tcadu onſci adſim tcaete nuchi kecinu uncch enepte 4 dre
uſ Luu.
uccurr conften jem aul iffell iemot roum ndinu Losplb 1 1 blle deſtle
tuthg
Declamatio duodecima. 209 uideo. Aegri aßidentes timebat, et labentem animam ſupremis domeſticorum oculis reducebant. primò ta- men nihil rogabant ſuos, niſi totã ſepulturam. Vt ma ior urgere neceßitas cœpit, beneficium factum eſt ex- pectare dum moritur. Nemo adeò affinis, nemo tam cõiunctus, quò pietas abſtineret, noſtros comedimus, noſtros. Nam ſi alienos uellemus, nemo audebat, cæde bat. Nihil eſt tamẽ quod indignari uelitis, narraui uo bis lucrum ueſtrum FPrumentu duplo uendidimus,& callidißimus legatus uicinæ ciuitati impoſuit. Plena nũc horrea, bonæ rationes, onuſtæ naues ſunt, et quo magis gaudeamus tanto bono, pauci ſumus. Nà quod ad temporis excuſationem pertinet, nihil eſ opinor quod eſtuet, in deſertum non incidit populi, nec ſanẽ fuit cur feſtinaret, etid nic expectare poteramus. Sola eſt noctra ciuitas quæ fume perire nõ poßit. Dißimula turũ me putatis iſtius patrocinia? Confiteor, uenit ad ultimum diem, attulit frumentu, gratulemur quòd iam nulla ciuitas fame laborat. O ſi uires ſufficerèt, latera durarent, aliquid ex aridis diu fiucibus, reſiduæ uocis exiret, quata indignatione opus erat ubi pro omnibus dolendũ eſt. Quod cm ſit, uniuerſi qui aſſumus pro clamemus, hæc tota concio in un uocem conſentiat, non eſſet tamen futura par crimini inuidia, ut omnes accuſemus, quota pars quæriturs Secum quiſque repu tet quæ tulerit, quid amiſerit. Plane immanis bellua eſt, et nõ tantu neceßitatis cauſa per neſas paſtuis, qui
quod cõederit hominè nõ iraſcitur. Succurrite dolor et ſeri uomitus, et ultrix pœnitentia. Ades lõęi ieiunij 0 2 imperioſa

210 Pro Ciũibus
imperioſa neceßitas,& uos intus implicitæ, ſi quid poteſtis, admonete anima, età Ferali uẽtre prorũpite, dũ cõmiſſum nefas deuoto capite expiamus,& quaſi luſtrata urbe feralem uictimã uiolatis manibus mitti- mus. Decèt nos tales hoſtiæ, in iudicii perduæi pub/
—
licum ſcelus,& infamatæ ciuitati quæro uelamẽtum. Nemo nõ cõmiſit aliquid, habetis tamẽ ſi uultis unũ,
et pro omnib. nocentẽ Reip. læſæ accuſo. Mirari uon
certum habeo hanc uerbi ſegni liem, cum ciuitas tota conſumpta ſit, cum populus inſe tabuerit, quo perſtri
—
cta tantummodo patria,& leuiter(quod aiunt)manu
offenſa intelligi poßit. Sed ferenda eſt, ut in ceteris,
hæc quoq; rerũ naturæ iniuria, quòd nõ tam in mani-
bus factis paria uerba accõmodauit,& fames noſtra, fames dicitur, et cibi noſtri cibi uocãtur,& Reſp. nůc leſa. Nee ſcilicet niſi peracto legitimo ordine reus pu
nietur. Omnia rogo ſcrupuloſe agãtur. Videte ut iune iraſcamur, qui contra ius uiximus. Imo etiam ſi lbet
defenſionẽ audiamus,& iã nunc nos moretur. Neget
læſam Rẽp. quia pluſquà læſa eſt. Non enim diſcuſſos
alicuius operis angulos, necreciſas lucorum frondes
nec publicarum ædiũ diſperſos paxietes obijcimuiꝛac
ſt uidebitur, adijciet forſitan nõ eſſe Remp. quæ perie rit. ld enim ſuper eſt, ut iã hoc nomen extinctũ audia-
mus. Procedet eouſq; fortaſſe, ut eſuriſſe nos neget. Nõ
inficior autem parum proprie, hoc legis uerbo nefis
iſtius ſignari non poſſe. Maiores enim ne lædi quiẽ Remp. impune uolueritt, ideoq́; exiſtimo etiã hoc eſe comprehèᷣſum. Nemo aut uerebatur, ne abſolui poſſet .. crimen
V V
oinilgn
— .
Deck 8
tatukgent reuscineh Acesutah
ve petihn 1 cauſat gan
ünngemn.
tthm e,s Nadeee
ſiorquwoe in riolae t Lälgunſtn in mrüg ne ii Roeite wc uigueen e n omunl n tai husgh’n dune
eemi uſ
3
noſtyubee iehe anah e fg duoſcin an ken tnt ulan a, taae
ſeges fani gnäat 4 n

Cäh Untuin ifera biben auüolat „inud uitti dbeiis dleſe euüie leiſt leuit aienn
urit,g X
moda jadiuo vlhu ſechu rhnas. uunenc c rreiſt Jſope unnög hochol ealt 3 ond
Aaioft
leot
lercha
1 6.
u ahl aen A
aT.
33
6
8 1 1”
¹
1
Declamatio duodecima. 21r erimẽ lege maius. Quid, quòd actionè Reip. læſæ ten
tat in legem male geſtæ legationis deflectere? Eligit
reus crimè, hoc eſt noxius crucẽ optat. Nõ ſuſtineo iu d ces in tato animi motu argũenta conquirere, nec im petus iræ meæ in digitos deſcendit, hoc tamen ſcio, nõ cadit in formulam publicus dolor, nec ſi adeo iudicib. quid paßi ſunt exciderit, ut has ferãt cauillationes nõ diluentes crimen, ſed differentes, populus quoq; impu nitum nefas ſine lapidibus præteribit, nõ preſcribes. Te accuſare male geſtæ legatiõis poſſum. àge porrò, ſi occiſos obiecero homines, nõ tu es cauſa mortiii?i uiolata ſepulchra, nõ propter te rogas fraudauimuss Sed legatus fuiſti, quod tamen ipſum quid eſt aliud, ã rem tractare? Rem autẽ qui male agit, ut arbitror læ- dit. An exiſtimas hanc legatis dari peccandi licentia, ut quæcunq; ſcelera in eo officio commiſerunt, cii his omnibus hac una lege decidant? O nimium inuidenda huius legationis conditionẽ, ſi tibi& fimem remiſit, & legem. Sed errauerim ſane,& quia nullum in fõro noſtro iudici fuit, deſuetudine ipſa iura exciderint, quomodo legem meã effugis? Nam niſi malis ſtupeo, duo ſunt omnino quæ in eiuſmodi crimine quæri ſole ant. An læſa ſit reſpub. an ab eo qui arguitur leſa. in quib ſi quid tibi fiduciæ fuiſſet, nõ d criminib. crimina appellares, nec ad alterà pœnam trasfugeres, ſed teab hac quæ intenditur, tuereris. Dico læſam eſſe rempub. Oratione hic opus eſt, aut reliquorum more accuſato rum hoc nune mihi querendum, quomodo res uerbis aggrauaretur. Adeo infirmata eſt calamitatum memo 0 3 rid,
——
——————— ——————
———
—
————
— — —

212 Pro Ciuibus ria, quæ ſi poſſet excidere, nõ tamen narranda nobis ſed oſtẽdenda erat ruina publica. Agedum ſi uidetur, extra portas proſpicite ſqualida arua,& ſpinis obſt tas ſegetes,& ſemeſos arborũ trũcos, uiduis cultore agru. Errant à fame noſtra innocẽtes feræ, inanes uil
læ ſunt, et deſerta horrea in ruinam procumbũt. Nul
——
lus inuerſis qratro glebis campus nitet, nullum ſolun
opere renouatur. lam& in ſequentem annum fumẽè ti meo. Redite in domos ueſtras, uidebitis noxios focos, et ignes tabo cadauerũ extinctos, et tecta mortib. gra
uia cum maxime inferimus in tumulos oſſa inſepulta,
ducimus opertas exequias, e& ad ſepulturam reſidua
conferuntur,& tandem cadauera igni permittimus. Vbi uero uniuerſas fimilias fumes extinxit(quæ pars maxima eſt) inanes domus ſitum ducit, iacent relictæ
ſine hæerede ſarcinæ. Inuenitur interim cluſa domo cõ ditus dominus, ſi cuius mors fumẽ euaſit, quem riman tes non inuenere proximi, qui inter ſuos ultimus de"/ cesſit. Quò uos mitto: Ipſam intuemini concionè,u:-
nius deficiẽtis ſpeciẽ tota ciuitas habet, cauũ macie ca put,& conditos penitus oculos,& laxam cutem, nu
dos labris, trementibus dentes, rigentem uultum, etde
Ktitutas genas,& inanes fauciũ ſinus, prona ceruir, tergi oßibus inæquale, infernis imaginibus ſimiles, ſœda etiũ cadauera. Aut ſi quis talis non eſt, confitea tur ſe uſq; ad ſaturitatem comediſſe. Sua quiſque coſu lat miſera præcordia, ſuum uentrẽ conſcientia grauè-
Dic nunc legate, innocens ſum, quod ad illum diẽ ue/
ni. At ego propter te nocens ſum, quod ad illum diem uix.
——— 4 ———— ſ
b
3
Conna n rur ien un nus eidtnoh
uitse unual in lei ftmw en uße gaenn i umc ta, Uatn Wau

Declamatio duodecima. 2¹3 uixi. Quæ comparata nobis mala non delicatas la/ chrymas habent? Aliquem populũ hotilis exercitus intra portas cogit, ſolet uẽire ultima obſeßis inopia, ſed euerti certe licet. Victor captiuũ aut occidet, aut paſcet. Tormenta quidem piratarum tulerunt, felices quibus contigit innocè᷑tia. Mors certe finis eſt, nec ſe uitia ultra fata procedit. Aut estiam ſi quis adeo homi nem exuit, ut ibi pœnd quærat, ubi ſenſus doloris nõ inueniat, nempe tamen cadauera feris obijciet. Circi dati ſunt quidam flammis, ipſa tamen pœna habuit ſe pulturã Nos incendij cinerẽ perdidimus, noſtra etiã ruina tabuit, noſtra mala non latent, non ignis defun ctos cremauit, non feræ lacerauerunt, non aues attige runt,& tamen cadauera mortibus annumerare poſſis mus. Citra ſpem conualeſcendi afflicti ſumus, imò eti citra uoti. Grauior in dies fucti pœnitentia eſt, pudet uitæ, lucẽ ac ſidera intueri non audeo, quotidie felices mortuos clamo,& malæ cõſcientiæ facib. agitatus, ni hil fortunatius in æterna ſede utcunq; cõpoſitis puto. Adeo mors placet, iã etiam cibis noſtris inuideo. Præ terita differo, ipſa ex nimia cupitate nocet abundan-
tia, deſideratos diu cibos auide haurimus,& laſſam famẽ ſaturitate ſtrangulamus. Morimur adhuc etiam frumẽto tuo. Atqui cæteræ reipub. partes quæ ſunt ad uſum populi comparatæ,& leuiore cum damni ſenſu pereunt,& ficile remedium accipiunt, cum reparari poßit amiſſum. Opera reſtitua, ærarium replebo, na- ues, arma reficiam, hic uulnus altißimè penetrat, hĩc ipſa uitalia feriuntur, ubi populus ruit, ubi continuis 0 4 funeribus

244 Pro Ciuibus funerib. omnis ſexus atq; ætas ſemel Kternitur. Exhau ſta eſt ciuitas,& deſolatæ domus, triſte florẽtis quon dam frtunæ indiciũ, laxi muri. Qud multi in ciuiti te noſtra perierint, quæritis? Minima quidem portio eſt, ſed etiã ex hoc intelligi poteſt, eſurienti populoſ tis fuerüt. Plurimũ tamẽ intereſt quomodo perierint Felix peſtilẽtia, felix præliorũ ſtrages, deniq; omuis
mors facilis, fames aſpera uitalia haurit, præcordis carpit, animi tormentũ, corporis tabes, magictra pec cadi, durißima neceßitatu, deformißima malorũ, hee ad humile opus nobiles manus mittit, hæc alienis pe- dibus mendicantes proſternit, bæc ſæpe ſocioruũ fide
fregit, hæc uenena populis publice dedit, hæc in pari cidium pios egit. Adhuc tamen unum uidebatur reme dium, non expectare mortis diem,& tabeſcentẽ quo tidie ſpiritum ſuperuenientibus malis ſubducere: na
in fame nemo quidem mortis immunis eſt. At nõ tuas
culpa fumes cœpit. Sed uulneratu iugulacti, titubant
ſtrauiſti, fumantẽ incendiſti. Ne quid inique faciã, i
uiſa ſunt mala. Primam famẽ fortunæ imputo, ultina
tibi. Moram tuam itineribus ſeparo. Deniq; ex eo ino biam tibi obijcio, ex quo propter te tuli. itaq; carias
annonæ, rarum frumentu, cædes ac direptio pecori, Hfuerint fortunæ, fuerint anni, fuerint templorum, alil conditionem habent ciuium mortes,& cadaueri di ra laceratio,& peiores inopia cibi. Hæc fames iã tua eſt Puta me in præſenti nihil adijcere, niſi hocunum,
tardius quaàm potueras ueniſti, nondi tibi obijeiodu
plicata tẽpora, nec remẽſum toties mare, nec graus
anco
rneoe ähm 8 tseſetdinna
Ferüüſſc
De hn.
1
15 3 ketnnune ippeantam
rela ienl
—
S
uil eg an
rim äohen m nohäümenn an rin iie en in mixuennn aiteifmchtn li rulu n, i, u iig nttcwmſae u ſashmae it tan ledile N ſint om vm loeittiut r
aum 3

Declamatio duodecima. 215
ancoras, nondum tantam moram, quanta legationi ſa tis eſſet. Si innocentes eſſemus, populũ ſeptem diebus perdidiſſes. Anguſtos humani ſpiritus terminos fames Fecit, morimur, deficimus, feſtina miſericors omnes ex cipe auras, etiam ſi tota ſecundis flatibus tetenderint uela uenti, tamen remis adiuua, ſalutem publicam ue his, ſpiritum populi tui reportas, omni ũ noſtrum in iſta claſſe nauigant animæ. Iuramus per tuum reditu, effuſi per gradus templorum:uota ſuſcipimus, tendi- mus manus, nam quas feriamus hoſtias non habemus. Quid ſhem publicam ad ancoras alligas: non ſtat inte rim dies,& pléẽis uelis mors uenit. Feſtina, merita tua non cõditores æquauerint, non ipſi dij plus præſtite
rint. Tibi nos, tibi liberos noſtros, tibi quicquid ho-
mini iucundum eſt, tibi debemus quicquid uicinæ ci/ uitati præſtitiſti. Non dico illa quæ poteram, puta cæ rulus imber in naues ruit, claßis inter fluctus latet, nec inter canẽtes colliſarũ aquarũ ſpumas uela digno ſcimus, egerit ex fondo arenas mare, micàt ignes, into nat cœlum, ſcißis rudentibus tempeſtas ſibilat, denig; ſidus hybernum conditur, tu tamen perſeuera, frumẽ tum uehis, nihil horũ neceſſe eſt feliciter nauiganti, fe ſtina. Quererer ſi naues commeatu tardaſſes, dum ue locitatis ratio haberetur, mallem accipere dimidium. Nõ delicati ſumus, nõ luxuriæ quæritur abundantia, unde ſpiritum ſuſtineamus, unde mortem dißeramus in preſentia quantulumcq;. Si plus opus fuerit, redi bis. Siccæ fauces ſunt, æger anhelitus os tendit. la fru ſtra in ſinu parentum liberi plorant,& nondi editi Lonceptus intra uterũ famè ſentiunt. Iam nemo diues

216 Pro ciuibus
eſt. Auras captamus,& rore ueſcimur,& ià ſperin 10
tormentũ eſt, quotidie uires deficiunt. lam non imus in littus, ſed redimus, in editis ſcopulis populus ſele dum naues expectat, in paſcua nõ redit. Aquas inen
dimur,& unus ad te ſpectantium rictus eſt et cumd fecerunt omnia, expirant. Te, te expectantes intenti oculis morimur, in mare mortui cadit. Quoties ſol percuſſa nubes refulſit, nauem putamus, quoties fiu ctus uento fluctus incanuit, uela interpretamur. Omo biles miſerorũ ſpes, ad unaquæq; ſolatia, ab unoquo quomodo nutãt. Hæc certe nauis eſt, ecce uela panii tur propius appellitur, et accedẽdo creſcit, noſtratſh
ſuos in utranq; partẽ uentos habuit, noſtris uotis gu-
bernati flatus ſunt. Næc dicimus, at illa interim tran
uolat. Fletus inde,& deſperatio,& lucis odiũ. Nihi
enim grauius quam deſtitutæ ſpes torquẽt. Ne intenn
gare quidem licuit, aut quærere, nemo applicabat. ir go incerti omnii rerũ pependimus, nihil quiſquico gnouit. Saltẽ ſi ſcire licuiſſet ubi frumentu uendiliſt ſes, ipſi petiſſemus. lã quomodo ad ſingula mometati poru mutabantur animi, bene eſt, ſerenus ſol occilii, purus ſe dies tollit, ad nos uenti ferũt, iam uenict. hen det interim fames, e illud quod ia diu cogitat diffunt,
ita tamẽ ut ſubinde cõputet, quot dies ad mortẽ ſuper
ſint. Nam quid profocit meminiſtis, cũ contrarij uéti flare ccpiſſent,& in altũ fluctus à terra uolarèt, qui ta cõploratio, quanti planctus fuerint, retinebitur ſu hit, laborabit. At, ſi dis placet, legatus noſter tũ maui mne hene nauigabat. Nos in hac foͤrtuüa in ta graui 9
in eiu
8
uaaſ 1
eniuia liur exhuiſte e
tmuntäte ü acwolthin ül hilimnſtun l tis ſar, mr enatabel en er cuitätghene k. dellcauntn bn henti hün an n titer quun aen A lam dinma, r
2

an u A rü
1 4 M 49 1 6' n a a
aaüh an k u nn tit rutn
6 0
an b un M hu an 1 di
au 9
Ir
Declamatio duodecima 2m in einſmodi cogitationibus ſumus. Tu ſinus maris cir- cuis,& per omnes curuatorũ littorũ ambitus terrã legis. Sic fit, ut te iuuet diu nauigare. Nullus amœnus prætermittitur portus, nulla celebris ciuitas inuiſita ta traſitur. Mẽtior, etid ad eſurientes applicas. Dein ſi quam timoris iniuriam quereris, nõ ferã te moran tem. Quomodo ſatis accuſabo uendentems ſpiritus no Ktros tranſcribis, ſalutem noſtram exponis. Quæ diu inæſtimabilis fuit, innocentia publicã uendis. Frum-
entu nõ naufragio perdidimus, nõ latrocinio, lucro perimus. Tempeſtas quoq; aliquã nauem in medium littus impingeret, et ex claſſe numeroſa omnes fluctus
exhauſiſſet. Perit frumentu, quia claßis uenit in por- tum.ita nos alienæ ciuitati legatum miſimus, et uiliæ ac deuota capita uicinorũ delicijs morimur. Nobis ni hil iam reſidui ſpiritue ſupereſt, nos in cõſpectu mor tis ſtamus, nos legatũ frumentiq́; noſtru ore aperto expectamus, claßis noſtra uecturam facit, et uicinariã ciuitatu copias reconducit. Penè à conſpectu noſtro uela cõuerſa ſunt, quantulo minus quam congeſti fru menti puluerem uidimus, tantum iam temporis traſi uit ex quo pecuniam contulimus, legatum creauimus. lam dinumeratis temporib. quæ ſecundi uenti breuio ra fecerunt, quotidie ſpero,& ſane prope eſt. At lega tus meus ad emendii modo proficiſcitur. Tibi ergo tot ciuiũ mortes imputo, tibi ſtragẽ populi, tibi liberori parentumq; miſerrimas pœnas, tibi quicquid paßi ſu mus: tibi, quod grauius eſt, quicquid fæcimus. Et ſcili- cet ſperas, ut tantà ſceleris inuidid ab animis noſtris
1 duplæ

Pro Ciuibus
218
duplæ pecunia ſtrepitus auertat: Neſcis qudm mulu E uẽdideris. Duplo uendidi. Ita ne inft licitas mea ne N
tianti tibi lenocinata eſt, quod fame perire ciues meu patior, quod ut ueſtram ciuitatem ſeruem, meam eun to, quod à tam uicinis littoribus claſſem torqueo, ad diem redire nõ poſſum, quod precium conſtituiti quod occultũ datis duplum, patrocinio meo quann lum lucror. At nos inepti ac ueſani de fime querebi mur, grauis nobis inopia, intolerabilis,& miſeraa= cerſita mors uidebatur. Nõ agimus gratias induſtri legati? Reſpublica noſtra locupletior perit. Sacroſn ctus mercator opportuni, opinor, inuẽit mercisen ctum. Miror herele ſi tam bene negotiũ geſſeras,qu
modo nobis pecuniam non retuleris. Duplo uendi
Decepiſti uicinã ciuitatem, circunſcripſicti, itaq; qu
ritur. Duplo uendidi. Hoc enim unum ſupererat, utu
ueclum tantidẽè uenderes. Habita eſt itineris ratio,u bita uſurarum. Ego uerõ malo quòd tam magnouen⸗ didiſti, àpparet enim te nihil coactũ. Sed ſi ſemelpo⸗ nis haſta ſalutis, ſt redemptores uitæ admittis, e no admone, melius uendis. Nos quicquid in domibus hui bemus, quicquid in tẽplis, quicquid ciuitas ſuũ uocat, congerere parati ſumus. Frumentum pecunia remetii mur, liberatem noſtram addic imus, fines publicostri
dimus, omnia licet eadem uicina ciuitas polliceatur
plus nõ poteſt. Proſit mihi quod apud negotiators
ſolet, in anteceſſus dedi. Triplũ, quadrupli, quantun popoſceris accipe, et illa pecunia fruentu licet uicini afferas, ſi nobis nihil de comeatu noſtro partiris, o;
uicine
noceniiem rem ſina e nel boai 4 nee 4 re Münet f culntihn ainuliieme
opnſu
4—
poltſalſt 1
mpelimm ſ renu umt N Plntruc en k peinac n nefumk ſtt Nordwi un n linaiſtntee ltt Kelneunene fit terezchn wen Drrireug in zal ker ilußn gen c terekain àA.— h 1 ralinta 1 nunin e i, lusch 19 A bratg 1 bi npiuia

Declamatio duodecima. 218
uicinæ ciuitati uẽdemus. Liceat ſeruire ubi frumenti
eſt. Nõ exigua res eſt, pro uita, pro ſepultura, pro in nocentia licemur. Non poteſt hic commeatus tam ca re emi, qudm expectari. Sed niſi uẽdidiſſem, inquit, ſa me laboranti ciuitati, timui ne raperet. Et ita utiq; oe
cupare uoluiſti, ut nobis iniuriam tu potißimum face
res. Multum mehercle uos fallit opinio iudices, ſi ullã cauſam ita euidentem deſerri poſſe in forum putatis, cui nulla ne mendacij quidem uelamenta contingant. Opinide ſua defenditur,& quæ res minime coargui poteſt utitur ſe teſte. Ne nos periremus nõ timuicti, ne repetiti commeatuis, poſt diem noſtræ mortis applica rentur, non timuiſti. Noſtris certe malis quanqud ni hil poterat accidere inopinatũ, tamen inter metus tẽ peſtatum& ancipites incerti maris caſus, confiteor, ne frumentum ſalua claſſe perderemus, nõ timuimus. Non dico ut maxima uis parata ſit, ut more immanis latrocinij turba raptori littus premat, uel repugna, uel fuge, uel roga. Incenſurũ naues depreſſurũq́; mini tare potius, quã totũ frumentũ utiq; populo pereat. Partire uel gratis d nobis aliquid quo reſpiremus af feras, illud quo certe nihil aſperius accideret, rapi pa tere. Faciet fõrtiia quod uoluerit, legatus à præcepto nõ recedat. Reſer nobis ſaltem iniuriam noſtrã, mitte nuncios, ita famẽ differemus, rapiemus furẽtes arma, e ſe in obſidionẽ ciuitatis inimicæ ſine delectu popu
m lus effundet, uactabo interim fines, hoc eſt per aliena i Prata paſcar. Si qua in uillis deprehendero pecora, di i ripia, bellũ me alet. Citius ad frumentũ perueniemus,
quam

220 qudm tu cum frumento redibis. Adiuuabunt pugnanj
tem iusta ſacramenta. Si contigerit æquũ fortunæiu-
dicium, non meos tantum commeatus recipiam. Sim
nus, certe dabitur bene mori. Licet et manum conſen re, in acie confligere, condant ſe poſtea licet murii gius obſidio eat, interim certe hoſtiũ potius cadauni bus uiuemus. Sed nulla uis fuit, nulla exterior iniurii tui certe cõmeatum nemo rapuit, iure miſeri ſumu, et ex ſtipulatu legati noſtri perimus. Vẽdidit quani noluit, quanti uoluit,& ut hoc ad noſtras accedem
moras, fortaſſe diu cõcionatus eſt. Omnis cũ fide pa ſoluta pecunia eſt. Hoc qui colligo? Qui quati uolui uendit iudices, poteſt non uendere. Nam per fidem,)i rapere alienu frumentu& poſſunt& uolunt, qul ita duplam pecuniam ſoluunt? Nam quomodo in m gna inopia quicquid emi poteſt uile eſt, ita cũ poßi habere gratuitum, duplo carum eſt. Sed mihi credite color iſte patrocinij eſt, e diu in ſaturo otio cogiuu- ta defenſio. Nõ poteſt ſimilis uſquà fumes fuiſſe. Jo graue huius anni ſidus afflauit, noſtri hoc fatũ fiit quos nõ tantu ſata, ſed etiã empta fallunt, qui noſtrs
pecunia, noſtra claſſe, noſtro legato, noſtro utto, ſeli cißimo curſu, cõmeatum tamẽ perdidimus. Nosaffu
mento lõgius ſumus, ad illã ciuitatẽ potuit frequèter accedere negociator, ſæpius applicari onuſta claßis ĩtag; nõ miſere legatos, nullus illis commeatus logium
petendus fuit, quod felicißima annona, affluẽtibus o pijs, förtunatis opibus contigit, nihil emerunt niſide
uecti. Quare nulla cauſa iſtius quẽ fingis metus fui b null
ööö ——ö
——
—
Pro Ciuibus
dici ſcmte d ſuu uuns
uehſs
taniai 2
*
ncut*
Tantiuih e ti uikr runtuiſbhe riäinghn e
püiſeenen tis a wn nuunim in n tinniäctt lerhofoun ae dibeiuith n miſteme loborjag e
tomaſei liquant
8
n

Declamatio duodecima 221 nulla utiq; uis. Forum legiſti, et qui adhuc ſupererat tem pus, obiter negotiatus es. Rapturos putaui. Quid dicis ſcelerate? Et cum hoc timeres, applicabas: Onu- ſtus uiator apud latrones hoſpitaris:? Cõmeatũ publi- cum in ſcopulos annonæ impingis,& plenæ frumẽto claßis ancoras ad fimem ducis? non præcidis medium mare? nõ uelut inhoſpitales Syrtes aut uoracem Cha rybdim præterueheris? Tota in fugã uela torquebis, nuſquà eſt periculoſius legationis tuæ naufragiũ. Iu ut cogi poſſes, tu ut aufe rri frumentũ poſſet, effeciſti. Tanti habituri ſumus, quanti reliquerit pudor eſuriẽ tiũ. Quid te duplo frumentũ iactas uendidiſſee Potue runt nihil ſoluere, qd refers, alienũ beneficiũ eſt, alte rũ cõfingitur hoc loco mẽdacii. Tẽpeſtate, inquit, ap pulſis ſum. lta planè infelix nauigator es, et cuius uo tis auræ non reſpondeant. Neſcimus te duplo melius nauigaſſe, qudm ſperaueramus: Neſcimus ſingulis cõ/ meatibus bina itinera cõfecta? Neſcimus in una lega- tione uẽtos quater ſeciidos? Sat erat uerbo negare, qi uerbo ponitur. Remoue hane ſpem eludendæ menda- cio ciuitatis. Quo damno probas tempeſtatẽ? Quid amiſiſti? Frumentu certè totum uenit in portum. Nee laboraſti tanquã nimiũ onuſtas naues ſimulaueris, dis plũ afferre poterãt, nõ uexata armamẽta, turbatosq́; funes, aut ſciſſos uelorũ ſinus quereris, claßis ſtatim exijt, et quod magnu integræ ſignu eſt, citò redit. Por roò tempeſtas in unũ agebat anguli, nihil potuerãt ob liquata uela deflectere. Non potes ultrâ procedere, ci trd applica. Effuge raptores, effuge non dimiſſuros. b Si aliud

22 Pro Ciuibus Si aliud fieri non poteſt, cum tempeſtate decide: nan fragio in deſertũ littus impinge. Quid deuitatapro cella prodeſt:? quid ſubducta nubibus nimis claßis?n portu naufragium fecimus,& frumentum ad anco ras perdidimus. Ego uerò, inquit, attuli,& quiden duplum. O nos felices, rumpamus ſaturitate præcu dia, paſcamur in præteritum,& famẽ cruditate pen ſemus. Frumentã attuliſti. Quid quod medicina mo
tuorum ſera eſt? Quid quod nemo aquas infundetin
cinerem? Quid quod extincto populo etiam nouen/
dialis tarde uenit? Quid quod iam ego frumentũ non
deſidero? Naufrago tabulam abſtuliſti, mortuo ap⸗ plicas nauem. Duplum eſt, infunde in ſepulchra, ꝗ admetire tumulis, ibi ſunt qui mandauerunt. Quli
aliud effeciſti afferendo frumentu, quàm ut nos quo
adhuc fecimus, pœniteret? Nunc me magis pudeſ nunc cibos meos obiurgo, potui heri nõ comediſſe O neſis, in quo me ſcelere commeatus deprehendit. Siccine paria fecimus? Adhuc nihil habuimus, ſel nune licet reponamus. Quis autem unquam penſchit
nece ſſaria ſuperuacuis? Duplum attulicti, ſed illu ui perierunt nihil, ſed non poſſumus iã non feciſſe quod fecimus, plerunq; ſera pro nullis ſunt, ſed& tempo⸗ rum icta momentis aut precioſa fiunt, aut uilia? Vii
ſcire quantum inter hoc tempus ey illud inter ſiti Tenta igitur forum tuum, totum hoc non potes di midio uendere. Supereſt adhuc unum patrociniun, in quo ſpes omnis profligatæ cauſæ conſiſtat. Addi ueni. State hic certe iudices, nã ſerri non poteſt, ea V e 1
———I88hö8öoöobobſſſſ ſſſͤſ .
— ————
nuhli ule noscii 4 e i
d
9
diendiehn u imemmfn di wehe m nnjelſti 1 ſiinegale k renmer u 4 baa N her egl t ſ nügaſ ne g lt, dn n⸗ a
==Sg=== ͤ g

Declamatio duodecima. 223 dat altius dolor. Pudorè publicũ quamuis proiectã, e iam olim ſepultum hucuſq; protrahis? Cur non ex pectauimus? Cur famem non ad conſtitutum dictuli/ mus? Cur ad tantum nefis acceßimus? In hac lance publica cauſa iudices pendet. Aut iſte tarde fecit, aut nos citò, hoc uidelicet expectaſti,& ne captioſum eſſet officio tuo maturius redijſſe, ex inductria tem- pus triuicti. Non tempeſtas in cauſa fuit, non uis ulla uicinæ ciuitatis. Vna ratione moratus es, nondi erat tempus. Adeõne nobis miſeriæ publicæ exciderits Adeoò inſperato frumento obſtupuimus, ut hæc au- clienda ſint? Vltimum omnis memoriæ reum, una uox innocentem facit? Populatorem euerſoremq́; ciuita- tis niſi ad ſupremum damnabo? Abſoluatur publicus reus, redijt, illum reſpondet diem dedimus. Tu tamen ſt interpellatus tempeſtatibus ſerius ueniſſes, excuſa- res mare& ambiguos ſtatus,& tibi bonam cauſam habere uidereris, qui diceres, ante non potui. Et nos hoc cogitauimus, his caſibus ampliauimus tempus. Nos illum tibi diem dedimus, ſed quia illud citius e- miſti quam ſperauimus, ſupra uotum noſtrum naui/ gaſti, ad proximum littus maturè claßis applicata eſt. Ego tibi poſſum ſatis iraſci? Felicitatem noſtram perdidicti. Ergo quantum in te, tempus conſumptum eſt, dies exceßit, peius pati nihil poſſumus: ſed peßi- ma diu patimur. Imputa nobis propitios uentos,& ſecundum mare, ey ciuitatis opulentæ liberalitatem, quæ tantum frum enti uendidit, quantrum duobus po puliʒ ſatis eſſet. Quantumlibet uelocitate tua glorie p ris

224. Pro Ciuibus
ris, computa ſi placet, quando primum conterminai däbetuul 1 cecſobſt— 32 näitubet. 4 Pmelnde lmtinuß
portus onuſta claſſe comprehenderis, quam tarde uicina ciuitate ueniſti. At etiam, ſi dijs placet, animo defenditur,& quà cauſam uexandæ ciuitatis habue rit, quærit. Iſtud ergo interrogare debuerà, nõ ubi
iudices morand eſt. Alioqui ſi quid requirere uelle
multa occurriſſent. Solent hi negociatores, præter
hæc aperta precia, priuatum aliquid ac proprü ſti pulari, utiq; cùmm alienà rem uendunt. Poteſtfierim primo lucrari uoluerit preciũ, ſerius deinde ſubut/ nerit reddendæ rationis, dicẽdæq́; cauſæ cogitatio Vænijt foͤrtaſſe frumentu lucro, redemptũ eſt patro⸗ cinio. Poteſt fieri ut aliquam gratiã ſperauerit dcii uitate ſeruata, occulta quædam in ciuitate ſua odia,
quæ plerunq; ex inanibus cauſis oboriuntur, habue-
rit. Multa ſuccurrit, ſed(ſi qua eſt iudices dicentiſ⸗ des)ego nihil inuidioſius reputo, quàm quod ciuitat ſuam ſine cauſa perdidit. Quæcunq; ratio, quodelii propoſitu fuit, audi quæ paſpi ſumus, poſtqud relie potuiſti. Tranſeo toriẽta noſtræ inopiæ, maciẽ co poris, uulſos terra, diſtractosq́; ramis cibos, quodat ris altaria nõ impoſuimus, quod populus corporibus
ſuis uias ſtrauit, quod mẽdicus quem rogaret non ha⸗
0 8.—⸗ 2 a.* 2 4 K Huit. Non obijcid tibi fumem. O triſtis recordatio,? 1
b
A.. FA.. tormẽtis omnibus conſciẽtia grauior, rumpe ferres
pectus,& ardentia ſcelera uiuẽtesq́; intus epulas er cute. Luctantur intra uiſcera animæ,& uteru funen hus grauidũ in os agunt. Credibiles fabulas fecimus
8
felices miſerias, ſcelera inndcẽtia. Omnes quaſcund clader
5
im im cun gßeite
9 ſenxin en i pimanbt n eßtul'ht n e 1 dunem 1 Bubrn eh ne n
datum hlae

4 9 4 uuel lani zedul
cétuu us
Declamatio duodecima. 225 elades fama uulgauit, ſolatia hinc petat, hinc audiant occiſos ſine ſanguine, ſepultos ſine ignibus cibos. Si ꝗs mẽtitus eſt Cyclopas, Læſtrigonas, Sphingas, aut inguinib. uirginis larrat Siciliæ littus,& quæcunq; miſer didici, domi comites quæro, hic argumentum, hic fidem accipiat. Quædam plane falſa ſunt Sol in ortu ſuo nõ occidit, nec ad humanorum uiſceri epu⸗ las diẽ uertit. Vidit nos uulnerib. paſtos,& ad euiſce rata corpora illuxit. Publice mõſtra cõmiſſa ſunt,& inexpiabile nefas uno ore ciuitas fecit. Pænis noſtris iam ne fames quidem ſatis eſt. Hoc non omnes feræ ſa ciunt,& quãuis ſenſu caredt muta animalia, pleraq; tamen innocentibus cibis ueſcuntur, uti quæq́; con- ſuerunt:inter homines etid, ſ qua alienis membris im primunt dentẽ, mutuo tamen laniatu abſtinent, nec eſt ulla ſupra terras adeo rabioſa belua, cui nõ imago
ſaa ſancta ſit. Nos quibus diuina prouidentia mitio- res cibos conceßit, quibus ſociare populas, mutuo gaudere comitatu, ſidera oculis animisq́; cernere datum eſt, uiſa non annos fecimus: nigros ſame den- tes pallidis cadaueribus impreßimus,& inter hor/ rorem ac famem reſtrictis labris morſus abrupimus.
Cadauera rogis deuoluta ſunt,& ad funera tanquam ad naues cõcurrimus. Deficit aliquis extremo iam ſpi ritu pendens, tamen durat, quia peius morituri alte- rum putat, inuicem expectant,& ſi ſpei figuratione tardius cadit, morſib. pugnat. Non in omnib. mortes expectantur, pater liberos eſurit, et oppreſſa decimo
meſe mater ſibi parit, et redit in uterũ laceratus infas
p 2 Cluadunet

226 Pro Ciuibus
Cludunt domos, ne quis funus eripiat. Solæ ſant dii tiæ mortium, uelut inſauſtæ aues ſupra expirates mus. Secreta miſeri petunt, in ſolitudinem fugiunt & ubi nulla ſpes uitæ ſupereſt, mortes abſcondum, iam morituri ad feras confugiunt. Dehiſce terra,&
hanc noxiam ciuitatem(ſi hoc ſaltem fis eſt) hauſu
aliquo ad inferos conde. Cœleſtes auras contaminaui
ſpiritu polluimus,& ſideribus ac diei graues,& in-
uidiam ſeculo facimus. Nullas iam ſpero fruges, pro pitios deos non mereor. Quomodo me d ſcelere meo
— y——
diuellerem? in quas ultimas terras, quæ inhoſpitaluu maria conderem? Meum ſanè conſcientia urunt ani- mum intus ſcelerum faces,& quoties facta reputa-
uii, flagella mentis ſonant, ultrices uideo furias,&i
quamcunq; me partem conuerti, occurrunt umbre meorum. Habitat neſcio quæ in pectore meo pœn:, & ne morte ſaltem hos metus effugiam, occupant
grauia apud inferos ſupplicia, uolucris rota,& ſi-
gacibus cibis eluſus ſenex. Adeõne apud infe ros qui dem ulla pœna eſt fume maior,& ille hæc patitur qui hominem appoſuit epulandum? Nobis imminetſa⸗
xum, nobis ſtridunt ferreæ turres, noſtris cauſis ur-
na iam ſtetit, nobis uiuax ipſum creſcit iecur, quiail- lic quoꝗ; uiſcera tantum aues laniant. Excipiunt nos in proximo littore inhumatæ noſtrorum animæ. Mi ſerum me, uerdne hæc ſunt, an mens aſpicit? Laceros
uideo manes,& truncas partibus ſuis umbras. Quil
hoc eſt? Non de ſepulchris inſurgunt, non aliquo ter
al. haustu rarum hiatu procedunt umbræ noſtrorum, de po-
pulo
—
“ *——.
—
—.—.— ———
bus peltG u
5
bis di al
etb
ncolgut damndunh
Rchgnee Cun 4 dh aſaſn e enng aiine tis inuele nen uba depnnagonlm ualſani ie damrunpk an duite mu.e

lude s eni eaues. 3 nſ eretn lgunt iboc rieſte lbuga lasia Vom t ter anee ◻ ultri
nuen an
quei retus lcia,
Ade a ior n
dum
bufr nn
ſum es lal e n tan ruibt inſar
uhre i
4
an w 1 d
Declamatio decimatertia 227 pulo exeunt. llluc ite, illi tædas intendite, ilum anguiĩ bus petite,& tam longæ moræ exigite rationem. vo bis dicat, duplum attuli, uobis dicat, ad diem ueni. Ego ſi huius pœnam uidero, poſſum reddere ratio/ nem quod dixi,
Argumentum Declamationis XIII.
D Amni per iniuriã dati fit actio. Pauper& diues in agro uis cini erãt iũctis hortulis. Habebat diues in horto flores, pau
per apes. Queſtus eſt diues flores ſuos decerpi ab apibus pau/
peris. Denunciauit ut trãsferrei. Illo nõ trãsferente, flores ſuos ueneno ſparſit. Apes pauperis omnes perierunt. Reus eſt diues damni muria datt.
Pro paupere contra diuitem.
(OMeco ego iudices pleroſq; mirari, quod homo te
nuis, etiam antequâ quod habebam perdidi, pau- per, auſus ſim iudicio laceſſere diuitem utiq; uicinum eumq; notæ impotentiæ, expertæ crudelitatis, in tan tis fortunæ uiribus pernicioſum inimicum, etiã ſi ue- nena non habeat. Neq; ipſe hoc periculum ignoro, expertus non leui documento, quanti ſteterit mihi, quod ſemel imperata non feci. Sed neq; illud iudices damnum tolerabile eſt pauperi, cum tam paruis etiã diuites moueantur,& mihi, quanquam prope nihil iam relictum eſt quod perderem, ſi tamen icta impu- né ſuſtinenda ſint, ſolatium erit iram potius qudm contemptum pati. Nec ſane uitæ cauſa iam ſupereſt, ſi ad cæteras humilitatis noſtræ cõtumelias, hoc quo que accedat, utaſi habemus aliquid, migrandum ſit: ſi perdidimus, tacendum. Vnum oro, ne cui minor di/ gnitate ueſtra uideatur cauſa litis meæ. Ante omnia enim non debetis expeclare, ubi pauper magna per⸗ p 3 diderm

228 Pto Paupere
diderim, ſed quantulum eſt quod ab tulerit mihi qi
ues, minus eſt quod reliquit. Et tamẽ quis indignatun apes formula uindicari, quum Veneris etiam floſcui uindicentur? Quod tamè iudices(quanquam euerſu & ab omni ſpe tuendæ paupertatis excluſus) æquio re animo tolerarem, ſi cuius culpæ etiã ſiniſtram pa
nam, meritã tamen irum tuliſſem. Sed circum ſpicien ti omnia, nihil mihi obijci poteſt a diuite, niſi quodui
cinus ſum. Ect mihi paternus iudices agellus, ſane an- guctus& pauper, nõ uitibus cohſitus, non frumentu ferax, non paſcuis lætus, ieiunæ modo glebæ atq; hu- miles thymi,& non latæ pauperi caſæ circumiecti
poſſeßio. Veruũ mihi uel hoc gratißima, quod non fut
dignæ qud diues concupiſceret. In hoc ego uitæ meæ
ſecreto remotus à tumultu ciuitatis, ignobile euum agere procul ab ambitu,& omni maioris fortune cupiditate conſtitui,& du moleita lege naturæ tran ſiret ætas, uitam fallere. Hoc mihi paruulum tene, & humilis tugurij ruſticũ culmen æquitas animite-
gna fecerat: ſatisq; diuitiarũ erat nihil amplius uel- le. Quid prodeſt? Sic quoq́; me latentem inuenitinui dia. Nec ab initio iudices uicinus diuitis fui, pares cir
ca me habitauere domini,& frequentibus uillis con cors uicinia paruos limites coluit. Quod ciues pa- ſcebat, nunc diuitis unus hortus eſt. Poſtquam proxi mos quoſq́; reuellendo terminos aget locupletis la- tius inundauit, equatæ ſolo uillæ,& exciſa patriaſ t
cra,& cum coniugibus paruisq́; liberis reſpectan- tes patriam larem, migrauerunt ueteres coloni,& lete
4
— 22..—
4———— ———————— ‿ —
—
gregi ha-
3 à n baum t us h aeänit an üe 1
n
NR cunuue ſgaig 2 läimnm de lin cubj un ernnden
nit en
ſtuum a n nelinſ an i inter n 9. preint. e i daumt a
unae

eret. cun o* mol Hoch
66
ae wn
Declamato decimatertia. 229
latæ ſolitudinis indiſcreta unitas ficta eſt, poſtquam
ad apes meas diuitis fundus acceſit. Namq; ego iudi- ces dum fortius opus permiſit ætas, terram manibus ſubegi,& difficultatem labore perdomui, e inuito ſolo nonnihil tamen ſœcunditatis expreßi: cito labi- tur dies,& procliuis in pronum ſertur ætas, abiere uires, ſenſus meus, deſectaq́; labore ſenectus, magna pars mortis nihil mihi reliquit niſi diligentiam. Cir- cumſpicienti quod conueniret opus inualidæ ſenectu tis curæ, ſuccurrebat ſequi pecora, fœtuq́; placidi gregis paupertatem tueri: ſed ex omni parte cir/ cumiectus diuitis ager, uix tenuem ad greſſis meos ſemitam dabat. Qulid agimus, inquam: Vndique ual- lo diuitiarum cluſi ſumus. Hinc hortuli locupletis, hinc arua, inde uineta, hinc ſaltus, nullus terræ datur exitus. Quæramus animal quod uolet. Nam quid api bus inuenit natura præſtantius: Parcæ, fideles, labo/ rioſæ, ò animal ſine pauperibus. Et ſane dabat occa- ſionem mihi opportunitas hortuli mei. Eſt namq; po ſitus ad ortus ſolis hybneri: apricus omnibus uentis medius. Fuſus ex proximo fonte riuus, crepitantibus inter radiantes calculos aquis, utrinq; ripa uirente præterfluit. Satis conſiti flores,& uiridis quamuis paucarum arborum coma naſcentibus populis pri- ma ſedes, unde ego frequenter conſertũ nouæ iuuètu- tis agmen ramorũ graueſcente ſuſcepi. Nec me tanta captabat uoluptas, quod fluentia ceris mella conde- rem, quod ad ſuſtinẽdas paupertatis impẽſas deſerrẽ in urbem, quod diuites emerent, quam quod aduerfus p 4 omnia

230 Pro Paupere omnia laſſe tædia ætatis habebam ſenex quod age rem. Iluuabat autem lenta uimina uernis fœtibus te/ xere, et ne æetiuus ardor, aut hyberna uis grauidam penetraret aluum, hiantes rimas tenaci linire fimo, aut feßis apibus ultro præbere mella, aut fugiens exs
men ære terrere, aut bella ſedare pulueris iactu, tum ne quid periculi ſaltem ſingulis eſſet, auidas longe fu
gare uolucres,& arcere parua dictu animalia, reclu
ſas iuterim ſcrutari apium domos, ne per uacuasal/ uos fæda peſtis inſidioſas texeret plagas. Dederam
laboribus meis iuſtam ſenex mißionẽ, habebam que
pro me opus facerent. Quo non penetras liuor in/
—
probe:? Quid ue ſcabræ malignitati clauſum eſtelnui⸗ dit paupere diues. Cum euocaſſet me ſubito trepidum.
totoq; fortunæ ſua ſtrepitu circumdletiſſet, quid tu, inquit, non potes imperare apibus tuis intra priua- tum uolent, ne hortorum meorum floribus inſidant, ne in meo rorem legant? Remoue, transfer. Impoten tißime tyranne quo? nunquid tam lati poßideo agel
lum, ut illum apes tranſuolare non poßint: Neq; twi,
men tantum inerat pectori meo robur, ut non pertur barer denunciatione notæ impotentiæ. Volui relin/ quere auitos lares,& conſcios natalium parieteset ꝛpſam nutriculam caſam, iamq; pauperem focum,& fumoſa tecta,& conſitas meis manibus arbuſculas transferre qectinatus exul decreueram. Volui iudi- ces decedere, uolui, ſed nullum potui inuenire agel/ lum, in quo non mihi uicinus diues eſſet: nec tamen li cuit diu Lberene. Forte ſerenus pura luce falaa i
les
——
urſik
lnuma⸗ ſeiufäd m ſolen omn t ſaae à recuuuflte
volmnſſſn üt tömidm dd meereytie F chauuunin a ue 1 benriiſeae ſ nun unn l
Fyre i
Vhene
fnua 1 9 hann 1 5 1

har dehan imina, uthh run erem edare 2ulige
arüd an
texe 1m
10 ho
ligni caſſe
circ
eap Neon emon r
uidt lren meo mpol cio ni mMels ecre lum, zdiu renk
M A mnm) a u n a m asc anig
1 ann.
at h
Declamatio decimatertia 231 dies,& hilaris matutini ſolis tepor ad quotidiana opera lætius ſolito agmẽ effuderat. Quin ipſe ſpecta tor operis(præcipua naàq; hæc mihi uoluptas erat) proceſſeram, ſperans fore ut uiderem quemadmodum aliæ libratæ pennis onera conferrent, aliæ depoſita ſarcina in nouas prorumperent prædas:& quan/ quam anguſto feſtinaretur aditu, turba tamen exeun tium non obſtaret intrantibus, aliæ militaribus ca/ ſtris pellerent uulgus ignaui, aliæ longum permen- ſe iter fatigatæ anhelitum traherẽt, hæc ad æſtiuum ſolem porrectas panderet pennas. Miſerum me, igno ſcite modo gemitibus meis. Non floſculos perdidi, nec caduca folia proximo lapſura uento. Apes cùm uolarent, ſuffugium tenuitatis meæ, ſolatium ſenectu tis amiſi. Nunquam me alias pauperem putaui, triſe me excepit, expectatq́; ſilentium,& inanis aluei in- choata tantũ opera,& rudes ceræ. Vos iudices æſti- mate quatenus recipiatis hunc affe ctum meum. Li⸗ benter bibiſſem ſi inueniſſem uenenu. Hoc mihi dam- num non brumæ glacialis penetrabilis rigor, non ſuppreßi longa ſiti flores induxerunt, ieiunam miſe- ris fimem, non auiditas iniuſta domini nihil mellis re ſeruantis, non æqualis feſſas morbus inuaſit, non dam natis ſedibus ſuis auias fuga petiere ſyluas. Apes pauper, miſer in opere perdidi. Parauit homo nefa/
2
rius ante omnia tantum ueneni, quod poſſet& diui/
tis hortis ſatis eſſe,& liniuit flores maleficis ſuccis,
&x in uenenum mella conuertit. Sparſit omnibus flo ribus mortem,& quanto plura interim corrupit, dH quam

232
Pro Paupere
quã quæ apes abſtuliſſent. Illæ ſtudio quotidiani ope b ſcuuſise ¹ hauzum.
ris excitatæ, ut primum aurora lucem uocauit, inaſ
ſueta miſeræ paſcua uolant, ut antequam noctis hu-
morem radij ſolis ebiberent, maturos legerẽt rores, ey cœleſtes aquas ad horreum ferre poſſent, necſbi ſed operi biberent. Hic triſti ſpectaculum,& tanhm non ipſi qui fecerat miſerandum. Illa ad primumſ⸗ ralis ſucci hauſtum inſolito conſternata guſtu fugit ſed fugiſſe nibil prodeſt. Ulla longiores expetitura a
ſtus in altum tollitur, uitamq́; in aura relinquit. ſee
primo ſtatim floſculo immoritur. llla rigeſcentibus mnorte pedibus exanimis, ſicut hæſerat-pendet. Alis defecta niſu uolandi, per terram languida repit. i quas tamen uſque ad ſedem ſuam diſtulit mors leu tior, ſicut ægræ ſolent, ſub ipſis pẽdere portis, in g bum nexas,& mutuo amplexus mors ſola diuiſit Quis figurare poßit, quis dicere, quam multas mil formas, quam uaria leti genera fecerint tot mortei
ſemelut ipſe triſtem finiam expoſitionem dicendin
eſt, omnes perdidi. Celebre illud aluearium,& domi, no ſuo notius, ad nihilum recidit. Audete nunc la ceſſere diuitem, quibus uitæ cauſa ſupereſt, exerite libertatẽ fortibus uerbis, ſi quid offenderis,& quoi difficillimum fuait, iam expertus eſt uenenum. Vol mibi fortuna uel ingenij uires, uel ſuas dediſſet, cii men iſtud non priuatam taxationem formulæ mera batur. Venenum leges habere, emere, noſſe deniq; N
tant, ineuitabilem peſtem occulta fraude graſſn tem. Male hæret tibi innocentia, ubi in poteſtated V
ſecrenan
—— —
————
inten ub
tigacn 4
multsikg
naluuit
rigne Fut dlßa meenſdi unabin en n dies gul bierch n 4 Nenakge dürſüen un A trangeewtam t negaulyy ie i nenſani en a tni een i gmu ſeen a ienn ai p auinteunt an e dannunge a Juolnlh trmun Kutdn, 3 Aenh goe
pſeg 3 tunne 4goaag Wilel
. 2

lleh troral t, nt,m ran
ſtih a
andu
to cc n
llalo umäh nmor fieul r ten lem
bipf a
mmple
47 dic 1
gene ame
reilh
aurer uite ſic xpert
1 kaxd öbere, jem o
ocent*
4
Declamatio decimate rtia 223 ſecretum ſcelus, uelut uenenum,& quidem præſenta neum, inuentum, compoſitum, datum eſt. Quantulum intereſt quis biberit? Homo dedit, e homini dari po teſt. Nam adeo deſunt odiorum cauſc, ut iam rara ſi- multas ſit,& ut uideatur aliquis nibil magis quam malos odiſſe, libebit aliquando manum longius por- rigere,& indulgere animis. Credite mihi iudices, difhicilius eſt uenenum inuenire, quam inimicum. Sed me conſcia mediocritatis infirmitas intra meas tan/ tummodo continet querelas, nam damnum idem iu-
dices grauißimum. Pauper uulnus accepi, quod mi-
bi diutius deflendum apud uos, quà probandum eſt. Nam coarguendis quidem criminibus quis labor eſ aduerſus confitentem: Habent diuites hoc quoq; con tra nos contumelioſum, quod non tanti uidemur ut negent. Porrò qui conſeſſum defendit, non abſolutio nem ſceleris petit, ſed licentiam. Longius ita quam timui quæſtio peruenit, non de præterito tantum liti gamus, hoc agitur ut etiam ſi quid forte reparauero, iterum diuiti liceat occidere. In duas enim quantum animaduertere potui quæſtiones diuidit cauſam, an damnum ſit,& an iniuria datum. Negat eſſe damnũ quod animal liberum,& uolucre,& uagum,& ex/ tra imperia poſitum perdiderit. Negat iniuria dati, quod in priuato ſuo, quod eas quæ fibi nocerèt extin xerit, poſtremo quod ſparſo tanti per flores ueneno ipſæ apes ultro ad mortè uenerint. vt mihi eſſet quid his poſſem reſpondere, æquum erat inter uicinos ſic agi? Sed excutià ſingula, nec prius meis argumentis nitat

334 Pro Paupere
nitar, qudm diuerſa repulero, quoniam quidem que-
ritur an damnum ſit perdere, quod lucrum eſt habe/ re. Liberũ eſt animal puta, non dico fœtus meis ma- nibus exceptos,& in tutam conditos ſedem,& re- ſeruatis ad ſupplementa generis fiuis, examen uer- naculum. Qutoniam quidem tyranorum iura defen- dis, natos in priuato meo, puta me uel inanis arborit
trunco, uel cauis inuentos petris, domum fauos retu‚)
liſſe, multa nihilominus quæ libera fuerant, tranſeut
in ius occupantiũ, ſicut uenatio& aucupatio. Nem ut cætera animalia hominu cauſat fuerint prouiden
al. finxerint tia, quod omnibus naſcitur, induſtriæ præmiumeſt.
Quid autem non liberum natura genuit? Taceo de
ſeruis, quos bellorum iniquitas in prædam uictoribui
dedit, iſſdem legibus, eadem fortuna, eadem neceßita) te natos. Ex eodem cœlo ſpiritum trahunt, nec natu- ra uilis, ſed fortuna dominum dedit. Cur infrenati
equis uictor inſidet? Cur iniuſto quotidie iugo boum
colla deterimus? Cur in uſum ueſtiũ ſæpe pecori l-
næ detrahuntur? Taceo de ſanguine& epulis per
mortem paratis. Si omnia quæ libera generantur, na- turæ demus, deſinitis diuites eſſe. Si uero hæc condi/ io eſt, ut quicquid ex his animalibus in uſum homi/
nis ceßit, proprium ſit habentis: profecto quicquidin
re poßidetur, iniuria aufertur, ut uolucres mites,& aliquæ per ruſticas uillas, quæò́; ditibuus cellus ſagi/
nantur, in quibus tamen domini ambigua poſſeßio eſt,& uaccæ,& armenta,& omne pecudum genul.
no
— 3“ ,—. —= 5
4
2— 8 4 —————————
Sed illa impoſitus cohibet magiſter · Peiis ne domi-
foniudh..
b dun
ceteiud
3d gein d renlin 9
towme
ſchioimwen ermfmche Cunban ruueen e mmede, ſantitcett minlaln un innehah ie ſeüüi dbdl n uninynt
nnda ſai
dominoin ze
duſee ale ultrma e
riilgai na.
1
4

x2; ro cuo
re, qu
»hon
m cor
genert
lemy at dutaf
detri ue li
enatic a näcah
er, in m nat uitas
4 4
Declamatio decimatertia. 235 no in ijs ius eſt, quibus cuſtode non opus eſt? Nam ſi hoc dicitis, nibil eſſe noſtrum, quod perire poßit, ex nullius animalis damno hæc edi formula poteſt. Nam errare pecudes ſolent,& fugere mancipia. Si hoc in cæteris non obſtat, uagari tu nolles, in opus exire,& ad quotidianum cenſum laboris aßidui non detrecta- re militiam. An non ipſæ domum ſua ſponte reuolat, finemq́; laboris ſui ſole metiuntur,& omnis intra ſo
litas domos turba conditur, noctemq́; modeſto ſilen/
tio trahunt? Age porrò, ut non ſit earum certa poſ- ſeßio dum uolant, nempe cùm remearunt, concludi transferri, donari, uenire poſſunt, in poteſtate ſunt. Quomodo autẽ poteſt ſine damno meo perire, quod quotidie meum eſt? At extra imperia poſitum eſt. Mi- rum hercle, ſi negato commercio ſermonis humani, ſunt in ceterorum anĩmalium forma:tamen quam do minus dedit incolunt ſedem, laſciuientẽ luxuria fugã tinnitu compeſcimus Etia ſi diuerſis regibus coorta ſeditio ad bellum inflamauit iras, exiguo puluere, uel unius pœna ducis reſedit omnis tumor. Illa uerò admi randa ſedulitas, quod operi totus inſumitur dies, in dominorũ redditusabllata ſupplentur. Age ſi obſequi poſſent, quid amplius imperares? Intelligo his uanis ultra neceßitatem eſſe reſpõſum. Si nõ ſunt apes meæ, ne id quidem quod his efficitur meum eſt. Atqui nul- la unquam inueniri potuit impudentia, quæ fructus mellis in qubium uocaret. Hoc ergo fieri poteſt, ut quod naſeitur meum ſit, quod generat alienum? Age i mihi aluei furto abeſſent, utru nulla daretur actio? An

236 Pro Paupere
An uiminis modo uilisq; texti precium formulata xaſſem,& proinde agerẽ quaſt inanes berdidiſſem⸗
Niſi fallor eſſet æſtimatio& apum. An tandem qus ſurripere non liceret, liceat occidere? Non eſt qan- num quod exutus ſum, quod redditus perdidi, qua annuos fructus præſidia paupertatis amiſi? Non eſ
damnum id perdidiſſe, quod(ut proximo utar argu.
mento)ſi habere uoluero emendum eſte Quid ergol
bi opus eſt maleficis ſuccis, cùm liceret palam trui-. fulofttD'tt
dare,& plenas uel cremare igni, uel aquis immerge,
re aluos? An eſt aliquod animal quod non liceatuſt
uenenis occidere? vt damnũ ſit, inquit, iure tamenſt ci in priuato meo. Per fidem ueſtrã iudices ſuccuri
te exemplo, non ſufficit his partib. unus ruſticus pau
per, obuiam publice eundũ eſt,& obijciẽdæ aduerſus
naſcentem licentiã conſenſu manus. Credite mihi,mu ior lite quæſtio eſt. Hoc uobis hodie iudicandumeſt ubi ſcelus facere non liceat. Nam cur non hociiem de homicidio reſpondeat, cur non de latrocinio: Non enim iure iſta, ſed modo differuut. àperitur ingensſu
neri uia,& obluctantia diu legũ uelut clautris ſce- lera libera porta prorumpunt. Si in priuatum iuma
non ueniunt,& in manife ſtißima quaq; noxa nõde
Hacto quæritur, ſed de loco: non æqua portione cum ſceleratis terras diuiſimus. Vbi enim non iam diuiti priuatum eſt? Parum eſt proximos æquare terminos,
& poſſeßiones ſuas uelut quaſdam gentes flumini/ bus montibusq́; diſtinguere. lam etiam deuios ſaltus, et ſoluas uaſta ſolitudine horridas occupat, tot aquæ
intra
Dum
lrnipaanmd laserculurne Gindenmä traaſautm tllo kfetuen eſtllaug aͤſcizun
toannd.
uneenpe ſel bu nah e culoniäiine maklincmr mn döbrinie n lan ſuro Prält, n an gntegki n 4 ms celi e an nun doni Eſ timige zobumn szling b enrüiam 91 th ſen.
1 6 5

Aruüt
an NM a W
„1 n
4 3
A u
Declamatio decimatertia„, intra paucorum umbram latent, e finibus ſuis popu- lus excluditur, nec ullus procedẽtis finis eſt, niſi cum & in alterum diuitem inciderit. Adhuc tamen ſpolia tranſeuntium,& abacti pecorum greges ſub hoc ti- tulo defendebatur, iam priuati ueneni tranſſeriptio eſt. Iterum ac ſæpius iudices admoneo conſiderate, diſcite, aut nihil uſquam contra ius licet, aut in priua to omnia. At enim aduerſus inſerentem damnum iu- ſta ultio fuit. Dicam nunc qudm iniqua ſit inuicem in iuriæ compenſatio, quamq́; non ſolum legi aduerſa, ſed paci Barbarorum mos eſt populorum, quos pro/- cul omnis iuris humani ſocietate ſummotos proxi- ma beluis natura efferauit. Nos ideo magiſtratus le/ gesq́; d maioribus noſtris accepimus, ne ſui quiſque doloris iudex ſit,& aßiduæ ſcelerum cauſe ſe rejel- lant, ſi ultro crimen imitabitur. Damnum accepisti. Erat lex, forum, iudex, niſi uos iure uindicari pudet. At mehercle iam ad arma mittimur, e& inſtituitur pernicioſa nocendi contẽtio,& in uicẽ legis ira ſuc⸗ cedit. Premetur quidẽ obnoxia infirmitas,& pauco rum dominio ſubiecta plebes triſte ſeruitiũ perſeret. Eſt tamẽ& pauperibus interim dolori,& ut faciliuis nobis noceri poteſt, ita uobis latius. Poſtremo place⸗ as licet tibi opũ tuarũ fiducia diues, ſt mihi uiuere nõ expedit, pares ſumus. Quid ergo? si quid tibi dãni at tulißẽt apes meæ, nõ mihi auferetur ratio„ſed forſita aliqqua daretur et tibi. Nunc uerò quid quereris?Cre⸗ do depopulatos agros, euerſosq́; redditus. Nõ enim debet leue eſſe damnum, quod diues ferre non poßit. Decer⸗

233 Pro Paupere Decerpebant, inquit, flores meos. Et quid intelligii iudices quanto dolore dignum ſit quod ego perqii ſi etiã hoc damnum eſt, flores auferrerlta planè. alio- qui tu illos in uetuſtatem reſeruabas,& durarental huc niſt ad hoͤrtum tuum apes ueniſſent. Cuius rein uenire poteſt breuior ætas? Namq; dum immatun exterior alligat cortex, nondum dixeris florem, pu- latim deinde uiuidiore ſucco tumeſcit uterus, e al bentes accipit rimas, nec dum tamen flos eſt. At im ſe ruptis iam tunicis in patulum capita fuderunt, C uelut fiſſa in orbem, iamq́; eorum uidetur maturitai & ignotus occaſis eſt. Etiam ſine uentis quoq; ſolu- ta natura, labitur gratia, nec quiſquam eſt flos nii nouus. Quare ſi dicerem, abſtulere peritura,& qus protinus humi iacuiſſent, in uſus hominum conuerſe inauditus tamen liuor uideretur etiam apibus inuil re. Nunc uerò diſſerendum mihi eſt, quam momento- ſa ſit huius animalis rapina. Neſcimus qua perniciti te plerunq; uix cõtactis floribus reuolet, diſcurna per ſingulos uelox experimento, quam etiam ubi im/ morantur, libratis pendeant alis. Quis unquam quod ferentem apẽ uiderat, ubi deeſſet, inuenit? Quan tulum uerò eſt quod ex his manu conſitis floribusle- gant? Prata, ſyluæq́;, uel maturæ fructibus uites,& fragrantes thymo colles(quantũ coniectura ſuſpica- ri poteſt) pabulum miniſtrant. Non ex omnibus flo- ribus carpunt utilia operi ſuo, ſed in omnibus que- runt. Præſens& quidem protinus illa redditur mer- ces, quod omn ibus quibus inſedere, odorẽ mellis inſi b rant,
nntgraüce rüimbiiee pumane tin
nix li' W
ſabiſäme
enuu⸗ rübn
löillerddin
tgunte puto 5 atctuträſe ridpanſtid e cötetwtke
——-““
cengoame
neciiligle n
üen es em n metinuxii e ernkn nüteng 1 binaegiſ neuue ix peri hunc 1 rorjuni 8 duit 1 In
qrüeftn. d ſin„
— —
——
———
—
———

idera a u mil an
na. 1 n lorib atn imen un
ldean anl i ubi unn öm mit
Declamatio decimatertia. 239 rant,& breui contactu uim ſui relinquunt. Hoc tu dã ni intelligis, hoc ueneno uindicas„quod mehercleè in humane etiam fumo prohibuiſſes. An nõ te ſolus uici- nus colui? Nõ frugù mearu primitias omni uere mi- ſi: Nõ ſi quis ceris nouis cadidior incidit fauus, tuis re ſeruatus eſt mẽſis:? Cuũ paruis mediocritate munuſcu/ lis illa ſemper adijceretur cõmẽdatio: hoc tibi mittilt apes meæ. Puto relata eſt mihi gratia. Admonui„in⸗/ quit, et ut trãsferres deniciaui. Idcirco cõlumacè me- ritò puniſti. Nõ enim uideo quid aliud patrocinio tuo cõferat hæc deniciatio ſuperuacua, ſi nõ licuit tibi cere ꝙ queror iniuſta:ſi licuit, iuſta, aut ſine iſta, aut ne cu iſta quidẽ ualeats pudoris uerò ꝙ uelamẽtii eſt, male audere, culpa defendi ſuperbias aut tadẽ᷑ tuas pe cudes quamuis diffufa ſtabula nõ capièt, tibi omne ar métis mugiet nemus, tu gregibus arua ſulcabis,& ad excolẽdos agros p rocedet ignota etia uillicis familia, tuis horreis populi annona bendebit, nec tamè inuide bimus, ne quiſquam ta Lraue putabit ſibi iſtud fortu/- næ tuæ põdus, nos ſi paucas apes intra anguſtias pau peris horti cõpoſuimus, quæ tamè uobis mella faciit, id prorſus indignũ ferẽdi eſt,& quod nunꝗᷓ fado co gniti eſt, uicinus diuitis Pauper moleſtus ect? Adeò parũ eſt plurimũ poßidere, cũ ſeruis quoq; ueſtris ha bere peculiii liceat, inuidioſi nobis putetis quicquid egeſtatis nomè exceſſerite Tanto ne his in hacut puta mus æquißima libertate, legib. uiuimus, ut nobis habe re medeld nõ liceat, uobis liceat habere uenena: Poſt/ remo quidè diuitis patrocinio nõ Putaui iudices re/ ] Pondendum,

249u Pro Paupere ſpondendi, niſt rideri ueſtrã maieſtatẽ cõtumelioſadꝭ fenſione nõ ferrẽ. Vltro enim, inquit, ad mortẽueneri apes tuæ. Ita plane. Alioquin tu uenenu florib. dederu Impudẽtiæ ne iudices eius aßignẽ, ſi hoc mihi apud uos obtinuerit, an ſtultitiæ ſi ſperauit? Si uenenũ hominm dediſſet, diceret ipsiũ labijs admouiſſe pocula. Si per, cuſſorẽ poſuißet in ſaltu, ipsi in inſidias ultro ueniſſ clamaret. di telii abiectaſſet in tenebris, illatũ ſua cul- pa ctẽderet. Ego iudices quid dico: Duo eſſe ſolaque omni in crimine ſpectada ſint, anim et euentu. Guis animus diuitis fuit, ci uenenu ſparſitèut apes periräi. Quis euẽtus?perieruũt. In ſumma iudices, quis dubitet quin damnũ ei ſit imputãdũ, ſine quo nõ accidiſſetin telligo neq; prudẽ᷑tiã ueſtrã deſiderare plura de cau ſa, neq; ueſtram fidẽ ac religionẽ egere exhortatione uere iudicadi. Quid moror igitur: Tenet me dolor,t aſſuuetæ uoluptatis deſideriũ. Sut quædã in hac cauſt quæ ſarcire pœnanõ p oßit. Maior frſitã materiaui deatur affẽctus. Si pauperes amare niſi paria non poſ ſumus, et neceſſario nobis pretioſa quæ ſola ſuut/ ani/ ma mei extinctæ unius horæ momèto tot animæ mo uẽt, ꝗ perierit de me bene meritæ. Quin ipsũ leti ge nus addit indignationè, ueeno perierit. Quis hoc uls ſatis proſeg poßit inuidia? Apes uẽeno. Hæc illis gra tia refertur, ꝙ fructibus noſtris inuigilant, quotidis na ſtatione laboris aßidui ne damno quidẽ ſubmouen
tur? Na& cætera animalia uidetur mihi natura uſib.
noſtris gẽuiſſe, hæc etiã delicijs, cũ eo quod in illis que
uel ſcidẽdo ſolo, uel maturaàdo itineri cöparamus, nul- t
——y——
1 3 8
Klontäbein nitiegele aukuv aliitn
dſtään Nolotenn mn⸗ giun im n tenileun an i bminſi e peni ener a dtlbute 1 rätonii a inanain nue G 1olnigu a tlüſſeug 1 Pnelaaut dheremt lbenerun man 5 dxn ſm 1 Hatraa 4— uhza
41 „
—

Declamatio decimatertia 241 kus ante redditus inſumitur labor,& ci perdomada, cum alenda ſint, nibil tamen boſſunt ſine homine,& tantũ coacta proſunt. Apes faciunt iniuſſæ fauos ſine ullo ratiõis humanæ miniſterio totus fructus ultro ue nit. Adijce quod cætera animalia, aut ſatis incurrunt, aut uitib nocẽt, primaq́;, ut fama eſt, hoſtiæ cauſa pe cudi fuit læſa fruges. Har ita innoxius per prata ſyl uasq́; diſcurrit labor, ut tanti factũ opus appareat. Qua ſatis digna broſequar lauqe? Dica animal quoda modo paruum hominis exemplar? Hoc humana exco gitare nõ potuit ſolertia. Etia ratio noſtra, quæ ſub terris lucri inuẽit, quæ maria inquiſitione ſua ſideri bus immiſcuit, hoc tams ehicere, eöſequi, imitari non botuit. Venena potius inuenimus ia primũ futuræ lau dabilis uitæ digna prin cipia. Nõ illas libido progene rat, domitrixq; omniui animauii Venus, utq́; homines in excuſationẽ ſui fibulis tradideri⸗ t, etiam deorũ po ſteritas has regnis ſuis excepit. Abeſt inimica uirtuti uoluptas caſtis ſine labe corporib. Solæ omnti non edit fœtus, ſed facigt.) bſæ paulatim ſcut ſtipatæ ſunt ꝑ mella uiuiſcit, et uto bortet animal laborioſum, ex opere naſcitur Inde ut adoleuit iuustus„et ad ſimiles labores ætas roborata cõualu
et, relinquitur liber 54 rentibus locus. Et ne coacta in anguſtài multitudo no ua turba laboret, quaſi habita uerecidiæ ratione, ce dit populus minor, ſuſpenſum q́ proximis ramis exa mẽ humanas manus expectat
Acceptas ci fide colit ſedes. Et cũ in genia noſtra„quæ nos ſcilicet ambitioſt
uoſtri æſtumatores proxima diuinis credimus, ad pei
1.2 pienaas
—

24²
Pro Paup ere
piendas diſciplinas multo labore deſudent, nulla apis
niſi artifex naſcitu partẽ mentis his an
r. Quid credas aliud quam diuine imis ineſſe? Quid præcipuu reſe/
rase Non ut cætera animalia per paſlue uaga incerti
quieti capilt cubile noctis arbitrio ſemp habitaturi,
ſed tutas ſedes cötinẽt, urbes tectis, turba populos ini tantur. Nõut feræ, uolucres, non ut præſentis modo
cibi memores in diẽ uiuunt, duraturus hyemi reponi- tur uictus et repletis uere cellis tutus annus eſt. Etiam cum ad humanos uſus opera ſubducta ſunt, reparane amiſſa cõtendunt,& labor damno incenditur,et nun quam deficit animus antequam locus. Quid quod in/ ter animalia quæ non uerba coniungu nt, nõ uerbant tionis inuicẽ negant, tantus operis conſenſus eſt, tan
ta difficillim
æ rei, laboris cõcordia? Non humanou
tio in proprios quæq́; uſus lucrũ ducit, in publicũ ui⸗ uitur,& communes opes congeruntur in mediunet priuſqud plena horrea ſecuros V ſpondeant menſes. Quis porrò tantus ardor operi,
ſas eſt delibare guſtu,
quæ ue o
fficiorũ partitio, ut aliæ cõgerãt oneraali
accipiant, aliæ liniant? Quæ ſeueritas in ca ſtigada in ertiaemulta dictu uiſuq́; miranda præuidere tempeſta tes, nec dubio ſe cœlo tradere, nec ultra uiciniã nubi-
/o tendere. Nam
ſt leues iniquior aura rapuit, ad dlri gengos in deſtinata curſus modico lapilli pondereli
brare pennas. Illas maiorũ pectorũ totis pro rege ca-
ſtris procurrere,& inire bella, mortẽq́; honeſtã pro duce oppetere. Adijce, quod ſi quis aut ætas longioh aut morb. oppreßit, eferütur prius corpora, poſten orq; openm
—
——
rpemfinſ buſ qu ipſtuchang 1 rectigt. bu guſm bubtnfu löuunma atäpen tzyenaet ner aprtie 1 tur Eauf adgnxl i t
—
—
*
—
— 1 —ꝛ[———
buaf
dlhunug n jeſtnibenn tur. Cuiy n a lainerun un a üunhi ne fentünilbam runtur in ſemiud ti Cfeß botuunh thenun 1 dengen)
Ingeyh.. ſürhe 17 bhhe 1
er gaſſti 9 3 1 34 T uieei,

Declamatio decimatertia. 243 operum quam funerum cura eſt. Quid illigare cruri/ bus flores? quid ore ſuccos in publicũ ferre Me tams ipſius operis præcipua admiratio ſubit, nõ eſt temere nec fortuitam figuram,& ſedes modo reponendis ci/ bis quæſiſſe credas, rudis cera componitur, accedit uſi bus inenarrabilis decor. Nà primũ tenacibus uincu- lis jundamenta ſuſpendunt, tum ab exordio in omnẽ partẽ opis æqualiter ereſcit, nec quic quâ ex inchoa/ tis paruum eſt, quod nõ ſua portione perfectum ſit, ia nec alia parte opus eſſet. Gemina frons ceris imponi tur,& cum ſoraminibus tantum ſpaciu detur, quantis ad generanda examina parum ſpem capiat(ipſi enim ſibi inuicẽ anguli hærent, et ita mutuo uinciitur atq; alligatur, ut quod uoles id medin ſit) his textis ne uni uerſi mellis effluat pondus, interſepta onera claudun tur. Quis nõ ſtupeat hoc fieri poſſe ſine manibus nul la interueniente doctrina hanc artem naſci? Quid nõ diuinum habent, niſi quod moriuntur? An uero auto/ rem uini Liberä colimus, primitiæ frugi Cereri reſe runtur, inuẽtrix oleæ Minerua narratur, mella genus iſſe minus eſt,& interponenda guſtus uoluptate tan tũ eſfeciſſe, quantũ ne ipſa quidem rerũ natura per ſe potuit? Ad plurimarum incurſus ualetudinũ remedii eſt,& præſentißima medicina. Na quod ad cibos qui dem pertinet, diuites uiderint. His animalibus aliquis inſidiari potuit, et inſidiari quare mella facerẽt. Hæe peſtiferis ſuccis exquiſita per fraudẽ morte confrcit, &. Quod ſit indignißimum quo ficilius deciperet, för taſſe uenenũ melle permiſcuit. Quæ tà inhumana cru 4 3 delitas:

244 Pro Paupère delitas? Quis tam inauditus liuor? Nihil enim eſt q utaris patrocinio tuo diues: paucoruũ damno fliorũ doluiſſe te ſimulas. Dũ meas apes occidere uis, flores tuos inutiles frciſti.
Argumentum Declamationis XIIII.
MIErerrie amatori ſuo pauperi dedit odij potionem. Adole Gens deſint amare. Accuſat illam ueneficij.
Pro iuuene contra meretricem.
Entio ludices hac quoq calamitatib. meis acceſ/ ſiſſe nouitatẽ, ut uobis nondum uidear odiſſe. Nee
me præterit plurimũ perire de nocẽtißimæ potionis inuidia, dũ me putatis adhuc impatientia priore miſe rũ. Quæſo tamẽ uel hinc totam delati ſceleris proba- tionẽ grauitas ueſtra proſpiciat, ꝙ dolori meo quere/ læq; nõ creditur, nec amo ꝗ accuſare poſſum, nec odi ꝗ amare mallem. Quiid eſt aliud quod bibi quam uene numꝰ Licet igitur nocẽtißima ſcminarũ rideat quod accuſo,& in manifeſtißimi ſceleris confeßione p lu- dibrium malorum euadere tentet meorum, nõ hoceſt quod hodie me torquet ac lacerat, quod à deterrimæ mulieris charitate diſceſßi, ſed quod remedij mei pa- tior dolorẽ. Fidẽ iuſtitiæ, fidẽ ſeueritatis humanæ, ne meretrici proſit, uel quod præuaricatione uideor ex plicatus. Pro me forſitan fuerit, ut amare deſtnerẽ, c tra me inuentũ eſt, ut inuitus odiſſẽ. Hoc primũ itaq; iudices d clemẽtia publica peto, ne quod uidetis triſtẽ habitu, dirumq́; conſpectu, uerbis aſperũ, cotentione terribilè, mores putetis. Hæc eſt illa ſanitas mea, hic omnium in hac corporis mentisq́; dierum eaeuns ritate
————*
——
aa b
cchurtae
s anto egl 13 nifiaſenßg tiſteuma ocizuie
daenoubtt calmugnett düününgo tatnec ur eranemee zuotnune retnariut i V
1111 niſenhun ninie unſ un tisanaahame: rineichiee malmagt lereunman trocia Jlüdem gi n tperſfene tis ehrn deaduiem 1
tenzaan
iim

W
Declamatio decimaquarta 245 Rritate ille modò lætus, illeſi creditis) nimium remiſ- ſus amator excandui. Miſeremini iudices, ne uobis ue nefica ſic imponat, tanquà hoc mei charitate cõmen/ ta ſit. Suum animum, ſuum tantum ſecuta faſtidii eſt. Odij, potionẽ cõtra ſe nemo dabit homini, niſi quem oderit. Quæſo itaq; obteſtorq́; uos ſanctißimi uiri, ut calamitatis meæ penitus uelitis æſtimare mẽſurã. Per didi infelix quod quandoq́; potui amare deſinere, pa/ tior neceßitatem rei, quam breuiter utique noluiſſem, excogitatur contra animum futuramq́; rationem, ne quod relinqueretur meus eſſet affe ctus. Iterii cum me- retrice cõpoſitus ſum, rurſus in ſe cogitationes meas, rurſus retorſit oculos et honminè quem ab incõmoda charitate uel ſatietas, uel ætas, uel fortunæ ſuæ fuit di- miſſura cõditio, ad perpetuam impatientiam uiribus nimiæ diuerſitatis implicuit. Hoc ſolu inſanabile mor tis genus eſ, ut odiſſe cogaris. Feſtina ad complaratio nẽ præſentis doloris animæ, feſtina, ſed te à prioribus malis recens abducit indignitas, altius gemitus, altius querela repetenda eſt. Cum meretricis ſit quod ama tor odi, cuius putatis eſſe quod pauper adamaui? Non quidem ego iudices ex illis unquam fui quibus nobiles opes affluẽtes indulſit fortuna diuitias, quorum felici tas capere poſſet in amore luxuriam. Habui tamẽ un de ad uitæ neceßitates, conceſsa gaudia, parca medio-
critate ſufficerent. Ideoq́; meretrice tantũ, et quæ cer
tißema eit in uoluntate frugalitas, una fui ſemper ea/ demq́; contentus. At iſta ſeria, grauis, quæ nunc ama ri recuſat, ò quam uoluit amari, quibus artibus, qua
4 4 callidi⸗

246 Pro Meretrice calliditate miſeram ſimplicitatẽ meam ſolicitauit hn
mum, deinde tenuit, donec quantulamcũq; ſubſtantii 4
in huius ſinus credulus, iamiamq́; ſecurus amator ege
rerem. lam frustra captauit uideri miſerari condito
nem, in quam nos ipſa detraæcit. Breuiter totũ nocen tißiimæ mulieris accipite ficinus, pauperem me fecit, deinde ferre non potuit. Siue enim iudices, cõmunium quæ ad corrumpendas expugnandasq;; mentes excogi tant ingenia, meretricum placuit experimentũ,&in me tentatum eſt, quantum quis amare, quantũ quß poſſet odiſſe, ſeu mulier omnibus expoſita mortalib uanitatem fastidio mei deſpectuq́; captauit, 6ei fmain de quæſita eſt, ut d ſolis uideretur amari debere diuiti bus. Non erat profecto quod paulò ante patiar, iam tunc noſter affẽctus, quod ſcortorum foribus hereba quod(ſi ictis creditis) paupertatem in lupanariũ ob- ſequia tranſtulerã, pallor& deformis macies indeue niebant, unde nũc quod excandeſco, quod fremo. N quam hoc tantum meretriax ſcit, quemadmodum non ametur. Quod negari igitur iudic es nõ poteſt, uirtus
homine firmius, mente cõſtantius, quod immodicoarn doris æſtu,& exudante impatientia poßit etia recu⸗
ſantis animi dolorem compeſcere, diris utique carmi/
nibus& feralium præcantationẽ terrore permixti,
lenitate uultus,& blanda porrigentis dißimulatioe
——
protectum, iam peruſtis, iã laborantibus uiſcerib. in fudit,& hominem ſolatijs potius ac molliũ remedio
rum ratione tractandi exaſperauit ira, dolore cocli
ſit, magnaq; miſerũ cõmutatide renouauit. An fecert al
iudiees
.
niof 1 6 lettalf
ühlihno gulcüte ces,ſietht e putatamnet bain chottecorf ien laboco en
1 8
dhecueſun
tenenemm ie Arxcſm 2
tehig malltſte e— keinde aſgan i
dißmia a prollaißt ee teſleul ehreihge
negat
ui
——
. b V

utatt
Declamatio decimaquarta. 247 iudices ut amare deſinerẽ, uos æſtimabitis, fecit uta/ mare mallè. Expliciti me putatis, et ab incõmodo hi lariorẽ dimiſſum? Nunc nuũc me fateor debere ſanari. Habet aliquod ſolatiũ quiſquis in amore miſer eſt. Le uior eſt calamitas cui blanditur aliquid de uoluptate lætitia. Nic infelix uror ac laceror, nic me retinere, nüc regere nõ poſſum. Crudelius eſt odiſſe meretricẽ. Vẽeficij ago. Sepoſita pauliſper iudices noxiæ potio nis inuidia, noͤnne uobis uidetur implere ſceleris fidẽ quod abſtulit fidem conditio perſonæ? Veneficiã iudi ces, tota uita meretricis eſt. Parum ſe lenocinijs, pari putant agere mendacijs,& cùm omnis ad expugnan das mentes cura collata ſit, nõ ſufficit tamen ut de ſui charitate corpori credant, in hoc noctiũ dierumq́; ſo licitudo conſumitur, quemadmodu de libidinibius fiat affe ctus, qua ratiõe tranſcurrentia quotidie deſideria teneantur, ne cui proſit offenſa, ne quem explicet pu dor, ne quem ſatietas aliquando dimittat. En quà pu tetis ignorare quibus uincatur oculis, quæ per incom moda deſideria flagrantes mentes corrumpat primu, deinde conſumat, cum ſciat quibus oſcula, quibus ar- ctißimi rãpantur amplexus, quæ pro lætitia dolorẽ, pro blanditijs gaudijsq́; triſtitiam præcipiti uelocita te ſubtituit. Infinitu eſt quantũ ex hoc medicamento deprehendi poßit notitia peiorum, nemo ſcit tantum remedium. Tentat iudices mulier impudentißima ſce leris inuidiam nomine potionis effugere, et uenenum negat eſſe tantu, niſi quod occidit. Facinus eſt iudices euadere nocẽtes, quia ià facinus plura deuitat. Quid
1 5 refert

— ꝙ——111———— — 2—
———
243 Pro Meretrice refert animo noceat aliquis, an mẽbris? Eodẽ ſceler⸗ porrigitur omne quod non licet. Vnumquodq; ex hu quod datur uenenum eſt. Excuſatio merhercle adhuc pro ſexu tuo, pro conditione mulieris, ſed ut illa noſ. ſes gratia tui, deſideriuq́; poſſet ingerere nolentib. er cogitacti per ꝙ maritos à coniugũ charitate diduca per quod iuuenũ mentes abiugas ab alijs fortaſſe me⸗ retricibus, odij medicamentũ nunquam ideo tantũme retrix habuit, ut illo contra ſe uteretur. Me quidẽ iudi ces ſi quis interroget, in cõparatione ueneficij de quo queror, minus odiſſe debeat, quod occidit. Et ſi qua ex ipſis quoq; mortiferis mitiora ſunt, quæ ſtati tota uelocitate graſſantur, et dolorẽ inter exitu uitaq́; nõ detinẽt, ita crudelius quod ſic ordinatur, ut corporis parcat inuidiæ,& ſit tantũ animi ueneni. Quid ais: non eſt noxii uirus niſi quod occidit? Quid ergo uo caremiis illud quo lumina ſola raperentur? Quo pars aliqua membrori debilitate langueſcerets Tu te uene ficam negas, quæ potes potione facere, quantii offen/ ſæ, quantum ira, quantũ dolor? Amabit cui permiſe- ris, execrabitur ille quẽ iuſſeris, accipient à te deſide- ria noſtra ortũ finem, modũ. Sane et amor e odium naturalis uideatur affe ctus, ueneficiu ſunt cum iuben tur. Quid quod non poteſt non habere uim ueneni, quod contra uoluntatẽ homini datur? Video cur ſibi medicina permittat corporu uitia membroruq́; mor bos inſuſis medicaminib. expellere,& ſine animæ ſpi ritusq́; cõtagione, quæcuq; extrinſecus accidunt, po/ tione uincuntur. Non poteſt ullus affectus ſedibus ſui b per
—
Deima erunsaſi, 4 amanucte
kueriäliti 4
o coffedigh nees
uéeitm n miinueiet eraacihen nun gugpre liberapantete rnidi tali
conteün ien cmuenähm fieim veu n iudie Fham: tuntufm 1 4lnut Uien te pteſunl trruuspem deblltatnh dia betulu, a bepulijun
aaͤͤhͤhqhqqͤqͤͤͤaaaa
agen

Declamatio decimaquarta. 242 per uirus expelli, niſi totorum concußione uitalii, et cùm anima conſtet ex ſenſſibus, quæcunq; auferre ten taueris, illa ſtatim prima noſtri parte prioribus reten to confectoq́; quod petebatur, reliqua quoꝗ; uiribus uicinæ tabis expirant Quædam formæ medicamina poſſunt aliud uocari quàm uenenum, dare quod nõ li cet, non eſt aliud qudàm ueneficium Quantum nefan- da de pœnis humanis excogitare potui ſti? Innocẽtius mehercule fuerat ut amaret aliquis inuitus. Potionem excogitaſti qua bella committere, qua ſe totum huma
num genus poſſet odiſſe. Poteſt efficere ut nõ ament i liberos parentes, ut propinquitates, ut fraternitas, ut
in amicitia ſe collidat. Odij potionem nemo accipit, niſi contra hominem, quem nõ debet odiſſe. Tentat hoc lo co nocentißima fœminarũ de ſcelere ſuo ficere bene
n ficium. Meretricẽ, inquit amaueras. Differo pauliſber
iudices aſfectus huius excuſationem. Dij deæq́;, quan tum in hoc contumeliæ eſt, quod ſibi meretrix uidetur adamata. Tu tibi cuiuſquam affectus cenſoria grauita te præſtabis: Tu tibi æſtimare permittis, quam frequẽ ter aliquis lupanar intret? Tu cui non licet excludere debilitates, faſtidire ſordes, expoſtta ebrietatib. addi- cta petulantiæ,& quæ nouiſima uilitas eſt, noctibus populoq́ʒ conceſſa, mores iuuẽtutis emendast Aequio re animo ſeras, ut meretriæ uelit adamari. Eras, ingt, amator et pauper. Volo iudices ſic apud uos pauliſper agere, tanqud in hoc me affectu proping amiciq́; ca- ſtigẽt. Nõ ego alicuius matrimõij corruptor inuigilo, nec eſferas cupiditates per illicitos duco complexus.

25e Pro Meretrice
Inuentas credo meretrices, ut eſſet aliquid ꝙ licere amare pauperibus. Nullam ego circa corpora iſtac ſiſtere impatientiam puto. Diliguntur immodice ſoli quæ non licent. Vt in furorẽ charitas aliqua conuat ſcat, opus eſt diffecultatib. Breuis de conceßis, ſed ſu- tim ſatietati uicinus affctus eſt. Nõ fuet, non nutri ardorem concupiſcendi, ubi frui licet. Et quæcuq; in mentibus circa permiſſa conualeſcant, nõ ſunt deſid rij, ſed uoluntatis. Hoc ipſũ tibi mulier obijcio, quol nos in fäbulas ſermonesq́; miſiſti. Solus debet amare meretricem, quẽ meretrix oderit. Pauperi dedit oqij potionem. Quid illam putatis dediſſe diuitibus? Sime
250
bercle repente nobis contingerent opes, iterũ nosn ſui charitatem alio potione reuocaret,& iſta nucſe
ria, grauis uellet impatientia priore retinere. Mere-/ trix pauperẽ amatorẽ propter ſet antu nõ poteſt pa ti. Amanti, inquit, dedi. Hoc ſi remedium eſt, detur ſci ti. Prima pars ſanitatis eſt, ut libenter accipiat. Quin imo cur non potius datur amaturo? Quanto melius quanto prouidentius,& minore bibẽtis dolore coſt bit, ut adhuc labentem aggrediaris animu, ut tu adeo leſcẽtis ardoris impetus in paruis extinguatur elemẽ tis. Eo tempore das potionẽ quo pariter duos patiar
affectus. Aliam impatientiam paras,& accipio oli, quia iam amorem ferre non poſſim. Non deſino, ſel
eſſe aliud incipio, nec emendor in amore, ſed transſ ror. Illa uero ſunt rẽedia quæ fugatis morbis cauſis; languoris poſtea non ſentiuntur,& ea tantum inno center dabuntur, quæ potentiæ ſuæ qualitate conſum
8
Dela dlfuais erence.. cm late iinsſeme rmgiim E 4 animwuml re ſti fin tahnuniün nwiumchſt Hertönan . poiunäm t neritsom erut tiimte e qufuerme e monisohdl un paunendtn, ie haußs 1 knmſcg lgihgnun ie e ſtricagtene tumm rene e poſſtgan a nepaluugt ae hriitnie. Gehet„ 2 tunfti V 1. guena gh 2
Decpint 3

1arop d ehn ee10 fräu d ni, . g w
R = s
— ——
—
— — — — —
—
— — —
— — 2 — 8——
Declamatio decimaquarta. 28¹ pta deſtnunt, cum profuerut, tu mihi dediſti quod ſem
per exaſperaret. Perpetua res eſt odiſſe ſine cauſa. Du
cam licet uxorẽ, te tamẽ odero, in peregrinas expedi tiones patria dimittat, te tamẽ cogitatides ſermõesqᷓ; reſpicient. Quid intereſt guemadmodum poſſederis animum meum, qquemadmod mihi â te non liceat abi re, diſcedere: Fecicti ut te ubiq; perſequar, ut meis for- taßis manibus inuadam, uelim dare uenenii. Qui me retricem odiſſe non deſinit, amator eſt. Sed inſelix mi ſereris mei. Quid ergo ſanitate tam rigida? Paulatim potius ratione compeſce, miſceãtur conſilia, bladitijs ueritas tẽperetur. Alioqui non eſt quod abigas, quod expellas. Exaſperant neceßiitates, et in amore conten tio ſemper accẽdit. Adiuuabit te interim libertas ipſa qua fruar, tempus, ſatietas, et fortaſſe amator alius ad monẽs conditionis. Sed inter oſcula, inter amplexus, paupertatem non tanquam exploraris, ſed tanquã mi ſerearis allega, quanquã quid opus fide? ſine curer ut deſinam, ſi quantũ affirmas inuitum miſerearis ac di- ligis? Amatori unum remedii eſt, amari. Si tamen ne ceſſariam putas emendationem, quã multa ſunt aman tium remedia citra uenenitexclude, dimitte, fact idiu poſſét quantum nõ poſſet præſtare paupertas. Fac ut me potius ipſe caſtigem, ut erubeſcã, ut aliquando de ſperẽ·lʒ tantũ in amore ſanatur, qui quod deſinit ſibi debet. Homo igitur qui merito indignarer, ſi hoc tan tum feciſſet aliquis, ut diligi deſinerè, quanto iuſtius queror, factus cum iam ſum alius inſelix, alia patiens? Decipiunt uos rerũ falluntq́; nomina, et ille qui odit de amo-
———

681 Pro luuene de amore miſer eſt Non refert animi quid nimium li lis,& inter ſanitatem languoremq́; nihil intereſ,
utrunq́; ferre non poßis. Fruſtra mihi quiſqud hlani kur remedio, cuius pattor tormenta, cruciatus. aliul
eſt ut amare deſinas, aliud ut oderis. Receßiſſe num me tantä putatis ab amore meretricis? Ablatus eſtmi hi ille hominis melior aſfectus, perdidi miſer quicqui eſt unde gaudiũ, unde uenit uitæ tota lætitia. Amoril- le perquẽ rerũ naturæ ſacra primordia totiusi; mun di elemẽta creuerunt, qui tenet nunc figitq; rixantia, E de contrarijs depugnàtibusq́; ſeminibus molẽ per petuæ ſocietatis animauit, fugatus eiectusq́; Non hu- beo infelix affectũ, quo quandoq; poßim ducere uxo- rem, amare liberos, appetere amicitias, ſperare conui ckus. Quiſquis odij medicamẽtũ biberit, unũ fortaßi oderit, ſed amare neminè poteſt. Dij immortales quil ego hauſi?quale uiſceribus uirus ingeſtum eſt: dõ fui illud unũ uenenum, bibi miſer execrationis quicqui totius mortalitatis ira contulerat, quod erat omnium furorum, omnium ſerpentium congeſta rabies. O qij medicamentũ quid aliud eſt quam aſsiduus animi a/ bor, perpetua triſtitia& homo ab omnibus gaudiſs in contubernii doloris adductus? Fieri non poteſtut uirus tà impotens ſemel in uiſcera recepti ſit, et inu- nũ tantãmodoſẽſum, madeturq́; quouſq; dominetur.
.—
—
Ecce iam mulier odij, quid tamẽ adhuc facere illud im
uitalibus putas? Paulatim ſe neceſſe eſt per totum dif- fundat animum, et quamuis primo ſtatim hauſtu illul expugnet in quod datur, breui tẽpore in nominis ſui
poten/
maken
dhentü ticitstmäc tißuu rio zrriäet r fiſane linftgt
3
ra agte conach laizfrnone
obem ft
abijchtn guas 1m niuiglid luoridli en mentriegie ſuſma e Autalüctloe naa hulannuja hRkunpie dof. eßtt netaturcai e uuin g e Nweiſtlen, 89 din aaa Dferagn 4
2

EA
geri5
Declamatio decimaquarta. 253 potentiã omnes reliquos ſtringit affectus. Medicamẽ ti cui tantum contra animũ primum licet, prima for/ taßis uis erit odium, exitus iſte, ut uenenũ ſit. Reſpon dere iudices illis libet, qui me pauloante diciit in amo
re fuiſſe miſerabilẽ. Quanto crudeliora, quanto gra
uiora patior, qui dicor explicitus? Modeſtior cũ ama rẽ, et quietior fuerat ſane pallor facie, ſed ipſa quoq; comis, optanda triſtitia. Inueniebam colloquia, mere barqʒ ſermones: nunc me omnes fugiunt, auerſantur, oderunt. Tũ frequenter d lupanari diducebat pudor, abijciebat occurſus, nlic publica detinent, cõqueror, aßiſto, cõuicior. Proh miſerãda cõditio, rideor ubiq;, narror, oſtendor, ego ſum toto ciuitate meretricis ini micus. Si patior miſer illas lupanarii inſultationes, il la corriualiũ maledicta conuicia, nô poſſum ſatis tor mentorũ exprimere menſuram. Odi, nec unquam ui/
ſus ſum magis amaſſe. inteligitis puto iudices hominẽ
qui tantũ ad uos detulit animi mentisq́; cruciatus,& pro uita queri. Sed potio infelix, quicquid eſt per q paulatim proficitur ad mortẽ, aßidue mecum rixatur affẽctus,& breui neceſſe eſt, conſumar. Quotidie uin cor. Quæ putatis eſſe tormenta, quem dolorè, cii mès uetatur oculos ſequi, cum à luminibus ſuis animus ab ducitur? Quod non proficit, hoc ſupereſt ut occidat. Me infrlicem, ſi uenenum ictud nõ habet mortè, ſi mi- hi inter hos dolores lõgior uita ducenda eſt, cur ergo poſt hoc animi uices, commentaq́; proſpicio: Si mere tricis impatientiæ omnia licent, hoc erit remedii, ut amare rurſus incipiam.
Ex
—.— ——————
—————

254 Pro meretrice Ex ſuperiore argumento Declamatio X V. Pro meretrice contra iuuenem.
Tſi Iudices ita d natura cõparati eſt, ne ſit ullu Fiuſtior dolor, quim beneficij ſui perdidiſſe ratio. nẽ, nihilq́; grauius afficiat conſciẽtiã bonorũ, quam quotieſcunq; nulla merita ceciderit, nõ efficiet tuni nefandum præſentis reatus indignumq́ diſcrimenai miſera puella non gratuletur ſibi, quod illam pauper accuſare iam poteſt. Timuerat infelix ne remedio ſu ſic repugnaret pauper, ut magis amaret, ne iuuẽiin omni genere animi contentioſus ac pertinax, potioni illam dolore coactæ ſanitatis expelleret. Bene quodei terribilis& minax eſt puaper, quod pœnam noſtra
quõd ſanguinẽ petit, non expectes ut ſtatim gratiu
agat qui ſanatur indignus. Nobis tamẽ ludices hodia nam pauperis mẽtem non prima fronte tractantibu miſerrimus iuuenis nondi uidetur explicitus,& ſibe ne prioris ardoris impatientiã noui, quod maxime ſi
eit, ira, nõ odium eſt. Alioqui ſi profeciſſet remeduum
e d priſtino furore iam liber animo intellectũ ſanit tis admitteret, omnẽ adhuc puellæ uitaret occurſum, non ſibi crederet ultionẽ,& ipſum quoq; iudicijtime ret adire complexi. Deprehenſa ect puto nouißimæ potinis ſuperuacua perſuaſio. Amat iudices, amat, qui queritur quòd non ametur. Quid agam iudices hoc loco? ſub quo temperamento deſenſionem pericli tãtis aggrediar? timeo ne ſi cœpero ſimplicißimæ pu ellæ laudare mores, referre probitatem, amare rurſus Pau. incipiat. Siue enim iudices malignitas eſſ P Ionl
“ 3
„
———
fauiji puln etquob unt priußue nenntiſcken bminacgie nerzchu peine niſtnäm ſn run(uuc ie puni 1 8* turwleim ee eehraniuie hhliz un ie liiaffaulee
— 8
ſci ſantaiſ 5

* 4 4 4 7 3 8 4
Declamatio decimaquinta. 25½ ſionis humanæ formam uacantẽ uocare meretricem, ſeu miſeræ nomẽ id impoſuit aliquis amator: cui cùm corporis bonis fortuna non dederat, unde ſeueri ma- trimonij caſtitati ſuficeret, laborauit neceßitatum ſuarum cuſtodire probitatẽ. Nullius unquà per hanc matrimonij turbata concordia eſt. Nemo queſtus eſt pro filio pater. Nemo exhauitas facultates in auidißpi mos ſinus pœnitentiæ dolore defleuit. Tentet licetin gratißimus iuuenis inuidiã miſeræ facere prioris af/ fectus, nõ poterit obijcere meretrici, et quod amarit, et quod amare deſierit. Ne quem igitur accuſator hac prima frtunæ ſuæ comploratione decipiat, tanquã meretricis charitate conſumptus ſit, ſecuri ecote pro innocentia noſtra, talis incidit, talis adamauit, nec habuit quod perderet in tam immodico ardore, niſt mẽtem. Vidiſtis enim notißimũ tota ciuitate miſe rum. Cum lupanari noctibus diebusq́; deſeruiens,& quamuis iudulgentißimæ puellæ ſimplicitate fruere- tur, modo tamẽ maledictis opprobrijsq́; uulgi, modo crebra riualiũ cõtentione pulſatus, abigi tamen com
peſciq; non poſſet, mouit mitißimam puellã hic infe/
licis aſfectus. Laborati prima ſui uoluit facultate ſuc/ currere, ſed quicquid indulſerat, föuebat ardorem, quǽ; in hac impatiẽtia, prona perſuaſio eſt, quia ni- hil præſtanti meretrix tam ſepe contingeret, amator ſibi uidebatur. Poſtquà nihil miſeratio, nihil proſicie bat humanitas, tentauit aſperitate diſcutere. Popo/ ſcit, excluſit. Non defuerunt miſero preces, adhibita ſunt ex ipſa iuuenis conditione conſilia. Sed iſta uince
r bat

256 Pro Meretrice bat, ey uires amoris impedimenta perdebant, dones intelligeret hominẽ qui explicari ratione nõ poterat,
neceßitate ſeruandii. Puto iudices fruſtra male audt
in immodico pauper ardore. Meretrix magis ama- uit hominẽ, à quo noluit amari. Cõſumptis igitur opti ma ſœrminaru cunctis indulgentiæ ſ eueritatisq;; conſj lijs, aum apud omnes de pauperis ſui amore cöqueni tur, incidit remedium, quo iam dicebatur alius ama/ tor explicitus. Quæ prima igitur medicamenti pari- ter ac dantis integritas eſt, non negatura borrexit adiuuit deinde quod dederat, impetrauit ſibi ne quu admitteret amplius preces, ne querelis aßiſtentis, ne Lachrymis moueretur, excluſit. Vultis ſeire iudices
ubi ſit medicamenti quod obijcitur totus affectusi
Quiſquis odiũ dedit, omnia poſt hoc facit, ut debeal amari. Quando iuuenis hoc melius in forum aliquan do ueniſti? Incipis agere ſeriũ, grauẽ, iã leges, iamiu- ra loqueris, conuiciaris, maledicisq; meretricibus. Hunc tu anim modo inter libidines ac ſcorta perle
as, macie notabilis, pallore deſòrmis, ſolaq́; impui- entiæ tuæ fabula notus. Perieras inſelix, niſi bibiſes nenenii. Veneficij agit. Credam mehercle iudicts a ſubſcriptionem huius immanitatis expectaſſe publi cæ, ſeueritatis aures quondã ſeculo nefas nunciaret
hic gemitus, quæ proſiliret orbitas de nouercalibus quæſitura cõmißis, quem peſtiferis hæredẽ medicami nibus enectum trictis cõploraret affinitas. Non pudet
ergo quod uacatis lupanarium querelis, et ad uos de⸗
fronts
“ ———-——
—
foſteretien npleu u bicguuuſt nererdeng lunRreal auopa ſen e ungaäüligal e
Abdcidun
tra uſe 8 fmi ſaſi
ſeruntur amantium rixæ? Videtis hunc accuſ atori Kuillie
Dechm.
1
Panniho med de Boljtnnih e guah, petkete
eerairn ie
emunet dinnerbih che Trüſta, pr menbwug en none jaun Eas luborin h ae rninun ia e Celeiumto
9

p 1
1 inulto. Ilud tantit noxium uiris uocauere leges, quod 4 4
[A
9 6
Declamatio decimaquinta. 29 fronte terribilem? oſcula poſcit, deſtitutos queritur amplexus. Vultis uos abire potius in ueſira ſecreta, ibiq́; gaudia querelasq́; mutata conuerſatione conſu/ mere? Nam agnoſcunt leges ac iura miſeros. Hic au/ diuntur ſeriæ calamitates. Non eſt ultione dignus, de quo poteſt effecere meretrix ut queratur. Et quando unquã iudices audiſtis de ueneficio uiuũ querentems Facinus hoc ſemper ex mortibus accepit inuidia. 8i latrocinium probes, cruore, uulneribus: ſ ſacrilegii, hpolijs numinu, praædaq́; templorittita ueneficin ſi ar guas, oportet oſtédas putre liuoribus cadauer, inter
eſferentium manus fluens tabe corpus. Vt iã iſtud obij
cexe poßit& uita, debet aliquid eſſe paſſa, quod inui diam mortis imitetur. Veneficiu uoca quod cæcitate graſſatur, quod in aliqua deprehenditur debilitate membroru. Proſer agedum corporis notas, in quas ſe noxiæ Potionis uagus feruor eſfuderit, ubi depaſta ſenectus uiſceribus ſeuitura conſederit. Aſpicio par
laboribus corpus retinere ſua miniſteria, ſufcientem
animum ſerijs actibus, accuſatoria fermitate robuſtii. Crede iuuenis omnibus, qui te modo noueramus, niic acrior erectiorq́; reſedit in ſenſus uigor, in membra ſanguis, uiribus uelut nouæ iuuctutis exultas. Bibiſſe te medicamentu probare non poſſes, niſt meretrix 5 teretur. Quod ſi permittitis iudices, ut quicquid ex-
A tra conſuetudinem datur, ad cuius uulgi referatur in famia, beneficiu male audiendo uitetur ſanitatis, ſta
timq; merebitur ſceleris inuidia, quicqiud profuerit
† 2 nol

258 Pro Meretrie non admitteret interpretationis incertũ. Iniquißini
eſt uenenũ uideri, quod in poteſtate bibentis eſt anſt remediu. Sentit iudices iuuenis crimen quod detult;
nec nomine, nec affectu ſcriptionem legis implen,
itaq; ex uocabulo mulieris quærit inuidiã. Meretn-
cem, in t, accuſo. Neſcis, mihi crede, iuuenis ſceleri
qâ detuliſti qualẽ mihi debeas probationẽ. Rem ext
kto mehercle, ut ſit ante omnia minax uultus, ferali habitus, horreant ſqualore crines, rigeat ſuper neſan das cogitationes efferata triſtitia. Facinus quod dici/ tur inquietare ſuperos, ſidera diris agitare carmini- bus, tumulos, buſta ſcrutari,& amputatis cadauen/ bus ipſas in ſcelus armare manus, fieri non poteſtu autorem ſuu non ſtatim primo prodat aſpectu. Vilu ueneficæ nõ horridos uultus, placidamq́; faciẽ. Sicu gitationes, ſi conſilia pertractes, ſola cura de fom eſt, omnis in hoc collata meditatio, ut ſolicitetaſße ctu, ſermone detineat. Audio ſubinde exactas meron ctes, tua mulier conuiuia perditas amantiu rixas. M retricis uni ueneficii eſt, ne deſinat amari. Nunquil nique iudices in tanti ſceleris ſubſcriptione depoſco ne nominibus reos uelitis æſtimare, ſed moribus. Ve- nefica tua quid prius unquã quid ſimile cõmiſit? Cu ĩus per hanc expugnatus animus? Quis queritur iu
uenis, quis ſenex, quis diues, quis pauper alius? Inti V
ergo ſolo uenefica, in te tantu aliud iſta quam men
trix. Vultis integritatè puellæ breuiter probé? Hm
uam nunc deteſtatur, accuſat amare mallt. Omnil iudices facinora, niſi fallor, cauſas uel de eupidiun 1
—“ 1 ——⁴——
— —yy
aaldeſſule 2⁵½ meretii da
lEtcülb lictuas 1
vibern b ſctaniimn e
imfas demnc e cem lcniänt ne iſſgpetin run yug nuſlnaße ditu 9 Ne u
tilurign
mge 8

ucesi .In fr M
nuli deſciß nihii tant qual fer 105 ſen rma atin os un lia 4
Nata
it. A
uiula ciu eſt l ſce nellt! 5 unc rMatus 4 duls du- mtet ) katep
zur, 40
ſ fulo
Declamatio decimaquinta. 258 uel de ſimultatibus trahit. Quod odium de amatore meretrici? quæ præda de paupere? Odiũ, inquit, aece pi. Et quid iudices? Satis me contra infamiam ueneni uel ſolum medicamẽti nomẽ abſolueret. Nec inuenio cur debeat idem uideri, quod nõ poteſt idem uocari. Agedum iuuenis, potionis huius imple immanitatẽ, dic, odium accepi contra coniugem, contra liberos meos, ut d ſacris auocarer affectibus, ut pignora ſan- cta deſpicerem. Illud odium in meretrice facinus eſt, quo utitur in ſui charitatẽ. Ita uel hoc ſolum ſufficit excuſationi, quod illa contra ſe tantũ dedit. Odium, inquit, accepi. Nunc te hic repoſco iuuenis inuidiam, quam fortunæ noſtræ paulò antè faciebas, dic, mere/ trix dedit, proſtituta porrexit. Oqudàm timuerã, ne diceres amatorii ſibi. Conſurge agedum iuuenis, er totis corporis animiq; uiribus imple ſuſceptæ accu⸗ ſationis horrorẽ. Eſt quod audiẽte tota ciuitate pro/ clames: miſeremini mei, adiuuate, ſuccurrite: bibi me dicamenti crudele, ſæui, deſij pauper amare meretri cem. lamid non inquietis noctibus uagus uilißimi cu- iuſq; perditos patior ictus, non excluſus ante lupana rium fores poſterum diem peruigil amator expecto. Poſſum nauigare, colere terras, ſufficio militiæ, red/ ditus eſt mihi animus quo fierẽ maritus, quo ſenectu- ti liberisq́; proſpicerẽ. Quantũ dij deæq́; remedium cõditioni bibentis ualuit, fecerat te potio iſta felicẽ, ſi diuitẽ puella.lta uel hoc nõ ſolum iudices innocen/ tißimæ puellæ pro deſenſione ſufficeret, quod nihil ſe eit ſua cauſa? Amatorẽ dimiſit, explicuit illa quæ ca- r 3 ptare
—

“ 4—— 5 1——,„— 5 2—. ———————
266 Pro NMeretrice ptare dicitur ut ametur quæ ſolicitat, quæ corrapit affe ctus. Ingrate, quanta de te potuerit gratia frui Non quidẽ confers precia, nõ ſipes, nõ aßides, ſeque ris hæres, præſtas comitatu, fauorẽ laudas, ubiq; mi- raris. Hinc ergo id meretricibus, quod illas etiam pau peres amẽt, quod facile co atingãt, quod laborib. exo rentur adeuntii facies, hinc amator ut diuites ament, in crimen maximũ captas transſerre beneficium. Vi aliquis amare deſinat, non niſt ab amante præſtatur. Quid ais iuuenis:lta bibiſti potionẽ, quæ finẽ cupili tatibus daret, premeret ardorem, deſideria reſtingue ret? Abi, recede, dum puellæ publico generis humani nomine gratias agimus, quod hoc fieri poſſe monstra uit. Furor ille qui, ſi credimus, numina quoq́; detra- cta ſiderib. miſit in terras, qui de ſacris uenerandiq; pignoribus monſtra cõmentus eſt, ardor qui miſcui hominu ferarumq́; concubitus, ferr, ignes, clauſtra laxabat, per interiecta late maria fugiebat, uetatur, perijt. Accipite quod magis debebatis ſtupere, mira- ri remediu amoris mulier inuenit. Deſinite nunc ince Kum timere mortales, nulla pietas horreat nefindæ cupiditatis inſtinctũ. Quicquid non parentummiræ caſtigationes, nõ ſerij propinqui, nõ paupertas, none ceßitas poterat efficere, hauſtus breuis, ficilis, unus extorquet. O ſi quis odium poſſet omniũ bibere uitio rum. Felix projecto mortalitas, ſi reliquos lapſus in- commodosq́; mentis errores fus eſſet infuſa potione compeſcere. Facinus eſt, quod maximii remediũ gra- tiam ſui, autoris uocabulo perdit. Miraremur homi- *“ en
5
ͤͤͤöͤͤbͤ
— ——
9ℳ hgenn
erplanſte runnial runile a ſorülenari A Fraüiſr nallunkai pahnſ 1 lanulugwr e tulimn qie e iie aibe tingenge
ſuann— ‿ nelititze ue teclelu ümaillct a teriſttagſ ae Olio anä an nuligiln

t0
dnta. ecit
dnitct
deretn de co. len han taptag
4, noß i
4 b reta
pud 16, redh a rr, 1 8 cöme aagu ucub asr a 4 late 7 magi X₰
lieri t, nul
Quie i propi e, ha lunt pit ertali he rores guo
alope
N
dur A b
Declamatio decimaquinta. 264 nem, qui illud contra meretricẽ dediſſet. Tibi tamẽ ul tra omnes immodica cupiditate flagranti, tibi præ/ cipue ſuccurrendum iuuenis. Cuius homo cõditionis
adamaueras? Diuitijs opus eſt, ne ſimus in amore mi- ſeri,& impotentißaimi mali difficultates illi fortaſſe
non ſentiant, quos cõtra fiſtidia cæterosq́; contẽptus explicat felicitas magna pereidi. Felix proſecto qui non niſi facultates in lupanari effudit. Tu perdis ani mum, ille æs:tu bibis uxoria, tu lachrymis rogas, pal- lore blandiris:& quod ad peßim ſpectat euentũ, mi ſerabilis ſis oportet, ut amator eſſe uidearis. Einge te nullum huius affectus ſentire cruciatum, id amare te pauper ſaltem nõ pudet? Homo cui nõ uacaret agere longa languoris ocia, ægrumq́; nõ deceret totarum noclium quies excuſare nõ poßis, ſi tantu perdideris dies, cuius cenſus ex manibus, ex laboribus ſubſtan- tia, quem quotidie poſcit ultra rationéè, in dies demer ſus amentiam patris, feliciu oſcula tantũ amplexusc; meditaris,& unde tibi calamitatis huius non poteſt nec uenia cõtingere, de uoluptate miſer es. Expectan dum uidelicet quando te fames, inopia cæſtiget, ſed in ter iſta cœpiſti. Quid ià facere poteſt ratio, cõſilium: Odio ſanãdus es, quem non explicat quod pauper ada mauit. Nõ tamen intelligere poſſumus te nõ ſolã fuiſſe paupertatẽ, iterii non opes tantum tibi, nõ facultates defuerunt, nõ erant quantũ uideo, propinqui, nõ ami ci, alioqui illi te potius noſtra potione ſanaſſent, uel ſi ignoraßẽt huius graminis uires, uinculis nexibusq́; tenuiſſent. Quid blandis affectibus impotentißimum 1 4 eludis

—
äõͤ— , 1
4 4.
262 Pro Meretrice
eludis affectu: Datũ eſt remediũ dolori, qui ſæpe egi in laqueos, in præcipitia compulit, qui cruciatus l⸗ borantis animæ uulneribus emiſit. Quantũ amoriin hominẽ liceat, illi magis ſciiit qui amatur. lunge nune
cum fortuna tua conditionẽ mulieris adamatæ. Inci-
deras quidem miſer in puellam minime ſuperbà, mini meq; difficilẽ. Quaſda tamen nõ poſſumus circumire meretrices. Quam multa pro illis exigit ſexus, ætu poſcit, ſemper neceßitas petit corporũ, cultus poſcit triſtißimæ ſtationis t incttia. Totos infelix dies lup narium foribus impendis, ut quando proſtituta pau peri uacet. Contentione munerantiũ dilatus, exclu/ ſus ociũ meretricis expectat. Negatur tibi cõplexus, indignatione perſequeris. Contingit, uerum felicita- te corrumperis, ſpem gaudia parant, aduerſa contri- tionem. Ex utraq; frtuna deſideria coaleſcunt. No/ bis crede qui uidimus, quis tibi uni fuit corporis habi- tus, quis pallor, quàm miſerabilis, quàm pudendatri- ſtitia. Quoties tu uenenu bibere uoluiſti? Non eſtigi tur iuuenis, quod tibi queraris illam mitiſaimã partẽ humang mentis ablata, non charitatẽ, ſed impatien/ tiam:nõ uoluptatẽ, ſed tormenta: nõ amorẽ, ſed quod adamaueras perdidiſti. Amoris(ſi ſapiẽtiæ ſequdur autores) antiquißimũ numen, e cui ſe naturæ debet æternitas. Sed ille mitis& ſerius honeſtis cupiditati bus,& uiribus ſacræ charitatis exultans, ut qui cun cta priſcæ noctis operta caligine diduxerit primum, deinde miſcuerit. Hic uero quo perditis uiſceribus ad hæxemus inquieti, laſciuientis adhuc ætatis iſunas
b tummul⸗
——. 5 —————““ 2
b cbG” tanünofoueh naraſant tataconuie
meretries 1 8.
rrigicee
erol'lnſte
erdenteone linfuzyit onnhells. ib etorce renoulinete nallRachet bil mlatute bantrcoe ne matulntog en repiſeſcge modlinukr n rthüane lümidgie mütenännch a cnentathätan
2

ditiog
7 lateh ar, nulke an ite ad ind a ndis 835 onet ann be k eris, 10 f gaud A kund. A quist abial miſe udu enab a guer ma d non Ab ltomm unm i. An Thuu nune dau 17 unit charit. a ticdh hen uerog ni uuenti 8
Declamatio decimaſexta. 263
tumultuoſus ac petulans, telis funereis facibusq́; ar-
matus. Præſtat igitur ille mortalibus liberos hac uſi- tata coniugij pietate, hic inceſta, libidines, adulteria,
meretrices. Reſeram nic fabuloſas immodici furoris prodigioſasq́; nouitates, conceptũ neſciẽtibus oculis ignoti hominis aſpectũ, formam ſuis in ſe luminibus ardentem, uirgines patru ſenectute flagrates, morta- lium ferarumq́; uultus uſq; ad monſtroſa fœcũditatis onera perlatos. Ex omnibus tamen quæ nobis patien tib. extorquet affectus, hoc ſæuißimũ patimur, quod nemo uult in amore ſanari. Ego tamen, inquit, amare mallẽ. Hoc eſt ergo propter quod opus odio fuit. Ni- hil agebant caſtigationes, nec preces, conſilia perde bantur. Odio debet amator explicari, quẽ ſanat ada- mata. Interrogare te hoc loco libet, nunquid accuſa/ re poſſes, ſi quod fecit medicamẽto puella, feciſſet ani mor Licuit te repoſcere quantu numerare non pote- ras, fiſtidere, cõtemnere. Iam indignaris quod te ma/ luit remedio quam dolore ſanari? Mulier cui ad di/ mittendum amorem ſufficiebat ut odiſſet, ipſa pro te cõmenta eſt, ut illã tu potius odiſſes. Einge te tamẽ ali qua remedij tui ſentire tormenta, arrogãtißime miſe rorũ, tu ait ſperabas ardoris immodici felicè ſtatim ſanitatẽ. Quid ſi quæratur æger abſtinentiæ dolore ſanatus? Excuſſa ſunt plerunq; languentiã uerberi/ bus redemptaq́; debilitate uitia, ignibus, uulneribus interdũ profutura graſſata ſunt,& quæ fuiſſent ma/ la ſanitatis, in gratià remediorum de maioris periculi comparatione redierunt. vix merhercle contingere r Poteſt

264. Pro Meretrice— poteſt, ut hilares ab hac impatientia lætiq; diſceda quos pudor, quos ſatietas, quos pœnitentiæ ratio dù mittit. Nec ſine aliquo morſu reſilitur à malis, que
uoluptate tenuerunt. Iterum materia amoris eſt deſt. nere, nec queri. Opus fuit pari diuerſitate, uiribn
quantis adamaſti, ne reſpiceres, ne frequenter in ne- dia ſanitate ſubſiſteres. Quale tibi remediũ debueni adhiberi, uel ex hodierno ſentis inuenis affectu. Pp homine qui poſt odium queritur quod non amet, pa rum ſuit, ſi amare deſineret. Audi igitur ingratiſſim quatenus ad publicas aures ſecreta noſtra profem uoluiſti. Dedi: quid enim, inquit, facerè, quæ remediu tua multa perdiderã? Ferre miſera non potera, quol iam te cœperunt omnes ridere meretrices. Repett agedum illarũ colloquia noctium, quibus te frequen ter alterius,& fortaſſe diuitis amatoris iniuria recs ptum inter oſcula amplexusq́; monui. Quid miſerci fortuna, quid cum mea conditione rixaris: Paree ne- ceßitatibus meis, duo pauperes ſumus. Sed&x tu quo ties in ſinus meos lachrymis fletuq́; reſolutus excla- maſti Sentio furorẽ, ſed imperare oculis, ſed aninum regere nõ poſſum, quam libenter te mulier odſem. Non eſt igitur ingratißime mortaliu, quod beneficũ noſtri nomine potionis inſames. Remediũ bibiſti ſed illud odit tuum eſt. Quid quod ſuris, conuiciaris, er clamas? Non eſt hauſtus illius affe ctus, ſed amor. Tal lis huiſti. Aliud ſunt, aliud illi, quos in uoluptates ſu⸗ perfluentium facultatu mittit ſecura ſelicitas. mmpro/ bius pauperes amant. Sic tumultuabaris admiſſus, ſic
““ 3 mors
— 2 4 3 —
jejßh
uncunäpan conſilfnnle qo ſanl mn dicoze
Iftts duſſte güczugelte touunczſuilte amanetſiſe 3 peraio fannannn ie chymnü en ae genuhuanön te — manienntist ae benialofghn e haletoima aanſtug ae äiſe bulun, hüceſe a„ heffran ſalttinenn.

enim Pe
ubrk.
Aun 3e
AA un
Declamatio decimaquinta, 265 moras, ſic impedimenta ferre nõ poteras. Maledice- bas populo, conuiciabaris intrantibus. Cuius unqua felicius cõmutata fortuna eſt, ſi tunc omnes oderas, nunc unã pauper odiſti? Quin potius iuuẽis admittis conſilij rationẽs Quid agis infelix? Cur reddità mo- do ſanitatẽ rigore nimiæ cõtentionis exaſperast Præ dico, teſtor, conſumis odiũ, nondum totã mentem uis perfuſa poſſedit, adhuc circa te duo maximi rixantur affectus, adiuua potius, adiuua potionem. Contra dic agedũ quicqd et aliud quod tumultuatur, exæſtuat, totumq́; ſanitas componat hominẽ. Tunc te ſciemus amare deſ. jſſe, cum deſieris odiſſe. Et innocentiã qti⸗ dem puellæ ſatis(ut ſpero) defendimus, magnitudo periculi uocet preces. 22 urge agedum miſerrima fœminarum, reliqud defenſtonis tuæ partem tuere la chrymis. Accuſator quid ſperas? quid expectas? Ad genua tua nõ mittimus eã. Toto licet infelicem terro re conuenias, nõ exoſculabitur manus. Mortè ſupre mam denuncies, te nõ rogabit. Frustra tibi aliquid de periculo noſtro metuq́; promittis. Neſcis, puella non habet odij remediũ. Sane tamen uiribus potionis effs
clum ſit ut accuſaueris innocentem, ſufficit ultioni ui
diſſe pallentem, ſatis eſtaudiſſe gemitus, memineris hãc eſſe quam tu nõ iuuenis odiſti. Quid agisretid ne perſeres illud pronunciationis anceps, illud humanæ ſalutis incertum? Numerabis ergo ſententias, et ſi da- mnaueris, exultabis nefande, gaudebis? Puto non ada macti. An et ſequeris dum carnifex trahit? Intereris dum hos oculos occiſura contingit manus, dum hæc
ample

4* ——— —e‧⅛
266 Pro luuene amplexibus tuis nota ceruix ad ſupremos nudatun ictus? Non exilies, non pectus oppones, non fidem ho
minũ deorumq́ʒ clamabis? Accipies percuſſam ſupea palpitantia membra conſiſtens? Potes hoc uidere? po tes hoc ferre? Sanatus es. Quod ſi quid triſtius iuli
cij huius attulerit euentus, dij rapidẽ pereuntiu ben fĩciorum ſemper ultores, dij quos iſte crudelis in n- plexibus puellæ frequenter mœrore, lachrymis, au ſinem amoris rogauit, aut morté, date nobis iuſta d ingrato iuuene uindictã. Non imprecamur debilita- tes, naufr agia, morbos. Pauper ſit, et amet quamcun- que meretricem,& amare non deſinat.
Argumentum Declamationis XVI.
De amici, ex quibus uni mater erat, peregrè profecti, ad ij
rannũ appliciti ſunt. Mater cognito ꝙ filius haberet᷑ à tyra no, flendo oculos amiſit. Oblata eſt à iuuenibus tyrãno cõditio ut dimitteret alterũ ad uiſendã matrẽ, ad diẽ prææſtitutã reuerſi gum, ita ut niſi occurriſſet ad diẽ, de eo qui reſtiterat pœna ſume ret. Et iureiurãdo aſtrictus eſt. Vẽit iuuenis in ciuitatẽ. Matet detinet ex lege, qua parẽtes in calamitate deſerere nõ licebat,
Pro iuuene contra matrem. Tſi ſanctißimi uiri olim omnes uideor humanorꝭ E peclorũ aſfectus inſolam amicitiã contuliſſ,& patior inuidià hominis, qui ſibi nõ reliquerit utam ret& matrẽ, quoties tamen uniuerſam pietatis mes conſcientia intueor, in qua minimũ eſt, quod uideor
bonus amicus, nõ poſſum non hanc primà electioni
noſtræ cõplorare fortunã, quod mihi neceſſe eſt, au amici relinquere, aut matrem. Facinus ſeuerißimi ui- ri, ficinus ſit impatientißimis aſfectibus meis, quoi ſuccurri non poteſt duobus. Excedit omnem querii
. mes
—
—
—-
ceßitautg inpebi detinatt rüjxnfrume fün tnm en Woolile qulkium ninuuati naes diu ildf en ſnnngote e run ithorſ ie enn gauh n ririſſ de riinrerh an lirhor ainp ie nater un i muminartane duru innaan e tirſunggn neeln ſtguiumn z

niſend
et add
du⸗ eſl Letes d. enece iriol zinſo nis, G les kalh in qu ſm tund, tmah ientßß
Luobu
Ar
mnim
d awan
Declamatio decimaſexta. 267 meæ complorationẽ, quod tam diuerſis meorũ cona tibus aduerſa conueniunt, ut uidear eligere quod non darẽ miſer pro luce matris, qui ut illam uiderem, ami cum dedi. Fidem ueſtrã iudices, ne inter maximas ne⸗ ceßitates pereat uſus hominis qui paratus eſt duobus impendi, iam hic eſt tota ratio clementiæ, ne ibi me detineatis, ubi non proſum. Nec dißimulo ſanctißimi uiri proferre me cum maximi, tũ incredibilis exempli fidem, ut nõ immerito poßim uideri cum matre colla dere. Ego uideor excogitaſſe iſtum colorem,& hoc quod detineor amicitiæ uocatur infirmitas. Miſere⸗ mini iudices, tentate me,& dimittite. An uoluerim reuerti, ſeire nõ poteſtis, niſi reuertor. Mud ſactißim iudices, illud affèctus meos torquet ac lacerat, quod ſim ingenti expectatione deceptus. Speraueram futu- rum, ut hoc loco rem magnã faceret e mater. Pars ueram apud tyrannum hanc iactationẽ, ut me crede- ret remiſſum,& genus oſtentationis adamauerã, ut mirarentur hominis fidem etiã in orbitate. Quo uul
tis hoc animo ferã, quod etiã ut reuertar amico meo mater impoſuit? Et quantu ad hanc pertinet, maxi- mum iuuenẽ decepit, illum qui meos crediderit affe/ ctus. Non poſſum iudices litis huius dißimulare faci- nus, innocentius fuerat ut ego nollem reuerti. Vide- rint ſanctißimi uiri, qui receptas nominũ perſuaſio- nes uelut aliqua ſeruitutem charitatis attendunt. Me ſi quis interroget, nullos affẽctus tantum naſci puto.
Et ſi quis omnia uera ratione reſpiciat, quicquid li⸗
beros, fratres, propinquos inuicẽ tenet, amicitia eſt. Homi

—————
868 Pro luuene Homines igitur, quos cum maxime incredibilitt rer loquitur inuidia, ſumus ſine dubio non eiuſdem pars animæ, non eiuſdem pondus uteri,& quanto minus
in cauſis, tanto plus in aſfectu eſt. Admirabilior chh
ritas in quam coimus uiribus noſtris. Non pudet iui ces hac fateri perſuaſionẽ, minus debetur homini qu aliquem ideo tantù amat, quia neceſſe eſt. Ita eſt indi ces, ita eſt, à primis ſtatim ætatibus in eandem coire uita, habet aliquem fraternitatis affecti. Sic effectum eſt, ut nos ſtatim ma cõmitteret,& tali certamine coimus, ut ſi quid accidiſſet uni, deberet alteri exen- plum. Inde eſt quod e pariter reuerti cõtempſimus, e quaſi facilius eſſet inter fidos, placuit ſub incerto
pelagi cohærere. Nec tamẽ uanitate, nec diſcurſu pu
tetis extractos, magnas& inexplicabiles nauigandi fuiſſe cauſas, uel hinc poteſtis æſtimare, quod nos non detinuit hic mater. Vtrumne igitur iudices ſumere de nobis etid nunc uoluit experimentui ipſa amieitiu, & paru fortuna credit hominibus adhuc tantũ felici ter amantibus? An heæc eſt magnæ ſemper opinionis inuidia, nec ulli unqud tam plena conſeßaione landan tur, ut illos non ipſa quog; amicitia tentare uelit Lit toribus appulſi ſumus, homines quorum omnia caſus fama cuſtodiebat, cò ſumimur terrore, qui parentibus Katim cæcitas eſt. Hinc illud euenit quod ſumus pari ter alligati. Sic magis aduerſus ſoluti carcer inuen/ tus eſt. Pudet iudices fateri, iam in hoc uictus, iam in ferior receßi, ex duobus magis amatur, quem tyran nus paratus eſij alligare. Quantun tibi amice debeo: b Non
——————. —
—————“
donprnün 1 8 rüts wunädät 4 V idit hioun rit tiemmh ſbiuchi a rpwuſts minunyyoß aueki
Fg tuninen A.; ſbiuuil e me w ſermaald guen cd e dis maizſtt te ceßiutüni ie nüaltris t* rie iſäot en nke nonmgi i Inkligi zan ae plu khemete dotes lenent a weriheniig ae hiclütg enſiln. Kulgeg
inm ſe

ſons Lnat ſa frate naca ciciſ 22 inte ctam 148 0 dotet
vtru 1
nit e⸗ 1 hon eceſt itam 40 2 ·4 homi mimu c illuc adl 1 e
„ 1 47!, 4
1 n 1 1 * 1 * aleh Kw fre n 4 1 Ah a 31
65 4 4 8'
7
Declamato decimaſexta. 269 Non potuit nos diuidere niſt mater. Tibi primum cæ citas nunciata e, tuus hic affectus ſuit, quod hoc ers didit tyrannus, quid ille non fecit, ut rex deſideraue rit uicarium corpus? Amplexus eſt catenas, ſponderi ſibi uoluit hominem redituri per maria, per matrem repromiſit de incertis tanquà de animo ſuo. Quis ho minum pro ſe tam multa feciſſet? Præſtitit inquã ami cus, præſtitit rem, quam uidebatur ideo tyrannus in- dulſiſſe ne fieret,& hominem qui in rebus humanis hunc eſſe nolebat affẽctum, decipimus dum tentamur. Ego non inuenio cur horreat mater carcerem, quid ſibi uelit quaſi deſtinatas operire ceruices. Non odit me tyrannus, cuius non intereſt an alium occidat. Mi ſerere mater(ſi quis eſt magnorum meritorã pudor) quærere quod unum de cæcitate impatientius ex no- bis amaris ſemper abſentẽ, cui tu fortunas, quibus ne ceßitatibus imjcis manumẽ Me ad amici meũ admitte ret alterius catena,& tyranus nunc mihi portas ape riret, ſubſidio nauigiũ pirata præſtaret. Si mehercle ante morerer, ire deberes mater ad diem. Miſera non intelligis quanto te magis plus obligauerit amicus: plus debes homini qui me tibi remiſit, ex quo pati nõ potes ut reuertar. Libet mehercle iudices, libet miſe reri hominii, qui me landant reuertentem. Amicus mi hi credidit ut redirem.Ita nunc ego facio rem magna, ego ſum illi bonus amicus, ille mirabilis, ille narran dus. Si qua dicẽtis fides eſt, facinus mihi uidetur, quod ſcio me non eſſe periturum. Sentit iudices& ipſams ter rem ſe ſacere turpißimam, ſi neceſitate detinear. Itaq;

270 Pro luuene Itaq; mulier quæ adhuc de affectu cuncta fecerat, dl legem ſubitò conuertitur. Peßima iudices cauſama- tris eſt, in qua plurimũ lex poteſt. Liberi parentesin calamitate ne deſerant. Facinus eſt iudices hoc dici homini reuerſo.lta nunc ego contemno matrem, eg deſpicio cæcitatis obſequia, homo qui omnill calami tatum mearũ ambitũ in hoc conſumpſi ut redirẽ, qui
inter ſupremas ſolicitudines non pro me rogauissli-
hi quiſquam contumaciũ ſupplicia liberorũ mihine glectæ pietatis minatur inuidi Bone lupiter, quanti mihi conſtitit ne malus filius uiderer? Imputè tibi ne/ ceſſe eſt mater, quod meũ amicum propter te reliqui ad quem facinus eſt nno reuerti. Nondum iudicesine- ceßitates meas, nondi amici refero, interim cõtendo tunc eſſe tantu legis huius uſum, cum in calamitate ſoli ſunt parentes. Magnã partem mortalium fortuna dimiſit legibus, nec ulla iura tam trictia ſunt, utes in aduerſis patiantur homines. Ego cum me neceßi/ tas rapit, ſic habeo queri quaſi relinquar. Excuſate ſunt parentibus liberorũ calamitates,& ſi quem lex KNa deprehenderit, in alterius fatum tranſeat neceſſe eſt tanqquam orbitatẽ. Quid enim ſi me detinentems/ tre alterè latere reuocaret,& ſi bella militem poſce-
rent, ſi legatum patria dimitteret, ueluti ad propri
deſcendã neceßitatis meæ complorationẽ? Sime daj mnatum pœna conctringeret, uidelicet effringeres carcerè mater, inijceres carnifici manum,& peri tuni filij iugulũ autoritate iuris operires? Dij deæq;, quqm lõge eſt lex quæ retinet hominè, qui pœnæ nõ uenit Neſcis
ö —
—=
———Oℳ ꝗͦ—————ſſſſ“
Iſasamm heantfyene le 1 Rtergeſ un ciitseng! rreefunigtt ulenüne un cißaütt i te nufunne neorhier ainieimen ineoiunme ie luninun e m trinnäſge e inlenonpiüh n dustniltci e humaigydn ünaf tnmnianm, an onnes ttin an men gename inbeinin mutzltgitu e torße n
glüc 1 p 1

r bc in zueri pannet orüc ul9 inal rue
5 Qu ciet du uu dim An meec r ringe ac escer a urist e
1 3 h 19 0M 8
Daeclamatio decimaſexta. 271 Neſcis quantum intelligio mater, quantam inuidiã de beant facere liberis parentes, quibus relinquuntur. Mater quæ ſe deſeri queritur, 2illud exclamet: Filii me um ciuitas peregrina ſolicitat, ut amœnos neſcio cuius receſſus orbis petat, debilitati meæ ſubtrahit hieros. Iuuenis meus abqucitur amore meretricis,& ab off/ cijs ciuitatis uitijs abſtrahitur oculorum. Eiuſmodi gemitu filium neceſſe eſt perſequaris, ut quòd deti/ neor obiter,& pœna ſit. Non facit iſta lex ad liberos qui miſerirordia detinẽtur. vt turpe ſit quod recedo, in eo tantum eit ad quem reuertor,& ut facinus ſit re licka mater, non ficiunt niſi cauſæ relinquendi. Homo qui ad tyrannũ reuertor, ſi malo animo relinquo ma trem, dignus ſum qui detinear. Non eſt itaq; quod ſub inde nominis ueſtri beneficia mater opponas, non e quod utilitati tuæ fieri poteſt, ſi credimus eſſe in rebus humanis e alterum affeẽctum amicitiæ, ſi quam mihi uidetur natura excogitaſſe, ut coire inuicem poßit to tum hominum genus, quæ ideo nondum circa ſe tenet omnes admirationes, quia tota non contingit, quæ ta men peruenerat ad incredibilium fidem, niſt illam uos impediretis. Amicitia plurimorum corpori, unus ani mus, uicariæ manus fortior quam matris affectus. Ro g0 quid refert, quid uocetur ille qui ſic amat- Q Luid in tereſt ex quibus magna merita deſcendats Vultis ſeire quid de hoc affectu ſentiat mater? Et amicum meũ pu tat malle ne reuertar. Finge me poſitis pauliſper meri tis, quibus obligatus ſum, hoc tantũ dicere: Amicus al ligatus eſt, ire uolo mater ut redeat, ut conſoler, ut do 5 minum

5———,——* „— ————yjÿ*
————
2„½ Pro luuene b minum rogem, ut ſi tyranus exegerit, uicari corpus opponam. Quid detines? quid moraris? Hoc eſt ten
pus propter ꝙ cogimus Neſcias an diligat, cuius non
habet experimẽta niſi ſola ſelicitas, et ſi uitæ preſtas
omnia ſecunda, amicus otioſa res eſt. Dicturũ me pu- tas: hoc expectat alligatus, expectat totum imo genu hominum,& nos in hanc fidem perſuaſionis recepe, runt, ut ſi hoc fuciam, nemo meretur. Vis ſcire male
quem affectum, quam reuerentià in calamitatibusa-
mico præſtare debeamus? Nullam legem timuit nere- linqueretur. Differo interim cauſam amicitiæ, aene
pauliſper omniu libet, et tyrrãnus mihi credidit, uolo
—
reuerti. Nulli unquà mater plus cõmiſit fides, neminè magis obligauerunt expectationes. Credidit mihi ho-
mo, cui res fauorabilis contingit, ſi decipitur, qui ſii excogitaſſe contra omnes amicos uidetur, ut illi impo neremus. Non eſt quòd mihi ſupplicia, quod omnen mortis apparatu mater opponas. Facinus eſt, idtunti hominibus bene credere, quod expedit,& actu eſt de rebus humanis, ſi ſola ſeruatur utilitatum fides. Infuui tum eſt quantum mihi crediderit tyrannus, ſi me oci
derit reuerſum. Intelligit iudices& ipſa mater, quãte
reuerètiæ locum amicus obtineat, quæ incipit conten dere affectu. Niſt fallor igitur, cum ego ſim materia li tis, hoc primi æſtimare debetis, uter in ea calamilate plus fecerit. Ante omnia permitte mihi de hoc affectuu
tui genere mater queri. Quid tibi tam rabido, tã pre
cipiti dolore uoluiſtie Quid aduerſis tuis præſtareß ciem, et in oculos tuos accipere nunciis Nõ Leliguſi tln
4
——
dusoalsnm ritcdkensone 8 iiequitanſ 3 mäergeſſti’
ſauafſan
hfätiutäldie mäteunteyy en du miebte ie ſuos talgmae uiefu cenniclc ee ruherättgem ne,conſent ie bus uiluſßne nenrulalun nenetddnit ae tmiauenam rit Vnnent
12 taaung e netur.eang 2 doteſat dhi e rületge nun* tüciuſſg 9 Apenzoip 4. 3

niſiſg M ricus n s Uig.
amn
5 2* A .. roin in etet 1 6 — 4 .A terg— 39 44 ie 2lls c e 17 zuo Nn ater J u Pliſc K. An 4 1 2 ahlc Gen fa I. 7s 211. 1 m 2 ulcu&u lorit nius A nare rn mnid r 4„ ger! an . we r u bl 11 u 40546 e
4
8
Declamato decimaſexta. 27½ tibi ut redimeres, ſine qubio adieciſti ad matris affe⸗ ctus, oculos in media orbitate fudicti, ſed illud non la Xat catenas, non explicat corpus. Quid mihi prodeſt iſte qui ſe citra filiu conſumpſit affectuseplus feciſſet mater quæ iſſet ad tyrannu. Alligatus ſum, tu niic ſic flebis, tanquà ſoluar in lectulo, tanquã in tuis mani- bus expirem. In quibuſdam calamitatibus deſperatio nõ eſt ſummus aſfectus, et quiſquis orbitatè ſlatim cre dit, feſtinat ad impatiẽtiæ ſecuritatè. Dißimules licet mater tantæ prome impatientiæ, tã incredibilis aßfe- ctus, amicus ré difficiliorè fecit, quod ſeruauit oculos ſuos, ut alligaretur. Dij deæq́; quatũ ille præſtitit qui mihi inuidit pœnà med, nec receßit. Ille, ille terribilẽ carcerẽ facit, qui inde procedit. Iam non corporis ne xus hærebat, nec aliud quam reſederant pondere cate næ, conſumpti longo ſqualore uultus, cõcretæ nocki bus diebusq; ſuper ora lachrymæ. Mi- ſeremini iudices ne perdat autoritatẽ meritum, quod ultra expectatio nem eſt. Ponite ſub oculis alligatos, quorum alterum amicus redemerit, alterum mater. Rogo uter plus fece rit. Bone lupiter qua auide, quam fortiter uincula no ſtra tractauit, quibus ille precibus exegit, ut ſibi crede retur. Accipe, inquit, has manus, hæc membra ſt fieri poteſt ut amici matri remittamus.In toti⸗ explebo, ſi uideatur, uicaria pœna locu recedètis. Vel ſi uis utiq: tibi dimiſſa mẽbra reſtitui, ſpondeo quẽcunq; iuſſeris aperto iugulo diẽ Fidẽ᷑ deoru hominumq́; quid nõ fa/ ctum eſt, ut amicũ pœniteret? ingeſtu eſt miſero illud carceris tenebrarumq; ſecretum, grauioribus uinculis 6 2 opus

274 Pro Filio opus eſſe carnifex dixit ad bonum amicum. Acceten ad illud cubile iußi ſunt homines nocentes,& ſubinte
dictã eſt: Vide tamẽ amice, ſi tanti eſt. Vna uox, unnm
miſeri gemitus, urite, lacerate, diſtrahite, ille tamèn uertetur. Miſerere mater, magna res agitur, amicũme
um reliqui contendentẽ cum tyranno. Excuſo meuo
bis humani generis affectus, et tibi ante omnia maten
excuſo, ꝗ hoc fieri paſſus ſum. Vlla ergo in rebus hu-
manis neceßitas tanti fuit, ut illi amicum meu in cur- cerem ipſe deducerem, ut ſqualorem meum, meas cate nas in membra feſtinantis exuerem, ut tam abruptica
meatus diem contra tot incerta promiiterẽ? Teſtorie
miſera cõſcientia,& ſi quod nos: in illa neceßitatem V
men aſpexit, quantum ſimus rixati circa catenas, qu-
omnia fecerim, ut ille potius ueniret ad matrẽè Fateaj iudices, unius cogitationis pudore uictus ſum, quo
tam magni beneficij difficultatem ab amico non aci
pere, affectus uidebatur hominis qui non credidiſſt Miſerere mater, ne me ſolutum putes, amicũ alligaui.
Ha ſunt catẽæ quæ tegit mẽbra, quæ per maria, que per inſinita terrari ſpatia reſtringunt. Sic nõ poteſ carcer effringi. Inuideo tyranno, ſcit alligare amico?, ſeit tenere dimiſſum. Iterum ac ſubinde proclamè ne ceſſe eſt, ego amicu meum alligaui,& ut uiderem, pæ nam meam altero homine impleui. Scio quo hoc ani cus præſtiterit animo, ſed ego rem feci hominis non reuerſuri. Interrogo hoc loco impatientiam tuam m ter, interrogo quid faceres, ſi nos ad te uidendã decu xiſſet alligatos aliquis ſatelles, ſi barbarus aliqui Fruereri
———ſͤͤͤnn
—
rneraucſala it ungunlau 4
4
„. —
Dedl
b
.
i6.Bünust gellene cuhe 4
renuuno 1
ltei qulc riharanlrie e denftent ſerſ n ennän qunciuüts 4 recſottme iiſtlinnſuk ee uſtuitil te tunnenkeſen hancqliken e propinnosh en asnnnxune we baruihich e A a llumtadt rei lectanbn qwid eſtetiymn
paterblhalket tieicij
—
m Lſ
Vung n Luoding t
nnzlaun

Dr lexit 943 ſant 4 le, eſ e
dem, 5 Da nant= 4tot—th Fi 5 a. lle pi am ditati Sik 7 7 batut i me Kunn etegug
I M ru ſp Al nn
utdecd tu
* m. l M 144. 4 ¹ 8
1
. tun à Mes He 1 A ee ho AAI 0 k M U 1— F 4 20 56— 1 8. d Ace 19 1 Ace 5 lcud 2 h Lius* 1
Declamatio decimaſexta. 275 Fruereris oſculis, fruereris amplexibus? Nõ eſt, ꝙ te iſta tanquam leuior, tanquà expeditior conditio deci piat. Quid putas eſſe quod me dimiſit ſoluti ire quo uellem? Crudelis artifex nõ reliquit nobis ut impone remus. Superuacuo igitur hoc uos in matris cauſa mo uet quod cæca eſt, hoc quod nobis inuidiã facit uulne ribuu oculoru. Nolite detinendi putare cauſas, idẽ ui dens faceret. Nec plus eſt quod non poteſt cæcitas fer⸗ re, quam mater, ut aliqua filio carere nõ poßit, nõnun quam calamitas facit. Quod ſi iudices in perſona me; nec affectu, nec meritis inferior eſt amicus, quid alind iuſtitia ueſtra debet attẽdere, qud uter plus patiaturs lam ſatiauit dolorẽ mater, egeßit æſtus, effudit impe⸗ tum, iã non deſiderant oculi, cùm cadũt. Adijce quod hanc qualẽcunque foõrtunam inter amicos tenet, inter propinquos, habet omnia miniſteria ſua debilitas, ſus as comparationes. Vis ſcire quanto intolerabilius ſit quod patitur amicus: Excæcauit te, quod ego ſic tene bar, accipit cibos, quos carnifex, quos tortor appõit. Argumentum Declamationis XVII.
F Ilium ter abdicare uoluit pater, uictus. Inuenit quodã tẽpo
re ĩ ſecreta domus parte medicamentũ terentẽ. Interrogauit quid eſſet, cui paraſſet. Ille dixit uenenũ, et ſe mori uelle. Iuſsit Prer bere lle effudit medicamentum. Accuſatur à patre par Pro filio contra patrem.
Aſatus per diuerſos miſeræ mẽtis æſtus,& eudẽ L dolorem, dum me ab utroq; animi genere ſemper quod impulerit abqucat,& in pertinaci deſperatio nemq; neutra mihi liceat perſerre patientiã, hoc pri- .s 3 mume

4 5
26 Pro Filio
mum à nouißima clementia ueſtra peto, ne miremini quod inter tam uaria triſtißimaq́; facta conſilio deiu ctus ſum, nec pro malis meis quicqud melius inuenin potui, qudm ut morerer, nec pro innocẽtia, quã utui uerẽ. Nouo igitur iudices znau hioſ genere diſcrimi nis, utriuſq; animi reus, qua ſatis calamitates meas ci ploratione, quo deflebo gemitu: Eilium mori uolentẽ penè occidit, quod interuenerat pater. Videtis adhuc illa ſecreti noſtri contentione rixantem. Quicquil ci tra ſuprema, citra exitiu eſt, contumacià uocat: quan tum abſolutionem aſpicit, uitam. Quis poſt hoc quæ
rat ac dubitet, quo me affectu iuſſerit uirus haurireg parricidium uocat quod nõ biberims permiſſurus fuit ſi bibere uoluiſſem. Quæſo itaq; iudices, delatiõis ho
diernæ penitus uelitis perſpicere cauſas. Obijcere pu tatis parricidiũ patrem pro ſe? Necatur, uritur, ſin dubio torquetur:uita ex hoc tamen non poteit ferre quod mori filia iußit, nec coegit,& ſcit facinus fuiſſe in imperio, ſi innocẽtia eſt quod recuſaui. Suæ, quol crudelitatis eſt, uel ab inuidia ſe criminib. meis deſen/
dit, excuſat,& ne uocem illam tanquam peratũfici
nus oderitis, ſubſtituit pro malo patre miſeruũ: Hic eſt iudices deprehenſæ impietatis æſtus Nemo unquaã uo let innocentem, filium uideri, quem uoluerit occidere. INud quoq; iudices a grauitate publica peto, ne quĩ me mori uoluiſſe nõ credat cõtumaciter. Adhuc prio ris cõſtatiæ meæ more defendor, alia eſt mihi ratio ci
uici,& fortior ſum reus quam abſolutus. Sed tũc tau
tum par eſſe non poſſium calamitatibus meis, cumme V
conſtu
—— 2—— m—ſſſ“ ————
—— ——
Dechn tontcrecrdeitt uolmſonma g cauſen faän 1 tet aten, 8
mgiälunme ingnüenim eiſttmgemte Hicelle
ſolum Chn in renka Dpal in Rüten mmighdeain ee niiutiman e llberuwene ferre nonutn e chuneigende teckſnaatar
lunm ga
im iig ex mn ak 3
1

8
7.— bici t an
N
ne 49 17 a uod ₰ 6 is pe rem c dex m t, net d d etia Bn 4bin am locem& lun uit di Nvii impi Aun im ui duu 4g74 benl oredt drl
12
„A greus
9 oſia
Declamatio decimaſextima. 77
conſtare cœpit nihil aliud eſſe, quÄm miſerum. Bene quod rurſus uocauit in forum, iußit integritatis agere cauſam, fecit ut mihi uidear perdidiſſe mortẽ. Si pœni tet patrem, quod me bibere iußit uenenum, ego ferre poſſum quod effudit. Licet igitur immiitißimus ſenex cõfundere publicos conetur affectus, querelarã frõte mutata, non ſumus noui uobis accuſator& reus, nec nos modo pietatis euerſæ recens aſſeruit immanitas. parricidam me olim uocat, ita eſt enim iudices, ita eſt iampridem hominum nefandorum ſolis nominibus ac cuſatur. Sic mihi illa prima patris maledixit aſperitas. Hic eſt ille, quem deſinere iam iuſſeratis, qui ſemp ad uos recurrit,& uincitur. Fallitur quiſquis illã de mo ribus ſenis laßitudinẽ, uel patienti ſperat. Patri qui abdicari non potuit, minus eſt filius nocens, quam ab ſolutus. O pertinacißimum accuſatorũ genus, uicli pa ventes. Dum autoritatem nominis uectri fortius impe rioſis aſſeritis affectibus,& ne pudorem pœnitenti⸗ amq́; fateamini, contumacia uindicatis errorem, cala mitatib. meis acceßit, ut ter abſoluerer. Nanq; ut erat in ſuperuacuo odio mei ſenex prima luce deprehẽſus ferre non potuit quod reddebar inuito:& quia à iudi cibus non impetrauerat ut abdicarer, apud ſe tenuit, ne deſineret hoc uelle. Credidit tamen aliquid profe- cturum, querelarum errore repetito,& ſperauit iu/ xta contentionem ſuam, ut laceſſeret aliquando pro me iuſta miſeratio. Quid facerem igitur: quo uerterẽ iam fatigatam innocentiam? Nec exire me decebat ex domo, ne uiderer, quicquid uos non credideratis 3 4 agnoſcere

4 . 5 5“ 4
278 Pro Filio
agnoſcere, nec expectare poterã, cũ mibi rurſus ali ſeriem malorum minaretur, quod me iam cœperata ter, contentione qua uobis iraſcebatur, odiſſe. Tandẽ inſelix miſertus mei, miſertus patris, cu de præteriti proſpicerem iurgia tam lõga, quam uitam, captauiſi
teor omnẽ occurſum, quem mihi uidebar exaſperae præſentia, exorare dum morior,& tanqud nouißimi ambitus genus excogitaui, ut me in honorem ſui, ree
rentiaq́; pereuntẽ, ſic odiſſe deſineret, quomodo par cere ſolet ira cedenti. Non habet alium quam mortis exitã filius, qui nec reconciliari poteſt, nec abdicari. Erat in domo noſtra locus, in quẽ ſecedebam ſemper reus, in quem reuertebar abſolutus, querelis meis lu/ chrymisq́; iã conſcius, in quẽ ſe ferant. In hunc nõ tan quam cuſtodiæ patris imponerem(nam quid poßitin ueniri, quo nõ me captantis aliquid deprehendere cu ra ſequeretur?) ſed ſicut ſolent gui immori uoluntpu
dore:non ira ab omnibus quæ uidebantur auocaturan,
ſeceßi. Nam nec placuerat exitus genus querulum, uu multuoſum, aut quod faceret inuidiam. Sed quidmihi tecum eſt integritatis nimia ſimplicitas? Non putatſe poſſe deprehendi quiſquis uenenum parat, ipſe potu/ rus. Totus oculis animoq́; conuerſus, hærebam miſer in opere moriendi, nec dißimulo, cum quadam cuncta tione, cum mora, ſicuti bonæ conſcientiæ lenta mors eſt, nec præcipiti per ſuprema trepidatione feſtinant, quos hoc ſoli, quod ſui miſerentur, occidit. Abijt per tacitas cõquæſtiones mens, in obitus contemplatione poſita,& hauſturus potionem qua renunciaré rebu 8 humanio
——ꝛ—x—xxx—õ
pumuni u 1 im ſunan n Ferantit 4 geninizhait tes ſßianſ
Ferain 1
aißimaund ll 8 runſnpliub. d Kngamlint nolpbryot lerenceethl troeinnitmi te teſtiubwel rinnarge ie nen Fnen ſamienum ie duüflünmh en cali fun ne ilepain gl me unttonbttn e hnniſaigi ee botthorite tacemmmni utüennch 5
dbäetüe,g aäheuenen tiiuſeug ekanfin diem Runa

retn. 2” ucbizi a nie a
. 1 a d M 14ug 64 ſias n 3. h co Nop econt locu n a bar4 oa alnc Ari umg e dtant n
cutſt
busg
uerat Facer nimi guißn noch 4 4 ttibot ſm umiſ meng!
dotion d
=—
IWI ain 1 Ä aAe M tene ur mrin
8
Declamatio decimaſeptima 279 humunis, totam apud ſe repetebat animus innocen/ tiam ſuam, cumm pater ſecretũ quod per impatientiam pereuntis impleueram, quantũ credo, lachrymis meis gemituq́; perductus, intrauit. Non poteſt uideri, iudi ces, ſuſpicatus aliquid de parricidio, quid tererem, cui pararẽ, neſciebat qui interrogauit. Nuncio uobis ſan ctißimi uiri, nihil a morientibus fingi, nihil uita labo rante ſimplicius. Ad ſubitum interuentum patris, nõ tanquam deprehenſus obſtupui, facinus me tacente, non pallor, non eſt confeſſa trepidatio, nec ſicut acci dere nocentibus ſolet, illa obuia ſemper errantium pa trociniorũ uerba uariaui, cum me repente interroga tiõe ſubita auocauit, abduxit, quæſiuit quid tererem, cui pararem. Sed ego ſine cunctatione, ſine tarditate reſbondi,& me mori uelle eadem ueritate, et cõfeſſus ſum uenenum eſſe quod terebatur. Date iudices patrè qui filiũ mori nolit& credit. Quis habeat iudices di centi fidem: Venenum fili quod inuenerat pater, non ille potius effudit, ſtetit quinimo intrepidus, arrogãs iuxta orbitatem quam uidebat,& mihi mortem quã promiſera, quã minabar, ingeßit. Bibe, inquit. Quis poſt hoc iudices expectat, ut cõtinuo paream iubẽti⸗ Ita demum mihi non eſt aliud relictum, ſi patri parui. Audite nunc dij pariter atq; homines, quid po tres abdicatiões,& quærelas toties iudici grauitate per cuſſas uelut attonitus, amens nuüciet ſeculo pater par ricida ſæuus, parricida crudelis. Nõ bibi ueneni. Hoc eſt totum facinus meum, uiuo, reſpondeo, nõ fugio iu dicem, non cedo criminibus. lam non miror quid ſit, 5 5 ctrec

280 Pro Eilio
circa quod impatientia deceptæ crudelitatis exæſtuer pluſquam orbitatis gaudium quod modo perdidit ſe nex, ſ„perauerat ut occidere me poſſet meo uenẽo. dei quatenus inueniſſe ſe putat quod crederetis, ut cont tio nibus ſubinde damnatis, autoritatem de nouo dolo re circidaret, inuſitata cõmentus eſt. Quæ ſola mihi ſupereſt ratio uiuendi, facinus ea ſimplicitate, eafie
denego, qua confeſſus ſum de ueneno. Parricidij agi.
Abſtuliſti quidem mihi partẽ, ut exclamarem hoc lo- co, fieri nõ poteſt. Scio quantum defenſioni meæ diſf cultatis adiecerit, quod iampridẽ in domo noſttra hu-
manorum pignoru ratio non conſtat, ſed pronuncu t liquet, utri ex nobis ficilior ſit impietas,uter iuru alterius languorẽ ſuprema non fecerit. Tu unici quo tidie perturbare conaris e domo, uelles inopiã mean,
uelles aſpicere ſqualorem. Ego oſculor illas expelleti manus, ego abijcientis genua teneo,& ad patrè, qui me tam notabiliter odit, nõ habeo cur uelim rediire, i nõ amor. Præualeret nominis tui fortaſßis autoritas ſi contentio noctra cœpiſſet à ueneno. Conſumpfiſt quicquid eſt, quod parentes ab omnium ſcelerũſuſpi- cione defendit, non habet pater unde parricidi deſi- lio credat, niſi quem poſſet occidere. Me quidẽ pater infelicis huius perſuaſionis ſimplicitatẽ, ſi quis inter roget, nec à te parricidium fieri poſſe credo, niſi meo neneno. Facinus tamen in omnibus incredibile pigno ribus, nullis difficilius, quã liberis puto. Vos adhucin
ſuprema noſtra præcipitat autoritas, qui filu occieG
re uocatis plerunque grauitatem, ſicut ab dicationis ö
Decuatat enenltine ſe fonteniegi 4 dusccchlbm ſulnſeſa adeßschane rem un ulte linzcunr euzeranä te iätbſeie me elle Rnctagt i henſuſiſul de diaeuki ranirtiii de Gollicetiete e inulum at in hunemhhene qlemii An preſerd ſ d aauuitnauſ
lrior immue nautun, Cu* atant, 1hp ſclicnſp 9 bulnag nialäu kjeicrd
An,
3 la

Dro tla dec zuii cclden ſeputs
arenk abet poſſ aſiom riatun enin 15 qu pila
. Gä 1
4 4 5Zn n.
* Awn
Limm
, d bnn An
Declamatio decimaſeptima. 282 emendationẽ, ſicut religua ſupplicia noſtra rationis ſronte protegitis, cunctosq́; prærigidæ mentis affe/ ctus, uocabulo molliore léitis. Nos nec felices facinus iſtud poſſumus concipere, nec miſeri. Non perueniut ad nefas ictud, nec necßitates. Omnis citra deſperatio nem, dolor, ira lagueſcit. Et quanto dij deæq́; diffici- lius, ſi patraretur ſine cõſcio, ſine miniſtro, totuq́; fa- cinus,& animũ filij poſcat,& manus. Memento cu ĩus obijcias immanitatis horrorem, patrem occidere uelle. Hinc tantum accipis uires, ut mori poßis depre henſus. Vt ſciatis, inquit, uerum eſſe quod obijcio,& abdicare uolui. Non poteſt pater efficere genus que- rendi, pertinacia probationis. Tu cum dicis, filius me uoluit occidere, uideris tibi facere prioribus iudicibus inuidiam, exclamare uos faciles, uos miſericordes, hunc mihi redditis. Sed iniquißimum eſt ut abdicatio, quæ nec in ſui ualuit effectum, fidem maiori crimini præſtet. Non ſum reus inexplorati pudoris, nec ante acta uitæ meæ ſub hodierna primi lite tractantur. Pe licior innocentia eſt citra ſuſpiciones, certior poſt reatum,& quantum infamiæ præſtant obiecta, dum nutant, tantunde autoritatis abſoluta restituãt. An ſcilicet ſuperatus eſt gratia pater,& apud ſenes, et a- pud parentes autoritate præualui? Viderint qui cala mitatibus ſuis ſic blandiuntur ut ſibi affuiſſe credant miſericordiã, fiuorè, filius à patre delatus nunqam poterit ſuperior eſſe niſt cauſa. Sane tamen feramus, ut prima abdicatione non egeſſeris totum dolorem, multa tibi de criminibus mei; uerecundia querendi,
3 mmtalia

multa paternæ pietatis abſtulerit infirmitas, quid na implet repetita delatio? Reuerſus es in fõrum id ad u dices iratos. Quàto terrore cicta pertulit pudorile iam uicti,& redeuntis in damnatam colluctationem. Acrior ſemper ex uerecundia dolor. Sed e iudicum cura quanto malignior circa rediturum reum. Quam
multis placet illa de dißimilitudine pronunciationi
autoritas,& ſeuerior uidetur diuerſa ſentẽtia. Tertis uero abdicatio dij immortales, quem apparatum, que mouit ambitum? Ego miror quod mihi licuit audiii, quod me non ſtatim primus querelarum tumultus op
preßit. Quid poſt icta noui pater obijci poteſtę Inte
leges, inter iura conſenui, nõ habeo in moribus mei, quod nõ melius iudices ſciant. Scilicet capit naturan rum ut futurus parricida nõ præmiſerit notas, nulli
ante ſit maximi ſceleris immanitas tumultuata flagi- tijs,& quadoq́; culeo, ſerpentib. expianda feritas ſub placida mente primã pertulit ætatem. Aliud eſt miſ rorum genus, quod clementia, quod ſuccurrendi huuo re dimittitur. Abſoluerunt me qui ſciebant non pro- futuri mihi quod non abdicarer. Proclames igilur li cet, ſubinde detuli, ſepe quæſtus ſum, ter abdicare uo- lui, hoc tamen res iſta debet efficere, ut tibi non opor teat credi, quicquid aliud obieceris. Nõ enim ſequitur pater, ut me tuis criminib. accuſes, quod nocentẽ tui moribus probes filium. Parricidam nõ facit ſeuerita ueſtra, non ſæuitia, nõ terror, ad tam grande ficinus non ira opus eſt, ſed moribus: non dolore, ſed mente Omnes iniuriæ leuius exaſperat, leuius oderunt inno
cenli
,——— 8“
—————
———
— ——
Dechn centi ijfal pil tuneinno dü,eſimenun Follbaume
talusnnlbo vnunen
guan ineact zun biroc tem ahauen e
8
parranßt riu gſaletlee tolinäomabm en Luhnitgute en tinur pioa tatünelim Clcg 6' 4 mm chgl guflae e uſiongetn berrielim nun iniet ſGunkas ſan ſa„ quiüinan e nor ſeuge Aunta
—

h
1 „
rcldd
“ b Lcrl¹i! co, et ☛* pei Ia clen d. Aa 14 lueru iſ donah dlu ſepe Kaun 4 iſta d 8 In
1.. 1 1 dlus e rumns lum. Krm
* 4, 10% A 1. dmon dud 4 1 1 uiusen e
Declamaito decimaſeptima. 253 centis filij ultio eſt, mori. Quod ſi manife tum eſt, ni hil tunc in moribus fuiſſe meis, quod poſſet eſſe ſuſpe ctũ, æſtimemus unde poſtea traxerim parridij cauſas. Vos libet interrogare hoc loco iudices, quis magis de bet innocentiam amare? Vici patrẽ, omni nunc ſolici tudine, omni labore cuſtodia illã gratiam, illi ambitis meũ, quo remuneror aduocatos, quo pſoluo iudicib. illud propter quod audeo domum reuerti, propter ꝙ non timeo caſus, nõ ſubita pro patre, non maltgna fata. Fidẽ nõ capit, ut me tres abſolutiones& innocẽ tem probauerint,& effecerint parricidam. Præterea bater quam infirmũ nie, ꝗᷓ trepidum reddit ipſauicto ria. An ſcilicet ignoro quod me reuerſum circunſiſtat totius domus maligna cura, quod uiuo inter homines quibus apud te gratiam parat, ſi de nobis aliqua men tiantur fingants videlicet hoc nos in fucinus præcipi tat, impellit quod aliquid ſperamus de teſtamèto tuo. Quid ego nõ ſentio, quod ſimili ſcclere miſſus in do mum d charitate tamen excluſus, abiectus ſum Rogo qua fiducia facinus paro toties delatus,& paterna cõ queſtione præditus? Quod uis patrocinium ſperẽ pro parricidio meo? Defendi nõ poſſem, ſi bibiſſes tu uene num. Finge me parricidij uoluntatẽ, finge habere cau ſas, unde occaſionem, unde fidutiã: Ego nec mori poſ- ſum, niſi ut deprehendar, uenenu paro, qui miniſtrã, qui nõ inuenio con ſcium. Deſpicior à liberis, contem nor a ſeruulis, euitant ſermonem meum, colloquia fu- giunt, et charitatẽ tui ſimulant odio mei. an uidelicet ſbero poſſe fieri ut ipſe porriga: Eſt enim mihi ad cõ/ 8 uictus

——
ſſ1ſ“
—— —
——
—
—
254 Pro Filio
uiclus tuos facilis acceſſus. Venenum mehercle puia, bis quicquid dederint hæ manus. Et uirus præſentane um paro, quod ſtatim, quod ſubito corripiat? at qus- admodi mihi ſuperſit ulla denfenſio? An lentum,&
quod tarda peſte conſumat, ſcilicet ut nõ ſtatim excla
mes, ut te meum uirus bibiſſe nõ credas? Rogo, cuip
raui uenenum, quod dare nõ poſſum niſi mihielta, in
buiſti uenenum. Omnibus iudices, quibus ad ſcelerum conatus adiuuatur deteriori quotidie fœcunda mor talitas, nõò hanc ſolam potentiam natura conceßit,in quam malis mentibus& nocentiã ducuũtur ingenijs
quit, parricidæ argumentũ eſt& hoc ipſum quod h
ſed illis uſus ex animo eſt, otumq; quod faciunt, eci ſcientia poßidentis accipiunt. Quid enim ſi latrond
gladio tantũ probes? Sic munimus& ſomnos. Excu/
te peregrinantium ſinus, hærent tela ſolicitis. Nonue
tant iſta leges parare, proſpicere, nec inſtrumèta pr hibent, ſed æſtimat uſus. Finge me uelut in mediapro ſperitate uitæ proclamare. Venenum paraui, ad quod incerti caſus, ad quod languor, dolor, ad quod cofuge ret improuiſa debilitas. Miramini q hoc fecerim ho- mo, qui circa me fortund, qui diſcrimina humaua laſ- ſaui, cui neſcio quid adhuc paret toties uicta delatiot Debuit habere in ſua poteſtate mortem, quem ia pa ter poterat occidere. Nõ eſt, inquit, credibile ut mori uolueris abſolutus, qui reus noluſti. Poterd quidem dicere pater, uixi dum ſpero fas eſſe ut incipias aliqua do miſereri, ut te ſqualor meus fragat, mitigẽt lachij maæ, pallor exoret: ſed ignoſce innocentiæ, tunc u⸗
Cult
——““
— 4 ͤſͤſ, e ———„— 82
——
V V
Dedunt dutpetutn aptlſtuſei
tripiliidne t
Kieininepät Venn tüiint
nentniſwni
baelfuanei niſeetciüd tienranes
noßtrzenm e ſabinugſtn deasſ ünnegmfie prenptame n tur onne, al tin uns vIn dedetditae mmno nm naure, Fgu
Rot larantn
jnrenaſet e
braühſen reniſttga imlahm 5 ſänphanu 4 wultegixh w Fonmaß„
— —

ſas. Du mun e a dlan tou 61.N Ak tunã dun adhu au 4pof ag Nös un mu nſer A dlorn in digno aru
Declamatio decimaſeptima. 28y
cuit pertinax et rigida defenſio. vixi ne me uideretur expuliſſe de ſeculo profundorum ſcelerum deprehẽſis tripidatio, ne ſuper cadauer meum proclamare poſ- ſes, certe merito timui, merito prædixi uenenũ, qui ui uendi non habebat audaciat, ne ſupremis meis con/ uiciareris, ne quid poſſes obijcere iam non negaturo. Verum tibi de impatientia mea fatendum eſt, eadem mente nolui mori cùm abdicares, qua non bibi cum iu beres:ſed fruere iterum, fruere ſæpius confeßione tam miſera, et quia oculos ſpectaculo nõ licuit implere, ſa tientur aures, uolui mori. Adijce ſi uidetur, hac malis noſtris contumeli ut interroges, quare abdicare me ſubinde uoluiſti Quid agis rerum naturæ pietass ita iuſtiores cauſas habet impatientia, quam corporum damna, quàm facultatum triſtis euerſio? In ſuprema præcipitat me pater. Ita non hæc una uox complecti tur omnes calamitates? Non uidemini nunc uobis uniuerſos audire miſeros? Poſſumus fortaßis alio/ rum accidentium ſperare finem, nõ habent proximo rum odia regreſſum. Quæcunque nexus accepere naturæ,& quæ ſanguine uiſceribusq́; cõſtricta ſunt, non laxantur diducta, ſed pereunt. Quæ de primo te nore naſcendi uix in contrariũ iuxta deflectunt, diuq; prauitatis ſuæ rigore durata, mox in priſt inũ curſum remiſſa nõ redeunt, ſed quo totu põdus omnevq́; uires inclinata traxerũt, uigore quo ſibi permiſſa creuiſo ſét, in ipſius uitij robur adoleſciit. In hoc eſt tota difft cultas, ut incipiat non amare filium pater, hoc cum frontem confiſpionis accipit, reliqua præcipiti furore decur-

5* 12 “„. “ 8 4*“. —
286 Pro EFilio decurrunt,& redituris charitatibus obſtat quicquii
obſtiterat odijs. Semel ſibi parẽtes liberiq́; mutantue, a rituco 1 ſemel auferütur. Felices, qui habẽt in conſcientia ſuu uun jme quod debeant emendare, corrigere. Ila demum poteſ ue
ira deſinere, quæ coaluit ex uitijs liberori. Ego qui
on rtgatün
facio, cui non luxuria, non eſt mutanda petulantia,a
ius abdicatio nõ de meis, ſed de patris moribus uenit.
Fruſtra mihi exhortationes, fruſtra blandiẽtur uun
Decunat
cir,iten
uineiriut m
gn At „ 4
ſolatia. Hominis quẽ pater odiſſe nõ deſinit, unui exi tus eſt ut ſe oderit. Et quantulum habet de toto dolore exoywna noſtro ille quo uenitur ad iudicẽ dies. Ego cum dico, guam rin pater me odit, ilud exclamo, omnes ſine me ſuntſſit laqusuge dies, omnis lætitia ſine filio, nõ alloquitur incœſti, nii cituge 1 aßidet ille languẽti. Gratißimus quiſquis de nobistii iici aanf ſtius aliquid attulerit, quiſquis maledixerit, cuiciu/ ni auſa tus abſenti. Ego ſi hoc poßu ferre, merui. Alia ſuntall tuuimnſeum uerſa, quæ de cõtinuatione ſui patientià parãt, quæ di cl algach rant aßiduitate, firmãq; mentẽ, quod te pater oderit., arijianada 5 quotidie noui eſt. Minus fortapis urãt inuicẽ ſinulte gttatbälg a tes,& mutuis deteſtationibus inuiſa reſpirent. Odu rigaeniun is tantu filius perſerre poterit, qui et ipſe oderitpi- noriat e trẽ. Vos nic iudices uniuerſos, quinimo mortales inſe iancdenn licißinus iuuenis interrogo, quid me fecere uulti- Ex= iihus,oa*
plicuit nos ſine dubio de criminibus exitus, ꝗ; abſolu/
tus ſum, tamẽ nõ hoc effecit ne mori uelim, ſedut mili liceat et uiuere.Victus ſum enim mehercle, uictus ſun
le,: lmanheul iudices abſolutionibus meis, et(quæ certißima eſt an eha ,2 mæ laboratis infirmitas)miſera felicitate defeci QNe leun 9* mihi uultum domum reuerſo, quem ſuadetis auunun nnnren 5 8
——— ————— 4 *—— ‿ 2—* ——— 4 ———
—ÿ —
———

katiom patt tTuad ur ad xclas ne fil Gra¹ t, qu c poß tion d 3 1 inus aklom re po uniuer
„&ν0
70 3
9 de c efkeit sſan smeis 146)m.
reuerſ
aun ¼ a Wr * 1 1 rren 1 Ae. fan u awll- 2 2M tem
9 1 4 4
Declamatio decimaſeptima. 287
Non decet gaudium men, exaſpero hilaritate, offen,/ do tristitia, capto ſermonẽ, inuiſus ſum tanqud arro- ganter inſultem. Doloris cauſa dicor ſi propius aſpi ciar, uideor ſi recedo, cõtẽnere. Quouſq; uincemus? Neſeiunt prorſus abdicationibus mederi, qui non ſta tim cedunt qui conſcientiæ ſuæ rigore nituntur. Non uincitur pater, non ſum abſolutus, cum domũ ueni, ne mo me diligit, nemo reueretur. Iam ad nos de penati⸗
bus illis nõ pertinent, niſi ſecreta, niſi latebræ. Non
exuo, non depono ſordes, et mihi quotidie ſenex tan- quam accuſaturus occurrit. Attẽdo quid faciam, quid loquar, qualis aſpiciar, et(quod malignißimũ et ſoli citudinis genus)me ipſe cuſtodio. Satiaſti me uita, ſa- tiagti, et cum felicibus quoq́; ueniat ex nimia proſpe ritatis continuatione faſtidii, quod tædiu paras laßi tudine miſerorũ. Conſumpta ei in lachrymis, in pre cib. ætas, exacti ſordib. dies, anxietate noctes. Quiid mihi contra tam indigna, tam grauia promittit inte- gritas? Abdicari debet quem nocentẽ pater odit, mo- ri quem innocentẽ. Sed ut credamus, inquit, uolui ſe te mori, cur potißimum ueneno? Poßis quidem pater hanc de omni ſupremorũ genere litẽ ficere morien/
tibus,& quia rerũ natura uarias fatorii uias inqul/
ſit animæ, in nullo nõ exitu ſimili ratione reprehen- das quicquid electũ eſt. Sic ſuper ſtrictii nudatumq; mucronẽ, proclamares, cur nõ ueneno? Sed nihil eſ delicatiuis exitu, quem nõ ſupplicia, nõ metus, ſe col lecla de calamitatibus cõmendat infirmitas. Mihi ta men præcipue cum hoc mortis inſtrumento propria 3 concor⸗
—

— .—— ——
288 Pro Filio
conccordia eſt, non ſpargit cruorem, nò trucem cali ueris relinquit aſpecti, placida eſt, quieta eſt. Ingno tißime ſenex, ego& hoc ſic moriendo proſpexeram ne me occidiſſe alius uideretur. Te nunc apprehen/
do, te interrogo bater, ita parricida ſum ego, quiu- nenum affero in domũ tuam imparatum, rude, teren, dum, cui tam multa reſtant antequà dari poßit? ltu
parricida ſum, qui iuxta te quæro ſecretu, qui depo- tione tibi incerta, quam nemo detulit, quam ſimpliei ter, tam ficile reſpondi? Secedo in medios penates nullos ab introitu præpono cuſtodes, nõ euito tranſi
tus, non excludo uenturos. Rogo utrum hæc omnu
ſunt occidere uolentis, an mori. Venenã quod tibi pe
raretur, inueniſſes abſconſum, reconditu, multu ci- ca illud palloris attoniti, cõciſa uerba, trepida ſuſi- ria,& me negantè. Parricida deprehenſus effudiſet uenenum, ne fateretur. Cur ergo, inquit, ſi tibi paraue ras, non bibiſtie Breuiter pater,& ſecundi naturam conditionis humanæ reſpondeo, nihil aliud eſſe inpo
teſtate miſerorũ, qᷓ ut mori uelint. Ego cum dicomo-
ri uolo, nõ hoc dico, moriturus ſum, de animo meore/ ſpondeo, non promitto de fito. Miraris quod quauis
—
iam tened ueneni, multu tamen adhuc caſibus incer-
tisq; ſupereſt accipere? perfoßis plerunq; uiſceribul, uità tamen ab ipſa deſperatione redeuntem? Strictos circa colla laqueos, aut nexus, aut ipſius corpori ruina decepit, rotatos per abrupta molis iactus ex plicuit. Tam conſentanei eſt ne moriatur qui uelit ꝗᷓ quod morinaur inniti. Sed malo ſicut cœpi ſimpliei
tecun
—
—
—¼————
—
4 Decua tecum räunecol conſtthunm. inpeientirutt reiella in rimontan nünungph alagai. 1 1 ütelkonamt ligreſen àn inRrmied mot dippleat in ſtintmanſ teh ttſe Kinneterg maxidle'm n quantlmhihee
dun ſaln m gpeckfnt.
dſrczuznäg e bher galram e eenunc quo ditnten,g rulnenegi tonunrgn nurainan. m llei ½ bltanum blennüg
Kiitnn

Declamatio decimaſeptima.
289
tecum ratione conſictere. Nihil æque pater impetis conſtat, quàm mori uelle, nec quiccuam res bumanæ impatientius habent pereutis affeéctu. Hunc ſt retine/ re uelles, ſufficit ut moreris,& rationè quoq; homi/ ni mortis eripiet, ſi quis abſtulerit ardorem. Prangit animum quiſquus interuenit, abducit, auocat quiſquis alloquitur. Ambiuntur cuncta moriendi ſpacio pro uita. Ideo nos mehercle crediderim eiuſmodi exitum eligere ſecret. Minimi eſt quod confundat hominem infirmitate morientẽ,& exiguis cauſis opus eſt, ut diſpliceat obitus, quẽ miſero ſuaſit integritas. Quid ſi interueniat aliquis, qui gaudeat, qui uindicari ſe pu tet, ſt teſtes adhibeat oculos, quibus uidendum ſitesta tim mehercle arrogas uita ſimulabitur, Aatim contus max dolor cum deprehenſa morte diſſentiet. Neſcis quantu mihi hæſitationis paraueris, cùm interrogas, dum reſbondere cogis. Sed quem& reddere, iteri liti gare, defendi. Me uero tunc pariter omnes tenuiſtis affectus, indignatio, pietas, reuerẽtia, dolor. Ego pro pter patrẽ mori poſſum, corꝗpatre nò poſſum. Adij- ce nunc quod ey dixiſti, Bibe. Si meherele ſauciũ pal pitantemq́; iußiſſes adigere ferrum, premerem cluſis uul nerib. animA: ſi ſtringere aptatos ad colla nexus, conarer abrupto deſilire laqueo, ſi nõ inijceres ma- num ad præcipitia properaàti, flecterem in plana cur ſum. Merito prorſus anima ſecretii ſolitudinemq́; ca Płaueras. Interuenit pater, actum eſt, perit ille ſuſce- ptæ mortis ardor,& utroq; nos reſoluit affoctu, mo ri nõ debeo ſi uetuerit, nõ potero, ſi iuſſerit. Bibe, in-
4
2
quit.

——
—
280 Pro Filio
quit. Nondum quidem potioni uirus aptatum eſt, ſel
me ideo de prehendicti, quia adhuc terebatur. Multa
tamẽ mihi pater ante facienda ſunt. Volo prius con/ uocare ſeruulos, contrahere libertos, comploran co nqueri, mandare, defendi. Bibe. Mihi nero tunc ad-
ieciſſe uiſus es, teneris, hæres, eamus ad iudicem. Bi- be. Sed hoc iubes tanquam negem uenenum. Interro⸗- gare uos uelut in illa ſecreti noſtri præſentia libet
quem mihi poſt hanc uocem animum datis: Dicit hoc
accuſator, dicit hoc uictus, dicit ſecretò, dicit ſic ut
poßit negare, ſi bibero. Bibe. Ego quidem uolo, e hoc qudm maxime paro, ſed totum hunc animumſe/
nex tua auiditate mutaſti. Bibe. Quid reſtat aliuli,
qudm ut recuſantis ora diducas, ut infundas per oy
poſitas manus? Mihi ũero tunc excidit quid uelin, quid pararim. Vidi truces loquentis oculos, uuluu parricidali ardore ſuffuſos, iuberi mihi uidebarut
biberem tuum uenenum. Neſciſti pater pertinaciam
meam ſeruare, neſcicti. Eilium propter te moriuolen temn deprehendiſti. Vis occidere? Veta, inuadepo-⸗
culum ne hauriam, bibam. Exclama, temerarie qull
facis? lam deſino iraſci, iam reuertor in grati. Pro"
perabo ut hoc ſecum aures ſerant, ut impatientia tua fruantur oculi. Tibi imputes quod me torſiſti, quoi
eſt mori, ſi rogetur ut uiuat. Eidem deorum, in quam me contumaciam pater, in quem tunc impuliſti con⸗ tentionis ardorem, quum diceres, Bibe. Nec uiuere
mihi libuit, nec mori. Ereptus ſum miſer animo meo,
—
—————— ————ÿůÿõu·. ““—————.
oblata ſunt ſacramenta pereundi. Innocenti faciliu
Decatat inpnuſt 1 regntineatund lcfe , Gfutsm tin,Of 1
naueneteuczm Uununſſeſk heranütuche queri guht e ſaens wun e mauntegter i Bexeqolſteh Venenuncäbt n büüiſſcum fuinſgußh b ſnehylt
düſlen. Wa n
nueftſumza ditere Iulgit fmutunzt pennenn 1 nuni g 7, Vüauſ
— — —
—

cuich n.
' 8
1 utaſſ Aö 9 ora d= biue an litrus
T „ 1r 42 4&
num 8* 2* ſt. sw fen 1 VSC ſ lda A Jſchi rn
entag zur 1 ut us
ater, 34, 1, ℳ e aum mike 1 Äet ribrd i ha
Declamatio decimaſeptima. 285 & improuiſa uoce percuſſus ſteti ſine affectu, ſine negatione attonitus, amens,& me penè aliter occi- di. Nihil eſt proſecto improuiſorum dolore torren/ tius,& fractæ malorum contentione mentes ad inex pectata caligant. Non querelas poſt hoc inuenio, nõ uerba, non lachrymas. Ad nullius rei conatum ſuffi cit mori alterius animo,& ſuo ueneno. Licet igitur noud me reatus mole conuenias, non pœnitet tamen illum uixiſſe, illum non pœnitet ſpiritum rigoremq́; pereundi tanquam parricida moriebar. Pater qui queritur, quod non hibi, iam nunc diceret, deprehen/ ſus erat, negare nõ poterat. Eſſem nic ter abdicatus, E me contenderet ad iudices meos redire nõ auſum. Bene quod ſic effudi, tanquam rurſus uita placuiſſet. Venenum quod uideretur deprehenſum, nemo ideo bibiſſe crederetur, quia ſibi parauerat. Dic nunc, Nõ fui paſſurus ſi bibere uoluiſſes. Deinde hoc ſic pro/ bas, ut me hodie quoque coneris occidere. Non eras paſſurus. Quando per fulem injjcis manus, potuit ea dem, potuit peregi breuitate qua iuſſeras. Non eras paſſurus. Deinde non timuicti, ne mihi animum pere undi uel hoc faceret, quod putabam me iuberi. Faci- nus eſt ſi morior, ut poſtea quæratur an uolueris oc cidere. Tu licet inuidiam uocis illius alterius mentis ſimulatione defendas, occiſuri tamen fuit ipſum ex/ perimentum. Nec intereſt rigoris, quædam patiaris, an tentes. Nunquam mouebit patrem filius hoc quod moritur, quem non mouit hoc quod paratus eſt mo- ri. Quid nunc faciam iudices pertinacißimo rigori: t 3 in

— 4 ——
292 Pro Filis in quod me componam patientiæ genus: uidetis ho minem quem nullis animi mei ſtatus mutat, quem con Kantia noſtra, quem offendit infirmitas. Viuere uo/ lo, perturbat, expellit. Mori conor, interpellat, ex- gitat. lam frtaſſis aliquid(ſi nobis hodie quoq; cl- mentia ueſtra ſuccurrerit)parauit, inuenit. Quisſ/ nis, quis exitus incredibilium malorum? De filioab, ſoluto fecit ut mori mallet, de moriente ut uiueret. Vos uero ſanctißimi uiri, quo iam ambitu, quibus poſ ſem conuenire precibus. Ille ueſter infelix, ille ueſten ab ſolutus, flere uetitus eſt. Non habet gratiam ſuam toties genua complecti,& ad fatigatam miſericor,/
diam noui diſcriminis põdus attulimus. O mors ſen per imparata miſeris, negata cupientibus quàdo ſue
curres? Me infelicem, perdidi uenenum Sed quatenu
aliquid pater expectationi tuæ repromiſi, nolo deſſe
res. Pruere quinimo ante ſuprema, ante exitum meum hac uoce, uiciſti. Neſcio quidem quod rurſus eligam obitus genus, an placeat reparare uirus infelix. Sed prædico, teſtor, quæcunq́; ſederit traditio leti, miſer re, ne iubeas: miſerere, ne cogas. Facilius me occide rent gemitus tui, lachrymæ tuæ. Et ne mihi putetisil lam ſecreti noſtri excidiſſe uocem, uenenum quidem te iubente bibere non potui, quandoq; tamen hoc oe cidet, quod bibere iußiſti.
Argumentum Declamationis XVIII.
NM Rlæ tractationis fit adtio. Specioſum filiũ infamẽ tanquã in IVIceſtuin cum matre cõmitteret, pater in ſecreta parte domu torſit,& occidit in tormẽtis. Interrogat illum mater quid ex; lio compererit, Nolentem dicere, malæ tractationis accuſat.
erd 1*4 9
—**——yö— 3 —
8
——————,—
L. rliauibät iißamulaij
euunän tantaggmanc 1 it tſtiuge roqu
pro tu 1
mäſtn
ne fulune 4
manfu 44 nariu Liſtd' aueuduühn coraciünte ſ ub ma rin aälcgm fann d perliu mnuſ nxonipeiet IRiinum tecnnit 5 8 hocchiſfcn tur Reun pi puloconſ
1
rogtnhus ſcerbazzet

imall luiri,
n
m dicen
Declamatio decimao ctaua 293 pro muliere contra maritum. Tſc iudices callidiſßimus parricida ficinus ſuũ ſic E ordi nauit, ut uobis matrem faceret inuiſam, ſiue dißimularet miſera mortem filij ſui, ſiue quereretur: tantaq́; monſtrorum nouitate circundatà eo perdu/ xit, ut ſibi uideatur infamaturus iter uel patientiam noſtra, uel dolorẽ: matri tamen, cuius calamitatibus ne minimi ſibi uindicat orbitas locũ, ideo ad uos fus giendum fuit, ut ſciretis non illi præſtari quod tacet maritus. Laudo iudices, laudo miſera, quod interro- gare noluit domi, quod nihil fecit et ipſa ſecreto. Hic corq ciuitate, cora liberis ac parẽtibus,& licet diſ⸗ ſimulare parricida uideatur) corã rumore mater in quirit, quid tormèẽtis unici quæſierit, quid morte com pererit. Reſpõdeat ſaltẽ reus, fateatur iratus, cur in peracta crudelitate modeſtiæ fronte ſubſtitit. Nec uxori poteſt uideri parcere de qua re ſeire uoluit an eſſet inceſta, nec filio, quẽ tanqud ſciret, occidit. An- te omnia igitur iudices mulier inſelieißtmi pudoris hoc ab affectib publicis petit, ne uobis accuſare uidea tur, Reum ſe inceſti, reã parricidij putat. Exhibet po- pulo conſcientiã ſuam, et aduerſus quemcunq; ſermo nem, quodcq; ſecretũ, marito fimæq́; præſtat inter- rogandi potecatẽ. vellet innocentià ſuis probare ui- ſceribus, uellet in eculeos, in ignes hanc miſeram præ cipitare pietatẽ. Ignoſcite iudices impatientiæ, quæ contra callidißimam dißimulationè libertate doloris exæſtuat. Inceſtũ probaretur ſilentio patris, ſi tace⸗ ret et mater. Et quidem iudices tam cõtrarios affrctus t 4 ſenis

284 Pro Vxore ſenis ſatis admirari, ſatis upere non poſſum, inm more tã ſuſpicax, poſt tormenta patiens, modo ad 6 bulas uulgaresq́; ſermones pronus ac ficilis, in orhi- tate, in parricidio, reatue quoq; dolore cõticuit. Quo repente conuerſus eſtein quam modeſtiam deſperatio nemq́; deſecit? torſit tanqud dicturũ, tacet tanqua d xerit. Fidem igitur ueſtr iudices nec cui præſtet ma- gnæ ſeueritatis autoritatem non poſſe defendi, neue ideo ſuſpicari nefanda malitis, quia ſe ſilentio parri- cida miratur. Parcere nunc illi cuiqud tacendo cre- ditis? loqui ſecum maxime putat. Et ſi bene artes e profundæ mentis conſtlia proſpicio, reſpondere ſibi uidetur pluſquà mater interrogat. Fallitur quiſqui hunc eſſe credit inexplicabilis doloris æſtu, ey inter ſilentij conſeßionisq́; cauſas miſerũ pudorẽ. Ali exi tum noõ habet, ꝗᷓ ut reſpõ dere nolle uideatur quiſqui filium occidit,& probare non poteſt propter quol debuerit occidi. Coniungat quantu uolet nocentißi mus ſenex cum rumore populi ſtlentiu ſuum, etrela tura ordinẽ triſtißimæ ſortis collata malignitate cuu dat ora, compeſcat aditus, ſecuri tamen eftote morta- les. fas eſt innocentißimæ matri uelut in templis,uelut apud ipſos proclamare ſuperos, amaui filium meum. Matrona iudices cuius puellares annos, primam ru- demq́; coniugij mentem nulla libidinu reſperſit inß/ mia, cui impudens rumor, ſuſpicax maritus nihilun- quã potuit obijcere niſi filium, quæ pudicitiæ prima fiducia eſt, edidit partu quem maritus agnoſceret, nõ timuit ne ſtupra furtiuos; cõcubitus paruuli uultus, Alt
3 —————ü—
Decki 1 at ereſenb u. uum de ſcontmmo tiusconple ſ ces, nec in ni ſuo uta qa, unqui Acun efde tur inmcens i 1 aalt han eger tamnigitſäte pariinperg Raruhinang quüuinm qhiren ciler eciundie nüigtir mſeri rieranſu cn ſtzus nuim brüpſetenw ſenninuit älls naiſemie uum eenzuc limatradi lr kodelien
—
gue ſue 1
loeaänte
f

. bor n ingat me a epPog Nüin ſ 1 d lou tus ſa aduh iema ane ſabo aai duela abim rmls i
or ſaf an
filun A quem uſ 5a hns
Declamatio decimaoctaua. 28i dut creſcentis infantiæ ſimilitudo detegeret. No/ tum de ſe continuo(ſi quid ipſi creditis) impatien⸗ tius complexa quam reliquæ parentes, non in nutri- ces, nec in miniſteria ſepoſuit, ſuis aluit uberibus, ſuo fouit amplexu. Nunquid& hos annos parrici/ da, nunquid& pueritiam miſeri iuuenis infimasr Actum eſt de ſacrorum nominum fide, ſi ut uidea/ tur innocens mater, ætas tantum filij facit. Accen- debat hanc erga unicum optimæ matris impatien⸗ tiam rigidus pater, aſper maritus, ey ſibi uidebatur Parũ implere, quem pro duobus conferebat affectum. Rarus hic namq; ad oſcula, difficilis amplexibus, e qui unicum aſpiceret animo, quo quandoq; poſſet oc cidere, fecit ut notabilior eſſet charitas matris. Om/ nis igitur miſeræ ſermo cũ filio, omnis in publicu pa riter egreſſus. Gaudebat etia quod laudanqus occur- ſibus, quod omni frequentia cœtuq́; cõſpicuus, popu lo id ipſe fateretur, quod plus amaretur à matre. Mi- ſeremini iudices, ne nefandas ſuſpiciones maritum ex ullis traxiſſe credatis indicijs, ſuum rigorẽ, ſuum tan tum ſecutus eſt animũ. Eilium ſi non ames, uideatur ti bi mater adamaſſe. Queſturum nunc me iudices puta⸗ tis de licentia ſermonis humani? Ego uero iuxta huc hatrẽ non accuſo rumorẽ. Quæ materia fabulæ tam impudentis, quis fuerit autor, ite probauit qui credi dit. Facilimum fuit ut loqueretur bopulus de inceſto, de quo mirabatur patrẽ ſuſpicari. Hæc ſunt iud ices, quæ mater fecit ſecure ſimpliciter palqm corã mari to, corã ciuitate Referat nunc ſuum iſte ſecretum. lu⸗ 6 6 5 uenem

296 Pro VXxore
uenem(quæ integritatis prima ſimplicitas eſt) nilil timentẽ in partẽ domus, qua nulla proclamatio, nul- lus poterat gemitus audiri rapuit, abduxit. Ibius, beribus, ignibus, omni crudelitatis arte conſumpſit Quis unqud iudices peius de innocentia temporun, de ſacris meruit affectibus? torſit filiu ut probaretur
incetü, occidit ut crederetur. Ponite nunc ante ocu-
——,,
—
los iudices duorii parenti confe ſionẽ. Mater excli- mat, filium amaui: pater dicit, occidi. N efas eſt utrg putetis innocentem lam quidem nocentißime ſener grande deprehenſæ feritatis indici eſt, quod cumſ-
lium occideris, ut interrogeris expectas. Non erum⸗ pis ab illo ſecreto tuo terribilis in publicu,& homo filij cruore pfuſus nõ proclamas, nõ deos hominesy
teſtaris, nõ occidis& matrẽ: ſcilicet modeſtia te ſet/ lerum tuorũ quam maxime decet,& ideo tibi relin quis unde ſis quietæ patientiæ. Miſer parcis uxor, coniugales deos& lectuli iuraà reuereris:? O ꝗᷓ non ha bet nec quod mentiatur. Malæ tractationis agimus Placet ergo iudices, ut illa uoce qua matrimoniori conquerimur iuiurias, gemitu quo corporũ contume lias, damna, cultus,& negatos in publicum deflemus
egreſſus, orbitates ac liberorũ ſuprema planganturs
Quid tamen facere uultis miſerũ dolorè, ſi uõ habet aliam ſexus hic legẽ, ſ intra iuris huius anguſtias om nis nuptiarum querela conſtricta eſt? Mater quæ de morte filij marit malæ tractationis accuſat, nõ uin dicat, ſed probare contenta eſt quod non debuerit oc- cidi. Omittamus pauliſber iudices orbitatis triſtißi/
—— eee
1
.— ————
—
———
Dech 3 me dolotenGl- unubalunetch icertt adulemd dilſtenend nocentitherhl tamitnuiiltt basſcemnzu tiolerueräät,o reln tuztich dum güchto in craprpuün: ritueran hne pl mfn niſmt 4 f choiu Fe datugrllsf ptocjan rtn den acht Prn ſiſttuniume 2 Jpiit e 4 teenten
daun. Kuch dinaa a brauſucha Whunanij

. 1 ) 3 7 5 1 1 KT denh —/ Lu „7. N 4 1 M 1
4 4 4 d 1
2OI 1
2 A 1 1 TC 4
— A a ul 3 1*
8
1 c
ui
Declamaito decimaoctaua. 297 mæ dolorem,& in parricidio malæ tractationis red damus aliunde cauſas. Ita nõ iuſte quereretur uxor, ſi diceret, adulteriu de me facile ſuſpicatus es, cito cre/ didiſti? Matronalis pudor tutelà non ex ſua tantũ in nocentia habet, infirmitas huius ſexus non poteſt to tam improbitatis exiſtimationem debere tantũ mori bus ſuis, omnis in ſœminas uenit maritora prædica⸗ tione reuerẽtia, omnes ſermones originem de ueſtris pectoribus accipiunt. Triſtior uultus, querela, ſaſti dium, fatu eſt coniugij. De pudore pronunciat, mittit in ora populi, mittit in fabulas, hoc proxima miniſte ria narrant, hoc exteri putant. Nemo peiore exem/ plo temere de uxore credit, quàm cui omnes creditu ri ſunt. Sane faciat uos pronos ad ſuſpiciones nimia
charitas,& ex im patientia diligèdi plerunq; deſcen
dat, ut credas facile quod timeas. Furtiua ſtupra, ra/ ptosq́; concubitus obijciat, uel falſo maritus, fas eſt, fieri ſolet, parcius tamen ſi iam ſit& mater, ſi in ſi/ dem caſtitatis uxoria fœcunditate profecerit. Quid ſi ſit iam iuuene quoq; filio ſeuera, id nurũ nepotesq́ proſpiciat? Miſeremini temporuũ, ne alienæ innocen/ tig interpretationẽ de ſuis quiſq; moribus trahat. In- ceſtũ poſſe fieri pater hoc ſolo uult probare, ꝙ filii potuit occidere.Rumor, inquit, fuit. Eſt hercules cui contra rerũ naturam, contra parentes liberosq́; cre⸗ datur. Rumor fuit. Hoc ergo ſic audiemus tanqua ſi diceres, cõſcius detulit, ſeruus nunciauit, ancilla, im prouiſus aſtiti, dum non timeor adueni. Rogo iudices utrum credibilius putatis, inceſti de matre, an de ru- more

gl. parant.
— 9 8 4 ——
288 Pro Vxore
more mendacium? Rem impudentißimà populuslo quendo fecerat, niſi pater credidiſſet. Peßimum iudi ces humanari mentiũ mali eſt, quod ſemper auidiu nefanda finguntur, nec uſquam 7 maius operæprecii putaãt maligni facere ſermones, quàm cã incredibilia quaſi deprehenſa narratur. Neceſſe eſt contentioſius loquaris quod probare nõ poßis,& affirmationa ſu mit ex homine, quicquid nõ habet ex ueritate. Eetta men hoc iniquißimũ de loquacitate populi, quod ple/ runq; famã accendit contentio non credentiu. Mate- riã miraris rumoris, de qua nemo nec ſibi credit, quã
qui narrat aßignat alij? Rumores ſine teſte, ſine in
dice, res ex incertis improbiſßima, maligna, fallax, et ſimilis ſilentio tuo. Quid& ipſe de rumore ſenſeru, uis breuiter probẽ? Tormentis quærendũ putaſti, an uerũ diceret. Sane ſit aliqua publici fermonis autori tas in illis, ad quæ fas eſt, populi peruenire notitid Vi deo cur adulteria proferatur in fàbulas, explicantur per miniſteria, per cõſcios, habent incõſulta gaudia, pars uoluptatis uidetur eſſe iactatio. Facinus uero, eui ſi fas eſt, ut illud humanæ mentis capiat audiacia, circundatur undiq; nox profunda, denſior caligote- nebrarũ, quod nocentes ſuis quoq; oculis uix fiten- tur, non ſeruo, non creditur ancillæ. Quid internun/ cijs, quid opus eſt minicterijss ſufficit animus duor,
explicat omne filius materq́; ſecretũ. Inceſtum tanto
incredibilius eſt, quanto& de illo plures loquuntur. O miſera conditio ſexus, cuius ipſæ plerunq; uirtutes fabulas tputat. Cur iſta nullis in publicũ gaudet 2 “ lbunt
2
—— ———:„ʃy · · · ʃ ʃ—
butſübche b
Dcurat
tan ſeenzchtn ſcenstlinhh uipaitcfäti
aununt nanquli ſuſapiuplt ſeiniuza ae tneanßle 4 nälto ſemd zitennt, gn tegruilm. üllgn ſtet gelgiegeſee ſaulratuſt cinunuumen refigt no fnienſiu, nbat De tm ſerungen fere dabamne tid no grlihe
V len
hocfzann
ſußftim
E adhue
dü eune
ninſa,

ur⸗ Mm laant an urn marir an Wa cuin h
ure e Am tuh
₰ and en - M asd bud a
Doclamatio decimaoctaua. 289 ſibus? Vnde aduerſum omnes tam rigida cõuerſatio, tam ſeuerus affectus? Nihil cõcupiſcit, nihil ergo de- Iideratẽ Filius poßidet cuncta tempora, uniuerſos oc cupauit affEctus, filius matris tota iactatio eſt. Rogo, nunquid adamauit? Mihi credite, nõ eſt nefindorum iſta ſimplicitas: daut ſit hæc inter matrẽ et filiũ con/ ſeientia, parcent oſculis palam, abſtinebunt corã pa tre complexibus, omnis familiaritas ſubſtringetur in publico, ſermones, accurſus cora ſeruulis libertisq; uitabunt,& maximi ſceleris ardor captabit affecta-
re grauitatem. Elige parricida quod uoles, inceſtum
diligens ſuſpectũ non erit, negligens deprebenditur.
Sed quid ego ſic ago, tanqud inauditum, incredibile ſcelus locutus ſit populus? Teneo in hoc ſermone ſi/ cinus unius mali mariti. Nõ intereſt inceſtum de uxo
re fingat, an credat. Quid iſte, ergo nõ timuit tam ne fandæ rei fumà, nec ad aures patris peruenire rumor erubuit? Dißimules licet, à te malignitas accepit or/ tum, te ſecutus eſt quiſquis hoc auſus eſt narrare, pro ferre. Da bonum patrẽ, boni maritũ, dicturũ me pu- tas, nõ credet? Neſciet eſſe rumorem. Ite nunc iudices, & adhuc dubitate quis fimæ fuerit autor, cuius pa- ter agit cauſam. Specioſus, inquit, fuit. Non magis hoc facinus in matre eſt, quam crimẽ in filio. Specio- ſus fuit. Vt hoc obijci poßit, ut debeat, adijce& adul ter& raptor, in illamatrona martiali dolore pene percuſſus, in illa uirgine publica ſubelamatus inui/ dia, quanquà hæc quoq; intra notos diſcurrunt iuuen
tutis excurſus. Quid ais? ab incesto libidines cœpe-
runt⸗

6 8 . “ “
300 Pro Vxore
runtehoc primum unqudà iuuenis admiſit?hoc ſolian gumentum ſumis ex forma? Dic potius, deprehendiiu uenem mihi uenena miſcentẽ, in necè meam conſcien tia ſceleris eſt armatus. Infinitum eſt quantum debedt
ante feciſſe filius, ut de illo inceſtum pater ſibicredat.
Specioſus fuit. Quis enim non eſt formo ſus filius ma tri? Amant debilitates, amplectuntur illum morbori ſuppliciorumqʒ pallorẽ,& in uires charitatis acer ſeit ipſa miſeratio. Non impedit ægræ pietatis anini deförmitas, pulchritudo non auget. Amare liberosu- nus affectus eſt. Liberi marite, liberi nõ amantur ouu lis, non complectitur mater ore, non uultu, ſel eſtin filio matri neſcio quid homine fõrmoſius. Poßit ſonſ tan nouitas ſolicitare uiſus, expugnare mentes, inma tris aſpectu coaleſcit infantia, pueritia conſurgit, i uenta furrepit, ſpecioſum ſuum quotidie uidet, min- tur, amplectitur. Quæ tãdiu amauit, quando incipiet amare deſinere? Non eſt opus nocentiſime ſenexal hoc nefas charitate, ſed amentia, ſed furore. Vtiniu- uene ſuo mater poßit cõcupiſcere quod formoſus eſt, oderit oportet quod filius eſt, eæ adeeo ſacris aſeci/ bus nõ adiuuatur in facinus, ut ad aliud niſi per bli uionem ſui tranſire nõ poßit. Quid quod ey increii bilius eſt, quod parẽ duorũ poſeit inſaniam,& an ceſtum opus eſt ut adamet ey filius, non ut adametur Ab utro deinde uultis incipere preces, uenire ſermo- nem? Audebit hoc rogare filius matrem? mater hoc impetraturd ſperabit à filio? Hunc animu tuu ſener quo cum maxime taces(ſi hon eſt callida, non mali 9 4
—————:rãõ—— ·—·———ÿ —
daim gueſinian k. tetmamratnnt riſtsfienit nigrnetuaft dulgenturfatn leru?dinſgut
nnurnt iſet Djiih na kan nhum b furuuſunl mabomituß fng nhln aatui cininegudbeb getonnesntt amä lilciet comenaanh! c fuah 1 ceninb u ptateſtin hhe uͤßimajuſte Frecranrle obieciſaggt nentügeine Apuphrl Crigtantän ſtrihdi 4, tunzacüimi 2 wanig wn

loit en mf an,
deng a 66, 6 1nea m 1nj u han do ne Wuh mat W in
Nal Ca,
. 1
6 u Aene 11ſah e nun 4 s fum ru, 1 1 12 tahs 14 4 1G — 4 1 neſt menn 5 4 84 ed at ärtpe 8 2 coct 3 olen 7 414 ſc Mlus e. . 2 acin aas lun EIr 5 uort o ſcu- luorf Se K! metſ un 9e inch 14 9 3 Ara 298 Mtn- 42 A IG 1 9 4 5 1n
e 6
80
M
Declamatio decimaoctaua 30¹ gna ſimulatio) de fide tanti ſceleris interrogo, an po- teſt mater admittere, quod loqui nõ poteſt pater? Spe cioſus fuit. Libet interrogare hoc loco omnes huma- ni generis affectus. Placet ergo ut ſi filio obtigerit in dulgentior facies, uultus erectior, reſugiat mater am- plexus? Si uirginem uſq́; ad notabilem ſpeciẽ natuna foͤrmauerit, timeat oſcula pater, horreatq́;j contactis Dij deæq́; male perdat tam impudentes ſolicitudines, tam nefarios metus. Prope eſt ab inceſto, timere ne fiat. Malo ſimplicitatem, quæ nõ uereatur inuniam,
2*
malo nudos affectus, incon ſu ltaq; pietatẽ. Nihil de ſe
fingi, nihil credat poſſe narrari. Teneat inſatiabili-
ter, auide, tanti fama nõ eſt, ut amet filium mater ſoli citudine pudicitiæ. Me quidem marite ſi quis interro get, omnes matres liberos ſuos tanquã adamauerint, amat. Videbis oculos nunꝗᷓ à facie uultuq́; defleclere, comere caput, habitumq́; cõponere, ſuſpirare cũ re/ ceſſerit, exultare cũ uenerit, cõſerere manus, pendere ceruicib. nõ oſculis, nõ colloquijs, nõ præſentiæ nolu- ptate ſatiari. Hoc eſt ergo in tã nefanda ſuſpicione ſeæ uißimũ, inceſtũ nõ poteſt fingi, niſi de optima matre. Execrarer me hercle iudices, ſi crimen iſtud clarius obieciſſet filio pater, ſi uſq; ad uerborũ proceßiſſet a- mentia. Nẽini minus fas eſſe debet credere inceſtu, quã ꝗ propter illud paratus eſt filiũ occidere. Quid ꝗ nõ credis tantũ nefande, ſed querts? Ita tu nõ times mon/ ſtri huius agitare ſecreti? populus loꝗitur inceſtu, fed tu nega. Ciuitas infamat, tato magis oſcu lare unicum, et coniugẽ tene, pariter duos circa tuũ ſtringe cõple xum.

——
“ „ ——
292 Pro Vxore xum. Proh inaudita feritas, ita patri non ſufficit non credere inceſtum, quod non poteſt probare? Eerren tamen adhuc ſuſbiciones tuas nefandißime ſenex, i dißsimulanter indicia tanti ſceleris agitaſſes. Obſer- ua ſermones, ſecreta cuctodi, omniu dierũ noctiumꝗ momentis ſagax ſcrutator inſiſte. Quid tibi ci abni
ptis? quid cum ſupremis? Inceſtum iam credas opor tet ut torqueas. At tu, proh nefis, uerberibus, igniu bus,&x tota crudelitatis arte ſcrutaris rem, de qus nõ deberes interrogare ſeruos, de qua uerniliũ quog corporũ patientià petulanter excuteres. Laminaiae cendis, eculeos moues,& parricidio ſuſpicaris inee/
ſtum. Neſcis quod præceps, quod abruptũ tam nefn;
dæ diligentiæ furore cõmoueas? Pater qui de inceſo filium torquet, nõ eſt neganti crediturus. Omniũ qui dem iudices incertorum ſuſpiciones peſßimæ ſempera corporibis incipiunt, nec bene de cuiuſquà moribus illã partẽ hominis interroges, quæ non animo, ſeddo lore reſpondet. Nondii dico quem torqueas, quisin/ ter eculeos ignesq́; ponatur, cuius arguta prius indi cia præcedant, nouißimu debet eſſe quicquid torqu tur& punit. Fidem hominũ deorumq́;, ne grauiiatẽ putetis d nouißimis ultimisq́; cœpiſſe. Nõ habet pro bationẽ facinus, de quo pater nõ poteſt aliũ torque, re qudm filiii. Video qua poßis ratione defendiſion nia ante feciſti, ut incectum aliter erueres. Quid agis Interrogaſti ſeruulos, non potuit conſcius inueniri Exquiſicti ancillas, nõ apparuit minitra fiagitij, na obſcœna literarã cõmercia, nõ fatẽtis deprehendiſi nejänle
——— — —
—————-
————:—
— .——
Dech 4 teßanllüt 5 tereNiettäiſch tmigmeſitmn nilupotit Kxorylthu oäminnni 1 ceurguihe inengrqpd letitiuudepde uiit,Guch moleuseluſt ttorzanan ena
joſälmmiaame
noncehet ſi tormiteliſ tenrefntimmae meliacuitte lpnos inln bopulo. Cnm. tur omnenni ſuscreliani renikcn lolklenn, a tun hulett. PlRcuot adhe. nebziteſn 4 eutaſtänng
praiſcniynwe

8 4 1
uld enn „ ceps Kria om zi
negd inpi
I „ne Kreiin errq ed di ng onatt ed ni imäü iut omit ab ltimi 10Pa At quap dnt dun au ,10 dG
4
8
zappa nn ers
Declamatio decimaoctaua. 303 nefande bladitias? Nihil iuuenis maritus, dominus, pa ter? Nũc et dic ſciſſe rumorẽ, ſedut torqueas, ducatur tamẽ quæſtio per cõingis miniſteria, p filij ſeruulos, in illa potius uilitate deſæuiat. Prius eſt ut repudietur uxor, ut diuortio fiat in domo grade ſecreti. Eæcedit oẽm immanitatẽ, filiu ideo torquere, ut ſcias an inno cens torqueatur. Vnicum pater ignibus uerberibusq́; interrogas, rogo quid facturus ſi pernegauerit: vide/ licet ut laudes, deinde dimittas, ut amplectaris puſta uitalia,& laceri pectoris uulnera pietati rurſus ad- moueas. Solus ſupereſt pudor homini, ꝗ torſit unici, ut torquere debuerit. Faciat te neceſſe e res iſta peßii mum patré, et oderis oportet filini, cui ſatis ficere nõ poßis. lamiam malo uenena, ferrum, ſubitos ictus, im- prouiſamq́; mortẽ Inceſtum qui non credit, torquere non debet: qui credit, ſtatim debet occidere. Quod ſi tormẽta etia filij placent, ſi præſtanda eſ ſatisfactio tam nefandi rumoris, exigo ne perdas quæſtionè, in media ciuitate, in ipſa conſtitue fima, aduoca illos ma lignos, illos loquaces,& ſeculi rem exquire audiente populo. Cord omnib. torqueri debet, de quo loquii- tur omnes. Interroget quiſq; quod uolet, ſuis auribus, ſuis credat oculis. Cur in abdita ſemotamq partẽ iu/ uenis abducitur? Secretum quæſtionis nec inceſto fi⸗ lio debetur, nec innocenti. Dabo adhuc inter ſecre⸗ tum publicationemq́; temperamentu. Aduoca pro/
Pinquos, adhibe amicos, circipone iuueni ſerios ſe/
nes, interſint magiſtratus, aßiſtat quib. habere poßit ciuitas fidẽ, Præſtare debes aut tibi ut probare poſis, 7 ſi con⸗

304 Pro Vxore ſi confeſſus fuerit: aut filio, ſi pernegauerit. At tune funde, crudelis, tollis quæſtionis alteram partem‚ eff cis ne poßit amplius innocẽs e ſe qui tortus eſt. Quil agunt contra populum tormenta ſecreta? Prædico,t
ſior, iterum daniur malignis alimenta ſermonibuset
d quæſtione ſepoſita in maius reditur incertum. 6o/ ram omnibus torquere debet filium pater,& quiuult
abſoluere,& qui eſt paratus occidere. Non uultiuiu
dices ad facinus indignißimæ quæſtionis accedat,
quòd ipſe torſit filium pater? Adeõ ne nõ potuit libet tis aut ſeruulis necaßitas iſta mandari, non carifer potius adhiberi? Pater in tormentis filij non aueſa tenuit oculos, ipſe ueſte ſcidit, uelamẽta lacerauitma nibus flagella concußit, renouauit ignes, e moriſi/ liu contentione non ſiuit, diduxit os, quod iam ſupre ma claudebant, föuit animu, ut longius cruciatibus ea
tientia ſufficeret. O dignum patrem, cui dicat innocis
filius, feci. Non nie hercle improbe mihi proclamatu rus hoc loco uideor, hominè qui torquetur inmatri, debere coram matre torqueri. Cur excluditur infeli a ſua cauſa, à ſua quæſtione? Adhibe ſpecioſi cruciti bus hac nimis amantẽ, huius gemitus excipe, huiusſu- ſpiria oculosq́; cuſtodi, ſi quod ficinus admiſum e, torquebis quidem filiu, ſed fatebitur mater. irrumpe- re metum maxime puta in illud tuum parricida ſecre- tum, inijcio properanti quæſtioni manu, inhibe ictus
ſubtrahe pauliſper ignes, quicquid eſi ꝙ eruiſti, pro
fer in medium, memento feciſſe in Rilio, propter quol tibi non debeat credi. Quid ſpiritum dolore præcipe tant
Decu t tne Cuilnſere felitteuntnu audtrsnieumi bet uvilüuh ſioaumelt ettpenii ben⸗Reund tiituinn g tnionih müceeätele besubeeneh rſſimilan. fieinnaupe hana ncheänoncſe tatitnocenen nermaſtahe tjguenuglkt ſene ſlatäß bateninauii tentingiall,
lllionuun
riteinrnani lülkni ii 1

roN 2 ſ.
uon mg ctu an noco 1 8
1 le A
8 un AMum 1 ede 1 7 rt 4 anct 20 Jha. afumj 1 4 2—. 3 1 r u. rin berm eſcig e. lan 5 ren em uit, d i 1 nim Aaus 2 K aun 7 e rcle tinu
— — —
Declamatio decimaoctaua. 30§ tas? Quid miſeræ interualla patientiæ pertinaci cru- delitate continuas, ſi fruſtrà tibi ſuffcere credis quod audieris niciare, proſerre? Inceſtũ ut credatur ipſe de bet audiri. Mirabar& ego iudices ſt tam nefnda qua ſtio alium exitum potuiſſet habere qudàm mortẽ. Hic eſt parricidij pudor, ſic deſinũt quæ incipere non de- bent: Facinus quæſtionis operis ſcelere maiore, exire tibi uideris per orbitatẽ Scimus unde uenerit iſta con tentio, nihil extorſit ſeuitia miſero. Vincit torquentẽ qui occiditur. lamià non miror, quod poſt iſta nõ ha- bes uocem, uerba non inuenis. Vnicum ſine teſte lace raſti, unici occidiſti, ſoli tibi deinde uis uideri celare ficinus, et in parricidio quæris aliunde triſtitia. Præ- poſtera res eſt filium occidere, deinde erubeſcere. Fas non eſt non eſſe notum, propter quod ſe parricida pu tat innocentem. Eligas utrum uoles, aut tormeta dam nes neceſſe eſt, aut ſilentium. Quod non debet indica ri, quæri non debet. Poßis uideri fortaßis crudelißime
enex ſilentiũ filio præſtare, ſt uiueret. Conſumpta eſt paterni nominis religio, omnis pietatis ſublata reue- rentia. Si hoc ille meruit, parum in quæſtione, parum ultionis in morte eſt. Vindicare uis confeßionem, traduc cadauer,& ſuper illa uulnera omnes pone cau as. Non eſt eiuſdem fatere cur torſeris,& tacere cur occideris. Quid ais ſeuerißime parricida? Filium con ſumpſiſti per flagella, per laminas. Potes agere uiſce ra de tuis concepta uitalibus, ſanguinem qui de tua flu xit anima, non inſania, non furore? Sed quantum uis uideri, cõſilio, grauitate laceraſti. Potes tacere, ſuper u 2 uulnerd

306 Pro Vxore uulnera unici, ſuper exutos artus metuèdus aßiſtis,e cauſas quærẽte matre, quærente populo, hoc ſoli di. cis, occidie Contẽta eſſe debet incerto. Interrogari niu te marite credis d matre ſola? Cauſas mortis illius re. poſcit ſolicitudo generis humani. Stant circa liberos attoniti parentes, horret inuicem ſe charitas fraterns cõplecti, rupta eſt illa oſeulorum inter ſoceros gene- rosq́; ſimplicitas. Quouſque nos cum ſilentij tuiinter pretatione cõmittis? Si nihil factum ect quod debeat erubeſcere temporũ pudor, quid ſibi uolunt uerbame dia, ſuſpenſar si nefas prodigioſis ſimile fabulis depre hendidii, miſerere ne ſis una morte contẽtus. Inceſtam grauius odiſſe debes, quòd& uenit in forum, quodan daciam innocentis imitatur, et tacenti uidetur iraſei Cum filii propter rumorẽ torſeris, propter tormen/ ta occideris, non eſt media res ut neutrũ ſciamus. Ma- ter quidẽ iudices innocentißima hoc complorat, hoc ſerre non poteſt, quod nihil parricida reſpondet ed nobis uidetur iam iamq́; eſſe dicturus, nõ fallit nosne fande quid captes, hoc quod ſupra ſilentiũ trahisalta ſuſpiria, quod prorumpèti uideris exclamatione def cere, mendacio paratur autoritas,& in fidem eruptu ræ uocis affertur, ut fateri uidearis inuitus. Dic tamẽ, par eſt huic rei matris integritas ut mẽtiaris? O quã to nunc dolore torqueris, quod inſtantẽ nõ potes u liqua truci proclamatione diſcutere. Nõ uerbatibi c5 tra miſeram, ſed argumenta deſunt, non uoce, ſed pro batione deficeris. Quod ſolum datur, relinquis inß miæ,& nos cũ perpetua ſermonum malignitate com
mittlo.
Dchta rit Vikem nofecnnentie trĩ deiple del feeftigeä neßaaun tm
grübnnirhcg tonentäpatü rmailmerN ungttotand ſanſiprſam nasCaienhr tcoigluchn ſigilanſt lacoscnbe teneouniemmne noſin Vrm liechriulbe rimiufems mihi Kübera 1 den ditiſegae litExoſ premüehuüna lübäkinn totaentng 1 prin lunen- n ohn don— dnüti 1 iaian
—

Aue Klan ſus. ſäi lnih a
or H u oi K
tun a di C Pren m
liar ita
uoc rrlüe deii Warat uutd n i eriui wM üul integ a ii t A i nech a o
1
Dclamatio decimaoctaua. 307 mittis. Qui interrogantẽ nec damnat, nec abſoluit, ru more contentus eſt. Modeſtiam mariti pariter et pa- tris accipite. De muliere quæ conuinci nõ poteſt, ſuf/ ficere ſibi putat ut inceſta credatur. Quis unqud tam nefandas artes, tam cruentum deprehendit ingeniums quia nõ poteſt probare ꝙ dixerit, captat ut credatur, ꝙ nõ dixerit. Dißimulas, taces, ſæue, crudelis: inueiſti tormenta patris. Audi quid miſera ſimplicißimo dolo re proclamet. Nõ efficies, inꝗt, callidißsime parriciqa rum, ut non audeã cadauer amplecti: Ego uerò inceſta
ſum ſi poſſum moderari gemitus, comprimere lachry
mas. Coite in funus onanes liberi, omnes parentes, cu ſtodite planctus meos, obſeruate ſuſpiria, ſi quid feci, ſiquid admiſi, fatebor. Ecce ſupra lectulũ effuſa feralẽ laceros artus& peruſtum coplexa corpus exclamo, teneo unicum meũ, uelit nolit inuidia, mei miſera for moſum. Hoc erat quod inſelicißimam matrem ultra ſo litæ charitatis exagitabat aſféctus, amabà marite pe- riturũ. Infames quantum libet hanc impatientiã, ego mihi uideor defuiſſe, ceſſaſſe, multũ de lætitia, multir
perdidiſſe de gaudijs. Nemo unqud filium nimis ama/ uit. Exeuſo tibi, inquit, iuuenis innocẽtiß ime, quod ſu
premis tuis nõdum præſtiti miſera comitatu. Viuere
quidẽ te defuncto continuo non debui, ſed mori mari
to tacente nõ potui. Rumpã tædium lucis inuiſʒ, ſed
prius licuerit corã ciuitate manib. tuis iuſta perſolue
re, cum damnato ſupra callidißimu ſilentium parrici
da, nihil te dixiſſe conſtiterit. Ignoſce quod ad iudiciiẽ
iſtud orbata duraui. Timui ne ſi ad exitũ impatientia,
6 3 ſi pre/

4 “ 4. “ 5 —
sos Pro Marito ſi præcipiti pietate properaſſem, faceret alium parn cida de morte rumorem. Ex ſuperiori argumento Delamatio XIX. Pro uiro contra uxorem.
Vbebatur quidem triſtißimæ orbitatis miſero pu-
Ddori, ut iam taceremus omnes,& poſt tã prodi- gioſas rerũ ſermonũq; nouitates oportuerat hoc eſe nouiſeimũ de malis infe licißimæ domus, quod occili filium pater. Sed quoniam mulier immodici ſemp af fectus, cuncta quæ uel paſſus ſum paulo ante, uel ſeci, reatus quoque me dolore concußit, ueni petiturusd uobis ne me ſcientem ſilentium contentioni præſtu/ re credatis. Non quia occidi filium taceo, ſed ocei/ ſus eſt ut tacerem. Vtinã iudices negare poſſem quot occidi, utinam totum miſeræ neceßitatis ordinem fis eſſet intrare,& oris huius premere ſecretum. Min/ tur hanc aliquis patientiam meam? Ardor ile qui me modo impegit in filiũ, ipſa ſui immanitate coſum ptus eſt. Quicquid erumpere poſſet in proclamatio- nem, parricidio peractum eſt, in orbitate conticuit. Non habeo affẽetum niſi quo cuncta tantũ patiur, au diam, feram. Vtrunque de filio fieri nõ poteſt, utet oe ciderim,& fatear cur meruerit occidi. Quapropter iudices ſatis admirari, ſatis ſtupere nõ poſſum, quod mulier cuius præter optimã ſane conſcientid, ſexus quoque maiorum malis noſtris pudorẽ præſtare de/ bebat, tacere non poteſt ſilentium meum. Nouo quin imoõ fabuloſoq́ʒ ſecum impatientiæ genere diſſentit Queritur de populo, quod loquatur de patre zua 2... t Acea
1 8— * u—
1 1 4 ———
Decuna celt Neeuntätt ltre nbi ſtret ſlentumoſm aninwcäul
teſtſeiugi re nildias tatunſtutiget eälmuk itt wolnyneg beibinurclu perc ui buu gegniſt ſeci Kagſg ſihetinenon aſekuseul pœniwigole ſirauni u Guhaſe Aäunia nch murcouepußr rier aleamg, trätloniſu olegitaamn, iſtleneez lutegenun mii Feen lenia eiraineneſie mamammiſc ranfainen
—

7]Nas „ rum Nend i
2 A ua in, Xuuri inde AGäna tum n ſi rui deſt in neri awic atis Mit tin nſu Sno dtir tiſil unen in9⸗ meant Luo Tolds
Declamatio decimanona 309 ceat. Nec contenta conſeione mariti, nibil ſe dißimu lare, nihil ſcire reatus autoritate teſtantis, mauult de ſilentio meo facere ſecreti orbitatis. Iſtud amentia ſit
an innocẽtia, perditus dolor uiderit. Ipſius animus po teſt ſcire quid filius meus dixerit, quæ me putat habe/
re quod dicã. Fidem igitur ueſtra iudices, ne uos orbi tatis miſeratione confundat ſola mater, neue maximæ calamitatis ibi tantum putetis reſediſſe ſenſum, unde uos lachrymæ gemitusq́; conueniunt. Mei magis de/
betis in uxoris comparatione miſereri, qui filium&
perdidi e occidi. Ego ſum inſelicior ex parẽtib. duo- bus, qui quicquid iudices icta complorat, et patior, et feci. Felicem ignorantiæ conſcientiam matris, quæ ſuficit interrogare. Maior me impatiẽtia, maior urit affe ckus, cur filiui occiderim indicare non poſſum, nec
pœnitet quod occidi. Infelix ſenectus, miſera patiẽtia, ſic quoque quam multa dicenda ſunt. Fuimus quon/
dam ludices, fuimus felicißimi parentes, ci adhuc ru-
dis unici nobis blandiretur infantia, durauitq́; do/
mus toto proſperitas, quandiu pariter fruebamur, pa
riter dileximus, quandiu ciuitas de nobis hoc ſolu po
terat loqui, filii nos habere formoſum. Vt uero in eã
adoleuit ætatem, in qua corporalibus bonis iuuentus
inſolenter exultat, fuperbus atque arrogans in nulli
uitæ genus, non in priuatos, non in publicos actus flo
Fentem duxit ætatẽ. Dij immortales quatus vialaſ circa iuuenẽ rior ingemuit, omniũ maledictis ſuccla
matus, omnii denotatiõe damnatus eſt, donec& ipſe
conſen ſum circa ſe publici doloris agnoſceret. Inde
1 38 4 raruis

—
310 Pro Marito Dech t rarus in publico, et tanquã patris occurſus, tanqun hui tanqunncha ciuitatis ora uitaret. Non eſt leue concipere uerbicin neisognttna quantam ciuitatis execrationem, in quantam culpan uerberbubz gih iuuenis inciderit. Dictus eſt occidere poſſe patrem, turaghoßi⸗ 1 ctus eſt dignus, quem poſſet etiã pater occidere. Quil ummniutse facerem iudices infelicißimus ſenexsiamiam nõ euiti, timmatzaiſo bat fima nec patrẽ, iam meis auribus nemo parcebt.& bilbferegbr
Interrogare non audebam, dißimulare nõ poteran. Fallitur quiſquis me putat quicquã feciſſe conſilioin
luisunpellkne Duubr othh
petus, ac temporis ipſius neſcio quis ardor explicuit. ngiealſfme Præparari filio tormenta non poſſunt. Eſt in miſern= aupflugi penatib. pars remota, ſepoſita, profunda tenebris, ii’= uulſ Iſtaulgt ſtis acceſſu, omnibus apta flagitijs, et in qua audeatſ- intarunsiaſl cere facinus& pater. Illo fateor dum me uariæ cogiti innüm-pnbei tiones per totius domus ſpacia circumagunt, quantuͦ luizlonimend intelligere licuit, improuiſus adueni. Et ille quidèaſ ſelixworanlie conſpectũ meũ tanquam deprehenſus obſtupuit, rfu- aijs uniniug gitq́; trepidus, puto ne quærerẽ cauſam. Irrumpo fiſi rungfuüſun natur, auide, ſine liberto, ſine ſeruulo, ſicut me depre. dvcrnqteiii henderat tẽporis illius fati, manibus, ictibus, et quæ ſtisniecnanmn. cunque ex obuijs dolor in telorũ tranſtulerat uſusul ummeruſſnn tra uires ſenectutis aggreſſus, ignes ex proximo rabæ eipumigſit tos, uerbera quæ caſus obtulerat, nõ diuiſo dolore, no tbinahnengs.
p partes, nõ per interualla ſuſẽſos, ſod ſemel, ſed paii ter inuado, pars ſecreti fuit, ut ipſe torquerem. Dij im
unrhihagnn
mortales, quæ contumacia, quæ fuit illa patientia, cée rillexlum domi torqueretur à patre, nõ inuocare matremè Non lun üdon repugnauit iuuenis, non oppoſuit manus, nullumim tilianlg; 1 plorauit auxilium. Merſis tantum deiectisq́; lumii Feaͤlncan 4.. 16 3
..4 8
———————— 1“—— *— 3.—.. 1 ————
—————————————
—

6 2 2 L mie. lue A5mf 0,t Cs m ata ä ints ri reſſ ag h obtl wun Äit Pie. fuitz a gen citg lhe re,n a u p Mr ſua at
4
Declamatio decimanona. bus tanquam unquam flagella ſuſtinuiſſet, tanquam meis torqueretur oculis, omnes ictus excepit in faciè, uerberibus, ignib. laudatos uultus uelut illis iraſcere tur, oppoſuit. Reddo teſtimonium nouißimũ pudori, cum iã mori uellet, occiſus eſt. Laudo iudices patien- tiam matris, cum& ipſa ſemper plurimũ eſſet domi, ab illo ſecreta fortaſſe non longe, interuenire no luit, interpellare non auſa eſt. Sed& manibus meis gratulor, quod non propinquus aliquis, nõ amicus ir rupit, occidiſſem quiſquis me tic auſis fuiſſet interro gare pro filio.Sepeliui tamẽ lacera membra, funus in dulſi, oſſa collegi. Nõ iniecit uxor lectulo manu, non inter exequias planctibus eliſisq́; uberibus mihi fecit inuidiam. Vnde in hanc impatientiam prorupit, exi/ luit?domi me nihil interrogauit. Poſſum iam mater in felix coram liberis ac parẽtibus, poſſum audientibus dijs hominibusq́; clamare,& ego amaui filiũ meum, non oſculis, nõ infirmitate, nõ lachrymis, ſed uiribus, dolore, patientia. Vnicum quem ſi acie clauſiſſet ho/ ſtis, uicaria morte ſeruaſſem: ſi ſubitu cinxiſſet incen dium, extuliſſem relicta meorum parte membrorum: eripui malignitati, abſtuli fimæ. Habeo quod imputẽ tibi naturæ pietas. Rem difficillimam feci, quod non me potius occidi. Malæ tractationis accuſat. Adeo ne uxor tibi parum uideor dediſſe pœnarum, poſt pe/ riculu& labores ne lucrifaciat pater, quod occidit fi lium ſuũ? Nõ pudet ergo ſi iraſceris parricidæi Quid tibi cum lege, quã propter uos minores accepiſtis af/ fectus? Querelas habet iſta, nõ gemitus, et matre ſepo 4 4; zs ſu⸗
31

—
312 Pro Marito
ſita ſolam comp lorat uxorem. Rurſus ad populuu cas miſerum pudoremèemateriam noui rumoris accen dis? Perdidi ergo rationẽ ſecreti. Sic mei omnia ſecs ram, ne quid aut quæri poſſet, aut dici. Iã uerò quitin pudentius, quid indignius, quam cũ ſibi de liberia
dunt licere tantundem,& æquum ius patris ac matmni
eſſe contendunt, quaſi neſciàt nobis arbitriũ uiten cisq; commiſſum: Non eſt priuilegium, filium occile re cum fieri poteſt, nec quiſqua tantũ ideo fecit, qii liceret. Viſcera unici lacerare ſuffeci. gnoſce, ſinopo tes mihi credere, nemo filium ſuum occidit odio, non
erit tanti iuuẽᷣis inuiſis. llud eſt in patribus uſqueal
parricidium terribile, quod amant, quod ſuccurrun,
quod ſibi uidentur aliter non poſſe miſereri. Nonet
quod uos ab æſtimatione malorum meorũ molliorſ xus abducat. Maioris afftetus eſt filium occiden, qud uindicare. Deſine igitur me mulier jatigare inte rogationibus tuis. Ita tibi nõ uidetur omnia reſpder pro filio, qui dicit, occidi? Et licet cõprimantur exclu
mationes, ora claudãtur, nibil negat qui hocfatetur.
Atqui ſummorum facinorũ ipſa immanitas innocen⸗
tia eſt. Eilium pater non demens, non inſanus occtci. Hominẽ extra ſenſus affectusq́; po ſitũ quiſquis nunc miſeratur, occidit. Vides ſenẽ ſanguine ſuo fluentẽ- ceratis exuſtisq; illis ſanctiorib. charioribusq; uiſce/ ribus ſuper exanimis unici corpus cruentis maibus i centem? Horreo cadauer,& uelut corpora quæ cœle ſtis exanimauit ignis, adire propius timeo. Ad quæli facinora ſufficit claudere oculos, uultus auertere, tu- ͤ cere,
Decuba
ceeniriniun
i cuſs⸗ſeret lnterrogesD m rito,erazaisn Nouumiudisih lentückdegohe comüumha 1 gudiodeeu bh ulbnbabän leprornpbinc exclanaetdme teſtoyäluaii obijeunlirig noſttinmnbuin turnis Nixech llii inimam, qummnnoli- heie ti ſieniſe 9 craum Eronn- ſrüjgrauuuze falloren btiſinoſg cän negunt lerurt,n ddothuſit h berüüſſene ni tau j golt 9 bhnaeuik
—

* 8 7ug the 8 an onet Nrn ri ,N kr eloih anb tibit tnnnas iiit Mim 2 ta nori Aur en den A ffech 5 aſen m enckio 44 nici ce er,I direp ae re oc
tern
Declamatio decimanona., 313 cere, mirari, et incredibiles calamitates relinquere ſus is cauſis. Miſerere, ne quid amplius quæras, ne quid interroges. Dicturũ me putas, parce ſeculo, parce ma rito, parce patri? Tu uero parce illi occiſus eſt. Nouum iudices uxoris in maritum crimen audite. Si/ len tiu eſt de quo queritur. Solebat i aierar ueſtra conuicia noſtra ferre non boſſe,& matronalis indi⸗ gnatio dicere uidebatur, nõ parcis erga me marite uer bis, nullam habet noſtri tuus ſermo reuerentiam, fa ci le prorumpis in opprobria. facile quod libet 061 cis, exclamas,e dum nimium libertati uocis induiges, po p opulus aliquẽ de me facere rumorem. Tu mulier obijcis mihi rem quæ nulli unquà crimine fuit, ſolã in noſtris moribus innocentiam uoce reprehenſam, taci turnitas. Vide cur maus, cur uerba peccare uideatur. Hlis infamamus, his torquemus, occidimus. Vis ſcire qudm non poßis queri de ſilentio meorFelicißima fue ras ſt idẽ feciſſemus omnes. Pinge me pauliſper ſepoſi tis ſilentij cauſis, hoc tantim reſpondere:nõ prodo ſe cretum. Ex omnibus iudices, quibus humana pectora ſerijs grauibusq; compleckuntur affeẽctus, nullam dif- ficiliorem quam ſilentij credo uirtutem, adeoq́; prom btißimo ſermone ſacile delinquimus, ut conſtantiaà ta cẽdi, neq; in alijs ferre po/ ſimus. Crimẽ hoc in me mu lier uocat, quod in priſcis illis morumn mentiumq́; re- ctoribus fuit prima ſapiatia, quod quoſc dã totius uitæ pertuliſſe batientiã magis illa miſera miratur antiqui tas, qᷓ quod temporu uices, ſiderum curſus,& profun da naturæ uelut conſcia ratione ſanxerunt, Quæ ꝑ fi
den

314 Pro Marito
dẽ impotentia eſt effringere rigens ſacra dißimulaii ne pectus, euoluere animũ, quẽ ſupra ſua ſecreta con/ poſitum non lætitia, non dolor, nõ neceßitas, nonſ tuna laxauerint? Quiſquis de tacẽte queritur, muli minus ferre poterit loquentem. Nec adeo cõiugaliſ
cietate cuncta miſcẽtur, ut nihil ſibi aduerſus hac coa
cordiam propriũ relinquat animus. Eſt aliquis etim a ſanguine ſuo ſecretus affectus genusq;; reuerẽtiæ,i tacenda minime uelis ſcire charißimos, quædam non poßis uerberibus, equuleis eruere,& pleroſq; uideu fortiter ſupra ſua ſecreta morientes.&gedu-, ſi uidetu
utrunque ſexum, omnem conditionem, omnem ſcrue
mur ætatem, nullu ſine conſcientia pectus, nulla ui
ſine cauſis tacendi. Si te interrogaret omnia maritu, haberes aliquid et tu quod non fatereris. Et quantoß lentium grauius eſt in ſene, uerecidius in marito, ſin
ctius in patre. Pudeat nos mulier infirmitatis. Vici nos modo iuuenis ille cõſtantia, mori uoluit ut tacere mus. Vides mulier quib. interpretatiõibus præſtes tui dolorẽ: Diceris ideo me interrogare, quia ſcis omnia me potius pati malle, quam loqui. Quis enim in hac ciuitate non nouit taciturnitatis meæ rigorem? Quis ignorat qua cuncta ſoleam ferre patientia: Ne occiſu rus quidem ſuſpiria gemitusq́; præmiſi. Nihil fecium de erupturum quandoq; in orbitatem patris animun aut tu præſcio timore ſẽtires, aut ipſe periturus. Hä nunc me iactare conſcientiam putas, quod nibil inpi blico, nihil in ullo mihi permiſi proclamare couentu- Ego uero non ſum quæstus de iuuene nec tibi, necci Ptaul
—
.. 9 0 calamittsénon 2
Decunudi dtuintibenean tgertorgiet lc
ſttVri leezar eratäſfellic rüteruliencte Innoentm, ld ywüninußm gifen ſemdne aumeſflgimg cefe, cretknite mare gepuloam mitaticnnenatn uniaiket Eide ſelutcui ui putaszlnilum riburlienn.
probesiner lum doloreng
tarepelug terunonigin Jäum zehmn guntetwrnenw occligitmeg de Pnapieba bronpueun

„ en K 4, ſene Mw
bing„Wcien ne inl A 5 quim H& d tturn aan leam it iu mitd& A in ³38
4
ſeun ad r⸗
dent Iiße hipen au edus m
Declamatio decimanona. 315 ptaui ut illum mecum e mater odiſſet. Fruſtra te pu tas extorquere accuſatione poſſe, quod mihi non ipſa calamitas, non dolor, nõ meditatio orbitatis expreſ- ſit. Vras licet, durabo, perferam, paſſus ſum iã, quod erat difficilius, occidi. Torſit inquit, filium meu. Bre uiter iudices ratio reddatur, infimem. Quid reſert an innocentem, ſi illud omnibus liquet:? luuenem cunctis pignoribus inuiſum, omnibus affectibus grauem mali gni fecere ſermones. Quid agimus animæ? quẽadmo dum effugimus, euadimus? In tanta infimia nihil fa- cere, credentis eſt. Vis me circumire ſingulos recla-
mare populo, cum rumore rixaris Tuæ fortaßis infir
mitati conueniat negare, me tantum fortior aſſertio unici decet. Eripiendus eſt nõ contentione uerbori, ſed ut ciuitas ſtupeat, ut erubeſcat. Torquere me filiũ putas? Inuidiam facio populo. Videor mihi illis uerbe ribus lacerare ſamam, illis ignibus increpare rumo- rem. Quæſtio de infami filio una rationem habet, ut probes innocentẽ. Dij mala prohibeant, ut noueris il lum dolorem, quo poteſt torquere filium pater. Nibil eſt infelicius hõine, cui de unico ſuo mors ſola nõ ſuf ficit. Iuuenem in cuius animo perdiderant nomina no ſtra reſpectũ, què quotidie neceſſe habebamus excuſa- re rumori, ꝗ inter nos formoſum malebat agere quam filium, uerberibus ignibusq́; conſumpſi. Vis, uis ſcire quanta tormentorum ratio fuerit? Debuit etiã tortus occidi. Si tamẽ utiq; mater uis ſcire cauſas, leuiter au di. Proſpiciebam miſer in grande quandoque facinus prorupturum, quod otio uitam, quod deſidem domi
per⸗
4₰

4 1 — 3———— — 3 8 2*— 2 3——
—
„. 4 —
perdebat ætatè. Nõ peregrinationibus excolere mei tem, non experiri militiam, non tentare maria, nom ra colere, non adminiſtrare rempublicã, non ducer uolebat uxorẽ. Prætered traxerat ex frequentibuia
Ktigationibus tædium patris,& in execrationemna
conſcientia qua nõ emendabatur, exarſerat. Timebi occurſus, non audebat adire collaquia, oſcula conui
ctusq; fugiebat. Breuiter perditißimæ mentis defini enda menſura eſt: Oderat me filius e timebat, Fili
igitur totius cinitatis eſtimatione damnatum, quen
adhuc uiuere mirabantur, torſiſſe me putatisi Bgp uerò occidi tarde diu. Quæſtionem illud uocas? Pa
na, ſupplicium,& malorum meorum exitus fui Nulla ratio et interrogandi hominem, cui non eaſ
niſi negare. Quanta tamen mihi fuit e& in quaſtu-
ne moderatio. Non enim præcipiti raptus inpulſſ
exilui repẽte, ſubito, nec captus dolore cæco impatien tiæ meæ uelox uulnus indixi. Non poteſt non ratione occidi filius cum ante torquetur. Dedi mores, ſpati/ um, tempus indulſi. Vides quantam hinc malignitati
bus potuerim præſtare materia?i in illo ſecretogli-
dio tantumn, ſi uulneribus egiſſem, exitum fecerat uuu nis deprehenſi. Non eſt igitur mulier quòd mihificiu duplicatæ quæſtionis inuidiam, id eſt quod torſt,& occidi. Sola eſt huius neceſsitatis ratio de morte. l/
lud eſt parricidium, filium torquere uicturũ Putas u- uenem uiuere potuiſſé, cui iam non poterat niſi mort ſuccurri? Quem contra malignos ſermones aſſeren
cœpera, non reddidi rurſus infamiæ, neque in oculbs — ey or
“„
—-———
——
— —
Pecuni
2 rruulhlſt thicnoqjenaine Krro-olfüthc lnenogant⸗ thecuuüuhm ſire petumn cidente Lali
ruälmfin, rg
ritgintitatt
aümaber petl
te tetinem
nitti peniudin
altam mleaten —
torneniiucgt
me enheiſſeſ Fidem connauni rum ſenxrruii auf
denituütmen
nerpiming tunſacu glen gauit re de ſann Sozaneſtana

eſta Alaa, tur 1 . h
1 3 An
4 6 1
1 enm an o d ne leccd Sra 4. indid e aag 4, tord una ldes—. femdt ruug Minj 1 ant 5 1 4 awwer a l cuiin anrt ra ma darn a ſan ae
4 *
4 Unuldh
zec 7. lun to
Declamaito decimanona. 387 e ora uulgi de ſecreto patris emiſi, prouidentia mea tibi quoque mater, ne in hũc interrogetur, eripui. llle uerò non fuit poſt tormenta laturus uitæ pudorem, ut interrogaretur d ſingulis ut negaret. Verim mulier affectibus tuis renunciandum eſt ad totius domus no/ ſtræ pertinere innocentid credidi, ne ſe ipſe potius oc cideret, Sentit iudices mulier ad ius querelæ ſuæ nec quod torſerin, nec quod occiderim pertinere. Ita quæ rit qd mihi dixerit ille, de quo neſcit an dixerit. Quid ais mater impatiẽs:? lta in morte filij tui nihil aliud ad te pertinet quam quid locutus ſite lta ſi reſpondero re mittis parricidium, tormenta non obijcis? O incon- ſultam muliebrem ſemper amentiam, quid iuuenis in tormentis dixerit, tanquam ignoret interrogat, nihil me comperiſſe nõ credit, tanquam ſciat quid dixerit. Fidem communis ſanguinis, fidem communium malo rum, ne parricidij me uelis agitare ſecreti, ne calami/ tatibus noſtris grauem facias innocentiam tuam. Vi/ derit quid meruerit iuuenis ille, ego iam poſſum ſupre ma reuereri,& poſt exiti unici reuertor in patrem. Maior defunctis liberis præſtanda reuerentia eſt, nec quicquã minus conuenit affẽctibus patris, quàm ſi in ſultare uideatur occiſo. In gratiã me ci filio reduxit orbitas, iram noſtrã mors ſeuera cõpoſuit. Quinimò recogitanti mihi totum ſecreti illius ordint᷑, ſubit taci- ta miſeratio, quantam ego debeam reuerentiam filio, quem potui torquere ſolus, quem potui ſolus occide- re. Perſeueras, cogis, inſtas? Inuicem te mulier interro 20, cur ſi tantopere uolebas ſcire quid interrogarem, quid

—
315 Pro Marito quid ille loqueretur, nõ irruperis in quæſtionè, quan nullis miniſtris, nullis cuſtodibus uallauerat paten Quanto melius mater ipſum adiſſes, quato fortiusin terrogaſſes una, quanto tibi plura dixiſſet? Quist
mulier affeclus abegit, tenuit, excluſit? Agnoſcoumn
cundid tuam, timuisti credo, ne ſi in illo ſecreto fuiſſ⸗ mus omnes, occidiſſe filiu diceretur& mater. Inſts
tamẽ, et miſeri ſenis ora diducis? Puta me hoc ſolu d
cere, ex maximi facinoris cũctatione ueniens qudau
dierim nõdã ſcio, totus adhuc ſum in parricidio meo,
er poſt mortẽ unici omnia quibus laceratus, occiſun eſt, in animu meu tormenta redierunt. Eſt quidẽ dff⸗
cile ut aliquem pati pudorẽ parricida uideatur, ueri- tamen ſtupore, amentia, et in ſilentio orbitate defeii
Ablata eſt mihi omnium uerborum fides, omnis ſe- monis autoritas, nec habet cauſam loquendi cuinon poteſt credi. Deſine mulier interrogare. Pilium quen
occidit pater, nec abſoluere, nec accuſare iam debet. Quid inquit, dixit cum occideres? MiſerA parricidj innocentiam, quod hoc me non poteſtas, nõ magiſtra tus, non propinquus aliquis, non amicus, noniileſem per loquax populus, ac malignus interrogat. Quieſci tis, tacetis. Me infelicem, nunquid ſcitis omnes: buta me mulier hoc tibi reſpondere, nò habent incredibilu uocem. Quæda maiora ſunt, quàm ut illa capiat mo-
dus ſermonis humani. Tu uerò crede nihil aliud fuiſe
quam furorem. Inſaniſſe me puta, uidebam quæ non fiebant, audiebam quæ nemo dicebat. Hoc ſolum non
nihil
ſ, —————
inſantentis habui, quod tacebam. Fi ödden inſantentis habui, quod tacebam. Pinge me reſpõden,
1
Decm thüuifmii ninuscrtut renuniy uinm C. Tugi tuss Cbll 1 or e,nacg Curinritle relelm, Gacha aptatqe pon.uſß turetatocit crelijquli;e enin enlesſe culätaione ſe contgo prſ ſunpuueiiji aninun ariu dreneregenntu tagunntone hancingliom ti tnngentw moimalhq teroganiu
ien,1iil monſmn erai den, gif nö ahnlage G
—

mni wrila kent— m. udon— tuu, A um um m. chab mmk rulict amxr
oluett an⸗ mochSI ocmt Wottt do t amn cm inm dont='hte riſu e na 1us Seku iſen= un
41 5 1† 7 R— e 446
. 4
A klNo
a 3
Declamatio decimanona. 219
nihil dixit, rmihi locutus eſt, nõ credis? Atqui multo al.nibil
minus creditura quid dixerit. Accipe mulier breuem ueramq́; rationem, cur in queſtione iuuenis occiſus eſt. Torquebam, nec interrogabam, ſi qua ad aures tuas ab illa, quamuis remota domus parte, perlata uox et, meus gemitus fuit, meorum uiſcerum dolor. Quæris cur nihildixerit? Quia non habuit quod ſci- re uellem, quod audire deberem. Nihil aliud quæſtio illa captauit qudm ſilentium, quod præſtare uita non poterat. Quiſquis in tormentis occiditur, ideo tor/ tus eſt, ut occideretur. An tu quæ tionem illam fuiſſe credis, qualis uernilibus corporibus adhibetur? Ideo enim eculeos mouebam artifex ſenex, tenebam fidi⸗ culas ratione ſæuitiæ, ut leuiter ſedibus ſuis remota compago per ſingulos artus membra laxaret. Con/ ſumptus eſt ſpiritus ſilentio ſui,& uerbera, ignesq́; animum pariter uocemq́; cluſerunt. Videbatur mihi premere gemitus, tenere ſuſbiria,& ſic nihil dixit, tanquam torqueretur ab homine qui ſciret. Miraris hanc in filio contumaciam, in iuuene patientiam: pa tri torquenti non poteſt aliter reſponderi, quam ut mori malit, quam confiteri. Quod ſufficit igitur in- terrogantibus reſpondeo, mulier occidi. Fallitur quiſ- quis expectat ut obijciamus illa communia, ego uerò proclamo, non luxurioſum, non amore meretricis in fimem, nihil ille delinquebat quomodo liberi ſolent, monſtrum erat inenarrabile, quod nollem deprehen dere, quod ferre non poſſem. Miratur aliquis quod nõ abdicauerim, nec notißima ultione patrum fuerim 4 X tantum

4 . —
320 Pro Marito
tantum expuliſſe contentus? Tuus mulier nefariun tuus inconſultus non permiſit affoctus Filium cuicon tra ſeueritatẽ meam ignoſcebas, quem mecum odſ non poteras, ſequuta fuiſſes abdicatum. Einge iuueni
dixiſſe neſcio quid, ego audire nihil potui, non enn poteſtatis alicuius more con ſederam, nec torquenti
bus alijs agebam iudicem patrem. Ego tunc cuncta& paſſus ſum pariter,& feci. Non uacabat aures pre- Kare uerbis, excipere gemitus, æſtimare ſingultus auocauit me contentio, dolor, orbitas, parricidum,
—
omnia facta ſunt fectinatione præcipiti. Idem pari affe ctus eſt torquere ut ſcias, occidere ut neſcias. in
meam, inquit, inſamiam taces. Ita nunc primum labo-
ras miſera de fima,& poſt unici mortem pertinen ad te cœpit quid loquantur homines? Seilicet flin impenſis eſt ut erubeſceres, ut male audires. Adeöne
hoc captanti non erat ſatis rem totam commiſiſſen moris Ego uerò me fimæ tuæ mulier oppoſui,& in/
ter matrem filiumq́; medius parricidium feci, unicun
occidi, ne quid aliud loquerentur homines. Alioquſi hoc capto quod putas, quouſque taceo? in quodtem- pus diftero illam quam me putas premere uocems ec ce reatus iudicium pronuncio, ego tamẽ ſcire mene/ L0. Egregiam rationem malignitatis locutus aduer- ſus uxorem: feci ne mihi crederetur. Fateor igitur nihil ad certum indubitatumq́; perduxi, hoc eſt,qqum ĩmo propter quod ad mortem uſq; contendi. Non ex plicant tormenta quæſtionem, quæ occidunt. Quil inquit, dixit? Eelicem te miſera, ſi neſcis quid dj — b I
syyy—
Decdäc
ltahon 7 dottent
nonhebütlleg rerzaquuſial nepoßi regutg preniinuem moner'Neu-) Etaänniltge catsſtpliiss tetomn nu antentitſt diritOrtniuon riinn kkuh Ven ohſlnaionen Honſpngudt quiinili u entun, uüſt ſaerſiion exeni Uieg ona eberarle
denes taedl
enunperet breuuzme ohe funahua
V

vol
tente Th derm diu lnoß an huſe 445 u 18m. orech 18in cem g I ſec—a rege aach
& ble cin ſuant Num. ſcer- auke tſcti= om melde lin medit jicin loqus tefhm 6 qu= taco m e premn fonut gomm em 1 A= litatib miht ue relur.9 bitd) arerdul not t*i gcots eſtig== zucau
nui= ſin
Declamatodecimaſexta. 329 Ita non es contenta conſcientia tua, nõ ſufficit quod non habuit ille quod negaret, quod fateretur? Poſcis uerba quæſtionis, cogis, extorques. Teſtor, tu facis ne poßis negare quod dixero. Quid dixit? paraſſe ſe parentibus uenenum? Negas. Proditionis agitaſſe ſer mones? Negas. Tyrannidis iniſſe conſilium? Negas. Et quicquid dixero negabis? O bonæ conſcientiæ in- cauta ſimplicitas. Ita non times ne coactus loqui mul ta fingam, multa componam? Si potes ſcire mulier an mentiar, ſcis quid dixerit. Quid dixitenihil. Quid dixit? Omnia. Maledixit ſeculo, fecit temporibus in/ uidiam, deteſtatus eſt patrem, conuiciatus eſt matri. Quid dixit? plus quam interrogabam. viciſti mulier obſtinationem meam. Audi breue ſuccinctumq́; re/
FPponſum quid dixerit, quod quæris, quod putas. O ſt
quis in illã uos ſecreti noſtri potuiſſet adhibere præ ſentiam, uidiſſetis nouum genus quæſtionis. Stabam ſenex furijs monſtroſæ feritatis accinctus, manibus exertis, hinc ignibus, hinc uerberib. armatus, ſuper ora, ſuper oculos iacentis aßiſtens clamaba, furioſe, demẽs tace. Et ille uelut exuſtis amputatisq́; per quæ dolor exit in uerba, fuit attonitus amens. Quoties ad motis ignibus ad aliquam corporis partem, totum pectus impoſuit, quoties hiatu oris auide flammas ad uerſus exeuntia uerba collegit. Cum uerò iam totus calor uerberibus expulſus uiribus nouißimi doloris erumperet, pertractis ab ima pectoris parte ſuſpirijs breuißime collecti ſpiritus, ille quo redditur anima ſingultus fuit ſimilis exclamaturo, neſcio quid, quod . X 2&

321 Pro Vxore & tu fortaßis audires: occupaui fateor,& aduotca/ tis quas iam conſumpſeram niribus, manibus, telis,io toq́; corpore pariter adnixus antequam mentiretur, occidi. Miſera temporis illius recordatio, deficientẽ in manibus meis filium uidi, aſpexi ora pallentia, fi/ gidos anhelitus, interrupta ſuſpiria,& animam ma- gno ſilentio exeuntem, non tamen tormenta laxaui non ſubtraxi, reſtrinxiq́; flammas. Miſerere mulier, ne quæras amplius uocem huius affectus, filium qui moriebatur occidi. Non perdidi tamen, non periili unici mortem, foörtunam non perdidi, iam me noniin⸗ terrogat niſi ſola mater. Conſiſte agedum mulier lo- co meo,& in habitum paterni furoris accincta ai- moue eculeos, flagella, laminas: prædico, teſtor, ali- ter non poſſum loqui, aliter mihi non poſteſt credi- Quanquam miſerrime iuuenis(ſas eſt enim iam tuos alloqui manes)exprimere mihi uocem nullus poterit dolor, quantum uolet, laceret, uel occidat, uincere me tormenta docuiſti. Si tamen fas eſt cogitationis memoria tractare uerba miſeræ quæſtionis, cur me coram populo magis interrogas? Eamus uxorin il- lam deſolatam domum, in illud iam patris filiſq; ſe/ creum, ibi me interroga, ibi ubi torſt, ubi occidi, ubi adhuc forſitan filij tui uaga per mœæſtos peates anima diſcurrit. Porrigat aliquis imaginem iuuenis occiſt, ponat in ſinu matris illas ueſtes, quibus ipſa iuuenem miſera comebat. Eamus ad tumuluum, miſceamus ſu- pra buſta lachrymas. Ibi aut tacebimus pariter, aut inuicem confitebimur. lamiam miſer mori bolſin,
.. exp 1
noſ
Kpagll N iaaiſe bjuuth ni Gu nſhe arnla, enit energ

dro a occn iu
onpe fin, unnd Dün er. INan m 4— inn lumi— reln „alit Kri tch re iu iiche nereſ xcen t,lac k. xlen 1. Si fsth ra nt Kucſ nter— Fam u, inſ. um aeh 9 ,1* ara 494= 0 iui m ineni Lsà= ui
. Gad! un,
lbid biman „Lon üßem
Declamatio decimanona. 323 explicuit te ſolicitudo, pietas. Non ſcribo tabulas, te- ſtamento ſupremo uerba non credo,& ego moriar in tormentis meis. Illud tantum nouißimis precibus te ciuitas per liberos, per coniuges, per natos, à te uxor, per occiſi iuuenis umbram peto à te mater, ns quid amplius quæras, tu infamiam ne dicas.
M. FABII QVINTILIANI Peclamationum finis.
TYPOGRAPHVS LECTORI.
E pagellæ plures uacarent, amice lector, placuit N hie adijcere ultimam ex Declamationibus M. Pa bij Quintiliani, qui auus fuiſe fertur eius Quintilia ni, qui Inſtitutiones ſcripſit oratorias. Ac tametſi exemplar, unde hanc deſumpſimus, corruptißimum erat, tamen qua fieri potuit diligẽtia, multis in locis emendatam tibi offerre, quàm uacuas chartas malui- mus. Quod ſi ſtudium noſtrum tibi gratum fuiſſe in/ tellexerimus, reliquas etiam collatis exemplaribus, emendatiores propediem dabimus. Vale, & ſtudium noſtrum boni conſule. x& 3 MI. FABII

—
324. 1 FABII QVINTILIANI, AyI AVINTILIANI INSTITVTILONVM Oratoriarum ſcriptoris, De- clamatio ultima. AVIA TESTIS. Vi habebat matrem, duxit uxorè, ex qua natun Qflium auiæ nutriendũ dedit. Moriens hæredem filium fecit, ſubſtituit uxorem, diſpenſatorem ſuũma numitti iußsit. Puer reductus ad matré, et ab ea in fan do maritimo uiſis piratis relictus non cõparuit. Poſ paucos dies cadauer confuſis liniamentis, quod filiu putaretur, in idem littus eiectum mater ductis ſepe- liuit exequijjs. Diſpẽſator manumiſſus ab ea, poſt ali quot annos negociatum profectus, adoleſcenten quem dominum diceret, apud uenalitiariu repertum iudicio aſſerens, euicit: cum eo reuertit in patriam. Puerum agnoſcit auia:negat ſuum mater. DECLAMATIO.
6 Auſam iudices probatam peregre, probatam do-
Smi propinquis, domeſticis, libertis, auiæ( facinus indignum)matri tantum probare non poſſumuruſg eo ſe libenter credidit orbatam, ut ſuos non niſi mor tuos agnoſcat. Quod ſi antea ignotum fuit, quantum
Pecuniæ cupiditas poßit uictrix etiam de natura,
triumphat mulier modo cadauer tanquã filium com plexa, nec filium tanquam cadauer fugit: quæ funus ſuum tantum funus credidit infelicem puerum: ſola
non agnoſcit,& propinquis cauſam quæritis quia
nillit. NARR4/
. 7— — ſ1, ““ K ———
—————
—————
prium.I 1
cighhusuch ntttonenäe Hectſtnon Kinſeur en hentit 4 tihtheis e donelbenn ne, geln teruenih ye fite uin

orm ſa. in p a3 49 Alüt. cumn, eri negit un 44—o aten wn rftich Matha npr on Tdad 05 bon anten Anmfun t uil tim c nqhif aum 4 izi dititt Kem pun inqul Kn La
1 1 A
Auia teſtis 325 b NARRATIO. „Abuimur adoleſcentem optimum, propinquum, H mitißimum patronum, fidelißimum amicum:ma r ritum ueroò nimium quoq; uxoriũ, quod ignouimus: filium ſuſtulerat, puer continud ad auiam translatus eſt, ſcilicet& illa matris inqulgentia occupata eſt, & hæc ablatum non indignata eſt. Toto illi corpore innotuit, non tamen ulteriorem auiæ notitiam profi⸗ teor, nepotem ſuum optime ficie nouit. Moriens igi/ tur propinquus noſter, teſtamentum ſcripſit breue er ſimplex: nam neque diu de primo hærede cogi/ tandum fuit habenti filium, nec de ſecundo habenti priorem. Nec ſanè inuidimus iſti honorata uiri iudi- cia quibus utinam gratiam referet: neq; auia capta- re teſtamentu eius ſis putauit, cui deſtinauerat ſui. Heæc eſt noſtra narratio: iſta narret ſuos piratas, non inſequar eam malignis ſuſpicionibus, niſi quo ſuos li pentius mortuos agnoſcit. Habetis narralionem pue ri, habetis& matrem: audite liberti. Interpoſito tem pore libertus notæ probitatis, deorum credo numi- ne, quod rebus humanis etiam qua non apparet in⸗ teruenit, peregrè negociadi cauſa proſectus eſt, cum ſörté uideret puerum uenalibus interpoſitum, fimul & cognouit& agnitus eſt. Quis, in quit, uobis nar/ rauit in quas terras delatus eſſem? num auia uiuit? itaq habuit puer aſſertorem, aſſertor ſponſorem, pe⸗ regrinus aduocatos, cuùm ipſe uultus cauſam in genui tatis ſuæ ageret filium iſtius. Quid aliud dicã quam agnouerunt, Nec mirum, nihil erat con fuſum fateor, 4 multum
—————— 5 —————

———
———,—
326 Auia teſtis
multum abſentium quoq; profuiſſe nomina. Cum ceremus habet matrem, habet auiam, in una re iuii ces mentiti ſumus. Affirmauimus enim futuri, utma- ter agnoſceret: bona paterna filio peto. Sed ego, i quit, hæres ſum. Sed hæc prior hæres perijt, inqui,
quando apud auiam ualuerat ad mortem accerſitu.
Diutius captiui apud piratas uiuunt. Viſis, inquit pi ratis relictus, fluctibus obrutus eſt. Quid ais reli ctus? ulli metus filij memoriam tibi excutiunt? matr non agnoſco. Quædam an imalia ipſo ore in pericu- lis catulos ſuos transſerunt, nouasq́; illis indulgentia manus commenta eſt, noxios alioqui morſus huic uni officio mitigant. Nidulorii, ſi infeſtantur, crebramu tio eſt:nec quicquam uſq́; edò ferum eſt, ut non ciyro genie ſua migret, adeò illis quibus omnium rerumin tellectus eſt, hic tamen afféctus relinquitur. Romani generis auctor, diuiſis in patrem eæ filium pietati officijs, cum utrunq́; ad fugiendum anni deftcerent, alterum tulit, alterum traxit: mater diſce ſugere pu/ to non natum cur mater non recipiat, quem tam ui- lem habet, ut tanquam cadauer relinquat. Primué, in quit, hæres perijt: ni fallor, iudices in hoc controuer- ſia eſt, utrum fluctibus ſubmerſus ſit puer, and pira- tis raptus ſit. Si doceo nõ periſſe, nimirũ raptus eſtſm raptum octendo, doceo etiam uiuere: ſi uiuit, nimirum hic eſt, quem inuenit libertus, euicit aſſertor, iudex remiſit, auia recepit. Verum ut propoſitum orlinem ſequar, nego in mari periſſe: littus amœnitate notum, nunquam elato alluitur mari, ſed molliter uetun
1“ —————
—,.—
ecuii gluiepe
dttlorgphlcl gitut ond — tioresellen dunmn figr; tbbiororanaſß ſlanriin t nnqalteredl daueſſtenged ſerellhieitm enin ſuhhg Anteteneh gah tenpeſti
ralqiſs.N applianntpne
es haemayy gruuit,ſui aun cgplient
ri gey pofe& ago 1os, glücnen niCiregas ricinux unao röuwmiwrene nlu ſeien Qöilitnon liam ſang hernna

1
n Am 6 4— dtui dliAan 1.= of 4ifug rm rcxi räſ er noſ= iih cidid e imua. lor uhu ahme ur, nope= miin etimn rſiuu bertu Mrtaſet run ac ofth viſel aeniu
—
oxic A³ üm
rman MNuli.
Auia teſtis. 327 æquali planicie paulatim ſuperueniente pelago ſubſe dit longo ſpacio, ingredientem fatigat antequam de Ktituat. Porrò tu tranquillo mari auia æſtuante pro⸗ greſſa es: credibilius ſcilicet, ad hæc oblectamẽta læ- tiores eligimus dies: horridus uerò decidenti uiæ un darum fragor,& æctuantis fluctus minax facies,& tibi oportuna ſecundum ipſi habitandi non rapienda, ſed expectanda obſeſio eſt. Ita habitas, ut tibi etiam tranquillitates eligere factidioſe liceat. Sanè tamen aduerſis tempeſtatibus,& ſæuientibus ſecundis of- ferre libuerit, ne hoc quidem periculoſum: uenientis
enim fluctus& conſurgentis antequam fracti facies
ante terret, qudm decepit. Vtinam quidem eiuſmodi tempeſtatibus productus eſſes puer, tu potius patrem reliquiſſes. Deniq; quo tempore ſubmerſus, an dum applicant piratæ, an ante: nec dum ſcis, tam ſecura es, hoc matri non credo. Cur enim nemo ex pædago- gis uidit? ſi uidit, cur laboranti auxilium non tulit, dum applicant? neceſſe eſt utiq; tunc fluctus uitaue- rit,& ipſe quoq; piratas fugerit. An uerò eodem tem pore e pirata applicat,& fluctus prædatur? Rogo uos, qui ante aduentum tutus fuit, aduentu piratæ pe rit. Cur ergo, inquit, nemo clamantem audit? primum
uicinus undarum ſæuientium fragor audientium au;
ribus minorem excludebat ſonum:deinde in tanto tu multu fugientium præteriſſe uocem non mirum eſt. Quid ita non auditus eſt: ne quæſo inſelici puero ui/ litatem ſuam putauerit: quod relictus, quod deſertus eſt. Cur non audiſtitlongius fugeras. Sed poſt paucos
b b X dies
2 —
—
— 9—
— ———— 7—
—

*— * ——————— ————————————————— 7——8ö—Iſſſͤſſ“—————— 5 4—— 2————————-——— ꝙ.———————õõ— — 1————————— ———— 3— 6— 2— 4—————— ͦ——=— ᷓ——.——— ñᷣ ℳ⸗i’ä=————·— — 3 8 1— 2 4 3
—
X
gradus uenio? libertos patronus agnoſcit, frugi ſer⸗
“
328 Aulia teſtis. dies corpus expulſum eſt. Quid miru ubi pirate uu gantur. Quid tu porrõ impunẽ ſæpe maria traiſciu tas, non minus poſſum dicere alienii fuiſſe quam tui filium: ſigna confuſa ſunt, imdò credibilius eſt naußa-
Zi fuiſſe. Littus enim amœnũ nõ infeſtos ſcopulosh
bet, utig; poſt paucos dies, cum dicas expulſum, ilul uerò longo tẽpore nõ expulſum, ſed aduolatu. Quo- modo alit potuit confuſa facie agnoſci, ætas, inqui conueniebat hoc inter argumenti, mea nimirum e ſtatura hoc actione loci. Quare ergo mater ſepeli/ uitẽ neſcio: hoc unum dico, non poterat agnoſcifeſi nauit in bono. SERMO. S Vbhmouimus peregrinum cadauer: reſtat ut indu/ camus filium. n 8 DECLAMATIO. P Rimus, inquit, hæres ſepultus eſt, hic ergo quiũ
&¼ eſt unde, qua fiducia, ætas eadẽ eſt? Quid ſi olet quidẽè hoc argumentũ apud te ualere. Sed cur exæ-
qualibus nemo alius hanc ſpem uindicat? hoc areu/ mentum tranſeo, ſtatura ſuffragatur, ne hoc me mo- uet:& tu hæc dicis. Sed hæc ualeant, ubi cofuſuseſt uultus, ubi lineamenta oris, oculori,& coloru pro- prietas, capillorumq́; habitus, omnia ſtatuere leuis at ſimilitudo ſecit illi animi. Age, quid ſi ancilla co/ gnoſcit? Eſt quidẽ humilis perſona,& ei fortunagra uitatem detrahit. Sed ſepe magnorum fides& ma⸗- gnis uenit. Quid ſi frugi probata domino? dunt etã in his meorum diſcrimina. Quid ad fontè cauſe per
2:2: * 8 „—
zu
b dollbetnöfen
nec antenso 1 nuu ſtt lert un iis goririsgut n nißt guid flio ttänic per enänc niſteapenieh unnühindä tam ainben nm delitt Com peraumiefe ene uadecluin 4 est wohinnenid funt tolütege ſubiegi diart edurnialuas ſenrtenote lnitiawnnter feiſin, gun lirebam. lirn ſti honeſtori egomultoriudg aaſſeydſ hunreſe uen inguiiltcen ni muuneia aigustune
—.—
—

ocl. 6 lico, fag
6
AM1 Efes m i 4pu n ancſſt Lüutt nſcſ nn dhet Lzt, H oris, L abCn hdbit d iiſt nini hiili iils G
4 ſepe Sm zipro tr ammmn. uns. à albui parr e ſä
Auia teſtis. 329 uos libertos facimus, ſortimur, genus non eligimus: nec ante nos noſtri arbitrij ſumus. Et neſcio an ma- nus ſit ficere genus libertus, an mulier: cuius iudi/
cijs gloriaris, qui te filio ſubſtituit: hiic etia d filio ma
nũ miſit, quod tibi dedit, nulli abſtulit: quod hũc etia filio ſubduxit,& facilius uiro placere ꝗ domino. Sed per ſe mẽtitur, agnoſcit patroni, ſeruitutè ſibi manu miſſus imponit. Huic, inquit, debeo munus, operas, te ſtamentü, uindictam, magno redimere ſolent. Collu- dit cum auia: bene ages, tum euertere uis tectem, alte rum dediſti. Conuenit, inquit, illis, proba: conueni ſſe ſperauerunt effctũ mendacij. Qui potuit eſſe ſermo, nepos meus perijt fluctibus,& ſepultus eſt. Tu tams uade aliquà uenalem, adhuc ego agnoſca: perfectum eſt, non timent deprehendi, non omnia ſigna conſuſa ſunt:ſi odit teſtamentũ potius dementiæ accuſet, dicat ſubiectũ, dicat falſum: accuſet te, quod filium ad ma⸗; re duxeris:dicat tua culpa periſſe. Quare deinde tans ſero poſt annos cõſilium initi eſt, eiuſmodi res inter initia urunt,& liuor mora ſoluitur. Sed ad hoc pro/ ficiſcitur, qua ratione alieni ſeruum euincit, modo dicebam: libertiũ habeo, etiam præiudiciũ habeo: ſi te ſtis honeſtior iurauerit, conficitur contrauerſia. At ego multos iudices iuratos e dabo, cauſa cognita, excuſſa& abſoluta eſt. Nego ſoluenda eſſe iudicia: hunc eſſe pueri inuenti ſunt qui iurarent, peregreè, inquit, illic dicis, ubi non gratia, ubi contra hæc om-
nia nuda ueritas ſtabat: hoc meum argumentum eſt,
guid quod non tanta iudicatu: ſed etiam peregrè iudi- catunt

—————ÿ——————— 5
——————;’;;—
—— *
—————
——
8— ——————
B
830 Auia teſtis.
tum eſt, ubi nõ propinqui, ubi uix quiſqquam erat, iij
patrem huius noſſet. At hercules quale domi iudici eſct, ibi ſolus libertus uicit, hic& auia defendit. De- dit, inquit, libertus pecunid uenalitiario, ut præuan caretur, Hane nec auia libertum timuerit, nec liberuu uenalitiari. Proba libertũ habuiſſe pecunia tuliſe dediſſe, neceſſe eſt multum uenalitiarius popoſceni Aeſtimauit enim non rem ſuam, ſed ſpem nostran age deinde non timet libertus, ut illi qui puerũ uend dit, ibi uendat iudicii, ne ueniat, ne ſcribat, ſi comn- ptum iudiciũ non probas, uici. Agnoſcit auia quem iorem temporũ partem huius oblectatione conſun- pſit. Pilius meus, inquit, in hac ætate talis fuit, digni eſt tectis notitia de nepote dici corà nullum teſtana
tum captat etiã ſuum pignoratur. Sero hoc placui,
E tuum argumentum eſt filium ſubſtulit, pudicear, gumentum eſt. hunc curioſe educauit, in nullum lit, tus duxit, ſed filius illam uocauit. Si merito huius
crimen, ſi merito illius, dic quare in monili mortui
illius criminati filium non quæritur: ſed ſperat peai niam:eius ætatis eſt, ut debeat contemnere. Qditme, inquit, quam habet iniurià tuam, nihil quæritur, niſi quod filium tuum in litus duxiſti, in quo perierat: ni mirum oſcula ſua uenalitiano inquinat. Non debeo, inquit, uideri inuita filiũ agnoſcere, mater ſum in mul tis: nihil matris ultra tituli eſt, nec nouercæ omnes SERMCO.
tametſi in hunc hoſtili odio& crudelitate eſt, ma ter
1 Nmatrem e illa cicero dixit, Mater enim ànt
rrngum g
litten floie dorpolilen J
bhilguüme fiimſte tatestuus cnle norfüalula gelspetrimonn zungpeiücn certum hibeo⸗ fortuſechuiin obſtttgehino tunaOtelbben ginesſelpror inquihhrm an i
.— -———· ℳ ·V—:— ꝛ ℳ ℳ ·Vꝛ ꝛ ꝛ LLV᷑—Q————
—
— 2———“ e,e—⅛
. ———
———— —————y—

1 1
tliben Tllu; le 4, ne 1mg. fobas 4=
nren ae 3
uit in d a lepott anin pign 4 meck te ſan rcari en a ile i. luus,= iin m no Kr i hutde Karm inuri rtüin rlitus, ug henalit& Tuu fliũ re rra titd Keh 881 ◻ LCid d ct 1
boſtilſ dce⸗
7 12
Auia teſtis 691
ter, inquam, appellabitur. Sub hoc tamen titulo inſi⸗
diatam filio dicit quæſiſſe pericula, ut filij ſui bona ſe ctor poſſideret. DECLAMATIO.
Nbir quidem contra hæc timendum fuit,& ſupræ
fidem læſus eſt. Gratulari tamen tibi inter calami tates tuas cruenta poßum, quod auia ſecunda hæres non fuit. Multa ſunt quæ animum tuum ſolicitent, in gens patrimonij hæreditas,& grauior poßeßionis qudm ſpei iactura eſt,& diu cum ea fuit illa tecum, certum habeo, cogitas, ſi recipio, ducet uxorẽ, quam fortaſſe chariorem habeat quàm matrem. Ergo ſola obſtat patrimonij cogitatio, à piratis dimiſſum à for tuna. O te liberte, inofficioſum reduxiſti non ad ima gines, ſed propius amiſſam dignitatè aſpiceret: etiam inquit, fortunam meam noueram: non eſt puer quod
cum liberto queraris, omnia tibi reddi dit præter matrem.
FINI§.
—

ͤöͤöoöoͤö—ö—ö

(— —— =— —=
—
—— ——
2— — 3—
——
—.—

————